Baldus ſuper. ij. parte dīgeſti veteris. cum eiuſdem ſupra quingentis nouis additioni bus. nec non qͣꝫplurium doctorum naturalibus ⁊ legalibus apoſtillis mirifice emendatus. Ceterum ſi huius libri. preter alio rū omnium impreſſiones in credibilē vtilitatem ⁊ ſplendorem ſcire cupis epiſtolam noſtraꝫ vi deas.

Georgius ariuabenus lectoribus ſtudioſis. S. ¶ Quemadmodum Plato ſapientie antiſtes exiſtimauit peritiſſime lector. homo nō ſuijpſius. ſed cōmunis bo ni cauſa ab ipſo deo optimo maximo in lucem editus eſt. Inde ex vetuſtiſſimo priſcoꝝ inſtituto effectum eſſe cen ſeo. vt quicūqꝫ ad immortalitatis gloriam aſpirarunt. ꝓ virili contenderint. quicquaꝫ cōminiſci. quod ad omniuꝫ vtilitatem ſpectaret. Quod cum in Socrate. qui Apollinis oraculo Grecorum ſapientiſſimus iudicatus eſt. tum in Ariſtotile ph̓orum ſine controuerſia principe. queꝫ atteſtante Auerroy. ad demonſtrandam nouiſſimam in ma teria perfectionem natura confinxit. animaduertere poſſumus. Qui cum videret antiquos philoſophantes in re conditis archane nature tenebris hallucinari. ph̓ie oēs partes ad cōmunē vſum contexuit. abſoluit. perfecit. ⁊ co ronauit. Ego itaqꝫ tantoꝝ ſapiētū veſtigia ꝯſecictus. lꝫ minime eoꝝ diuino ingenio cōparādus. idipſū. quoad ne gocium meum attinet. aliqua ex parte facere conatus ſum. Nam cum hoc anno diuina Baldi de Peruſio cōme taria ſuper toto corpore iuris imprimenda ſuſciperē. nō tantum proprij emolumenti gratia. qͣꝫ vt omnibus proficereꝫ ſtudioſis. eaqꝫ deprauata. corrupta. ⁊ ꝓprio nitore carentia circūſpicerem. pro magno negocio habui in prī mis duobus viris doctiſſimis recognoſcenda demādare. Qui cum eadē caſtigationi legitime ſubijcere voluiſſent arduum opus ſane. operoſum. varium. ⁊ multiplex. cum phiſice. tum legalis difficultatis. vtpote a Baldo peruſino elucubratum. qui non ſolum cuꝫ Bartholo in iure ceſareo de principatu decertare auſus eſt. verum inter oēs iuris pontificij doctores eminentiſſimum locum obtinuit. ipſis neceſſum fuit a fronte oīum voluminum ad calcem. ſuſpenſo(vt dicunt) pede progredi. neqꝫ vſqͣꝫ velut inter denſiſſimas ſpinas ⁊ vepres verſarentur. gradū fige re licuit. ac in tuto reponere. adeo vſaqueqꝫ expoſitio mancha. ⁊ trūca iacebat. nulla q̄ſtio integra. nalla gloſella ſine vulnere. nullus(vt vera fatear) verſiculus īmunis vitio fuit. ſed multo plura errata qͣꝫ verba paſſim reperiebā tur. Non ſecus ac ſi quotquot ante me tm̄ opus cuſſere de induſtria mendis occurriſſe viſi ſunt. vel ipſis lōge ma ior cura fuiſſet apollinea ſcripta deprauandi. qͣꝫ denigrandi papyrum. Quod(proh pudor) librarij noſtre tēpeſta tis facere ſolent. qm̄ lucro potius. cuius rapaciſſimi eē dignoſcunt̉. qͣꝫ ipſoꝝ auctorum emendationi conſulūt. Mi ſertus itaqꝫ Delphici oraculi calamitatē. omniūqꝫ ſtudioſorum grauem iacturam. non ſine magna impenſa. ac la bore ſūmo. quecumqꝫ per totius Italie Bibliothecas. exemplaria habere potui in vnum contraxi. precipueque aureum quoddam iuriſconſulti grauiſſimi Philippi cornei peruſini. Iuris vtriuſqꝫ interpretis. ex cuius officina nihil vnqͣꝫ niſi caſtigatiſſimū emerſit. De cuius mirabili doctrina ſuperuacaneum eſſet aliquid in mediuꝫ afferre. Palam inqͣꝫ oībus eſt. quot annos Senis. Peruſij. plurimiſqꝫ Italie locis vtrūqꝫ ius profeſſus fuerit. ex cuius vberrimo fonte qͣꝫmulti clariſſimi viri. tanqͣꝫ ex equo troiano ꝓdiere. Quo exemplari duce ⁊ auriga. adiutus ab eiſdem duobus eruditiſſimis viris Baldū decrepitū. elumbem. confractum. moribundū. peneqꝫ ad internitioneꝫ properantem reformauimus. ⁊ cum nulla in parte ſibi cōſtaret. omni labe expurgauimus. cūctos eliminauimus errores. ac in priſtinuꝫ candorem deduximus. Preterea ſupra quingentas eiuſdem auctoris additiones. ⁊ repetitiones. ſuper huius digeſti veteris altera parte. q̄ in hūc diem in tenebris miſerrime latebras fouebant. in amplā lucem emiſimus. preſentiqꝫ inſeruimus impreſſioni. quarum indicia facient ſingule additiones ſuis locis annota te. Infinitas inſuper apoſtillas legales ⁊ naturales. ex qͣꝫplurium doctorum pharetra depromptas. in margine. ꝓ ut auctori conueniebat. appoſuimus. Que oīa an veris veriora ſint. omnibus de latina lingua benemeritis cēſen da relinquo. neqꝫ. cum omnia trutinauerint. mihi ſed veritati rogo fidem adhibeant. Nā qui falſa predicat ⁊ tue tur. ignorātiā ſuam fateri cogitur. ac ſibi aduerſari. Ego autem quid egerim. qua opera. vigilia. diligētia vſus fue rim. vt diuini hominis elucubrationes emendatiſſime circūferentur. facile quiſqꝫ veſtrum iudicabit. ſi aliorū oīum impreſſiones cum noſtris comparandas eſſe duxerit. Excipe igit̉ lector candidiſſime Balduꝫ vtriuſqꝫ cenſure lumen ex infernis locis ad ſuperos delatum a Georgio ariuabeno tui deuotiſſimo. altioraqꝫ ⁊ vberriora ab eo in di es expecta. Quod ſi forte. quod minime reor. aliqua loca minus bene recognita offendes. veniaꝫ queſo. Teſte.n. Plinio. nulli mortalium ab ipſis dijs omnibus horis ſapere conceſſum eſt.

Si certū petatur. ¶ Incipit Aurea lectura Iuris vtriuſqꝫ monarche. d. Baldi de Peruſio ſuper ſecunda parte Digeſti veteris. cum eiuſdem fere ad omnes leges oīum tituloruꝫ huius ſecunde partis additionibus ⁊ repetitionibus. Necnon qͣꝫplurium celleberrimoꝝ doctorum naturalibus ⁊ lega libus apoſtillis congruis locis appoſitis. que in alijs impreſſionibus in hūc diē decuſſis minime reperiuntur. ¶ De rebus creditis. ⁊ ſi certum petat̉. Rubrica. Mca7 Mc.A Res par tes habet noſtra Ru L6 9e brica. Prima tractat de rebus. habito reſpectu ad cōtra ctꝰ ī generali. Scd̓a tractat de rebus. pro ut cadunt in ꝯtractu mutui. Tertia tractat de qͣdā actione generali. que dr̄ cer ti cōditio. partes patent. Uel ſic. Prima tractat de rebꝰ ꝓut cadunt in obligatiōibus. ⁊ loquor in genere. Secū da tractat ſpāliter de mutui p̄ſtatione. Tertia tractat de certi cōditione generaliter. ⁊ ẜm hanc diuiſionem prima pars reſpicit res. ſecūda ⁊ tertia reſpiciūt actiones. ſed prima diuiſio verior videt̉. qꝛ ſi certū petatur non eſt nomen actiōis. ſed ponit̉ pro re mutuata. ⁊ ſic nō eſt vulga ris formula. ſed rei nomen. Et circa iſtam Rubricam eſt opus inquirere quatuor. Primo ꝯtinuationem ad p̄cedentia. Scd̓o expoſitionē rubrice. Tertio rōnē ordinis. Quarto rationem ſermonis aſſumpti a ſignis. ¶ Ordo eſt incipere a genere ⁊ deſcendere in ſpēs. Ratio ſermonis eſt natura verboꝝ.i. virtus attributa dictioni ab intel lectu ad propoſitum mentisª ſignificandum. qꝛ verba de bent eſſe appropriata mēti ſignificatiue vel generali vſui vt. jͣ. de ſup. leg. l. labeo.§. idem tubero. ⁊. jͣ. de lega. iij. l. liberorum.§. qd̓ tn̄ caſſius. ⁊. ff. de ver. ſig. l. tugurij. ⁊. l. vt alphenus. al̓s non credit̉ niſi intrinſeca ꝓbatio afferat̉. vt no. C. de vſufruc. l. cum antiꝗtas in fi. vel iuris p̄ſumptio coaptet̉. vt. jͣ. e. l. ſi tibi. ¶ In verbis enim quatuor conſi deranda ſunt.ſ. natura. qn̄ certa ⁊ p̄ciſa eſt vocabuli ſigni ficatio. vt. ff. de ver. ob. l. quicꝗd aſtringēde. aptitudo. qn̄ enim verbum. vel nomen eſt equiuocum. aptior interpre tatio fienda eſt. vt. ff. de verbo. obli. l. quotiens. niſi ſit am bigua conſuetudo. vt. ff. de ſupellec. lega. l. i. in fi. ⁊ vſus coaptetur nature. ſeu figure dictionis. adeo ꝙ quedam nomina immutabilia ſint. vt. ff. de lega. i. l. iiij. ſimilia verba ponunt̉ in rebus. que dicta ſunt in verbis. in glo. i. l. ij. .§. i. jͣ. e. ¶ Continuatur ergo rubrica ad precedentia in hunc modum. Dictum eſt ſupra de actionibus realibus ⁊ de mixtis. ⁊ de perſonalibus in rem ſcriptis. que imitā tur naturam realiuꝫ. ſequebatur videre de meris perſona libus. Cōſtat aūt. ꝙ perſonales naſcūtur ex cōtractibus. nam hec eſt prima ſpēs. vn̄ naſcunt̉. vt inſti. de obliga.§. ſequens. ⁊ iō dicit hic primo de rebus creditis. que verba ſupponuntur generaliter pro omni contractu. vt. jͣ. eo. l. i. ⁊ qꝛ ꝯͣctus quatuor modis fiunt.ſ. re. verbis. lr̄is. ⁊ cō ſenſu. vt inſti. de oblig.§. fi. dicendum eſt ergo de ꝯtractu qui ꝯͣhitur re. qd̓ ſit dupliciter. vel cū tranſlatione dn̄ij. ⁊ ſic habemus mutuum. vel ſine trāſlatiōe dn̄ij. ⁊ hoc ſit qͣdrupliciter. Primo cū tranſlatione detentionis ⁊ vſus. ⁊ ſic habemus cōmodatum. Scd̓o modo cum trāſlatione detentionis ⁊ non vſus. ⁊ ſic habemus depoſitū. Ter tio modo cum tranſlatione vere poſſeſſionis. ⁊ ſic habemus pignus. vt inſti. ꝗbus mo. re ꝯtrahitur obli.§. itē is. ⁊.§. preterea. ⁊.§. creditor. Quarto cum tranſlatione poſ ſeſſionis ⁊ vſus. vt in precario. qd̓ diſtat a cōmodato in poſſeſſione. vt. ff. de p̄cario. l. ⁊ hꝫ.§. eum qui. Itē in qua litate vſus. qꝛ in cōmodato vſus dꝫ eē p̄fixꝰ ⁊ declaratꝰ. In p̄cario īcertus ⁊ arbitrarius. vt no.§. d̓ p̄ca. l. i. ⁊. ff. d̓ dona. l. lucius. ⁊ no. C. cōmo. l. ij. ⁊ ꝑ Ia. de are. in. l. ij. in poſſeſſorio. jͣ. e. ſed qꝛ ꝯͣctus. qui ꝯͣhitur re cū tranſlatione dn̄ij eſt dignior ⁊ efficatie potioris. ideo ſubijcit̉ ſcd̓a ꝑs rubrice.ſ. ſi certum.i. ſi mutuū peta. nā ſuper ſpecificatis non videt̉ datum arbitrium. ſed ſuꝑ incertis. vt. l. i.§. expi latores de effracto. ⁊ expilato. Et qꝛ actio eſt ius intētan di ꝯͣctum ⁊ obligationē in iudicio ad debitum conſequē duꝫ. vt inſti. de actio. in prin. ⁊ oportet ſcire. que actio cō petat pro quolibet debito. vbi certum debet̉. tam ex alio ꝯͣctu qͣꝫ ex mutuo. ideo ponit̉ hic ⁊ de certi cōditiōe. que Bal. ſuꝑ. ij. ff. vete. a ij AD DITIO a ¶ Mētis. Hec habētur originaliter.i. ꝑhierme. vnde trāſtulit. d. Bald. hic. vbi ph. inꝗt voceſ ſunt earum qͥ ſunt in aīo paſ ſionum note.

Si certū petatur. ADDITIO. a ¶ Naꝫ eſſe. Hec originali ter hn̄tur primo auditꝰ naͣ liſ ī ꝓlogo. Ex quo loco tran ſtulit. d. Bal. h̓ ſed nūꝗd quo ad legiſtas at tinet ceſſante cā effectus ip ſe ceſſet. vide in. c. cū ceſſan te. de appel. ⁊ ibi doctores. eſt actio generalis. que adaptat̉ ad quālibet ſuam ſpēm Et cum dixit de cā.i. de ꝯͣctibus. cōueniēter dicit de caua ſato.i. de actionibus. naꝫ eſſeª incipit ſemper a cauſa. ſed cognitio ſiue notitia intellectualis qn̄qꝫ incipit a cā. qn̄qꝫ incipit ab effectu. nam per cām cognoſcimus effectum. ⁊ dr̄ notitia a priori. ⁊ per effectum cognoſcimus cauſam ⁊ dr̄ notitia a poſteriori. vt. jͣ. de reg. iur. effectus. hic autē a cauſis incipit iuriſcōſultus in ordine partium rubrice. ¶ Exponit̉ aūt rubrica de rebus credi.i. de oī ꝯͣctu ſi cer tū pe..i. de mutuo. ⁊ de certi cōditiōe.i. de actione ꝑſonali que ꝓponit̉ ad certū. vt inſti. de act.§. appellamus. Item exponit̉ petatur.i. repetat̉. qꝛ repetitio eſt actus retro cōtrarius. ꝓpterea nō eſt actus primus. ſed actus ſecūdus. ſicut repetitio indebiti. reſpectu ergo generis repetitio ē. Item etiam in mutuo ciuili eſt repetitio quo ad fictionē. lꝫ ſit petitio quo ad veritatē. qꝛ non interuenit retro res. lꝫ interueniſſe fingatur. ſed in naturali mutuo reſpectu ge neris ⁊ qualitatis repetitio eſt. qꝛ idem repetit̉ in genere ⁊ in qualitate. reſpectu aūt ſubſtantie ſeu ſpeciei. qꝛ non idem repetitur petitio eſt. qꝛ alia res eſt. ſic. jͣ. ſolu. matri. l. i. vbi ſimile verbum ſine diſtinctiōe ꝓprie ſignificationis ꝓfertur. ⁊ facit qd̓ no. jͣ. de cōdi. indebi. l. qd̓ indebitum. ¶ Glo. tangit vlterius duo dubia. primū eſt. vtruꝫ ſit re perire certi conditionem ꝓ mutuo ſpālem. ⁊ hoc pōt tripliciter intelligi. vno mō an cōpetat certi conditio ſpālis ⁊ generalis ꝓ mutuo. an ſpālis tm̄. an generalis tm̄. ⁊ ꝙ vtraqꝫ ſic ꝓbat̉. Pro mutuo certi cōditio generalis cōpetit. vt. jͣ. e. l. certi cōditio.§. qm̄. Item certi cōditio ſpālis ex mutuo. vt inſti. ꝗb. mo. re ꝯͣhit̉ ob. in fi. pͥncipij. ergo cōpetit vtraqꝫ. ꝙ ſit ſola certi conditio ſpālis. ſic ꝓbat̉. qꝛ ſpēs eximit̉ ex genere. nec refert̉ gn̓alis ꝓuiſio ad ea. q̄ ſin gularē ꝓuiſionē hn̄t. ſiue vtraqꝫ ꝓuiſio ſit legalis. ſiue ho minis. ſiue vna legalis. ⁊ altera cōuentionalis. vt. jͣ. de ali. ⁊ ciba. leg. l. alimēta.§. baſilice. ⁊. l. ſtichus nutricis. ⁊. ff. de ver. obli. l. doli clauſula. ⁊. l. ſtipulationes nō diui. ⁊ d̓ vul. ⁊ pup. l. coheredem.§. qui patrem. C. de ꝓcura. l. ma ritus. ⁊. C. de pac. ꝯuen. l. fi. ſi ergo competit ſpālis. ergo non generalis. lꝫ ſit ſecus in alijs cōtractibus. Et ꝙ ſit ſo la certi cōditio generalis ꝓbat̉ ſic. Si cōpeteret vtraque eſſent due actiones eiuſdem generis ⁊ forme ⁊ altera eēt fruſtra. ſed nullum agens rōnabile agit fruſtra. ergo nec lex que eſt artifex rōnabiliſſimus. de ꝓcu. l. non cogendū §. ſabinus. ⁊. l. ſicut.§. ea obl̓o. ⁊. jͣ. loca. l. ij. Item etiaꝫ ſi ſūmat originē in ꝑſonis diuerſoꝝ lex vnit eas. ſalteꝫ quo ad intentationem. vt. jͣ. de act. emp. l. nō eſt nouum. Item ex vna ⁊ eadem radice accepta ſolum quo ad vnam cōſi derationem. vel ſub vna cōſideratōe non dꝫ naſci niſi vna actio. ar. jͣ. de noua. l. ſi ita. ſed ſub diuerſis ꝯſideratiōibus poſſent naſci plures. ar. ff. de tute. ⁊ rō. diſtra. l. i.§. in tute la. Item non hēmus ponere pluralitatem vbi nō oportet qꝛ fruſtra ſit per plura qd̓ pōt fieri ꝑ pauciora. vt. ff. de cō di. inde. l. dn̄s teſtamēto. Itē genus nō trāſit in ſpēm niſi generi addat̉ dr̄ia. vt. ff. de iuſti. ⁊ iure. l. ius ciuile. ⁊ dꝫ ꝓ lege ſeruari. ſed adiectio mutui nō importat dr̄iam. ſꝫ rē demonſtrat. que petit̉. ergo nō cauſat ſpēm. ſeu ſpecialeꝫ actionē. Item idem videmus in ciuili mutuo. vt inſti. de ver. ob.§. i. ⁊ ꝙ ſola gn̓alis oriat̉. vt no. in. l. certi cōditio. in ſcd̓a glo. Iteꝫ vbi eſt vna cā ibi eſt vna obligatio. ergo ⁊ actio erit vna. nec erūt plures agendi forme. cū non ſit niſi vnus titulus ꝯͣctus. vt in ſimili no. Dy. de publi. l. i.§. dixerit aliꝗs. Et ꝯfirmat̉ qꝛ modus intētādi actiones in iudicio dat cognoſcere dr̄iam ipſarum. nā ex difformitate medij ⁊ cōcluſionis apparet diuerſitas actionis. vt dieꝑ cūt doc. in. l. edita actio. C. de edē. qꝛ ꝯcluſioᵇ libelli atten d̓ di dꝫ. vt no. Dy. in. c. nullus pluribus circa mediū. ⁊ cy. l. C. de fal. l. nec exemplum. ⁊ vbi eſt eadē cōcluſio eſt ideꝫ libellus. qꝛ ꝯcluſio eſt exitus ⁊ determinatio totius actio nis ⁊ or̄onis. vt ait Tullius. ergo modus intētādi ſit vni d̓ cus tm̄ ⁊ vniformis. ergo vnica eſt actio. Item non diffe runt in origine. qꝛ p̄ciſe oriunt̉ ex eodem facto ſeu fonte. ſiue attendas pͥncipium. ꝙ ēt remotū dr̄. ſiue cām quo no mine ſimpl̓r ⁊ abſolute ꝓlata ꝓprie īmediata cā continet̉. vt no. ff. reꝝ amo. l. ſi militi. nec differūt petitione. qꝛ eadē eſt vulgaris formula ⁊ facti ⁊ iuris narratio. nec differūt exactione.i. effectu. ergo nec differūt in cā materiali. qꝛ re ꝯͣhit̉ vtrobiqꝫ. nec formali. qꝛ p̄ciſe eadem eſt forma obli gationis. ergo ⁊ actiōis. nec finali. qꝛ idem finis ideꝫ exitus cōtrouerſie. ergo nō ſunt ſpē dr̄ia. nec dr̄ia genere ⁊ ſpē. qd̓ eſt alterum genus diuerſitatis. vt inſti. de iure na. .§. plebs. ⁊. jͣ. e. l. ij.§. creditum. Item nulla vtilitas eſt. qn̄ noīa multiplicamus. Item cōpetit certi cōditio generalis. ergo ſub vna ⁊ eadē rōne non cōpetit ſpālis. vt. d. l. i. ⁊ l. ſanctio legum. hanc opinionē tꝫ Ia. bu. ⁊ Cy. C. e. in rubrica. ⁊ lꝫ in mutuo ſint quedaꝫ ſpālia. qꝛ reſpicit quaſ dam fictiōes. vt. jͣ. e. l. ſingularia. tn̄ hoc ſuppoſito compe tit certi cōditio ꝓ mutuo non ex mutuo ſpāli noīe cōdifferenti. De hac dr̄ia ſi eſt. ⁊ ꝓpter ꝗd eſt. ⁊ quā vtilitateꝫ haberet videre oportet gl. hic. ⁊. jͣ. e. l. certi ꝯditio in pͥnpro mutuo non ex mutuo ſpāli nomine cōdifferenti. vt. sͣ. dixi. ¶ Sed videre oportet gl. p̄dictas. que dicūt alterā genus. alteram ſpeciem eſſe. nam ⁊ ipſe cōtractus mutui hꝫ naturam ſui generis inquantum eſt creditum. vt. jͣ. e. l. ij.§. i. ⁊ hꝫ naturam ſpecificam inquantum mutuuꝫ. ergo differunt. vt genus ⁊ ſpecies. ſed ꝓpter quid differunt. ⁊ ꝗd ſit vtilitatis. hoc tacent. Quidam dicunt ꝙ cōtractus mutui ſicut meret̉ ſpāle nomen. ita meret̉ ſpālem actionē. qꝛ in cōtractibus nominatis actio correſpondet nomini. vt no. de actio. ⁊ oblig. l. cōſenſu. ⁊ per Dy. in arbore. ⁊ tūc vtilitas eſt. qꝛ expedit hr̄e plures vias ⁊ plures actio nes. vt. l. i. C. cōia dele. ⁊ diuerſo modo ꝯcludit̉ ī certi cō ditione ſpāli. vbi eſt medium. qꝛ mutuaui. ⁊ diuerſo ī cer ti conditione ſemꝑ generali. vbi medium erit. ⁊ qꝛ certū debes. ideo peto ⁊c. ⁊ pro hoc qꝛ actio de mutuo oritur ex illa parte edicti. ſi certum.i. mutuum petatur. vt. jͣ. d̓ cō di. triti. l. i. ergo orit̉ ex ſpeciali capite ẜm Ray. ⁊ Bart. ſed certi conditio generalis orit̉ ex capite generali. ⁊ ſic ſunt due ex vna radice materiali. ⁊ ex diuerſa radice cauſe efficientis. nec his obſtat. ff. de actio ⁊ oblig. l. ex malefi cijs.§. is quoqꝫ. qꝛ lꝫ ibi dicat̉ de generali. non tn̄ repellit ſpālem. nec dicit eam ceſſare. Eodem modo rn̄deo ad.§. i. ſeu ad principium. inſti. de verbo. obli. ar. jͣ. de inſtito. l. ī eum.§. taberne. ⁊. jͣ. ad velle. l. quāuis.§. ſi mulier. Amplius ſi dicerē. ⁊ qꝛ mutuaui peto. ⁊ expreſſo noīe actionis dicerem ⁊ ꝓpono certi conditionem generalem ꝓcedit libellus. tuꝫ qꝛ apta ⁊ rōnabilis eſt cauſa ⁊ mens actoris. vt no. Inno. extra de iudi. c. examinata. tum qꝛ ſpecies p̄ ſupponit genus. vt no. jͣ. de le. iij. l. ſiꝗd eorum.§. interem ptum. ⁊ facit quod no. jͣ. e. l. ſi a furioſo. ⁊ hꝫ vnus actus in ſe rōnem ⁊ concluſionem generis ⁊ ſpeciei. ſicut ī alijs contractibus. vt jͣ. eo. l. certi cōditio. que opinio ſatis pla cet. ⁊ non conſiſtit vtilitas pluralitatis ſolum. vt augeatur preſtatio. ſed etiā in habere plures vias. ⁊ plures agē di formulas. vt. ff. de leg. iij. l. ſiꝗs decedens. ⁊ de bo. lib. l. ſi filius. non ob. l. doli clauſula. ⁊. l. ſanctio legum. qꝛ eo dem reſpectu ſpecies prefertur. ſed diuerſis reſpectibꝰ cō currunt genus ⁊ ſpecies. vt. ff. de annu. lega. l. qui marco homini docto. al̓s eſt.§. in. l. titia herede. Iteꝫ lex ſanctio legum loquitur qn̄ inter genus ⁊ ſpeciem eſt quedaꝫ cōtrariatio. qꝛ vnum ꝓducit penam arbitrariam. alterū pa rit non arbitrariam. ſed preciſam. nam ſuper ſpecificatis non videtur datum arbitrium ſed ſuper incertis. vi. l. i.§. expilatores. de effractꝭ. ⁊ expilato. ſed hic genus ⁊ ſpes non differunt in executionis effectu. Iteꝫ poſito ꝙ. l. ſanctio legum intelligeret̉. quādo vtraqꝫ pena eſt circa cām. qꝛ diuerſa. que ē magis ſpecificata nō clauditur ſub clau ſula generali. qꝛ variatur effectus. ſed hic non variat̉ effe ctualis exactio. ſed titulus exactionis tm̄. vel ſolue. quia ibi loquitur qn̄ eadem lex habet caput generale ⁊ ſpecia le. hic erant diuerſe leges.i. diuerſi tituli. facit quod not. Cy. C. de ſepul. viola. l. qui ſepulchruꝫ. ⁊ ꝓbat̉. jͣ. e. l. i. ibi poſt hoc

Si certum petatur. poſt hoc.i. poſt hunc. ſed certe iſta expoſitio ē impropria ⁊ ideo cū ſit idētitas tituli. hec ſol̓. non ꝓcedit. ¶ Item op. contra. qꝛ rubrica loquitur in ſingulari certi cōditione. ſed numerus ſingularis non ꝯgruit pluribus nec plu ralis ſermo congruit vnitati. vt. ff. ad trebel. l. iulius phe bus. ſed reſpon. ꝙ illud eſt verum qn̄ nomen ponitur de monſtratiue ſeu relatiue. ſed qn̄ ponitur abſolute ⁊ non reſpectiue niſi in regula vel diffinitione. tunc ſecus. vt inſti. de verbo. obli. in prin. ⁊. jͣ. de verbo. ſignifi. l. in vſu iuris. ¶ Scd̓o mouetur aliud dubium. an verba ſi cer. pe. ſint nomen actionis. gl. dicit ꝙ non. ⁊ bene. qꝛ iſta actio eſt formata verbis generalibus. ⁊ hoc tenent omnes. vn de melius in arbore Ioānis ponitur vt nomen actionis. qꝛ non eſt nomen iuris ſed facti potius. nec ob. jͣ. de triti. l. i. ⁊ expone ibi. illa actione vtitur. ſi cer. pe. i. ex illo capi te ſi cer. petatur. Ex lec. antiqua. ¶ In glo. rubrice ibi. vnam tm̄. Hāc tenent Iaco. bu. ⁊ Cy. ꝙ pro mutuo non datur certi cō ditio ſpecialis ſed certi conditio generalis ſicut pro alijs cauſis. Nam cum iſta certi conditio generalis ſufficiat. fruſtra videretur prodita certi conditio ſpecialis. ad hoc jͣ. e. l. certi conditio.§. quoniam. ſed pro mutuo competit certi conditio ſpecialis. vt inſti. quibus modis. re contra hitur obliga. in prin. ⁊ no. jͣ. eo. l. certi conditio in princi. ⁊.§. fi. ⁊ per Io. in arbore. ⁊ per Azo. in ſūma huius titu li in prin. dn̄s Ray. tenet glo. per. l. ſi a furioſo. jͣ. eo. Sed videtur. ꝙ ſi competit certi conditio ſpecialis ẜm gl. nō competit certi conditio generalis pro mutuo. qꝛ ſpecies derogat generi. vt. jͣ. de verbo. oblig. l. doli clauſula. ⁊ de penis ſanctio legum. Rn̄deo non eſt verum. qꝛ immo re medium generale concurrit cum remedio ſpeciali. vt. jͣ. eo. certi conditio in princi. cum ſimilibus. Et iſtam partem teneatis. Et hoc eſt vtile ſcire in formatiōe libelli. qꝛ poteſt formari libellus expreſſa cauſa mutui. ⁊ tunc poteſt intentari certi conditio ſpecialis. Item poteſt forma ri libellus ſine expreſſione cauſe. vt. l. fina. C. de anna. exceptio. ⁊ tunc videtur intentata certi conditio generaliſ. que ex omni cauſa cōpetit. vt. l. certi conditio. Et ad hoc facit quod no. Cy. in. l. ediia actio. C de eden. Hec vera in mutuo naturali. ſed in ciuili. vel in mutuo mixto. dic vt jͣ. e. l. ij.§. verbis quoqꝫ. Et adde qualiter formetur libellus in hac actione. quod no. in Spec. de cauſa poſ. ⁊ pro prie.§. ſequit̉ videre de ſcd̓a parte poſt princi. vbi dixerūt ⁊ male. qꝛ iſta nomina non ſonant in nomē actionis. ſed in nomen rei. ſicut patet ex vi ſermonis. Et optima eſt ar gumentatio ex vi ſermonis. vt patet in. l. i. ¶ In glo. pe tatur ideſt repetatur. vel dic repetitio quo ad genus. petitio quo ad ſpeciem. Vel dic petatur proprie in iure ciuili. repetatur.ſ. in mutuo naturali. ⁊ facit. jͣ. de verbo. ſignifica. verbum reddendi. de leg. ij. cum quidam vxori. ⁊ de verbo. obli. l. ſi diuortio. NOVAADDITIO. ¶ Ex lectura antiqua. ¶ Formam libelli in hac actione vide in Spec. de cauſa poſſeſſionis ⁊ proprietatis.§. ſequitur videre de ſecun da parte poſt principium. in Rubrica ſi certum petatur. vel dic repetitio quo ad genus petitio quo ad ſpeciem. ſed etiam non agitur hic ad ſpeciem. nec eſt in petitione. licet ſit in ſolutione. Ideo male dicit in naturali mutuo. ſed in ciuili proprie ſtat petatur ẜm Bar. Quia opor Ene eſt. et docentē incipere a doctrina principio rum. ⁊ a declaratione eoruꝫ. ⁊ ideo iuriſconſultus tanqͣꝫ ſumus doctor ⁊ interpres a Quia opor Ene eſt. et docentē incipere a doctrina principio rum. ⁊ a declaratione eoruꝫ. ⁊ ideo iuriſconſultus tanqͣꝫ ſumus doctor ⁊ interpres a generalibus tanqͣꝫ a pͥncipijs exordium ſumens duo facit. qꝛ primo ponit exordiuꝫ cuꝫ tacita qōne. ſcd̓o reſpondet ⁊ reſponſionem multipliciter probat. ſcd̓a ibi. quoniā. Alij diuidunt in. vi. partes. primo cōmendat tacitam queſtio nem. ſecundo ponit eius ſolutionem. tertio aſſignat ratio nem ex mente pretoris ſumptam ab ordine titulorū ⁊ eo rum ſituatione. quarto per locum ab auctoritate. quinto per locum a generalitate verbi credere. ſexto per locum a generalitate verbi rei. Alij diuidunt in quinque partes de duabus vltimis vnā elicientes quaſi ex partibus vnā rationem componentes. ⁊ hoc dicit. Hic ſermo de rebuꝫ credi. primus generalis eſt ad multos contractus ex mē te pretoris. ⁊ interpretatione celſi. ⁊ ex ſignificatiōe ver bi credere. ⁊ verbi rei. h. d. ⁊ facit. jͣ. de oper. lib. l. cū duo bus. Caſus ī terminis ita poni poteſt. ¶ Queſiuit iuuenis a iureconſulto. an appellatio de rebus creditis in rubrica deſcripta. ponitur large vel ſtricte. dicit iuriſcōſultus ꝙ bonum eſt hoc in primis videre. Secūdo reſpondet cum dicit. ꝙ generalis eſt. ⁊ large ponitur. Tertio ꝓ bat hoc ex mente pretoris. qui premiſit hunc titulum de rebus creditis tanqͣꝫ generalem. ⁊ ſub ſe alios tractatus ceterorum contractuum continētem. Quarto probat ꝑ locum ab auctoritate. nam celſus dicit. ꝙ appellatio credendi generalis eſt. merito ergo pretor ſub hoc titulo d̓ cōmodato. ⁊ de pignore edixit. Quinto probat ſic. Credere verſatur in omni contractu vnde naſcitur obligatio ergo eſt generale. Sexto probat. qꝛ nomē rei eſt genera c leᵉ. ⁊ ideo pretor hoc nomen aſſumpſit. Concludamus q ergo ſic. ſi hoc eſt ex mente ⁊ verbis. l. ex apta natura ver borum. ⁊ interpretatione prudentum. iam negari non poteſt. quin generalis ſit appellatio. concor. ff. de verbo. ſignifica. l. nominis ⁊ rei. ¶ No. primo. ꝙ ad cognitio q nem ſpecieꝝ debet precedere cognitio generis. ¶ No. t ſecundo. ꝙ nos debemus ſequi ordinem titulorum. ⁊ ſic qͦ notatur ꝙ rubrica poteſt allegariᵇ ſicut textus. ergo noti tia generis requiritur ad habendam diffinitiuam notitiā i ſpecierum. ⁊ validum eſt ar. ex ordine titulorum. ¶ No i ta tertio. ꝙ validum eſt ar. ab auctoritate. ¶ Nota quar c to. ꝙ genus repreſentatur in qualibet eius ſpecie. ⁊ etiaꝫ ineſt cuilibet ſue ſpeciei ſic enim hic arguit. Genus repre ſentatur in qualibet ſua ſpecie. credere repreſentat̉ ī quolibet contractu. ergo credere eſt genus ẜm Iaco. Et nota. ꝙ genus eſt illud. quod ponitur in diffinitione ſpeciei. ſed generaliter non repreſentatur in qualibet ſpecialitate vt. l. doli clauſula. jͣ. de verbo. obli. Aliud eſt ergo genus. ⁊ aliud eſt generalitas ẜm Iac. Nota etiam ꝙ nomē cōtractus eſt generale. ⁊ facit ad nota. in auc. ſacramenta puberum. per Cy. ⁊ alios. ¶ Nota quinto ⁊ vltimo. ꝙ ſi partes orationis ſunt generales. ⁊ ipſa tota oratio ge neralis erit. nam hec oratio de rebus creditis eſt compo ſita ex dictione creditis. que eſt generalis. vnde cuꝫ com ponatur ⁊ ſapiat naturam partium componentium. ſeꝗ tur ꝙ dicta appellatio de rebus creditis erit generalis. qꝛ genus additum alteri generi. ſeu vna generalitas addita alteri generalitati. generalitatem ſignificat. Apparet ergo. ꝙ orationes cognoſcuntur ex dictionibus. Significatio vero propria orationis per diffinitionem eius dictionis cognoſcitur. Vnde tullius ait. Cuꝫ de nomine dubitatur vis vocabuli diffinienda eſt verbis. Iteꝫ expo nendum eſt minus notuꝫ per magis notuꝫ. ſicut hic facit iuriſconſultus exponendo. ꝙ credere idem eſt quod fidē hr̄e ſed fidē hr̄e verſatur in oī ꝯͣctu. vnde naſcitur obliga tio ergo ⁊ credere. Et ſic patet ꝙ verbum credere generale eſt. argumenta iſta ſunt textualia. Expoſito textu venio ad apparatum opponendo ⁊ querendo. ¶ Op. dicitur hic. ꝙ ſub hoc titulo pretor tractauit de multis cōtractibus. contra. immo non tractauit in hoc titulo. ſed ī ſuis titulis ſeparatis. vt patet. jͣ. cōmo. ⁊ depo. ⁊ in alijs rubricis. So. ſub hoc titulo exponitur.i. poſt hunc titulū nec eſt miruꝫ qꝛ vna impoſitio ſeu prepoſitio ⁊ dictio po teſt poni pro alia. vt. jͣ. de condi. ⁊ demō. l. has cauſas. cer te ſic exponendo non procedit. ideo ponitur poſt hunc Bal. ſuꝑ. ij. ff. vete. a iij c ¶ Gnāle ad de eūdē bal. ī l. sͣ. de ſta. ho. ⁊ qd̓ ibi dixi in apoſtil. A ¶ Allegari. Adde gl. i. q. i. vt euidenter. ⁊ ibi tex. ⁊ no. ij. q. v. oī bus. infi. vi. q. iij. c. i. in prin. ī c. vr̄a. d̓ coha. cle. ⁊ mulie. ī ꝯͣriū nō. iiij. q. ij.§. itē in criminali. ⁊ add̓ Fely. in. c. ij. in xxij. col. ī ver. rubrice. vbi q̄ ſint auc. de qͦ ēt ꝑ eū ī rubri ca. de accuſa. circa princi. in ver. vtrum au tem cum ſeq.

Si certū petatur. ADDITIO. a ¶ Intellectus. Uide in fonteeundem Ph. tertio de aīa ꝑ totuꝫ. ⁊ maxime tex. p vbi inquit. de parte aūt qua cognoſcit ⁊ ſa pit aīa dicēdū eſt. ⁊ ibi ſcribentes copioſe. ⁊. ij. de aīa ⁊ pͦ poſt. a lin coniēſe. ⁊ iſtd̓ dictū bal. veꝝ eſt maxime in his q̄ intellee tu ꝑceptibilia ſunt. vbi teſteſ cū ſcīe cā d̓po nere debēt. vt in. c. cū cām. d teſt. ⁊ ibi doc. Alex. in.§. tor menta. ff. de qͦ ſtio. ⁊ in. l. i. in princ. de noui Si certū petatur. tituluꝫ. ergo hoc genus. ⁊ illud ſpēs. ⁊ iō melius ſtat. qꝛ ſpecies ſubalternatur generi. ⁊ ſubijcit̉ ei. vt le. ⁊ no. jͣ. de verbo. ſignifi. l. recte dicimus. Dic ergo. ꝙ proprie ſtat dictio ſub. ⁊ titulus pro rubrica ponitur. ꝗa generalis ītitulatio ⁊ ſuperſcriptio ad oīa porrigitur. vt. sͣ. de eden. .l. ſiꝗs ex argentarijs.§. ſi initium tabularum. Vel exponi tur ſub hoc titulo.i. ſub hoc tractatu. qui continet octo li bros. vt in conſtitutione oēm.§. in ſecūdo. ẜm gl. ⁊ Odo fre. ¶ Scd̓o oppo. dr̄ hic. ꝙ creditor dicitur large. contra immo ſtricte pro ſolo mutuante. vt. C. ſi aduer. credi. l. i. ſo. ibi ſtricte. hic large ponitur. vel hic ꝓprie. qꝛ in ſuo abſoluto ſignificato. ⁊ vt genus. ibi vt ſpēs. ¶ Tertio oppo. dicitur hic. ille dr̄ creditor qui dꝫ mox recipere. cōtra immo ſi in diem. vel ſub cōditione. vt. ff. de verbo. ſig. l. creditores. So. ibi non dr̄ abſolute ⁊ ſimpl̓r creditor. ſꝫ cum adiuncto. sͣ. in diem. vel ſub conditione. vt. ff. de ver. oblig. l. cum ſtipulemur. ⁊. l. ſi a colono. nec etiam dr̄ cre ditor. qui ſolam obligationem naturaleꝫ pretendit. vt. ff. de ſolu. l. ſi is cui.§. flauius. qꝛ vbi non eſt actio. non dicit̉ quis creditor neqꝫ debitor ꝓprie. vt. ff. de fideiuſſo. l. fide n iuſſor obligari.§. ij. ⁊. jͣ. de libe. ca. l. vel obligatus eſt.§. i. ſed ſola naturalis cū ſit de iure gentiuꝫ ⁊ oriat̉ ex nudo cōſenſu. vel quaſi cōſenſu. ⁊ careat adminiculo iuris ciui p lis. non ponit actionē. que eſt de iure ciuili. ⁊ reꝗrit ea q̄ e iuris ciuilis ſunt. vt. ff. de pac. l. iuregentium.§. quinimo. a Scd̓o modo ſoluit̉. ꝙ dictio mox ſupponit̉ verbo crede q re. q. d. in ipſo inſtanti quo ꝗs alium obligat dr̄ credere. ¶ Quarto op. ⁊ videt̉ ꝙ nomen rei non debeat accipi ī ſuo genere. ſed in ſpē. vt. sͣ. de rei ven. l. ſi in reꝫ. So. aliud in tractatu realiū. vt ibi. aliud in tractatū ꝑſonaliuꝫ. vt h̓. Iſta non eſt bona ſolutio. qꝛ dictiones vbiqꝫ ſignificant idem earū inſpecta natura. Scd̓a ſo. eſt ꝙ aut loꝗmur qͣꝫ n tum ad ſignificationē abſolute. ⁊ tunc ita loquit̉ hic. aut qͣꝫtum ad modū agēdi ⁊ deducendi rem in iudiciū. ⁊ tūc ¶ dꝫ certa res demonſtrari. vt ibi. qꝛ nō eſt ſuper quo lis cō o teſtetur. nec ferat̉ ſnīa. De citatorio dic vt. l. fi. de anna. ex t cep. ẜm Ia. ⁊ adde qd̓ no. ff. de ver. ſig. l. rei appellatione vbi videt̉ gl. ꝯͣria huic. ſed ibi intelligit̉ de libello ſupplicatorio. hic aūt de cōuentionali ẜm Bar. ⁊ ſic hēs de tri q̄ plici libello. Item facit. sͣ. de rei vendica. l. idem pōponin us in fi. Et de libello generali. dic vt no. Inno. extra d̓ reſti. ſpolia. c. cum ad ſedem. ⁊ facit de leg. ij. l. cuꝫ pater.§. euictis. per Ia. ⁊ facit. jͣ. de verbo. obli. l. triticū. ¶ Que ro qꝛ diuerſa littera eſt hic. vna dicit de re alia ex re. tertia e re. que eſt melior lr̄a. dic ꝙ quelibet eſt bona. ⁊ expone vt in gl. ¶ Et no. vltimo. ꝙ diffinitiones que ſunt iuris ꝑtinent ad doctorem. qꝛ intelligere ⁊ ſcire conſtat ex diffinitiōe vt hic. ⁊ eſt ar. ꝙ teſtis interrogatus de diffinitio ne debeat rn̄dere. ⁊ ſi dicit neſcio. ꝙ nō ꝓbet. qꝛ ꝓpriam vocem non intelligit ẜm bar. quod eſt veꝝ. ſi teſtis deponit ſine redditione cauſe. ſecus ſi cām aſſignauerit. Exem plum. teſtis interrogatus de fama dixit vera eſſe. interro gatus ꝗd ſit fama dixit neſcio. iſte non probat. qꝛ non ca dit cognitio in intellectu ſuo ſi neſcit. ſed ſi interrogatus de cā dixit. ꝗa audiuia maiori ꝑte gentium. poſtea interrogatus de diffinitione dixit neſcio. nihilominus probat. qꝛ videt̉ ius dixiſſe ſe neſcire. non factum. ſicut in poſſeſſione. ſi dixit ſe vidiſſe tenere lꝫ interrogatus quid eſt poſ ſeſſio dixit neſcio. tn̄ ꝓbat. vt no. ff. de ver. obli. l. ſtipulatio iſta.§. hi quoqꝫ. nam exquo videt aliquem detinere preſu mit̉ aliquē poſſidere. vt no. Inno. exͣ de priuile. c. cū olim. el ſcd̓o. ⁊ oīs qui percipit redditus preſumit̉ hr̄e aliqua le ius adminiſtrādi. vt. l. i.§. exercitorē aūt. ⁊. jͣ. d̓ exercito .l. fideiuſſor. non tn̄ exigo ab aliquo caſu. ꝙ teſtis ſciat ꝑſpicaciter diffinire. cum etiam impiti teſtes adhibeantur. nec requirit̉ in eis. nec exigitur īduſtria iuris. ſed ſenſus. vt no. C. de vſur. l. i. ſed ꝙ ſciat quandam groſſam deſcriptionem. verbi gratia in fama. ſi dicat fama eſt cōe dictuꝫ gentiū. ⁊ in poſſeſſiōe. ſi dicat. ꝙ poſſidere eſt ire ⁊ redire ad rē. ⁊ fructus ꝑcipere. vt. l. fi.§. ſiꝗs. sͣ. ꝗbus. mo. vſufr. amit. ⁊. l. pomponius. nam ſufficit ꝙ cōſtet eū intelligere meruꝫ factū. dūmodo plene ſciat. ⁊ plene de eo deponat. facit qd̓ no. Inno. extra de teſti. c. cum cām. Patet ex pͥ dictis ꝙ teſtis poteſt interrogari qūo intelligat verba iu ris. Item pꝫ quid teneat̉ inde ſcire. vt no. ff. de infa. l. luci us. ¶ Et no. ꝙ ius interdū ponitur pro facti qualitate. vt. jͣ. e. l. ſi vero. Item teſtis per ſenſuꝫ corporis dꝫ hr̄e notitiam non p̄ſumptionem intellectus. qꝛ aliud eſt p̄ſume re. aliud videre. vt. l. i. jͣ. de his que in teſta. delen. nā dictū teſtis non trāſcendit ſenſum corporis. ¶ De parte que de iure interrogat̉. an dꝫ rn̄dere. dic vt no. jͣ. de auro. ⁊ arle. l. ornamentoꝝ. Adde ꝙ dictū teſtis nō preſumit̉ circa ſolēnitatem. vt. C. de vſur. l. i. nec contra ambiguitateꝫ. vt extra de ꝓbatio. in pn̄tia. ⁊ no. in. l. fi. jͣ. de preto. ſtipu. ſed preſumit̉ quo ad veritatē hoc modo. nā ſi ſunt teſtes nu mero ſufficientes p̄ſumit̉ ⁊ ſtat̉ eoꝝ dictis. vt.§. item v̓bo rum. inſti. de inutili. ſtipu. ſed ſi eſt vnus teſtis eſt p̄ſūptio hoīs. nō legis. ⁊ dic vt. jͣ. ti. i. l. admonēdi. Item lꝫ dictuꝫ teſtis debeat fundari in ſenſu. tn̄ ⁊ in intellectu dꝫ fundaa ri ẜm Ariſto. in ꝓblematibus. Intellectusª inquit videt. ⁊ intellectus audit. ⁊ eſt nō. Item qn̄ teſtes ſunt quaſi ꝯͣ rij. p̄ſumit̉ ꝓ dicto teſtis. non quo ad ꝓbandū. ſed debent teſtes ad cōcordiā reduci. ⁊ elidi probatio. vt extra de te ſti. c. cū tu. ſed dicit Inno. ꝙ illud eſt verū in numero pari. ſecus in diſpari. vt extra de offi. dele. c. cum cōtingat. ꝑ Inno. ¶ Scd̓o querit̉ de quoꝝ verborū interpretatiōe loquat̉ littera. quidam dicūt ꝙ erant quedam verba que hodie nō habemus. Iſta eſt diuinatio ꝙ alia verba eſſent qͣꝫ inueniant̉. vt. C. de ꝯͣhen. ⁊ cōmit. ſtip. l. i. Et ideo dicē dum de verbo. interp̄tatiōe.ſ. ſcd̓e ꝑtis rubrice. ſi cer. pe. qꝛ principium agit̉ modo interp̄tatiuo ⁊ demōſtratiuo. vt. jͣ. l. ij. Huius opinio eſt verior. tn̄ vtraqꝫ pōt eſſe bona. qꝛ bonum eſt prius videre de iſto capite generali edicti. qͣꝫ de alijs edictis ſingularibus. Et bonum eſt prius vide re de prima rubrica generali qͣꝫ de ſcd̓a ſpecie.ſ. ſi certuꝫ peta. ¶ Tertio queritur. an ſub iſto vocabulo cōtinean tur ꝯͣctus inoīati. gl. pōit duas opi. ſcd̓a verior. ¶ Quar to quero. an eoipſo. ꝙ quis cum alio ꝯͣhit videat̉ fidē ha bere. gl. dicit ꝙ ſic. ⁊ eoipſo ꝓbat̉. niſi ꝓbet̉ ꝯͣrium. vt. jͣ. de pig. actio. l. ſi quaſi. ⁊ maxime ex appoſitiōe termini. vt. jͣ. de ꝯdi. ob cau. l. iij.§. ſed ſi tibi dedero. Hāc fidem in con tractu vēditionis pn̄t habere tā dn̄i qͣꝫ hi. qui poſſunt di ſtrahere inuito dn̄o. vt. l. elegāter.§. ſi vēdiderit. jͣ. de pig. act. ⁊ de ꝓcuratore ⁊ alijs officialibꝰ. dic vt. l. ſi ꝓcurator jͣ. de iur. fi. ⁊. ff. de re iudi. l. a diuo pio.§. ſi poſt. Ex lec. ant. ¶ Et eſt iſta. l. euidentialis ad totam materiam ꝯͣctuum. de qua tractaturus eſt. ¶ No. ꝙ iuriſcō ſultus anteqͣꝫ ꝓſequatur rubricam ſpālem ſi certum peta tur. declarat rubricam generaleꝫ de rebus creditis. ⁊ ſic primo premittit quedaꝫ vniuerſalia anteqͣꝫ procedat ad ſpecialia. ſimile facit Ariſtotil̓. in ſuis libris. ¶ Scd̓o no ta. ꝙ ſub titulo de rebus creditis tanqͣꝫ ſub genere ſituātur oēs ꝯͣctus de mundo ⁊ includunt̉. ¶ Tertio no. ꝙ talis eſt or̄o qualis ſunt ꝑtes orationis. ⁊ ideo veriſimili ter volens oſtendere hic. ꝙ iſta oratio de rebus creditis. hr̄t gn̓alitatē ſignificatiōis ꝓbat h̓ ex ꝑte v̓bi credere ſeu creditis. ſcd̓o ꝓbat hic ex al̓. dictōe.ſ. rei. ꝙ aūt v̓bū crede re ſit generale ꝓbat primo per auctoritatē celſi. ſcd̓o per vnam rōnem. Illud eſt genus. quod repreſentat̉ in quali bet ſua ſpē. ſed credere repreſentat̉ in quolibet cōtractu. puta in pignore. cōmodato. ⁊ mutuo. ⁊ ſimilibus. ergo ē verbū generale. ⁊ ad hoc hec lex per Ia. ſemꝑ alle. ꝙ illd̓ eſt genus. quod repreſentatur ī qualibet ſua ſpē. ¶ No. cōtra. in hac. l. ꝙ nomen ꝯͣctus eſt nomen generale. facit .sͣ. de iudi. oēm obligationeꝫ. qd̓ declarat̉ per Cy. in auc. ſacramenta puberum. vbi videas in. xij. q. ⁊ in ſequentibus. ¶ Ultimo nota. ꝙ verbum rei aſſumptum pro re non dico pro reo eſt generale nomen. ¶ In glo. a. l. ẜm py. litteram ibi doctorem.i. iuris peritum. ergo imperiti non ſunt interrogandi de ſignificationibus ⁊ diffinitionibus

Si certum petatur. nibus vocabuloꝝ. qꝛ non ꝑtinet ad eos hoc cognoſcere. cum conſiſtat in iure non in facto. Et facit ad. q. de teſte. qui depoſuit ſuꝑ poſſeſſione ſe vidiſſe. interrogatus ꝗd ē poſſeſſio. dixit ſe neſcire. nā nihilominus ꝓbat corporalē poſſeſſionē. ⁊ de hoc eſt no. jͣ. de ver. ob. ſtipulatio iſta.§. hͨ quoqꝫ. ¶ Itē facit ad aliud. teſtis interrogatus ſuꝑ fama. dixit ſe audiuiſſe dici a maiori ꝑte gentiuꝫ. interroga tus ꝗd eſt fama. dixit ſe neſcire. nam nihilominus probat qꝛ dictū maioris ꝑtis gentium idē eſt ꝙ fama de aliquo facto. non dico de fama ꝓut eſt in hoīe ſeu hoīs ſtatus. ſꝫ ꝓut eſt ſpēs ꝓbatiōis. Itē qꝛ non reꝗritur ꝙ teſtis ſciat diffinitionē vocabuloꝝ. ſed ſufficit ꝙ ſciat rn̄dere factum qd̓ no. ⁊ bene facit ad hoc iſta glo. ¶ Op. ⁊ videt̉ ꝙ v̓bum rei non ſit generale. vt. sͣ. de rei ven. ſi in rem. ſo. verbum rei eſt generale qn̄ ꝓfert̉ a. l. vt hic. tn̄ ab homine nō dꝫ proferri ita generaliter in libello. qꝛ libellus dꝫ eē cla rus. ⁊ ita loquit̉ ꝯͣrium. ⁊ facit qd̓ no. jͣ. de verb. ſig. l. reiappellatione. ¶ Expedito apparatu. veniamus ad ea q̄ tangunt doc. Dicit̉ hic. ꝙ rubrice ꝓ auctēticis habentur ⁊ inde lꝫ arguere ſic. C. ne fideiuſſo. doti den. ⁊ ibi no. in ꝓhemio ſexti libri. ¶ Itē opp. de rubricis decretorum. So. ille nō ſunt legales ſed magiſtrales. ⁊ ideo argumētum inde ſumptum eſt ꝓbabile non concludens neceſſario. vt. C. de legi. l. i. ẜm Odofre. ¶ Op. dicit̉ hic. ꝙ genus eſt premittendum. imo videt̉. ꝙ ad hoc vt dictum ſit generale eſt poſſponēdum. qꝛ genus qn̄ adijcit̉ poſt ſpeciem reddit diſpoſitionē generalē. ſed qn̄ ſpēs vel qualitas apponitur poſt genns hꝫ reſtringere. vt. l. ſi ſeruus ſeruum.§. inquit lex. ff. de ver. ſig. l. ſi cum fundum. de an nuis lega. ⁊ de vi. triti. ⁊ oleo lega. l. fi.§. cui dulcia. ⁊ de penū lega. l. nam qd̓ liꝗde.§. ſi cui. ⁊ de leg. ij. l. legatorū .§. qui plures. ergo vt diſpoſitio ſit generalis genus debꝫ ſubijci ⁊ non premitti. Sol̓. hic genus apponitur ad demonſtrationem ſpērum. ibi ad argumētū ẜm Iaco. but. ¶ Op. hic dicitur. ꝙ tꝫ argumentum per locum ab auctoritate. ⁊ concludit qn̄ non eſt defectus ex parte aſſum pti. nec ex parte aſſumentis. ſic. C. de fide inſtru. l. penul. Sed contra. sͣ. de rerū diuiſio. l. in tm̄.§. fi. So. hic auctoritas eſt rōne ſuffulta. ibi cōtra rōnem. vt. ff. de ſuppel. le. l. labeo.§. verum. vel hic auctoritas legis latoris. vel auctoritas legis ⁊ rōnis. ibi hominis ⁊ contra rōnem. ⁊ ſic non ob. ¶ Op. ꝙ male arguat iuriſconſultus in ver. pe. qꝛ omittit maioreꝫ propoſitionem.ſ. illam. ⁊ genus eius quod repreſentatur in qualibet ſpecie. ſed ſine maiori ⁊ minori. ⁊ concluſione non ꝓcedit ar. ergo inepte hic arguit iuriſcōſultus. So. hic ſubauditur maior propoſitio ſicut alibi minor. vt no. C. de admi. tuto. l. cum quedā. nā ⁊ libellus ꝓcedit aliqn̄ omiſſo medio. ſi ſubaudiatur. ⁊ p̄ ſumatur a iure. vt. ff. que in frau. credito. l. oēs.§. lucius. Item omiſſa concluſione. i. q. iiij. qꝛ preſulatus. ⁊ tn̄ libel lus ad inſtar argumenti formādus eſt. ¶ Ex hoc arguit Barto. ꝙ idem eſt in teſte. qꝛ ſufficit ſi dictum eius includit ſenſum corporis preſumptiue preſumptione iuris vt ſi dicat talem eſſe bone vite ⁊ fame. interrogatus qūo ſcit. dicit qꝛ ſum eius vicinusᵇ. nam preſumit̉ ſcire. vt. jͣ. loca. l. dn̄s. ⁊. ff. de flu. l. i.§. i. ⁊ no. in. l. ij. C. qn̄ fiſ. vel pͥua. Item non oportet ſemper. ꝙ probationis cā ſit neceſſaria. dum tn̄ preſumptio iuris ei aſſiſtat. vt no. C. de ꝓba. l. neqꝫ natales. ⁊. jͣ. de proba. l. cum de etate. Ego nō credo hoc verum. qꝛ teſtis dꝫ reddere rōnem per cām immedia tam ſciētie.i. per ſenſum. nec dr̄ teſtis ſcire. niſi ea quibus interfuit. ſed ꝑs dicit̉ ſcire ea. que indubitanter credit. ſi cum veritate cōſonet. lꝫ non interfuerit facto. de hac materia habet̉ in. l. ſi is ad quem. ⁊. l. pantonius. ff. de acꝗr. heredi. ⁊. ff. de teſta. l. qui teſtamento in fi. ⁊. C. de teſt. l. te ſtium. ⁊ lꝫ vicini preſumantur ſcire. tn̄ ſi interrogati non reddunt cām bonam per ſenſum corporis nō probāt nec p̄ſumuntur ſcire. alioquin fruſtra vicini interrogarentur de cauſa ſcientie. Similiter ille. qui dicit vera eſſe. p̄ſumi tur ſcire etiam ſi non addat cām ſcientie. niſi ſuꝑ iure deponat. vt no. Inno. extra de teſti. c. cuꝫ cām. tn̄ ſi vlterius proceſſum eſt ad interrogationem de cauſa ſcientie nō ꝓ bat. qꝛ mala rō deſtruit dictū. vt no. in. l. fi. de offi. ꝓcu. ce ſa. ⁊. l. non omnem de legi. nunqͣꝫ enim preſumit lex pro teſte ſi reddat malam ⁊ inſufficientem rōnem dicti ſui. qꝛ ſicut cō bona iuſtificat dictum. ita mala elidit. qꝛ in cauſa ſtat effectus. ¶ Extra quero hic de duabus qōnibus. pͥ ma an obligatus ex fideiuſſoria cā dicat̉ obligatus ex cō tractu. Scd̓a. an agēs ex iure ceſſo dicatur creditor. Ter tia qō etiā pōt moueri ex dictis Odofre. An ille qui petit iuriſditionē dicat̉ agere reali. qꝛ iuriſditio nō eſt dom nium rei corporalis nec ſeruitus. ſed tertia ſpēs. qꝛ ſi nō eſſet debitor non poſſet cōueniri. Et vt appareat. que ſit vtilitas qōnis exēpla ponenda ſunt. Dicit ſtatutum. ꝙ d̓ omni ꝯͣctu ſoluat̉ gabella. an ſoluat̉ de ꝯͣctu fideiuſſionis ⁊ videt̉ ꝙ ſic. nam fideiuſſor obligatur per ſtipulationē. vt. C. de fideiuſſo. l. blanditus. nam fideiuſſio non eſt de iure gentium. ſed de iure ciuili. ideo ſit verbis. vt. ff. d̓ ver bo. ob. l. quinta.§. ſatis acceptio. ſed ſtipulatio eſt ꝯͣctus. īmo ⁊ pactū nudum eſt ꝯͣctus. vt no. de actio. ⁊ obli. l. i. in magna glo. ⁊. C. qd̓ me. cā. l. donatiōis. ergo ⁊c. Pre teres in fideiuſſione etiam reſultat ꝯͣctus mādati. ⁊ ideo de eo dꝫ ſolui. vt. l. qui patitur. ff. manda. ⁊. ff. de reg. iur. l. ſemper. qui non ꝓhibet. In ꝯͣriuꝫ videt̉ ꝙ fideiuſſio nō ſit ꝯͣctus ſtricte loquendo. qꝛ non naſcitur hincinde obli gatio directa. nec ex vna parte directa. nec ex altera ꝯtra ria. ergo ⁊c. vt. ff. de verb. ſig. l. labeo.§ ꝯͣctum. nam ſtatu ta ſunt ſtricie interp̄tanda. qꝛ ſtatutū eſt ſimile ſtipulatio ni. cum fiat interrogatiōe magiſtratus p̄miſſa. ⁊ populi rn̄ſione ſecuta. inſti. de iure natu.§. lex eſt. vel ē ſimile chi rographo. qꝛ ſcriptura eſt de ſubſtātia ſtatuti. cum ſit ꝑs iuris ſcripti. vt inſti. de iure natu.§. i. ⁊ cuicunqꝫ aſſimiles ſtricti iuris erit. Itē pꝫ. qꝛ parit conditionem ex l. que ē ſtricti iuris. Item fideiuſſio non ponitur ſub hoc titulo. ꝗ eſt generalis ad oēs ꝯtractus. ergo non eſt eius ſpecies. ſed dicendum eſt ꝙ rō ſtatuti ponderanda eſt. maxime h̓ vbi verbum poteſt habere plures ſignificatiōes ⁊ ſtrictā ⁊ largaꝫ. qꝛ rō eſt mens ⁊ medulla ſtatuti. ⁊ eſſentialiter idem eſt mens ſtatuti. qd̓ ipſum ſtatutū. vt. ff. de ver. ſig. l. noīs ⁊ rei.§. verbum ex legibus. ⁊ no. ff. de cōdi. ⁊ demō ſtra. l. cum tale.§. pe. cum ergo rō ſit generalis. ergo ⁊ ip ſum ſtatutū. ar. ff. de mili. teſta. l. in fraudē.§. fi. dꝫ ergo ſol ui niſi de principali ꝯͣctu eſſet ſolutum iſta gabella. qꝛ du plici onere nō. debēt ꝯͣhentes grauari. arg. no. in. l. i. C. de mulie. ⁊ in quo loco libro. x. vel niſi ꝯͣctus principalis eēt ex priuilegio īmunis a ſolutione gabelle. ar. C. de vſur. l. eos. in prin. ⁊§. i. In eo tn̄ ꝙ dicit ſtatutum reꝗrere ſubſtantiam per conſenſum. ⁊ formā ⁊ ſcripturam ſicut chirographum. quidam dicunt cōtra. qꝛ exp̄ſſus conſenſus populi ſine ſcriptura tm̄ dꝫ operari in inſtanti qͣꝫtum con ſuetudo preſcripta lōgo ſpacio tꝑis. vtno. in ſimili in. l. ij. C. de dotis promiſ. ſed certa iura dicunt. ꝙ non reperit̉ ius non ſcriptū. niſi conſuetudinarium. vt inſti. de iur. na. .§. pe. ſed de hoc nō cadit ad pn̄s diſputare. ¶ Alia queᵇ ſtio. dicit ſtatutum. ꝙ obligatus ex ꝯͣctu nō poſſit alienare bona ſua niſi primo ſoluat creditoribus. queritur an fi c deiuſſor his verbis comprehendatur. ⁊ videt̉ ꝙ non. vt ꝯ in.§. ꝯͣctum. Sed ibi loꝗtur de ſtrictiſſima iuris interpre c qͣ tatione. ſed verba ſtatuti debēt intelligi ẜm cōem vſuꝫ loquēdi. ⁊ cōis vſus loquendi eſt largus ⁊ generalis. Sed 3 Pe. diſtinguit. aut finale ꝑiculum non tangit. neqꝫ reſpi in cit ipſum fideiuſſorem. qꝛ reus nō eſt ſoluendo. vel alias l non hꝫ regreſſum. ⁊ tunc ſtatutū pretenditur ad euꝫ. aut finale ꝑiculuꝫ nō tangit reum. qꝛ reus eſt ſoluendo. ⁊ eſt c. primo excutiendus. ⁊ tunc iſte fideiuſſor non tenetur ar. b de ritu nup. l. ſiquis tutor. ⁊ bene facit. eo. ti. l. ſenatus. ⁊ g .l. libertus in rōne ſui. ⁊. ff. de excuſatio. tuto. l. ſpadones .§. ſi inter. ⁊. C. de fideiuſſo. ⁊ man. l. blanditus. Item cū fideiuſſor teneatur. ergo ex contractu tenetur. vt inſti. de actio.§. ſequens. qꝛ in alia ſpecie nō cadit eius obligatio. Bal. ſuꝑ. ij. ff. vete. a iiij b ¶ Uicinꝰ. de quo vide ꝑ Fely. in. c. cuꝫ cām de teſti. ī ꝯſi. ⁊ aliꝗd in c. cām. de p̄ſū. circa me. vij. col. Frā. are. h̓ ⁊. d. Alex. de imo. in cōſilio lxxxv. in vlti. col. in fi. in. ij. ꝑte vbi vtruꝫ credatur teſti bꝰ vicinis ma gis qͣꝫ alijs.

Si certū petatur. ¶ Quid autem ſi dictat ſtatutum. ꝙ mercatores cōtrahentes ſint immunes a ſolutione gabelle. modo quidam mercator fideiuſſit pro titio non mercatore. an de iſta fideiuſſione ſoluetur gabella. ⁊ videtur ꝙ non. qꝛ qui fide iubet non dicit̉ mercator. nec negociari. nec mercari. vt .jͣ. qd̓ cum eo. l. titianus. ego dico contra. qꝛ verba ſunt ꝓ lata reſpectu perſone nō reſpectu actus. ſeu cauſe. facit. ff. de publi. l. licitatio. in fi. ⁊. C. ad mace. l. fi. in fi. ¶ Quero dicit ſtatutuꝫ ꝙ debitor poſſit cogi de facto ad petitio nem creditoris. Modo querit̉. an habens iura ceſſa habeat iſtud priuilegium. ⁊ videtur ꝙ non. qꝛ non eſt credi tor proprie. argumento huius littere. Tu dic contra. ꝗa eſt creditor interpretatiue. vt. C. de dona. l. ij. ⁊ melior rō eſt. qꝛ venit ex perſona aliena ⁊ eodem iure vti dꝫ cum ce dente. ⁊ ex alterius perſona credi. vt. C. de procura. l. qui ſtipendia. nam beneficium ſtatuti eſt annexum cauſe non perſone. ideo tranſit ad acceſſorium ẜm Ia. bu. ¶ Que ritur vtrum rei vendicatio competat pro iuriſditione vē dicanda. ⁊ videtur ꝙ ſic. qꝛ nomen rei eſt generale. vt h̓. tu dic ꝯͣrium. qꝛ rei vendicatio eſt nomen ſpecialis actio nis. que batur pro re corporali non incorporali. ſed dabitur vtilis confeſſoria. vel officium iudicis ẜm Odofre. facit extra d̓ iudi. c. examinata. tn̄ iſta ſubiectio quo ad iu riſditionem non eſſet proprie ſeruitus. qꝛ non caderet in ter perſonas ingenuas. ſed eſt ius per ſe annexuꝫ territorio vt. C. vbi ⁊ apud quos. l. fi. alij dicunt. ꝙ pro temporali iuriſditione competit vtilis confeſſoria. pro ſpiritua li merum officium iudicis. quod proponitur maxime ꝓ his que ſunt diuini iuris. vt. ff. de pet. here. l. hereditas in fi. ⁊. l. ſancimus. C. de ſacroſan. ec. ⁊ de iſtis duabus iuriſ ditionibus. no. Inno. de poſtu. prelato. c. bone. ¶ Que rit Odofre. quare dixit de rebus creditis. ⁊ nō de rebus debitis. rn̄deo ꝙ correlatiuorum eadem eſt diſciplina. ⁊ cognito vno cognoſcitur ⁊ reliquū. vt. l. i. ff. de his ꝗ ſūt ſui vel alieni iuris. Item eſt idem ſtatutum. C. de indic. vi dui. l. fi. ⁊ de cupreſ. l. i. ⁊ sͣ de acceptil. l. fi. ⁊ non reperi tur creditor ſine debitore. niſi in caſu qn̄ debitor deceſſit ſine herede. vt. jͣ. depoſi. l. i.§. plane. ⁊ de ſolu. l. ſtichuꝫ. in prin. ¶ Ultimo habes hic quedā vocabula ſub hoc nomine titulus. ⁊ quot modis ponatur. dic vt. C. fami. herciſ. l. non eſt. Item habes hoc aduerbium mox. quod ali qn̄ ponitur.i. immediate ip̄o iure. vt in auc. de inceſ. nup. in prin. aliqn̄ pro triduo. vt. C. de iudi. l. pe. aliqn̄ pro minori ſpacio. vt. l. a diuo pio.§. ſi ſuꝑ rebus. ⁊.§. ij. ⁊ ſic ẜm ſubiectam materiaꝫ. ¶ Item habes hoc verbum res. ⁊ quot modis ſūmat̉. dic vt no. archi. xl. di. ante. Ex ꝯtractu mutui non ori i UlNum. tur obligatio ad idē in ſpe cie. nec ad diuerſuꝫ in genere. ſed ad idem in genere. ⁊ diuerſum in ſpecie. h. d. Primo po nit vnam regulam negatiuam. ſeu vnum dictum negatiuum. Scd̓o ponit rōneꝫ huius dicti. Tertio ponit quod dam dictum affirmatiuum. Quarto probat per rationē. Scd̓a ibi. alioquin. Tertia ibi. ſed idem. Quarta ibi. naꝫ ſi. ¶ No. ꝙ in mutuo non dꝫ reddi idem in ſpecie. ſed idem in genere. ¶ No. ꝙ obligatio contracta ad aliud in genere non eſt obligatio mutui. ſed ex alio contractu. ¶ No. ꝙ idem dicitur duobus modis. primo mō idem in ſpecie. quando eſt idem corpus. vt idem ſaccus frumē 10 ti. ſcd̓o modo idem in genere. qn̄ non eſt illud primū cor pus. ſed aliud ſub eodem genere. vt tantūdem frumenti. mulvn̄ a ¶ Ex his collige diffinitionem mutui. nam mutuumª ē quot contractus. qui re contrahitur. ex quo naſcitur obligatio ſcat̉ ad tantūdem in eodem genere. ⁊ concor. jͣ. e. l. cum quid. te x. ⁊ diuerſum in ſpecie. ¶ Oppo. hic dicit̉. ꝙ mutuum cō ta. jͣ. ex. d̓ ſiſtat in ſpecie. contra. jͣ.§. proxi. So. ſpecies dicitur dupli griciter vno modo res. ſiue corpus in genere ſuo functionē vert 5 recipiens. ⁊ tunc cadit mutuū in tali ſpecie. qꝛ actus cor al.iin poralis traditionis habet ſuper aliquo corpore cadere. titu. ita loquitur hic. ſcd̓o modo dicit̉ ſpecies corpus. qd̓ ī ge nere ſuo nō recipit functionem. vt ſaccus. ⁊ in tali ſpē nō conſiſtit mutuum. vt ibi. Iſta eſt ſo. gl. aliqualiter declarata ⁊ deſignata ⁊ ſuppleta. ¶ Op. ſcd̓o. hic dicit̉ qn̄ dꝫ idem reddi eſt ꝯͣctus depoſiti. vel cōmodati. cōtra. immo eſt ꝯͣctus innoīatus. vt. ff. de preſcrip. verbis. l. ſi tibi. So. aut nō fuit tranſlatum dn̄ium. ⁊ ſic loquitur hic. aut fuit tranſlatum dn̄ium. ⁊ ſic loquitur ibi. qꝛ eſt contractus in nominatus. niſi detur ex contractu noīato. vel ſit appoſita ſtipulatio. vt. C. rem in pn̄ti.§. i. ¶ Op. ⁊ videt̉ ꝙ do minio non trāſlato ſit precariū. vt. jͣ. de dona. l. lucius. ſol̓. cōcedo ꝙ pōt eſſe p̄carium ſi ꝯͣhitur in forma p̄carij. naꝫ contractus ex cōuentione nomen accipiunt. vt. jͣ. de dona tio. l. vbi ita donat̉. vel clarius. aut res non conceditur ad vſum. ⁊ eſt depoſitum. aut ad vſum. ⁊ tunc aut certum ē. ⁊ eſt cōmodatum. aut incertum. ⁊ eſt p̄cariū. vt no. C. cō mo. l. ij. ¶ Op. ⁊ videt̉. ꝙ in depoſito interdum tranſferat̉ dn̄ium. jͣ. depoſi. l. die ſpōſaliorum.§. fi. So. ibi exceſſit terminos depoſiti. vt. ff. eo. ti. l. lucius. in titulo depoſi. ſic jͣ. loca. l. in naue ſaufelli. in fi. ¶ Op. vlterius. ⁊ videtur ꝙ vbi illud idem dꝫ reddi nulla contrahatur obligatio. vt. jͣ. de ſol. l. qui ſic. So. in hoc ſic diſtingue. aut ꝯtractus non requirit tranſlationem dominij. ⁊ tunc contrahitur obligatio ſiue celebretur gratia creditoris tm̄. ſiue alteri us. vel cōi. vt in depoſito ⁊ cōmodato. vt hic. aut reꝗrit trāſlationem dominij. ⁊ tunc aut idē dn̄ium momētaneū affert vtilitatē recipienti alicuius queſtus vel obligationis. ⁊ contrahitur obligatio. vt. jͣ. ſo. ma. l. ſeruus dotalis. aut nō affert vtilitatē ⁊ nō tranſit dn̄ium. vt. l. qui ſic. ſi ve ro dꝫ reddi aliud quo ad ſpecieꝫ. idem quo ad genus. va let obligatio. vi. jͣ. de verbo. obli. l. ſi penam. ⁊ ibi no. ſi ve roaliud quo ad ſpēm ⁊ genus adhuc valet obligatio. vt jͣ. de preſcrip. ver. l. naturalis. ⁊ facit. jͣ. eo. l. ſi tibi. Adde qd̓ dicam. jͣ. in.§. mutui in glo. magna. ¶ Querit glo. an in mutuo poſſit idem reddi. ⁊ videt̉ ꝙ non. vt. jͣ.§. i. ī ver bo magis qͣꝫ per ſpeciem. Item qꝛ ideꝫ nec cadere poteſt in obligatione. ergo nec in ſolutione. ar. jͣ. de acceptila. niſi conſentiant. Item ad hoc facit ar. C. de remiſ. pig. l. ſoli ta. non eniꝫ hoc videt̉ claudi ſub genere. ex quo ſemel ac ceptum eſt. ꝯͣrium determinat glo. per tex. inſti. qui. mo. re ꝯͣhitur obli. in prin. in verbo qn̄qꝫ. Et qꝛ ex poſt facto ꝯtingit qn̄qꝫ variatio ſolutionis. vt. C. de reſcin. vē. l. p̄cij cā. Item maior eſt functio. ſi idē ſoluat̉ qͣꝫ ſi nō idē. ergo ⁊c. pōderata rōne. tex. jͣ. e. l. i. Preterea ita repreſentatur idē genus in iſta ſpē ſicut in alia. vt. sͣ. e. l. i. ergo cū habeat in ſe generis eiuſdem rep̄ſentationē ſolui pōt. ⁊ hec eſt veritas. qꝛ non intereſt creditoris. vt. jͣ. de ſolu. l. paulus rn̄dit. de hoc non eſt dubium. ꝙ illud fuit mutuum a pͥncipio inſpecto propoſito. qꝛ retro habuit oīa eſſentialia. ¶ Scd̓m dubium eſt circa ſolutionem. an poſſit idē red di. dic vt no. jͣ. e. l. nam ⁊ ſi. nec obſtat ꝙ littera dicit hic. recepturi non idem. qꝛ verum eſt ex neceſſitate obligatio nis. qꝛ non neceſſitat ad ideꝫ preciſe. ſed ex natura rei ſol uende que naturam ſui generis ſortitur. ¶ Querit glo. qn̄ dꝫ reddi aliud genus. ꝗs ꝯͣctus eſt. dic vt. jͣ.§. i. in glo. magna. adde ſi aliud. aut hincide ſpēs. ⁊ eſt permutatio ſi aūt genus hincinde. vel ex altera parte. eſt contractus innominatus. alius a ꝑmutatione. vt. jͣ. de preſcrip. verb. l. naturalis.§. i. ẜm Odofre. ⁊ alios. Ex lec. ant. ¶ In gl. i. rem ſiue corpus ibi. ꝙ nō. qua ſi videatur receſſum a contractu mutui per actuꝫ retro ſimilem. ar. sͣ. de pac. ab emp. ibi p̄cij cā. tu dic ꝙ ſi incōtinē ti reddatur non videt̉ mutuū. ar. jͣ. de ſol. l. qui ſic ſoluit. ſi autem ex interuallo tunc fuit mutuum perfectum ⁊ conſumatum. ⁊ nunc per ſolutionem nō reſoluitur ꝯtractus ſed obl̓o. ⁊ ꝙ debitor poſſit h̓ idē ſoluere apparet. qꝛ eſt obligatus in genere. ꝙ rep̄ſentet̉ in qualibet ſua ſpē. vt ī .l. i. sͣ. e. ⁊ in. e. l. v̓. qꝛ in genere. nō ob. lr̄a noſtra. qꝛ loꝗt̉ qͣꝫtum ad naturam ꝯͣctus. nō quātum ad executionē ob ligationis. quin poſſit reddi illud idem ſi debitor vult. ⁊ iſta eſt veritas. ¶ In glo. vel alius contractus. ꝓut in fi. dic ꝙ dn̄io

dic ꝙ dominio non tranſlato eſt depoſitum vel cōmodatum vt in tex. ſed dominio tranſlato eſſet cōtractus inno minatus. vt in glo. ⁊ bene ſi nō cōſtat quē ꝯͣctum voluerint inire. qꝛ in dubio preſumitur cōtractus innominatꝰ. facit quod no. jͣ. de acqui. poſ. l. ſi quis ante. ſi aūt conſtat ꝙ voluerint inire cōtractum depoſiti. tūc erit cōtractus depoſiti excedens ſuos terminos. vt. jͣ. depoſiti die ſponſa liorum. ſimile. jͣ. loca. naue ſaufelli. in fi. ⁊ adde quod dixi .sͣ. de rei ven. ſi nauis. ⁊ breuiter concludo in hac. l. ꝙ qn̄ qꝫ debet reddi idem per idem: qn̄qꝫ diuerſum in genere ⁊ in ſpecie. quandoqꝫ idem in genere ⁊ diuerſum in ſpē. ⁊ tunc dicit. ꝙ eſt cōtractus mutui qd̓ eſt verū dn̄io trāſ lato. ſed dominio non tranſlato eſt credituꝫ ⁊ non mutuū niſi reconcilietur ex poſtfacto vt. jͣ.§. appellata. que verba no. qꝛ dant tibi notitiam contractuum. Dixit ad quid cōtrahitur Mutui datio. ꝯoligatis. nunc dicit in ꝗ bus rebus cōſiſtant ꝯͣctus ⁊ obligatio. ⁊ diuidit̉ in tres partes vt in glo. prima patet. ſcd̓a ibi qm̄. tertia ibi. quia. hoc dicit. Mutuum conſiſtit in rebus conſiſtentibꝰ pōdere numero ⁊ menſura. qꝛ in alijs non cadit mutuum. ⁊ eſt ratio qꝛ in dictis rebus cadit functio.i. ſimilitudo naturalis. debita ⁊ oīmoda ex natura ſui generis. vt ex ſolutione eiuſdem ſpeciei non ſit in alijs rebus. ſi enim in alijs rebus caderet mutuum. aut redderetur ideꝫ in ſpē. ⁊ eſſet contra naturam mutui. aut diuerſum ⁊ eſſet cōtra rōnem. qꝛ aliud. ⁊ ita aliud qd̓ non eſt idem fungi nō poſ ſet pro alio inuito creditore. ſoluit diuerſum. ſed idem qꝛ qd̓ eſt oīno ſimile. idem eſſe videtur iuris interpretatione non eiuſdem ſpēi ſolutione. h. d. ¶ Notaᵇ hic argumen tum a conſequenti deſtructo. quando oppoſita conſequē tis inferūt oppoſita an̄cedentis. al̓s non eſt bonum argumentum. C. de proba. l. neqꝫ natales. ¶ Nota ꝙ vna res fingitur loco alterius rei eiuſdem generis in rebus con ſtitutis in pondere numero vel menſura non in alijs. qꝛ in iſtis non eſt dr̄ia in effectu. adeo. natura adinuiceꝫ aſſimilat. vt nec ſubtili artificio poſſit differentia aſſignari. ſꝫ in alijs non eſt ſic. qꝛ vna non fingit̉ loco ⁊ vice alterius. qꝛ non habent tantam ſimilitudinem adinuicem nec ſim bolum nec eꝗpollētiam. ⁊ facit. jͣ. e. ⁊c. ¶ Not. ſcd̓o qūo genus hic ſumit̉ pro quantitate ⁊ pro pōdere ⁊ mēſura. ¶ No. tertio regulaꝫ. ꝙ aliud pro alio non poteſt ſoluiꝰ ¶ Oppo. ꝙ genus aliter ſūmat̉. vt in arbore prophirū. Sol. concedo ꝙ aliter loquuntur legiſte de genere. ⁊ de ſpecie. ⁊ aliter artiſte. apud eos genus habet ſub ſe ſpecies de quibus predicatur. ſpecies indiuidua. Indiuidu um vero dicitur. qꝛ non habet aliud ſub ſe. ⁊ non habet aliam predicationem niſi ſui ipſius. ſed legiſte vocant ſpe ciem corpus demōſtratum. genus vero qd̓ ſine demōſtra tione alicuius corporis ꝓfertur. indiuiduum cuius parnon eſt. vel cuius pars permitti. vel cuius pars ſolui non poteſt. vt. ff. de verbo. ob. l. ij. Ex lectu. anti. ¶ Scd̓o no. ꝙ debitor in genere poteſt ſoluere diuerſum in ſpecie. ſed debitor in ſpecie non poteſt ſoluere diuerſuꝫ in ſpē. Itē nec debitor in genere poſ ſet ſoluere diuerſum in genere. Item nec debitor in qualitate poſſet ſoluere diuerſuꝫ in qualitate. vt. jͣ. e. cum quid de diuerſo in quantitate. dic vt. jͣ. e. quidam extimauerunt ¶ Tertio no. ꝙ in ſpeciebus non conſiſtit omnimoda ſi militudo niſi qͥn̄ continet̉ ſub aliquo trium generum. reꝝ ſ. aut eorū. qͥ cōſiſtunt in pondere aut eorū. q̄ cōſiſtunt in numero. aut eorū que cōſiſtunt in menſura. qꝛ in his genus reputat̉ vniformiter in qualibet ſua ſpē. ſecus in alijs in ꝗbus caderet affectio. hac ēt rōne dicimꝰ ꝙ cū cōpēſa tio ſit q̄dā ſolutio nō cadit īter diuerſa genere vel affectio ne. vt no. jͣ. ſo. ma. d̓iuortio.§. ob donatiōes vbi eſt gl. mul tū no. ¶ Querit gl. de quinque qōnibus. prima eſt. vtrū menſura poſſit reddi pro numero. ⁊ dic ꝙ non. qꝛ nume rus ⁊ mēſura hn̄t ſe vt pr̄ia genere. nam alteruꝫ genus eſt eorū que numero. alterum eoꝝ que mēſura. ſed diuerſuꝫ Si certum petatur. genus non pōt ſolui. vt hac. l. iiij. rn̄. ergo ⁊c. Preterea lex eſt expreſſa. jͣ. de fideiuſſo. l. ſi fideiuſſorem accepero. ¶ Quid ecōtra. an numerus poſſit reddi pro menſura. ideſt pecunia pro frumento. ⁊ videt̉ ꝙ ſic per eādem le gem in fi. ⁊ per. l. vinum. jͣ. e. ꝯͣrium dico. vt. jͣ. man. l. ſi is ꝗ .§. fi. non ob. l. vinum. qꝛ ibi creditor hoc petit ꝓpter mo ram rei. ¶ Secundo querit glo. nunꝗd numerus poſſit reddi pro pōdere.i. pecunia pro maſſa. ⁊ videt̉ ꝙ ſic. per l. i. de aur. ⁊ ar. leg. ⁊. C. de dona. l. ſi ꝗs argentum in prin cipio. Econtra ꝙ non ꝓpter diuerſitatem generis. Item per. l. paulus. jͣ. de ſolutio. primum tenet gl. dūmodo ſoluatur in eadem materia. puta argētum pro argēto. purū pro puro. ita ꝙ ſit ibi extimatio eris. que facit ipſum īpu rum. ſecunda hic. ⁊ reſpondeo ad. l. i. aliter. ꝙ ibi ſpeciale eſt in vltima voluntate que ratio facit ad oppoſituꝫ. qꝛ in vltima voluntate magis eſt preciſa obligatio. vt. jͣ. de leg. iij. l. fideicōmiſſa.§. fi. ⁊ ideo opinio glo. eſt vera ſi nō intereſt creditoris. ar. in. d. l. paulus. Item qꝛ nūmi poſſunt in maſſaꝫ reduci. vt. ff. de le. iij. l. queſituꝫ.§. illud. nec obſtat ꝙ videat̉ diuerſum genus. qꝛ immo in eadem ma teria. qꝛ materia ⁊ materiatum nō differunt genere. niſi eſſet facta diſgreſſio in materiatum. vnde ꝓ frumēto non poſſet ſolui farina. vt. jͣ. de pig. act. l. ſi cōuenerit.§. ſi quis ſic. ¶ Sed an pōt reddi numerus pro numero in diuer ſa materia. puta tot ſolidi quot valet vnus florenus pro vno floreno. glo. dicit ꝙ non. qꝛ diuerſitas materie vide tur eſſe diuerſitaꝫ gn̓is. fallit vbi cōſuetudo ꝑmittit ſolui. Ita no. gl. in. d. l. ſi ꝗs argētum. in prin. Pet. dicit ꝙ cir cūſcripta omni ꝯſuetudine hoc pōt fieri ſi nō intereſt cre ditoris. vt. l. paulus. jͣ. de ſolu. Sed qn̄qꝫ reſeruatio vitiat actum. quando reſeruant̉ ſubſtātialia. que reſeruari pn̄t. vt no. per Dy. ff. de v̓bo. ob. l. triticum. ⁊ vide. jͣ. de conſti. pec. l. quidam. quod concedo per. l. que extrinſecus. ff. d̓ ver. ob. ⁊ hec fuit opi. Io. vt patet. jͣ. in alia glo. magna. ⁊ ar. eo. ti. l. cum ſtichus. non obſtat ꝙ ſit diuerſum genus materie. qꝛ reſpōdeo ꝙ interpretatur eſſe ideꝫ. qꝛ omnis. quantitas eſt ſub genere eorū. que in numero cōſiſtūt. vn ī de numerus vt genuſ cōplectitur quantitatem cuiuſlibet materie ⁊ forme. ⁊ ſufficit ſola cōuenientia in genere. nec in nūmis cōſideratur qualitas intrinſeca. ſed valor. Se cus in alijs rebus. vt. jͣ. e. l. cum quid. Illa enim rubrica reſpicit non ſolum naturam obligationis. ſed beneficium ſolutōis. ⁊ per cōſequens lꝫ intrinſeca bonitas argenti ſit prima ſupra bonitatem eris. tn̄ in quantitate eſt ſpeciale. vt non conſideretur iſta bonitas. ſed ſola equiualentia. ſꝫ glo. ſentit ꝯͣrium. jͣ. e. l. cum ꝗd in prima glo. parua. ꝙ illa j rubrica habet locū ēt in numero ⁊ in quātitatibus. qꝛ illa lex indiſtincte loquit̉. ⁊ qꝛ diuerſitas in materia videtur l eſſe diuerſitas in ſubſtātia. vt. jͣ. de ꝯͣhen. emp. l. in vēditio nibus. ⁊ facit ī rōne ſui. ff. de ſol. l. ꝓut quiſqꝫ. ¶ Tertio queritur. nunquid menſura pro menſura reddi poſſit in diuerſa materia. vt corbis vini pro corbe frumenti. dicit gl. ꝙ non ⁊ bn̄ qꝛ ſunt valde diuerſa. ¶ Quid aūt ſi das frumētum. vt dem argētum: gl. dicit ꝙ non eſt mutuuꝫ ſed vēditio vel ꝯͣctus innoīatus. ⁊ non declarat que pars iſtius alternatiue ſit vera. ⁊ ideo videt̉ primo ꝙ ſit cōtra ctus innoīatus. vt. jͣ. de ꝯdi. ob cauſam. l. fi. qꝛ ꝯuentio eſt concepta ſuꝑ datione rei. In ꝯͣrium videt̉ ꝙ ſit emptio. aut in maſſa. vel in ſpecie ⁊ tunc eſt ꝯͣetus innoīatus. vt. jͣ. de preſcri. v̓b. l. nālis.§. at cū do. ⁊ extra de vſur. c. nauigā ti. non ob. l. fi. de ꝯdi. ob cauſam. qꝛ illud qn̄ ſpecies dari ꝯuenit hic qn̄ genus. qd̓ dari tacite inerat ex natura gene ris. vt no. ff. de leg. i. l. ſi domus.§. de euictione ẜm Iaco. butri. ſed certe ſi incipit ab datione rei iſta ſpēs eſt. ſi v̓o a ꝯuētione dādi genus. tunc veruꝫ diceret Iaco. ¶ Quar to querit gl. ꝗd ſi do tibi cartas ad pondus. vel oues ad numerum. dicit gl. ꝙ videtur vitiuꝫ. qꝛ non omnē quod pōderatur conſiſtit in pondere. nec omne qd̓ numeratur cōſiſtit in numero. alioquin etiam in oꝑis conſiſteret mu tuum cum preſtentur ad numeruꝫ. vt. jͣ. de verbo. obliga. ADDITIO. b ¶ Nota. vi de Strodū. ī cōſequentiis. ſuis ⁊ ibi ſcri bentes latiſſi me pauluꝫ ve netuꝫ ⁊ alioſ ſophiſtas qui multas regū las ſparſim a ph̓o hincinde colligūt ⁊ po nūt q̄ oīa parū a legiſtaꝝ regulis difor nua īuenies. c ¶ Solui. adde duo v̓ba per fran. are. ī l. excu. deleg. primo. Si certum petatur.

¶DDITIO. a ¶ Non eſt naͣlis. Queprie ſit naͣlis ſimilitudo. ⁊ q̄ naͣliter repn̄ tatiua. vid̓ ph. in.i. ꝑhierme. ⁊ in. ij. de aīa in. c. de phantaſia. ⁊ ibi do cto. diffuſe. ſꝫ nūꝗd naͣ cōis ſit. legito decretiſtas ꝗ in qͣꝫpluribꝰ diſtinctionibus latiſſime diſputant q̄ ꝗa vulgaria ſunt tmitio. i r hetaix. Siceriū peīatur. l. in ſtipul̓. quod eſt falſum. vt. jͣ. de preſcrip. ver. l. ſi oꝑas. Ad hoc ergo vt dicat̉ res conſiſtere in numero. ⁊ eadem doctrina ſit de pondere ⁊ menſura quatuor requirūtur. primo natura.i. ordinatio primeue īſtitutionis. ꝙ res ſit ad hoc ordinata ſeu nata vt pecunia ad mutuandum. qꝛ non habet̉ vtilitas ex ea niſi per numerationem. vel ꝑ no uationem. vt. jͣ. de contrahen. emp. l. i. ſecundo requiritur aptitudo. nam ſi homines numerentur. vel ponderentur ineptuꝫ eſt. ſed ſi pecunia numeretur aptiſſima res eſt. qꝛ ad hoc eſt apta nata. tertio requiritur conſuetudo. qꝛ cō ſuetudo dꝫ attendi. ff. de fun. inſtruc. l. cum delanionis.§. aſinam. vnde propter conſuetudinem eadem re quis vtitur diuerſimode. quandoqꝫ in forma numeri. vt nūmos numerando. quandoqꝫ in forma ponderis. vt nummos ponderando. ſed ſi non eſſet conſuetudo mutuare nummos ad pondus non poſſent mutuari ad pondus. quarto ꝙ actus mutuantis conformet ſe aptitudini. n̄aꝫ ſi do nūmos vt ſpeciem in ſacco non eſt mutuū. non intelligas qꝛ ſaccus impediat mutuum. ſed qꝛ non ſit cōnumeratio numeri. vt. ff. de vſufruc. l. ſed ⁊ ſiquis.§. i. ⁊. ff. de ꝯtrahē. emptio. l. hec venditio.§. i. ⁊ ita dicit gl. ¶ Quinto querit glo. an in pane conſiſtat mutuum. dicit glo. ꝙ nō. alij a contra ſi ſit conſuetudo ⁊ paritas hincinde. qꝛ habēt inuicem functionem ẜm Guil. ⁊ Mar. de fa. ſed glo. dicit melius. qꝛ iſta ſimilitudo non eſt naturalisª ſed accidentalis ⁊ induſtrialis. ⁊ huiuſmodi accidentia paria raro īſequuntur ſubiectuꝫ. natura vero cōmunis eſt. ſed ars ingenij diuerſa. vt. jͣ. de condi. indebi. l. ſi non ſortem.§. liber tus. ⁊. ff. de ſolutio. l. inter artifices. ⁊ ſic apparet ex predi ctis quomodo ſpecies ex ſuo genere. ⁊ quomodo geneora ad inuicem recipiant functionē. Sed quid ſi dico mu tuo tibi. x. corbes vini vt reddas totidem grani. an qꝛ expreſſit verbū mutuo erit mutuū. dic ꝙ non. qꝛ ſpecies cō n tractus pendet ex legis ordinatione. ⁊ non poteſt pactuꝫ i. mutare ſpēm contractus. ſed tranſfert̉ in cōtractū in quē scadere pōt. vt. jͣ. de dona cā mor. l. vbi ita. ¶ Circa quod eſt aduertendum. nam qn̄qꝫ contrahentes vtuntur v̓bis. ijt ſed incōgruis. quādoqꝫ vtūtur pactis incongruis. Primo caſu nō nocet incōgruitas vocis ſeu vocabuli ſi mēs eſt apta. vt. jͣ. loca. l. ſi vno. ⁊ in hoc ponderatur natura ꝯͣ ctus plus qͣꝫ natura prolatorum verborum. vt ibi dicitur ſed bene poſſet nocere omiſſio ſolēnitatis. vel forme. vt. jͣ. de conſtituta pec. l. i.§. i. Secundo caſu. aut pactum inſer tum poteſt proprie cadere in aliquem contractum. ⁊ ille contractus intelligitur celebrari. vt. jͣ. de dona. cau. mor. .l. vbi ita. aut nō poteſt inferre nouum contractum. ⁊ tūc aut pactum apponit̉ ad augendum. ⁊ non vitiat contractum. vt. jͣ. de precar. l. cum precario. aut apponitur ad de trahendum. ⁊ tunc. aut apponitur ſuper eo quod ē prin cipale ⁊ ſubſtantiale. aut apponitur ſuper acceſſorio. primo caſu. aut apponitur incontinenti ⁊ vitiat contractuꝫ. aut ex interuallo. ⁊ tunc aut apponit̉ ſuper parte rei ſubſtantialis ⁊ non vitiat. ſed vitiatur. vt. ff. de vſu ⁊ habi. l. per ſeruum.§. i. aut apponit̉ ſuper tota re. ⁊ tunc valet. qꝛ receſſum videt̉ a cōtractu. ar. jͣ. de acceptil̓. l. ⁊ per iuſiurā dum.§. i. ⁊.§. illud. Scd̓o caſu qn̄ apponitur ſuper acceſſorio. ⁊ tunc lꝫ pactuꝫ ſit impoſſibile vitiatur ⁊ nō vitiat. vt. sͣ. ſi vſufruc. peta. l. i.§. i. ⁊ no. sͣ. de adop. l. ſi pater. ⁊ iō multotiens non valet reſeruatio ⁊ valet actus principalis. vt. ff. de in integ. reſti. l. diuus. ⁊ de fruc. ⁊ lit. expen. l. terminato. Sed qn̄qꝫ reſeruatio vitiat actū. quādo reſer uantur talia. que reſeruari non poſſunt. vt no. per Dy. ff. de verbo. obli. l. triticum. ⁊ vide. jͣ. de conſti. pec. l. quidā. ⁊ hoc qn̄ pactum eſt incompaſſibile cū principali. Si au tem vtrunqꝫ poteſt valere vtrunqꝫ ſeruandum eſt. vt. C. d̓ iure emphi. l. ij. ⁊. jͣ. de contrahen. emp. l. pacta conuenta. Interdum etiam pactum deducit contractum ad naturam pacti. vt. jͣ. depo. l. lucius. qꝛ non eſt ibi repugnantia cōtrarietatis. que verba nota. ¶ Illud autem certuꝫ eſt. ꝙ verba ſūt interpretanda ẜm naturam contractus. vt. jͣ. de vſur. l. ſi ſtipulatus. ⁊ de dam. infec. l. dāni. verſi. quod ⁊ in ſtipulatiōe. ⁊ facit ad plura no. per Ia. de are. ⁊ per Dy. ff. de verbo. obli. l. continuus.§. ſi fuerit. nam cōpaſſi bilis clauſula non vitiat. Si autem poteſt cadere in ꝯtractum ẜm naturam contractus. tunc ꝓprie ſtat ⁊ valet. vt .ff. depo. l. i.§. ſi conuenerit. ¶ Et no. etiam ꝙ verba non ſunt cauillanda. vt. l. i. ⁊. ij.§. pe. jͣ. ad tertul̓. Denuo dicit̉ hic ꝙ aliud ꝓ alio ſolui nō pōt creditore inuito. ¶ Op. ff. de leg. i. l. ſi domus.§. qui confitetur. vbi res debetur ⁊ extimatio ſoluit̉. vt. ff. de re iudi. l. miles.§. x. vbi dānū eſt in obligatiōe. ⁊ ſeruus in ſolutione. ⁊ in auctētico d̓ alie. ⁊ emphi.§. ſi vero ẜm predictos. vbi creditor quātitatis cogit̉ accipere poſſeſſionem inſolutum. ⁊ in auc. de fideiuſ.§. qd̓ aūt. vbi debens ſuſcipere aurū cogit̉ reciꝑe poſſeſſiones debitoris. ⁊ de rei ven. l. q reſtituere. vbi debēs recipere rem recipit intereſſe. ⁊. C. de dona. l. ſiꝗs argen tū.§. ſi aūt donator. vbi debitor ſpeciei liberatur ꝑſolutio nem quātitatis. ⁊. jͣ. de cōſti. pec. l. qui autem.§. ij. vbi pro miſſor certi fideiuſſoris.ſ. dandi. partem dando liberat̉. So. h̓ ponit̉ regula. ſed ꝯͣria ſpālia ſunt. Et rō ſpālitatis ī .§. qui confitet̉ eſt rō difficultatis in primo exēplo ⁊ inhu manitatis in ſcd̓o. nam dura ⁊ inhumana eſt ſeꝑatio con iūctorū. vt. l. poſſeſſionū. C. co. vtriuſqꝫ iudi. ⁊ in. l. miles .§. x. eſt ſpāle ꝑꝑ beneficium legis. qꝛ illa actio nō eſt preciſa. ſed noxalis. vbi exigi mutaret̉. sͣ. de infa. l. ſeruus. ⁊ ī .§. ſi vero. eſt ſpāle fauore eccleſie. ⁊ odio feneratorū. ī.§. qd̓ aūt eſt ꝑꝑ neceſſitatem. qꝛ nō erat vnde aliunde: ⁊. l. ꝗ reſtituere. eſt potius prouiſio actoris. ꝗ iurauerat in litē. ſoluit ergo glo. ponēdo regulam ⁊ inſtantiam a regula. Scd̓a ſo. eſt Io. ꝙ aut debet̉ qͣꝫtitas. ⁊ pōt ſolui aliud ꝓ alio. aut ſpēs. ⁊ tunc non. vt hic. qꝛ hic de ſpē loquit̉. niſi ex iuſta cā cum debitore lex diſpenſet ẜm Io. Si Ioānes in primo membro ſenſit. ꝙ pro qͣꝫtitate poſſit reddi alia qͣꝫtitas per eque bona. etiam in extrinſeca bonitate. tunc ẜm opi. Pe. bene dicit. ſi autē ſenſit de qualibet alia re. male dicit. C. de ſolutio. l. eum pro quo. Tu dic aut idem qd̓ ſoluit̉ ſuccedit in obligatione. ⁊ tūc ſolui poteſt. vt. ff. de verbo. obli. l. ſtipulationes nō diuidūtur.§. celſus. ⁊. jͣ. de actio. emp. l. i. Aut precedit in concluſione. ⁊ idem. vt .l. i. de penu lega. Aut eſt in ſolutione. ⁊ idem. vt. l. miles .§. x. ſi autem a principio non eſt in obligatione. nec in ſolutione. tūc ex poſt facto ſolui nō pōt. niſi ꝓpter difficulta tem ſuperuenientem. vt. l. qui aūt.§. ij. cū ſi. iſtud eſt verū. qn̄ difficultas ſuꝑuenit in re debita. Si aūt in perſona de bitoris ⁊ non in re nō excuſat difficultas. vt. l. continuus .§. illud. ff. de verbo obli. ⁊ ibi ꝑ Dy. vel dic ad. l. p̄allega tam. ꝙ ibi ē obligatio relatiua ad aliud. ⁊ acceſſoria ad illud. modo ſi forma principalis obligationis non muta tur. perſone variatio non curat̉. ſed pro prima ſolutio. facit. jͣ. loc. l. ſiquis domū. ⁊ adde qd̓ no. īſti. de lega.§. ſi res in glo. non caute. ⁊ faciunt p̄dicta ad qōnem. venditor d̓ dit fideiuſſorem pro euictione ⁊ ꝓmiſit ei extrahere eum de fideiuſſione ad ſuam petitionem. modo fideiuſſor petit ſe extrahi. emptor non vult mutare perſonam fideiuſ ſoris. nec ad hoc cogi pōt. vt. jͣ. mādati. l. ſi mādato meo .§.i. quid ergo fiet. Rn̄deo faciat debitor qd̓ pōt. nam ad id qd̓ non poteſt non tenet̉. Si aūt creditor cōſentiret co geret̉ dare eque bonum. vt. sͣ. de arbi. l. labeo.§. fi. Idem quod primo dixi erit in fideiuſſore tutoris. vt durante tu tela non poſſit eximi. vide Bar. jͣ. de tute. ⁊ rō. diſtra. l. ſi tutele. ſed ea finita eximet̉ per ſolutionem ⁊ redditioneꝫ cautionis ⁊ rōnis. ⁊ ad hoc poterit fideiuſſor eū cōpellere. ⁊ tunc nō. qꝛ tunc eſt impoſſibile. ¶ Ex lectura antiqua. NOVAADDITIO. ¶ In gl. q̄ incipit ſtatim ibi qͣtuor vltimos modos vide ꝑ Io. de blo. ī ti. d̓ certi ꝯdi. ex mutuo. ¶ In gl. i. alienā fidē ibi. vel dic ꝙ loꝗt̉ ⁊c. Old. tꝫ h̓ ꝙ nō ſit niſi vnū mu tuū de qͥ vide ꝑ Io. tilo. ī ti. de act. ſuꝑ rub. d̓ certi ꝯdi. ex mutuo. ¶ In ea. gl. ibi ciuile tm̄. ſed ⁊ ibi pōt eſſe ꝙ naͣ cooꝑat̉. vt ſi poſtea numeratio ſeqͥtur. ¶ In mutuo qua tuor reꝗrun

Si certū petatur. tuor requiruntur natura conſuetudo aptitudo ⁊ actus. Natura.i. ꝙ cā inuentionis cōuenit cauſato. l. mutuo vt in pecunia que fuit inuenta ad numerandū. Cōſuetudo nam ſi conſuetudo eſt qd̓ aliquod ſoluat̉ pro aliquo fingit̉ ꝙ ſint idē genere. vnde conſuetudo inducit functionem preter naturā. Exemplū ſi eſt cōſuetudo ꝙ panis ꝓ pane reddatur. lꝫ glo. h̓ ꝯͣ. qꝛ panis ex artificio eſt non ex materia tm̄. Et ideo dic conſuetudo cōis vſus vt ſi non ē in vſu ꝙ mutuet̉ non ſit mutuū vt cartꝭ. ad pōdus ẜm gl. Aptitudo eſt potētia ad actū. Actus eſt forma adueniēs rei in potentia ꝓut illa potentia erat ordinata. vel actus ē eſſe aptitudo eſt eſſe poſſe ſeu poſſibile eſſe. hic aptitudo conſideratur penes inſtitutionem ideſt cām inuentionis vt pecunia ad numerandū ⁊ ſic inquantū numerus ē cadit mutuū vt vinū ⁊ frumeniū ad cōſumendū ⁊ menſurā dū. ⁊ ſic inquantū mēſura eſt cōſiſtit mutuū argentum ⁊ aurū in maſſa ad ponderādum. Nam hic eſt primarius actus circa maſſam. ⁊ ſic inquantū pondus. ergo mutuū in eo. Nam qd̓ cōſideratur inquantū numerus eſt vel in quantū menſura vel inquantum pōdus eſt habet̉ ſimilli mū affectu genere ⁊ effectu. ⁊ ſic eſt functio. ¶ Iteꝫ qꝛ non pōt oculus nec mens diuerſitatis cām aſſignare. ergo erit in eis oīmoda ſimilitudo ⁊ ſic mutuū. ¶ Sed q̄ dam ſunt que lꝫ ad vtendum inuenta ſint. tn̄ ad cōſumen dum inuenta non ſunt. qꝛ nō ꝯſumuntur ſolo vſu. vt bos ⁊ aſinus. ⁊ in iſtis natura nō ordinauit reꝫ eis ſimillimā. ⁊ ideo non cadit mutuū. nam repugnaret a natura mutui. ſi idem redderet̉. aut regula iuris. ſi aliud ẜꝫ Ia. bu. ¶ No. ꝙ per oīa fimile vr̄ idem. ¶ No. ꝙ actus dꝫ ſe aptitudini conformare. ¶ No. ꝙ cōtractus conformare debēt ſe nature reꝝ moribus patrie. ⁊ aptitudini. ⁊ de bent ſe conformare iuri. ⁊ nature. ¶ Nota. hic glo. ī eo ꝙ dicit exigit̉. nā reprobat̉ ꝑ quoſdam. ¶ Iteꝫ in eo qd̓ dicit de actu reprobat̉ per pe. vt hic per Cy. in. viij. q. ⁊ videt̉ caſus ꝙ pecunia in ſacculo poſſit quaſi ad numerū dari. de vſufr. ſed ſiquis.§. ſi vero. Sed hoc nōeſt contra glo. quia glo. loquitur vbi datur non facta mentione nu meri. ⁊ facit. jͣ. de contrahen. emp. h̓ venditio.§. i. nam cū ſit mentio numeri datur vt ſua natura eſt. ⁊ ſic concor. ⁊ refert inter relatiuū ſubſtātie ⁊ qͣꝫtitatis. vt. d.§. i. ¶ Sꝫ quid ſi mutuo tibi decē eo pacto. vt ſi indigebis tantūdē reſtituas ſi nō idē reſtituas an erit cōtractus mutui. ⁊ vr̄ ꝙ pendeat ex cōditione. vt ſi indigeas ſit cōtractus mutui ſi non ſit cōtractus innoīatus per iſtam glo. ¶ In ꝯͣ rium. qꝛ ex pacto contractus aſſumit ſibi nouā formam. l. j.§. ſi conuenerit. ¶ Sed ad hoc. dic ꝙ ex pacto contra ctus nō pōt mutare formā eſſentialē ſeu ſpecificā formā. qꝛ legis eſt ordinatio q̄ mutari nō pōt. de le. i. nemo pōt. qꝛ noīa appellatiua ꝯͣctuū nō pn̄t mutari qꝛ ꝯſiſtūt in. l. leges. nō in. l. cōuentionis. l. iiij. e. ti. Sed formā acciden talem ſic. vt in cōtra. Nam cū in qōne propoſita ſit d̓ for ma eſſentiali ſeu ſubſtātiali quod aliud in eo. genere. non idem in ſpē ꝓmittatur. dico ꝙ exiſtente cōditiōe ſub qua idem in ſpē debetur non aget̉ ex contractu mutui. ſed ex contractu innoīato. ⁊ dic latius cū queritur. vtrū teneat pactū contra vel preter naturā contractus. vt. sͣ. de adop. ſi pater patri ſcripſi per Cy. de ra. de piſt. ¶ Sed pone dico ſic ſi dabis mihi codicem dabo tibi decē an eſt ꝯtractus emptionis videtur ꝙ ſic. qꝛ eſt ſpecies ⁊ quātitas. Sed dic cōtra. qꝛ quātitas non interuenit. vt p̄cium ſed ī modū īplende cōditionis. Idem ſi in modū modi hic eſt caſus in. l. fi. de condi. ob cām ẜm Guil. hic. Et no. hūc ītellectū ad illam legem. Itē no. ꝙ qn̄ ꝑ modū conditionis planū eſt. qꝛ quantitas nō eſt in obligatiōe qd̓ requirit̉ in emp. ⁊ vendi. ſed qn̄ per modū modi eſt magis du biū. qꝛ eſt in obligatione. tn̄ qꝛ non vt p̄ciū conuentū ſed vt modus puto ꝙ Guil. dicat verum. Ponit ethimologiam. ⁊ argu Appellata.. ex ea. ¶ No ꝙ in mutus re quiritur ad eius eſſentiam trāſlatio dominij ex ꝑſona dātis īꝑſonā accipientis. ¶ Op. ⁊ vr̄ ꝙ mutuū fiat abſqꝫ tranſlatione dn̄ij qꝛ lex dicit ꝙ confeſſio habeat vim mu tui naturalis. C. de nō nu. pec. l. in ꝯͣctibus. ⁊ tn̄ ibi nō in terceſſit tranſitus dn̄ij. So. ibi loꝗtur in mutuo īproprie ſumpto ꝑ litterarū obl̓onē. hic de vero mutuo. ¶ Opp. ꝙ ꝯfeſſio ꝓ veritate habet̉. ergo ꝓbat mutuū naturale. vt jͣ. depoſi. l. publia.§. fi. So. hic loquitur de cōfeſſione. qͥ eſt ſpecies ꝯͣctus ⁊ nō ꝓbat actionē naturalē. ibi de ea q̄ ē b ſpēs ꝓbationisᵇ. ¶ Oppo. ꝙ omnis confeſſio ſit ſpecies probationis. vt. C. de nō nu. pec. l. generaliter. ¶ Ex tra no. ꝙ ca preſumpta. puta p̄ſumpte donationis nō ve ſtit pactū nudū. vt. l. iariſgentiū.§. ſed cū nulla. ſed expreſ ſa ſic. vt. l. ſiquis argentū. qd̓ eſt notabile. So. aut confeſſio ſit ex cā numerationis. Aut ex alia cā. primo caſu. aut in mutuo. aut in dote. aut in alijs cauſis. Si ī mutuo. aut ſcriptura accedit cōfeſſiōi. ⁊ eſt cōfeſſio ſpēs contractus. aut nō interuenit ſcriptura. ⁊ tūc nō tranſit in robur con tractus. vt. jͣ. e. l. qui pecuniā. ⁊ no. C. e. l. ſi non ſinguli. ſꝫ in dote ſiue fuerit inde cōfecta ſcriptura cōfeſſionis ſiue nō. idem eſt. vt. C. de dote cau. l. fi. qꝛ illa nō eſt obligatio litterarū ſed dotis. Si vero in alia cā ꝯfeſſio eſt ſpēs probationis. vt. d. l. publia.§. fi. hoc ſi fiat eſt ſpēs ꝓbationis ad obligandū. vt. jͣ. de libe. leg. l. aurelius.§. fi. Item ſi cōfeſſio ad obligādum non cōtinet cām nō eſt ſpēs ꝓbatio nis. nec etiā obligationis. vt. ff. de excep. doli. l. ij.§. circa. ⁊. C. de probatio. l. inſtr̄a. ⁊. l. rōnes. Si aūt cōfeſſio non ſit ex cā numerationis. ſed ex alia cā tūc loquitur. l. gene raliter. ⁊. C. ſi cer. pe. l. ſi ex precio. ⁊. C. de reſcin. ven. l. pͥ cij cā. ⁊ dic quātū ad. l. generaliter. ꝙ aut allegatur erro gatio de p̄terito. ⁊. l. loꝗtur ibi. aut ſpes de futuro. ⁊ tūc ius vltimū ſerua. lex in ꝯͣctibus ſeruat ſua tꝑa. In alijs ꝯͣ ctibꝰ poteſt ſtatim efficaciter agi. niſi reus ꝓbet exceptio nem. vt. jͣ. depo. l. publia.§. fi. ⁊. ff. de excep. do. l. ij.§. circa. ¶ Oppo. vlterius. ꝙ nō requiratur in mutuo trāſlatio dominij. vt. C. eo. l. qͣꝫuis. So. ibi fuit appoſita ſtipulatio. quo caſu ſufficit. ꝙ ſit vallata narratione facti. qꝛ ex quacunqꝫ cauſa ſtipulatio obligat. ſiue cā ſit facti ſiue ius cō tineat. vt. ff. de verbo. obli. l. a titio. ⁊. l. mulier. ſed vbi nō eſt appoſita ſtipulatio exigit̉ ꝙ dn̄ium ſit tranſlatū. vt hic ⁊ adde. ⁊ oīno vide qd̓ no. jͣ. e. l. pe. ad fi. ¶ Op. ad ideꝫ de. l. naꝫ ⁊ ſi fur. jͣ. e. ⁊ de fideiuſſo. l. ſiquis pro eo.§. ſi nū mos. So. illud vi recōciliationis ꝑ cōſumptionem. nō vi ſolius numerationis a principio. Et eſt rō. qꝛ cōſumptio affert totā vtilitatē accipienti qͣꝫtum ſi ab initio fuiſſet factus dn̄s. merito ergo de equitate dꝫ teneri. ¶ Opp. de .l. proculus. ⁊ de. l. indebiti.§. fi. de cōdi. indebi. So. vbi ſuꝑuenit vſucapio. ex tūc recōciliat̉ mutuū. qꝛ vſucapiēs fingit̉ hr̄e dn̄ium ab auctore. ibi ergo tūc tꝑis cū domini um querit̉ mutuū orit̉. ſed ſi a principio trāſfert̉ a princi pio oritur. vt hic. ¶ Oppo. de. l. proinde. jͣ. eo. So. ibi ē fictum dominium. ⁊ fictio idem quod veritas operat̉ in his. que recipiunt functionem. ⁊ ſic non ob. ¶ Querit̉ hic. an ille qui recipit a me pecuniam titulo mutui poſſit mihi repetēti opponere exceptionem dn̄ij. ⁊ videt̉ ꝙ ſic. nam al̓s fruſtra eſſet iſte.§. ſi reus nō poſſet ex eo ſe tueri ⁊ excipere. Iſta prima exceptio eſt exceptio. per quaꝫ di cit̉ contractus nullus. ⁊ negatur obligatio nata a princi pio. ſed omnis exceptio que reddit contractuꝫ funditus nullum poteſt opponi a quolibet cōuento. facit qd̓ no. C. de trāſac. l. vbi pactum. Preterea ſi non poſſet opponi hec exceptio par eſſet conditio predonis mutuātis ⁊ do mini contra. l. nam ⁊ ſi fur. jͣ. Preterea omnis agēs debet probare eſſentialia ſue intentionis. ex ꝗbus fundat ſe ſed dn̄ium verum. vel repreſentatum. vel interp̄tatum eſt de eſſentialibus mutui. vt. jͣ. e. l. ſi in mutui datiōe. ergo lꝫ non exciperetur tn̄ ꝓbandum eſt. Preterea quādo duo ſunt de ſubſtātia ꝓbationis ⁊ eē rei. nō ſufficit alterum ꝓbare. vt. jͣ. de iureiuran. l. naꝫ ⁊ poſtea.§. ſi minor. ⁊ extra de ꝓba. c. lꝫ cām. ſed hic de eſſe ꝯͣctus eſt traditio ⁊ domi nij tranſlatio. ergo ⁊c. Preterea niſi probet tranſlatum

a ¶ Uocabu li. Et an ⁊ qn̄ valeat. vide Fely. in rub. d̓ fi. inſtru. ad fi. in ver. ⁊ ſi diceretur. ADDITIO. b ¶ Nota ꝙ. Uide fundamētaliter phi. ꝓ p̄dicamētorū. Porphirium ī ſuis vni uerſalibus. ⁊ ibi oēs ſcripto res qͥ oīa apd̓ ſūmiſtas trāſ poſitalegunt̉. c ¶ Poſt. pro quo v̓bo vide q̄ hn̄r ꝑ eūdeꝫ bal. in prīa cō ſti. ffoꝝ. in.§. illud aūt. ⁊ ꝙ ibi dixi. ī apoſti. ⁊ add̓ Frā. are. in. l. ſi ita ꝗs.§. ſeia cauit. de ver. ob. in. ij. no. ⁊ ī. l. Si certū petatur. Si certū petatur. dn̄ium agendo ad rē peteres plus re. nam plus re eſt dominium. ad qd̓ agitur nuda poſſeſſio quam tranſtulit. vt jͣ. vti poſſide. l. ſi duo.§. fi. Preterea de ꝓprietate tertij ⁊ de vtili dn̄io tertij pōt excipi. lꝫ non de vſufructu vel ſerui tute tertij. vt no. jͣ. de cōdi. inde. l. indebiti.§. ſi nūmi. vltīo rn̄. ¶ In ꝯͣriuꝫ ſic ꝓbat̉. lex dicit. ꝙ cauſa ⁊ origo dominij pecunie mutuate non eſt probanda. ergo nec dn̄ium. quod ſine cāꝓbari non pōt. vt. C. e. l. nō vnde originem. Preterea cum agitur ad reſtitutionem ille. qui eam denegat videtur ſpoliare. ⁊ ideo non dꝫ admitti ad excipiē dum de dominio. vt no. Dy. extra de reg. iu. l. qui ad agē dum. Preterea hic dn̄ium deducitur incidenter. qꝛ pͥncipaliter non eſt qō dominij ſed contractus. ſed qn̄ domi nium venit in iudicium incidenter ſatis ſufficit poſſeſſio ad preſumptionem dn̄ij. vt. l. i. sͣ. fami. herc. Et no. C. ne vxor pro marito. l. ob maritoꝝ. ⁊. l. i. C. de priuil. fiſ. ⁊ de ſolu. l. titia. Preterea ſi reus excipiat de dn̄io. actor dicet conſume. ſi tu vis. ⁊ ſi non vult conſumere eſt reconcilia. tum mutuum. ac ſi eſſet conſumptum. vt no. jͣ. e. l. nam ⁊ ſi fur. qꝛ vocabula non ſaluant conſcientiam. qꝛ non mutāt eſſe rei. vt. sͣ. de tranſ. l. cum acꝗliana. ⁊. jͣ. loc. l. ſi vno.§. i. Preterea ſaltem ad poſſeſſionem nūmorum dꝫ dari cōditio dicta.§. ſi nūmi. i. rn̄. ⁊. C. de contrahen. ⁊ cōmitten. ſtipula. l. optimam. ⁊. ff. iudi. ſol. l. iam tn̄.§. in hac. ⁊. ff. de fideiuſ. l. qui ſatiſdare. ⁊ de ſolu. l. titia. ⁊. l. filie. ⁊ ar. jͣ. ad velle. l. ſi mulier intercedendi animo. cum glo. ſua. Preterea ad hoc facit. quod no. in. l. pe. de condi. inſti. Preterea reddat ſaltem debitor. quod accepit. al̓s locupletari videtur. quod non eſt patiendum. arg. sͣ. de peti. hered. l. fi. hanc opi. tenet Guil. jͣ. e. l. nam ⁊ ſi fur. ⁊. C. loc. l. ſiꝗſ conductionis. So. aut loquimur in mutuo ciuili. vel ī ſtipulatione. ⁊ non procedit iſta exceptio per glo. noſtram. aut in mutuo naturali. ⁊ tunc aut eſt ſecuta conſumptio. ⁊ idem. vt in.§. ſinūmos. aut non eſt ſecuta conſumptio. ⁊ tunc aut excipiens aſſumit in ſe onus probandi. ⁊ procedit exceptio. vt hic. aut excipit ſed non ꝓbat exceptionē. ⁊ tunc ſuccumbit. ꝗa preſumptio iuris eſt pro actore. vt d. l. nō vn̄. n̄ob. l. ſiꝗs cōductiōis. qꝛ ibi agēs erat in poſ ſeſſione. ⁊ ideo nō vr̄ ſpoliare. hic nō. Itē nō ob. rub. nec creditores. ꝗa ibi agit̉ ad eādē rē. h̓ ad aliā. Item hic ī ꝯͣn ctu de cuius eſſentia eſt dn̄ium. ſed in pignore. lꝫ qͣꝫtū ad F cōferēdū ius realis hypothece exigat̉ dn̄iuꝫ vel quaſi. nō ī. tn̄ qͣꝫtum ad natiuitatē pignoratitie actiōis. vt. jͣ. de pign. i actio. l. ſi rem alienam.§. ſi is quoqꝫ. qꝛ ibi eſt actio perſo nalis. ⁊ ita dꝫ intelligi qd̓ no. Cy. C. e. l. qͣꝫuis ⁊c. Ex lec. ant. ¶ In glo.ſ. ſtatum ꝯͣctus. ergo qui non te nuit a principio pōt reconciliari ex poſt facto. qꝛ nō erat defectus forme ſed rei ſeu materie. quod eſt no. ⁊ adde i. alium modum reconciliandi mutuum per Io. de plomo ſta. inſti. de actio. in tractatu de certi cōditione ex mutuo. vbi omnino vide. Item adde quod no.jͣ. e. l.§. verbis. ⁊ ¶ Et no. in iſto.§. ꝙ licet arguere ex alluſione vocabuliª. ⁊ toᵐ an accipiens mutuum poſſit referre queſtionem dominij d dic vt. jͣ. e. nam ⁊ ſi fur. ⁊ ibi per Guil. ¶ Crediti appellatio generalis ē Creditum. nutui ſpālis. ⁊ ē mutuū ſub cre o dito. ſicut ſpēs ſub genere. ⁊ conſiſtit creditum in omni leª re. tā diuerſa qͣꝫ eadē. immo ⁊ ſi nihil ſit profectum ē creeꝫ ditum. ſed non mutuum. vt in dote ꝓmiſſa dari vel reddi oyfalſa demonſtratiōe inſerta. h. d. ¶ No. ꝙᵇ genus ⁊ ſpe §. cies differunt. qꝛ genus eſt ſupra ſpeciem in predicatiōe. ⁊ genus infert ſpecies remotiue. ꝗa a quo remouetur ge ā. nus. ⁊ etiam quelibet eius ſpecies. vt no. jͣ. ad mace. l. ſed a ſi.§. i. ſed poſito genere non ponitur neceſſario quelibet p. eius ſpecies. vt. C. de trāſac. l. fi.§. i. vnde non ſequitur. vi .l. uit animal. ergo viuit homo. nec etiam ſequitur ē homo. i. ergo petrus. qꝛ actualiter ad poſitionem generis non in e. fertur ſpecies. nam genus eꝗpollet enumerationi ſpērū. qn̄ eſt eadē ratio particularium ⁊ vniformitas incluſoꝝ. vt Dy. extra ve regu. iur. in regula prima. ¶ Et econtra ſpecies non infert genus abnegatiue. nam non ſequit̉ nō eſt petrus. ergo non eſt homo. ꝗa inferius non infert ſuū ſuperius negatiue. ſed affirmatiue ſic. qꝛ genus repreſen tatur in qualibet ſua ſpecie. vt. sͣ. e. l. i. ¶ No. in verſi. ve luti. ẜm primum intellectuꝫ ꝙ ꝓmiſſio de dote exigit matrimonium ſubeſſe. ſic. jͣ. de iure do. l. i. ⁊. ff. quod fal. tuto. l. pen. ſecus in legato pro dote. ⁊ ideo in legatis adiectio cauſe dotis non importat concluſionem. ſed modum. vt .ff. de condi. ⁊ demon. l. titio centum.§. titio genero. In ꝯͣctibus etiam ſubdiſtinguitur. nam aut ꝓmittit extraneneus animo donādi. etiam ſi matrimonium non ſequat̉. ⁊ non ineſt conditio. aut nō aio donādi. ⁊ tūc aut ē actū. ꝙ non inſit conditio ⁊ non ineſt. aut non eſt actum ſic. ⁊ tūc ineſt. iuxta no. jͣ. de cōdi. ob cau. l. qui ſe debere. i. ⁊. ij. rn̄. Si vero ipſa mulier ꝓmittit. ſemper videt̉ ineſſe cōditio. vt no. in. d.§. titio. ⁊ hoc in ꝓmiſſione. ¶ Inſolutione vero dic. ꝙ aut eſt vera ſolutio ⁊ nō intelligit̉ īeſſe cō ditio ſed modus. qꝛ inceptum fuit ab executione. vt. jͣ. de iure dotꝭ. l. ſed non. ⁊ in oībus legibus. aut dicunt repeti per conditionem ob cauſam. vt. l. fi. sͣ. vſufru. quemad. ca. aut eſt traditio ficta. ⁊ dic tūc. vt. jͣ. de iure dotiū. l. i. ⁊ jͣ. de cōdi. ob cau. l. ſi mulier. ⁊. l. ſiꝗs accepto. ¶ Extra c no. de verbo poſtͤ. ī ver. veluti. nam aliqn̄ determinat pͥn cipium tꝑis ſucceſſiui. aliqn̄ finem. Et facit ad ſtatutum. qd̓ dicit ꝙ poſt ſonum campane tertie pene duplicentur. nā ſi teſtis dicit poſt ſonum. nō tn̄ adiecit finitum nō concludit ad penam duplam. ar. hic. ⁊ extra de ꝓba. c. in pre ſentia. ⁊ de teſti. c. cum tu fili. ⁊. jͣ. in. l. ſi inſulam. ſolu. ma. ꝑ Ia. de are. ⁊ facit qd̓ no. jͣ. ti. i. l. ſi duo.§. i. in verbo poſt lōgi. ⁊c. hoc veꝝ. niſi ex adiūcto appareat certa intētio lo quentis. ¶ Quid enim ſi dicat. quo tꝑe pene duplicantur manifeſte ſentit de ſono cōpleto. ¶ No. ẜm aliū ītellectū. ꝙ ſi vir ꝓmiſit reſtituere dotē. quam non recepit te net ꝓmiſſio. ¶ Opp. ꝗa eſt falſa cauſa. ergo vitiat contra ctum. dicit glo. non eſt falſa cauſa. ſed falſa demonſtratio que non vitiat. vt. C. e. l. ſi ex p̄cio. tu dic ꝙ eſt cauſa. ſed a ſciente non ab errante prolata. vt. jͣ. de verbo. obliga. l. ſi diuortio. ⁊ no. jͣ. de conſti. pec. l. ꝙ ſi maritus.§. i. cauſa er go colorata non vitiat obligationem. ſecus ſi nulla cauſa ſit inſerta. vt. jͣ. de excep. doli. l. ij.§. circa. niſi in caſu qn̄ p̄ſumeretur donatio. vt qꝛ perſona eſſet de coniunctis. vel p̄ceſſerunt merita. vt. ff. de oper. lib. l. campanus. ⁊ de do na. inter vi. ⁊ vxo. l. ſi ſeruus cōmunis. ⁊ de ꝓbatio. l. pro cula. ⁊ no. jͣ. e. l. cum quid. ⁊. C. de neg. geſt. l. i. ⁊. l. alimēta. ¶ Op. ꝙ error in cauſa non vitiat. vt. jͣ. de ꝯdi ob ca. l. iij.§. qͣꝫqͣꝫ. Sol̓. ſi cauſa eſt impulſiua non vitiat. vt ibi. ſi finalis ſic. vel oꝑe exceptiōis in ſtipulatione. vel ipſo iure in chirographo. vt no. C. de non nu. pe. l. generaliter in prin. In dubio aut cauſa eſt apta ad talem obligationeꝫ pariendam. ⁊ preſumitur finalis. aut nō eſt apta ad obli gandum. ſed ad adminiculandum obligationi. ⁊ preſumitur impulſiua. ⁊ hoc in contractibus. In vltimis voluntatibus cauſa nunqͣꝫ preſumitur finalis. qꝛ ex liberalitate procedit relictū. vt. ff. de lib. le. l. aurelio.§. fi. ¶ Op. ꝙ nō teneat ꝓmiſſio. quā facit vir de dote. quam nō recepit. vt. C. de dona. ante nup. l. i. niſi det̉ ob recōpēſationē. vt ſi quis accipit vxorē nobilem. vt nobilitet ꝓlem. no. C. de do. promiſ. l. ſi volūtatē. vel ſi cauſa pacis faciende vir dotet vxorē. vt. ff. man. l. creditor.§. pe. So. hic matrimo nium erat finitum tꝑe ꝓmiſſionis. ⁊ intelligas.ſ. de ꝓmiſſione per ſtipulationem. ſecus ſi per pactum. qꝛ falſa cauſa nunqͣꝫ veſtit pactum nudum. vt. jͣ. de conſti. pecu. l. fi. ⁊ .sͣ. de pac. l. iuriſgentium.§. ſed cum nulla. ⁊ facit.§. quinimmo in fi. qd̓ eſt no. ſicut in.§. appellata. ⁊ no. de dictione poſt. ⁊ facit extra de teſti. c. cum tu. Pone ꝙ vir confi tetur animo donandi. ſe habuiſſe dotem. vtrū morte viri confimet̉. ⁊ vr̄ ꝙ nō. qꝛ nō īteruenit traditio. vt de dona. inter virū ⁊ vxo. l. papinianus. dic ꝙ cōfirmatur. niſi vir oſtēdiſſet v̓ba vel ſigna penitētie. vt qꝛ expuliſſet vxorem de domo. vel eam pena coercuiſſet. ar. de ma. teſta. l. cētu .rio. ⁊ de

Si certū petatur. rio. ⁊ de lib. leg. l. iij. in fi. ⁊. ff. de lega. ij. l. lucius.§. lucius damā. nō ob. l. papinianus. qꝛ loꝗtur in his. que deſiderant traditionem. ⁊ in pura donatione. ſed hic ē donatio cauſa dotis. ⁊ eius retentio pro traditione habetur. vel haberi dꝫ. ar. C. de dona. l. ſiquis. ⁊ no. C. de dot. cau. l. ij. ¶ Demum habes hic ꝙ nomē pecunie ponit̉ pro omni re mutuabili. ſed aliqn̄ ponit̉ pro pecunia numerata tā tū. vt. jͣ. de ſolutio. l. ſolutam. aliqn̄ pro omni re que ponderat̉ numerat̉ ⁊ menſuratur. vt. jͣ. ad trebellia. l. cogi. ⁊ ponit̉ tribus modis ẜm gl. ¶ Quid aūt ſi dicat ſtatutū ꝙ pena inſerta debito pecuniario nō poſſit peti. qualiter interpretabit̉ verbum iſtud equiuocum. an ſtricte pro pe cunia numerata tm̄. an large pro qualibet re mutuabili. an largiſſime pro omni re. ego credo ꝙ ſtricte. qꝛ eſt con tra ius cōmune. vnde ſtrictiſſima interpretatio debet fieri. vt. sͣ. de legibus. l. qd̓ vero cōtra rationem. ¶ Sed nū ꝗd dictum ſtatutum habeat locū in penis compromiſſo. rum. ſi arbitri iubent dari qͣꝫtitatem. ⁊ videt̉ ꝙ ſic lꝫ non ſit qͣꝫtitas a principio ⁊ in fine. vt no. jͣ. eo. l. certi conditio. in glo. dic certum. Item qꝛ compromiſſum declarat̉ per laudum. ergo idem continere videt̉. vt. ff. de lega. ij. l. i. ⁊ .l. in ſūma. ⁊. l. huius ſnīa. ſicut ſtipulatio iudicatum ſolui continere videtur id quod ſententiatur. vt. C. de vſur. rei iudi. l. fi. in fi. ad idem de dolo. l. cum proponas. ⁊ qd̓ no. Dy. ff. de verbo. obliga. l. v.§. fi. In contrarium videt̉ per glo. ibi poſitam. nam parere laudo facti eſt. vt ibi no. ⁊ facit. ff. de arbi. l. diem ꝓferre.§. fina. ergo ratione facti agitur. facit jͣ. de actio. emp. l. lucius. Item agit̉ rōne ino bedientie ⁊ contemptus. vt. sͣ. de arbi. l. ſiꝗs rem. Item de conſuetudine generali apponitur pena. ergo poteſt pe ti. qꝛ conſuetudo contrahendi infert conſuetudinem exigendi. vt. jͣ. e. l. certi conditio.§. ſi nūmos. Iteꝫ nūc ſumus in iudicio vel quaſi. vt. C. de iudi. l. rem non nouam. non in contractibus puris. ff. de verbo. ſignifi. l. verbo geſtꝭ. ⁊ .ff. ſiquis ius dicen. non obtempe. l. i.§. fi. ⁊. ff. de iuri. om. iudi. l. ſi familia in ratione ſui. Item qꝛ durius dꝫ agi cuꝫ arbitro qͣꝫ cum eo qui tenet figuram alicuius ſuperiorita tis. vt. ff. de arbi. l. celſus. ¶ Item abſurdum eſt ꝙ poſſit pena peti ſi pars non compareat. ⁊ non poſſit peti ſi non ſoluat. cum potius deberet eſſe econtra. qꝛ preceptuꝫ dif finitiuum magis arctat. ⁊ facit. l. vlti. jͣ. de preto. ſtipula. Item abſurdum eſt ꝙ ex vna parte pena cōmittat̉. ⁊ ab altera cōmitti non poſſit. Ex lec. anti. ¶ Nota hic ꝙ vbi non ꝯͣhitur mutuum tm̄ ꝯͣhitur creditum. ſi naſcit̉ obligatio. ⁊ ꝙ creditū dicit̉ generaliter ſiue debeat̉ idem. ſiue diuerſum. Item etiaꝫ ſi re non ꝯͣhatur obligatio dr̄ creditum. vt in dotīs ꝓmiſſio ne. vel repromiſſione. Item in ꝯͣctu verboꝝ. vt. jͣ.§. v̓bis. ¶ Itē no. ex iſto.§. ꝙ ad deſtructionēᵇ ſpēi nō ſeꝗtur de ſtructio generis. vn̄ nō ſeꝗtur ſi non eſt mutuū. ergo non eſt creditū. ſed ad appoſitionē ſpēi bene ponit̉ genus. qꝛ rep̄ſentat̉ affirmatiue in qualibet ſpecie. vt. sͣ. e. l. i. ¶ In gl. large. in fi. Sed ꝗd ſi ſtatutū dicat. ꝙ pena īſerta debito pecuniario non poſſit peti. vtrū intelligat̉ de omni re. ⁊ breuiter credo ꝙ intelligat̉ de oībus rebus. que conſiſtunt in pondere numero ⁊ mēſura. vnde ſecus ſi adijcia tur facto. vel dationi ſpeciei. qꝛ ſtatuta obſcura recipiunt interpretationem a iure cōmuniᵉ. ad hoc. jͣ. e. erogaſti.§. ſi tibi. ⁊. C. d̓ vſuris. cū allegas. ¶ In gl..ſ. ꝯͣctus ibi is cui. ſed ibi loꝗtur ad ſpēm nō qͣꝫtū ad pn̄tē exiſtentiā. ⁊ adde qd̓ no. jͣ. de condi. ⁊ demon. titio centum. in.§. titio gene. ro. ¶ In fi. glo. ibi ſi diuortio. dic vt. jͣ. ⁊ ſic vir qn̄qꝫ pōt ſe obligare ad reſtitutionem dotis. quā nō accepit. 9 Hic dꝫ eſſe.§. qͣꝫ In mutui dationē. uis ſituatus ſit pro lege. ⁊ primo ponit dictum per modum traditiuum regule. contra qd̓ opponit ⁊ ſoluit per ſimile. que ſolutio videtur obiectionem fouere ⁊ nō ſoluere niſi intrinſecus inſpiciat̉. dictum eſt ꝙ in mutui datione dans dꝫ eſſe dn̄s. tn̄ oppoſituꝫ eſt de filio ⁊ ſeruo. ſimile de nō domino mu Si certū petatur. tuante pro dn̄o. Que ſimilitudo eſt iſta de nō dn̄o ad dominū. Rn̄deo eſt ſimilitudo. qꝛ ſicut filius ⁊ ſeruus mutuant. ⁊ non ſunt domini. ſed miniſtri. ſic ille ficte mutuat pro quo dominus mutuat. ⁊ iſte mutuās interp̄tatiue nō eſt dominus. Item vterqꝫ hꝫ domini voluntatem. vel ſub tilius. lꝫ quo ad factum filius ⁊ ſeruus mutuent. tn̄ domi nus eſt ille qui dat. vt. jͣ. de ma. vindi. l. pater. in fi. ⁊ ideo in primo caſu ⁊ in ſecūdo dn̄s dat. qꝛ ea que facti ſunt do minus per alium facit. ea que iuris ſunt. eo ꝙ ius ſit anne xum dn̄o vt dn̄s per ſe facit. ⁊ miniſter eſt tanqͣꝫ pica ⁊ or ganum. vt. d. l. pater. ¶ No. extra quare vſure ſunt ꝓhibite. qꝛ exquo accipiens ſit dn̄s. ⁊ vſus non diſtinguitur a dn̄io. ſequitur ꝙ non pro re ſed pro tempore preſtatur vſura ẜm theologos. ⁊ idem in illa qōne de monte floren tie. qꝛ illa eſt quedam negociatio voluntaria ⁊ improba ⁊ coactis tm̄ ꝑmittit̉ vſqꝫ ad modum cōmunis. vel emer. gentis intereſſe. ſed illud eſt vſura. qꝛ cōmenſuratur ſorti. que immobilis manet. non autem eſt diuiſa ſors in par ticulares preſtationes. cum remaneat capitale ſaluum. lꝫ non dicatur mutuuꝫ ſed collecta. vel aliud nomen ſortīa tur. nec ſaluat conſcientiam ſi imponatur huic prouiſioni nomen doni. qꝛ vocabula non ſaluant conſcientiam. qꝛ non mutant eſſe rei. vt. sͣ. de tranſac. l. cuꝫ acquiliana. ⁊. jͣ. loc. l. ſi vno.§. i. ⁊ qꝛ non eſt purum donum. nec pura gratia factum cum commune al̓s facturus non foret tale do nū. ⁊ iō ꝗcꝗd accedit ſorti eſt vſura. vt no. jͣ. e. l. rogaſti.§. fi. ⁊. C. de vſur. l. eos.§. pe. multi ergo ſunt vſurarij. Ex lec. anti. ¶ In mutuo requirit̉. ꝙ ille qui mutuat t ſit dn̄sʳ. vel hēat auctoritatem tranſferendi dn̄ium. h. d. ¶ No. ꝙ paria ſunt hr̄e dn̄ium ⁊ adminiſtrationem do minij ex voluntate dn̄i. idem̄ ſi ex diſpoſitiōe legali. vt inſti. quibus alie. nō licet. in princi. Creditor dicitur etiam. qui ſtipulatur c T UETOlS. hōc dicit. ¶ Queritur hic an iſte.§. lo de. quatur in mutuo. quidā ꝙ nō. alij ꝙ ſic. ſi ſtipulatio ema cor nat ex cauſa mutui. nam vt dicit glo. triplex eſt mutuum. eip. naturale. qd̓ re cōtrahit̉. ciuile. cui natura cooperatur qn̄ 1a. ⁊ in numerationi adijcit̉ ſtipulatio. vt. jͣ. eo. l. certi conditio.§. circ quoniam. ⁊ ciuile tm̄ vt in chirographo. Odoſ. dicit. ꝙ in. i. vnum tm̄ eſt mutuū.ſ. naturale. nam ſi ſtipulatio eſt con ꝯſi. tractus per ſe. ſimiliter obligatio litterarum ⁊ vnus con dec l. in tractus eſt alterius ſpēi ab altero. vt. jͣ. de act. ⁊ obli. l. ob ſi. ligamur. ⁊ ibi no. inſtitu. de obliga.§. fi. Ego dico ꝙ no piēmen mutui poteſt ſūmi dupliciter. vno modo pro nume prir ratione vera vel ficta. ⁊ tunc non eſt niſi duplex.ſ. verum xxx aſi ⁊ fictum. Secūdo modo pro noīe ꝯͣctus. ⁊ tūc non ē ni ij. ſi vnicū.ſ. qn̄ re ꝯͣhitur. vt no. in dicta. l. obligamur. Et fa deē ciūt iſta ad qōnem. Abbas impetrauit a dn̄o Papa. ꝙ ciit poſſet acꝗrere mutuo mille. ⁊ ꝓpterea obligare monaſte cōſriū ſuū. ⁊ papa hoc cōceſſit. modo iſte abbas fuit ꝯfeſſus AL ſe habuiſſe a titio mille que ſibi promiſit per ſtipulationē 29 ⁊ obligauit monaſteriū. mortuo abbate nouus abbas di ſtru cit ꝓmiſſionē nō valere. qꝛ nō apparet de vera numeratio tan ne. ꝓ eo facit. qꝛ mutuū naͣle tm̄ eſt veꝝ mutuū. ſed ꝑ ꝯfeſ q̄ el ctia ſionem nō ꝓbat̉ mutuū naturale. nec ciuile. cui natura co Iici operat̉. ſed ciuile merū abſtractū ab omni naturalitate. er abgo ⁊c. p̄dicta ergo obligatio valuit quo ad p̄iudiciū ꝑſo ſtis nale illius abbatis. nō quo ad p̄iudiciū reale ipſius mo mis naſterij. vt in auc. de alie. ⁊ emphi.§. ſi v̓o ꝗs. ⁊ ꝙ p̄dicta let ī mer verba debeant intelligi de naturali. facit. C. de noua. l. nō pō. abſtulit. ⁊. jͣ. de nouatio. l. ſi debitor. ⁊ d̓ ver. ob. l. ꝗ rome aīal .§. callimachus. lꝫ ille.§. loquat̉ in mutuo. qd̓ non pōt niſi ſed b ad id. qd̓ noīatim ei iniunctū eſt. qꝛ ē organū alterius nō tlue. ona. ipſius met. vt. jͣ. de cōſti. pec. l. ⁊ licet. ad idem facit quod ut no. C. qui potio. in pigno. ha. l. aſſiduis. ⁊. C. man. l. ꝑ di dito uerſas. in principio. In contrarium facit. nam confeſſio ī curr ſerta ſtipulationi non eſt ſpecies contractus. qꝛ iſte non ē contractus litterarum ſed verborū. ergo eſt ſpēs ꝓbatio f C aqd nis. vt. ff. depoſi. l. publia.§. fi. igitur probat actuꝫ natura/ 1cle lem. Preterea ſi confiteret̉ abbas cum toto capitulo iſti pp. ¶ ¶ cōi. Ad de. d. pe. phil. cor. in ꝯſi. xi. ī cip. ſtatibus ī lr̄a. d. in. i. ꝑte. ⁊ in ꝯſi. i. inci. circa in lr̄a. g. in. iiij. ꝑte. ⁊ ī ꝯſi.i. incipi. ꝓ deciſiōe ī lr̄a l. in. ij. ꝑte. ⁊ in ꝯſi. xxxvi. inci pie. ſi recte. in prin. ⁊ in ꝯſi. xxxvij. inci. cir ta in lr̄a. u. in iij. ꝑte. ⁊ pau. de ca. in cōſil. ciiij. ⁊ Dy. in cōſil. li. ADDITIO. e ¶ Qd̓ ad d̓ ſtructionē. no ta naͣlē regulā q̄ elicit̓ ex dictis ph. i. predica. ⁊ ponit̉ ab oībꝰ ſophi ſtis in eoꝝ ſū mis vn̄ nō va et iſtud enthi mema. nō eſt hō. ergo nō ē aīal negatiue. ſed bn̄ affirma tiue. pari mō ī ꝯn̄a. d. Bal. de mutuo ⁊ credito. vt pꝫ diſcurrēti. f ¶ Sit dn̄s. add̓ q

Si certum petatur. Si certum petatur. confeſſioni eſſet ſtandū. vt in auc. hoc ius porrectū. Sed ſi hoc factū eēt ſpe future numerationis poterit abbas hͦ dicere. nec currit in hoc eccleſie bienniuꝫ. vt no. Hoſti. in c. ij. de digni. ⁊ ar. C. in ꝗbus ca. in inte. reſti. non eſt neceſſaria. l. fi. in prin. Item nec nūc cōmiſſio facta huic abbati ſeu fratri videt̉ extendi. ad hoc arg. jͣ. de exercito. l. fi. ar. contra. jͣ. de inſti. ⁊ ſubſti. l. fi. ⁊. ff. de verbo. obliga. l. ſi ita ſtipulatus.§. griſogonus. ſed aliud eſt in confeſſione ī ſtitoris qͣꝫ prelati. ar. jͣ. de exer. l. i.§. magiſtrū. ver. oīaenī. ⁊. d. auc. hoc ius. ⁊ facit. jͣ. e. l. ciuitas. in ꝓcuratore vero ſpecialiter conſtituto ad mutuum accipiendum non ſuffi cit confeſſio. qꝛ eſt actus. qui non includit. niſi id qd̓ man datum eſt. nec etiam preſumptiue. qꝛ nō eſt inſerta forma mandati. ar. jͣ. de exercito. l. i.§. igit̉. ⁊ de inſtitoria. l. ꝗcun qꝫ.§. ſed cum fullo. ⁊.§. ſi ei. nec hꝫ iſte mandatum generale. in quo includatur. ꝙ poſſit confiteri. ⁊ ideo confeſſio ſua non poteſt tranſire in contractum in preiudicium domini. ar. jͣ. ſi quid in fra. patro. l. i.§. ꝙ ſi mutuā. ⁊. C. d̓ dona. ante nup. auc. ſed iaꝫ neceſſe. iſta tn̄ obligatio retor quebitur in ipſum procuratorem. vt teneat̉ creditori. ar. eius. quod no. sͣ. de nego. geſt. l. ſi pupilli.§. i. in fi. magne glo. ⁊ idem in procuratore facto ad recipiendam ſolutio nem. qꝛ non poteſt confiteri. niſi ex ſpeciali mandato. ſed procurator ad iudicia lite conteſtata poteſt confiteri. ante non ſine ſpeciali mādato. ¶ Sed quid ſi eſt factus ad confitendum. adhuc videt̉ idem. qꝛ non poteſt falſum cō fiteri. nec hꝫ mandatum qd̓ mentiat̉. ar. de condi. inde. l. ſi procurator.§. celſus. Item confeſſio eſt ſolutio ciuilis. vnde exquo natura ei non cooperatur videt̉ de hoc non cogitatum. dico hoc veꝝ. ſi probetur cōfeſſio falſa. ſed in dubio p̄ſumit̉ vera. niſi ꝯͣrium probet̉. exquo facta eſt a ꝑ ſona legitima. ſicut ſi eſſet facta ab ipſo domino. ar. ff. mā. l. creditor.§. lucius. ibi vt dn̄o eunti. In preiudicium aūt ipſius procuratoris. vt teneat̉ dn̄o reddere quaſi exegerit ſemper preſumit̉ cōfeſſio vera. ⁊ eſt ei ſtandum. arg. l. publia.§. fi. ⁊. C. de non nu. pec. l. generaliter in rōne ſui. ¶ Quid aūt ſi ꝓcurator cōfiteatur habuiſſe ⁊ recepiſſe ⁊ penes ſe hr̄e. dico ꝙ eſt inculcatio verboꝝ. ⁊ iſta verba penes ſe habere nil addūt confeſſioni. qꝛ nō cōtinēt niſi verbalem actum. ⁊ cōfeſſionem. vt. jͣ. man. l. qui negocia. ⁊. jͣ. de ſol. l. ſi ex pluribꝰ. ¶ Quid ſi notarius dicit. talis fuit confeſſus habuiſſe a tali dante ⁊ ſoluente centū. an ꝓ bet naturalem ſolutionem. dicit Ia. bu. ꝙ nō. qd̓ totū eſt de cōfeſſione partis. ad qd̓ faciūt dicta. sͣ. in proxi. qōne ⁊ iura ibi allegata. nam ſi in p̄ſentia notarij eēt facta numeratio nō appoſuiſſet de ꝯfeſſione. Ad idem qꝛ verba ſunt dubia. vn̄ probant in leuiorem ꝑtem. vt no. in. l. fi. de pre to. ſtipu. ad hoc. jͣ. de acceptila. l. ſi acceptilatuꝫ. ¶ Quid ſi confeſſio mutui eſt facta in vltima voluntate. dico ꝙ nū qͣꝫ tranſit in cōtractū litterarū. nec etiā in ꝓbationem veri mutui. qꝛ accedit vltime voluntati non ꝯͣctui. vt. l. aureli us.§. fi. de libe. lega. ¶ Demum facit glo. ad aliā qōnem ꝗdam egit cōtra me ad. x. que dicebat mihi mutuaſſe. nō ¶Probauit de numeratione. ſed de cōfeſſione. an ſuccūbatꝰ a ⁊ videt̉ ꝙ non. qꝛ videt̉ generaliter egiſſe. cum triplex ſit ꝯͣ mutuum. vt hic. Spe. dicit cōtra. qꝛ videt̉ intentare mu. tuum naturale. vt in Spe. de teſte.§. i. verſi. ſed pone egi. E qd̓ eſt verum. ſi in libello eſt facta mentio numeratiōis. vt n I. ad macedo. l. qꝛ qd̓ vulgo. al̓s credo primū dictum eē e. verius. ¶ Quid aūt ſi per vnum teſtem eſt probata numeratio. ⁊ per alium confeſſio. rn̄deo teſtes ſunt ſingulares. tn̄ vnus fouet dictū alterius ad vehemens inditium. vt extra de ſucceſſio. ab inteſt. c. cum dilectus. ita no. Cy. in. l. ij. in pe. col. C. que ſit lō. cōſue. vide Bar. in. l. publia. in fi. ff. depo. ⁊. jͣ. e. l. ſingularia. circa finem. Ex lec. ant. ¶ In glo. i. alienam. no. bonā glo. ibi peruenit. nec interceſſit ſtipulatio. ¶ In fi. glo. Odoſ. dicit ꝙ non eſt niſi vnum mutuum.ſ. naturale. qꝛ. l. dicit ꝙ re cōtrahit̉ obligatio in mutuo. ſed in chirographo eſt con tractus litterarum ⁊ in ſtipulatione eſt cōtractus verborum. non aūt eſt contractus mutui. lꝫ fiat ex cā mutui ẜm Odoſ. tu dic ꝙ tam gl. qͣꝫ Odoſ. poſſunt ſaluari ꝗlibet.ſ. ẜm ſuum intellectū. lꝫ de ſolēnitate iuris verba Odoſ. lo quēdo ꝓprie d̓ ſpē ꝯctractus ſint veriora. ⁊ ideo qui agit ex mutuo. cuꝫ mutuū non dicat̉ proprie niſi mutuū natu rale. nō vincet ꝓducendo chirographum cōfeſſionis. vel inſtrumentū ſtipulationis. qꝛ non eſt niſi vnū mutuum. ⁊ hanc opi. tenet Spe. in ſpe. de teſte.§. i. ver. ſed pone egi. Sed ẜm iſtam glo. videret̉ dicēdū ꝙ eēt generaliter actū ⁊ cū mutuū tripliciter dicat̉ non ſequeret̉ ꝯdemnatio ex eadē inſtātia. pro hoc facit. jͣ. de verbo. oblig. ſi ita ſtipula tus.§. griſogonus. ⁊. jͣ. depoſi. l. publia.§. fi. Sed ꝓ Spe. facit. jͣ. de lib. leg. aurelius.§. fi. niſi referas. ꝙ ibi verba te ſtatoris non inducebant ꝓbationem cōtractus. vt. jͣ. de le ga. iij. l. lucius.§. ſempronie. ¶ Quid ſi cōſtituo ꝓcura. torem ad accipiendum mutuum. nunꝗd videar ſoluꝫ eū conſtituiſſe ad mutuuꝫ naturale. aut ad ciuile vel mixtū. Iaco. de ra. dixit ꝙ de naturali tm̄ intelligebatur. qꝛ non reperitur mutuum niſi naturale. ⁊ ꝗa de naturali actu intelligi debent verba mandati. vt. jͣ. de nouatio. ſi debitorē. ⁊. C. de nouatio. l. nō abſtulit. dicūt ꝗdam ꝙ Ia. de are. fuit toxicatus per iſtaꝫ. q. a quibuſdam creditoribus qui eum cōueniebāt. ⁊ adde qd̓ no. jͣ. e. ciuitas. ſed nunꝗd illa verba cōfiteor me habuiſſe ⁊ recepiſſe. ⁊ penes me habe re aliquid adijciunt confeſſioni. dic ꝙ non. vt. jͣ. de ſolu. ſi ex pluribus in prin. ⁊ hic ſit finis. Debet reddi in eadē bo Um quid. itate mutuū in qua res mutuata erat tꝑe ꝯͣctus. qꝛ hoc qd̓ tacite agit̉ ꝓ expreſſo dꝫ haberi. h. d. ¶ No. quod ad bo nitatem inſpici debere tp̄s ꝯͣctus. ¶ No. vetera eſſe me liora. ¶ No. ꝙ tacitum dꝫ haberi pro expreſſo. ¶ Op po. ad principium ⁊ finalem cōcluſionem iſtius. l. ⁊ vide tur ꝙ non inſpiciat̉ tp̄s ꝯͣctus. ſed terminus ſoluēdi. vel tp̄s more. vel petitiōis. vt. jͣ. e. l. vinum. vnde ſi interim eſt bonitas aucta. vel minuta ſit cōmodum vel incōmodum creditoris. vt. jͣ. e. l. vinum. So. dicit gl. notabiliter. ꝙ du plex eſt bonitas. nā quedā eſt bonitas ſeu qualitas intrin ſeca. vt ſapor. quedam extrinſeca. vt valor. ſimile no. C. d̓ iure do. l. ſi inter. quo ad intrinſecam bonitatem inſpicit̉ tp̄s ꝯtractus. vt hic. quo ad extrinſecam tēpus more. vt ī d. l. cōtraria. Et eſt duplex rō differentie. prima qꝛ intrin ſeca bonitas eſt pars rei ad quā ꝯͣhitur obligatio. al̓s ſequeret̉. ꝙ omne mutuum in mūdo conſiſteret in pecunia numerata. ſi extimatio deberet̉ a principio. ⁊ adde quod no. jͣ. e. l. lecta. circa prin. Scd̓a rō eſt. qꝛ actio iſta eſt ī cer ta quantitate ⁊ qualitate. ergo non dꝫ variari. vt. jͣ. e. l. ſiꝗs certum. ⁊ ar. jͣ. de ver. obli. l. ſiꝗs inſulam. al̓s. l. inſulā intrat biennium in ratione ſui. nam illud quod eſſentiali ter pendet de futuro. dicitur incertum. vt. ff. de verbo. ob. l. vbi autem non apparet.§. qui id qd̓. ⁊.§. qui illud. ſꝫ extimatio venit officio iudicis. vt no. in cōtrario. qꝛ officiuꝫ iudicis poteſt variari. ſed non actio. ¶ Op. ſecūdo ⁊ vr̄ ꝙ tacitum pro omiſſo debeat reputari. ⁊ ad id nō detur actio. vt. jͣ. de verbo. oblig. l. quicꝗd aſtringende in princ. So. dicit glo. ibi erat tacite actum ab vna parte tm̄. vnde nil operatur. vt. jͣ. de actio. ⁊ obli. l. non ſolum. hic vero ī ter vtrunqꝫ. vt. C. de condi. ob cām. l. ſi repetendi. vel aliter dic ꝙ in. d. l. quicꝗd aſtringēde. loquitur. vbi verbis contrahitur. hic. vbi re. nam res ipſa loꝗ videt̉. ar. ff. de le gi. l. de quibus.§. fi. ¶ Extra cōtra hoc op. jͣ. de ver. obli. l. triticum. vbi etiam in ſtipulatione tacitum habetur pro expreſſo. ⁊ ideo dicit Ia. de are. aut agitur de obligatione inducenda. ⁊ tunc omiſſum habetur pro omiſſo ⁊ ꝓ non acto. vt. l. quicquid aſtringende. aut de ea declaranda. ⁊ tunc habet̉ pro expreſſo. ſic. jͣ. de teſta. l. heredes pa lā.§. ſed ſi notā. Ia. bu. dicit ꝙ aūt ꝯͣhitur re tm̄. vel v̓bis tm̄. ⁊ tunc gl. vera. aut verbis accedente re. ⁊ tūc loquit̉ .l. triticum. vt no. jͣ. e. l. certum. Et eſt ratio differentie. ꝗa obligatio relatiua ſeu reſpectiua declaratur ex natura ter mini. ad

Si certum petatur. mini. ad quem ſit. relatio. ſed obligatio abſoluta non poteſt declarari hoc modo. Ego dico contra. qꝛ tacitum eſt duplex. nam aliquando ineſt de neceſſitate ꝯͣctus. ⁊ tunc habet̉ ꝓ expreſſo vt hic. aliqn̄ non ineſt. ⁊ iſtud habet̉ ꝓ omiſſo. vt in. l. ꝗcꝗd in prin. de ver. ob. dicit̉ aūt ineſſe. ſi actus eſt. vt inſint. vt no. ff. de reg. iur. l. ſemꝑ. Itē in obligatione relatiua ad aliud. vt. l. triticum. Item ex diſpoſitione legali. ſiue ex natura contractus hoc inducentis. vt hic. Item ex vi tacite repetitionis. vt. ff. de verbo. obli. l. ti tia.§. idem reſpondit. Itē ex vi conſuetudinis. vt no. in. d. l. ſemper. qd̓ vero non ineſt. non pōt haberi pro expreſſo facit. C. de fideiuſſo. l. non recte. ⁊ qd̓ no. jͣ. de. l. cōmiſſoria l. fundus.§. in cōmiſſoria. ⁊ ideo ſi in ꝯͣctu fuit omiſſa pro miſſio pene notarius non potuit apponere penam. vt no. .C. de fal. l. ſatis aperte. quam enim quantitatem ſpecifica ret cum pena non ſit vniformis. etiam ſi eſſet dictum. ꝙ aptet ad conſilium ſapientis non ponet. ex ſe. ſed partes cogentur ad ponēdum. ſi ſapiens hoc mandet. vt no. ff. de v̓bo. obli. l. ex ea parte ⁊ ſapiens non pōt addere. vel de trahere facto. ſeu materie. nec quo ad volūtatem hꝫ īterponere ꝑtes ſuas tm̄ quo ad ſolēnitatem in actu iaꝫ exercito. Solēnitatem dico verborū aptorum. que potuerūt ſub generalitate cōp̄hēdi. vnde poteſt aptare verba iuxͣ ta mentem contrahentium. ſed non addere veritati. vel ſo lēnitati. ⁊ dictare ita. ꝙ valeat de iure facti ſubſtantia nō mutata. vt no. ff. de here. inſti. l. illa inſtitutio. ⁊. jͣ. māda. l. ſi mādato titij.§. fi. ⁊ facit. C. lōc. l. licet. ⁊. l. excepto. ⁊. C. de teſta. l. ambiguitates. ſemꝑ enim videt̉ actum. ꝙ ſolē. niter aꝑtet̉. ita ꝙ bene valeat de iure. no. ff. de le. i. l. huiuſ modi in pͥncipio. ¶ Op. de. l. fi. C. de nouatio. ſed ibi deſideratur verboruꝫ expreſſio. Item tacite poteſt fieri ope exceptionis. vt no. jͣ. de noua. l. omnes. ſi conſtat de mente contrahentium. vt no. in. l. penul. de preto. ſtipula. Et eſt ratio quare verbis expreſſis ſit ipſo iure tacite per exceptionem. qꝛ tacitum accedit magis ad naturam nudi pa cti qͣꝫ ſtipulationis. ergo ⁊c. vt no. ff. de pact. l. ſi vnus.§. i. ¶ Sed queritur quare videtur tacite agi ꝙ in eadē bo nitate reddat. Rn̄. qꝛ non in deteriori. nam eſſet iactatio. nec in meliori. qꝛ eſſet acceſſio ⁊ vſura. vt. jͣ. e. l. rogaſti.§. fi. ¶ Querit gl. ꝗd ſi traditio eſt indiſtincta. an preſuma tur donum. vel mutuum. vel depoſitum. glo. dicit ꝙ in parua quantitate preſumitur donum. qd̓ eſt verum inter coniunctos. vt. ff. de dona. inter vir. ⁊ vxo. l. ſi ſeruus cōis vel ſi precedant merita. nam preſumit̉ meritum de condi gno. vt. ff. man. l. ſi vero.§. idem papinianus. ⁊ de fideiuſſo. l. ſi teſtamento.§. i. in magna vero non preſumit̉ donatioᵇ. niſi alia cōcurrant cuꝫ p̄dictis. vt. ff. de dona. l. ꝓcula. arg. ff. de le. ij. l. cum pr̄.§. pater. ¶ Querit glo. an poſſit reddi melior qualitas pro deteriori. ar. ꝙ ſic. qꝛ vtriqꝫ ꝓ deſt ar. ff. de ſolu. l. cum ſtichus. Glo. dicit cōtrariuꝫ. ⁊ vide ſimile quod no. jͣ. de condi. ob cauſam. l. fi. ⁊ ſi dicas. in optimo bonum contineri. verum eſt effectu. ſed non affectu. qꝛ hic debet conſiderari ꝓpter ius creditoris. vel ali ud eſt in quantitate vt in.§. ſi plures. aliud in qualitate vt hic ẜm glo. quam no. ¶ Glo. inducit in argumentuꝫ. ꝙ ſenesᶜ p̄ſumantur meliores qͣꝫ iuuenes. hoc verum in du bio. ſecus ſi conſtet de moribus. qꝛ mores etati p̄ferentur vt in auc. de mona.§. fi. ⁊ facit. jͣ. de fū. inſtruc. l. fi. ⁊ quod no. Inno. extra in. c. i. de maio. ⁊ obe. ⁊. ff. qd̓ cuiuſqꝫ vniuerſi. l. nulli. ¶ Extra queritur quid de moneta mutuata. an ſoluet̉ noua pro veterie ⁊ in qua bonitate intrinſeca vel extrinſecar dicūt ꝗdam ꝙ ex quo moneta antiqua eſt mutata. ſeu ſublata penitus quaſi interitu debitor ſit libe ratus. vt. jͣ. e. l. qd̓ te. ſed hoc non eſt verum. qꝛ noua loco veteris eſt ſurrogata. vnde nō videtur ex toto ꝑijſſe. vt. jͣ. de dona. inter vir. ⁊ vxo. l. ſi donate res.§. ſi ſponſus. ⁊ de condi. ⁊ demon. l. filie.§. titia. Alij dicunt ꝙ reddetur tan tūdem in bonitate. ſed extrinſeca non venit niſi a tēpore more. vt. jͣ. e. l. vinum. Tertij dicunt ꝙ in moneta tā intrin ſeca bonitas qͣꝫ valor monete inſpicit̉ tēpore cōtractus vt extra de cenſi. c. olim. ⁊ ideo videmus quotidie dotes an tiquas reſtitui cum melioramento antique monete. ſi aūt antiqua moneta ſit adhuc in vſu. ipſa ſolui debet ⁊ nō no ua. ſicut vinum vetus debet ſolui. licet ſuperueniat nouuꝫ nec vt hic pōderabitur extimatio. niſi ex die more. differē tia eſt ergo. vtrum antiqua moneta in totuꝫ deſierit extare. ⁊ non ſit in rerum natura. ⁊ tunc ſoluatur in noua ad eundem valorem. nam ⁊ hic ſi non inueniretur vinum ve tus oporteret ſolui in nouo. ¶ Sed certe de valore non vr̄ veruꝫ. qꝛ non eſt in obligatōe ſed venit ab extra ſolūmodo ꝓpter moram. ſi vero adhuc extat antiqua. ſoluet̉ talis qualis eſt. naꝫ circa eādem monetam quotidie ꝯtin git variatio extimationis. ⁊ tn̄ nō curat̉ mutatio extima tionis. an poſſit preſtari in extimatione emergenti. niſi ex die more. vt ſi mutuaui tibi cētum florenos. ⁊ tunc apud campſores florenus valebat tria nunc valet duo. certe in hoc non eſt vis. cum tu florenos habuiſti a me. florenos reddendo liberaris. niſi fuiſſes in mora. nam ex tūc veni ret precium. vt. l. vinuꝫ. Hinc teneo ꝙ ſi moneta extat da bit̉ ⁊ talis qualis eſt. niſi ex mora augeat̉ effectus. ſi nō ex tat dabit̉ tantūdem non referēdo extimationē retrorſum. ſed ad pn̄s tp̄s qͣꝫtitatis. nec valet ſi traderetur qd̓ pōt ex pendere etiaꝫ maiori p̄cio. vt extra de iureiu. c. intellecto. non enim eſt veruꝫ. ꝙ in extimatione inſpiciat̉ tp̄s ꝯͣctus ſed petitionis. Et adde qd̓ no. in. c. vlti. de deci. in cle. ⁊ in ſpe. de ob. ⁊ ſo.§. nunc aliqua. v̓ſi. pone in ſtatuto. ⁊ vide per Ia. but. in qōne veterum piſanoꝝ. ⁊ p̄dicta habēt lo cum in obligatione cōmiſſa. ſed in obligatiōe cōmittēda ſi interim mutet̉ moneta. dic vt no. ff. de le. iij. l. vxor.§. teſtamēto. ⁊ in.§. filio per Dy. ⁊ facit. jͣ. de oper. libe. l. eiuſ. artificij in ratione ſui coniuncta. l. iij. eo. ti. Ex lec. ant. Mutuo orit̉ obl̓o ad tantūdē in eadē boni tate. ⁊ qd̓ tacite agitur pro exp̄ſſo habet̉. h. d. ¶ Not. h̓ tria.ſ. dictū. exēplū. ⁊ rōnem. ſecūda ibi veluti. tertia ibi. nā in ꝯͣhēdo. Item no. qd̓ dixi in ſūmario. ⁊ eſt rō. qꝛ qn̄ obligatio re cōtrahit̉ per relationē ad aliud. vt. jͣ. de v̓bo. obli. triticum. ⁊ iſta relatio plene debet fieri.ſ. ad rem cuꝫ ſuis qualitatibus. vt hic. Iteꝫ no. ꝙ. e. eſt potētia taciti ⁊ expreſſi. cōcor. sͣ. de legibus. de ꝗbus in fi. ⁊ adde ī hac. l. qd̓ no. Cy. C. de iure dotꝭ. ſi inter virum. ⁊. C. de dona. ante nup. cum veterum. ¶ In glo. ꝗd ſi pro nouo ibi.§. pre terea. el ſcd̓o. ⁊ facit qd̓ no. in. l. penul. jͣ. de cōdi. ob cauſaꝫ ibi Paulus rn̄. ¶ No. bonum dictum. ꝙ tunc eſt verū ꝙ optimum dicit̉ bonum. qn̄ ſunt eiuſdem qualitatis. ſecus ſi ſunt diuerſe qualitatis. ⁊ ē rō. qꝛ tunc illud bonuꝫ nō ſubalternat̉ illi optimo. ⁊ eſt ac ſi eſſent diuerſoꝝ gene brum. vel diuerſarum ſpērum. vt in. c. cui de non ſacerdota ad li de p̄bēdis lib. vi. ibi vel ecōtra. ⁊ ſic ſi mutuo alicui muᵐª ſtum. non agam donec recolligat̉ nouum muſtuꝫ. ar. jͣ. de verbo. obli. l. interdum. nam exquo muſtuꝫ interim nō re perit̉. oportet differri exactionē quoad reꝑiat̉. vt. jͣ. de ver bo. obli. l. inter ſtipulātem.§. ſacra. vel ſi dicas. ꝙ cum pu ra fuerit obligatio a pͥn. poſſit excerceri veniet interim ex timatio muſti officio iudicis. vt. l. interim. jͣ. e. ibi talē qua 41 lem arguēdo de rebus ad perſonas. vt. jͣ. de vul. ſub. cum c ¶ ex filio. Sed iſtud ar. nō ꝓcederet in frumēto vbi eſt me vid lius nouū qͣꝫ vetus. ⁊ ideo bn̄ dixit qualequale. qꝛ maleV. 8 vbi elicit̓ hinc iſta argumētatio ibi ad teſtes ſeniores. vt ma tggis credat̉ eis qͣꝫ iunioribus maxime in facto antiquo. qꝛ den p̄ſumit̉ pro ſenibus. nam vt dicit tex. ꝙ ſpiritus eoruꝫ ad ⁊ al ſublimiora cōſcēdet. vt extra de renū. c. i. ibi de monachiſ nōt xxx .§. fi. ſed ibi cōſtabat de moribus ⁊ de qualitate ꝑſone. h 4. al in dubio. ⁊ facit. l. fi. jͣ. de fide īſtru. ¶ In gl. i. exp̄ſſim ibi hicſecꝰ. vt. C. de cōdi. ob cauſam ſi repetēdi obligatio in pͥn. to p Sed cōtra hoc videt̉. jͣ. de v̓bo. obli. l. triticum. vbi dicit rent idem in ſtipl̓one. ſolue ꝙ interdum ꝯͣhit̉ re tm̄. tūc tacitū 1 habet̉ pro exp̄ſſo. Interdū v̓bis tm̄ tūc ſecus. Interduꝫ v̓bis interueniēte re. tunc idem. ꝙ ſi re tm̄. ⁊ ita loꝗtur. l. triticum ẜm Iac. Sed Cy. in hoc articulo ſic diſtinguit cum querit̉. vtrum tacitum hēatur pro exp̄ſſo. refert. aut e b ¶ Donatio adde pau. de ca. in ꝯſi. clvij. lADDITIO. lc ¶ Qd̓ ſeneſ vide. d. archi. v. di. ī ca. dn̄o vbi tꝫ formali ter idē qd̓ bl̓. demēte gl. hic ⁊ allegat cap. notificemus. xxxv. q. ⁊ vide d. alex. d̓ imo. hic hec ⁊ mul to plura refer rentem vt pe

a ¶ Fortuito. vide ad maͣm d. alex. d̓ imo. in. l. ꝙ nerua. jͣ. depoſi. ⁊ in eo. l.§. ſepe. e. ti. ⁊ adde eūdē bald. in. l. i. C. de ſol. ⁊ lu. pō. in ſin. in v̓. depoſitarius. ADDITIO. b ¶ Nā vera. aduerte cano niſta. ad pulcherrima pro poſitōeꝫ theo logicā quam paſſiꝫ hn̄t do ctores theolo gi. qͥ qm̄ vulgatiſſima eſt Si certum petatur. loꝗmur in eo. qd̓ depēdet ex ſola volūtate vniꝰ. ⁊ tūc tacitum habet̉ ꝓ exp̄ſſo. dūmodo poſſit ꝓbari de mente diſ ponētis. vt. jͣ. de ali. lega. l. iij.§. ꝯditio. ⁊ jͣ de teſtīs hr̄des palā.§. ſed ſi notam. aut depedet ex volūtate pluriū. ⁊ tūc refert. aut agebat̉ ab vno tm̄. aut abvtroqꝫ. pͥmo caſu. aut ẜm naturā ꝯͣctus. ⁊ habet̉ ꝓ expreſſo. vt hic. aut extra na turā ꝯͣctus. ⁊ habet̉ ꝓ omiſſo. vt. l. ſi repetēdi. ſi in vtroqꝫ tūc refert. aut loꝗmur in actu. ꝗ requirit certā formā per exp̄ſſionem verborū. ⁊ tūc omiſſū hr̄ ꝓ omiſſo. vt. l. ꝗcꝗd aſtringēde. ⁊. jͣ. ſo. ma. l. ſi cū doteꝫ in prin. aut actus nō de ſiderat v̓boꝝ exp̄ſſionem. ⁊ tūc tacitum habet̉ pro expreſ ſo. vt hic ⁊ sͣ. de legibꝰ. l. de ꝗbus ẜm pe. ⁊ Cy. hic in lec. ⁊ hec ſunt vera realiter. tn̄ fallit qn̄qꝫ ꝓpter naturā actus vbi exp̄ſſa nocēt nō expreſſa non nocēt. vt. jͣ. de regulis iuris actus legitimi. ſed Pet. intelligit alibi. ꝙ ibi loquat̉ qn̄ exprimitur per alium modum. ⁊ non per euꝫ per quē tacite ineſt ex neceſſitate. dicit enim. ꝙ tunc non vitiatur qꝛ per talem exp̄ſſionem non augetur. nec minuitur effectus ẜꝫ Pe. ibi. ſꝫ ꝗd ſi dedero. Iſta qō nō ponit̉ alibi. ⁊ vt intelligas. pone ꝙ egi tanqͣꝫ ex mutuo. non probaui cōuentionem. ſed ſimplicem numerationem. qꝛ teſtes interrogati. an numeratio fuerit facta ex cauſa mutui. dixerūt. ſe neſcire de cauſa. ſed ſolum de numeratione. modo querit̉ vtrum reus debeat cōdēnari. nāſi preſumit̉ mutu um cōdēnabit̉. ſi depoſitum. vel cōmodatuꝫ eſt opus nouo libello. ſi donatio abſoluet̉. Glo. rn̄. ꝙ in parua qͣꝫtitate p̄ſumit̉ donum. in magna p̄ſumit̉ mutuum. vel depoſitum. nec aliter aperit. ſed tu dic ꝙ qn̄ p̄cedit cauſa donan di. puta merita vel coniunctio perſonarum. ⁊ eſt quantitas parua. tunc preſumit̉ donatio. vt. jͣ. de dona. inter vir. ⁊ vxo. l. ſi ſeruus cōmunis. ⁊ argu. jͣ. de ꝓbatꝭ. ꝓcula. ⁊ de ope. liber. campanus. Si aūt non precedat cauſa. aut iſta traditio informis fiet ad numerum. ⁊ preſumo ad mutuum. qꝛ non poteſt eſſe depoſitum. niſi excedēdo ſuos ter minos. vt. jͣ. depoſiti. l. die ſponſalioꝝ. nam preſumo tunc dominiū tranſlatum. Si autem tanqͣꝫ in ſpēm emanauit traditio preſumo depoſitum. nec dominiū trāſlatum. vt. jͣ. de acquir. re. do. l. nunqͣꝫ nuba. ⁊ ar. jͣ. de leg. ij. l. cum pater.§. pr̄ pluribus. ⁊ facit. jͣ. l. certi ꝯditio.§. fi. ⁊. jͣ. de do. do nationes in cōcubinam.§. fi. ⁊ adde qd̓ no. Io. de plomo ſta. inſtitu. de actꝭ. in tractatu de certi cōdi. ex mutuo. ⁊ fa cit ad p̄dicta quod no. jͣ. de verbo. obli. triticum. ⁊. jͣ. de ex cep. doli. l. ij.§. circa per glo. ⁊ Dy. ibi. vel fuerint ſecuta. ¶ No. pro interrogatione quā faciūt examinātes teſtes quia interrogāt quibus verbis fuerit vſus ⁊c. ⁊ adde qd̓ no. Cy. C. e. incendij. ⁊ vide. l. iij. C. depoſiti. ¶ In fi. gl. ẜm ibi non habet̉ pro expreſſo. qꝛ vitiaret̉ actus. Ia. ſed tu dic. vt ſuꝑius dixi. ¶ In glo. quo ad intrinſeca ibi. jͣ. e. vinum. ⁊ ſic duplex eſt bonitas.ſ. intrinſeca. ⁊ iſta. vocatur qualitas ⁊ eſt in obligatōe. ⁊ extrinſeca. ⁊ iſta appella tur valor. ſeu extimatio. ⁊ nō eſt in obligatōe ſed eſt inter dum in officio iudicis ex mora. vt. jͣ. e. vinū vnde ponamꝰ ꝙ ego mutuaui tibi. x. florenos ⁊ valebat tunc flore. qua tuor libras ⁊. v. ſolidos. tu vis mihi reddere eo tꝑe quo non valet niſi quatuor libras. modo queritur vtrum libe reris ⁊ certe ſic. qꝛ iſte valor eſt bonitas extrinſeca. q̄ non attenditur niſi rōne. qn̄ res minus valet tēpore quo agit̉. vt. l. vinum. Sed pone ecōtra mutuaui tibi. x. flo. ⁊ tūc va lebat flo. iiij. libras. tn̄ poſtea repeto qn̄ valet quinque ſo lidos plus. vtrum poſſim. ⁊ dicenduꝫ eſt ꝙ ſic. qꝛ ſicut di minutio diminuit in bonitate extrinſeca. ita augumentuꝫ auget. ſed bonitas intrinſeca.i. qualitas cum ab ea re cō trahat̉ obligatio. nec recipit augumētum. nec diminutio nē. ⁊ ideo ſi moneta eēt mutata nō poſſet ſolui noua moneta pro veteri. niſi ſuppleat̉ extimatio veteris monete vt extra de cenſibus cum oliꝫ. qꝛ iſta eſt variatio penes qua litatem intrinſecā ẜm Iac. bu. qui ita determinauit in. q. veterum piſanorum. que verba notetis. NOVAADDITIO. ¶ Ex lectu. antiqua. ¶ Uide Cy. C. de iure dotiū. l. ſi inter virum. In de Iquis nec cauſaꝫ. poſto facto gratia ſolius depoſitarij ꝑiculus interitus ꝑtinet ad depoſitarium. h. d. Ex lec. anti. ¶ Intellige ꝑiculū culpe leuiſſime nō caſus qn̄ ī ſpē ſed qn̄ in genere vtrūqꝫ. ⁊ ſic cōcorda opinio nes gl. ⁊ facit. jͣ. loca. in naue ſaufelli. ¶ Op. ꝙ depoſitarius non teneatur niſi de dolo ⁊ lata culpa vt. jͣ. depo. l. qd̓ nerua. So. illud qn̄ depoſitum ſit ad vtilitatem ſolius de ponentis. hic qn̄ gratia ſolius depoſitarij. ¶ Queritur a vtruꝫ iſte depoſitarius teneat̉ de caſu fortuito. Io. ꝙ ſic per. l. rogaſti. jͣ. eo. ſed verius eſt. ꝙ non tenetur niſi culpa ſaltem leuiſſima precedat caſum. vt. jͣ. commo. l. ſi vt certo .§. nunc videndum. ¶ Quero qūo dr̄ fieri gratia ſolius depoſitarij cum fenerator. de quo hic dicit percipiat fenꝰ vt. ff. de v̓b. ob. l. qui rome in principio. rō qꝛ non hēbat ꝓ poſitum fenerādi pactione. ſed quadam gratia motus fu it ⁊ forte ductus fuit miſericordia ẜꝫ gl. Ex hoc no. aliꝗd denominari a principali ꝓpoſito. vt. jͣ. de exercito. l. i.§. vn̄ querit̉. ¶ No. ꝙ qn̄qꝫ fenerator exercet miſericordiā fe nerando. tn̄ iſta non eſt vera miſericordia. vbi peccatū cō mittit̉. vt. sͣ. de dol. l. elegāter.§. ſi compeditum. naꝫ veraˡ miſericordia nō habet in ſe maculam. ⁊ adde hic quod no. inſti. quibus mo. re contrahi. obligatio.§. preterea in glo. hic no. vbi omnino. videas. Ex lec. ant. ¶ In gl. vt qꝛ non preceſſerat ibi idem tn̄ dicit Io. ⁊ bene quia primus actus. id eſt depoſitum reſpicit fauorem ſolius depoſitarij. ſecūdus actus ideſt mu tuum cū vſuris reſpicit fauorem vtriuſqꝫ. tn̄ de iſto ſecun do actu nōdum curamus. qꝛ nondum ſumus in eo. vt. jͣ. eo. rogaſti in fi. prin. ¶ In glo. etiā caſus ibi ẜm Azo. ⁊ bene ẜm Odoſ. ⁊ Guil. NOVAADDITIO. ¶ Ex lectu. antiqua. ¶ In glo. ēt caſus fortuiti. ¶ Op. de. l. que for. Io. di. h̓ ſpāle Azo ꝯͣdicit ꝙ Io. dic̄ veꝝ de dn̄io trāſlato azo eo nō trāſlato n̄ ob. Io. lex ī naue ſaufelli. qꝛ ibi gr̄a vtriuſqꝫ fuerat ꝯͣctus. ¶ Op. ꝙ dēat al̓r diſtingui. jͣ. e. rogaſti. ſol. h̓ ſcd̓m illā opi. ꝙ idem ſi habet cauſam mutuandi. vt. l. rogaſti v̓. ⁊ maxi. ſo. vt in. i. gl. ⁊ dicā in cōtra. ¶ Op. ꝙ v̓. nam ⁊ qui non ſit ſuperfluus. ſo. vt in gl. non ſub con. di. ⁊ nigro que incipit conditꝭ. furtꝭ. Quero qua actione agatur dic ꝙ ſine cauſa ⁊ conditꝭ. fur. concor. lex vr̄.§. eū de furtꝭ. ⁊. l. ſi vrbana de condi. inde. Scd̓o ad quid agat̉ naꝫ ꝙ ad poſſeſſionē. gl. dicit ꝙ ad rē qꝛ poſſeſſio nō cō dicit̉. qn̄ dn̄s agit ſꝫ qn̄ nō dn̄s. l. ij. de exercitꝰ. nō ob.§. ſi numini qꝛ ibi conditio oritur ex contractu h̓ ex furto ⁊ omnis conditio degenerat contra furem vnde non requi rit regularem modum agendi. Ponit duo dicta in crediRes Pignor ictore ab eo ſoluto debito cō dicit̉ pignus. itē fructus. ⁊ duo ponit in colono. pͥmuꝫ ꝙ finita cōductione ſi percipit fructus ꝯdicunt̉ niſi ꝑcipiat dn̄i volūtate. h. d. Ergo lꝫ an̄ tp̄s ſeminauerit. tn̄ poſt tp̄s nō metet ſic. sͣ. de vſuf. l. defuncto. ⁊ facit. jͣ. de vſuf. leg. l. in fructu. ⁊ ibi videas. ⁊ qd̓ no. jͣ. d̓ fur. l. ſi ſeruꝰ.§. locaui. Ex lec. ant. ¶ In tex. cōdicēdi etiam per cōditionem furtiuam. vt. jͣ. de fur. l. ſi ꝗs vxorem.§. cum creditorem. ⁊ .jͣ. de cōdi. inde. ſi vrbana. ⁊ intellige qn̄ ꝑcipit contra vo luntateꝫ dn̄i. qd̓ in dubio non p̄ſumit̉. vt in ſe. v̓. ¶ No. ꝙ res pignori data pōt cōdici ſoluto debito. hoc intelligatis qn̄ creditor cōmittit furtuꝫ. alias nunqͣꝫ cōdicit reꝫ ſuā p̄terqͣꝫ a fure. vt. l. fina. sͣ. vſufruc. quēadmo. ca. ſed lo catarius ītellexit. ꝙ nemo cōdicit rem ſuaꝫ preterqͣꝫ a fu re.ſ. reſpectu ꝓprietatis. vt. l. ꝯͣria. ſed reſpectu poſſeſſio nis ſic. vt hic. ⁊. jͣ. de cōdi. inde. l. indebiti.§. fi. gl. hͦ repro bat. qꝛ aliud eſt cōdicere rē aliud poſſeſſionē rei. vt. jͣ. vti poſſi. l. ſi duo in fi. vn̄ cum hic loquat̉ qn̄ res condicit̉. er go reſpectu ꝓprietatis. ⁊ ſic oportet intelligi in fure vel quaſi fure ẜm glo. ⁊ bn̄ facit. jͣ. de acꝗr. poſ. l. iij.§. ſi rem. ⁊ inſtitu. de actꝭ.§. ſic itaqꝫ. ¶ Scd̓o no. ꝙ ſi colonus ſemi nauit fructus

nauit fructus. ⁊ poſtea anteqͣꝫ metat finiat̉ tp̄s cōductio nis. ꝙ poſtea nō pōt fructus metere. qꝛ deſijt eē colonu⁊ ſi meteret poſtea ⁊ exportaret teneret̉ cōditione furtiua. ſecus in retromeſſis. ar. sͣ. de dolo. l. ſi cū mihi. de act. emp. qui pendentē. de vſufru. defuncta. ⁊. jͣ. de vſufruc. le ga. l. in fructū. ⁊ qd̓ ibi per Iac. ¶ Tertio no. illud. qd̓ quotidie contingit de arboribus ⁊ trabibus q̄ vi fluminis in alienū fundū portant̉. nā priori dn̄o debēt reddi nec fiūt eius. cuius ē fundus. ad idē. sͣ. de rei vendi. idem pompo.§. de arbore. ¶ In gl. que ſemꝑ adeſſe. No. ex iſta glo. defen̄. ruſtici. qui finito tꝑe cōditionis nihilomi nus ingredit̉ in poſſeſſione. qꝛ excuſat̉. nam uidetur face re ex voluntate dn̄i. donec ꝓhibeat̉. ar. cōtra. qꝛ ꝑmiſſuꝫ ei tp̄s poſtea videt̉ ꝓhibitū. ut. jͣ. de le. ij. ſtatuliberū.§. ſtichū. ¶ Querit gl. qua actiōe cōdicet̉. dicit glo. ꝙ cōditione furtiua. ſi eſt in dolo. ⁊ ꝯͣctat. vt. jͣ. de fur. l. ſiꝗs vxo rē.§. cū creditor. Itē cōditiōe ſine cā. ſed qualiter forma bit̉ libellus. an petet̉ res. vel poſſeſſio in cōditione furtiua. ꝙ dn̄s cōdicat rem ſuam reſpectu dominij. ſecus in alijs ꝯditionibus. vt. l. i. in fi. ⁊. l. ij. jͣ. de tritica. que dicit rē cōdici. qꝛ oīs cōditio degenerat cōtra furē.i. oīs conditio dat̉ cōtra naturā ſui generis. que eſt. vt nemo condicat rem ſuam. vt. l. fi. ff. de vſufruc. quēad. ca. fiet ergo cōtra nō reſtituentem extimatio totius rei nō nude poſ ſeſſionis. que ē minor. vt. ff. vti poſſi. l. ſi duo in fi. ¶ Sꝫ nunꝗd agens ꝯditione furtiua pōt petere rem ſibi dari. quidam ꝙ ſic in.§. ſi itaqꝫ. inſtitu. de actio. In cōtrariū. qꝛ dn̄s eſt agens. ergo ⁊c. facit qd̓ no. inſti. de lege fuſcia cani. tol.§. fi. inſti. de leg.§. noſtra. dico ꝙ ſpecifice dꝫ ꝗs petere rem non adiecto verbo dari. qꝛ in iudicio quaſi ꝯͣ hitur. ſed etiam vbi agit̉ ex ꝯͣctu non pōt hoc explicite d̓ duci. ergo nec in quaſi ꝯͣctu. ſeu in iudicio. vt. ff. de verb. obli. l. ſcire debemus.§. fi. ⁊ hoc tenet glo. jͣ. de ꝯdi. inde bi. l. ſed ſi me putem.§. fi. ſed ſub nube dꝫ petere rem. nō adiecto verbo dari. ⁊ valet libellus confeſſus. arg. dicti .§. ¶ Sed qūo dn̄s condicit fructus cum nunqͣꝫ fuerit in poſſeſſione eorum. vt. jͣ. de vſufru. l. ſi homo. ⁊. jͣ. ſi quis teſta. liber. eſſe iuſ. fue. l. i.§. ſceuola. rn̄deo. vt. sͣ. de publi. l. ſi ego.§. partus. ⁊. C. de fur. l. ancille. Licet fluminis impetus rem meam alEa AuE. teri exportet non deſino eſſe dn̄s ⁊ poſ c ſum ꝯdicere a detinēte. ¶ No. ꝙ detinēs ē p̄doᵉ. ⁊ ideo tali p̄doni non cōpetit actio. ſiquis inde amoueret. niſi ꝑ vim faceret. vt. ff. de fur. l. ſi fullo. ¶ Sed an lꝫ dn̄s nō ꝑ dat ꝓprietatē. tn̄ ꝑdat poſſeſſionē. ⁊ dic ꝙ ſic. qꝛ flumen aufert poſſeſſionem. vt. ff. de acqui. poſ. l. iij.§. labeo. Mora facit ad debitorem UOd Ee. ranſire ꝑiculū interitus. ⁊ vt mora cōmittat̉. reꝗritur. ꝙ debitor ſoluere potuerit. ⁊ ſe debere ſciuerit. vel ſi ipſe ignora uerit ſe d̓bere. hoc tn̄ ſcire debuerit. h. d. Primo tractat de effectu more. Scd̓o de eius cōmiſſione. ¶ No. morā tranſferre ꝑiculū. ⁊ īpotentiaꝫ excuſare a mora. ¶ No. ꝙ paria ſunt ſcire. ⁊ ſcire debere. ¶ No. a ꝯͣrio ſenſu. ꝙ iuſta ignorantia excuſat a mora. facit. jͣ. depoſi. l. ſiꝗs infi ciatus. ¶ Op. ꝙ etiam ſine vlla mora ſit ꝑiculū debitoris. vt. C. e. l. incēdium. So. ibi in obligatiōe qͣꝫtitatis. h̓ in obligatōe ſpēi. ⁊ facit. jͣ. de fur. l. ſiꝗs vxorē.§. labeonē. ⁊ ibi dixi. ad idem. ¶ Op. jͣ. ad. l. fal. l. in rōne.§. incerte. So. ibi in obligatione generis. hic ſpēi. ⁊ eſt rō. qꝛ genꝰ ꝑire nō pōt. ſpecies aūt ſic. ¶ Op. ad idē. ff. de verb. ob. l. in illa ſtipulatꝭ.§. ſi calendis. So. ibi ſpecies erat in con ditione. hic in obligatione. vn̄ ibi nō contingit interitus in re debita. hic ſic ẜm Dy. ¶ Op. de ſolutꝭ. l. ſtichuꝫ in prin. So. ibi in obligatiōe alternatiua. hic in obl̓one ſim plici. ⁊ dic vt ibi. ¶ Op. ꝙ interitus liberet debitorem quātitatis. vt. ff. de ſolu. l. qui. x. So. illud ꝑꝑ moraꝫ creditoris. ibi quātitas erat in obligatione reſpectu ſpēi. ita ꝙ ſpēs erat in ſolutōe fiēda ⁊ nō genus. vn̄ ibi caſus idē qd̓ ſolutio oꝑatur. hic non. ⁊ no. ꝙ obligatio reſpectiua Si certū petatur. eſt alterius nature qͣꝫ alternatiua. vt. jͣ. ſi cui pluſqͣꝫ per. l. fal. l. ij. ¶ Item op. de eo. qd̓ legit̉ ⁊ no. jͣ. e. l. nā ⁊ ſi fur. in glo. ſed tūc. ſo. vt ibi dicā. ¶ Itē op. jͣ. man. l. ſi hominem. vbi obligatio ꝯͣcta per reſpectum ſpēi. non finit̉ interitū. ſed ibi loꝗtur in obligatione ad intereſſe. que con cernit ſpēm per modum relationis ad eā nō per moduꝫ ſolutionis ſpēi. nam ibi eſt obligatio reſpectiua tanqͣꝫ ad exēplar. nō tanqͣꝫ ad ſolutionem ſpēi. vt. jͣ. de conſti. pecu. l. nam ꝙ. ¶ Op. ꝙ debeat diſtingui. an res eſſet eodem modo peritura actori nec ne. vt. l. ſi cuꝫ exceptione.§. ꝙ ſi homo qd̓ me ca. sͣ. ⁊. ff. depo. l. ſi plures. in fi. ⁊. ff. d̓ rei vendi. l. itē.§. fi. Mar. confitetur hoc. Ioā. negat per.§. rectiſſime. ⁊ per. l. cuꝫ res in fi. que loquit̉ in caſmate nō in ruina naturali. Non obſtat ꝯͣrium. sͣ. formatum. qꝛ.§. ſi homo loquitur in actiōe qd̓ metus cauſa. vbi mera pe na eſt triplum. tūc aūt eēt quadruplum re perempta. ⁊ ſi nō abeſt actori. nec adeſt reo. ⁊ ſic ē ibi ꝓpter naͣm illius actionis. Item in. l. ſi plures. eſt ſpāle in depoſito. qꝛ mi tius agit̉ cū depoſitario qͣꝫ cuꝫ alio debitore. Item in eo mora annexa erat p̄ſtatione tradēdi detentionem. qꝛ veniebat extimatio totius rei. ideo in alio releuat̉. Item in .l. ſi verberatum loꝗtur in reali. vbi non cadit obligatio. vt inſti. de actio.§. oīum. vn̄ mitius agit̉ cum non obliga to qͣꝫ cum obligato. ¶ Op. ad idem. jͣ. ad. l. rodi. de iac. l. ſi vehēda.§. idē iur̄. vbi caſus ſuperueniens in re vel in ꝑſona impedit penā vel intereſſe peti. ⁊ ponit ibi exemplū in caſu naufragij tempeſtatis hominis mortui. ⁊ nauis deſtructe. ⁊ precipue obſtat ille.§. in rōne ſui. ⁊ ī ſui principio. So. ibi culpa in obligatione cōmittenda. hic mora. qꝛ agi poterat ⁊ fuerat debitor in mora. vt no. dy. jͣ. de acceptil. l. ⁊ an in totum. Cy. in. l. ad cōparādas. C man. ⁊ de ſpon. l. cōtractus. ¶ Op. ꝙ mora hēat aliud officium circa acceſſiones. vt in.§. ſi auteꝫ. Sol̓. fateor in vſuris v̓o dic. vt. C. de cōdi. inde. l. i. ¶ Uenio ad ſcd̓aꝫ partem ⁊ op. ꝙ difficultas non excuſet. vt. l. cōtinuus.§. illud. ff. de ver. ob. So. difficultas non vitiat ꝓmiſſionem vt ibi. ſed impedit moraꝫ cōmitti. vt hic. dicit Dy. ꝙ mo ra nō cōtrahit̉. ſi difficultas impedit factū uel dationem ſpēi. qꝛ caſus cōtingit in re debita. ſecus ſi debet̉ qͣꝫtitas vel genus. qꝛ tūc non contingit caſus in re debita. cuius paupertas non excuſat ẜm Dy. ibidem quo ad nos. tamen a penis ſpiritualibus excuſat paupertas. vt no. Inno. de offi. deleg. c. pen. ⁊ glo. Item a preſumptione litideſerte. vt no. Inno. de ap. ex rōne. facit. jͣ. man. l. idēqꝫ.§. ſi ignorantes. ⁊ facit. jͣ de oper. liber. l. libertus qui poſt. ⁊.l. interdum. ¶ Op. ad finale dictum. l. dicitur hic exigi ſcientiam. uel ſupinam ignorantiam. ¶ Op. ꝯtra pri mum dictum. ff. de verbo. obli. l. ſi ſeruum.§. de illo. ſed ibi dolus vel culpa in faciendo. hic ſimplex omiſſio. nam grauior eſt culpa cōmiſſionis qͣꝫ omiſſionis. vt no. in. l. ſi mora. ff. ſolu. ma. ¶ Op. ꝙ non requiratur ſcientia. vt .ff. de ver. obli. l. ad diem. So. ibi in interpellatione iuriſeu diei. hic in interpellatione hominis. ⁊ facit in ratione ſui. ff. de mino. l. emilius largianus. ¶ Op. ꝙ non no ceat culpabiliter ignorare. ſed requiratur dolus. ut. l. ꝗ ſine dolo. de regu. iur. Sol̓. illa intelligitur ẜm iſtam. vt etiam culpa veniat ẜm glo. quod eſt verum in lata culpa ẜm Iaco. nam ex leui non perpetuatur obligatio ratione more ſed ratione culpe. ſi talis culpa venit ex natura contractus. quod eſt notabile. ¶ Extra circa primam partem legis queritur. an conditio interpellet pro hoīeglo. innuit ꝙ ſic. vt. jͣ. de verbo. obliga. l. ſi ex legati cauſa. ⁊ videtur caſus. e. titu. l. quod in diem. in ꝯͣriū innuit jͣ. eo. titu. l. ita ſtipulatus. ⁊ etiam melius. qꝛ inter natiui tatem obligationis ⁊ moram debet eſſe interſtitium tēporis. argu. jͣ. de vſur. l. ſciendum. ⁊. ff. de ſolu. l. ratum. ⁊ de iudi. l. ſi debitum. ſed illud verum in mora legali. ſed in mora cōuentionali ſecus. vt. jͣ. de actio. emp. l. ratio.§. fi. ſed appoſitio termini habetur pro mora conuentiona li. quare videtur dicere Dy. aut eſt appoſita ſimplex cōBal. ſuꝑ. ij. ff. vete. Si certū petatur. c ¶ Predo. ꝗ aut largo mo dicat̉ p̄dones vide. d. ale x. d̓ imo.i. l. capita liū.§. famoſoſ ꝑ tex. i. l. ex ſti pulatiōe. jͣ. de acquir. poſ.

Si certū petatur. a ¶ Tacita. Adde Fely. in .c. licet. de ſymo. in. ij. colu. ADDITIO. b ¶ Anſit dif ferentia. Hoc quod methaphorice pōit d. Bal. hic ori ginaliter hētur a ph̓o ī libro p̄dicamētorū ⁊ diffuſeª ab oībus ſcriptoribus: ⁊ p̄ cipue ſūmiſtiſ. Tu ibi vide. ADDITIO. c ¶ Fruſtra. Adde tu ph̓ꝫ prīo. po. ⁊ rō nē inconuinci bilē: qꝛ vnius rei vna eſſentia vna demo ſtratio. ergo ni ſi vnica diffinitio. ⁊ collige ex iſto loco d. Bald. ꝑ tex. ab eo adductū iure conſultos non fuiſſe exꝑ tes ph̓ie. ADDITIO. d ¶ Accidētis. Hecpropo ſitio habetur a ph̓o. v. metha. tex. ⁊ pri mo phiſi. tex. vbi formaliter, inquit ph̓us. Credere autē accidens ſine ſubiecto ē impoſſibilia credere. ſecus tn̄ catholice ī ſacramēto altaris. vbi accidens in nullo ꝑ ſubiecto fundatur: vt tenēt teologi: ⁊ nia xīe doctor ſub tilis ī. iiij. ſen. in maͣ de ſacra mento ꝑ mul tas qōnes: ⁊ methaphorice ponitur de cōſec. ꝑ gloſatorē in multis cap. vide ibi e ¶ Ineſſe vi detur. ꝓ quo vide Fely. ī. c. cum cōtingat circa prin. ⁊ ī i. col. v̓. qd̓ āt. de fo. cōpe. ⁊ adde ꝙ ꝑ eun dē bal. i. l. ſi fa milia. sͣ. de iu. om. iudi. ⁊ in l. illud. ad. l. ac quil. ⁊ qd̓ ibi dixi. in apoſt. ditio. aut conditio ⁊ dies. prima non interpellat. ſecūda ſic. arg. ff. de verbo. oblig. l. in illa ſtipulatione ſi calēdis. .§. fi. quādo conditio conſiſtebat in preſtatione. ſecus in conditione caſuali. qꝛ dies conditionis non intelligitur repetitus in ſolutione. vt eo. ti. l. iam hoc iure. vbi glo. di cit ꝙ ſic. ⁊. jͣ. de conſti. pecu. l. ſi duo.§. fin. ⁊. l. ꝓmiſſor ſti chi.§. i. ⁊. ff. de arbi. l. ſi cū dies.§. fi. ¶ Sed quid ſi debi tor obtulit ante diem. an per lapſum diei conſtituatur in mora. vt. jͣ. de conſti. pecu. l. item illa. ¶ Quid de die incerta. dic idem. vt no. Cy. C. de cōtrahen. ſtipu. l. magnā. facit quod no. C. de pigno. l. debitores. Sed an dies taci a taª interpellat ſicut expreſſa. dic vt no. ff. ſo. matri. l. ſi mo ra. Sed an interpellatio ſimplex inducit moraꝫ in officio iudicis. dic vt. ff. de dam. infec. l. cuꝫ poſtulaſſem. ¶ Cir ca ſecūdam partem legis. quero an ignorantia excuſet a pena cōpromiſſi. dic ꝙ ſic ab expēſis ẜm Io. an. in titulo de arbi. in additionibus. vnde qui petunt reductionem laudi ad arbitrium boni viri. ⁊ ſuccūbunt ſi hn̄t iuſtam cauſam litigādi. excuſantur a pena compꝰomiſſi. quod ē no. dignum. idem ſi ſuccumbunt nō ꝓpter iniquitatē petitionis reductionis ſed ꝓpter defectum proceſſus vel īperitiam aduocati. ſed ſi propter iniꝗtatem petitionis re ductionis tenerentur ad penam. vt. ff. de verbo. obliga. l. qui rome.§. duo. ⁊ ibi per Barto. ⁊ sͣ. de his qui ſunt ſui vel alie. iur. l. ſi iudex. ⁊. C. de epiſco. ⁊ cleri. auc. generali ter. ⁊. C. ad exhib. l. ſi res. Sed contra hoc facit. ꝙ ab ex penſis conuentionalibus non excuſat ꝓbabilis cauſa litigandi. vt no. ff. de le. iij. l. ſi mulier.§. rem ergo nec a pena conuentionali. lꝫ a legali pena excuſet probabilis error. vt. l. fi. de decre. ab or. facien. So. dico aliud in expenſis. que ſunt intereſſe agentis. ⁊ aliud in mera pena. arg. con tra ꝙ ignorantia non excuſet actorem. qꝛ preſumitur de liberaſſe. vt. jͣ. de reg. iur. l. qui in alterius. ⁊ facit. ff. de le. ij. l. fi. in fi. ſi eſt ignorantia priuata videtur nocere actori. ſi publica ⁊ cōmunis nō. nō ob. l. queſitum quādo acti. de pecul. ⁊ facit. jͣ. de verbo. oblig. l. interdum. niſi priuatus error eſſet accuſatus ab aduerſario. vt. jͣ. quo. leg. l. i. .§. ꝙ aūt cū ſi. ab executione aūt ⁊ natura cōtractus non excuſat ignorātia. nec elidit obligationem ex ipſa conuētione naſcentem. vt. l. inter.§. cōtraria. jͣ. de pigno. actio. ⁊ in delictis dic. vt in. l. ſi plagij. jͣ. de verbo. obli. Certum eſt quādo apparet Ertum. quid quale. ⁊ quantum ſit. d̓ monſtratio facit rem certam. nec refert qualiter fiat dūmodo fiat. h. d. ¶ No. an ſit differē tiaᵇ inter quid. quale. ⁊ quātum. certe ſic. qꝛ ꝗd eſt ſub p̄ dicamento ſubſtantie. quale ſub predicamento qualitatis. quātum ſub predicamento quantitatis. vt apud dialeticos. ¶ No. ꝙ tantum operatur vna demōſtratio qͣꝫtum alia. ⁊ ponitur vna pro alia. ⁊ rei demonſtrate dicit clex ꝙ fruſtraᶜ aditur alia demonſtratio. vt. jͣ. de dote preleg. l. i. in fi. nec refert. an fiat ad oculuꝫ. vel ad intellectū. vel fiat nomine vel alio ſigno demonſtratiuo. vel per circūlocutionem. Et adde ꝙ ſunt quedaꝫ nomina per ſe no ta. vt gallo paſſus. vt no. C. qui teſta. facere poſ. l. hac cōſultiſſima. ¶ Nota ar. ꝙ ſi quis accuſat ⁊ non ponat cō finia loci per ſe noti. ꝙ libellus procedit. qꝛ eſt certus ⁊ clarus. vt palatium poteſtatis. vt. l. antiqui. ſi pars heredi. peta. ⁊ de le. ij. l. pater.§. vicos. ⁊ quod ibi no. per Ia co. de are. ſimiliter in re. que habet certos fines imutabi les. vt caſtrum. facit quod no. Inno. in. c. cum ad ſedem. extra de reſtitu. ſpo. ⁊ eſt bonum ar. de loco ad perſonaꝫ vt. ff. de vulga. ⁊ pupilla. l. qui plures liberos. quod eniꝫ ſpecificatum eſt non indiget magis ſpecificari. ⁊ facit. ff. de fideiuſſo. liber. l. lucius. ⁊ no. ꝙ multiplex ē qualitas .ſ. rei vt hic. ⁊ perſone. vt hic. ff. de nego. geſt. l. pomponi us la. ij. ⁊ facit. ff. de ſicca. l. i.§. diuus. inſtrumēti. vt extra de homi. c. ſignificaſti. in fi. ⁊ loci. vt. ff. de penis. l. aut facta.§. locus ⁊ tꝑis. vt ea. l.§. tempus. qualitas autem eſt quicquid accidit ſubiecto. quod non continetur de neceſ ſitate in ſubiecto. ⁊ maxīme denotat̉ qualitas ꝓer aduer bia. vt no. ff. de nego. geſt. l. pomponius ſcribit. ⁊ modus per gerundia. ſed qualitas continetur cum ſubiecto a pͥn cipio. vt. sͣ. eo. l. cum quid. ⁊ de noxa. l. in delictis.§. ſi ex traneus. ꝗa qualitas habet informare ſubiectum. ⁊ ideo ei coniuncta dꝫ eſſe. ſubiectuꝫ dico ſubſtantiam principa lem id. quod per ſe ſtat. quod eſt informabile a qualitate. ⁊ ꝙ habet eſſe habet per ſeipſum. ⁊ vbi non eſt ſubſtā tia non eſt qualitas. vt. l. ij. de vſufru. qꝛ omnis qualitas oportet ꝙ fundetur in alio ſicut accidentia in ſubiecto. dnam vt dicunt philoſophi. accidentisᵈ omne eſt ineſſe. ⁊ ideo ille qui non eſt fur non poteſt eſſe fur manifeſtus. vt .ff. de fur. l. is qui ope. qꝛ a quo remouetur ſubiectum ⁊ qualitas. ⁊ ille qui non poſſidet. non eſt bonefidei poſſeſ ſor. vt. jͣ. e. l. poſt aditam. niſi eſſet qualitas ſubſtantialis. vt dolus in furto. vt no. jͣ. de iuriſ. om. iudi. l. ſiquis id qd̓. .§. fina. eſt etiam qualitas duplex. quedam que requiritur reſpectu certi actus. ⁊ eſt inſtantanea. vt deprehendi in furto. ⁊ iſta qualitas requiritur dum delictum eſt ī fieri. vel in flagranti crimine. vt. l. ſiquis in ſeruitute. ff. de fur. quedam que non requiritur reſpectu actus determi nati. ſed in genere vt eſſe famoſuꝫ furem. iſta eſt qualitas ſucceſſiua ⁊ habet vetuſtiorem cauſam qn̄qꝫ. vnde fur fa moſus ex furtis perpetratis ſepius ſenis comprehenditur pro vno furto poſtea facto Peruſij. ⁊ iudex peruſinus poterit eum damnare ad furcas. qꝛ auget delictum. ⁊ ſemper ineſſe videturᵉ. ⁊ ſeꝗtur infamem infamia quo cunqꝫ ipſe infamis proficiſcatur. argu. sͣ. de poſtu. l. ex ea. Alij dicunt in contrarium ⁊ male. qꝛ non agitur hic de alijs maleficijs punien̄. ſed de aggrauando delicto ex ꝑ ſona delinquentis ẜm Bar. argu. in. l. pen§. fi. ff. ſi ex noxa. cau. fac. ag. ¶ Or poſtqͣꝫ diſgreſſio facta fuit reuertor ad propoſitum. ⁊ quero aliquis promiſit mihi. x. cor bes boni frumenti ⁊ nitidi grani. an ſtipulatio ſit certa. quidam dicunt ꝙ ſic. nam licet arguere de cōtractu qui contrahitur re. ad eum. qui contrahitur verbis. vt. jͣ. e. l. omnia. ſed mutuuꝫ boni vini parit certi conditionem. qꝛ pro mutuo non datur niſi certi conditio. ergo idem in ſti pulatione. glo. dicit contrarium per. l. vbi autem. non ap paret. ff. de verbo. obliga. nam bonum eſt qualitas poſiti ui. ꝗa ineſt comparatiuo ⁊ ſuperlatiuo. cum ergo poſitiuum repreſentetur in pluribus rōne generalitatis eſt incertum. non ob. argu. de mutuo. quia ibi eſt obligatio re ſpectiua per reſpectum ad id. quod eſt mutuatum. cuius qualitas erat determinata ad gradum poſitiui. ⁊ idem in ſtipulatione. ſi adijceretur mutuo. vt. jͣ. de verbo. oblig. l. triticum. ſecus in abſoluta ſtipulatione. in qua reus po teſt ſoluere illud. aut illud. i. bonum. melius. ⁊ etiam opti mū. ſed non eſt ſic in mutuo. vt no. sͣ. eo. l. cuꝫ quid. ⁊ no. ꝙ comparatiuū excedit ſuū poſitiuū exceſſu indeterminato in quo non cadit alternatio ſolutionis. l. vbi autem non apparet. jͣ. de verbo. obliga. Ex lec. ant. ¶ In glo. qualis tam ad ſpeciem ibi. ⁊. l. ſequenti. ſed quid ſi non dixit optimi. ſed dixit boni. vtrū iſta dicatur certa qualitas. ⁊ dic ꝙ ſic in cōtractu mutui ꝗa regulatur iſta promiſſio a re. vt. jͣ. de verbo. obliga. tri ticum. ſecus in ſtipulatione que eſſet interpoſita abſolute non interueniente re. vt. l. vbi auteꝫ non apparet. ¶ Itē nota ex iſta gl. que verba reſonent in ſubſtantiam. que in quantitatem. ⁊ que in qualitatem. eſt autem qualitas qͥ dam adiectio ad ſubſtantiam. ⁊ hoc modo loquimur in materia maleficiorum. vnde delictū ſimplex appellamus ſolam ſubſtantiam. ſed vbi adijcitur aliquid delicto vltra id quod facit eſſe delictum illud appellamus qualita tem vt qualitatem loci. tꝑiſqꝫ. ⁊ qualitatem inſtrumenti. ⁊ ſimilia alterantia delictum ⁊c. Mutuuꝫ poteſt trahi ſub cō Mnla. aitione. ⁊ pendere ex futuro euentu. h. d. ⁊ facit. sͣ. e. l. ſiquis nec cauſam. ⁊ .jͣ. e. l. rogaſti. ⁊. jͣ. de acquir. poſſeſ. l. qui abſenti.§. ſiquis

ti.§. ſiquis cum ſimilibus. ⁊ non naſcitur interim actio. quando conditio apponitur a principio. ſecus ſi ex poſt facto. poſt obligationem iam natam. vt. jͣ. e. l. pecuniam. ⁊. jͣ. de actio. ⁊ obligatio. l. obligationum fere.§. ij. ⁊ ple ne no. jͣ. eo. l. lecta. Ex lec. ant. ¶ Numeratio ex cauſa mutui. ⁊ ipſe ꝯtra ctus mutui pōt eſſe inpendenti per appoſitionem condi tionis expreſſe ⁊ ꝑ ſubintellectū ꝯditionis tacite. h. d. cū .l. ſeq. ¶ In tex. ⁊ ideo etiā conditiones. pone exēpluꝫ. vt. sͣ. e. ſiquis nec cauſam. ⁊. jͣ. e. ꝙ ſi ab initio. ¶ No. ꝙ contractus pōt Roinde. pendere. ¶ No. ꝙ ſi lega tarius repudiat legatum fingitur nunqͣꝫ fuiſſe dominus ipſe. ſed heres fingit̉ fuiſſe dominus a die adite hereditatis ⁊ confirmatur mutuum. ſicut alius cōtractus ⁊ traditio ex alia cauſa Ex lec. ant. ¶ No. ꝙ conditio poteſt apponi traditio ni ⁊ cauſe. facit. jͣ. de ſolu. l. ſub conditione. ¶ Secundo no. ꝙ aliquid ex poſt facto confirmatur propter fictionē trāſlatiuā. ⁊ facit. sͣ. ad. l. acquil. l. huic ſcripture. ¶ Ter tio no. ꝙ repudiatio legatarij firmat factum heredis ſiue per viam mutui. ſiue per alium modum. ⁊ adde qd̓ dixi .sͣ. de rei ven. ſi a titio. ⁊ quod no. jͣ. de actio. emp. ſiquis alienam. ⁊ per Ia. de are. jͣ. de ſolu. l. ſt is cui nūmos. Iteꝫ no. hic. ꝙ qn̄ creſcit ius auctoris ex cauſa d̓ preterito cre ſcit ius ſucceſſoris. vt hic. ſed ſi ex cauſa de futuro. tunc dic vt in. l. ſi a titio. ¶ Op. ꝙ in legato pecunie nō trāſiuerit dominium in legatarium. qꝛ in legato quantitatis vel generis non tranſiuerit dominium. cum ſit quid intel lectuale. non autem certum corpus. vt no. jͣ. e. l. certi conditio. poſt principium. So. hic fuit legata pecunia in ſpē. vt. ff. de leg. i. l. ſi ſeruus.§. qui quinqꝫ. ⁊ intellige de pecu nia teſtatoris. nam ſi heredis non tranſiret dn̄iuꝫ in lega tarium recta via. vt nota. sͣ. de ſerui. l. papi. ⁊ res heredis ſubiecta reſtitutioni bene poteſt alienari cum effectu. ſecus ī re teſtatoris niſi legatarius repudiet legatū vt hic. ⁊. jͣ. de le. i. l. ſi heredis ſeruus. in legato etiaꝫ alternatiuo non trāſit dominiū. nec prohibetur alienatio niſi poſt ete ctionem. vt no. sͣ. de rei vendica. l. ſi in rem agat aliquis. Idem in legato in diem. vt. jͣ. de vſufruc. lega. l. ſemproni us attalus. ⁊ merito ꝓhibet̉ heres alienare. qꝛ non domi nus. ſed in fideicōmiſſo vniuerſali lꝫ ſit dn̄s antequam re ſtituat ex trebelliano tn̄ alienare non poteſt. qꝛ lex prohibet. vt in auc. res que. C. cōmunia deleg. ſi vero eēt appo ſita dies vel conditio interim valeret alienatio. vt. jͣ. de le. ij. l. peto§. p̄diū. ſed exiſtēte caſu reſtitutionis infringitur alienatio. qꝛ cōditio retrotrahitur ẜm Dy. vt ipſe no. in c. i. in fi. de reg. iur. lib. vi. quod videtur contra. l. i§. ſecū dum ad ſylle. ⁊ ideo melior rō eſt. qꝛ finita poteſtate datoris reſcinditur ius ſucceſſoris. vt. jͣ. de pig. l. lex vectiga lis. ⁊ econtra aucta poteſtate datoris augetur ius ſucceſ ſoris. vt in auc. de nup.§. qn̄ infirmas. ⁊ adde quod not. Dy. jͣ. de aqua plu. arcē. l. ſi tertius.§. ſiꝗs prius. ¶ Op. ꝙ mutuum in iſto ver. Item ſi legata non pēdeāt. ſed ſit ſtatim nullum. qꝛ heres non eſt dn̄s. vt. sͣ. de fur. l. a titio. So. concedo ꝙ non valet. tn̄ qꝛ poteſt cōfirmari dicitur pēdere id autē quod eſt nulluꝫ ⁊ non pōt ꝯfirmari nō dr̄ pendere de ſtipula. ſeruo. l. vſumfructum. ⁊ l. fi. cōia pre dio. ¶ Op. ꝙ non propterea confirmetur mutuum. qꝛ non fuit a principio dn̄ium tranſlatum. vnde ius ſuperue niens auctori non tranſfert dn̄ium. vt. l. ſi a titio. ff. de rei vendi. Sed diceret ſtatim aliquis ſubtilis nō tranſfertur directuꝫ. ſed vtile. ar. ff. de rei vendica. l. ſi culpa. iſtud nō eſt bene dictum. qꝛ in re mobili non reperitur vtile domi nium. ⁊ qꝛ. l. ſi a titio. loquitur de publiciana. non de vtili dn̄io. ⁊ iſta tria nomina.ſ. quaſi dominium vtile dn̄iuꝫ. directum dn̄ium ſub ſuis nominibus non poſſunt cadere in eadem perſona pro eadem re. vt. jͣ. ad trebel. l. ſi heres. ⁊. jͣ. de pigno. l. ſi ab eo. ⁊ de peti. here. l. ⁊ non tantū. .§. ꝙ ſi pro emptore. ⁊. C. ad exhi. l. ſi res. dic ergo adcōSi certū petatr. trarium. vt no. jͣ. de actio. emptio. l. ſiquis alienaꝫ. aut ius auctoris fingitur retro. ⁊ tunc loquitur hic. aut non fingitur retro. ⁊ tunc loquitur contrarium. ⁊ eſt rō differen tie. qꝛ in. l. noſtra. cauſa eſt de preterito. ⁊ ius fingit̉ de preterito tranſlatuꝫ a die. qua potuerit heres alienare.i. a die adite hereditatis. lꝫ quo ad ꝗd fingatur a die mortis. vt. l. ſi ex re.§. fi. de ſtip. ſer. ne teſtator intelligatur pro parte tēporis ſine herede fuiſſe. arg. sͣ. de mili. teſta. l. mi les ita.§. ⁊ ꝗa diximus. ¶ Op. ſi legatum eſt queſituꝫ le gatario ipſo iure. qūo poteſt repudiare. Rn̄deo qꝛ iſta ē acquiſitio cōmutabilis. que ſit ignoranti. ſed acquiſitio plena ſit acceptanti. vt no. jͣ. de condi. inſti. l. ſiquis ita. ſed in duobus caſibus non poteſt legatum non agnituꝫ repu diari. primus ſi ius ſit tertio queſitum vt. l. ſi partem.§. ſi fundus.sͣ. quibus mo. ſer. amit. ſecundus ſi heres legatū repudiet in fraudem creditorum. vt. jͣ. de bo. liber. l. liber to octoginta. Certi cōditio Erti conditio. camperit ex oī facto. ⁊ ex omni iure. ex quo certum petitur ſiue ius.i. obligatio oriatur ex cōtractu celebra to a principio ſuper certo ſiue ſuper incerto. vel ſuper facto. ex quo deuentum ſit ad petitionē intereſſe. ⁊ ſic ſi ob ligatio eſt pura ſtatim competit. ſi ſub conditione oritur extante conditione. ſi in diem nō intentatur ante diei euē tum. ⁊ cōcurrit cum actione ex teſtamento. cum actione legis acquilie. ⁊ cuꝫ actione furti. ⁊ cōditione furtiua. ⁊ tranſit ad fideicōmiſſarium vniuerſalem. ⁊ poteſt oppo ni cōtra quēlibet debitorem nomine ſuo vel alieno obligatum. hoc dicat. Breuiter in vno verbo ſtat concluſio. certi conditio generalis cōpetit pro quolibet debito cer to. ⁊ contra quemlibet obligatum hoc dicit. competit.i. datur vel oritur. qꝛ quādoqꝫ eſt natiua ex radice obligtionis. vt. sͣ. de pac. l. iuriſgentium.§. i. quandoqꝫ datiua. vt. jͣ. e. l. ſi a fure.i. rn̄ſo. ⁊. jͣ. e. l. ſi me ⁊ titium. qꝛ non ꝓce dit ex obligationis radice. ¶ In tex. ibi ex omni cauſa .i. facto. quod factum eſt cauſa primeua ⁊ remota. ſicut eſt contractus ⁊ quaſi delictum. ⁊ quaſi que facti ſunt vt .C. de cura. furio. l. cōſilio.§. fi. ⁊ facit. jͣ.§. ꝓximo. ⁊ vide quod no. jͣ. de cōdi. obtur. cau. l. ſi ob turpem. in glo. illa ⁊c. ⁊. jͣ. de inſtito. l. ſed ⁊ ſi pupillus.§. vltimo. ¶ In tex. ibi ex omni obligatione. ⁊ obligatio eſt iuris vinculum. ⁊ eſt immediata cauſa perſonalis actionis. vt de procur. .l. licet.§. ea obligatio. ¶ In tex. ibi ex certo cōtractu.i. cōtinente certum. vt. sͣ. e. l. certum ex incerto.i. continēte incertum vt factum. nam facta ſunt incerta. qꝛ eſſentiali ter pendent de futuro. ⁊ omne futurumᶠ eſt incertum. ⁊ 4 iſta dictio factum eſt nomen non participium. ⁊ ideo nō ᶠ tu ſignificat tempus. ⁊ dicitur factum.i. faciendum. qꝛ futu: q rum promittitur. ¶ Nota de huius actionis generalita pl te. que adaptatur omnibus cauſis ex contractu ex teſta vl mento. ⁊ ex delicto ⁊ omnibus obligationibus natiuis 1t rivel datiuis. vt. jͣ. de condi. ex lege. l. i. ¶ Nota ꝙ certi cō pu ditio impedit natiuitatem actionis. ⁊ nota ꝙ ante diem ter non poteſt agi. nota etiam ꝙ certi conditio competit ad rit m intereſſe. vt patet quando agitur pro damno dato ſcd̓m Guil. ¶ Nota de dictione ex. ꝙ quandoqꝫ reſpicit pro 4e ximam cauſam. vt obligationem. quandoqꝫ remotam. vt vt factum. ⁊ facit infra de exceptio. rei iudi. l. ⁊ an eandem ter m .§. actiones cum ſimilibus. cui Ex lec. ant. ¶ Certi conditio poteſt intentari ex omni ſꝫ cauſa ex qua certum cum efficacia debetur. h. d. principi dium. ⁊ diuiditur in quatuor partes. Primo ponit̉ quod cis dam dictum per modum regule. Secundo inducitur ꝓ batio. Tertio ponitur exceptio. Quarto exemplificatio. vel extenſio. ſecunda ibi. licet. tertia ibi. dummodo. quar ta ibi. competit. vſqꝫ ad ver. ſed ⁊ ſi. ⁊ vſqꝫ illuc tractatur ad quid competat. ibi vero tractatur cui competat. ſed ī ver. ſiue contra quē competat. hoc facit vſqꝫ ad.§. quoni am. vel diuide in quatuor partes vſqꝫ ad.§. quoniā. Nā Bal. ſuꝑ. ij. ff. vete. ij Si certū petatr. ADDITIO. f ¶ Et oē futuꝝ. Ponitur i ſta ꝓpoſitio a ph̓o.i. ꝑhier. vbi īꝗt forma liter. De futuris cōtingētibus nō eſt de terminata veritas: quāaſſu mūt doc. theo logi in maͣ p̄deſtinatiōis: vt pꝫ luculenter a p̄ceptor̄ meo doctore ſubtili in i. ſen ten. in multis diſtīctio. ⁊ locis ſparſim.

Si certū petatur. a ¶ Inceriꝰ An ⁊ qn̄ libel lus īcertus ꝓ cedat. vide. d. Alex. de imo. in. l. vbi āt.§. ꝙ illud. ⁊ ī. l. īter ſtipulāteꝫ §. i. jͣ. de v̓. ob. ⁊ Pa. de ca. i ꝯſi. clxv. ⁊. d. Alex. de imo. ī ꝯſil. clxxxvi. ij. ꝑte. ⁊ ꝙ ſu ꝑ intereſſe. dꝫ eſſe certus. l cuꝫ exp̄ſſione certe quātitatis. vide ꝑ do. Alex. hic ⁊ in l. ſtipulatiōes diui. ī pͥn.§. i. primo ponit ad quid competat. ſecundo quando cōpetat. tertio cui. quarto cōtra quem competat. ſcd̓a ibi. dūmodo. tertia ibi. ſed ⁊ ſi. quarta ibi. ſiue autem. ⁊ hec diui ſio eſt melior ẜm doc. ¶ No. ad ꝗd competat certi ꝯditio. ꝗa ad certū. Item ex qua. ꝗa ex omni cauſa obligato ria. ſiue ſit cōtractus. vel quaſi. ſiue delictum. vel quaſi. ſiue vltima voluntas. ex qua naſcit̉ efficax obligatio. vt in verſi. competit. ¶ Secūdo no. ꝙ iſta certi conditio generalis cōcurrit cū ſpālibus actionibus. ſicut genus con currit cum ſuis ſpeciebus. ¶ Tertio no. qn̄ iſta actio cō petat. qꝛ qn̄ eſt purum debituꝫ ſtatim. qn̄ in diem vel ſub conditione tunc adiecta die. vel conditione. ¶ Quarto no. cui competat iſta actio. qꝛ taꝫ ei. cui originaliter oritur. qͣꝫ ei. ad quem ex poſt facto tranſmittit̉. vt in ver. ſed ⁊ ſi. ⁊ loꝗtur ibi in tranſmiſſione actiua. ¶ Vltimo no. contra quem competat. ꝗa contra debitorem ⁊ quemlibet vniuerſalem ſucceſſorem. ſiue ſuccedatur directo ſiue per obliquum. vt in verſi. ſiue autem. ⁊ loquitur ibi d̓ tranſmiſſione paſſiua. ¶ Op. ꝙ certi conditio fruſtra ſit introducta in mutuo ꝗa pro mutuo cōpetit certi conditio ſpecialis. inſti. e. in principio. ergo generalis nullū ha bet effectum. Sol̓. ſpecialis eſt ſub generali tanqͣꝫ ſpecieſ ſub genere. nec dicitur genus inutile propter ſpecies ſuas. vt. l. i. sͣ. e. Gui. Ia. butri. ⁊ Cy. dicunt. ꝙ pro mutuo naturali nō cōpetit certi conditio ſpecialis. ſed generalis tantū ſufficit. vt. jͣ.§. proximo. nam pro ſtipulatione ex cā mutui. que eſt mutuum ciuile non competit niſi generalis. vt inſti. de verbo. oblig. in principio. ergo nec pro nu meratione. quia plus non minus debet ſtipulatio numeratione qͣꝫ ſimplex numeratio operari. vt. C. eo. l. ij. in fi. vbi tantū actꝭ. naturalis ponderatur. vt hic in hac. l. in.§. ſi nūmos. ⁊. jͣ. de acꝗr. reꝝ domi. l. ea que. ego teneo gl. vt dixi sͣ. e. in rubrica. ꝗa ſpecificata cā ſpecificatos parit effectus. ¶ Op. ꝙ ſuperfluat propter triticariam. So. nō eſt ita. ꝗa habent ſe vt excedētia ⁊ exceſſa. nam hec ad pe cuniam. illa non. illa ad factum. hec non. quelibet ergo ē generalis. tn̄ aliter ſe hꝫ vna ⁊ aliter alia ẜm glo. ⁊ bene. ¶ Opp. ꝙ ſit ſuperflua propter actionem ſi cer. peta. q̄ datur pro omni pecunia ex quacunqꝫ cauſa debita. vt. l. i. de triti. So. illa non eſt nomen actionis. ꝗa cauſe denominant actiones non res. vnde nō dicitur actio de ſticho vel actio de martino. ſicut nec actio pecunie nūerate ẜm doc. ¶ Opp. ꝙ ſit ſuperflua per actionem in factum. vt .l. quotiens de preſcrip. verbis. So. iſta concurrit cū ſpe el cialibus actionibus. illa vero nō. ꝗa ē ſubſidiaria. ¶ Et ꝓ op. ꝙ ſit ſuperflua. qꝛ ſemper datur actio ſpecialis. vnde o. iſta generalis ad quid opus eſt. reſpondet gl. ꝙ eſt neceſ 5. ſaria ⁊ vtilis. nam in duobus caſibus eſt neceſſaria in ſti j. pulatione certi. ⁊ vbi petitur intereſſe. non conuentuꝫ ex eꝫ preſſe. ſed tacite. vt. jͣ. de ver. obliga. l. ſtipulationes nō di b. uiduntur.§. celſus. qm̄ intereſſe nulla alia actione peti po teſt. niſi certi conditione generali. qd̓ eſt notandum. Iteꝫ di o. eſt vtilis qn̄ intentatur ex cauſa famoſa. nam ſi volo meū. i. ſed nolo infamare reum. proponam hanc actionem. qd̓ ē ſu no. dignum pro concluſione que deſcendit ex ſtatutis ter O rarum. nam lꝫ deſcendat ex cauſa famoſa. non infamat. ⁊ .i ne actio ⁊ obligatio ceſſant. ⁊ eſt ratio. ꝗa īfamīa ē effectus a. ſententie. ⁊ ideo emergit ex poſt facto. vnde aſſumit ſibi o. conditio iſtam naturam. arg. sͣ. de peti. heredi. l. item uein niunt.§. cum prediximus. ¶ Sed quid ſi conuentus cō es j. ditione ex lege pro furto confitetur. an confeſſio facit euꝫ li. infamem. dic ꝙ non. qꝛ non oꝑatur plus ꝯfeſſio qͣꝫ ſentē tia. vt no. sͣ. de infa. l. quid ergo.§. ex cōpromiſſo. ¶ No ta ⁊ adde qd̓ no. jͣ. ti. i. l. ſed ⁊ ſi poſſeſſori.§. fi. in gl. ſuban di. vbi apparet ꝙ probatio mera non infamat. ⁊ ſic patet ex predictis hanc actionem quandoqꝫ eſſe neceſſariam. qn̄qꝫ vtilem. qn̄qꝫ voluntariam. ſimile in verſi. bonorum poſ. C. vnde legi. certi. certū. non ergo eſt ſuperflua actio. ¶ Op. ⁊ videtur. ꝙ ſint ſuperflua verba iſtius. l. qꝛ cuꝫ actio ⁊ obligatio ſint idem. ergo nugatorie hic loquit̉. vt. jͣ. de excep. rei iudi. l. gſinulis. Soluūt ꝗdam ⁊ fatētur ꝙ eſt inculcatio. ⁊ dicunt male. vt in prima conſtitutiōe .C.§. quibus. Io. aliter exponit. ⁊ adhuc male. qꝛ reſtrigit iſtam dictionem vniuerſalem omnis. ⁊ ꝗ omnia dicit nihil excludit. vt. C. ſine cenſ. vel reliq. l. omnis. Glo. ſoluit. ꝙ cā referat̉ ad cauſam remotam. que eſt facti. vt. jͣ. d̓ acꝗr. poſ. l. iij.§. ex plurimis. ⁊ de cura. furio. l. cōſilio. ī fi. Obligatio refertur ad ius ⁊ ad cauſam ꝓximam actiōis vt. jͣ. de iur̄. l. fi. prius enim eſt factum qͣꝫ ius. ⁊ hꝫ iſtud fa ctum ſucceſſiuum nomen. lꝫ factum in inſtanti conſumet̉. vt no. jͣ. de acquir. poſ. l. i.§. veteres. ¶ Opp. dicitur hic. ꝙ ex incerto contractu agit̉ certi conditione. ſed contra iſtud eſt implicare contraria. ⁊ contra tex. inſti. de verbo. obli. in prin. So. aut tu cōſideras actionem primitiuam ad factū. aut ſecūdariā ad intereſſe. ex prima agit̉ ex ſtipu latu. vel ex alio ꝯͣctu. vnde illa obligatio deſcendit. vt. jͣ. de act. emp. l. i. in prin. ⁊. l. ſi ſterilis.§. ſi tibi. ⁊ de ꝯͣhē. emp. l. fundi partem. ex ſecūda.ſ. ad intereſſe agitur certi conditione. vt hic. ¶ Op. ꝙ immo p̄ciſe agat̉. ſeu cogat̉ reus ad factum. vt. ff. de ope. no. nun. l. ſtipulatio.§. ſiue. ſol̓. illud eſt verū. ſi vult actor. vnde eſt in ſua electiōe. ꝗa qn̄ intentat̉ certi conditio petitio dꝫ eſſe certa. vt in tex. ſed vbi petitur intereſſe non ſpecificatur qͣꝫtitas in libello. vt inſti. de act.§. curare. ⁊ ſic petitio eſt īcerta. ergo ⁊c. So. dicit glo. ꝙ quantitas dꝫ eē certa. vel certificanda ꝑ ſentē tiam. nā cū oīno in ſnīa ſit certificāda qͣꝫtitas per ideꝫ de bet haberi ac ſi a principio eēt certum. qꝛ ſnīa eſt declara toria. ⁊ ꝗ declarat rem nouā non facit. ſed qd̓ eſt detegit vt. jͣ. de acqui. re. domi. l. adeo.§. cum quis. nam intereſſe hꝫ in ſe certam qͣꝫtitatem ⁊ naͣm. ergo ꝓ certo dꝫ haberi. arg. in. l. i. de leg. ij. ⁊ de condi. ob cau. l. ſi pecuniam.§. ſi ſeruum. lꝫ tolleret̉ libellus incertus ſuꝑ intereſſe. ꝗa magis pertinet ad iudicem taxatio qͣꝫ ad ꝑtem. iudex.n. oīno taxare dꝫ. vt. C. de inuti. ſtipu. l. iij. in fi. ⁊ facit qd̓ not. jͣ. de iniur. l. iniuriarū.§. extimatio. ¶ Op. cōtra hoc. ꝗa .l. dicit. ꝙ intereſſe eſt incertum a principio ẜm gl. Sed contra. qꝛ nos debemus iudicare ẜm formā petitionis. non ẜm formā ꝓbationis vt. l. cum quedam puella.§. fi. .sͣ. de iuriſdi. om. iudi. So. fateor illud quo ad iudicium fundandum ⁊ finiendū ꝓpter iudicis iuriſditionē. ⁊ quo ad ingreſſum iudicij. Sed quo ad eē vel nō eē actionis. qꝛ hoc reſpicit deciſoria. magis ꝯſideramus finem qͣꝫ pͥn cipium. Cōcludamus ergo ex glo. primo ꝙ procedit libellus īcertusª ſuper intereſſe quaſi ſit petitio generalis. ſecundo. qꝛ ip̄m iudex dꝫ in ſnīa declarare. ¶ Et ex hoc noto ꝙ maior reꝗrit̉ certitudo in ſnīa qͣꝫ in libello. vnde in ſimili lꝫ ꝓcedat libellus alternatiuus iure dominij vel quaſi. tn̄ iudex in ſnīa dꝫ eligere alterum. ne ſententia ſit ī certa. lꝫ aliqn̄ admittatur libellus generalis. tn̄ articulus ſuper quo examinatur teſtis dꝫ eē ſpālis ⁊ certus. vt no. in.§. eligere. in principio glo. nā incertitudo naſcēs ex fa cto ꝯuenti vel natura rei facit admitti libellū incertum. ſed non incertā ꝓbationem. vt ibi no. ⁊. jͣ. de preto. ſtipu. .l. fi. vbi de hoc. Tertio ꝙ pōt peti intereſſe per certi cōditionem ꝓpter incertitudinem in modo. immo nō com petit alia actio qͣꝫ certi cōditio. vt in alia glo. ¶ Extra ꝯͣ iſtas concluſiones op. ſic. ⁊ videtur ꝙ in libello qn̄ petit̉ inteteſſe debeat peti certa qͣꝫtitas ſpecificata. nā in actione legis acquilie agit̉ ad intereſſe.i. ad damnum. nunꝗd iſtud eſt ſpecificandum in libello. certe ſic. vt le. ⁊ no. sͣ. d̓ rei vendica. l. ſi in rem.§. fi. Preterea non procedit libel lus incertus ſi opponat̉. vt no. C. de anna. excep. l. fi. Hāc opinio. tenent Pe. ⁊ Cy. qꝛ ſnīa debeat eē conformis li bello. vt. l. fi. de fideicō. liber. ⁊ notat̉. jͣ. e. l. vinum. ⁊. jͣ. de triti. l. ꝯͣ hic in magna gl. ſed illud eſt debile argumentuꝫ qꝛ ſnīa dꝫ eē conformis libello.i. ferri dꝫ ſuper contentis in libello. ſed omnia intelligunt̉ cōtineri que poſſunt includi. vt no. sͣ. de iudi. l. ſiquis intentione ambigua. ea ve ro que non pertinent ad naturam petitionis fateor nō in cludi. vt. l. non poſſumus. sͣ. ſi pats here. peta. ⁊ cōmuni diuidun.

Si certū petatur. diuīdun. l. vt fundus. ⁊ probatio tunc facta extra libellū non valet qꝛ non eſt pertinens ſed impertinens. ⁊ facta li te non conteſtata. vt. ff. de peti. heredi. l. ſiquis li.§. fi. ſicut nec releuat apta ꝓbatio. ſi petitio eſt inepta. vt not. extra de iudi. c. examinata. per Ioā. an. in nouella. vbi omnino videas. ⁊ ſi ſententia eſt condemnatoria dꝫ eē conformis libello in materia ⁊ in forma. ſi abſolutoria iſta eſt cōtra bria forme libelli. tn̄ de eo quod petitur eē dꝫ. ⁊ facit. ff. de arbi. l. quid tamen.§. fi. ¶ Quid dicemusᵇ procedit ne libellus incertus ſuper intereſſe. rn̄deo aut intereſſe peti tur principaliter. ⁊ tunc dꝫ declarari in libello. aut petit̉ incidenter ⁊ ſub conditione. verbi gratia. peto ꝙ tu tradas rem ⁊ ſi non tradas peto intereſſe. hic non eſt neceſ ſaria ſpecificatio. qꝛ adhuc intereſſe non conſideratur. ⁊ eſt de futuro. ⁊ ꝙ talis libellus procedat. no. in. l. i. ff. de actio. emp. ⁊ facit quod no. C. loca. l. conductores. ⁊. C. vnde vi. l. nō ab re. ⁊ extra de teſta. c. raynaldus. ¶ Op. ⁊ videtur ꝙ incidenter veniat intereſſe in libello. ⁊ ſine petitione. vt. l. ediles.§. item ſciendum. ff. de edil. edicto. Sol̓. illud eſt verum acceſſorie ſi emergit lite conteſtata tn̄. quod eſt no. lꝫ oporteat peti. ⁊ idem in iudicio appel lationis. qꝛ ex ſuo officio poteſt admitti condemnatoria de fructibus ⁊ intereſſe. vt. l. fi. jͣ. de re iudi. ⁊ ibi per Iac. in libello. ⁊ idem in expenſis. vt no. ff. de dam. infec. l. ſiꝗs miſſum. ſi tamen intereſſe in libello nō apparet. tūc opor tet. ꝙ quātitas ſpecificetur idem in fructibus. vnde ſuffi cit dicere peto rem cum fructibus perceptis ⁊ percipien dis ſine taxatione quantitatis. vt. C. ſiquis alteri. vel ſibi. cum propria. per Cy. Probatio vero ſemper dꝫ eē certa ⁊ clara. ⁊ incerta non valet. qꝛ probatio dꝫ fundari ſu per certo. ⁊ ideo incerta adiectio nihil operatur. vt. jͣ. ti. ij. l. cum furti. ⁊ in probationibus. quod minimum eſt ſeꝗ tur. vt. jͣ. de preto. ſtipul̓. l. fi. ſed qn̄ inter ꝯͣhentes venit ꝑ modum debiti principalis ſemper oportet. ꝙ petat̉ via ordinaria. ¶ Oppo. ⁊ videtur ꝙ intereſſe non petatur iure actionis ſed officio iudicis. vt. jͣ. eo. l. vinum. Sol̓. in obligationibus dandi venit officio iudicis. vt ibi. ſed in obligationibus faciendi venit actionis ope. vt. jͣ. de verb. obliga. l. ſtipulationes non diuiduntur.§. celſus. ⁊ dic. vt ibi ꝑ Dy. ⁊ inſti. de act.§. actionū. in prima gl. magna. ⁊ facit quod no. Inno. extra de ſenten. excom. c. ſacro. ⁊ eſt ratio dr̄ie. qꝛ obligatio facti non valet. niſi interſit. vnde ī intereſſe ſtatius. ſed obligatio dandi vꝫ. lꝫ nō interſit ⁊ ideo non ſuccedit intereſſe. qꝛ nec ponderatur. ⁊ facit jͣ. de verb. obli. l. vbi autem§. fi. ⁊. jͣ. man. l. ſi remunerandi.§. ſi tibi. ¶ Op. dicitur hic. ꝙ ante diem non pōt agi contra. qꝛ actio eſt nata. vt. l. i. in fi. qn̄ dies vſufruc. leg. ced. Sol̓. glo. hoc concedit. ſed contra hoc inſtat Pe. ⁊ Azo. ꝙ ante diem nō eſt nata actio. vt. sͣ. de pac. l. iuriſgentium.§. quinimo hic. ⁊. jͣ. e. l. non omnis.§. pe. ⁊. jͣ. de verbo. obli. l. ſi ita ſtipulatus eſſem abs te. in fi. Andre. d̓ piſis tenet glo. qꝛ dies non additur obligationi. ſed executioni obligationis. vnde non impedit actionem naſci. ſed intentari. facit. C. qn̄ dies vſufruc. leg. ced. l. ex v̓bis. Guil. dicit aut dies ineſt ex natura obligationis. ⁊ tūc in terim non naſcitur actio. aut ex pacto. ⁊ tunc naſcitur ẜm Guil. ⁊ eſt ratio. qꝛ in primo caſu repugnat natura obli gationis. non ſolum natura temporis. ſed in ſcd̓o caſu nō repugnat natura obligationis. ſed ſolum natura tempo ris. ſed tempus non eſt modus impediēdi originē actio nis. qꝛ eſt tempus certum. vt. l. obligationum fere.§. placet. ⁊ de actio. ⁊ obliga. Item qn̄ tempus venit ex natura obligationis. nam preceptum eſt indiuiſibile. ſed quā do ex pacto duo videntur precepta. vt. l. celſus. jͣ. de arbi. Bar. dicit ꝙ ante diem oritur actio ſpecialis. ſed nō certi conditio generalis. vt hic. qꝛ non niſi ad certum. ſed in terim non eſt certum propter interſtitium medij temporis. ar. jͣ. man. l. ſi mādauero tibi. in prin. Cy. in. l. edicta. aſſignat iſtam rōnem. qꝛ ante diem non naſcitur actio. qꝛ ſi naſceretur. ergo naſceretur actio ad plus re. vt. l. i.§. di em̄. sͣ. de eden. ſed reſponſum non eſt verum. qꝛ naſcit̉ an te. vt abſoluatur poſt. ⁊ ſic nō ad plus. breuiter truffe ſūt ſi. dies impedit actionem naſci exceptio diei pendentis eēt peremptoria. ⁊ non dilatoria ſolutionis. quod eſt fal ſum. vt inſti. de exce.§. temporales. ⁊ in die ex natura obligationis eſt caſus. jͣ. ſo. ma. l. ſi conſtante.§. quotiēs. ⁊ de compenſatio. l. ſi cuꝫ militi.§. i. non ob.§. ꝗnimmo. qꝛ ibi fundabat agens ex pacto actionem ⁊ non replicationeꝫ. vt poterat. ⁊ ſic non ob. Opinio etiam Barto. truffa eſt tn̄ cum ex vna radice oriatur certi conditio cum actione ſpeciali ſimul oriuntur. nec verum eſt. ꝙ tempus cauſet ī certitudineꝫ. nam ⁊ iſta ſpecialis actio non dicitur in minus competere. ſed non poſſe interim exigi ex ea. ⁊ ideo opinio glo. eſt vera per legem. que ad hoc all̓. jͣ. māda. l. qui mandatum. facit. C. de dona. l. iij. nō ob. l. nō omnis. .§. i. qꝛ ibi obligatio requirebat moram. vt ibi dicā. Iteꝫ in obligationibus facti. Item qn̄ eſt impoſſibilis preſtatio ante diem non eſt nata actio. facit. jͣ. loc. l. inſulam. Cō cludamus igitur. ꝙ tempus certuꝫ omni certitudine nō impedit originem petitionis. tn̄ ſi interim petatur. aut ex cipitur. ⁊ abſoluitur reus ab obſeruatione iudicij. aut nō excipitur. ⁊ tunc bene cōdemnatur datis tn̄ ſibi inducijs duplicatis. vt no. Innocē. in. c. i. de plus peti. ⁊ predicta ſunt vera. qꝛ ex pura obligatione neceſſe eſt actioneꝫ naſci. ⁊ ſi eſt neceſſe. ergo ſtatim naſcitur. vt. ff. de noua. l. ſi pupilli.§. i. ſecus ſi lex ꝓuidet de actione poſt diem. qꝛ in terim non naſcit̉. vt. ff. de tute. ⁊ rō. diſtra. l. vbi finita. vel ibi erat certū. ſed non qn̄. vbi ſubdiſtingue. aut dies qn̄ ē vniformis. ⁊ tunc ſtatim naſcitur actio. vt dicto.§. ſub cō ditione. aut multiformis. ⁊ tunc nō naſcitur ſtatim actio qꝛ non eſt certum ex quo capite. hinc eſt. ꝙ in tutela licet tutor male adminiſtret non oritur ſtatim actio. quia tute la poteſt finiri diuerſis modis. ſcilicet morte adoleſcētis. ⁊ remotiōe iuris ⁊ hominis. vnde ex quo capite interim oriatur incertū eſt. idem̄ in ſocietate. qꝛ poteſt finiri multis modis ẜm Ray. vt. C. vt actio ab hered. ⁊ contra he red. l. i. ⁊ Cy. in ſuis additionibus. ¶ Oppo. ꝙ legata rius non habeat certi conditionem cū ſit dn̄s. vt. l. fi. vſufruc. quēadmo. caue. So. hic loquitur qn̄ nō erat factus dn̄s. vt qꝛ res non erat teſtatoris. vel erat in quantitate. vel in genere ẜm glo. ⁊ facit quod no. inſti. de lega.§. no ſtra. ſed iſtud eſt verum ſi legatarius acceptat legatum ⁊ dn̄ium. ſed ſi agit perſonali non videtur acceptare domi nium. ſed perſonalem obligationem. vt. jͣ. de leg. ſecundo. cum filius.§. varijs. ⁊ non videtur habere certi condi. tionem ⁊ expedit ſibi perſonalis potius quia non habet probare de dominio. qui eſt difficilis probatio. ¶ Et gl. querit an certi conditio competens loco redibitorie ſit eiuſdem vite. ⁊ dic ꝙ ſic. qꝛ illa preſcriptio elidit obligationem. ⁊ ſic elidit id quod fundat certi conditionem. ⁊ qꝛ ex tēporali radice ambe procedunt. ⁊ facit. l. ſi euꝫ.§. qui iniuriarum. cū glo. ſua. ff. de iniur. ¶ Querit glo. an certi cōditio perpetuet̉ perpetuata redibitoria. ⁊ videt̉ ꝙ nō. qꝛ iſtud venit ex poſt facto. nō ex pͥmeua origine. Ego dico ꝯͣriū ꝑ. l. ſi ex multis. C. de an. excep. qꝛ certi cō ditio generalis eſt de appenditijs. ⁊ qꝛ potius vr̄ ꝯſerua ri in eſſe qͣꝫ nouā nam aſſumere. vt. jͣ. de ꝯſti. pec. l. itē illa. .§. qd̓ adijcit̉. ⁊ de dona. cā mor. l. qd̓ certarū. de caſtren. pec. l. pr̄. ⁊ jͣ de iureiur. l. nā ⁊ poſtea in.§. ſi minor. ⁊ ī.§. ſi is qui tꝑali. ¶ Querit gl. ſi certi ꝯditio dat̉ loco legis acꝗlie. an creſcat ꝑ inficiationem. ⁊ vr̄ ꝙ ſic. qꝛ eius loco ſuccedit. ergo aſſumit eandē nam. vt in.§. qui iniuriaruꝫ. Glo. dicit ꝯͣrium ꝑ. l. itē veniūt.§. cū p̄diximus. de pe. he re. Nō ob. ꝙ actio ſurrogata ⁊c. qꝛ illud eſt veꝝ ꝙ aſſumit naturā primordialem nō ſecūdariā ⁊ accidētalē. qd̓ eſt no. Item certi ꝯditio generalis eſt potius coequeua qͣꝫ actio ſurrogata. aduerte ergo. ꝙ iſta certi ꝯditio poti us adijcitur alij actioni qͣꝫ in alterius loco ſurroget̉. Et hec glo. facit ꝙ ſi ſtatutuꝫ diſponit ſuper damno dato. ⁊ agitur conditione ex ſtatuto lꝫ reus neget non creſcet in Bal. ſuꝑ. ij. ff. vete. b iij ADDITIO. b ¶ Quid di cemus. videh̓ d̓ qōne iſta. d. Alex. de imo. col. vi. referen tē do. Bal. hic ꝗ paucis alio rū op. refellen do tꝫ cū Bar. ⁊ cōfundit di ſtin. d. Bal. cū ſequentibus.

Si certū petatur. a ¶ In. l. i. Et ibide vide. d. Alex. de ſmo. cū ꝯcor. ibidē eū allega. ⁊ limita vt ꝑ eū ibi niſi iuriſdi tio pēderet a concluſiōe libelli. vt qꝛ ex naͣli rōne poſ ſet inferri mul tiplex ꝯclu. ⁊ ẜm vnaꝫ eſſet adeūdus vnꝰ iudex. ⁊ ẜꝫ ali am alius de quo ēt videt eū in. l. abn̄tē. de pe. ⁊ ꝑ An ge. in cōſil. vi. b ¶ Cām ꝓxi mā. adde fely. in. c. nolite. de maio. ⁊ obe. ⁊ d. pe. phi. cor. in ꝯſi. xxv. īci. in pn̄ti. in lr̄a c. in. iij. col. ⁊ ī ꝯſi. cxliiij. īci. viſo. in lr̄a. o. ī iij. ꝑte. ⁊ in cō ſi. ccxc. incip tota. in lr̄a. b. ī iiij. ꝑte. ⁊ in cō ſi. cxxiiij. in ci. circa in lr̄a. r. ī. ij. ꝑte. ⁊ old. in cōſil. xlix. duplum. ꝗa intētatur cōditio ex lege que nō aſſumit ſibi iſtam naturā poſteriorem legis acꝗlie. ſed primeuā que ineſt actualiter non potētialiter. tene mēti ⁊ quotidie al legatur. ſed ſi actio primeua eſt bonefidei. an certi condi tio erit bonefidei. videt̉ ꝙ ſic. vt. C. de pac. inter emp. l. ij. in fi. ⁊ quod no. ꝑ Guil. in.§. ꝗnimmo. Glo. determinat contrarium. inſti de actio.§. actionum. non obſtat ꝙ ſumit ſibi parem naturam originalem qꝛ eſſe bonefidei eſt magis beneficium qͣꝫ natura. Item ſi eēt vera eſt talis q̄ non pōt deuolui in aliam actionem. ꝗa hꝫ in ſe ſpecificatam differentiam. vt. jͣ. de noua. l. emptor. ¶ Querit gl. ſi traditio eſt in obligatione. an habeat locum certi cōditio. Glo. dicit ꝙ ſic qn̄ hꝫ in ſe effectum dandi. ſecus ſi pu rum factū debeatur vel reſtitutio rei ꝓprie ẜm glo. Quidam reprobant. qꝛ traditio facti eſt. ⁊ lꝫ tranſeat domini um eſt ſequela quedam ⁊ non debitum principale. vt. jͣ. de vſu. l. ſi ſtipulatus.§. verum. ⁊. jͣ. de condi. ob cau. l. fi. ⁊ venit conſecutiue. Solu. concedo glo. verū dicere ꝙ lꝫ venditor non teneatur tranſferre dn̄ium. tenetur ſaltem tranſferre ius.i. vſucapiendi conditionem. vt. jͣ. de cōtra hen. emp. l. clauibus. ⁊ ſic non eſt purum factum. ⁊ facit jͣ. de actio. emp. l. ſeruus quem.§. ſi ſciens. ⁊ de verbo. ob liga. l. in conuentionalibus.§. rem. ⁊. jͣ. de actio. emp. l. ſi ea res.§. ſi vero. ¶ Querit glo. an ille qui proponit certi conditionem debeat ſpecificare cām in libello. ⁊ videt̉ ꝙ non. qꝛ omnis cauſa eſt eiuſdem rationis ⁊ concluſionis. ⁊ concluſio ex omni cauſa eſt vniformis. ergo nō expedit cām remotam apponi. ſicut cū agitur reali. vt. jͣ. de excep. rei. iudi. l. ⁊ an eandem.§. actiones. ⁊ arg. jͣ. de lib. ⁊ poſthu. l. gallus.§. ſi eiuſdem. ⁊ de acꝗ. here. l. qd̓ ſi du bitet. Item ſpecificata cā videtur intētata ſpecialis actio non generalis. ar. C. de peti. heredi. l. hereditas materte re. Glo. dicit cōtrariū. ⁊ eſt caſus. jͣ. de iureiur. l. duobus. .§. exceptio. qꝛ ſine cauſa libellus nō procedit. ⁊ oportet ꝙ cauſa ſit rationabilis ⁊ concludens. que ſi eēt vera de bet ꝓ legitima reputari. vt not. jͣ. de excep. do. l. is.§. circa ī non autem eſt de eſſe iudicij ꝙ cauſa ſit vera ſed ꝙ ſit apd. ta. vt. sͣ. fami. herciſ. l. cum putarem. ſicut nec eſt de eſſe liP. tis ꝙ actio ſit vera. ſed ꝙ ſit congrua ⁊ apta. vt. l. i. de of qͣe z fi. aſſeſſo. ⁊ no. in. l. i. C. vt q̄ deſ. aduo. par. iudex ſupple. eū ⁊. l. ij. C. de formul. niſi libellus contineret apertam calūdi niam. ꝗa tunc libellus non procedit. vt no. jͣ. de bo. liber. a l. qui cum maior.§. ſi patris. ⁊ per Inno. in. c. i. de offi. vi. iex ca. qꝛ qn̄ continet apertam defenſionem rei non ꝓcedit o libellus. vt. C. de his qui ad eccle. confu. l. ſi ſeruus. ⁊. C. ul vt nemo priuat. titul. l. ij. in fi. ⁊ ibi no. ⁊. C. de iuramē. ca lum. l. ij.§. ſinautem reus. Item ſi libellus non cōcludit ſepa ac etiam confeſſio ſuper eo non concludit. vt ibi no. ⁊ faali cit. C. de digni. l. quotiens. lib. xij. vnde cum daretur libel e lus contra militem poteſtatis. ꝗa extorſerat quedam mādato poteſtatis fuit laceratus libellus tanqͣꝫ continēs aꝑ sͣ. in tam excuſationem rei. vt no. Dy. in. c. ꝙ quis mandato. vi. ⁊ ſi propterea poneretur miles in banno non teneret bā num nec facta confeſſio per dictaꝫ glo. ¶ Cōcludamus xi ꝙ requiritur ſpecificatio cauſe vt ſit ſaluum reo ius deli ly. berationis. vt no. in. l. is apud quē. C. de eden. ⁊. l. ſi ī reꝫ de in fi. de rei vendicatio. ⁊ hoc fiet narratiue. tn̄ mediū con c or. cludendi erit generale qꝛ certum debes. non qꝛ vendidi. ci. ſimile no. C. de procurato. l. qui ſtipendia. ⁊ sͣ. de dolo. l. ra non dꝫ. Sed nunꝗd ſufficit allegare factū ſine obligatione. ⁊ videtur ꝙ ſi ſui natura eſt obligatorium ſtatim preīci. o. i ſumitur obligatio. ⁊ ſufficit cā preſumpta. l. omnes.§. lucō cius. jͣ. que in frau. credito. Item ſufficit tacita ⁊ preſumip pta concluſio. vt no. in. c. qꝛ preſulatus. ⁊ ar. in. l. i. sͣ. e. to b. i ta tn̄ vis libelli ſtat in concluſione. vt no. Dy. in. c. nullus ci. pluribus. Cy. C. de fal. l. nec exēplum. In criminali non i. r. exigitur concluſio. ⁊ qn̄ proceditur per inquiſitionē ſufid ficit narratio facti. vt extra de ſy. c. lꝫ hely. in ꝯͣrium qꝛ po teſt eē cauſa vera. ⁊ tn̄ obligatio non eſt vera. ergo non ꝓ t. in cedit libellus. vt no. in. l. i..sͣ. de eden. So. credo libelluꝫ procedere. qꝛ qui actionem ꝓponit obligationem allega re videtur. arg. jͣ. de acquir. here. l. illud. Sed quid ſi alle gatur obligatio preterita ⁊ non preſens videtur ꝙ non cōcludat libellus. nam lꝫ fueris obligatus iam non ſequi tur neceſſario. ergo nunc ſimiliter es obligatus. nec etiaꝫ p̄ſumptiue. qꝛ preſumptio reꝗrit ꝓpoſitionem. lꝫ nō probationem. vt. jͣ. de adul. l. ſi adulterium cum inceſtu.§. idē pollioni. ⁊ ad hoc facit qꝛ in dubio preſumitur ex p̄terito in p̄ſenti ſicut in obligatione. vt. l. ſiue poſſidetis. ſed ex p̄ terita dn̄ij allegatiōe libellus nō infert de preſenti. vt no. jͣ. de confeſ. l. certum.§. ſi fundus. ergo ⁊c. Preterea pre teritum pro ſe ꝓlatum videtur ꝓferri cum abnegatiōe p̄ſentis tꝑis. arg. C. de legibus. l. cum lex. Tu dic ꝙ proce dit libellus. qꝛ tacite videtur allegari pn̄s qd̓ ex p̄terito ī fertur niſi aliud probetur. nam p̄teritum de pn̄ti concludit. vt no. Dy. ff. de ver. ſigni. l. verbuꝫ oportet. ⁊ facit ex tra de tranſac. c. preterea. Quarto loco non obſtat§. idē pollioni. qꝛ nullo modo allegaret id ſuper quo fundatur ⁊ p̄ſumptio iuris non ſufficit. vt ibi. ſed allegare expreſſe ſufficit. item tacite. arg. sͣ. e. l. cum quid. ⁊. jͣ. de bo. liber. l. paulus.§. i. vltra id qd̓ hic dicitur de furto. adde qd̓ dixi .sͣ eo. l. ſiquis nec cauſam.§. res pignori. ¶ Extra quero ſi certi conditio que competit fideicōmiſſario vniuerſali eſt eadem numero cum illa que cōpetebat defuncto. ⁊ vi detur ꝙ ſic. qꝛ eſt eadē ī ſubſtātia. vt. ff. de neg. ge. l. actio. In cōtrariuꝫ videt̉. ꝗa iſta eſt vtilis ⁊ hꝫ nouam originē. facit qd̓ no. sͣ. de dol. l. heredibus. So. dico ꝙ non eſt eadem numero ⁊ quod dicitur ꝙ eſt vna in ſubſtātia. Rn̄deo vna in ſubſtatia in fundamento. tn̄ due ſunt numero directa ⁊ vtilis qꝛ ex tacita ceſſione que ſit per reſtitutio nem ex trebelliano orit̉. vt no. sͣ. de pac. l. ſi cum emptore. facit. sͣ. de trāſac. l. fi. immo plus qͣꝫ ceſſionarius eſt. qꝛ p̄fertur heredi. ſed ceſſionarius non prefertur dn̄o re integra. vt. C. de noua. l. iij. nam in fideicōmiſſario vniuerſali cōcurrit lex ⁊ cōſenſus in trāſferendo. ⁊ eſt tranſlatio ne ceſſaria ⁊ elidit directā actionem. ſed mera ceſſio. non eli dit directā actionem in reali. tn̄ ſemper videtur ceſſiona rius preferendus maxime cum pretendat cauſam non lu cratiuā. vt. l. ſi culpa. de rei ven. Sed iura ꝑſonalia ſunt magis adradicata. l. iiij. jͣ. pro ſocio. ſi tn̄ cedens poſt ceſſionem exigit dꝫ reſtituere ceſſionario. vt. jͣ. de excep. do. l. apud celſum.§. ꝙ ſi is cui. ⁊ ibi no. ⁊ facit. jͣ. de conſtitu. pecu. l. ſi poteſt. facit. jͣ. loc. l. inſulam.§. i. Ex lec. ant. ¶ In gl. ſi generalis ⁊c. ibi pro mutuo tā tū. h. d. vt dixi. sͣ. e. in R. ⁊ no. Cy. C. e. in R. ibi ſub ſe īꝓprie loꝗtur. qꝛ vna nō ſubalternatur alteri ſed hn̄t ſe vt excedentia ⁊ exceſſa. vt ſtatī ſeꝗtur ibi qd̓ nihil eſt. ꝗa illa verba ſi cer. pe. reſonant in rē que petit̉ nō in nomē actionis per quam petitur. vt no. sͣ. e. in R. in fi. glo. ibi cum alijs. vt. jͣ. de p̄ſcrip. verb. quotiens. Fran. ¶ In glo. īcul catio verboꝝ ibi. ẜm quoſdam ⁊ male. qꝛ reprehēditur in. l. verboꝝ ſuperfluitas. vt. jͣ. de li. ⁊ poſthu. l. gallus.§. ꝗdam rect. ibi ex qua re ⁊c. ⁊ ſic dictio ex relata ad factū denotat cauſam remotam. relata ad obligationem deno tat cauſam ꝓxi.ᵇ actionis que non naſcitur niſi obligatio ne mediante. vt. sͣ. de pactis. l. iuriſgentium.§. alibi auteꝫ iſta dictio ex ſignificat ſolum cauſam proximam. vt. jͣ. de ī cendio ruina naufra. l. i.§. ex incēdio. ⁊ no. in. l. vnica. C. ſi ſeruus extero ibi.§. actiones. dubium facit. qꝛ ſpecialitas cauſe videt̉ inferre circa ſpecialitatem actionis. Sed rn̄de ꝙ hic exprimebatur actio in libello. al̓s p̄ſumo intentatam actꝭ. ſpālem ex quo cetera in libello ſunt ſpecifi cata. vt no. doc. in. l. edita actio. ⁊ adde hic quod no. sͣ. d̓ rei ven. l. ſi in rem agat aliꝗs in fi. ibi qꝛ non ſum ſtipula tus intereſſe. ẜm tex. jͣ. de verbo. obli. ſtipulationes nō diuiduntur.§. celſus. cum glo. ſua videtur dicere ꝙ tacite quis ſtipuletur intereſſe in obligatiōibus facti. ergo iſta rō non procedit. nam ex tacita ſtipulatione ita agit̉ ſicut ex expreſſa. vt. jͣ. de fideiuſ. tu. l. on̄dimus.§. fi. Sol. vt no. doc. in. d.§. celſus ibi. l. ceſſat. no. optimum effectum qn̄ quis vult

Si certū petatur. quis vult conſequi ſuū ſine infamia debitoris. conſiliū eſt ꝙ lꝫ agat ex cauſa famoſa non intentet actionem ſpecialē ſed certi conditionē generalem que non infamat. quod ē no. ibi.§. exceptis. ⁊ eſt rō qꝛ per preſcriptioneꝫ eliditur obligatio. vt. sͣ. de nego. geſt. at qui natura. ⁊ vbi obliga tio eſt eliſa certi conditio generalis que eſt ex eadem radice non dꝫ poſſe effectualiter intentari. ar. jͣ. de tu. ⁊ ra. di ſtra. l. i.§. in tutela. ibi.§. cum prediximus. eo modo ſi aga tur ad legatuꝫ ad pias cauſas quod creſcit per inficiatio nem in duplum. vt inſti. de act.§. item. iſta eſt actio de eo. nam ſi proponatur certi conditio generalis non creſcit ꝑ inficiationem ad duplum. nam certi conditio generalis ſortit̉ naturam quā hꝫ actio ſpālis in actu. non quā hꝫ in potentia. qꝛ id quod non eſt in actu non recipit trāſfuſio nem. Item ꝗa iſta ē quedaꝫ dr̄ia ſpecifica qua differt ſpe cies a genere. vnde non competit generi ibi ex ſuperuenienti caſu. Nō. optimam theoricam ꝙ qn̄ vna actio loco alterius proponitur ſapit eandem naturam originalē non autem caſualem ſeu accidentalem. qd̓ eſt no. ¶ In glo. ꝗd ſit certum in fi. collige ꝙ qn̄qꝫ agit̉ ad dādum. ⁊ tunc intētatur certi cōditio. qn̄qꝫ ad tradendum. vbi eſt mixta traditio. ⁊ idem qꝛ ⁊ ibi dicitur habere certā quā titatem vel naturam. vt. l. i. C. de ſen. que pro eo. Alij dicunt ꝯͣrium. qꝛ principaliter agitur ad factū lꝫ conſecuti ue veniat datio. vt. jͣ. de verb. obliga. l. vbi aūt nō apparet .§. quid ꝙ. Bar. dicit ꝙ ſi venditor erat dn̄s. tūc hēat lo cum certi conditio ad tradendū. qa venit dominij trāſlatio. ſecus ſi nō erat dn̄s. qꝛ venit ſolum traditio poſſeſſio nis. ⁊ ſic merum factū. ſed tu dic ꝙ immo eſt mixtum factum qꝛ tranſfert vſucapiendi conditioneꝫ. vnde glo. vera per. l. in conuentionalibus. jͣ. de ver. ob. ⁊. jͣ. de vſuris. l. ſi ſtipulatus.§. i. Interdum agitur ad merum factum. ⁊ tunc non intentat̉ certi conditio qꝛ factum dr̄ incertū cū futura fieri ſint incerta. vt in. d.§. quid ꝙ. ſi auteꝫ agatur ad intereſſe. dic vt in glo. que incipit dic certum. aut peti tur reſtitutio rei proprie. ⁊ tunc non intentatur certi con ditio niſi contra furem. qꝛ nemo condicit rem ſuam per certi conditionem niſi a fure. vt no. sͣ. e. ſiquis nec cauſaꝫ. .§. res pignori. No. tn̄ ꝙ vbicunqꝫ intentatur certi cōdi tio generalis hꝫ reus beneficium in iſta generali actione quod hꝫ in ſpeciali. vt pꝫ ex glo. que querit an liberet̉ p̄ſtando intereſſe. quod no. qꝛ non etiam inducit variationem ex parte rei. ſed bene inducit variationeꝫ ex ꝑte agētis. vt patet. sͣ. in glo. precedenti. ¶ In glo. dic certū ibi ad factum preciſe. hoc dic vt no. sͣ. de procura. ſed hec.§. defendere ibi incertitudo. qꝛ nō apparet ꝗd quale ⁊ quā tum ſit cum nec ſit factum. ſed futurum fieri. vt in.§. quid ꝙ. ibi rōne ſpeciei. immo eſt certum in ſe ⁊ de ſui natura lꝫ nuduꝫ appareat. ſimile. sͣ. ad. l. acquil. huic ſcripture.§. ſi ſeruus. ⁊. jͣ. de cōdi. ob cauſam ſi pecuniam.§. ſi ſeruum. Sed Petrus dicit ꝙ aut agitur ad intereſſe preterituꝫ. aut ad intereſſe futuruꝫ. Primo caſu intentatur certi cō ditio generalis. Secundo non. nam in primo caſu dꝫ exprimi certa qͣꝫtitas in libello. vt no. jͣ. de dam. infec. ſiquiſ miſſum.§. iudex. ſed tu dic ꝙ intereſſe preteritum ⁊ futu rum veniunt eodem iure. ⁊ ideo pro vtroqꝫ intentat̉ certi conditio. nec obſtat ꝙ non ſit certum a principio. qꝛ id quod certificatur in proceſſu cauſe fingitur retro certuꝫ. vt legit̉ ⁊ no. jͣ. depoſiti. l. i.§. ſiquis argentum. ⁊ pro gl. videtur expreſſum. C. de inutilibus ſtipu. l. iij. in fi. ¶ In gl. proprie ⁊ improprie ibi. ante diem ago niſi in vſufructu. ꝗa non recipit trāſmiſſionem vnde dies impedit nati uitatem actionis. Sed pe. dicit ꝙ ante diem nō naſcitur actio. vt hic. vt refert Cy. C vt actiones ab hered. ⁊ contra heredes. vbi vide. Guil. dicit ꝙ aut dies apponit̉ a le ge. ⁊ tunc non oritur actio. aut ab homine. ⁊ tunc oritur ſed non poteſt intentari. vt. sͣ. de pactis. l. iuriſgentium.§. ꝗnimino. Bar. dicit ꝙ ſpecialis actio oritur ante diem. ſed generalis non oritur ante diem vt hic. ſed tu dic quā do dies eſt certa ſicut oritur ante dieꝫ obligatio ſic actio. ꝗa cōnexa ſunt. Item ꝗa eſt conſiderare verbum obligatiuum ⁊ verbum executiuum. vnde cum dies adijciatur verbo executiuo ſuſpendit ſolum actum illius verbi executiui ⁊ non actum verbi obligatiui. C. qn̄ dies leg. ce. ex his verbis. ⁊ ideo dies proprie loquendo non inſerit̉ ob ligationi. ſed executioni obligationis ẜm Andre. de piſ. ⁊ eſt expreſſum ꝙ ante ceditur actio. ergo eſt nata. alias non cederetur actio ſed ſpes. vt. jͣ. mandati. l. qui mandatum ſuſcepit. Item ſi non eſſet nata actio ante diem exce ptio diei appoſite eſſet exceptio peremptoria non dilato ria quod eſt falſum apud omnes. vt patet. inſti. de excep. .§. temporales. ⁊ facit. sͣ. de peti. here. ꝙ ſi in diem. Nec eſt bona diſtinctio inter certi conditionem generalem ⁊ actiones ſpeciales cuꝫ proficiſcātur ex eodē fonte ⁊ vtra qꝫ ſit natiua actio ẜm Ray. de forliuio. ⁊ hec eſt ipſa veri tas. ¶ In glo. ergo ex quaſi contractu. vt in fi. ibi fuiſſe legatam. vel dic fuīſſe legatam rem heredis. vt no. sͣ. d̓ ſer uituti. l. papinianus. ⁊ adde dicit glo. inſti. de legatis.§. noſtra. ꝙ quando legatur res teſtatoris actio perſonalis non competit niſi ad tradendum ꝗa cum legatarius acce ptat legatum ſtatim hꝫ dominium. quod eſt no. ⁊ illa gl. non eſt alibi qꝛ format libellum in actione ex teſtamento ꝗa res legata erat teſtatoris ⁊ ſequendo glo. non dꝫ peti res ſed traditio rei. alij dicunt ꝙ etiam pro re teſtatoris legati competit certi conditio ⁊ actio ex teſtamēto ad rē. non obſtat ꝙ nemo condicit rem ſuam preterqͣꝫ a fure. ꝗa eſt verum qn̄ eſt ſua de iure cōmuni. ſecus ſi ſit ſua de iure ſpeciali a quo de facili poteſt recedi per intentationē iuris cōmunis. probatur hoc in. l. fi. in fi. C. de ſacroſan. eccle. etiam de lega. i. C. de dona. que ſub modo. ⁊ hanc opi. ſeꝗtur alibi Iaco. de are. Quid ſi teſtator mādat heredi ꝙ vendat mihi rem ſuam nunquid potero intentare certi conditionem. ⁊ videtur ꝙ non. ꝗa non eſt in obliga tione res ſed venditio rei. ⁊ ſic factum. vt no. sͣ. de pe. he re. in extimationibus. In contrariuꝫ videtur ſaltim poſt moram. vt. jͣ. de contrahen. emp. labeo ſi bibliothecaꝫ. ſed ibi fuit venditio iam facta lꝫ ſub ꝯditione hic futura fieri ſolue vt colligitur. jͣ. de leg. iij. vxorem.§. agri plagam. Dictum eſt ꝙ certi conditio cō Quoniam. perit ex omni contractu. vn̄ cōpetit ſiue cōtrahatur re ſiue verbis. ſiue coniunctim re ⁊ verbis. Sed quādo cōiunctim queritur an oriatur ex re an ex verbis. ⁊ concluſio eſt ꝙ ſi contractus verborū nō valet agitur ex contractu re celebrato. ⁊ hoc probatur qͣ tuor exemplis. Primo quando numeratio eſt vtilis ſtipulatio vero inutilis. qꝛ eſt in tertium collata. Secundo qn̄ numeratio eſt vtilis ſtipulatio inutilis. qꝛ inſerta ē ſtipulationi conditio impoſſibilis. Tertio quādo numera tio eſt vtilis. ꝗa facta pupillo cum auctoritate tutoris ſti pulatio inutilis. qꝛ non affuit tutoris auctoritas. Quarto qn̄ fuit facta numeratio ante prodigalitatem. ſtipulatio poſt prodigalitatem ⁊ interdictionem ⁊ in omnibus predictis exemplis agitur ex numeratione ex mutuo na turali. nec vitiatur per inutile. hoc dicit. Nota de contra ctu qui celebratur coniunctim re ⁊ verbis. Nota ꝙ alte ri ſtipulari non poſſumus. Nota ꝙ conditio impoſſibilis vitiat cōtractum. No. ꝙ pupillus non poteſt promittere ſine auctoritate tutoris. Nota ꝙ prodigus cui ē bo nis interdictum eꝗperatur pupillo. ⁊ vide qd̓ no. jͣ. de cō di. indebi. l. interdum. ⁊. jͣ. de fideiuſ. l. marcellus. Ex lec. ant. ¶ Siue re ſiue verbis. ſiue re ⁊ verbis cōtrahatur hꝫ locum certi conditio. Item duobus contractibus initis. vno vtili alio inutili vtilis ab inutili non vitiatur ſiue precedat ſiue ſequatur. h. d. ⁊ de vtili ⁊ inutili ponit quatuor exempla ibi poſſe.ſ. agi ex numeratione. ¶ Nota ꝙ pro mutuo naturali ciuili ⁊ mixto competit certi conditio generalis. ⁊ non intelligas ꝙ mutuū iſtud ſit duplex contractus. ſed eſt vnus contractus duplici ra tione ſubſiſtens.ſ. ratione numerationis ⁊ ſtipulationis. niſi dudum ante precedat numeratio non reſpectu ſtipu b iiij Bal. ſuꝑ. ij. ff. vete.

a ¶ Inſtr̄a. Add̓. d. alex. in. l. ſi ita ſcriptuꝫ. jͣ. de lib. ⁊ poſthu. ⁊ h̓ ꝙ tūc pōt fieri ꝓbatio ꝑ te ſtes ⁊ ſcriptu ram priuataꝫ vbi plene per d. ale. an ⁊ qn̄ ſubſimplicibꝰ ꝯtineat̉ mixtū de quo ēt per d. Iaſ. may. in ſti. de actio.§. actionum. in iiij. col. vbi ēt Si certū petatur. lationis future. qꝛ tunc oſſent duo ꝯͣctus. facit. jͣ. de noua tio. in. l. ſi ſtipulatus fuero.§. fi. cum. l. ſeq. qn̄qꝫ tn̄ cōcurrunt duo ꝯͣctus eodē tꝑe celebrati. vt. jͣ. pro ſocio. duo ſo cietatem. ⁊. jͣ. de vſuris. ſi ſtipulatus. hic aūt ſecus. qꝛ non ſunt duo ꝯͣctus. ſed eſt res implens ꝯͣctum. ⁊ eſt arg. ꝙ ſi formo libellum hoc modo peto a te. x. que tibi mutuaui ⁊ mihi per ſtipulationem reddere promiſiſti ꝙ ꝓcedat li bellus. qꝛ videt̉ intentata actio ex ſtipulatione ⁊ ſi nō ꝓ bat̉ ſtipulatio ſꝫ ſola numeratio videt̉ remanere actio ex numeratione ac ſi probaret̉ de ſtipulatione inutili. ꝗa inu tilis ⁊ nulla equiperantur. vt hic. ⁊ ar. jͣ. de verb. ob. ſi ita ſtipulatus.§. griſogonus. nam. e. actio.ſ. certi cōditio ge neralis ſiue interuenerit ſtipulatio ſiue non. vnde nō fiet condemnatio ſuper alia actiōe. ſed ſuꝑ intētata. qd̓ ē no. ⁊ adde qd̓ dixi. sͣ. e. l. ij.§. verbis. ¶ Scd̓o no. ꝙ mixtum ponit̉ tanqͣꝫ diuerſum a ſimplicibus. ⁊ iō eſt ar. ꝙ ſi ſtatu tum ꝓhibet ꝓbationē per teſtes nō intelligat̉ ꝓhibere eā a que mixta eſt per teſtes ⁊ inſtr̄aª. nec eā que fiet ꝑ teſtes ad confirmationē inſtr̄orum. exēplū. C. de ꝓba. iubemus ẜm Ia. bu. qui ita diſputauit. ¶ Tertio no. ꝙ ſtipulatio inutilis in diuerſa vel in eadem perſona non derogat numerationi cuꝫ per ſe ſtet ⁊ nitatur ꝓprijs uiribus. ⁊ ꝙ nō preſumunt̉ partes ab vtili prouiſione per inutilem velle recedere. qd̓ eſt no. ⁊ adde circa formationem libelli. qd̓ no. Cy. C. eo. ſi abſenti. ¶ Item no. ꝙ ꝓdigus equipera tur pupillo. qd̓ eſt no. ꝙ ſicut iuramētū non arctat pupillum ita non arctet prodiguꝫ. de hoc no. jͣ. de tutel. qui habet per Iac. ⁊ adde qd̓ no. in. l. i. ⁊. ij. jͣ. de cura. furioſi. 1 ¶ Op. ꝯͣ primum rn̄ſum. ſi aliquis ꝯͣctus cōtrahitur re ⁊ verbis cōiunctim. ergo eſt altera ſpēs contra.§. fi. inſti. de oblig. ſic mixtum imperium eſt ſpecies per ſe ſeparata amero imꝑio ⁊ amera iuriſditione. vt. l. imperium. sͣ. de iur. om. iudi. ar. jͣ. ad ſille. l. ſiꝗs in graui.§. ſiꝗs tabulas. ⁊ vide qd̓ no. jͣ. rem ra. ha. l. ſi ſint in prin. ⁊ jͣ. ſolu. matrimo nio. l. ſi cum dotem in princi. So. dicit glo. ꝙ hic non loquitur de cōiunctione que faciat ꝗntam ſpēm. nam ſi numero ⁊ ſtipulor. vnus cōtractus eſt ſtipulationis. ſi valet ſtipulatio. vel numerationis. ſi non valet ſtipulatio. iſta er go verba denotant cōcurſum actuum non pluralitatem. vt. jͣ. de noua. l. ſi ita.§. fi. cum. l. ſequen. Item mutuum ciuile cui natura cooperatur. non eſt alius ꝯͣctus qͣꝫ verbo rum re impletus. ⁊ ſic non obſtat. ¶ Op. ꝙ ꝗs poſſit al teri ſtipulari. vt. jͣ. de conſti. pecu. l. eum qui.§. ſi actori. ſo. diſtingue tria genera perſonarū. ꝗdam ſunt in noſtra po teſtate. ⁊ tunc valet ſtipulatio. ſi ſunt in plena poteſtate. ſe cus ſi eſt quedam poteſtas ſemiplena vt domini in vaſallum ⁊ patroni in libertum. vt. jͣ. de verbo. oblig. l. ſi ita ſtipulatus.§. griſogonus. quidam ſunt officiales.i. publice perſone ⁊ gerunt officium publicum auctoritate ⁊ vtilita te. vel ſaltē auctoritate. ⁊ valet ſtipulatio eo nomine qua tenus ad eorum officium ſpectat. vt dicto.§. ſi actori. ⁊ jͣ. de vſur. l. gaius. ⁊. jͣ. de ſolu. l. quero. ⁊ de adop. l. his ver bis. ⁊ de magiſtr. conue. l. i.§. exigere. ⁊ de vulga. ſubſti. l. cauſa cognita. quidam ſunt qui non gerunt publicū officium ſed priuatum. ⁊ tūc aut concipiūt contractum in perſonam dn̄i tm̄. aut in perſona ſua ⁊ domini. aut in per ſona ſua tm̄ inſerto tn̄ noīe officij. ſi verba ꝯͣctus ⁊ ſolutio nis diriguntur in dn̄m non valet ſtipulatio. qꝛ non hꝫ vbi fundet̉. vt. jͣ. de actio. ⁊ obli. l. quecunqꝫ gerimus. ⁊ adde qd̓ legit̉ ⁊ no. C. ſiꝗs alteri vel ſibi. l. multum in fi. ſi verba obligationis referantur ad ſtipulantem. verba ſolutio nis ad dn̄m. tunc aut q̄ris an valeat ſtipulatio. aut an dn̄s agat abſqꝫ ceſſione an valeat ſtipulatio. ⁊ dico ꝙ ſic. nam ex quo eſt ꝓcurator negocium ꝑtinet ad eum cura ⁊ ſoli citudine. ⁊ ſic intereſt ſua. vt. jͣ. de act. emp. l. iulianus.§. ſi procurator. Si vero an agat dn̄s ſine ceſſione. dico ꝙ nō niſi in ꝯͣctibus reguletur. vt no. jͣ. eo. l. ſi pecuniam. niſi in ſubſidium. vt. jͣ. de inſti. l. i. in fi. Fallit in caſibus. vt no. jͣ. d̓ dam. infec. l. damni.§. fi. ſed in iudicijs non eſt neceſſaria ceſſio. vt in. l. pe. sͣ. ſiꝗs cautio. Si aūt nō tanqͣꝫ ꝓcurator. ſed tanqͣꝫ prīcipalis perſona ſtipulor. ita ꝓmittis mihi ꝙ dabis. alij diſtinguūt. aut mea intereſt. ⁊ valet vt ego aga vt. jͣ. de verbo. obli. l. liber homo.§. fi. Aut non intereſt. ⁊ non agam. iſtud eſt verum tn̄ qn̄cunqꝫ ſuperueniat inter eſſe agere potero. vt. jͣ. man. l. ſi vero non remunerandi.§. ſi tibi. ⁊ no. per Guil. in. l. i. sͣ. de pac. qꝛ an interſit inſpici tur tp̄s quo agitur non tp̄s cōtractus. ſed nonne ſemper mea intereſt cum ab illo ſim repetiturus. vt. jͣ. man. l. idēqꝫ.§. ſi cui. So. ibi ſtipulatio erat ꝯcepta ſuper re adhibē tis illum tertium. vn̄ cā ſtipulationis concernebat princi paliter iſtum ſtipulanteꝫ. Si aūt cā concerneret principa liter adhibitum. tunc non daretur contra eum actio. ⁊ fa cit. jͣ. de ſolutio. l. qui res.§. qui rome. Tertia ꝯceptio ver borum eſt. promittis mihi recipienti pro tali. tūc indiſtin cte valet. qꝛ collata eſt ī me actio ⁊ exactio.i. obligatio ⁊ executio. vt. l. ſi huiuſmodi in prin. de verbo. oblig. ⁊ ibi no. iſta verba ponit glo. jͣ. de verbo. obli. l. ſtipulatio iſta. .§. ſiꝗs inſulam. vbi omnino vide. Sed an erit neceſſaria ceſſio vt agat dn̄s principalis. dic ꝙ non in iudicijs. in cō tractibus ſic regulariter ſi ſtipulatur priuata perſona. ſi publica non. nec ob. jͣ. de fur. l. ſiquis vxori.§. ſi fugit. quia ibi recipit ꝓ ſe ⁊ ſua ſecuritate ille officialis nō nomine al terius ẜm Old. ⁊ vide Inno. extra de conuer. cōiug. c. ꝗ dudum. ¶ Op. ꝙ lꝫ non valeat ſtipulatio alteri facta vt ſtipulatio tn̄ valeat vt mandatum. vt. jͣ. de ſolu. l. ſi cū cornelius. Sol̓. aut obligatio erat ꝓ re ꝯtracta in perſona īu tiliter paciſcentis altefi. ⁊ tunc valet pactum inutile tanqͣꝫ ſimplex mandatum. aut obligatio eſt contrahenda. ⁊ tunc non valet. nec vt mandatuꝫ nec vt aliter. ⁊ no. ꝙ nō oritur obligatio naturalis. ſiquis alteri paciſcatur. ergo nec iuregentium tenet pactum. vt. jͣ. ad treb. l. debitor.§. fi. ⁊ hoc verum in pacto expreſſo. ſecus in tacito. ꝗa magis videtur acꝗſitio legalis qͣꝫ conuentionalis. vt de pig. actio. queſitum.§. donum. ¶ Op. ꝙ vbi eſt appoſita ſtipulatio non poſſit agi ex numeratiōe. vt. jͣ. de noua. l. ſi ita ſtipulatus.§. fi. cuꝫ. l. ſequen. So. ibi ſtipulatio eſt valida. hic inualida. ⁊ qn̄ eſt inualida. ⁊ tunc non poteſt fieri no uatio. vt. C. e. l. ſi ex precio. ergo ipſo iure actio naſcit̉ ex numeratione. ſed ſit tranſfuſio in ſtipulationem. ⁊ qꝛ ſit ī mediate. ita ꝙ inter natiuitatē ⁊ tranſfuſionē non ē aliqd̓ medium. ⁊ fingit̉ non nata. que nec momēto durauit. ar. jͣ. de ſolu. l. qui ſic. Iſta rō non vr̄ vera. qꝛ qn̄ obligatiōeſ ſimul ꝯͣhūtur ibi non ſit nouatio. vt. jͣ. pro ſocio. l. duo ſocietatem. ⁊ de verbo. obliga. l. ſiꝗs cum aliter. ⁊ no. jͣ. de contrahen. emp. l. pacta conuenta. nam nouatio ſit a poſteriori. ⁊ hic rōne falſitatis nō poteſt prius ⁊ poſterius aſſignari. ſed qn̄ ſucceſſiue ſunt obligationes. ibi bene ca dit nouatio. Preterea dicere ꝙ re vera naſcat̉ ꝯͣctus nō eſt verum. qꝛ non ſit niſi vnus ꝯͣctus. vt dicta. l. ſi ita ſtipu latus. Preterea numeratio interuenit pͥncipaliter ꝓpter aliud ideſt ꝓpter ſtipulationem nō aūt principaliter pro pter ſe. ergo non reſultat ꝯͣctus re. ar. jͣ. e. l. ſi ego. ⁊. l. non oīs. ⁊ no. jͣ. de act. ⁊ obli. l. obligamur. dic ergo ꝙ vbi apponitur ſtipulatio p̄ualet ſtipulatio ſi ſit valida. ſi inualida inualide p̄ualere nō pōt. jͣ. de le. iij. ſi mater. ¶ Op. ⁊ videt̉ ꝙ numeratio p̄ponderet ſtipulationi. vt. l. i.§. ij. de ſtip. ſer. So. ibi numeratio hꝫ iuſtiorē cāꝫ ⁊ loꝗtur ibi qn̄ cōferunt̉ in perſonis diuerſoꝝ. de quo dic vt. jͣ. e. l.§. ſi nū mos. hic aūt in perſona eiuſdē naſcebant̉. ¶ Op. ſi non valet vt ſtipulatio non dꝫ valere vt numeratio. ar. jͣ. de cōſti. pec. l. i.§. i. So. ibi deficit forma hic non. nam re cōtra hit̉ obligatio. tn̄ ſi hic ꝑtes eſſent concordes. ꝙ ex ſola ſti pulatione ageret̉ nullo modo ageret̉ ſi ſtipl̓o eſſet inutilis. ar. jͣ. e. l. rogaſti.§. ſi tibi.i. rn̄. qꝛ numeratio regulatur a conſenſu. vt ibi patet dꝫ vſſe veſtita conſenſu. ⁊ qꝛ aſtri xerūt ſe ad vnam ſpēm. ⁊ in alia ꝯſenſus deeſt. arg. jͣ. de ac ceptila. l. ⁊ an inutilis. ⁊. C ſiꝗs alteri vel ſibi. l. multum. in fi. legis. Preterea ſtipulatio apponit̉ ad roboris firmitatem non ad detrahendum obl̓oni. ⁊ ideo non vitiat̉ id qd̓ eſt ꝓpter illud qd̓ nō eſt. ar. jͣ. de p̄ca. l. cum p̄cario. ¶ Oppo.

¶ Oppo ꝙ vtile per inutile vitiet̉. vt. l. parui. jͣ. de arbi. Sed ibi fuit data certa formaqua nō ſeruata nihil valet. qꝛ forma eſt indiuiſibilis. hic vero plura facta ſunt.ſ. nūe ratio ⁊ ſtipulatio. ⁊ nō vitiatur actus naturalis ſi ciuilis non teneat. ſed in ꝯͣriū eſt vnus actus ⁊ vnum factum indiuiſibile ꝓpter datam ſibi formam. ſic. jͣ. de exercito. l. i.§. ſi plures. ¶ Op. ad caſum de pupillo ꝙ prima actio ſit ſublata. vt in.§. preterea. So. ibi fuit diſgreſſio de vna ꝑ ſona in aliam ⁊ quaſi electio noue perſone. hic in eadem perſona ẜm glo. ¶ Op. sͣ. de pac. l. in perſonam.§. ꝗ pecunia. So. hic non fuit iſta cauſa ibi ſic. ẜm glo. hoc non videt̉ verum qꝛ hic aderat iuſta cā quā alibi lex ſubſtantiam vocat. vt. C. e. l. ſi ex precio. ⁊. C. de non nu. pec. l. ad uerſus. ⁊ ideo dicunt quidam ꝙ lex ꝯͣria loquitur in per ſona legitima ⁊ habili. hic de inhabili. qꝛ oīs actus d̓mū do requirit perſone habilitatem. ⁊ de inhabilitate ſemꝑ poteſt opponi. vt. l. tutor.§. prodigus. jͣ. ti. i. Sed tu ſalua glo. nam ſi ex tali promiſſione incidenter pupillus locupletatur tenet obligatio qꝛ hꝫ lucrum annexum. vt. jͣ. cōmo. l. iij. ſecus ſi vi obligationis non efficitur locupletior vt hic. ⁊ facit quod no. sͣ. de tranſac. l. cum hi.§. eaꝫ. ⁊ qd̓ no. in ſimili. C. de iure delibe. l. ſi infanti. in prin. ⁊ in. l. ij. .sͣ. de offi. eius cui man. eſt iuriſdi. Quid aūt ſi aliquis eſt prodigus. tn̄ ei non eſt interdictum bonis. dicunt ꝗdam aut eſt notorium. ⁊ nō eſt neceſſaria ꝓhibitio qꝛ lex inter dicit. vt. jͣ. de act. emp. l. emptorem. ⁊ arg. in. l. fi. C. de ſen. paſ. iſtud non eſt verum. ꝗa lex non interdicit dn̄o ne alie net opus ex iudicio ⁊ miniſterio ſuo. vt. jͣ. de confeſ. l. iulia nus. ſed poſtea ſtatim poſtqͣꝫ eſt interdictū. vt hic in verbo mox. nec obſtat ꝙ notorium equiparat̉ ſnīe. qꝛ veruꝫ eſt qͣꝫtum ad effectum declarationis. ſed qͣꝫtum ad prohi benduꝫ. ſecus eſt. vt. jͣ. ad trebel. l. imꝑator. eſt ergo opus b ꝙ iudex īterdicatᵇ. ſed hoc non dꝫ facere niſi ex notabili prodigalitate.i. ex nimio ſuperexceſſu ſumptuū. vel ꝗa ſit luſor vel meretricator vltra moduꝫ. de vſucapio. ꝓ emp. l. ſiꝗs cum ſciret. ¶ Et no. ꝙ lex iſta non facit mentionē de datione curatoris. nam hoc non eſt de ſubſtantia inter dicendi bonis. qꝛ ſnīa hoc efficit. vt. jͣ. de ꝯͣhē. emp. l. ſiꝗs ſciēs. equiparatur ergo pupillo prodigus declaratus ēt non habens curatorem pari ambulat paſſu in ꝯͣctibus. vt hic. Iteꝫ in iudicijs. vt. l. fulcinius.§. idemqꝫ. ⁊ in ꝓdigo. Item in delictis ẜm quoſdam. quod nō credo verum ⁊ dic vt no. in. l. ſiꝗs in tantam. C. vnde vi. Itē in teſtamentis. vt. jͣ. de teſta. l. is cui bonis. ⁊. jͣ. de cura. fur. l. i ¶ Exc tra noto quoſdaꝫ caſus in ꝗbus vtile per īutile vitiaturᶜ. primus qn̄ iudex cognoſcit de maiori ſūma qͣꝫ ſua iuriſditio ſit. nam in maiori ſūma non valebit. qꝛ inſtātia iudi cij nō poteſt ꝓ parte valere. vt. C. qn̄ prouo. nō eſt nece. l. cum certa rōne. ⁊ l. extra territorium. ¶ No. ꝙ ſi inſtan tia poſſet diuidi de vno iudicio fierēt plura iudicia ⁊ plu res lites. qd̓ eē non dꝫ. ſecus eſt in ꝯtractibus. qꝛ vitiant̉ ſolum in eo qd̓ excedunt. ¶ Scd̓s ſi iudex miſit aliqueꝫ in poſſeſſionem pro debito quod erat pro parte veruꝫ ⁊ pro parte falſum. nam decretum iudicis eſt indiuiduum. vt. l. i.§. hec verbane vis fiat ei. ⁊ ar. sͣ. fa. her. l. in hoc iu dicio. ⁊. jͣ. de condi. inde. l. ſi non ſortem.§. ſi certuꝫ. ⁊ hoc de facto ꝯſultus dn̄s Bar. rn̄. in terminis. ¶ Tertius ſi quis donat alicui oīa ſua bona p̄ſentia ⁊ futura. qꝛ ſi pre ſentia tm̄ dixiſſet. valeret. ſi futura tm̄ etiam valeret. ſꝫ ꝗa vtrunqꝫ dixit neutrum valet. nec pōt eligi alterum. qꝛ nō eſt rō quare magis dicamus valere vnum qͣꝫ alterū. iſtd̓ enim pactum videt̉ fieri in fraudem legum ſuper futura ſucceſſione loquentium. vt no. C. de pac. l. fi. ⁊ ideo nō va let in aliquo. vt no. jͣ. de iure patro. l. ſi libertus minorem. nam idem factum non dꝫ diuidi. ar. jͣ. de his quibus vt in dig. l. eum ꝗ.§. pro parte. ⁊ ar. jͣ. ad ſille. l. ſiꝗs in graui.§. ſiꝗs tabulas. ⁊ vide qd̓ no. jͣ. rem ra. ha. l. ſi ſine in princ. ⁊ jͣ. ſo. ma. l. ſi cum dotem. ¶ Quartus eſt qn̄ iudex cōpetens procedit ſimul cum incompetenti putans ipſum eē ſuum collegam cum competenti iuriſditione delegata. ar gu. contra. ꝙ in officijs inutilis adiectio non vitiet. sͣ. de ī offi. teſta. l. quidam decedens. ⁊. l. titium ⁊ meuium a cō trario ſenſu. nam nil valet quod agitur. vt extra de offi. d̓ lega. cum ſuper. quod dic vt ibi. ¶ Quintus qn̄ ſūt duo arbitri. vnus habilis alter inhabilis. nam compromiſſuꝫ nō valet nec laudum. qꝛ forma cōpromiſſi ſeruari nō po teſt. vt. jͣ. de arb. l. pedius. nā forma nō pōt diuidi. ¶ Se xtus qn̄ inutilis adiectio impedit cōſenſum ꝑtium. vt. jͣ. d̓ verb. obli. l. i.§. cū adiecit. vt. jͣ. loc. ſi. x. ¶ Septimus qn̄ eſt contra naturam actus. vt. jͣ. de reg. iur. l. actus legitimi ⁊ non hꝫ in ſe repugnātiam naturalem. ¶ Octauus qn̄ adiectio ſit per modum cōditionis. vt hic. ⁊. jͣ. de actio. ⁊ ob. l. non ſolū. ¶ Nonus qn̄ facta relatione ad aliud re ſultat repugnantia iuris cōis. vt. jͣ. de fideiuſ. l. grece.§. illud. ⁊ illud eſt veꝝ vbi fideiuſſor ꝓmittit vt fideiuſſor. ſed ſi vt principalis ꝑſona tenet̉. vt no. eo. ti. ſicut reꝰ. ¶ De cimus eſt vbicunqꝫ non poteſt vtile ab inutili ſeparari. vt .l. i.§. illud. ⁊§. trebatius. de aqua quo. ⁊ eſti. cuꝫ ſi. ⁊ iō qn̄cūqꝫ aliquid fundat̉ ſuper indiuiſibili. pars inutilis to tum vitiat. hinc eſt ꝙ ſi teſtis dicit falſum in vno capitulo non creditur ī aliquo. qꝛ depoſitio teſtis fundatur ſuper iudiuiſibili.i. ſuper iuramento ẜm Oldra. ⁊ vide qd̓ no. jͣ. de condi. obtur. cauſam. l. iij. Et econtra inutilis adiectio non vitiat. nam ſi adijciatur inutilis ſtipulatio nume rationi non vitiat vt hic. ⁊. jͣ. de ver. oblig. l. ſi ita ſtipulatus ſim.§. griſogonus. naꝫ ſunt duo actus eque principa les. vnde vnus alterum non poteſt vitiare. ¶ Secūdus caſus eſt ſi tutor verus ⁊ falſus auctorent̉ ſimul valet auctoritas veri tutoris. ⁊ auctoritas falſi tutoris nō vitiat. qꝛ non habent duo tutores cōiunctam adminiſtrationē. ſed quilibet per ſe. vt. jͣ. qd̓ fal. tuto. l. i.§. i. ¶ Tertius caſus eſt ſi ſuſpectus ⁊ nō ſuſpectus edunt rōnes creditur editioni propter fidem veri. vt. sͣ. de eden. l. ſiquis ex argentarijs.§. i. ¶ Quartus eſt ſi iudex habeat auctoritatem qua vti pōt. ⁊ ipſe vtitur auctoritate qua nō poteſt valet ex vera auctoritate. vt no. Inno. de preſum. c. cū ex c officio. facit ⁊ sͣ. de iudi. l. ij. ¶ Quintus eſt in quocun ar in qꝫ qui hꝫ duas poteſtates vel duo iura. qꝛ p̄ſumit̉ ſemꝑ ꝑeligere habilem viam. ⁊ incongrua via non vitiat. vt. jͣ. de de mi. teſta. l. iij. ¶ Sextus in teſtō nō ſolēni de iure ciuili. d qꝛ non vitiat teſtm̄ de iure ciuili ſolēne. vt. jͣ. de iniu. teſta. 01 l. cum in ſecundo. ¶ Septimus ſi adiectio tendit ad au gendum ⁊ non ad infringendum. vt. jͣ. de preca. l. cuꝫ precario. ¶ Octauus ſi iudex cōdemnauit in taxata quāti vi tate. ⁊ poſtea adiecit ſaluo ꝙ ſi eſſet contra ſtatuta redu ſer catur ad formam ſtatutoꝝ. nam iſta clauſula nō vitiat ſen a I tentiā certā. qꝛ dicta cl̓a eſt incerta ⁊ conditionalis. ⁊ nō d̓e procedit ex certo conſenſu iudicis. vt. jͣ. de arbi. l. qualeꝫ. ēt ⁊. l. non diſtinguemus.§. de officio. ⁊ de pen. l. moris.§. ali iſte fere. ¶ Nonus qn̄ adiectio non venit ad aliud capi 3 Iͣ. ij. tulum qualificandum. ſed facit nouum capitulum. vt. sͣ. ob fami. herci. l. quedam mulier. ⁊ de iure patro. l. carmelia ſipia. ¶ Decimus ſi narratio medium ⁊ cōcluſio libelli ē lit bona. tn̄ actio eſt inepta non vitiat inutilis expreſſio actio tenis ẜm Inno. de iudi. examinata. nam tacite ex narratis iniō concluditur actio competens. vnde incōpetens adiectio§. nō vitiat ẜm eum. ẜm vero alios vitiat. qꝛ peccat in for de ma ⁊ aptitudine libelli nec ītelligitur tacite proponi vna l.i actio ex quo alia exprimitur. qꝛ expreſſuꝫ facit ceſſare ta iij. ⁊ i citum. vt. jͣ. e. l. rogaſti.§. fi. imputet ergo ſibi qui expreſſit l. iu ineptam actionem. vt. l. i.§. i. ſi meſ. fal. mo. dix. Itē actio luninepta repugnat concluſioni. ⁊ vbi eſt repugnantia ⁊ cō detrarietas ſeu incōpaſſibilitas vtile per inutile vitiatur. vt C. de fi. inſtrumen. l. ſcripturas. Oppoſita enim ſimul ſe poſita collidūt adinuicem. jͣ. de reg. iur. vbi repugnātia. ⁊ adde hic qd̓ no. Dy. in. c. vtile per inutile. li. vi. ⁊ adde qd̓ dixi. sͣ. e. l. ij.§. mutui. ¶ Venio nunc ad duas qōnes. prima eſt an ꝓcedat iſte libellus peto. x. que mutuaui. ⁊ que per ſtipulationem mihi reddere ꝓmiſiſti. ⁊ vr̄ ꝙ nō. qꝛ deduco mutuum naͣle ⁊ ciuile. ⁊ ſic cumulo. ⁊ obſtat h ¶ Interdicat. Add̓ Frā. are. ī. l. ſi is cui in. i. col. jͣ. d̓ te. ꝑ. d. alex. pau. de ca. raſ. ⁊ lu do. poſt gl. d. bar. ⁊ ang. in i. is cui. d̓ v̓. o. c ¶ Uitiat̉. vide bar. in. l. ſeruuꝫ filij.§. an̄pe. jͣ. de le. i. ⁊ in. l. ꝗ teſtō. de leg. ij. vbi ēt ꝑ glo. ⁊ do. alex. de imo. i tus. ad fi. d̓ v̓. l. ſi ita ſtipula ob. ⁊ bar. in. l. ſi ſpōſus gnaͣ liter. de do. in ter vi. ⁊ vx. ⁊ in. l. ꝯtinuus. qd̓ ꝑ Frā. are. §. illd̓. ī. i. col. de ver. ob. ⁊ ī l. ī pupillari in iij. no. de vul. ⁊ pupil. ⁊ in l. iuſte in. ij. co lum. poſt me.

mihi regula. l. fundi. ⁊. l. funduꝫ. de exceptio. In ꝯͣriū vi detur ꝙ videat̉ agi ex mutuo ciuili cui natura adminicu latur. vt no. sͣ. e. l. ij.§. fi. ⁊ ſi non ꝓbo ſtipulationē vr̄ ꝙ de beā ſuccūbere. qꝛ nō ꝓbo illud mutuū ex quo egi. ſed aliud. Preterea ego videor me aſtrinxiſſe ad plura ꝓbanda. ergo ſi nō ꝓbo ſuccūbam. qꝛ eſto ꝙ nō noceret in no uo ꝓceſſu. tn̄ nocet ꝓceſſui inchoato. ar. jͣ. de inſti. l. hēbat. ⁊ extra de ꝓba. c. lꝫ cām. ꝯͣriū dico. qꝛ in libello nō ſit mētio ꝙ ſtipulatio fuerit appoſita incontinenti. vnde potue runt eſſe duo ꝯͣctus. vt. C. de noua. l. fi. ⁊ no. Cy. C. e. l. ſi abſentis. ar. jͣ. de ver. ob. l. ſiꝗs cum aliter.§. fi. ſufficit ergo alteꝝ ꝓbare. ar. jͣ. de exercitꝭ. l. i.§. ſi plures. ⁊ facit qd̓ not. jͣ. de ꝓba. l. circa. non ob. lex habebat. qꝛ ibi loquitur qn̄ ſunt plura. quoꝝ vnum veniebat ad aliud cauſanduꝫ vel qualificandum. hic ꝗlibet ſtat per ſe. Item non ob. c. licet cām. ꝗa ibi aſtringit ſe ꝗs ex neceſſitate. ꝗa aliter nō audi ret̉ ibi opponens niſi ea forma opponeret̉. ⁊ ibi id dꝫ for maliter ꝓbare. Et nō ob. l. fundi. ⁊. l. fundus. ꝗa ibi vna petitio accedebat alteri. hic non. qꝛ ſic ibi dꝫ eſſe d̓forma exceptionis. vel dic ꝙ ſi opponat̉ dꝫ eligere. vt. l. qd̓ in he redem.§. eligere. jͣ. de tributo. vel ibi loꝗtur qn̄ ex vno cō tractu deſcendunt plures actiōes. ſed hic poſſunt eē plures ꝯͣctus vt dixi. nam.§. eligere loquitur de electōe actio num non ꝯͣctuum. ⁊ facit. jͣ. de inſti. l. ſi pupilli.§. ſi inſtitoria. ⁊ facit. jͣ. de act. emp. l. non eſt nouum. ¶ Scd̓o quero dicit ſtatutum ꝙ ꝯͣ inſtr̄m confeſſionatum nō admitta tur probatio teſtiū. modo ꝯͣ inſtr̄m cōfeſſionatum ꝓduci tur ſcriptura priuata ⁊ imponit̉ ei fides per teſtes. an ſuf ficit. ⁊ videt̉ ꝙ non. ꝗa teſtes nō debēt hic examinari nec recipi. ergo non creditur eis. In ꝯͣrium vr̄. ꝗa iſta non eſt mera ꝓbatio per teſtes. ſed inducitur incidenter ⁊ acceſſorie ad robur ſcripture. vel ſaltem iſta eſt mixta ꝓbatio ꝗa ſtatutū nō reſpuit. ar. sͣ. de eden. l. ſiquis ex argētarijs .§. i. Sed ponamus ꝙ eſt probatū mere per teſtes. an va let ꝓbatio. ⁊ videt̉ ꝙ non. qꝛ ꝓhibita eſt. ar. C. de non nu. pec. l. in ꝯͣctibus.§. de illo. ⁊. jͣ. de qōnibus. l. maritus. In ꝯͣrium vr̄ nam ex quo eſt admiſſus ad ꝓbandum dꝫ vale re teſtimonium. ar. jͣ. iudi. ſol. l. iam tn̄.§. iij. So. dico. ſi eſt admiſſus a iudice. ⁊ aduerſario ꝓbationem valere tacito conſenſu ꝑtium. ſi aūt a iudice tm̄. ſimpliciter vel ſub ꝓte ſtatione. dico non patrocinari. ar. sͣ. de iudi. l. ſed ⁊ ſi ſuſce perit. ⁊ extra de reſti. ſpo. c. i. ⁊. jͣ. de dam. infec. l. qui bona.§. ſiꝗs iuſta. ī verbo fieri paſſus. ⁊. C. de iure do. impe. l. ij. nam qui tunc hanc probationem fiendam admiſit factam ratam hr̄e videtur ⁊ vr̄ nunciaſſe beneficio ſtatuti. ar. C. de teſti. l. ſiꝗs teſtibus. ſi ergo non proteſtatur videt̉ ſibi preiudicare ẜm quoſdam. quod eſt no. Ex lec. ant. ¶ In glo.ſ. ꝯdicere ex prima ibi. vt in. l. ꝯͣria. ⁊ facit. jͣ. e. rogaſti.§. ſi tibi. l. i.§. ij. Ex iſta glo. collige ꝙ qn̄qꝫ numeratio ⁊ ſtipulatio ꝯferunt̉ in eadem ꝑſona. qn̄qꝫ in ꝑſonis diuerſoꝝ. primo caſu de facili fiet trānſfuſio. qꝛ nō agit̉ de p̄iudicio tertij. ſcd̓o caſu nō eſt ita. qꝛ nō pōt fieri trāſfuſio ex quo ius eſt tertio queſitū. vt no. hic ⁊. jͣ. e. l.§. ſi nūmos. ⁊ adde qd̓ no. jͣ. de act. ⁊ obli. l. obliga mur ibi. l. parui.§. i. ſo. ibi eſt ꝑꝑ formā cōpromiſſi. ¶ In gl.ſ. ꝙ eidem mutuaueram ibi. que eſt cōtra. ⁊ eſt rō ꝗa tunc imputet ſibi creditor ꝙ noua perſonam adhibuit ꝑ modū nouationis ẜm Ia. in fi. gl. ibi.§. qui pecuniaꝫ. iſte paſſus eſt no. vtrū qn̄ precedit cauſa cum auctoritate tutoris poſſit ſeꝗ obligatio ſine auctoritate tutoris. ⁊ gl. di cit hic ꝙ ſic. doc. dicūt ꝯͣrium per iſtum tex. ⁊ ꝑ ver. ſed ſi ei. ꝗa reꝗritur ſolēnitas tꝑe obligatiōis. facit. jͣ. de auctori tate tuto. obligari.§. fi. ꝓ gl. tn̄ facit. jͣ. cōmodati. l. iij. ī pͥn. ¶ Extra no. hic ꝙ lꝫ ſtipulatio collata ī ꝑſona tertij nō valeat iure ſtipulationis. tn̄ vr̄ valere iure mādati vt poſſit illi ſolui tanqͣꝫ ꝓcuratori. vt. jͣ. de ſolu. ſi cū cornelius. ⁊ adde qd̓ no. Cy. C. de ꝓba. l. ad ꝓbationē. in vl. q. NOVAADDITIO. ¶ Ex lectura antiqua. ¶ In tex. ibi ⁊ hoc alij ſtipulatus. aneccleſie poſſit aliuſtipulari. vide in ſpe. de loca.§. nūc aliqͣ. ver. lxxiiij. vbi dicit ꝙ nō. ⁊ ver. lxi. vbi oīo videas. ⁊ cy. C. de ꝓba. l. ad ꝓ batꝭ. in vl. q. ⁊ de ſolu. ſi cū cornelius. ¶ In tex. ibi. quo niam alij. No. ſtipulationem nullam dici contractu. vide Guil. sͣ. de pac. l. i. ¶ In tex. ibi ⁊ puto poſẜ. vide oīno Guil. in. l. i. de acꝗ. poſ. Itē in vltima volūtate dic ꝙ ꝗlibet pōt acꝗrere ꝑ liberā ꝑſonā. vt no. Guil. C. de ſa. ſan. ec cle. l. i. tex. ff. de her. inſti. l. quo loco.§. ſeruo manumiſſo. ¶ In tex. ibi ſi a pupillo. vide qd̓ ple. no. in. l. ij. C. qn̄ ex facto tu. ⁊. l. iij. eo. titu. ¶ In tex. in.§. iteꝫ q̄ri pōt. Nota ꝙ īpoſſibilis ꝯditio adiecta ſtipulatiōi nō intelligit̉ adie cta numeratiōi. ¶ In tex. ibi ⁊ ſi ei numerauero. vide ꝙ no. C. vnde vi. ſiꝗs in tantā. an aūt illa gl. dicit ¶ In tex. ibi mox ab eo. No. argu. ꝙ ſnīa interdictiōis bonoꝝ trahit ſecū executōeꝫ. h̓.n. eſt vis hmōi v̓bi mox. vt no. ī auc. de inceſt. nup. in prin. ¶ In tex. ibi pupillo eū cōparan duꝫ. An ꝓdigus curatorē nō hn̄s cōparet̉ adulto curato ri nō hn̄ti q̄rit. ¶ In tex. in.§. ſi nūmos. Ex numeratiōe facta alieno noīe illi qͥrit̉ actio lꝫ nullus eiꝰ nūmus īterue niat actu. h. d. Rō qꝛ ex re acꝗrit̉. iur̄ nō ꝓcedit acꝗſitio ꝑ liberā ꝑſonā ſed ꝑ rē ipſam. ⁊ ſic nō ob.§. alterius. ꝗa ibi loꝗtur de acꝗſitiōe ex ꝑſona nō de acꝗſitiōe ex re. ⁊ facit jͣ. depoſi. publia. in pͥn. ⁊ de acꝗ. re. do. ea q̄ ciuiliter. ⁊ dic vt h̓ plene ꝑ Guil. de cu. ¶ In tex. ibi. velut tuos. de naͣli mutuo dꝫ intelligi nō de ciuili vt ī arrogatiōe. ar. ſi.§. ꝓx. ẜm Iaco. de bel. qd̓ no. Ray. ⁊ vide. jͣ. de dona. l. ad eū.§. auia. Sed ꝯͣ hͦ vr̄.§. griſogonus. ¶ In tex. ibi creditori. vide Ia. de leg. i. ſi ꝗs bonoꝝ. ¶ In tex. in.§. depoſui. d̓ poſitū pōt in. cām mutui ſola cōuentione ꝯuerti. ⁊ ſi ē pu re ꝯcepta ꝯuertit̉ ſtatim ſi ſub ꝯditiōe in ꝯditionis euētū h. d. ¶ Op. ad.§. qm̄ ꝙ nullus ſit ꝯͣctus ꝗ ſimul ꝯͣhatur re ⁊ v̓bis qd̓ ꝓbat̉ a ꝑtibus enumeratis sͣ. inſti. de ob. ī fi. So. vt in gl. ſꝫ ꝯͣ ſo. op. de eo qd̓ no. in.§. ſiꝗs alij. Sol. vt ibi. ¶ Op. d̓. l. cū. n. ſo. vt ī gl. ¶ Op. d̓. l. pediꝰ. gl. n̄ ſol uit. dic vt ꝑ Guil. ⁊ Ia. bu. ¶ Op. ꝯͣ.§. idē erit. de.§. p̄te rea. ſo. vt ī gl. ꝙ q̄ro duo ꝯͣ rē. ⁊ dic vt ſuꝑ gl. ¶ Ex op. d̓ .§. ſi nūmos. ⁊ dic vt ibi. ¶ In ea. gl. q̄ incipit. i. v̓bi ibi ī terueniente re. ar. ꝙ ꝓcedit iſte libellus peto decē qͥ nūera ui ⁊ mihi reddere ꝓmiſiſti. facit. jͣ.§. ſi nūmos. Itē ar. ꝙ ſi ſtatutū ꝓhibet ꝓbationē ꝑ teſtes nō intelligat̉ ꝓhibere eā q̄ mixta ē ꝑ teſtes ⁊ inſtr̄a ẜm Iac. bu. ꝗ diſpu. ¶ In gl. q̄ incipit.ſ. qd̓ ei ibi ꝙ aliud debeat. qꝛ tūc creditori ē ꝗd īputet̉. Primo caſu nō. Ia. Itē qꝛ vbi noua ꝑſona inter uenit facilius ſit nouatio. ¶ In ea. glo. ibi niſi forte. In hac ꝑte iſta glo. cōiter ꝑ doc. reprobat̉. qꝛ eſt ꝯͣ caſum hu ius lr̄e. nā ⁊ hec erat iuſta cā.ſ. p̄ambule numerationis. ⁊ tn̄ nō vꝫ ẜm Ia. ¶ In ea. gl. in fi. ibi ꝗs pecuniā. Illa lo quitur in eo ꝗ hꝫ plenuꝫ animi iuditiū h̓ nō. Sed retēta glo. cur pōt pupillus ꝓmittere ꝓ ſuo creditore nō ſoluere. jͣ. eo. nō oīs.§. i. dic qꝛ ſolutio eſt actus alienatiōis qui eſt ſibi inhibitus ẜm Ia. bu. ꝓ glo. facit qꝛ ex quo pupillus ꝯſeꝗtur liberationē a primo creditore. ergo tenet̉ efficaciter qꝛ fiet locupletior ⁊ h̓ qͣꝫtū ad eius obligationē ſed quantū ad ſolutionē. aut ſolutio ꝯſiſtit in fcō. ⁊ idem l. iij. jͣ. cōmo. Aut cōtinet ius.i. alienationē. ⁊ tūc ſecus. vt l. nō oīs.§. i. ſed qd̓ idē iuris ſit in obligatiōe ⁊ ſolutione vr̄ ꝓbari in. l. ſi ad rē ſolū. ¶ In ea. glo. in fi. mag. facit. jͣ. cōmo. li. iij. in prin. Sed dic ꝙ aut ꝓmiſſio pupilli ē ordinata ad actū alienatiōis vt in obl̓onibus dādis. tūc glo. male dicit. Aut nō continet alienationē ſed merā rei aliene relaxationē. ⁊ tūc loꝗtur ibi. vel ibi agit̉ de obligatiōe q̄ re ꝯͣhitur. ⁊ pōt dici legalis obl̓o. h̓ de ea q̄ v̓bis. in qua exigit̉ verboꝝ ſolēnitas ⁊ ꝑſone habilitas. ⁊ p̄ſtat ar. qd̓ no. sͣ. de pac. itē qꝛ. ¶ In glo. q̄ incipit ſic dicēdo. ibi. vel dic. ⁊ bn̄. qꝛ hoc pactū nō ē ſeꝑatū a ꝯͣctu. īmo ē forma ip ſius ꝯͣctus ꝗ re ꝯͣhit̉. ¶ In ea. gl. ibi. jͣ. eo. ſingularia. ⁊ ꝓ bat̉. jͣ. de iure do. l. lꝫ.§. ceteꝝ. ¶ In ea. glo. ibi. ⁊ mutui.i. dicere pactū veſtit̉ coherentia mutui ſtipulatio orit̉ veſti ta de ſe. ⁊ iō nō aſſumit ſibi vires vel naͣm mutui. ¶ In ea. glo. in fi. ibi tm̄. pͥma vera. ſed vr̄ ob. jͣ. depoſi. publia. ſꝫ dic ꝙ ibi ipſa depoſitio vr̄ ſub ꝯdōne fcā noīe alieno. vel dic ꝙ Si certum petatur.

Si certū petatur. dic ꝙ ibi pactum erat appoſituꝫ ſuper re que durat paci ſcentꝭ. Idem ſi ſuꝑ re aliena de ſe depoſita. h̓ nō. ⁊ facit. jͣ. de ſolū. ſi cū cornelius. īmo dic ꝙ ibi re ꝯͣhitur obligatio ſi in depoſito eſt idem qd̓ in mutuo. ¶ In gl. ſ. condicere ibi. actio. qꝛ h̓ dicit ꝙ duo ſunt ꝯͣctus. Sed h̓ eſt cōtra caſum. l. ſi ita. de nouatio. ⁊ ꝯͣ rōnē. qꝛ tanqͣꝫ ꝯͣctus re nō fuit abſolutus a partibus. nō ob. hec lr̄a qꝛ hec ſtipulatio ē inutilis. ⁊ ita tꝫ glo. jͣ. de acti. ⁊ ob. l. obligamur. ¶ In ea. glo. ibi. ſed fingitur nō nata. ar. ꝙ nō ꝓcedat iſte libel lus peto decem qͥ numeraui ex cā mutui ſi ſtipulatus vtiliter ſit. ſecus ſi dico. qͥ mutuaui. qꝛ intelligo mutuū ciuile. cui natura cooperatur ẜm bar. Tu dic ꝙ libellus ſuſti netur vt intelligatur deducta numeratio non tanqͣꝫ cā. ſꝫ tanqͣꝫ cā cauſe. vel ideo qꝛ dixi numeraui ex cauſa mutui vnde ita ſaluat̉ ſicut alius libellus. ſubaudi ex cā mutui .ſ. ciuilis. vel dic neutrū procedere qꝛ de naturali dꝫ ītelli gi. dixi. sͣ. l. ij. in fi. ¶ In ea. gl. ibi. ſed diſtingue. hec diſtī ctio expedit tria. Primo ſi numero noīe meo ⁊ alterius ſtipulor. Scd̓o ſi numero noīe meo ⁊ mihi ſtipulor. Ter tio ſi numero noīe meo ⁊ alteri ſtipulor. ¶ In ea. gl. ibi numeratio. qn̄ ſtipulutio ius queſitū alteri ex numeratio ne nouare nō potuit vt ibi. ſecus ſi eſſet acꝗſitū ius ex nu meratione ipſi ſtipulatori. ¶ In ea. gl. ibi. qd̓ nō vitiat̉. qꝛ h̓ ex actu vtili eſt ius iam queſitū ideo nō vitiat̉ ꝑ inutile. ¶ In gl. cōdicere. ar. ꝙ ꝓcedit iſte libellus peto de cē que numeraui ⁊ mihi reddere ꝓmiſiſti. facit. jͣ.§. ſi nūmos. Iteꝫ ē ar. ꝙ ſi ſtatutū ꝓhibet ꝓbationē per teſtes nō intelligat̉ ꝓhibere eā que mixta eſt per teſtes ⁊ inſtrumēta ẜꝫ Ia. butri. qui diſpu. in textu. In mutuo naͣli ꝑ liberā ꝑſonam ꝯͣi numoS. querit̉ actio directa qꝛ ē directa ideo nō acꝗrit ceſſionē. h. d. ¶ Op. aut iſta acꝗſitio ſit ip ſa ſola numeratione. aut per pactū ꝙ reddat̉ ei cuius no mine mutuat̉ nō ſola numeratione. vt. jͣ. eo. l. nō oēs. ergo ex pacto. ſed alteri paciſci nemo pōt etiā in mutuo naturali. vt. sͣ.§. qm̄. Sol̓. ibi in ſtipulatione hic in pacto. ⁊ ē rō. qꝛ pactū roborat̉ re ſtipulatio verbis. vt in fi. iſtius gl. iſta ſo. nō eſt vera. qꝛ nō dꝫ oꝑari plus pactū qͣꝫ ſtipulatio cui etiā pactū ineſt. vt. jͣ. de acceptil. l. an inutilis. Secūda ſolutio eſt ꝙ iſtud pactū re ꝯͣhit̉ ⁊ ē intrinſecū ipſius cōtractus mutui. ſed in.§. qm̄ ſtipulatio erat extrinſeca ⁊ exͣ formā ⁊ naͣm p̄cedentis numerationis. ⁊ eſt vera rō dr̄ie qꝛ ꝑ pactū naͣle qd̓ eſt facilius querit̉ alteri qͣꝫ per ciuilem actū. vt. jͣ. de acꝗ. re. do. l. ea que ciuiliter. ⁊ sͣ. per quas ꝑ. ſo. l. i. ⁊. l. traditio.§. ſi ego. de acꝗr. re. do. ¶ Scd̓o op. dr̄ hic ꝙ dn̄s numerauit vt nō dn̄s. ſic.n. dicit meos tāqͣꝫ tuos. ergo nō trāſtulit dn̄ium. vt. jͣ. de cōdi. ob cām. l. iij.§. ſubtilius. So. ibi per errorē dn̄i. hic ex certa ſcientia. vbi nō refert tanqͣꝫ ipſe. an tanqͣꝫ alius. qd̓ eſt no. ¶ Op. dr̄ hic ſi voluntate tua eſt mutuum in princi. no. dixit etiam te ignorāte. ergo tex. ſibi ꝯͣdicit. ſo. ſubaudi maxime vel pͥ mo loꝗtur de acꝗſitōe cōmutabili. ſcd̓o de incōmutabili. vt. jͣ. de ꝯdi. inde. l. ſiꝗs ita. Sed an interim anteqͣꝫ ratum habeat̉ eſt queſitū ius collige ex no. jͣ. de ꝯdi. inde. l. ſi pro curator. in magna glo. ¶ Querit ergo glo. hic de tribus qōnibus. prima ē iſta numeraui noīe tuo decē que incōti nenti ſtipulatus ſum mihi reddi. mō tu agis ex numeratione. ⁊ ego ago ex ſtipulatiōe. querit̉ cui cōpetat actio. vr̄ ꝙ mihi ex ſtipulatiōe. qꝛ numeratio trāſfuſa vr̄ ī ſtipu lationē. vi. jͣ. d̓ noua. l. ſi ita ſtipulatus.§. i. Preterea ſi do dotē noīe berte ⁊ mihi ſtipulor. mihi querit̉ actio ⁊ non mulieri cuius noīe numeraui. vt. jͣ. ſo. ma. l. quotiēs. ergo idē in mutuo. Preterea iſtud qd̓ fuit incōtinēti vr̄ īeſſe ⁊ vr̄ ꝑtes penituiſſe nūeratiōis eo noīe quo vidēt̉ poſſe. vt jͣ. e. l. lecta. Preterea ego videor hr̄e iuſtā cām. qꝛ iſtud negociū totū pͥncipaliter ꝑtinet ad me. nam ⁊ tu teneris mihi cedere iura. qꝛ non p̄ſumor tibi donaſſe. vt. jͣ. man. l. idēqꝫ.§. ſi cui. Preterea tu hoc ius conſeq̄ris facto meo. gͦ poſſuꝫ tibi illd̓ auferre. qꝛ gr̄a mea tm̄ queſiſſe videris vt. jͣ. de ſer. expor. l. iij. ⁊ ibi no. facit qd̓ no. jͣ. e. l. lecta. ī gl. i. meſſem. ⁊ in gl..ſ. quātū. Preterea debeo tibi poſſe ꝓhi here. ⁊ etiā debitori ne ſoluat. vt. jͣ. de ſolu. l. ſi cū corneliꝰ. ⁊. jͣ. ad tre. l. heres. in fi. In ꝯͣriū ſic ꝓbat̉ numeratio ſtatiꝫ traxit ſecum ſuū effectum ⁊ tibi peperit actionē. vn̄ lꝫ ſcō meo tn̄ nō poſſuꝫ penitere poſt factū nec auferre tibi ius q̄ſitū. vt. l. fi. sͣ. de pac. ⁊ arg. jͣ. de ꝯͣtab. l. ſi poſt mortē.§. fi. Preterea ſtipulatio mea eſt ſine cā. qꝛ numeratio ad ali ud tendit qͣꝫ ſtipl̓o. ergo ſtipl̓o nō hꝫ fundamētuꝫ cauſe. vt. jͣ. de exce. do. l. ij.§. circa. Preterea ego nō habeo a te mādatū ad nouādū. ergo nō poſſum nouare. vt. C. de noua. l. non abſtulit. Preterea lex vr̄ exp̄ſſa. qꝛ potior ē nu meratio. vt. jͣ. de ſtip. ſer. l. i. ⁊. ij. ⁊ no. sͣ. e. l.§. qm̄. ⁊ ī hoc reſidet glo. Nō ob. prima rō. qꝛ lex. fi ita. loꝗtur qn̄ vno noīe fiebat numeratio ⁊ ſtipl̓o hic qn̄ diuerſis noībus. Nō ob. ſcd̓a rō. qꝛ in dote non ꝯͣhit̉ obl̓o re ſed ſtipl̓one ſaltē tacita ⁊ exp̄ſſum facit ceſſare tacituꝫ. Nō ob. tertiū argumētū. qꝛ ibi in p̄iudiciū tertij nō hꝫ locū penitentia. Non obſtat quartū argumētū. qꝛ lꝫ habeā iuſtioreꝫ cām veꝝ eſt ſi veniā ea via qua debeo.ſ. via ceſſionis. vt in.§. ſi tibi. ẜm Ia. Nō ob. l. iij. de ſeruis expor. qꝛ illud eſt verū qn̄ ius tertij pēdet ex ꝯͣctu innoīato vbi hꝫ locū penitentia. ſecus in ꝯͣctibus noīatis. Nō ob. l. ſi cū cornelius. ꝗa ibi pactū nō valebat iure obl̓onis ſed iure ſimplicis ⁊ nu de ꝓmiſſionis. ⁊ iō hēbat vim mandati vn̄ pōt reuocari. ar. jͣ. de acꝗ. heredi. l. ſiꝗs mihi bona.§. iuſſuꝫ. ⁊ in.§. ſi pr̄. Nō ob. sͣ. de pac. l. ſiue aūt. qꝛ ibi loꝗtur in limitatiōe ob ligationis naſcētis. hic in priuatiōe obligatiōis iā nate. ⁊ facit. jͣ. d̓ man̄. l. gaiꝰ. Ia. de ra. tꝫ ꝙ tu p̄feraris. qꝛ tu fin geris numeraſſe. vt. jͣ. e. l. ſingularia. ⁊ ſi tu vere numeraſſes ſtipl̓o mea foret inanis. Pe. ſentit ꝙ nos ſumus duo rei credēdi. Ego verbis. tu re. Nō ob. l. ij.§. i. de ſtipu. ſer uo. qꝛ ibi dn̄s ī quē collata erat ſtipl̓o nuda. nec vere nec ficte fuerat dn̄s. hic aūt hēo veritatē circa dn̄ium ꝗcquid ſit de fictiōe. vn̄ veritas mihi dat fomētū. quā opinioneꝫ ſatis credo ꝓbabilē nec per hoc infringit̉ actio tibi queſi ta ex numeratione. ⁊ de hͦ no. Cy. C. e. l. ſi abn̄tis. nec enī quo in me deficit obl̓onis ſubſtantia cum ex vera ⁊ iuſta cā deſcēdat. ar. C. e. l. ſi ex p̄cio. in rōne ſui. ⁊. jͣ. de ſol. l. ſtichū.§. fi. in rōne lr̄e. ⁊. C. de nō nu. pec. l. aduerſus. Secū da qō eſt iſta. mutuaui meam pecuniā meo noīe ⁊ eā īcō tinēti pactus ſum tibi reddi. querit̉ an valeat pactū. ⁊ vr̄ ꝙ non. ꝗa ſtipulatio non vꝫ. vt in.§. qm̄ ergo. nec pactum gl. inclinat ad ꝯͣriam ꝑtem. qꝛ pactū veſtit̉ a ꝯͣctu valido. ⁊ inde aſſumit vires lꝫ ſuis viribus tm̄ attentis non valet. vt in.§. ſiꝗs alij. Sed videt̉ iſtud pactū nō oꝑari plus qͣꝫ ſimplex mandatum. vt. l. ſi cuꝫ cornelius. de ſol. Guil. dicit iſtud pactū valere ⁊ illi queri actionem per. l. ſi res. ad exhib. ⁊. C. de dona. que ſub modo. l. quotiēs. Non ob.§. alteri. qꝛ ille.§. fallit. nam plerunqꝫ alteri per alterū acꝗritur actio. nam primo hoc facit ꝑſonarum idemptitas. vt ſi filius ſtipulatur patri. ⁊ ſeruus dn̄o. qꝛ vna per ſona cenſent̉. inſti. de inutili ſtipula.§. i. ⁊ facit quod no. jͣ. ti. i. l. iij.§. pe. ¶ In glo. l. nam ⁊ poſtea.§. penul. intellige de filio in poteſtate. nam filius emācipatus patri dire cte ſtipulari nō pōt. nec ecōtra idem in mr̄e. vt. l. ſtichum .§. queſituꝫ de ſolutio. ad treb. l. debitor.§. fi. facit qd̓ no. .sͣ. de pactis. l. ſi tibi.§. ſi pactus. Interdum hoc facit offi cij neceſſitas. vt. jͣ. de conſti. pecu. l. eum ꝗ.§. ſi actori. ⁊ de admi. tuto. l. quotiēs. in prin. ⁊ ideo aliud ē ī procuratore. cuius offm̄ eſt voluntarium. fallit in ꝓcuratore militis vt. jͣ. e. l. ſi pecuniam. ⁊ idem dico in his ꝗ ſtipulātur noīe eccleſie romane vt querāt ei ſine ceſſione. ꝗa eccleſia romana eſt eccleſia militās. vt in. c. fundamēta. de elec. li. vi. ⁊ adde qd̓ no. in ſpec. de locato.§. nūc aliqua. ver. lxxiiij. ⁊ v̓. clxxx. ⁊ ibi videas qn̄qꝫ hoc facit ꝑſone auctoritas. vt iudex ⁊ tabellio. vt. sͣ. de adop. l. nō aliter. ⁊. jͣ. de magi. ꝯue. l. i.§. exigere. hoc dictū reſtringit Inno. de cōuer. cō iugato. dudum. qꝛ offm̄ tabellionis nō eſt ad ſtipulāduꝫ alteri adinuentum. ſed ad ſcribendum. facit. C. de magiſ. cōuen. l. fi. Sed cōis practica ⁊ ꝯſuetudo ſimpliciter ap

Si ecrtum petatur. b ¶ Acciꝰ: tibus. add̓ are ti. in. l. rē. d̓ ac ꝗrē. poſ. ⁊ qd̓ ibi dixi ī apoſtil. allegando bar. ſoci. ⁊. d. pe. phi. cor. in in eorū ꝯſi. ⁊ Fran. are. in. l. ꝗ teſta.§. nec furioſus. jͣ. de teſtamē. cei a probat ꝙ ſi notarius pro alio recipit queritur alteri ſine ē. d. ceſſioneª qꝛ eſt publica ꝑſona. ſi autē ſtipularet̉ non tanqͣꝫ 10. i rē publica ꝑſona. ideꝫ in eo qd̓ in priuata. ar. jͣ. iudi. ſol. l. iij. ⁊ eū.§. ſed ſiꝗdē tutor. ⁊ tūc non vꝫ inſtr̄m ſuū ſuꝑ hoc ꝯͣctu. i.§. ſed ſi tanqͣꝫ publica ꝑſona bn̄ valet. ar. sͣ. de adop. l. ſi con mia. ſul. ⁊. jͣ. de iure fiſ. l. deferre.§. i. ⁊ sͣ. de eden. l. quedam.§. nō do. Nūmularios. in gl. Qn̄qꝫ hoc facit p̄toria ſolēnitas. vt in qͣs p̄torijs ſtipulationibus. vt. jͣ. de preto. ſtipula. l. in oībus. qui. ⁊ sͣ. ſiꝗs cautio. l. pe. ⁊ fi. iudiciorū etiā auctoritas idem ⁊ve oꝑat̉. ſed gl. dicit alibi non queri in iudicijs ſine ceſſione etu de ⁊ hoc verius. vt no. jͣ. de iureiur. l. nam ⁊ poſtea.§. fi. ⁊. l. qs fi.§. fi. eo. ti. Qn̄qꝫ hoc facit rei connexitas. vt ſi ꝓcurator . in ſtipulat̉ ex re mea. vt qꝛ locat agrū meum. ⁊ ſtipulat̉ micō hi pēſionē vel ꝑtem fructuū. vt. sͣ. de procura. l. qd̓ ꝓcura Pro tor ex re ꝯcipiendo tn̄ verba apte. vt dixi. sͣ. in.§. qm̄. Qn̄ do. qꝫ hoc facit perſonaꝝ pn̄tia vel vicinitas. vt. jͣ. de ver. ob. nec n de l. ſi ꝓcuratoris. hoc caſu valet etiā verbis directis ī dn̄m. ūdē ar. jͣ. de fideiuſſo. tuto. l. cum oſtendimus. S§. iul̓. ⁊ hoc nō his pōt vnus ſtipulari qd̓ alius ſtipulet̉ ſibi pn̄ti. Qn̄qꝫ hoc vel i ēt facit ſubſidij oportunitas. vt. jͣ. de inſti. l. i. in fi. ⁊ de exerci lex. to. l. i.§. eſt aūt. ⁊ rō ibi reddit̉. nam ſi nō in ſubſidium via ordinaria dꝫ agi ad cedendū. qd̓ enim ſine ceſſione agat̉ via extraordinaria eſt. ⁊ iō nō cōcurrit cum ordinaria. ⁊ ita exponit ibi glo. ſimile. ꝙ vbi ceſſio īminet agit̉ in ſubſidium ſine ceſſione. C. de act. ⁊ obli. l. i. tn̄ ſine ceſſione ſit cautus in ꝓbando ſubſidiū īminere. facit qd̓ no. in ſil̓i. C. ad treb. l. pe. nō enim prius dꝫ hoc ꝑmitti qͣꝫ exploratuꝫ ⁊ diſcuſſum ſit cedi nō poſſe. ar. jͣ. de ver. ob. l. hoc iure. ⁊ de acꝗ. here. l. eū qui duobus.§. filius. Qn̄qꝫ hoc facit fa uor dotis ⁊ ꝑſonaꝝ qualitas. vt. jͣ. ſo. ma. l. gaius. Qn̄qꝫ hoc facit poſſeſſio ⁊ ꝓprietas in iſto.§. ſi nūmos. vt. jͣ. depoſi. l. publia. ⁊. C. ad exhiben. l. ſi res. ⁊. C de dona. que ſub modo. l. quotꝭ. ẜm Guil. ꝗ ī hoc vltimo nimis auda cter loꝗtur. qꝛ ſequeretur ꝙ valeret ſtipulatio. qd̓ ē ꝯͣ.§. ide qm̄. vn̄ verum dicit in obligatione qua re cōtrahitur. vt are hic. Itē verum dicit qn̄ pactū apponit̉ ſuꝑ eadē re. vt. l. d̓ ac qt̓ publia. ⁊ vide. jͣ. de dona. l. donationes in cōcubinā.§. hu apo iuſmodi. ſed qn̄ ſuꝑ alio in ſpecie apponit̉ vt in mutuo vi indo det̉ ꝙ nō valet pactū. vt in.§. allegato. Nō obſtat. l. quo⁊. d. tiēs. qꝛ ibi eſt ſpāle in donatiōe. non ob. l. ſi res. qꝛ ibi pa. ciſcēs erat dn̄s. adde lꝫ ꝑ liberā ꝑſonā non fundet̉ ciuilis ſi. ⁊ acꝗſitio. tn̄ pōt examinare in acꝗrendo nō per viā ꝯͣctus. ſi. ī̓ nec ſed alterius actus. vt. jͣ. de vſur. l. ſiꝗs.§. mora. sͣ. de ꝓcur. j. de.l. ꝓcuratꝭ. non ſemꝑ. Quid dicemus in mutuo confeſſa to recepi pro te chirographū. an tibi queret̉ ſine ceſſiōe. ⁊ dic ꝙ nō. qꝛ eſt mutuum ciuile. ar.§. qm̄. ẜm Ia. d̓ bel. ⁊ Ray. Nō ob. jͣ. de dona. l. ad eum.§. auia. qꝛ ibi loquit̉ de inſtrumentis mutui naturalis. ſic etiā loꝗtur. jͣ. de ver. ob. l. ſi ita ſtipulatus§. griſogonus. Tertia qō gl. ē ſi numeraui noīe tuo ⁊ tu nō acceptas nec ratificas. an agam ego ex numerarione. ⁊ vr̄ ꝙ non. ꝗa alia mēte numeraui vt non mihi querereꝫ. tn̄ lex dicit cōtrarium. C. e. l. ſi abſentis. ſimile. jͣ. de admi. tuto. l. cū querit̉. ne reus locupletetur ex re alterius. ar. jͣ. e. l. ſi me ⁊ titium. que ratio vendicat ſibi locū in mutuo naturali tm̄. tn̄ actio mea eſt datiua ⁊ vtilis. qꝛ directa cōcernebat te nō me. ſed ī mutuo ciuili agerem directa que mihi coheret qd̓ credo verum ſi numeraui. al̓s credo me repellēdum. qꝛ nō habeo iuſtā cām. ¶ No. ergo ꝙ lꝫ queratur ipſo iure quo ad ſeꝑabi lem acꝗſitiōem ignorāti. tn̄ exigit̉ ratificatio. ⁊ ſi talis eſt actus ꝗ hēat terminū. jͣ. illum dꝫ ratificari. vt. l. bonoꝝ. jͣ. rē ra. ha. ⁊.l. i. de appellatio. recip. ⁊ eſt rō. vt no. sͣ. de neg. geſt. l. ſi ego. in gl. Sed ꝗd dicemus in notario. ꝗ ſtipula tur pro alio tanqͣꝫ publica perſona. ſi ille nō acceptat. an aget notarius. ⁊ dico ꝙ nō. qꝛ tanqͣꝫ publica ꝑſona hoc facit. vn̄ nō ꝑtinet ad eū lucrū vel dānum. ar. sͣ. de neg. ge. l. qui ſine vſuris. circa mediū. vel paulo vltra. ¶ Ultimo no. ꝙ aliꝗd valet ꝓpter actuū frequentiam ⁊c. Ex lec. ant. ¶ In ꝯͣctu mutui naͣlis alteri alteꝝ obliga tio queri pōt recta via ſine ceſſione. h. d. ¶ Et no.§. ⁊ h̓ ponit Guil. de cu. no. verba qn̄ alterī ꝑ alterum ex ꝯͣctu iusquerat̉. quem hic vide. ⁊ adde qd̓ no. jͣ. de le. i. huſiumodi in prin. ibi acꝗri tibi effectualiter ſi ratificas. nā po tes nō ratificare. vt. C. ſi abn̄tis. vn̄ ratificatio nō requirit̉ ad acꝗſitꝭ. fiēdam ſed cōfirmādā. vt. sͣ. e. ꝓinde. ⁊ no. ſimi le. jͣ. de ꝯdi. īſti. ſiꝗs ita hereditatē. ¶ No. ꝙ ſiue te ignorante ſiue te nolente vel mādante mutuo pecuniā meam tanqͣꝫ tuā vel tuo noīe ꝙ tibi querit̉ obl̓o ⁊ non mihi qd̓ eſt veꝝ in naͣli mutuo. ſecus ī ciuili vt in chirographo. ar. .sͣ.§. proxi. ẜm Iac. de bel. quod eſt no. ẜm Ray. de forliuio. ¶ Quero vn̄ eſt hoc ꝙ ſi numero noīe alterius ⁊ ei paciſcor agit̉ per euꝫ ex pacto. ⁊ ſecus ſi ſtipulor. dicit glo. qꝛ illud pactū plus oꝑat̉ qͣꝫ ſtipulatio qd̓ eſt mirum vel verius nō operat̉ vt pactū. ſed vt numeratio. qꝛ iſtud factū qd̓ cadit in ꝯͣctu ẜm nam ꝯͣctus nō facit ꝯͣctum per ſe. ⁊ hec eſt veritas. Sed vltimo glo. reddit aliam rōneꝫ. qꝛ dicit ꝙ pactū nitit̉ ex ſe ⁊ ex numeratione. ſed ſtipula tio ex ſe tm̄. qd̓ eſt falſum cū cōferunt̉ ex eadē ꝑſona. vt. sͣ. e. l.§. qm̄. tu dic ꝙ ſtipulatio eſt actus ciuilis. numeratio ē actus naͣlis. ⁊ ꝑ ciuilē actum alij non querit̉ ſed per actū naͣlem ſic. vt. jͣ. de acꝗren. re do. ea que ciuiliter ẜm pe. qui ita no. in. l. i. C. per quas perſonas ¶ Scd̓o querit glo. ſi mutuo noīe tuo. ⁊ incontinenti ſtipulor mihi vtrum ſit derogatus numerationi. ⁊ videt̉ ꝙ ſic. qꝛ ſtipulatio ē vti lis. In ꝯͣrium. qꝛ cōcernunt ꝑſonas diuerſoꝝ. vt. l. i.§. ij. de ſtipu. ſeruo. glo. dicit ꝙ ius queſitum per numerationem nō pōt auferri per ſtipulationeꝫ. quod eſt verum qn̄ cōtractus re celebratusᶠ erat abſolutus inter ꝑtes. ſecus ſi nō eēt abſolutus. qꝛ tūc hꝫ locū penitentia. vt. C. de fi. in ſtru. ꝯͣctus forte poſſet dici hoc caſu ꝙ eſſent duo rei tradendi vnus re alter verbis. ⁊ iſta glo. ſemꝑ allegat̉ ꝙ iubr̄i alteri queſito ex fcō meo poſtea derogare nō poſſum. vt. l. i. sͣ. de pactis. niſi ille ſit ſeruus meus. vt. l. iij. de ſer. exportan. No. argumentationem a cōiter accidētibusᵇ. ⁊ vide Iaco. jͣ. de leg. i. ſiquis bonorum. Ex pacto facto pure ⁊ ſimpl̓r d̓poDe Poſulentum in mutuum ſtatim tranſſert̉ ⁊ ſola aīoꝝ deſtinatiōe trāſit poſſeſſio ⁊ dn̄ium. ⁊ per ꝯn̄s ꝑiculū hoc dicat primo. Sed ſi pactū hꝫ conditionē collatam in volūtatē vtēdi. nō ſola animi deſtinatiōe. ſꝫ vſu tranſit effectualiter depoſitum in mutuum. nec intelligit̉ ſolo aīo impleta ꝯditio ſine actu corporali. h. d. cum. l. ſe quen. ¶ Op. mutuū naͣle reꝗrit tranſlationē poſſeſſiōis ⁊ dn̄ij. vt. sͣ. e. l. ij.§. appellata. ſed poſſeſſio nudo aīo non acꝗritur. ſed reꝗrit̉ actus corꝑalis. vt. l. iij. de acꝗ. poſſeſ. Actus enim intrinſecus ⁊ mētalis tm̄ non ſufficit. vt ibi patet. ideꝫ in dn̄io. vt eo. ti. l. ſiquis mihi.§. dr̄ia. ergo ⁊c. So. poſſeſſio non querit̉ ſolo aīo. verum eſt niſi precedat detētatio ⁊ ſuꝑueniat titulus. qꝛ tunc ſtatim mutat̉ pͥma cauſa in ſecundam. vt inſti. de re. diui.§. interdum. ⁊ sͣ. d̓ rei vendi. l. quedam mulier. ⁊ de vſur. l. non ſolum.§. qd̓ vulgo. ⁊ sͣ. ſi pars. here. peta. l. pe. ⁊ fi. ⁊ qd̓ no. C. de acꝗ. poſ. l. cum nemo. ⁊. jͣ. de acꝗ. re. do. l. ſi ſeruus meus.§. fi. ⁊ vide qd̓ no. jͣ. e. l. pe. ad fi. ⁊. jͣ. ti. i. l. ſed ⁊ ſi poſſeſſori.§. ꝓinde. ¶ Op. ad idem. qꝛ lex reꝗrit ꝯſenſum ⁊ corpora lē apprehenſionē in acꝗrenda poſſeſſione ⁊ alterū nō ſuf ficit. vt. jͣ. de acꝗr. poſ. l. quēadmodū. glo. fatet̉ ꝙ ſolus ti tulus non affert nouā poſſeſſionem niſi res ſit in conſpectu. vt. sͣ de rei ven. l. hoc ſi res. ⁊ hoc eſt verum regulari ter fallit in mutuo. vt hic. ⁊. jͣ. e. l. ſingularia. ꝗa in mutuo non reꝗritur vera poſſeſſio ſed fictum dn̄ium ſufficit etiā ſine poſſeſſione qꝛ nō fingit lex ſuꝑ poſſeſſione. vt. jͣ. de ac qui. poſ. l. i.§. veteris. neſcio qūo glo. hoc dicat. Nam tex tus fundat ſe ſuꝑ poſſeſſiōe. Sic enim dicit aīo cepit poſ ſidere. ſed poſſeſſio eodem mō acquirit̉ ex omni ꝯͣctu. vt no. in. l. cum duobus.§. idem rn̄dit. jͣ. ꝓ ſocio. ⁊ ideo ego dico ꝙ non eſt ſpāle in mutuo. qꝛ poſſeſſor ⁊ detentator pōt ſibi mutare nomē ⁊ titulum poſſidendi ſolo animo. qꝛ vbicunqꝫ locorum poſſidet. ⁊ poſſeſſio non dico res poſſeſſa ſemꝑ pn̄s eſt. dūmodo extet res. ſecus ſi non extat res.

Si certū petatur. tat res. vt. jͣ. man. l. qui negocia. ⁊ corpus cum aīo iungit̉ vt. jͣ. de acꝗ. poſ. l. ſed ſi nolit. ⁊ ibi no. Non obſtat. l. eius rei. qꝛ ibi acꝗſiuit poſſeſſor titulū tacitum non expreſſuꝫ nec cum volūtate dn̄i. vt no. in. d.§. interdū. ⁊. c. pro poſſeſſore. per Dy. ¶ Op. ꝙ ſolo pacto aliud debitum nō ꝯuertat̉ in mutuum. vt. C. e. l. ſi ex p̄cio. Sol̓. hic res que debebat ī mutuū cōuerti erat in dn̄io creditoris ibi erat in dn̄io ⁊ poſſeſſiōe debitoris. vbi in mutuū naturale nō pōt fieri ꝯuerſio nuda voluntate niſi in duobus caſibus. Primus ſi res erat pn̄s. Scd̓s ſi erat parata ſolutionit vt. jͣ. e. l. ſingularia. Itē nec in mutuū ciuile pōt conuerti. ⁊ ſi chirographuꝫ emanet. fallit ſi apponat̉ ſtipulatio. vt .l. ſi ex p̄cio. Itē fallit ſi apponat̉ pactū incōtinenti appo ſitum. vt. C. e. l. ſi pro mutuo. Item fallit ſi ſcriptura inter ueniat non in modū ſimplicis probationis. ſed ꝑ moduꝫ noui ꝯtractus. vt. C. de nō nu. pec. l. aduerſus. ¶ Op. ꝙ nudo animo nō fiat conuerſio. ſed ſit opus vſu facti. vt. jͣ. e.l. qd̓ ſi ab inuito. Sol̓. hic fuit factū pactum purum ibi ꝯditionale. ſi nolles vti. nam voluntas pōt mutari donec vtat̉. qꝛ verbū ſuſpēſiuum eſt mere futurū ſignificans. ſecus ſi diceret ſi volueris. qꝛ ſignificat in futuro p̄teritum ⁊ omne p̄teritum certum ⁊ inuariabile eſt. Preteritum enim dr̄ cuius oīs ꝑs fluxit ⁊ cōſumata eſt. futurū dr̄ qd̓ nulla ex ꝑte p̄terijt. id notat̉ ꝙ nūc eſt in fluxū. ⁊ fieri dici tur pn̄s. vt. jͣ. e. l. cū ad pn̄s. ⁊. l. ſeq. ¶ Op. ab extra ſi cō ditio relata eſt ad volūtatem implet̉ aīo exp̄ſſo. vt. jͣ. d̓ he redi. inſti. l. iā dubitati. So. aut ſit mētio reſpectu actus ꝗ implet̉ ſola animi deſtinatione. ⁊ tūc loꝗtur ꝯͣrium. aut reſpectu actus ꝗ reꝗrit factū extrinſecum. ⁊ tūc ſecus vt hic ẜm Bar. Mihi autē videt̉ ꝙ rō dr̄ie ſit. qꝛ in iſto.§. vſus fuit per modū ꝯditionis. mō ſi ꝯditio referat̉ ad nu dā volūtatem eēt ꝯͣctus ſub ꝯditione ſi reus nollet quod fieri nō pōt. qꝛ obligatio nō pōt cōditionaliter depende re a volūtate vnius tm̄. vt. C. de contrahē. emp. l. in emē. ſed qꝛ refertur ad factū valet ſicut ſi diceremus ſi aſcēde ris capitolium. vt. jͣ. de here. inſti. l. ſiꝗs ſempronium. ⁊ fa cit. sͣ. de neg. ge. l. pomponius ſcribit. ⁊ ideo vt ꝯtractus valeat de effectuali voluntate videtur ſenſiſſe non de nuda animi cognitione in. l. autem contraria vſus fuit permiſſus per moduꝫ ꝯͣctus in conuentione vtriuſqꝫ partis puro accedente conſenſu. ¶ Quid autē econtra ſi vſus eſt. nō tn̄ animo purificandi conditiōem. Rn̄deo potius inſpicitur quid fecerit qͣꝫ ꝗd ſenſerit. vt. jͣ. de acꝗ. re. do. l. liber homo. ⁊ ar. jͣ. de cōdi. indebi. l. ij. ¶ Et no. ex gl. ꝙ voluntas que parit obligationem nō pōt mutari. ſed qn̄ eſt in cōditione ſic. Tu aūt dic vt modo ſuꝑius dixi. ⁊ fa cit. jͣ. de verbo. obli. l. a titio.§. fi. cum ſi. Ex lec. ant. ¶ Depoſitum conuertit̉ in cām mutui nu da animi deſtinatione vel vſu rei ꝓut cōuenerit inter par tes. h. d. cū. l. ſeq. ¶ No. ꝙ depoſitū ꝯuertit̉ in mutuuꝫ ſola cōuentione ⁊ animi deſtinatꝭ. ⁊ querit̉ poſſeſſio ſolo aīo qꝛ p̄cedebat detentatio. ¶ Itē querit̉ dn̄ium ex ſuꝑ uenienti cā. ⁊ hoc qn̄ primo fuit ſimplex depoſitum. ſcd̓o fuit ſimplex mutuū. mutat̉ ergo cā ⁊ effectus ſic. jͣ. de acꝗ. poſ. ſiꝗs ante. Si aūt a principio fuit depoſitum hoc adie cto ꝙ eēt mutuum ſub conditione ſi vellet. vt iſta condi tio non impleretur ſola animi deſtinatione ſed facto. ꝗa ē conditio extēſiua ẜm glo. vel qꝛ verbum volo determina tur per id qd̓ reꝗritur factum ⁊ non perficit̉ ſolo animo. vt no. C. de ꝯͣhē. emp. in ementis ẜm Bar. tu dic latius ẜꝫ Ia. butri. aut primo ſit depoſitum poſtea ꝑmittit̉ vſus ⁊ hꝫ locum.§. depoſui. aut eodem tempore ſit depoſituꝫ ⁊ ꝑmiſſio vſus. ⁊ tūc ſubdiſtingue. aut ꝑmittit̉ vſus tacite vt qn̄ deponit̉ ad numerū. ⁊ tunc nunqͣꝫ eſt mutuum ſed ſemꝑ depoſitum. vt. jͣ. depoſiti lucius. ⁊. l. die ſpōſalioruꝫ. aut ꝑmittit̉ expreſſe. ⁊ tunc erit mutuum poſtqͣꝫ ceperit vti. vt hac. l. ẜm Ia. bu. ¶ In glo. vn̄ ciuiliter ibi. ⁊. l. h̓ ſic. ſed ibi loꝗtur in titulo ficto ⁊ pro tanto reꝗrit̉ ibi ve ra poſſeſſio non interpretatiua. ⁊ eſt rō. qꝛ non dꝫ cōcurrere ī interp̄tatiuis īterpretatiua poſſeſſio. vt no. doc. C. locati. l. qui rem. Ex lectura antiqua. In glo. cur nō in fi. vel Uod ſi ab. dic ꝙ aut voluntas ep ponitur per modū diſpoſitiuum. ⁊ loquit̉.§. depoſui. aut per modū cōditionis. ⁊ tunc reꝗ ritur factum. al̓s non valeret contractus. qꝛ eēt poſitus ī voluntate vnius ꝯͣhentis tm̄. quod reꝗrit̉. voluntate duo rum. vt. C. de ꝯͣhen. emp. l. in emētis. ⁊ iſta rō eſt ſatis bo na quod tene menti. ¶ Ex lectura antiqua. NOVAADDITIO. ¶ Et h̓ alij ſtipulatus vide formā libelli ꝑ Cy. C. e. ſi ab ſent̓. ⁊ oīo vide ꝗa deſtruit libelluꝫ ꝗ format̉ ẜm cōeꝫ pra cticā. vnde dic latius. aut primo ſit depoſituꝫ. poſta ꝑmittit̉ vſus. ⁊ hꝫ locū lex. sͣ. ꝓxi. aut eodē tꝑe ſit depoſituꝫ ⁊ ꝑmiſſio vſus. Et tunc ſubdiſtingue. aut ꝑmittit̉ tacite. vt qn̄ deponit pecuniā ad numerū. ⁊ tūc nunqͣꝫ eſt mutuuꝫ ſed ſemꝑ depoſitū. vt. jͣ. depoſiti lucius. ⁊. l. ſeq.§. fi. aut ꝑ mittit̉ exp̄ſſe. ⁊ tunc erit mutuū poſtqͣꝫ ceperit vti. vt hac .l. Ia. bu. de libro Bar. ¶ In glo. cur nō eſt ibi aliud in ver. vel dic. aut ꝯͣctus mutui eſt pure celebratus. ⁊ tunc loꝗtur.§. depoſui. aut ſub ꝯditione ſi volueris vti. ⁊ loꝗt̉ iſta. l. ẜm Guil. ⁊ bn̄. ſed nō vidit rōnē. Ideo dic ꝙ rō ē ꝗa ꝯͣctus nō pōt ꝯcipi ſub ꝯditōe ſi volueris. vt. l. in emē tis. ſed ſub ꝯditōe ſi vſus fueris ſic. ⁊ tūc ſub ꝯdōne cōci pis q̄ ꝯſiſtit in alio qͣꝫ in mera volūtate. iō exponit̉ ſi volue ris vti.i. ſi volūtarie fueris vſus. vt no. aliꝗd exͣ cām conceptꝭ. al̓ nō valeret ꝯͣctus. at cū ē pure cōceptus ceſſat illa rō. qꝛ nō pēdet. ¶ In ea. gl. ibi. ⁊ erat dr̄ia. ⁊ erit dr̄ie rō. qꝛ nō ſic recedit̉ a primo ꝯͣctu ꝑ pcm̄ appoſitū incōti nēti. ſicut ſi ex interuallo. ¶ In ea. glo. ibi aūt p̄ceſſit. vl̓ h̓ volūtas refert̉ ad factū vtēdi ibi ad facultatē vtēdi. ⁊ ē rō. qꝛ v̓bū volo determinat̉ ꝑ id qd̓ reꝗrit̉ factū ⁊ nō ꝑficit̉ ipſo iure. vt no. ī. l. ī ementꝭ. ẜm bar. ſed h̓ nihl ē. qꝛ vel le nō refert. ſed in poſẜ. exeꝗ velle ſic. Ex lectu. anti. In d̓poſito facto gra Ogaſti me. ua depoſitarij. venit ēt leuiſſima culpa. ſecus ſi gr̄a vtriuſqꝫ. ¶ No ta in iſto pͥncipio duo. Primo no. qd̓ iſta pecu nia īcepit eē mutua. qꝛ ſtatī ꝙ eſt ex vēditiōe redacta nec reꝗrit̉ ꝙ ſit ea. vt mutua vſus. nec vitiat ꝙ a pͥncipio ſit incerta qͣꝫtitas. qꝛ ex poſt faeto declarat̉ tꝑe vēditiōis. ⁊ ſufficit aliꝗd ex poſt facto declarari. vt. jͣ. d̓ ver. ob. triticū. ⁊ p̄ſtat ar. jͣ. de le. ij. cū pr̄.§. vicos. vbi potius erat certū a pͥncipio. ⁊ iō lꝫ ſit reſeruata declaratio non vitiat omiſſio declarationis. vt ibi pꝫ. qd̓ eſt no. Scd̓o tractat̉ hic cuius ſit ꝑiculū.ſ. leuiſſime culpe ẜm veꝝ intellectū. ⁊ diſtīguit̉ hic circa ꝓpoſitū credētis vtrū erat al̓s vēditurus necne. primo caſu vertit̉ fauor credētis quo ad actū primū vēditoris. ⁊ vr̄ accipiēs electus vt miniſter. ſcd̓o caſu vertit̉ fauor accipiētis. qꝛ vr̄ electus vt cōmodū ſentiēs. ⁊ hec diſtinctio cuius gr̄a fiat attendit̉ penes ꝑiculū. vt. jͣ. commodati. l. ſi vt certo.§. nūc videndū. ¶ Tertio no. diligē ter ꝙ illa diſtinctio cuius gr̄a ꝯͣctus celebret̉ ⁊c. hoc mō dꝫ intelligi cuius gr̄a.ſ. prīcipal̓r. ſecus ſi ſecūdario. ſicut apparet hic de eo ꝗ debebat ꝑcipere vſuras. vt. jͣ. de ver. ob. l. qui rome. in pͥn. nā lꝫ cōmodū eius ſecūdario verta tur. tn̄ nō dr̄ ꝯͣctus celebratus gratia eius. qd̓ ē no. ⁊ ꝗa debemus attēdere cam principalē. vt hic. eſt arg. ꝙ ſi ſta tutū dicit ꝙ nō poſſit aliꝗd ꝓuideri in fauorē exbānitoꝝ ꝙ n̄ ītelligit̉ directe ⁊ pͥncipal̓r. ſꝫ ꝑ quādā ꝯn̄iam ſic. ad h̓. jͣ. de lib. lega. ſi is qui duos. Itē ad hoc facit id qd̓ dici mus de exceptiōe fauorabili ⁊ odioſa dr̄ illa qͥ eſt princi paliter odioſa ſeu in odiuꝫ introducta. vt. l. qui excep. de condi. inde. ẜm Ia. qd̓ no. ¶ Et ex hoc ēt no. aliud ꝙ ſi datum eſt arbitriū prioribus ad cuſtodiaꝫ ciuitatis id ar bitrium nō extēdit̉ niſi ad id qd̓ reſpicit cuſtodiā principaliter ⁊ directe. facit. l. i.§. qui cū ius. de iuſti. ⁊ iu. hͦ tenet Bar. jͣ. de decre. ab or. fa. qd̓ ſemel. vel. l. ambitioſa. ¶ No. diſtīctionē ꝙ qn̄ res erit venalis perit dāti. qn̄ n̄ venalis accipienti. ⁊ lꝫ quis accipiat vſuras. tamen non

Si certum petatur. ADDITIO. a ¶ Statutum. Adde eū dē Bal. idē te nentē in. l. i. C de p̄c. impe. of fe. ⁊ in. l. liber tas. de ſta. ho mi. ⁊ in. l. ſi cū mulier. in repe. ſolu. ma. ⁊ ⁊. d. alexā. de īmo. hic limitantē: nō tn̄ ꝓ cōſtāti nō va lere reformationē qn̄ bāni tus capiēs dā natus eſſet ex eodē delicto. b ¶ Soluen do. ad quā. q. dic vt latius ꝑ Io. an. ī regu. peccatū. de re gu. iur. in mer cū. ⁊ ibi latiſſime ꝑ pe. ī re ſua vel in. c. peccati venia de re. iur. ꝑ ca no. in. c. cū tu. exͣ d̓ vſu. ꝑ mo der. ī. c. ad no ſtrā exͣ de iure iur. vide ēt io. an. no. ī addi ad ſpec. ī rub. de vſuris. vbi poſuit no. q. ⁊ vide Ludo. in ſin. v̓. cōis cō clū. ꝙ oīo cogit̉ ab ep̄o reſtituer̄ vſuraſ vt dent̉ pauꝑi buſ. ⁊. d. alex. de imo. in ꝯſi. dicitur ſua gratia contractus celebratus. ſi principaliter non ſua ſed alterius gratia celebratus eſt. ⁊ no. ergo ꝙ a principaliori dꝫ fieri dominatio. ⁊ facit. C. de rerum per mu. l. i. ⁊ conclude ꝙ aliqn̄ contractus celebratur gratia vnius tm̄. aliqn̄ pari gratia vtriuſqꝫ. ⁊ iſti caſus determinantur. jͣ. cōmo. l. ſi vt certo.§. nunc videndum. aliqn̄ prīcipaliter gratia vnius. ſed non gratia alterius. ⁊ tunc in ſpicit̉ ꝙ principale eſt vt hic. qd̓ eſt no. ⁊ facit in arg. ad a ſtatutumª quod dictat ꝙ mihi poſſit prouideri fauore bā nitorum. modo ſit quedam reformatio. ꝙ ꝗcunqꝫ ceꝑit exbannitū habeat decem. nūc vnus exbannitus capit ali um. querit̉ an debeat habere premium. ⁊ videt̉ ꝙ non. qꝛ in fauorem iſtius exbanniti nihil poterat prouideri. ⁊ ꝗa ſtatutum eſt factū in odium bannitorū. vnde non debet conuerti in fauorem ipſorū. ⁊ ꝗa odioſis ⁊ exbanni tis non videt̉ propoſitum eſſe premiuꝫ. vt in. l. lucius.§. lucius titius dama. de lega. ij. ¶ In contrariū videt̉. qꝛ iſtud ſtatutū non dicit̉ factū in fauorē. licet ſecūdario ex accidenti afferat cōmodū exbānito. ſicut dicimus de exceptione fauorabili ⁊ odioſa. vt. jͣ. de condi. indebi. l. qui exceptione. Preterea iſtud ſtatutū dꝫ referri ad quoſcū ꝙ propter publicam vtilitatem. vt. jͣ. ad ſylle. l. ſiꝗs in gra ui.§. hi quoqꝫ. per Guil. in. e. l. ſi ſeruus. ad ideꝫ facit qͣ. ad .l. iul. de ambi. l. i. ⁊. jͣ. de cuſto. reo. l. reos. in fi. non ob.§. lucius. ꝗa ibi loquit̉ in cauſa lucratiua. hic in cauſa oneroſa. vt. C. de fideiuſſo. l. ſi barſatoriam. ¶ Sed contra hoc oppo. de eo quod dicit Iaco. de are. ꝙ ſignū vniuer ſale ꝗcunqꝫ vel omnis qn̄ adijcit̉ futuro tempori ſiꝗdem fiat noua conceſſio priuilegij vel cōmodi reſtingitur ad idoneos. ſi aūt fiat prorogatio alterius conceſſionis. nō reſtringitur. vt. jͣ. de oper. no. nuncia. l. i.§. item nunciatio. ſed hic ſit noua conceſſio. ergo non porrigitur ad indignos. Sed ego rn̄deo. quia Iacobus loquitur in ciuilibus actibus ꝗ deſiderant perſonā habileꝫ. ſed hic loꝗtur ſuper mero facto.ſ. capture. ⁊ facit. sͣ. de mino. l. pōponius exul in rōne ſui. facit. jͣ. de ver. obli. l. qui rome. Ex lec. ant. ¶ In glo. immo non ideo magis in fi. im mo ibi erat conuentio de mutuando hic de mutuo fiēdo ipſa precii redactione ſine alio actu. ¶ In glo lata vel le uiſſima. hec opi. Azo. eſt vera. quia hic loquitur in lance que conſiſtit in ſpecie. ¶ In glo. hoc cum tu me in fi. ⁊ ſic refert quis roget an accipiens tradentem an tradens accipientem. ¶ Ex lectura antiqua. NOVAADDITIO. ¶ In tex. ibi. ⁊ maxime. ar. ꝙ ſi eſt ordinatum ꝙ nō poſ ſit aliquid prouideri in fauorē exbānitoꝝ. ꝙ nō intelligit̉ directe. ſꝫ ꝑ ooliquū ſic. ꝑ h̓ facit qd̓ dixi de exceptione fa uorabili ⁊ odioſa ẜm Ia. bu. Si vero ſtatutū dicat ꝙ nihil poſſit ꝓuideri ſuꝑ facto exbānitoꝝ tunc nullo mō. vt .sͣ. de alea. l. i.§. qd̓ aūt. ¶ In tex. ipſo iure. ⁊ eſt rō. vt no. sͣ. l. certi cōditio.§. qm̄. in glo.ſ. cōdicere. nō ob. sͣ. e. cum ꝗd. qꝛ ibi numeratio fiebat ad obligādū hic nō niſi in no mine tm̄. ⁊ vide hic Ia. butri. ¶ In tex. ibi ſi fugitiuꝰ. e ¶ Op. exͣ ꝙ dn̄s pōt ratificar̄ ēt caluo. ꝗa tacita reuoca tio īpedit ratihabitionē ad agēdū. ar. l. diſpenẜ. de ſolu. Ia but. Ray. ꝗd ſi nō dicit noīe pene ſed dicit noīe inter eſſe. dic vt no. Cy. jͣ. de ſer. ex. l. ſeruus ea. ¶ In gl. qͥ inci pit. ⁊ eſt rō ibi hodie. ꝯͣ. hͦ veꝝ ſi eēt mera liberalitas. Sꝫ h̓ eſt vſura nō liberalitas. vt in fi. huius gl. ⁊ sͣ. de trāſac. cū acꝗll̓. ẜm Ia. bu. Adde. jͣ. de ver. ob. l. ꝗnta.§. ſi ſorteꝫ. ¶ In ea. gl. ſed pone factū. ꝗd ſi ꝑ. l. aditiat̉ pena datio ſ ni qͣꝫtitatis. dic vt ꝑ Cy. C. de vſutis. ad hoc in fi. Cauet̉ ſtatuto ꝙ res vel factū ſuꝑ quo ꝯͣhit̉. debeat ſcribi in me moriali. al̓ agi nō poſſit ex eo. ꝯxi cū aliquo de aliqͣ re ap poſita eſt pena vel hypotheca ꝯͣcta gn̓alis ⁊ in memoria li eſt poſita res ſuꝑ qua ꝯͣxi. non aūt pena vel hypotheca bonoꝝ. ¶ Querit̉ nūquid poſſit pena peti vel hypothe caria agi. ⁊ determinat̉ ꝙ ſic per tex. ꝗ eſt. C. cōia deleg. in ver. ſuꝑ his. cū gl. ibi poſita. ⁊ Ia. bu. ibi qd̓ eſt no. di gnū. ¶ In prefata gl. in fi. ibi eſt vſura ac. ⁊ per hͦ dicūt ꝗdam ꝙ pactū qd̓ quotidie apponit̉ ī inſtr̄is.ſ. de recipiē do p̄ceptum ſub pena nō vꝫ ⁊ male ſumit̉ ꝗa refert an fa ctū ſit adiectōeꝫ ſortis. tūc ē vſura vt hic. an ad cautionē ⁊ faciliorē exact. ⁊ vꝫ pactū vt de dādo pignore vel fidei cōmiſſore. vt. jͣ. de cōſti. pec. l. ꝗ aūt. ⁊. l. act. ī fi. Ia. bu. dy. ꝯͣ. v̓. ob. ſi penā. ⁊ cy. C. d̓ vſuris. cū all̓. bon̄. ẜuatis oppo. i Obligatio re pōt in minus ꝯtrahi non Sl cibi. in plus re. h. d. ¶Op. qꝛ tacite vr̄ ꝙ ī tantūdē ꝯͣhat̉. ergo pactū naſcentem obligationē ipſo iu re nō ꝑimit. vt. sͣ. de pac. l. ſi vnus.§. pactus. So. exp̄ſſum facit ceſſare tacitū ẜm Hug. ⁊ Iaco. bu. vel refert. an pa ctū obuiet cōſenſui a pͥncipio. ⁊ tūc loꝗt̉ hic. aut poſt ve. rā obligationē. ⁊ tūc loꝗtur ꝯͣrium. ¶ Op. lꝫ ſit dictum ꝙ in decē nō naſcat̉ actio. nō tn̄ eſt dictū ꝙ in nouē tm̄. er go naſcit̉ obligatio tacite in illo vno qd̓ verbis omiſſum eſt. vt no. in fi. C. de ꝓba. l. rōne in vltima gl. So. cōfeſſio de maiori ſūma non excludit minorē. vt ibi. ſed in pacto vr̄ ſecus. vt. C. de trāſac. l. ſiꝗdē. vt hic. ⁊ sͣ. de neg. geſ. l. ꝗ aliena.§. libertus. ille.§. nō facit. qꝛ teſtator taxauit qͣꝫtita tē. al̓s nō taxatā hic ſecus. ¶ Op. cōtra ſcd̓m dcm̄ iſtius .§. ꝙ illd̓ plus poſſit peti nā pactū īcōtinēti appoſitū ē ef ficax ad agēdū. vt. jͣ. e. l. lecta. So. illud eſt veꝝ in ſorte. ſe cus in vſuris. ¶ Op. ꝙ nō p̄ſumat̉ vſura niſi eēt ſolitus fenerare. ꝗa ex cōſuetudine fenerādi p̄ſumit̉ ꝗlibet ꝯͣctus feneratoris vſurarius. ar. jͣ. de pig. act. l. vel vniuerſoruꝫ. So. illa diſtinctio cadit in alijs ꝯͣctibus. ſed in mutuo ꝗc ꝗd addit̉ ſorti preſumit̉ vſura. vt hic. ⁊. C. de vſur. l. cum allegas. ⁊ ibi no. ¶ Querit gl. ꝗd ſit illud plus qd̓ eſt ꝑ miſſum titulo donationis. an valebit ꝓmiſſio. ⁊ dicit glo. ꝙ ſic ēt nudo pacto. ⁊ ꝑ iſtā gl. feneratores hn̄t cautelaꝫ ad ꝑdēdū aīas vt faciāt ſibi vſuras ꝓmitti ti. dōatōis. Sꝫ doc. dicūt. ꝙ iſta donatio p̄ſumit̉ facta in fraudē vſurarū. ⁊ ideo non valet. ⁊ ē caſus. C. de vſur. l. eos.§. interdicta. ¶ Quid aūt ſi remiſi vſuras vſurario ꝑ donationē an va leat iſta remiſſio. ꝓmiſſio.n. nō vꝫ. So. ꝗa iſtud factū men te ſit animaduerti cōuenit. vt. sͣ. ad exhiben. l. pe. nā ſi vera liberalitas eſt exercita valet. vt. jͣ. de ſta. lib. l. ſi ſeruo.§ fi. ſi tollerata metu grauium vſuraruꝫ non valet. ſed Dy. dicit ꝙ nō valet remiſſio niſi pecunia eſſet parata reſtitu tioni vſuraꝝ. vt ipſe no. in. c. peccatū. de re. iur. li. vi. ⁊ p̄ſu mit̉ fraus ſi tꝑe qͥ debitor ſoluit vſuras facit talē remiſſioneꝫ. vt. l. ſi vētri.§. fi. de priuile. credi. Si aūt fenerator remittit vſuras ſoluēdoᵇ. ⁊ iſte nolēs eē ingratus reddit eas feneratori libera volūtate. tūc fenerator non tenetur amplius. ar. jͣ. de ſol. l. ſiꝗs duos. Sed ꝗd ſi debitor habe bat volūtatē liberā donādi. ſꝫ fenerator n̄ hēbat bonā cō ſciētiam an tenet̉ reddere tales vſuras. ⁊ videt̉ ꝙ non. vt .jͣ. e. l. fi. ego. ⁊. jͣ. de dona. l. ſi tibi. ⁊ ar. jͣ. de iur. ⁊ fac. igno. l. eū ꝗ.§. ignorauerit. ¶ Sed an eſt idē in foro penitētia li qd̓ in foro iudiciali. ⁊ videt̉ ꝙ ſic. ꝗa p̄dicta hn̄t in ſe na turalē rōnem. ergo in foro ꝯſcientie ſunt ſeruāda ꝗa foꝝ cōſcientie p̄ciſe ſeꝗtur rectā rōnem ⁊ cōformem rei diui ne ⁊ inheret pure veritati. ⁊ omne forum penitentiale eſt p̄ciſe bonefidei cui non cōgruit de iuris apicibus diſputare. vi. jͣ. man. l. fideiuſſor.§. quedā. ⁊ non ſit in eo aliqua ꝓbatio niſi ꝑ cōfeſſionem corā deo tm̄ ꝗ eſt ibi iudex ⁊ te ſtis. vt extra de offi. ordi. ſi ſacerdos. neqꝫ pōt decipi. ꝗa deus nō rn̄det ſicut ait apoſtolus. Et qn̄qꝫ forū ꝯſciētia le trāſit in iudiciale. vt ſi teſtator mādat reſtitui oīa male ablata. nā intelligit̉ de his q̄ in foro cōſciētie retinere nō pōt lꝫ in foro iudicij poſſet exciꝑe vt ſi vicit ꝑ iniquā con ſcientiā. ar. eoꝝ que no. Inno. de īmu. eccl. qꝛ pleriqꝫ. qd̓ ar. no. ꝯͣ. l. ſi is cui.§. flauius. jͣ. de ſol. Sed pone mutuaui tibi. x. pcō appoſito ꝙ mihi reddas iſta. x. ⁊ fodias foueā an iſtud pactū potero petere. dicit gl. ꝙ nō. ꝗa etiā illud pactū eſt vſura. ꝗa addit̉ ſorti. qd̓ ē no. Ponamus ergo ꝙ in quadā poſſeſſione non inuenio laboratoreꝫ niſi mu tuē ſibi. x. vn̄ ſibi mutuo. an oꝑe quas al̓s impēderet ſunt vſura. nō credo. ꝗa tenet̉ mihi ad eas ex ꝯͣctu locationis. ⁊ nō eſt lucrum ſed verum debitum. arg. jͣ. de ritu nup. l.

Si certū petatur. proxime. ⁊. jͣ. de ꝯtrahen. emp. l. fundi partem. Sed ponamus ego mutuo tibi. x. que promittis reddere. ⁊ inſu per ꝓmittis coram iudice facere confeſſionem volo pete re penam. an poſſum videt̉ ꝙ ſic. qꝛ eſt adiecta facto. vt jͣ. de act. emp. l. lucius. ¶ In ꝯͣrium facit. qꝛ accedit ſor ti. ergo eſt vſura. So. dicit Dy. ꝙ non pōt peti. vt ip̄e no tat. jͣ. de ver. obli. l. ſi penam. ⁊ Cy. C. de vſur. auc. ad hec. Sed Iaco. butri. dicit ꝯͣrium. qꝛ iſtud pactum fuit appo ſitum ad faciliorem exactionem non ad creſcendaꝫ obligationem ſicut pactum de dando pignore vel fideiuſſore vel pactum de iudicio ſiſti. vt. jͣ. de conſti. pec. l. qui autem. ⁊.l. hactenus ẜm Iaco. vnde alia eſt acceſſio pecunie alia cautela ẜm Iaco. ⁊ hec opinio ſeruat̉ Bononie ẜm Ray. qn̄ inſtrumentum fuit de pura ſorte. iſta opinio eſt vera. ſecus ſi fuiſſet vſurarium. qꝛ pactuꝫ de confitendo tunc eſſet appoſitum in fraudem vſurarum. in factis ergo pōt apponi pena. etiā ſi tale factū incidenter ꝑmittat̉. ¶ Extra no. ꝙ quicquid eſt vltra ſortem. aut eſt vſu ra. aut pena. aut ītereſſe. Quid ergo ſi mutuo tibi. x. que ꝓmittis mihi reddere in nundinis. ⁊ ſi nō reddideris ꝓ mittis. xv. ⁊ ꝯfiteris ex nunc ꝓut ex tunc tm̄ intereſſe mea c ⁊ pro intereſſe meo noīe cōuenti. facis iſtā ꝓmiſſionem. querit̉ an valeat talis ꝓmiſſio. ⁊ videt̉ ꝙ ſicᶜ. vt. jͣ. de p̄to. ſtip. l. fi. Sed ibi loquit̉ in obligationibus facti ad ideꝫ. qꝛ etiam in mutuo venit intereſſe ex mora. ar. jͣ. e. l. vinuꝫ. ⁊ no. in. l. i. C. de ſum. tri. ⁊ fide catho. ⁊ no. jͣ. de in litem iuran. l. nūmis. ſed ibi loquit̉ de vera extimatione rei. hic de intereſſe qd̓ non concernit precium rei. vt. jͣ. de actiōe emp. l. emptorem.§. idem. ¶ In contrarium ꝙ non valeat iſta cōfeſſio. qꝛ fieri videt̉ in fraudem. ar. jͣ. de ꝓbatio. l. qui teſtm̄. niſi ꝓbaretur tale intereſſe per alias coniectu ras. vt. jͣ. de actio. ⁊ obli. l. traiectitie. ⁊ iſtud eſt verum qꝛ nō eſt aliꝗs actus in quo ita de facili preſumat̉ ſimulatio inter prohibitos ſicut in confeſſione. ar. C. man. l. per diuerſas. ⁊ de le. iij. l. cum ꝗs decedens.§. codicillos. ⁊ ita tenet Acc. nimia etiam cautela ⁊ inſolita facit aliqn̄ preſumi ꝯtra ꝯͣctus ⁊ ſcripturas. vt no. jͣ. de condi. indebi. l. ſcriptura. ¶ Extra quero nunꝗd eoipſo ꝙ quis appoſuit penam in contractu mutui ꝓbetur vſurarius. ⁊ vide tur ꝙ ſic ſiue exegerit ſiue nō. ar. sͣ. de poſtu. l. i.§. beſtias. ⁊ de calū. l. ⁊ generaliter.§. hoc edicto. Ego credo ꝙ ꝓ betur vſurarius qͣꝫtum ad infringendam ꝓmiſſioneꝫ pene. non aūt quo ad alios effectus. puta vt non poſſit teſta ri. nam ſi exigit hanc penā non eſt neceſſaria cautio. vt. l. i.§. ſi debitori. jͣ. vt leg. no. caue. Sed an ꝓbato ꝙ aliquis conſueuerit fenerare preſumatur contractus eſſe vſurarius. Rn̄deo ſic in cōtractibus penaꝝ appoſitaꝝ dationi qͣꝫtitatis. vt no. in. l. cum allegas. ſed non in cōtractibus continentibus debitum principale. vt no. Ia. ⁊ Cy. C. d̓ ꝓba. l. i. ⁊. C. plus valere qd̓ agi. l. emptiōe. ⁊ facit extra de emp. ⁊ vendi. c. ad noſtrā. ⁊ extra de pigno. c. illa vox. Sed nunꝗd per teſtes ſingulares ꝓbetur ꝙ aliꝗs ſit vſu rariusᵇ. Rn̄deo teſtes non probant factum.i. cōtractum eſſe vſurarium. ſed bene probant ꝙ perſona ſit talis. qꝛ ad probandum certum capitulum hereſis non ſufficiunt teſtes ſingulares. facit quod no. Inno. extra de accuſa. c. qualiter. ⁊ quod no. jͣ. de teſti. l. ob carmē. in fi. ⁊. C. de he reti. l. arriani. ⁊. l. quicūqꝫ. verſi. iccirco. ⁊ ibi per Iac. butri. in lec. Et ꝓpterea in multis locis cōſtitutio ſpecialis eſt ꝙ ꝓbato aliquo vſurario cōtractus ipſius p̄ſumat̉ vſurarius. que cōſtitutio oꝑatur. ꝙ per teſtes ſingulares non ſolū ꝓbatur vſurarius. ſed p̄ſumit̉ in ſpē. ⁊ in quolibet contractu. ⁊ facit regula ſemel malus ⁊ eſt ar. ꝙ ſiꝗs per tres annos exercuit fenus ſemꝑ preſumitur vſuras extorſiſſe. vt. C. de apo. pub. l. qm̄. lib. x. ſed ibi ad liberādum preſumitur. ſed dolus non p̄ſumit̉. Sed ponamus dicit ſtatutum. ꝙ quicunqꝫ non ſoluerit collectas in termino puniatur ī quarto pluri. an valeat pena. ⁊ dic ꝙ ſic qꝛ pōt aggrauari debitor rōne cōtemptus. ſecus tn̄ eſſet in mutuo ſi ſtatutū foueret feneratores. qꝛ eſſet contra le gem diuinā ⁊ non valeret. probat̉ ꝑ nota. in. l. fi. C. ſi con tra ius vel vti. publi. ⁊ dic vt per Cy. in auc. ad hec. iſtud cōfiteor ꝙ ſi ſtatutum prouideret ſub noīe vſurarioꝝ nū qͣꝫ valeret ſtatutum. qꝛ vſure legales ſunt ꝓhibite ſicut cō uentionales. qꝛ ſunt cōtra legem diuinā ẜm glo. Sed ꝗd ſi aliquid addit̉ ſorti non in eādem ꝑſonam. ſed in ꝑſona adiecti. Rn̄deo ſi addit̉ rōne temporis eſt vſura. ſi rōne loci. ꝓpter intereſſe non eſt vſura. vt. jͣ. de ſolutio. l. qui ro me.§. duo fratres. ⁊ hoc eſt verum de tempore niſi tempus quaſi de natura ſui contineat intereſſe. ſicut eſt tempus nundinaruꝫ. qꝛ tunc mercatores indigent pecunia. vt no. jͣ. de verbo. obli. l. eum qui certarum. ⁊. jͣ. de preto. ſtipula. l. pe. ⁊. jͣ. e. l. cum fundus. in principio. Sed ꝗd ſi eſt appoſitum iuramentum in fraudem vſurarum. reſpō deo aut eſt iuramentum ſolutionis aut probationis. ſi ſo lutionis. tunc aut iurans viuit ⁊ cogit̉ ſoluere niſi ſit abſolutus a ſacramento. vt extra de iureiuran. c. i. ⁊. c. debitores. ⁊ notatur. jͣ. de condi. inde. l. neratius. heres auteꝫ mortui non indiget abſolutione. qꝛ iuramentum non trā ſit ad heredem iurantis. ſed ad heredeꝫ eius cui iuratur tranſit. qꝛ iuramentum non tranſit in accipientē ſed in pͥ ſtantem iuramentum. vt no. Inno. extra de iureiuran. c. veritatis. ⁊ de abſolutione iuramenti. vide Oldra. in. q. ſuis. clxxxi. ⁊ incipit ad dupliceꝫ finem. ⁊ vide per me. jͣ. de iureiuran. in rubrica. ⁊ qn̄ talis abſolutio petit̉. debet primo peti abſolutio qͣꝫ agatur reſciſſoria contra contra ctum. qꝛ intentans reſciſſoriam eſt periurus. niſi primo abſoluatur. ⁊ ideo primo dꝫ ſe habilitare qͣꝫ agere reſciſſoria nec ꝓcederet. ⁊ de iſto libello vide per me in. l. edi 1 ta. C. de eden. in meis repetitionibus. ⁊ in. l. de inofficioſo. sͣ. de inoffi. teſta. ⁊. C. de rei vendi. l. ordinarij. non ob. quod no. C. loc. l. conductores. cuꝫ ſi. qꝛ ibi erat libellus duplexᵉ. peto me abſolui a iuramento. ⁊ me abſoluto. pe to reſcindi contractum. quia non ſum habilis contrauenire. niſi prius abſoluar ſicut olim emancipatus habet bat primo petere bonorum poſſeſſionē gratia litis agno ſcende. ⁊ ſic non ob. ꝯͣrium. qꝛ loquitur de perſona habi: li. Si v̓o ſit iuramentū ꝓbationis ⁊ nō conſeruationis. vt qꝛ iuro ꝯͣctū eē de pura ſorte. ⁊ non indigeo abſolutio ne. qꝛ non ſum obligatus ex eo. nec etiam ꝓbat ſi ꝯtra. ꝓ bat̉ ꝙ obligatus ſim qꝛ iuramētum in fraudem legum non valet. vt. C. de legib. l. non dubium. ⁊ facit qd̓ no. de infa. l. lucius. Item iuramentum appoſitum ſuꝑ ꝯͣctu ſi 1 mulato nō indiget reſciſſione. vt no. C. plus vale. qd̓ agi. l. ab emptione. Item ſi hꝫ in ſe tacitam conditioneꝫ. vt. l. fi. C. de non nu. pecu. Item ubicunqꝫ lex reprobat iura mētum. vt. jͣ. de le. i. l. ſiꝗs inꝗlinos.§. ſi codicillis. rō diffe rentie inter ꝯͣctum vſurarium ⁊ ſimulatum eſt. qꝛ in vſutario eſt cōſenſus. in ſimulato non ē.ſ. qn̄ eſt ſimulatio fa cti. ſed qn̄ eſt ſimulatio ꝑſone ⁊ veritas facti. dic vt. jͣ. de man̄. l. iiij.§. ſi ab ignoto. nam tūc valet iuramentum iuxta factum verum non iuxta factum coloratum. ¶ Extraquero.§. noſter loꝗtur vbi eſt plus qͣꝫtitate. ꝗd ſi ꝓmittoē plus qualitate. videlicet ſi ꝓmitto vinum vetus pro muſto. rn̄deo iſte eſt ꝯͣctus innominatus non fenus. vt. l. ij. .sͣ. e. vel dic ꝯſiderari ꝙ euenire ſolet. ⁊ ideo do frumen tum vetus pro nouo. xiiij. q. iiij. nullus ꝑ accidēs. ¶ Exͣ l noto ꝙ ex ꝯͣctu annullato in principali debito nō pōt pe ti pena. vt. jͣ. de iureiur. l. antepen. que eſt ad hoc no. ⁊ no. ta ꝙ pena qn̄qꝫ petit̉ vt intereſſe. vt. jͣ. ti. ij. l. nūmos. Sed j ꝗd ſi do tibi frumentum vt poſt tp̄s reddas maiorem ex timationem qͣꝫ nūc valeat. an cenſet̉ cōtractus feneratici t us. nam poteſt augeri valor in tꝑe ⁊ in dubio ꝯͣctus non 7 dꝫ iudicari vſurarius. ar. C. de vſur. l. pactione. vbi dicit̉ ꝙ in dubio ꝯͣctus nō intelligit̉ excedere legitimum mo ⁊ dum. vt arg. C. de appella. l. ampliorem in fi. ⁊ facit exͣ de ſ. vſur. c. nauigāti. dic vt per Archi. xxiiij. q. iiij. ſiꝗs. Sed 5 ti nūꝗd pena adiūcta in vltimis volūtatibus a teſtatore p̄ 1 ſumat̉ adiecta in fraudem vſurarum. dic ꝙ non. ⁊ ideo q pōt peti. vt. l. i. de his que pene no. ⁊. l. i. de pe. lega. ſ c ¶ Qd̓ ſic. tu dic ꝓut h̓ frā. are. ad fi. ⁊. d. alex. de imo. i ꝯſi. xxxij. in. ij. colū. in. ij. ꝑte. ⁊ in ꝯſi. lxvij. eadē parte. ⁊ in cōſil. clv. in prin. ea. ꝑte. ⁊ in cōſi. cxviij. ī v. colū. d ¶ Uſurari us. vide. d. ale cā. de imo. īcō ſi. clxxij. ꝑ totū in. ij. ꝑte: ſꝫ nunꝗd ſi alie pbationes d̓ficerēt pōi poſ ſit ad torturā. vide. d. bar. ſo ci. in ꝯſi. ccxix inci. circa primam. ver. circa tertiā cum ſeq. in. ij. ꝑte. e ¶ Libellus duplex. Uide hic. d. frā. are. dicit hoc di ctum bal. eſſe valde dubiuꝫ l. ſtipulatiōes ea q̄ hn̄r in nō diui. de v̓. ob. nec ob. dicit ipſe ꝙ ꝑſo na ſit habilis. qꝛ ius agendi confert̉ in tꝑe quo erit habi lis. ergo ⁊c. vt l. ſed interim. §. fi. cū. l. ſe. ⁊ l. ꝙ aūt. d̓ dona. inter vi. ⁊ vxo. vn̄ cā mu tandi iudiciorum multiplicitatē videtur poſſe tollerari d̓ quatn. q. ip̄e ſe remittit ad cano. in. c. d̓bi tores. ⁊ in. c. i. de iureiuran

Si certum petatur. a ¶ Fratres. a vide doctoreꝫ ſubtilem ī. iiij. ſen. ī materia. de vſuris vbi hec luculēter. b ¶ Ipſo ſcd cōcordat tex. in. l. cuꝫ ꝗs in prin. ⁊ in. l. ſi cū cornelius. jͣ. de ſol. ⁊ ple ne ꝑ Cy. ⁊ eū dem bal. in. l. falſuſ. C. d̓ fur. ⁊ in. l. manda tum. C. māda. dicit tn̄ hic an Ex lec. anti. ¶ Re pōt contrahi obl̓o infra rē ſed non vltra rē.i. in minus nō in plus. No. duo rn̄ſa. in primo vꝫ pactum ad detrahēdū qꝛ facit deficere ꝯſenſum ⁊ quate nus deficit ꝯſenſus a principio nō cōtrahit̉ obligatio ip ſo iure. vt. jͣ. eo. ſi ego. ⁊ no. sͣ. e. certi cōditio.§. qm̄. in glo. ſ. ꝯdicere. nec ob. sͣ. e. cū ꝗd. vbi dicit tātūdem deberi qꝛ ē verū niſi deficiat cōſenſus. vt hic ẜm Iac. ⁊ facit. jͣ. e. non oīs in prin. So. no. ꝙ pactū ad augēdū quod re ꝯͣhit̉ nihil operat̉. qꝛ deficit res que eſt ꝗd eſſentiale in iſto ꝯtra ctu. ⁊ no.§. ſiue igit̉ deficiat cōſenſus non ꝯͣhitur obligatio. vt in primo rn̄ſo. ſiue res nō ꝯͣhit̉ obligatio. vt in ſe cūdo rn̄ſo. ergo res ⁊ cōſenſus ambo ſunt de ſubſtantia. ⁊ hoc vult iſte.§. ¶ No. iſtum.§. ꝯͣ mutuantes in ludis o dant. xi. pro. xij. aduertatis. iſte.§. intelligit̉ qn̄ talis cōuētio erat inita per modū ſortis. ſed ſi eēt inita per modum vſurarum rōne tꝑis appoſiti. tūc non loꝗtur iſte.§. ẜꝫ gl. ¶ In glo. ⁊ eſt rō ibi qͣꝫuis. ⁊ qꝛ non erat appoſituꝫ tēpus ⁊ vſura apponit̉ per conſiderationem tꝑis. vt. jͣ. e. lecta. ſed hec rō non placet. ibi olim cōtra.i. qꝛ pōt agi ex nudo pacto donatiōis.ſ. qn̄ donatio eſt mera. ſecus tamē eſſet in caſu noſtro. qꝛ non eſt mera donatio ſed adiectio ſortis. ⁊ ideo reputatur vſura. vt in fi. glo. ⁊ facit iſta gl. ad qōnem de mōte ciuitatis flor̄. vbi mutuātes recipiūt donum a cōi. nam de mente huius glo. videtur ꝙ hoc ſit licitum ẜm doc. eſt oppoſitū qꝛ nō eſt mera donatio ſed cōmenſurat̉ ſorti ⁊ auget̉ rōne tꝑis. ⁊ ideo eſt vſura vel quaſi. Quidā magiſtri in theologia tenent ꝙ nō ſit vſura. qꝛ nec mutuū cum inuiti dent ⁊ ſit potius q̄daꝫ extor ſio ab eis. ⁊ iō ſit ꝓuiſum ꝙ recipiant quādam cōpēſatio nem noīe intereſſe. vt. jͣ. pro ſocio. l. ſocium qui. in prin. ⁊ no. in. l. i. C. de ſum. trini. Iſti ergo pānes ciuiles.i. reddi tus ex publico ſunt ꝑmiſſi. C. de ſa. ſan. eccle. l. iubemus. ⁊ de le. iij. l. his verbis.§. alūno. p̄ſertim qꝛ hoc adijcitur ꝑ legē. facit ad hoc qd̓ no. Cy. C. de vſuris. auc. ad hec in fi. Itē qꝛ ſors eſt irrecuꝑabilis. ⁊ iō non eſt ꝓprie mutuū. afratres minores tenent iſtam opinioneꝫ predicatores te jͣ. nēt ꝙ ſit vſura. ⁊ ideo tutius eſt abſtinere. argu. jͣ. de ritu 1. nup. adoptiuus.§. ſeruiles. ī fi.§. ¶ In fi. gl. adde ꝙ qn̄ qꝫ factū adijcit̉ quātitati. ⁊ tunc preſumit̉ vſura. vt in iſta glo. qn̄qꝫ qͣꝫtitas adijcit̉ facto vel ſpēi. ⁊ tūc non p̄ſumit̉ vſura. ſed eſt pena licita. vt no. ꝑ doc. C. de vſuris. cum al legas qd̓ dixi primo. eſt verum qn̄ vtrūqꝫ adiicit̉ in eadē perſona. ſed ſi in ꝑſonis adijcit̉. dic vt. jͣ. de ſolu. qui res.§. mihi rome. Quid ergo dicimus de pena que ponitur in cōpromiſſis. ſi nō ſoluerint ẜm formam laudi. dic vt. jͣ. de verbo. ob. l. quinta§. ſi ſortem. Quid ſi iſta pena adijciatur per ſtatutū. dic vt no. Cy. C. de vſur. auc. ad hec in fi. ſed quid ſi apponitur ꝑ modū intereſſe. qꝛ dicit ꝙ ꝓmit tit noīe intereſſe tm̄. dic vt no. Ci. jͣ. de ſer. expor. l. ſeruus ea. in addi. ⁊ facit. l. fi. jͣ. de p̄to. ſtip. ſed quid de pacto ꝙ apponit̉ quotidie in inſtrumentis. qꝛ ille qui accipit mu tuum ꝓmittit facere cōfeſſionē coram iudice ſub certa pe na. vtrum valeat iſta ꝓmiſſio. dicit Iaco. ꝙ ſic. qꝛ iſtud fa ctum non apponitur tanqͣꝫ adiectio ſortis. ſed ad cautio nem ⁊ faciliorem exactionem ſicut pactum de dando pignore vel fideiuſſore. vt. jͣ. de cōſti. pec. qui aūt. ⁊ l. hacte nus. in fi. ego cōfiteor ꝙ tenet pactū de facienda ꝯfeſſiōe de recognitiōe debiti nō tn̄ tenet adiectio pene ī mutuo. O. qꝛ eſt adiectio ſortis in fraudem vſurarum. vt no. Dy. d̓ x. ver. oblig. ſi penam. ⁊ Cy. C. de vſuris cum allegas ẜm in ſi Ray. de forliuio. nota iſtam glo. valde. ¶ Seruus fidelis pōt mutua s. ꝯ̄i fugitiuus. re peculium. fuga mādatuꝫ ij reuocat. cōſumptione mala fide non reconciliat mutuuꝫ. ī. ir. ſi bona fide recōciliat. h. d. ¶ Nota ꝙ ſi monachus vel yconomus mon̄. apoſtata fiat ſtatim perdit officiuꝫ. ⁊ fa la. cit in ar. ꝙ ſi procurator ſocietatis florētinoꝝ fugiat vel a in bāno ponat̉ mādatum intelligitur reuocatum ipſo fae. ctoᵇ. nec oportet certificari ꝯͣhentes. qꝛ nō hꝫ originē ex I. de ſo. l. cum ꝗs. ſuum enim factum reuocans. ⁊ ſcire ⁊ notificare dꝫ non alienum qd̓ poteſt probabiliter ignora re. ⁊ bene facit ad qōnem bānitorū. qꝛ bāniti dicunt̉ fugi tiui. vt in auc. de pace tenen. ⁊ eius viol̓. c. i.§. ſiꝗs hoīem coll̓. x. ⁊ ex ꝗbꝰ ca. in poſ. ea. l. fulcinius. ad cognitionē. ī mo ꝓ mortuis hn̄r. vt no. inſti. quib. mo. ius. pa. po. ſol. .§. relegati. maxime quo ad efficatiam. vt. jͣ. de tute. ⁊ rō. diſtra. l. ſi tutor rei publice.§. pe. nam quo ad ꝑſonaꝫ ſuā pro mortuo eſt habēdus qui inter viuos cōnumerari nō poteſt. vt. sͣ. de capi. diminu. l. amiſſione.§. qui deficiūt. ⁊ argu. C. de apoſta. l. hi qui. ſed quo ad bona non hētur pro mortuo. ſed retinet bona ⁊ ſoluit pro his collectas ⁊ onera. vt. jͣ. de pollicita. l. pollicitatꝭ. ⁊ facit ad. l. ſi is ꝗ rem.§. iulia. jͣ. de fur. Ex lect. anti. ¶ Per fugam reuocatur mandatum. ⁊ ideo fugitiuus mutuando non tranſfert dn̄ium nec ꝯͣhit̉ mutuū niſi cōſumptione ſecuta. h. d. ⁊ no. hic diligenter ꝓ mercatoribus ꝗ ſunt procuratores ſue ſocietatis ꝙ eo ipſo ꝙ fiunt ceſſantes ⁊ fugitiui ſpirat eorum mādatuꝫ ita ꝙ in p̄iudiciū eius ſocietatis amodo nihil pn̄t. facit. jͣ. de ſolu. fugitiuus. ⁊. l. cum ꝗs. in prin. ¶ In tex. ꝯceſſa. ⁊ durat ibi ꝗd ergo. qō ibi vēdicari. Rn̄ſio. no. hic duo. primo ꝙ per fugam ꝑdit̉ adminiſtratio ⁊ expirat māda tum. Scd̓o no. ꝙ cōſumptio recōciliat mutuū quod fiet bona fide. ſecus ſi mala fide qd̓ eſt no. Conſumptio ſupplet Ia furioſO. defectum conſenſus s hincinde. vide qd̓ no. jͣ. de cōdi. inde. l. interdū. in fi. glo. ⁊ defectum dn̄ij. ⁊ ꝓducit reconcilia tionem ignoranti ⁊ furioſo. ⁊ ꝓcedit recōciliatio particu laris. ⁊ ſic diuidit̉ ꝯfirmatio ꝯͣctus. hoc dicit cum principio. l. ſeq. ⁊ nota ꝙ in his que fiūt a iure nō requirit̉ ſciē tia. ſic. jͣ. de cōdi. ob cauſam. l. ſi pecunia.§. ſeruum. ſed in his que ab homine. dic vt. jͣ. titu. i. l. labeo. Ex lec. ant ¶ Ex conſumptiōe oritur cōditio que ex numeratione oriri non potuit ꝓpter defectum cōſenſus vel aliū defectū. etiā ſi is qui numerauit fuiſſet malefidei. hoc dicit vſqꝫ ad.§. ſi ſeruus. quod ego dixi. sͣ. l. ꝓxima.§. ſi fugitiuꝰ. ⁊ dꝫ intelligi reſpectu accipiētis. ſed reſpectu tradentis nō exigit̉ bona fides. Et in oībus iſtis legibus nota ꝙ illd̓ qd̓ a pͥncipio ē inualidū poſtea validat̉. nō tn̄ vt agatur ex eo. ſed ob. id ẜm glo. ibi verſa fuerit tex. ꝓ conſumptione facta. vt no. jͣ. e. ſingularia. ¶ In tex. quis etiam furioſus a principio vel ex poſt facto. vnde ꝯſumptio amouet hic duos defectus. defectū cōſenſus ⁊ defe ctum dn̄ij. ¶ Nota ꝙ in acꝗſitione que fiet re ipſa nō de ſiderat̉ cōſenſus. nec deſiderat̉ ſciētia. ⁊ ꝙ furor ⁊ igno. rantia paribus paſſibus ambulant. qd̓ dic vt. jͣ. ſo. ma. l. ij. .§. volūtate. ¶ Scd̓o no. ꝙ lꝫ a principio deficiat cōſenſus. tamē ex poſt facto oritur obligatio. gl. tn̄ vult ꝙ iſta obligatio nō ſit ex ꝯͣctu. ſed ex diſpoſitione legali. ⁊ ē paſ ſus ſubtilis. non ergo recōciliatur mutuum qn̄ deficit rō ne ꝯſenſus. ſecus ſi rōne dn̄ij. ⁊ eſt ratio qꝛ maior eſt defe ctus cōſenſus qͣꝫ dn̄ij. qꝛ ipſo iure nullus eſt ꝯͣctus vbi de ficit conſenſus. ſed vbi deficit dn̄ium a principio eſt in pē denti. vt. sͣ. e. ꝓinde. vnde in primo caſu iſtius. l. non agit̉ ex ꝯͣctu mutui ſed ex equitate generali. l. ſi ⁊ me ⁊ titiuꝫ jͣ. e. ẜm Iac. ¶ Tertio no. magnam virtutem ꝯſumptio nis. qꝛ tm̄ vtilitatis affert conſumptio quantum dn̄iuꝫ a principio. ⁊ ideo ſupplet non ſolum vnum defectum ſed plures. qd̓ eſt no. ¶ Quarto no. in. l. nam ⁊ ſi fur. ꝙ fur agit ex ſua improbitate. hoc non eſt verum. īmo agit ex ſua ꝓuiſiōe. non exꝓuiſiōe legali. ⁊ ſic nō ob. jͣ. de furtis. l. itaqꝫ fullo. ¶ Quinto no. ꝙ illud quod operatur con ſumptio totius reſpectu totius. illud operat̉ conſumptio partis reſpectu ꝑtis. ¶ Et no. ꝙ pōt agi ad ꝑtem ſiue ꝑ partes ẜm Gui. ⁊ ponit exemplum littera de eo ꝗ noluit conſumere metuens ꝓteſtationem dominij. ⁊ ſic no. ꝙteſtatio excuſat ꝓteſtatum a mora vel culpa. ⁊ facit eum nō incidere in obligationem. ſic. jͣ. de. l. cōmiſſoria mulier

fundos. ¶ Iteꝫ nota ꝙ conuētus ex mutuo poteſt refer re qōnem dominij. qd̓ eſt verum aſſumendo in ſe onus ꝓ bandi. ⁊ ita intelligo iſtum text. nam ꝯͣ eum preſumit̉ eo ꝙ accepit pecuniam tanqͣꝫ ignorantis vt. C. eo. nuduꝫ de origine. ⁊ ar. C. de contrahen. ſtipu. optimam. ⁊. jͣ. de ſol. ticia. ⁊ hoc veꝝ ſi agatur ex mutuo naturali. ſecus ſi agatur ex ſtipulatione vel cyrographo qꝛ tunc non poteſt re ferri queſtio dominij. vt. l. qͣꝫuis. C. eodē que verba nota. ¶ Oppo. contra principium. nam aut iſta obligatio re ꝯtrahit̉. ⁊ hoc eſt falſum. qꝛ niſi ꝯſenſus accedat res non obligat vt. jͣ. e. l. non omnis. ⁊ nullus ꝯͣctus eſt ſine cōſen ſu vero vel interpretatiuo vt. jͣ. de actio. ⁊ ob. l. obligatio num ſubſtantia. ⁊ qn̄ conſenſus deficit a principio ꝯͣctus non pōt ꝯfirmari ad agendum. ſed qn̄ cōfirmat̉ ad excipiendum exceptio non deſiderat ꝯͣctum. vt. jͣ. e. l. ſi ego. ⁊ jͣ. de actio. ⁊ obli. l. obligationum. qui ꝓprijs iuribus nō ſubſiſtunt. qꝛ iuregentium deficit ꝯͣctus ſi deeſt cōſenſus. nam ſine ꝯuētione nullus ꝯͣctus eſſe pōt vt. l. i. sͣ. de pact. conuentio aūt requirit animoꝝ copulam. vnde ⁊ ex diuerſis ꝯſenſibus nō naſcit̉ obligatio. vt no. jͣ. de act. ⁊ ob. l. ꝯſenſu. aut ꝯͣhitur aliter. ⁊ tūc aut ex ꝯtractu vel quafi. aut ex delicto vel quaſi. vt inſti. de oblig.§. ſtipu. ſꝫ hic nō poteſt contrahi aliquo dictorum modorum. ergo nullo modo. So. nō naſcitur nec obligatio nec actio ex vero cō ſenſu. ſed ex ficto ſecuta cōſumptione ⁊ ideo eſt vtilis actio ẜm Io. nam lex fingit furioſum ꝯſentire. qꝛ de furore ſuo agit̉ ẜm Io. Sed Azo hoc non ꝯſentit ꝙ hic agatur ex ꝯͣctu. qꝛ ꝯͣctus deſiderat veruꝫ ꝯſenſum qui non cadit in furioſo. ⁊ ideo dicit ꝙ certi ꝯditio gn̓alis eſt hic propo nēda ex generali capite. vt. jͣ. e. l. ſi me ⁊ titium. vel ꝯditio ſine cauſa ẜm Azo. ⁊ pōt dici vt actio ſit natiua ex varijs figuris cauſarum. vt. jͣ. de act. ⁊ obliga. l. i. ⁊ no. jͣ. de in litem iuran. l. nūmis. vel ꝙ ſit datiua. qꝛ non naſcit̉ ex p̄ce. denti cōtractu ⁊ obligatione. vt. sͣ. de pac. l. iuriſgentium .§. i. ¶ Oppo. dr̄ hic ꝙ poſt factum reconciliat̉ mutuuꝫ cōſumptione. nec furor impedit ꝯfirmari. ꝯtra. jͣ. de acꝗ. here. l. ſi quis alicui. ⁊. l. ſi per epiſtolam. ⁊. jͣ. de acꝗ. poſ. l. ſi is qui animo. So. ibi in negocio quod pendet ex conſenſu futuro. hic in eo qd̓ dependet ex cōſenſu de preterito nec exigit ꝯſenſum ꝑſeuerare. ¶ Oppo. ꝙ furi occaſione furti non competat actio. vt. jͣ. de fur. l. itaqꝫ. Solu. hic agit̉ ex ſuo facto. ibi non. vel hic agitur ex ꝯͣctu. ibi ex delictonam in delictis vertitur prouiſio legalis que non ſufficit niſi agat̉ furti. ſed in contractibus ſua ꝓuiſio ſibi non debet auferri. ⁊ facit. jͣ. de acꝗ. re. do. l. nemo. vbi dr̄. ꝙ poſſeſſio in probatione non parit ciuilem acꝗſitioneꝫ. ¶ Oppo. vlterius. ꝙ ex auctoritate non poſſit diuidere petitionem. vt. jͣ. cōmo. l. ſi vt certo.§. i. Solu. hic ex neceſſitate diuidit. vt dicam. jͣ. e. l. quidam extimauerunt. ¶ Quero mutuaui pecuniā alienam ⁊ ſtipulatus ſuꝫ mi hi reddi. dn̄s vēdicat pecuniam an impediat agere. ⁊ videtur ꝙ ſic. vt in ver. ꝙ ſi. ſed ibi in mutuo naͣli qd̓ deſiderat ꝯſumptionem. hic in ciuili. qd̓ non pendet ex cauſa dominij. vt. C. e. l. ij. hoc eſt veꝝ ꝙ natiuitas obligationis non pendet ex dn̄io tamen nata actio videtur elidi euicta pecunia. qꝛ mutuans tenet̉ accipiētem facere dominum. ⁊ ideo tenet̉ de euictione. ergo non agit ſi euictio facta eſt vel imminet in limine. vt. jͣ. de peri. ⁊ cōmo. rei. vēdi l. habitationum. Item cauſa videt̉ a dn̄o cauſari. Item in teritus ꝯtingēs facto creditoris liberat debitorem generis ſaltem ope exceptionis vt. jͣ. de ſolutio. l. qui. x. Item paria ſunt non accepiſſe. ⁊ euictum eſſe ergo ⁊c. vt. jͣ. e. l. que pecuniam. Item debitor habet facultatem ſoluendi eādem ſpēm. vt no. in. l. ij. sͣ. e. ſed hoc non pōt ar. jͣ. depo. l. bonafides. ⁊. jͣ. ad treb. l. heres. imputet ergo ſibi creditor ⁊ ſue culpe aſcribat qui impedit ne ſibi ſatiſfiat. ⁊ nol le dr̄ creditor ſibi ſatiſfieri. qd̓ nolle nō pōt ſuo facto impeditus.i. ſua culpa. qꝛ mutuauit pecuniam alienam. vt C. de naͣli. libe. l. legem. in fi. ar. jͣ. de here. vendi. l. vēditor ex heredi. ¶ Quero quid ſi dn̄s non repetit. ſed d̓bitor Si certum petatur. non vult ꝯſumere. nec interceſſit ſtipulatio. ꝗdam dicunt ꝯdici poſſeſſionem per ꝯditionem triticariaꝫ tanqͣꝫ p̄doni. ar. jͣ. de triti. l. ij. vel per cōditionē. l. ſi coloni. qꝛ ex poſt facto detinet cum vitio. arg. jͣ. de acqui. re. do. l. pōponius in fi. legis. ar. cōtra de acqui. poſ. l. clam poſſidere. in pͥn. alij dicunt ꝙ habet̉ pro conſumpta. ar. jͣ. de ꝯͣhen. empt. l. labeo ſcribit ſi bibliothecā. ⁊ sͣ. de ſta. homi. l. aretuſa. niſi habeat iuſtam cauſam nō ꝯſumēdi vt qꝛ eſt admonitus c a domino.ᶜnam tunc non dr̄ ſtare per eum. interduꝫ eniꝫ volens ⁊ petens facit quaſi fidē ꝯͣctus tunc explicaſſe vi detur. qn̄qꝫ ẜm naturam ꝯuentionis tunc ſecus vt not. jͣ. de v̓bo. ob. l. in executione.§. fi. ⁊. jͣ. e. l. qui pecuniam gl. tenet ꝙ ſi non habet ꝓbabilem cauſaꝫ defendēdi ꝯſume re tenet̉ nec poteſt conqueri. qꝛ poteſt ſoluere illud idem ⁊ erit liberatus. nec pōt creditor dicere non fui dn̄ſ. qꝛ al legaret contra ſe nullitatem contractus. nec etiam poteſt exigere dn̄ium. vbi non dedit dn̄ium. qꝛ petit plus re qd̓ eſſe non pōt. vt. sͣ. e. l. rogaſti.§. pe. ¶ Querit̉ an deſiderat̉ ꝯſumptio. an actio oriat̉ ex ꝯͣctu. an ex ꝯſumptōe. qꝛ ꝯſumptio habet̉ pro dn̄ij trāſlatione. vt. jͣ. e. l. ſi filius. ⁊. l. non omnis.§. fi. ſed renaſcit̉ obligatio. ergo ⁊c. vt inſti. d̓ obliga.§. ſequens. ⁊ hec vera qꝛ iſta obligatio ſumit ori ginem a pͥma ꝯuentione cooꝑante ꝯſumptiōe. vt. jͣ. d̓ fide iuſſo. l. ſi quis pro eo.§. ſi nūmos. ⁊ facit qd̓ no. C. de reꝝ ꝑmū. l. ex placito. ¶ Sed quo tꝑe oritur actio. ego dico tēpore ꝯſumptionis ar. in. l. fi. co. p̄dio. ⁊ de iure codicil. l. quidam referunt. vnde ante non currit p̄ſcriptio creditori. qꝛ ante non habet ius fundatuꝫ ad agēdum vt hac l. cum ſi. ⁊ adde qd̓ no. jͣ. e. l. pe.§. fi. Sed quis debet pro bare an ille qui dicit non ꝯſumptum ⁊ tuet̉ ſe ex negatiua an actor qui dicit ꝯſumptuꝫ ⁊ tuet̉ ſe ex affirmatiua. ⁊ vi det̉ ꝙ affirmās. vt. jͣ. de proba. l. ij. ecōtra ꝙ negans. vt. jͣ. de v̓bo. ob. l. hoc iure. ⁊. jͣ. e. l. pe. l. fi. ⁊. l. non omnis.§. ⁊ cum pecunia. So. interdum affirmatiua facit pro actore negatiua pro reo. ⁊ tunc aut negatur cōtractus a principio. ⁊ actor debet ꝓbare. Aut non negatur principium. ſed negatur obligatio de preſenti. ⁊ tunc negans probet idem ſi negat̉ dn̄ium. nā aūt negat̉ p̄ſens. aut preteritum pͥmo caſu ꝓbat actor. in ſcd̓o ꝓbat reus vt. C. de ꝓba. l. ſi ue poſſidetis. lꝫ ſit glo. cōtra. in. l. certum.§. ſi quis abſente. jͣ. de confeſ. ſed illud pōt eſſe. qꝛ cōfeſſio eſt indiuidua ſi ſit vna oratio tm̄. ⁊ cōfiteor te habuiſſe dn̄ium vel te fuiſſe dn̄m olim tm̄. non nūc. vt no. C. de excep. l. ſi quideꝫ. ⁊ .jͣ. e. l. quidam extimauerūt. ar. ꝯͣ extra de tranſac. C. Pre terea niſi dicas ꝙ ibi non fuit vna or̄o ſꝫ ſint due ẜꝫ quoſ dam. alij non diſtinguunt ſit vna oratio ſed ſit vnuꝫ factū vel duo facit. jͣ. depo. l. publia in fi. Interduꝫ ecōtra nega tiua facit pro actore. ⁊ affirmatiua pro reo. ⁊ tūc aut eſt ꝯditio negatiua. ⁊ actor debet probare vt. l. hoc iure. qꝛ fūdat originē ſue petitōis. ar. C. de eden. l. fi. in fi. aut non eſt oratio negatiua inſerte ꝯditiōis. ſed negatiua ſolutio nis. ⁊ tunc aut quo ad agentē hꝫ preambulā obligationē ⁊ p̄ſumitur ꝓ agēte. vt. jͣ. de ꝓba. l. quinquaginta. aut nō hꝫ preambulā obligationem. ⁊ tunc agens debet ꝓbare vt no. Inno. extra de accuſa. c. ſuꝑ his. ⁊ ibi per Hſtoi. ⁊ per Cy. in. l. ij. C. de iure emphi. Sed pone dicit ſtatutuꝫ ꝙ quicunqꝫ non denūciauerit iniuriam puniat̉ in. x. accu ſo titium ꝙ non denunciauit ꝓbo iniuriaꝫ ſicut debeo. ſꝫ non ꝓbo negatiuam. an vinco. ⁊ dicit ꝙ ſic. qꝛ fiſcus age re videt̉. nam ego noīe fiſci ago. ⁊ fiſcus eſt creditor vn̄ habet intētionem fundatam. Si v̓o dicit ſtatutum ꝙ qui cunqꝫ non ſoluerit collectam non audiat̉. ⁊ tu agis cōtra me. vl̓ accuſas me criminaliter. ⁊ ego tibi oppono ꝙ nō ſoluiſti. ego debeo ꝓbare negatiuam. qꝛ quantuꝫ ad me non habet aliquam p̄cedentem obl̓onem ẜm Bar. in. l. hoc iure. jͣ. de verbo. obli. interduꝫ allegatur negatiua cō tra factum ꝓprium per modum erroris. ⁊ tunc allegās debet ꝓbare vt. C. de reb. credi. l. fi. ⁊. C. de erro. aduo. l. ij. ⁊ quod ibi no. ⁊ facit qd̓ no. C. de non nu. pec. l. ij. cū ſi. ⁊ facit ad predicta. jͣ. de re mili. l. iij.§. ſi ad diem. ⁊. l. qui Bal. ſuꝑ. ij. ff. veteris. c ¶ Admoni tuſ a dn̄o. no. hic Frā. aret. ẜ proteſtatio fcā alicui ne cōſumat rem vl̓ ꝯuertat eā in vſus ſuos qꝛ res eſt ꝓte ſtātis tribuit iuſtam cāꝫ re tinēdi rē in pͥ mo ſtatu ⁊ nō ꝯſumēdi pecuniam ꝗuimo dicit ipſe oꝑaret̉ forte iſta ꝓteſtatio ꝙ ꝯſumēſ eēt ī mala fide al legat. l. ſi fun dū. ⁊ qd̓ ibi no. C. d̓ rei vt di. eſt.n. diciipſe conſumē ptio qͥdā alie natio de quo bar. in. l. nō ſolū.§. fi. jͣ. de no. ope. nun.

Si certum petatur. commeatus. Interduꝫ allegatur negatiua patrimonij ⁊ dic vt. jͣ. e. l. fi. ⁊ sͣ. qui ſatiſda. cog. l. ſi v̓o.§. i. ⁊ ibi no. Ad de ꝙ negatiua ſimplex ex qua nihil reſultat. qꝛ eſt preciſe nihil non pōt ꝓbari. ⁊ facit qd̓ no. jͣ. ti. i. l. nam ⁊ poſtea in prin. qꝛ qd̓ non eſt non pōt ſciri vt no. ff. de acꝗ. poſ. l. locꝰ ſecus ſi aliquid reſultat puta delictum vel obligatio. Ex lec. anti. ¶ In glo. ſed tunc ſic ꝓpter ibi amiſſa nō tenet̉ nec ob. C. e. incendiū. qꝛ hic fingitur amiſiſſe facto creditoris ibi per caſuꝫ. Item ibi deficit res ⁊ nō cauſa. hic res ⁊ cauſa obligādi ẜm Ia. bu. vel hic genus eſt in obligatione reſpectu ſpēi. vel ibi genus eſt in obligatiōe ſimpl̓r ẜm eundē. d. Ia. loquēdo hic ante cōſumptioneꝫ ſed Ray. de forli. ibi. l. iuris. īmo videtur ꝙ agatur cōdi tione ex lege ſi coloni de agrico. ⁊ cen. So. non eſt veruꝫ qꝛ ibi poſſeſſio ꝑuenit cum vitio hic non ẜꝫ Ray. ¶ In fi. glo. ibi vt hic ſubijcit. Ex hoc nota ꝙ. l. iuris habet lo cum qn̄ per aliquem ſtat iniuſte ſecus ſi iuſte. ⁊ adde qd̓ no. jͣ. de verbo. obliga. in executione in fi. NOVAADDITIO. Ex lectura antiqua. ¶ In tex. ibi furioſo ⁊c. ¶ Op. extra de. l. qd̓ ab initio ſed ibi ſtatu non mutato.i. rebus ſic ſe hn̄tibus loquit̉. h̓ eſt ſtatus rei ⁊ rei iure mutata eſt. ¶ In gl. qͥritur recita op. admiſſionem aut conditio de qua hic dicit oritur ex numeratione ⁊ hoc īpoſſibile qꝛ numeratio nō obligat ni ſi mediāte ꝯſenſu. jͣ. eo. nō omnis in pͥn. qui in furioſo ceſſit. aut ex cōſumptione ⁊ hoc eſſe non pōt qꝛ conſumptio non eſt modus obligandi ſolue ꝙ h̓ vr̄ tacite cōſentire qꝛ agitur de ſuo cōmodo. h̓ eſt maledictū qꝛ hͦ exigit̉ verus ⁊ expreſſus cōſenſus ẜm glo. Tu dic ꝙ nō eſt maledictū qꝛ refert aut exigit̉ expreſſus vel tacitus cōſenſus ⁊ furio ſus non vr̄ conſentire aut ſufficit conditionem ceſſare ſicut eſt. jͣ.§. item ꝓpter preambulū conſenſuꝫ ⁊ tūc ſufficit ⁊ ideo ꝯcludēdo dic vt azo. ꝙ hic orit̉ ꝯditio ex equitate generali non ex ꝯͣctu qꝛ nullus. nec ex re diſtincta a ꝯͣctu qꝛ re non deducta in ꝯͣctum mutui nō orit̉ obligatio mu tui ẜm Iaco. bu. qui dixit in mutuo oriri ob. re mediāte ꝯſenſu melius dixiſſet inmediate oriri ex re ⁊ mediate ex conſenſu ⁊ ideo dr̄ re cōtrahi a cauſa īmediata. NOVAADDITIO. Ex lectu. antiqua. In tex. ibi ideo ꝑ Am et ſi fur̄. paniē ꝯdico. io. caſuꝫ in quo admittit̉ petitio pariꝭ. ſed hic nō poterat peti totū. Itē no. agenti ex mutuo naͣ li referri qōneꝫ dn̄ij ſed h̓ ideo qꝛ h̓ qō ſumpſerat ab alia ꝑſona originē ⁊ īpediebat ꝯͣctꝰ nullitatē ⁊ vide h̓ ꝑ guil. ⁊ per Ia. de are. sͣ. eo. l. ij.§. appel. vbi de h̓. ſed ſi agat̉ ex mutuo ciuili. non pōt referri qūo dn̄ij vt. C. e. l. ij. niſi in ca ſu no. hic ī gl. ⁊ ratio qꝛ in mutuo ciuili ad natiuitatē actionis nō reꝗritur trāſlatio dn̄ij. ſed in naͣli ſic. niſi ſit ſecu ta cōſumptio ⁊ ideo in naͣli pōt referri qūo dn̄ij dūmodo excipiēs aſſumat ſibi onus ꝓbationis qꝛ ē ꝯͣ euꝫ p̄ſūptio vt. l. ſi neutri in fi. de priuil. cred. ẜm Ray. In glo. qͥ incipit ſed tūc ibi. l. i.§. ij. itē ꝗd huic ob. l. incendiū ſed h̓ qꝛ hic deficit res ⁊ cā obligandi ex quo accipiens per factū auctoris īpeditur ꝯſumere ⁊ vti. ſed ibi deficit res ſed nō cauſa obligandi ẜm Ia. bu. vel ibi genuꝫ eſt in obligatōe h̓ non ante cōſumptꝭ. ẜm Ray. ⁊ falſum dicit ꝓpter ſtipu latꝭ. interpoſitā. C. eo. l. ij. vel h̓ genus reſpectu ſpēi ibi ge nus ſimpl̓r ẜm Ia. bu. In eadem glo. ibi nō eſt aſtrictus Iteꝫ aut mutuans vult agere iure dn̄ij ⁊ non pōt qꝛ res non ſua aut iur̄ poſſeſſionis ⁊ non pōt qꝛ mutuū ẜm naͣꝫ ſuam non cōtrahitur reſpectu ſolius poſſeſſionis vt. sͣ. l. ij. in.§. appellata non ob. lex indebiti.§. ſi minimū qꝛ indebi te ſolutum. Nā ⁊c. in poſſeſſione nuda ꝯſiſtit indebitꝭ. ſꝫ hͦ ē cōdicere ꝯͣ naturā mutui nā in poſſeſſione ſola nō cōſiſtit mutuū. Itē non ago ex. l. ſi coloni qꝛ ibi poſſeſſio ad reū ꝑuenit vitio reali h̓ non cōdicit dic agi ex ficta cōſum ptione vt gl. facit de ꝯͣhen. emp. labeo forte. etiā lex ſi colo ni hꝫ locū ẜm Ia. bu. quaſi cū vitio detineat̉ tūc gl. dicit ꝙ cū agitur ad genus non cōdicit̉ pͥmo. ſed certꝰ ante cō ſumptꝭ. genus nō eſt in obligatōe agit̉ ergo ex illa ſi colo ni. ſi debitor ē malefidei. ſecꝰ ſi bonefidei ẜꝫ ray. ſed cū re ferat qōnē dn̄ij nō pōt eē tūc bonefidei licet poſſit fuiſſe. Ex ꝯͣctu ſerSi ſeruus cōmunis. ni cōis q̄rit̉ actio ꝓ ꝑte cuilibet dn̄oꝝ ⁊ in pecunia repetēda ab vno dn̄oꝝ non repetit̉ ꝑs in quolibet nūmo ſed a modo petitiōis diuidēde. h. d. Et eſt ratio qꝛ illud eſt fiēdū qd̓ vtri qꝫ parti cōmodius eſt vt. jͣ. de ſol. l. cū ſtichus. No. ꝙ hic eſt dicere quinqꝫ ⁊ qn̄qꝫ faciūt x. ⁊ refert. aut eſt numerus aggregatus ⁊ diuiſus ⁊ faciūt. x. aut eſt numerꝰ diſgrega tus ⁊ diuiſus. ⁊ non faciūt. x. vt no. jͣ. de ſolu. l. cū ſtichus ⁊ sͣ. de iuriſdi. om. iudi. l. ſi idē cū eodē. ⁊ hoc fuit ꝯſultū a qd̓ ſi ſtatutuꝫª dicit ꝙ bāniti a. c. libris ſupra poſſint īpune offendi. ⁊ ꝗdam habet diuerſa bāna. vnuꝫ ī ꝗnquagin ta aliud in ſexaginta. ꝙ non pōt īpune offendi. qꝛ ꝗnqua ginta ⁊ ſexaginta non faciunt cētum. x. ſed faciunt ꝓpriū numerum ad quem ſolum terminat̉ quod no. Ex lect. anti. ¶ Non cōtrahitur mutuū nec obligatio de mutuo niſi quatenuſ genus fuit accipiētis. h. d. ibi na ⁊ ſi cōmunes. ¶ No. in iſto v̓. ꝙ ſi vnus d̓ ſocietate mu tuat pecuniā cōem non pōt repetere niſi ꝑtē ſuā niſi pecu nia eēt cōſūpta ar. in pͥncipio. l. ⁊ pro tāto expedit ꝙ ſocij inuicem cōſtituant procuratorem qꝛ tūc partim agerēt noīe ꝓprio partim ꝓcuratorio. vt. sͣ. fami. herciſ. plane vl̓ hic non erant ſocij per ꝯͣuentionem ſed re ipſa. al̓s noīe ſocietatis quilibet poſſet inſolidū experiri. vt no. Cy. C. eo. cum te. ſed pro prima opi. facit in. l. ſi ſocius. ⁊. jͣ. ad. l. fal. l. in. l. falei. hoc eſſe ẜᶠ. Iſta. l. hꝫ quatuor rn̄ſa. in ſillus. gmo dicit ꝙ filius pecunt̉ am ſibi mutuatā ſoluit d̓ peculio ⁊ nūmi extāt ⁊ pr̄ vēdicat. in ſcd̓o dicit ꝙ ſi ſūt ꝯſumpti ceſ ſat ꝯditio ⁊ reconciliat̉ ſol̓o. In tertio rn̄ſo rn̄det tacite obiectioni. nam vr̄ ꝙ ꝯſumptio inducat ꝯditionē nō peri mat vt. sͣ. l. ꝓxi. ſed rn̄detur ꝙ idem operat̉ cōſumptio ꝙ dn̄ium. ⁊ ideo ibi dn̄io tranſlato a principio naſcit̉ obl̓o eidem ⁊ ex poſtfacto recōciliat̉ obligatio per cōſumptio nem. ⁊ ita loquit̉ lex ꝯͣria. ſed vbi dn̄iuꝫ ab initio trāſlatū parit liberationem ibidē ex poſtfacto cōſumptio liberationē parit. vt hic. Quarto dicit ꝙ iſte caſus mutui eſt de illis caſibus vbi trāſlato dn̄io ceſſat ꝯditio nec datur repe titio etiā p̄textu ignorātie iuris h. d. No. ꝙ patri vēdicā ti nll̓a exceptio ob. No. ꝙ ꝯſūptio ſol̓onē ꝯualidat. No. ꝑia eē dn̄iuꝫ tranſlatū a pͥncipio ⁊ ꝯſumptionē eſſe ſecutā. No. ſol̓onē indebiti ope macedoniani non repeti. Ex lec. anti. ¶ Cōſumptio recōciliat numeratōeꝫ ꝓut ſit. ⁊ iō ſi fiet ad liberādū parit obl̓onē ⁊ nō liberatiōem h. d. dicit ēt iſta. l. ꝙ qn̄ cōpetit exceptio odioſa ſolutū p̄t vēdicari nō trāſlato dn̄io ſecus eo trāſlato vel ſecuta ꝯſū ptiōe qꝛ tūc nō poterit ꝯdici regula ergo. l. ꝗ ex. de cōdi. inde. hꝫ locū in iudicio perſonali non in reali qd̓ eſt no. ¶ Oppo. ꝯͣ pͥmuꝫ. jͣ. de cōdi. inde. l. ꝗ exceptione. ⁊ hac l.§. fi. So. ibi loquit̉ qn̄ fuit ſolutum cū trāſlatione dn̄ij. h̓ qn̄ ſine dn̄ij traſlatōe. qd̓ eſt no. dignum. dn̄iuꝫ gͦ pͥuilegio potētius eſt vt. jͣ. de priuileg. credito. l. vētri.§. fi. ⁊.§. ī bo nis. ⁊. jͣ. de pecul. l. ex facto. ⁊. jͣ. de in rem verſo. l. quidaꝫ. ⁊ de pub. l. excep. ¶ Opp. ꝯͣ ſcd̓ꝫ ⁊ videt̉ ꝙ cōſumptio patri nō noceat vt. jͣ. ad mace. l. ſꝫ ſi pr̄.§. ſi ab alio in fi. vbi dicit ꝙ in omnē euētuꝫ pater repetit. So. ibi pater venie bat nomine ſuo. hic noīe filij. truffa eſt. qꝛ iſta lex fundat ſe ſuꝑ conſumptione non ſuꝑ nominis diuerſitate. Scd̓a ſo. eſt ꝙ hic pecunia erat cōſūpta bona fide ibi mala. ad hoc facit. sͣ. e. l. rogaſti.§. fi. iſta eſt diuinatio. Tertia ſolutio eſt ꝙ ibi fuit ſolutum nomine patris. hic nomine filij. certe et hic ⁊ ibi ſimpl̓r loquit̉. nec obſtat ratio iſtius legis in vi nominis inſerti. ſed in vi cōſumptōis. quid dice mus. dico ꝙ hic ſoluit filius de peculio. In cōtrario ſoluit de re non peculiari vnde emanauit ſolutio. vel ſolue. qꝛ ibi dn̄ium erat queſitum patri. vt. jͣ. de acqui. heredi. l. et

placet nec erat in adminiſtratꝭ. iuris vel factī apud filium ſed peculium eſt in adminiſtra. ſaltem facti. ſic ⁊ alias ſit dr̄ia an ex facti adminiſtratione aliꝗd oꝑetur alias acꝗra tur. vt. jͣ. de pec. leg. l. cū dn̄s ſeruuꝫ.§. aliud. ¶ Oppo. ſi ſoluit de peculio. ergo trāſtulit dn̄iuꝫ. vt. jͣ. e. l. fi.§. fi. Sol. ibi ſoluit d̓ peculio qd̓ erat in ꝓprietate filij. qꝛ erat caſtrē ſe vel quaſi hic de eo qd̓ erat in ꝓprietate pr̄is niſi ſint ta lia in ꝗbus hn̄t vſufructuꝫ ⁊ dicat̉ habere ꝓprietatē. vt l. i. ⁊. ij. de vſufru. ear. rer. que vſu cōſu. ⁊. C. de ſec. nup. l. hac edictali.§. mobilius. ¶ Opp. ad fi. l. de. l. fi. ad mace do. Sol. ibi in errore facti. hic in errore vel ignorātia iu ris. deinde ꝯclude ſic. aut filius accepit mutuū in cauſam licitā. ⁊ ceſſat repetitio. vt. C. ad macedo. l. fi. in fi. Aut fu it mutuuꝫ irrationabile ⁊ ꝯͣ ſena. conſul. ⁊ tunc aut ſoluit de peculio caſtrēſi vel quaſi. ⁊ ſiquidē errore facti repetit puta ꝙ credebat pr̄em ratificaſſe. cuꝫ nō ratificaſſet. vt. jͣ. ad mace. l. fi. Si aūt ꝑ errorē iuris vt qꝛ putabat ſe effectualiter teneri nō repetit vt hic in fi. rō dr̄ie eſt. qꝛ errans in iure eſt in lata culpa. ⁊ tractat de lucro captādo. ⁊ ille ꝗ mutuauit ꝯͣ legē eſt in lata culpa. ⁊ tractat de dāno vitā do. Itē eſt reus. ergo potior ſed errans ī facto ertore tol lerabili nō eſt in lata culpa. vnde lata culpa mutuantis p̄ponderat ⁊ eum ꝑſtringit reſtitutioni. aut filius ſoluit de peculio ꝓfectitio vel aduētitio. ⁊ tūe aut pecunia extat ⁊ pater vendicat vt hic dicit. aut non extat ⁊ eſt conſumpta mala fide. ⁊ idem. sͣ. eo. l. rogaſti.§. pe. qꝛ mala fides nihil pōt reconciliare vel fauere. aut bona fide. ⁊ tunc aut filiꝰ ſciēter vel ꝑ errorē iuris. ⁊ non pōt ꝯdiciſi filius ſoluit no mine ſue obligatiōis vt hic. ſi noīe pr̄is cōpetit repetitio patri. ar. jͣ. de fideiuſſo. l. qui ꝯͣ ſenatus. qꝛ pater ipſo iure non tenebat̉. ſed ſi pater decedit ⁊ filius ei ſit heres. non pōt filius venire ꝯͣ factuꝫ ſuuꝫ. vt. jͣ. de ꝯdi. inde. l. ſi nō ſor tē.§. ſi filius. ⁊ ar. jͣ. de pig. actio. l. rem alienam. Si aūt fu iſſet error facti hr̄et locum conditio ēt facta conſumptiōe ar. C. de rei vendi. l. certum. ⁊. jͣ. de condi. ex lege. l. mala fi de. qꝛ ꝯſumptio non īpedit bn̄ficium erroris vt. jͣ. de ꝯdi. inde l. ꝙ indebituꝫ. ⁊. l. ſi non ſortē.§. libertus. Si aūt fili us ſoluit de paterno non peculiari indiſtincte pater repetit. vt in.§. ſi ab alio. ¶ Quero q̄ ꝓportio ſit iſta. ſeu que cōparatio inter dn̄ium trāſlatuꝫ ⁊ conſumptionē ſecutaꝫ. rn̄deo ſicut ſe habet dn̄ij traſlatio ad ꝯfirmandū ꝯͣctum. ſic dn̄io non trāſlato ſe ad illud habet ꝯſumptio. Itē ſicut ſe habet dominij tranſlatio ad ꝯfirmandum diſtractum. ſic ad idē ſe habet conſumptio ⁊ ſuccedit loco dominij. ⁊ ideo idem qd̓ veritas oꝑatur. ⁊ ad illum effectum. qꝛ ad id adaptāda eſt fictio. ⁊ tendit ad illum finem ad quem adaptatur veritas vt hic patet ẜm Ia. but. ⁊ facit. jͣ. tit. i. l. ſed ⁊ poſſeſſori.§. itē ſi iurauero. ⁊ ad hoc alle. ⁊ no. de iſto modo argumentandi a ꝓportionalibus quo multuꝫ vtebat̉ Ia. bu. in diſputatione. ⁊ no. ſimile. jͣ. de ꝯdi. īde. l. ſufficit. ⁊ facit ar. ad forēſes qui recipiunt̉ in ciues originarios. qꝛ hoc eſt per fictioneꝫᵇ puta enim ciuilitas pōt induci per veritatem. ſed originaria. non. vt. l. aſſumptio ne. jͣ. ad mu. pares ergo erunt per omnia iſte ciuilitates. ⁊ facit. jͣ. ad. l. falci. l. falcidia. Si tn̄ aliud ſtatutum loquere tur diſcretiue ⁊ in pͥuilegio de ciue originario. dicunt qui dam ꝙ non intelligit̉ de ficto. ſed de naͣli ciue. arg. in. l. fi. .C. de his qui veni. eta. ipe. ſed ⁊ ibi ab hoīe ꝓfert̉ hic a le ge. Sed que eſt ratio ꝙ ī macedoniano oriat̉ ciuilis obli gatio cum lex reſiſtatern̄deo qꝛ non obuiat a pͥncipio obligationis cuꝫ ꝯͣctus ſit alias ſimpliciter ꝑmiſſus de iure gentium. ſed obuiat exceptōi ⁊ ſi opponat̉ exceptio ſemꝑ poteſt allegari. ⁊ ideo poteſt opponi poſt ſnīaꝫ vt. jͣ. ad ma cedo. l. tametſi. ⁊ dic vt ibi. ⁊ eſt argumē. ꝙ ſi ciuibus eſt aliquid in beneficium indultum. etiam poſt ſnīam poſſit reus allegare ciuilitatē. item eſt arg. ꝙ vi pacis ⁊ concor die poſſit allegari poſt ſnīam. Ex lec. anti. Ficta nūeratio in mu Ingularia. iuo oꝑatur qͣꝫtuꝫ nā. ſiue loquamur de numeratōe ficta interueniēSi certum petatur. Si certum petatur. te noua. ſiue eadē ꝑſona. h. d. ¶ Ad euidētiā huius. l. p̄mitte ꝙ mutuuꝫ ꝯͣhitur dupliciter. vno modo ex reali tra ditione vt. sͣ. e. l. ij.§. itē mutuuꝫ. alio modo ex cā tranſlatꝭ. vt hic in v̓ſi. cum ex cauſa. ⁊. C. eo. ſi ex precio ẜm Gui. ⁊ vtroqꝫ modo dr̄ mutuuꝫ nāle. tamen pͥmo modo dr̄ naͣle vere. ſcd̓o mō dr̄ naturale ficte. Secūdo p̄mittatis ad eui dētiam ꝙ hec. l. ꝯtinuatur ad p̄cedentia. hoc modo dictū eſt ſupra. ꝙ in mutuo requirit̉ vera traditio a mutuāte in accipienteꝫ cuꝫ trāſlatione dn̄ij. ⁊ iſta eſt regula in mutuo naͣli. modo hic ponit ab iſta regula duas exceptiones. pri ma in verſi. nam ſi tibi. ſcd̓a in ver. vt cuꝫ ex cauſa. ⁊ iſte ē verus intellectus huius. l. vt pꝫ in gl. ſ. ſpālia in fi. ẜm odo fre. ⁊ alios. Itē p̄mittatis ad euidentiā ꝙ quidaꝫ dicunt hec ſpālia ꝓcedere in mutuo pecunie numerate. Alij dicunt in omni re mutuabili. ⁊ hoc tenet Gui. ſed ſicut diuerſificat̉ factum ſic pōt eē vera opi. pͥma vel ſcd̓a. vt ī gl. q̄ īcipit breui manu. ibi ſingularia.i. ſpecialia. ſiue ſit ꝯͣ regulam generalem. ¶ No. duos caſus vbi ꝯͣhitur mutu um ſine trāſlatione dn̄ij a mutuāte in accipientē. pͥmus ca ſus eſt qn̄ debitor mutuat mandato creditoris. vbi cōcur rit duplex fictio. vna inter debitorem ⁊ creditorem qꝛ vi debitum numeraſſe creditori. vnde ab eo liberat̉ ipſo iu re. Alia inter mutuātem ⁊ accipientē qꝛ fingit̉ numeraſſe eo ꝙ fecit per alium numerari. ⁊ ſunt iſte fictiones rela tiue. qꝛ vna refert̉ ad aliam. ſcd̓s caſus eſt vbi re vera non interuenit aliqua trāſlatio dn̄ij ſed retētio dn̄ij vt cum diuerſa cauſa ꝯuertitur in cauſam mutui. vbi ſimiliter ſunt due fictiones. prima qꝛ fingit̉ ſolutum creditori ex cauſa veteri. ſcd̓a qꝛ illud vr̄ mutuatum debitori ⁊ vna iſtarum fictionuꝫ eſt acceſſoria ⁊ cōſecutiua alterius ⁊ ideo cōcur runt. ſed due fictiones pariter pͥncipales in eodem actu nō cōcurrūt. vt. l. i. C. de dotꝭ. ꝓmiſ. No. hic ꝙ vnus actꝰ qn̄qꝫ cōtinet plures actus. ſic. jͣ. de acꝗ. her. illud. ⁊. jͣ. d̓ ſo. ī numerationibus.§. fi. ⁊. jͣ. d̓ dona. inter vi. ⁊ vxo. in. l. iij.§. ſciendū. ibi nam celeritate. ¶ Iſta. l. reputat̉ difficilis ꝓ pter intricationē gloſaꝝ ⁊ ꝓpter naturam ſue materie. ⁊ hꝫ tres lec. ẜm vnam lecturam eſt gnaͣlis quo ad cōtractꝰ ſpāles quo ad pecuniā ⁊ ſic verbum pecunie accipit̉ ſtricte. ⁊ v̓bum credite large. ⁊ deſeruit prime parti rubrice illi.ſ. de rebus creditis. ſed ẜm aliam eſt ſpālis in ꝯͣctu mutui ⁊ ē ſpālitas fauore huius ꝯͣctus ⁊ huiuſmodi ſpā litas in alijs ꝯͣctibus nō habet locum ⁊ v̓buꝫ pecunie ac cipit̉ large pro qualibet re mutuabili. sͣ. e. l. ij.§. item mutuuꝫ. tertia lectura eſt ꝙ iſta. l. ponat duo ſpālia in mutuo cōtra regulā ⁊ naturā mutui naͣlis vt ꝯͣhatur obligatio re lꝫ mutuans per ſe non tradat nec dn̄ium trāſferat. ſed per alium tradētem ⁊ ſuum dantē. puta per ſuum debitoreꝫ vt in pͥmo exēplo. Itē vr̄ ꝙ in caſu ꝯͣhatur ēt ſi nil dat̉ vel tradit̉ nec a ſe nec ab alio. ſed alia cauſa puta mādati. ⁊ in cauſam mutui cōuertitur. qꝛ tunc interuenit interpretatiua traditio ⁊ ꝓpter fingendā vnam traditionem neceſſe eſt fingere duas. h. d. ¶ No. ẜm primam lecturam ꝙ in quolibet ꝯͣctu ille qui per aliumᶜ numerat per ſe numera re videt̉. ¶ Scd̓o no. ꝙ in quolibet ꝯͣctu pecunia pōt d̓ uolui de vno ꝯͣctu in aliū. ¶ No. tertio l. ꝙ in numera. tōe pecunie pn̄t cōcurrere ſucceſſiue plures fictiōes ⁊ plu res improprietates. ¶ Oppo. ꝙ iſta oppoſitio eſt de re bus ⁊ videtur ꝙ in primo exēplo iſtius. l. non ſit ſpāle in pecunia numerata. immo idem ſit in qualibet re. etiam in ſpecie ꝙ qui per alium tradit videat̉ tradere per ſeipſuꝫ vt in regula iuris. qui per alium facit. Sol. concedo ꝙ per alium facit ipſe facere videt̉.ſ. mediate. ⁊ tanqͣꝫ cauſa remota. ſed in pecunia videtur facere immediate ⁊ tanqͣꝫ cauſa ꝓxima. qꝛ videt̉ pͥmo numerata ſibi. ⁊ ſtatiꝫ ꝑ eū nu merata alij. occultat̉ enim vnus actus ꝓpter velocitateꝫ. vt. jͣ de dona. inter vir. ⁊ vxo. l. iij.§. ſi ſtichum. ⁊. jͣ. de iure dotꝭ. l. licet.§. quotiens. ¶ Oppo. ⁊ videt̉ ꝙ idem ſit in ſpē qd̓ in quātitate. ⁊ ꝙ vna manu data alia manu reddi ta videat̉. vt. jͣ. de iure do. l. in ſponſalibus.§. i. nec valet ſi dicac ibi in eadem perſona. h̓ in diuerſis. tuꝫ qꝛ iſte tex. nō Bal. ſuꝑ. ij. ff. veteris. c ij b ¶ Per fictionē. adde do. bar. ſoc. in rub. jͣ. ſol. ma. ⁊ qd̓ ibi dixi in apoſtil. ADDITIO. c ¶ Per aliū cōproba hoc per vulgatiſſi maꝫ regulaꝫ d̓ reg. iu. ī. vi. qui ꝑ aliū facit ⁊c. cū ꝯcor dantibus. ⁊ ibi ſcribētibꝰ.

facit vim in pluralitate ꝑſonarum. immo exequat vnuꝫ ⁊ plures. tum qꝛ ſaltem iſtud ꝯͣriuꝫ erit ꝯtra ſecundam par tem iſtius lr̄e. Sol. ibi loquit̉ qn̄ retinēs rem eam hēbat. ⁊ eam tradere poterat tunc in illo inſtanti tꝑis ⁊ loci. hic non habebat ſed dominij ſol̓oni tantū deſtinauerat. arg. .sͣ. e. l. certi conditio.§. fi. ⁊ de rei vēdica. l. eius rei. ⁊ ē ratio qꝛ pecunia habilius facilius ⁊ aptius cadit in actibus hoīuꝫ qͣꝫ aliqua alia res. ⁊ oīa pecunia menſurant̉. vt. jͣ. de fideiuſſo. l. ſi ita fideiuſſorē acceꝑo. ⁊ ꝓdeſt hoc ſcire. qꝛ ſi fundus debitus a marito ꝯſtituat̉ ei pro dote ⁊ fingat̉ hincinde traditio. fundus erit dotalis. Et ſoluto mr̄imo nio reuertet̉ iure dn̄ij ad vxoreꝫ. ſed ſi traditio non finga tur vt fundus remiſſio.i. liberatio fundi eſt in doteꝫ nec ſo luto matrimonio eſſet in dn̄io vxoris nec venit fructus. vt d. l. ſi ſponſus. ⁊ facit. jͣ. de fur. l. falſus.§. pen. ⁊. jͣ. de condi tio. fur. l. parui. Sed quare fingit̉ traditio ⁊ retraditio. re ſpōdeo qꝛ poſſeſſor non poſſet ſibi mutare cauſam dn̄ij. nam titulus ſuperueuiens a non dn̄o non cauſat dn̄o titu lum nec affert dn̄ium nouum niſi fingat̉ ab illo recedere ⁊ de nouo ſuꝑuenire. vt. jͣ. de acꝗ. poſ. l. iij.§. ex plurimis. In oībus ergo que dn̄ij tranſlationem deſiderant iſte fictiones neceſſarie ſunt. nec obſt. jͣ. de ſolu. l. qui ſic. qꝛ hic ẜm naturam negocij ibi cōtra naturaꝫ negocij. vt. jͣ. eo. l. ſi tibi. vel hic ē fictio que ꝯſiſtit ī auctoritate legis. ibi homi nis factum. ¶ Oppo. tertio ſine vlla poſſeſſiōe ciuili vel naͣli trāſit breui manu dn̄ium ſed traditio fingit̉ circa do minium ⁊ poſſeſſioneꝫ iſtud non vr̄ veꝝ qꝛ in acquirenda vel retinēda poſſeſſione ex ſeipſa lex non fingit. vt. jͣ. de ac qui. poſ. l. i.§. ſi vir. Rn̄. fictum dominiū eſt iuris ⁊ de iure. ⁊ ideo non deſiderat opem facti ⁊ traditōis vere nec adminiculum poſſeſſionis. ¶ Oppo. qūo cadūt hic due fictiones ꝯtra. l. i. C. de do. ꝓmiſ. ſo. aut fictiōes ſunt cauſa actus. ⁊ tunc non ꝯcurrunt plures fictiones qn̄ actus eſt de ſe inualidus. vt in. l. cōtraria. aut actus eſt cauſa fictionum. ⁊ tunc pōt actus cauſare plures fictiōes vt hic qꝛ validus eſt vel hic ſunt fictōes ſubalterne ſeu ſubordi nate. vt in.§. ſtichum. ibi eſſent coequeue vnde ibi fictio vna non cauſat alteram. hic ſic. qꝛ ſunt fictiōes ſucceſſiue. ¶ Op. ſi iſta lex eſt gn̓alis in omni ꝯͣctu. ergo ſicut oīs ꝯͣctus pōt ꝯuerti in mutuum. ſic ⁊ mutuuꝫ in oēm cōtra ctum vt in mandatū. ſed hoc eſt falſum ar. jͣ. man. l. ſi vero non remunerandi.§. ſi poſt. non enim poſſet cōuerſio fieri ex mutuo in ꝯͣctū mandati. qꝛ ex poſtfacto mandatum non ꝯͣhitur vt ibi patet. ſed mutuum pōt ꝯͣhi ex poſtfacto vt hic. ⁊ ideo iſta prima lec. ꝙ iſta. l. ſit gn̓alis in omni ꝯͣctu non eſt lectura cōueniens veritati. ¶ Uenio ad ſecundam lecturam. ⁊ nota ex ſcd̓a lectura de qua in principio feci mētionem ex ea. ꝙ lꝫ datio fundetur in perſona adhibita vt det. tn̄ effectus dationis tranſfert̉ in eum qui dari iubet. dicet aliquis ille ꝓprie dat qui mandat. vt l. pater de man. vindic. ergo non eſt neceſſaria fictio huius. l. Rn̄. quando iubens eſt dn̄s tunc proprie ipſe dat. nam ipſe immediata cauſa eſt dn̄ij trāſferendi. vt ibi. ſed vbi dn̄ium non reſidet penes ſe. ſed penes eum qui exeꝗ tur mādatum. tunc ꝓprie dat qui mādat qꝛ iſte actus ꝓprie non cadit in eo cum non ſit dn̄s vt. l. traditio de acꝗr. re. domi. qn̄qꝫ enim mādatum eſt collatum ſuꝑ iure tranſ ferēdo. ⁊ iunc ꝓcedunt p̄dicta. vt. jͣ. de dona. l. hoc iure. .§. ſi quis dederit. ⁊. jͣ. eo. ti. l. eius qui in ꝓuinciaꝫ.§. quas v̓o. qn̄qꝫ ſuꝑ ſimplici ⁊ mero facto. ⁊ tūc aut eque cadere poteſt tale pactum per naturaꝫ ipſius facti in vtroqꝫ. ⁊ tunc mandans videtur interpretatiue facere. aut non vt 3. qꝛ non pōt fieri corꝑe alieno vt adulterium ⁊ tūc non vi det̉ feciſſe mādans. ſed punit̉ tanqͣꝫ inſtigator ⁊ de conſi lio prauo. vt no. jͣ. de vi ⁊ vi arma. l. i.§. deieciſſe. qꝛ adul terium non pōt cōmitti niſi cōmittat̉ in ſe ⁊ in alium. vnde facti natura impedit per aliuꝫ explicari. vt. C. de cadu. i. tol. l. vnica.§. ſinautem. ⁊ eſt ratio qꝛ hic non pōt adapta ri fictio vbi natura non adaptat̉ ar. sͣ. de adop. l. naꝫ adoptio. qn̄qꝫ aliꝗd in mādante cadit non in mandatario. ⁊ tunc ſi non eſt capax mandatarius facti valet. vnde non tenet̉ mādans. aut eſt capax facti lꝫ nō obligatōis. ⁊ tunc mādans in delictis. vt no. sͣ. de iuriſdic. om. iudi. l. ſi ꝗs id qd̓ in fi. Nota ẜm hoc vnum actū tenere locum ⁊ vicem duoꝝ factoruꝫ non ſolum in ꝑſonis diuerſoꝝ. ſed etiam in eadem ꝑſona. nam celeritate ꝯiūgendoꝝ extremoꝝ me dium occultat̉ vt. jͣ. de acquir. heredi. l. illud. ⁊. jͣ. de dona. inter vir. ⁊ vxo. l. iij.§. ſtichum. ¶ Oppo. ⁊ videt̉ ꝙ non ſit ſpāle in mutuo. nā idem video in contractu dotis qꝛ ſi debitor mulieris dotat mulierem ⁊ ipſa dotaſſe videtur per ſeipſam immediate. ⁊ ille alius mediate. vt. jͣ. de iure dotꝭ. l. licet.§. quotiēs. item idem in ꝯͣctu donatiōis ſi lex ei non obuiet. vt. d.§. ſtichum. Sol. ibi res erat p̄ſens hic non. ⁊ ideo eſt hic ſpāle. ¶ Op. ⁊ videt̉ ꝙ nedum in ob ligatione. ſed etiam in liberatione exigat̉ ꝙ res ſit in conſpectu. al̓s ſit in pn̄ti. ⁊ ꝙ ipſa res dimittat̉ ſeu relaxet̉ qd̓ habet̉ pro traditione vt. jͣ. de ſolu. l. pecuniam. So. ibi loquit̉ quo ad naͣlem ⁊ verā ſolutionē. hic quo ad ciuilem ⁊ fictam numerationem. nam effectus cuꝫ titulo qui habet̉ a poſſeſſore ⁊ cum traditiōe v̓bali habet vim poſſeſſionis corꝑalis que per viſum acquirit̉. vt. jͣ. de acqui. poſ. l. i.§. ſi iuſſerim. ¶ Opp. cōtra ſcd̓m exemplū huius. l. ⁊ videt̉ ꝙ non ſit ſpāle in mutuo. ſed idem ſit in alijs ꝯͣcti bus. dicit lex ꝙ ſi mulier cōſtituit debitori maritoqꝫ ſuo in dotem rem debitam. puta funduꝫ. ⁊ res erat penes de bitorem ꝙ ẜm ordinem iuris ⁊ intellectus vir videt̉ ex pͥ mo debito ſoluere vxori ⁊ vxor illud ideꝫ immediate dare in dotem. ⁊ ſic fictio iuris ſequit̉ intellectualem ordinem. ⁊ duo facta ſucceſſiua fingunt̉ vt. jͣ. de iure dotꝭ. l. ſi ſponſalibus.§. i. Sol. vt dixi ſuꝑius ibi loquit̉ in re pn̄ti. que tunc inter manus verſabatur. vnde viſus eſt pro actu corꝑali. Item qꝛ traditio erat in promptu facilius fingitur ar. sͣ. de rei vēdi. l. eius rei. In alijs ergo ꝯͣctibus lꝫ nō requirat̉ actus requirit̉ aptitudo: ⁊ potentia concurrens in illo loco ⁊ tēpore ſed in mutuo ſufficit ꝙ res ſit penes debitorem ⁊ poſſit ſolui ſine difficultate vt hic. eſſe enim rem paratam ſolutioni. nō eſt dicere rem p̄paratam ⁊ de putatam. ſed ꝙ ſine difficultate ſolui poſſit ſaltem enim ipſo animo p̄paratur ⁊ ſufficit in hoc actus mētalis.i. cōſenſus. vt hic. ¶ Sꝫ op. ⁊ videt̉ ꝙ nō ſufficiat cōſenſus vt. jͣ. man. l. qui negocia. vbi dr̄ ꝙ non mutuum lꝫ debitor per epiſtolam cōfiteatur ſe hr̄e cauſa mutui. id qd̓ debet̉ ex cauſa geſtionis. So. ibi res non extabat.i. pecunia nō erat apud confitentē vbi enim res non extat non cadit fi ctio ſuꝑ re. vt. l. huic ſcripture ad. l. aquil. ſed vbi perſona non eſt non cadit fictio ſuꝑ perſona. dico qn̄ fictio tendit ad eſſe. vt eſt fictio poſtliminij. ſed qn̄ fictio tēdit ad non eſſe cadit fictio ſuꝑ eo qd̓ quōdam fuit ⁊ nunc non eſt. vt in fictiōe. l. cornelie. vt. jͣ. de libe. ⁊ poſthu. l. gallus.§. ſi eius. alicui enim rei vel ꝑſone vel actui ineſſe debet fictio ſicut accidēs oportet ꝙ inſit alicui ſubiecto. ⁊. jͣ. e. l. eius qui in ꝓuinciaꝫ.§. pe. ⁊. l. ij. sͣ. de vſufruc. In mutuo ergo ad hoc vt fiat cōuerſio eſſe debet conſenſus. Item res vt hic. ſecus ſi eſt cōſenſus non res vt in ꝯͣrio. ſed certe iſta eſt diuinatio ꝙ ibi reliqua non eſſent apud confitentem. nam ſua cōfeſſio ꝓbat ꝯͣrium. vt. jͣ. e. l. lecta. nam confeſſio ꝓbat mutuum naͣle. niſi neget̉ numeratio. vt. jͣ. de ver. ob. l. ſi ita ſtipulatus.§. griſogonus. ad idem facit. jͣ. depoſit. l. publia.§. fi. vnde ego aliter ſoluoª ⁊ dico ꝙ in iſta conuerſione de pecunia debita in cauſam mutui tria exiguntur cōſenſus ꝙ res extet ⁊ facilitas ſoluendi. ſed vbi ſolutio vera habet in ſe difficultatem ſecus vt inter abſentes in. l. cōtraria. vt. jͣ. de ver. ob. l. fi.§. ſi inter eos. ⁊ de he re. iſti. l. ſuus quoqꝫ. lꝫ ergo non reꝗratur verus actus. tn̄ reꝗritur aptitudo ⁊ ꝓpinqua potentia exeundi in actuꝫ ⁊ hoc in re debita. ſed in re ꝓpria mutuantis p̄ſertim ab eo poſſeſſa lꝫ a debitore detenta. dic vt. sͣ. e. l. certi conditio.§. fi. ⁊ facit qd̓ no. Dy. in. c. peccatuꝫ de reg. iur. li. vi. ¶ Nūc deſcēdo ad tertiam lecturaꝫ de qua ſupra in pͥncipio legis feci tibi mētionem. ¶ Nota ꝙ fictum mutu um reputat̉

Si certum petatur. um reputatur mutuū naturale. Item ꝙ īterpretatiua tra ditio quo ad dn̄ij trāſlationē idem oꝑat̉ ꝙ vera. ¶ Op. ⁊ videtur ꝙ ſine ſtipulatione non poſſit fieri iſta mutatio ſiue cōuerſio. vt. C. eo. l. ſi ex p̄cio. So. hic res debita erat parata ſolutioni ibi non. ¶ Oppo. ꝙ idem ſi non ſit pa rata. vt. C. e. l. ſi ꝓ mutua. vbi nudo pacto ſit cōuerſio. ſo. īmo illud pactum erat veſtitum qꝛ erat appoſitum in ꝯtinenti. ſic. sͣ e. l. rogaſti in pͥn. ⁊. l. ſi ꝗs nec cauſaꝫ. ¶ Op. tertio ad idem. C. de non nu. pec. l. aduerſus. So. ibi pactum erat veſtitum lr̄is ⁊ ſolemni cyrographo. ⁊ dic ſic. cum queritur an vna cauſa poſſit cōuerti in cauſaꝫ mutui aut loqueris de ciuili mutuo. ⁊ tunc hoc pōt fieri tripl̓r. ſ. per ſtipulatōeꝫ. vt C. e. l. ſi ex p̄cio. per pactū appoſitum vt. C. eo. l. ſi pro mutua. ⁊ per ſolēne cyrographum. vt. C. de non nu. pec. l. aduerſus. lꝫ in hoc videat̉ ꝯͣdicere lex ſi ex p̄cio. ſed dic vt ibi no. Aut loqueris de mutuo naturali. ⁊ tūc nō requirit̉ aliud niſi ꝙ res ſit ꝑata ſolutioni. vt h̓ ⁊ bene dico quaſi naturale. qꝛ īterpretatiue tm̄ īproprie ⁊ ficte non vere. ¶ Nūc accedamus ad qōnes. ⁊ q̄ritur primo an ſit in alijs rebus. dicūt quidam ꝙ ſunt iſta ſpābliaᵇ pͥmo qꝛ in pecunia facilius fingit̉ ſolutio ⁊ traditio qͣꝫ in alijs rebus. qꝛ natura ſui eſt aptior ad ſoluēdū vt in duobus exēplis huius. l. Sed hoc non placet qꝛ idem in rebus que ꝯſiſtunt in pondere ⁊ mēſura qd̓ in rebus que ꝯſiſſunt in numero. ⁊ dicendū eſt ꝙ iſta tria eandem habent naturam. vt. sͣ. e. l. ij.§. ij. Secūdo qꝛ pecunia faciliuſ cōſumit̉ ſola immixtione. vt. jͣ. de ſoluti. l. ſi alicui. Sed tu dic ꝯͣ ꝙ ꝯſumptio ſit tripliciter per deſinere extare. ꝑ non apparere ꝙ extet. ⁊ per immixtionem inſeꝑabilem.i. con fuſionem. ſed iſta cōfuſio bene cadit in rebus que menſu ra ꝯtinent̉. Item in his que pondere. vt. jͣ. de acꝗr. re. do. l. naturalē.§. volūtas. ego credo glo. veraꝫ. qꝛ in pecunia ꝑditur dn̄ium īmixtione ideo recōciliatur mutuum. ſed in alijs rebus non ꝑdit̉. ſed ſit cōmutatio. vt. d.§. voluntas. vnde huiuſmodi non dr̄ ꝯſumptio. vt. sͣ. de rei vendi. l. marcellus.§. fi. Tertio eſt ſpeciale in pecunia. qꝛ magis cōcernit totum patrimonium debitum quantitatis qͣꝫ de bitum in ſpecie. nam debitum qͣꝫtitatis ꝯcernit pr̄imoniū totum obligatōe ⁊ executōe debitū ſpēi obligatōe. qꝛ ꝑſonalis eſt nō executiōe. qꝛ non debet fieri niſi in illaꝫ ſpe ciem ſi pōt fieri in ipſa. vt. jͣ. ad trebel. l. deducta.§. nūmis. ⁊ de le. ij. l. cuꝫ pater in prin. ⁊. jͣ. de pec. l. edium. idem tn̄ qd̓ in pecunia eſt in quolibet debito generis. qꝛ certū cor pus non cōcernit vt. jͣ. de iudi. l. ſi fideicōmiſſum.§. tracta tum. nec eſt finita obligatio ꝑſonalis. vt. C. de actio. ⁊ ob. l. ſicut. ⁊. l. i.§. ſi heres realia iura pn̄t rebus vt. sͣ. de neg. geſt. l. qui aliena.§. fi. Quarto eſt ſpeciale. quia tutor ſua auctoritate ſola pōt ſibi mutuare pupilli pecuniam ⁊ ſe facere debitorem eius qd̓ non eſt in alijs rebus. vt. jͣ. de ad mi. tuto. l. quotiēs.§. ſi nō tantuꝫ. pōt ergo ſe actore accipere mutuam pecuniam. vt quilibet ⁊ in ſe ex cauſa mutui tranſferre dn̄ium qd̓ eſt mirādum. ſed in alijs rebꝰ vel ꝯͣctibus hoc non poſſet fieri niſi cuꝫ auctoritate tutoris vel curatoris. vt no. C. de ꝯͣhen. emp. l. cum ipſe. ſecus eēt in ſindicis ciuitatis. qꝛ vnus alij non poſſet vēdere vt no. in. l. i. C. de ꝯtracti. iudi. vnde idem videt̉ in tutoribus. vt auctoret̉ pupillo non vendat ipſe tutor ſolus. ⁊ facit. C. de ſacroſan. ecc. auc. ꝗbuſcunqꝫ modis. Quinto eſt ſpāle in pecunia vt ſi pupillus eſt debitor tutoris poſſit ſibi tutor ſoluere ꝓpria auctoritate. vt. jͣ. de admi. tuto. l. quotiens.§. ſicut. Sed certe ideꝫ videt̉ in qualibet re. vt. jͣ. de cō trahen. emp. l. fiſtulas.§. funduꝫ. ſed ibi quo ad poſſeſſio nem loꝗtur non quo ad dn̄ium niſi cederet auctoritas iu dicis. ar. l. de iure dotꝭ. l. ꝓfectꝭ. in fi. pͥncipij. non ergo ac cipiendo ſua auctoritate facit rem ſuam. ſed acꝗrit poſſeſſionem. vt in.§. fundus. fallit in pecunia in qua non requirit̉ decretum. vt no. in. l. i.§. fuit queſitum ad treb. idē forte qd̓ in pecunia eſt in oībus rebus que ſolo curſu tem poris deteriores efficiuntur penes intrinſecam bonitatē vt in frumēto. qꝛ non eſt neceſſarium decretum. vt. l. lex que tutores. ergo ſi tutor facit palam ⁊ bona fide fiet do minus ſua ꝓpria auctoritate. ar. d.§. ſicut. Sexto eſt ſpāle vt habēs partem integralem cōdicat partem nalem. vt .sͣ. e. l. nam ⁊ ſi fur.§. fi. ⁊ hoc idem credo in oībus rebꝰ in quibus partes recipiunt inuicem functionem. Septimo eſt ſpāle in vſuris vt vſura inſerta pecunie debite non petat̉ ex pacto incōtinenti appoſito. ſecus in alijs rebus vt frumēti. vt. l. oleo. idē ergo in pena. ⁊ ſic lex que dicit penam ex nudo pacto non deberi. non videtur intelligi qn̄ additur pecunie tm̄. hoc non eſt verum. vt. jͣ. de ſeruis expor. l. moueor. ⁊. l. ea lege. Octauo eſt ſpāle in pecunia. vt facilius ī ea p̄ſumat̉ vſura qͣꝫ ī alijs rebus. dicta. l. oleo ⁊ arg. extra de vſur. c. nauiganti. Nono eſt ſpeciale in pe cunia vt in ea potius attēdat̉ vſus qͣꝫ materia. vnde pōt reddi vna pecunia pro alia exquo in vſu hoīum eꝗpollēt vt dixi. sͣ. e. l. ij.§. i. qd̓ non eſt in alijs rebus. vt. l. cum ꝗd. Decimo eſt ſpāle. qꝛ interroganti in pecunia aurea facta rn̄ſioē ī ea eꝗpollenti. tenet ꝓmiſſio facta ⁊ ſtipulatio. vt. jͣ. de ver. obli. l. que extrīſecus. ⁊ fingitur ꝯformitas ibi nō Undecimo eſt ſpāle. qꝛ pecunia omnia menſurat ⁊ non menſerat̉. vt. jͣ. de fideiuſſo. l. ſi ita fideiuſſorem accepero. ⁊ ideo ſcriptum eſt pecunie oīa obediunt. ⁊ iterum dicit c Ariſtoteles. nūmis eſt fideiuſſor.ᶜ ⁊ iterum ita debesᵇ di5 ligere nūmuꝫ vt ei nō ſubijcias intellectū. Duodecimo ē ſpāle in pecunia. qꝛ lꝫ ſit vera in materia ⁊ in forma. tn̄ ſi ꝯficitur ab eo ꝗ non habet auctoritatem. pro falſa reputa tur. vt. C. de fal. mone. l. ij. qd̓ non eſt in alijs rebus. Deci motertio eſt ſpāle. qꝛ ciuitas ⁊ quelibet perſona que leſa n reſtitui pōt. p̄ſumitur ledi ī pecunia mutuata niſi ꝓbetur ī cōuerſio. vt. jͣ. e. l. ciuitas. ⁊ no. jͣ. ti. i. l. nam ⁊ poſtea.§. ſi mi nor. ſecus forte eſt in alijs rebus. vt in vino frumēto ⁊ ſimilibus ad vſum quotidianum neceſſarijs. qꝛ faciliores ſunt hoīes ad capiendam pecuniam mutuo qͣꝫ frumētuꝫ vel huiuſmodi. ⁊ ex facilitate p̄ſumit̉ leſio. ar. jͣ. de noual. doli mali. ego credo ꝙ idem ſit in qualibet re mutuatavt. C. ſi aduerẜ. credito. l. i. ⁊ in auc. hoc ius porrectuꝫ in fi. ⁊ jͣ. e. l. ciuitas. Decimoquarto eſt ſpeciale in pecuniaꝓ que ē in adiudicatiōibus. nam ſi in iudicio vniuerſali res adijcitur. dꝫ ꝯdēnari in pecunia non in aliquo fundo vel alia re propria. vt. C. co. diui. l. iij. ⁊ inſti. de offi. iudi. in fi. Decimoꝗnto eſt ſpāle qꝛ precium in emptione ⁊ merces in locatione debet eſſe in pecunia non in alia re. lꝫ ſecus in fructibus. vt. jͣ. d̓ p̄ſcriptis v̓bis. l. naturalis.§. at cū do. Decimoſexto eſt ſpāle. qꝛ oīs ꝯdēnatio ad intereſſe ſit in pecunia nō in alia re. vt. l. iij. in fi. C. de inutili ſtipulatio. ⁊ jͣ. de ver. ob. l. ſtipl̓ones non diuidūtur.§. celſus. Decimo ſeptimo eſt ſpāle. qꝛ cum nomē precij ſimpliciter ꝓfertur ſola pecunia numerata datur ītelligi ⁊ ſolus ꝯͣctus ēptio nis. vt. l. vlti. C. de p̄dijs curiali. li. x. Decimooctauo ē ſpā le in pecunia. qꝛ oīs pena ei inſerta reputat̉ vſura maxime in mutuo. vt no. sͣ. eo. l. rogaſti.§. fi. ⁊ vide qd̓ not. jͣ. de cōdi. ob cau. l. ij. Secundo q̄ritur an ſint aliqua ſpālia in ꝯͣctu mutui reſpectu alioruꝫ ꝯͣctuum. rn̄deo ſic. nam qn̄qꝫ mutuum ꝯͣhitur ſine cōſenſu. vt. sͣ. e. l. ſi a fure. ſcd̓o rn̄. ẜꝫ Io. qd̓ in nullo alio ꝯͣctu reꝑitur. qꝛ obligationū ſubſtan tia exigit ꝯſenſum. vt. l. ex maleficijs.§. longe minus. ⁊. C. de do. l. nec ignorans. ſed tu dic ꝙ idem in mutuo. vt. jͣ. e. l. ſi ego. ⁊. l. ſi a fure. ⁊ dic vt ibi ẜm Ac. Secūdo eſt ſpāle in ꝯͣctu mutui. qꝛ in eo tm̄ habet locum macedonianum niſi eſſet color queſitus. vt. jͣ. ad macedoni. l. ij. Tertio eſt ſpāle. qꝛ in mutuo filiuſfamilias minor non reſtituitur ſi pr̄ cōſenſit. vt. sͣ. de mino. l. iij.§. ſed vtruꝫ. Quarto ē ſpāle. qꝛ ꝯfeſſio in mutuo ſi fiat in ſcriptis dr̄ ꝯͣctus lr̄aruꝫ ⁊ ſi ſit non ſpe future numeratiōis ſtatim obligat cum effectu alias poſt biēnium. vt. C. de non nu. pec. l. aduerſus. vt. C. de poſtul. l. ſub ſpecie. non obſt. C. e. l. ſi ex precio. qꝛ ibi non erat ſcriptura ꝯfeſſionis ſed ꝓmiſſionis. vnde pa cto nudo non cōtinet̉ cyrographum obligatorium. vel verius in. l. ſi ex p̄cio. ꝯfeſſio erat in. l. aduerſus non. qꝛ annectebat cauſam nam ⁊ cōcurrebat cauſa in cyrogra Bal. ſuꝑ. ij. ff. veteris. c iij de imo. h̓ col. vi. ꝗ multa pe cunie ſpecialia addit vltra ea q̄. do bal. ponit hic ⁊ d̓ mum ſe ēt ad iſta remittit. c ¶ Eſt fideiuſſor. Adde eūdem bal. in .ſ. recepti de cōſti. pe. in fi. i. col. ⁊ quod ꝑ are. in. l. ad uocati. C. de aduoc. di. iu. ADDITIO. d ¶ Ita dēs. vide in fonte phi. in ethicis a. iiij. lib. jͣ. vbi de virtutibus moralibꝰ naturalit̓ diſpu tat. ⁊ ibi oēs ſcribētes.

Si certum petatur. phum. eo. tit. l. generaliter vel in. l. ſi ex p̄cio. nō erat pecu nia parata ſolutioni. ſed in. l. aduerſus. ſic iſta eſt vna diuinatio. ſecus ī alijs ꝯͣctibus. vt. l. generaliter. ⁊. l. publia in fi. Quinto eſt ſpāle. qꝛ mutuum ꝯͣhitur tribus modis. re verbis ⁊ litteris. vt no. sͣ. e. l. ij.§. fi. ſecus in alijs ꝯͣctibꝰ ⁊ dic vt ibi. Sexto eſt ſpāle. qꝛ ſi mutuo ⁊ ſtatim ſtipulor eodem cōtextu ſit nouatio vt no. sͣ. e. l. certi ꝯditio.§. i. qd̓ non eſt in alijs ꝯͣctibus qui ſimul fiunt vbi enim ſit nouatio ſit a poſteriori. ſed ſi ſimul ergo nullum eſt poſterius ar. C. de teſta. tutel. l. iij. iſtud ꝓbat̉. jͣ. pro ſocio. l. duo. ⁊ de verbo. obli. l. ſi quis cum aliter. facit qd̓ no. jͣ. rem rat. ha be. l. ſi ſine in prin. veritas eſt ꝙ in mutuo non ſit nouatio ſed tm̄ naſcitur obl̓o re ſtipulatiōe appoſita. nā mutuum interdum eſt res. Interdum eſt nomen ꝯͣctus. primo cadit in ſtipulatōe. vt. jͣ. de no. l. ſi ita.§. fi. Sed noīa aliorum ꝯͣctuum ſunt noīa ⁊ non res. ⁊ ideo ſi reſultant plures ti tuli ꝯͣctuuꝫ ſimul nō ſit nouatio. ⁊ facit. jͣ. de vſu. l. ſi ſtic.§. verum. Septimo eſt ſpeciale. qꝛ in mutuo facilius ſit con uerſio vt in. l. noſtra ꝯuerſio. ideſt trāſluſio. ⁊ deuolutio. vt. jͣ. de ſecun. tabu. l. equiſſimum.§. i. ⁊ deuolutio alibi ſit ſine tranſfuſione. vt. ff. de nego. geſtis. l. diuortio. Octauo eſt ſpeciale. C. ſi aduerſus credi. l. i. Nono ē ſpeciale ī mu tuo vt immediate querat̉ actio directa per liberam ꝑſonaꝫ in mutuo naturali. vt. l. certi ꝯditio§. ſi nūmos. ⁊ dic vt ibi. Decimo eſt ſpāle in auc. hoc ius porrectū. nam in mutuo vbi agit̉ de tertia ꝑſona obligāda ſemꝑ p̄ſumitur cōtra feneratorem. aliter tn̄ in eccleſia qͣꝫ in ſingulari per ſona non priuilegiata. qꝛ in eccleſia debet probari vtilitas in priuata ꝑſona ſufficit ſi ꝓbat̉ neceſſitas ⁊ cōmenſurata quātitas. ⁊ tꝑis ⁊ loci ꝯgruitas. vt. jͣ. de exercito. l. fi.ſ. ī eo qui non habet directe cōmiſſionem ſuꝑ mutuo. ſed indirecte puta ꝓpter neceſſitatem nauis vel taberne. nam vbi eſſet expreſſum mādatum non oportet probari predicta ẜm Innoc. vt ipſe no. extra de fideiuſſo. c. ꝙ quibuſdam. Undecimo. ſcriptura dicit mutuumª dantes ⁊ nihil inde ſperātes. qd̓ in cōmodato non eſt actum forte. qꝛ in muo tuo non eſt tranſlatum dn̄ium. vnde non diſtinguit̉ vſus a dn̄io ⁊ pro ſolo tꝑe iniuſtum eſt aliꝗd ſolui cum tēpus ſit cōe ſed in cōmodato ſecus ẜm Egidium in ſuo libello 2ª de regimine principum. Duodecimo eſt ſpāle in mutuo a qꝛ publici feneratores non poſſunt facere teſtm̄ niſi p̄ſtita b cautioneᵇ canonica de vſur. quanqͣꝫ li. vi. ſed certe iſtud ē in qualibet vſura ex quocunqꝫ ꝯͣctu veniēte niſi in dote. vt extra de vſur. c. ſalubriter. Ex lec. anti. ¶ In glo. i. ſpecialia quedam ibi. ſi nūmi. d̓ lꝫ enim non deſinat extare. qꝛ pecunia non cōſumit̉ vſu. tn̄ ꝓpter difficilē diſcretionem eſt facta confuſio que vim conſumptionis habet ſecus innuit glo. in rebus que vſu ꝯſumunt̉ quaſi ibi requirat̉ ꝙ deſierit extare. puta ꝙ vi 3ªº num biberit vel comederit frumentū. ⁊ facit. sͣ. ad. l. aꝗl. eſi ſeruus ſeruuꝫ.§. inquit lex. vt. sͣ. de vſufruc. vſufructum. .§. ſi viuarius. ⁊ sͣ. de rei. vē. pomponius ſcribit ſi frumen o tum in pͥnc. ibi partem quālibet reſpicit obligatōe ⁊ exe . cutiōe obl̓onis. adde dicit Gui. ꝙ eſt triplex modus obe ligationuꝫ. quedā ē obligatio re q̄ re ꝯͣhitur vt in mutuo ⁊ tunc ex parte creditoris eſt quid certum ⁊ in ſpecie. qꝛ datio quaꝫ fecit creditor ad ſpēm proceſſit. ſed ex parte d̓ it bitoris eſt debitum in genere. vt. l. ij. in prin. ⁊. l. cū quid. t.sͣ. eo. ſcd̓s modus obligandi eſt ad remputa ad ſpeciem certam. ⁊ de iſto loquit̉ sͣ. e. qd̓ te. tertius modus obligādi eſt ꝑꝑ rem. ⁊ hoc eſt qd̓ dicimus genus eſt ī obligatio ne ꝓpter ſpēm. vt. jͣ. loca. l. in naue ſaufelli. modo in pͥmo modo obligandi interitus non liberat debitorem. vt. C. e. incendiuꝫ. in ſecūdo ⁊ tertio ſic. qꝛ non ita reſpicit partem quālibet facultatum ẜm Gui. que v̓ba no. ibi.§. tractatum. ⁊ adde qd̓ no. sͣ. de iudic. ꝙ legat̉ ibi ex hac cauſa ſ. mutui ibi qd̓ non eſt alias. ergo inter tutorē ⁊ pupillum non pōt iniri alius ꝯͣctus qͣꝫ mutui. propria.ſ. auctoritate eiuſdem tutoris. facit. C. de ꝯͣhen. emp. cum ipſe. ⁊ quod no. in. l. i. C. de ꝯͣctibus iudicum. Item ſentit glo. ꝙ ideꝫ in diſtractu. ſed lex videt̉ exp̄ſſe in ꝯͣrium. jͣ. de ꝯͣhen. emp. fiſtulas.§. fundum ibi per pactum. immo per numerationem. vt dixi in.§. ſi nūmos. ⁊ facit qd̓ no. jͣ. eo. ſi pecuniam ibi. nam ⁊ ſi.§. fi. ⁊ eſt ratio. jͣ. de v̓bo. obli. in ſtipulationibus.§. oꝑarum ibi. l. qͣꝫuis. hoc dic vt no. sͣ. eo. rogaſti.§. ſi tibi. ⁊ iſta ſpālia ſunt reſpectu ꝯͣctus mutui ad alios contractus. ſed reſpectu pecunie numerate ad alias res mutuabiles ſunt quedam dr̄ie vt not. jͣ. in glo. breui manu. ⁊ adde quoddā aliud ſpāle in pecunia numerata. qꝛ lꝫ poſſit ſeruādo ſeruari. tn̄ pōt a minore alienari ſine decreto vt no. jͣ. ad treb. l. i.§. fuit queſitum. vbi eſt glo. no. ibi etiā ſtricte intelligi. vt poneret dr̄iam inter exceptōes ⁊ regu lam. non inter ꝯͣctum mutui ⁊ alios ꝯͣctus. ⁊ hec eſt verior lectura. ¶ In glo. breui manu. ibi ſic ẜm yr. ⁊ male qꝛ in pecunia non reꝗritur ꝙ ſit in cōſpectu. dūmodo ſit parata ſolutioni ſed in alijs bene requireretur ꝙ eſſent in cōſpectu. ⁊ ſic differt pecunia ab alijs mutuabilibus ẜm gl. tamen ratio dr̄ie nō pōt cōmode aſſignari. ⁊ adde qd̓ no. Dy. in. c. peccatuꝫ. de reg. iur. li. vi. ibi cōſumpta erāt. nam mutuum non ꝯͣhitur conuentione ſed re. ⁊ iō opor tet ꝙ res interueniat vere vel ficte. ſed exquo res eſt conſumpta nō cadit fictio ſuꝑ illa. vt. sͣ. ad. l. aꝗl. huic ſcriptu re. ergo nec mutuum. ⁊ intelligo in pecunia ꝙ ſit cōſum pta etiam ſi ſit inſeparabiliter cōmiſſa. vt no. sͣ. in prima ꝓ xi. glo. ibi ſi ex precio. vbi dicitur ꝙ prima cauſa non pōt conuerti in cauſa mutui pacto ſed ſtipulatꝭ. q. d. non cadit mutuum naturale ſed ciuile. hic aūt dr̄ ꝙ pactum. qꝛ loꝗtur de naͣli mutuo. ergo male ibi deſtinata. ⁊ ſic in hoc cōcordat in prima rn̄ſione glo. ſed in eo qd̓ ſeꝑat ꝯͣctū ſor tis ⁊ ꝯͣctum vſurarū non bene loquit̉ ad. l. illam cum te ibi dicat ſimulatis pro infecto habitis. q̄ verba reſpiciunt totum contractū. ⁊ ideo precedens ſolutio eſt melior. qꝛ hic pecunia parata erat ibi. nō ibi niſi res ſit in conſpectu. vult dicere iſta gloſ. ꝙ in pecunia non reꝗͥrat̉ ꝙ ſit in con ſpectu. ſed ſolum ꝙ ſit parata ſolui ⁊ de facili poſſit haberi. ſed in alijs rebus reꝗrit̉ etiam ꝙ ſit in conſpectu. vel dic ꝙ lex ſi pecuniam loꝗt̉ quo ad naturam tranſlati dominij. vt. jͣ. de acꝗren. poſ. l. i.§. ſi iuſſeriꝫ. hic quo ad fictaꝫ. nec facit pro glo. sͣ. e. certi ꝯditio.§. fi. qꝛ ibi poſſeſſio ciui lis erat penes mutuantem. ⁊ ideo premittendo vti videt̉ eam per ciuilem actum tradere ac ſi precario concederet vt. jͣ. de acqui. poſſeſ. interdum. ⁊ facit qd̓ not. sͣ. de pactis ab emptione. cōiter doctores tenent glo. ⁊ ita vos tenea tis. In fi. glo. ibi qꝛ res erat pn̄s. tu aūt in mutuo qd̓ con trahit̉ cā trāſlatꝭ. ſic diſtingue. aut pecunia eſt parata ſolutioni ⁊ pōt ꝯuerti in cauſā mutui vt hic. aut non. ⁊ tūc aut interuenit ſtipulatio ⁊ idem. vt. C. ſi ex p̄cio. aut pactū nudum. ⁊ tūc refert aut ex interuallo ⁊ non valet pactū. vt. d. l. ſi ex p̄cio.§. fi. ⁊. jͣ. manda. qui negocia. aut incontinenti in ipſo primo contractū ⁊ tunc eſt pactū veſtitū qd̓ operatur idem ꝙ ſtipulatio ⁊ ideo fiet conuerſio in cauſa mutui. vt. C. e. ſi pro mutua. ẜm Bart. qd̓ not. ⁊ adde ad hanc. l. quod no. Cy. C. de iure dotꝭ. cum dotem. ⁊. C. vti poſſi.l. i. in additiōe que incipit tertio loco. ⁊ vide quod no. in. l. fi. C. de vſur. Vltimo in hac gl. no. ꝙ ex precio cō uentionis poteſt introduci fictio iuris. Ex lectu. antiqua. NOVAADDITIO. ¶ Uide oīo Cy. C. de iure do. l. cū dotꝭ. vide oīo. Cy. C. vti poſſi. l. i. in addi. qͥ incippit tertio loco vide Dy. in. c. peccatū ⁊ ac. C. de vſuris. l. fi. ¶ In tex. in.§. qd̓ igit̉. aut pecunia ē ꝑata ſolutōi ⁊ pōt ꝯuerti in cauſam mutui vt h̓. aut non ⁊ tūc aut interuenit ſtipulatio ⁊ idem vt. C. eo. ſi ex precio. Aut preciū nūdū ⁊ tūc aut ex interuallo ⁊ non valet pactum vt ea. l. in fi. aut incontinenti ⁊ tunc vꝫ ⁊ fit conuerſio vt. C. eo. ſi pro mutua ẜm doc. Bar. Unus ex ſocijs pōt muI ſocius. tuare pecuniā ꝓpriā alijs inuitis. pecuniam v̓o cōem nō niſi pro ꝑte ſuā h. d. No. ꝙ quis pōt vti iure ſuo etiam maio re ꝑte ꝯͣriāte. ſed iure cōitatis vl̓ collegij nō. qꝛ nō reſidet in vno.

Si certum petatur. in vno. ſed in maiori parte. de hoc ꝑ Inn. extra de ꝯſti. c. cum oēs. Nota ꝙ ſocius omniū bonoꝝ pōt hr̄e inſeꝑacto pecuniam ꝓpriāᶜ. tn̄ eam tenet̉ cōicare hac rōne ſi plu res ſunt fratres oīum bonoꝝ ſocij. ⁊ vnus aliꝗd emit alte ro ignorāte. ⁊ recipit cartā per ſe tm̄ ſit ꝙ emit ipſius ꝓpriū. ſed iure ſocietatis tenet̉ cōicare qꝛ ignorantibus fra tribus nō potuit diſtrahere ſocietatē. ſecus ſi hoc feciſſet illis volentibus vel patientibus arg. jͣ. ꝓ ſocio. l. itaqꝫ. ⁊ jͣ. de exercito. l. i.§. magiſtrū. Sed ſi ſunt plures ſocij. ⁊ vnꝰ ſtipulatur recipiēdo ꝓ ſe ⁊ ſocijs. an querit̉ actio ſocijs ſi ne ceſſione. ⁊ dic ꝙ nō. vt. jͣ. pro ſocio. l. ea v̓o. Quid autē econtra ſi vnus ꝓmittit noīe ſuo ⁊ ſocioꝝ. an ſocij tenent̉. ⁊ dic ꝙ non niſi ſit eoꝝ ꝓcurator vel īſtitor. vt. jͣ. de exerci. l. ſi tn̄. ⁊ iſtud videt̉ verum niſi iſti ſocij exerceant eundeꝫ actū ⁊ ꝗlibet inſolidū vt plures cāpſores. nā tūc ꝗlibet ēt inſolidum obligat̉. vt no. Cy. C. ſi cer. pe. l. cum te. in gallia ẜm Iac. de are. ⁊ Pe. Quid aūt ſi ſtatutum dicat ꝙ querat̉ ei pro quo quis ſtipulat̉ ſine ceſſione. ⁊ ego ſtipu latus ſuꝫ pro me ⁊ ſocijs ⁊ ſumus quatuor ſocij. an vnuſ ſolus pōt agere inſolidum. Rn̄deo ſic ſi indiuiduum ne gocium gerebamus al̓s pro parte tm̄. ar. jͣ. ad. l. fal. l. in. l. falcidia hoc obſeruandum. ⁊ ar. in. l. ij. C. de conſor. eiuſ. lit. ⁊. l. i. de ꝗb. reb. ad eun. iudi. eat. Ex lec. anti. ¶ No. hic ꝙ lꝫ aliqui ſint ſocij oīuꝫ bono rum. vnus pōt aliquid acquirere ſibi tamen tenetur cōicare ⁊ interim pōt alienare. ſed poſteaqͣꝫ cōicauit nō habet alienationem niſi ſue partis. ⁊ nota hanc. l. ⁊ adde quod dixi. sͣ. e. nam ſi fur.§. fi. Filius agit ex mutuo Um filius. qͣs in ſtudio contrarit etiaꝫ patre ignorāte. h. d. ¶ Sed quero dr̄ h̓ īplorari extraordinariū remediū. Quero ad ꝗd rn̄deo ꝓpter tria. pͥmo in ꝑſona ꝓpter perſonam inha bilem. vt. C. de bo. q̄ libe. l. fi.§. neceſſitatē. Secūdo qꝛ vr̄ experiri ſine actiōe cum actio ſit patris ⁊ non filij. Tertio qꝛ non vr̄ ꝙ filius iſte potuerit mutuare cū ad aliū vſum pater ei dediſſet.ſ. pro ſtudio. non ad mutuādum. his nō obſtantibus ſuccurrit̉ filio. qꝛ dum eſt in ſtudio videt̉ hr̄e quandā adminiſtrationē. ⁊ idē dico ī monacho miſſo ad ſtudiuꝫ. vt no. sͣ. de iudi. l. ſi longius.§. fi. ltiam enim tunc videt̉ hr̄e ꝑſonam ar. in. l. i. C. ſi per viꝫ vel alio modo. de hoc no. vij. q. vij. cum paſtoris. per archi. ⁊ ibi etiam not. an monachus exiſtens in ſtudio poſſit obligare monaſte rium accipiendo mutuum. ⁊ adde qd̓ no. arch. xvi. q. i. ſi cut. ⁊ an ſufficiat monacho eunti ad ſtudium licētia ep̄i. abſqꝫ licentia abbatis. no. archi. xij. q. i. non dicatis. ꝙ monachus equiꝑat̉ filiofamilias ⁊ ſeruo. no. Inno. extra de priuileg. c. cum oliꝫ. ⁊ ideo monachus in factis mona ſterij dr̄ ꝯiuncta ꝑſona ſicut filius in factis patris. vt. C. de ꝓcura. l. exigēdi. ⁊ in auc. de ſanctiſſi.§. ep̄is. ſed hoc in p̄ ſenti. ¶ Sꝫ quero qd̓ remediuꝫᵇ extraordinariū ē iſtud. rn̄deo offm̄ iudicis. vel vtilis certi ꝯditio. vel vtraqꝫ via cōpetit. qꝛ vtraqꝫ extraordinaria eſt vel vbi cōpetit offm̄ iudicis non competit actio. vt. l. quintus.§. pōponius de annu. le. qd̓ dic vt no. sͣ. de rei vēdi. l. i.§. per hanc. Quid aūt ſi filius vel monachus ꝯͣhit vbi nō hꝫ actioneꝫ nunꝗd tn̄ ſponte ſolui pōt per debitorem vt liberet̉. ⁊ dic ꝙ ſic. vt. jͣ. depoſi. l. qd̓ ſeruus. ⁊ hoc in vera ſolutiōe. qꝛ per eaꝫ patri vel monaſterio querit̉ dn̄ium. ſecus in ficta ſolutione vel liberatione ciuili. vt. jͣ. de ſolu. l. fugitiuus. Diſſenſus in ſpecie contractus I XSO. jpedit ꝯͣctuꝫ ⁊ traſlationē dn̄ij. s non tn̄ īpedit ius excipiēdi. ſed ſi dat̉ ſine aīo repetendi. ⁊ ſit ſecuta ꝯſumptio. h. d. ¶ Op. ⁊ vr̄ ꝙ error ꝯͣctus non īpediat dn̄ij trāſlationē. vt. jͣ. de ac qui. re. do. l. cū in corpus. Sol. hic errauit vterqꝫ ibi tradens ſolus ⁊ nō recipiēs qꝛ recipiebat ex vera cauſa p̄ce dente lꝫ tradēs hoc neſciret ſed accipiens ſciebat ⁊ de ea recipiebat ſic. qꝛ ibi traditio nō eſt nuda. hic ſic qꝛ nō hꝫ cauſam. facit qd̓ no. jͣ. de verbo. ob. l. triticū. vel dic ꝙ aut errat̉ in ꝯͣctu preterito ⁊ tunc trāſfert̉ dn̄iuꝫ. qꝛ eſt error cāe de p̄terito. vt. jͣ. de ꝯdi. inde. l. indebiti.§. fi. aut errat̉ in c ꝯͣctu p̄ſenti. ⁊ tunc non tranſfertur dn̄ium vt hic. ratio qꝛᵍ in primo caſu cōcurrunt in eodē errore animi. hic aūt ſūt 11 diſſentientes. Aut vnus errat ⁊ alius non errat ⁊ tunc ci tranſfert̉ dn̄iuꝫ. vt. l. cū in corpus. qd̓ eſt no. Aut vnus er v rat ⁊ alter eſt in dolo. ⁊ tunc aut eſt dolus in tradēte. ⁊ dic t 3 vt. jͣ. de ſolu. l. ſi cū aurū. ſi recipiētis nō trāſit dn̄ium. vt. jͣ. de ſolu. l. cū ꝗſ.§. i. qꝛ in titulo dn̄ij tranſferendo non ꝯſen tiūt cū vnus cogitet de titulo pro ſoluto. ⁊ alter nō qꝛ ſcit non deberi. Eſt ergo error ꝯͣctus vt hic. error cauſe vt. jͣ. de ꝯdi. īde. l. damus. error dn̄ij. vt hic. ⁊. jͣ. e. l. pe.§. quas v̓o. error in ſubſtātia ꝑſone. vt. jͣ. de fur. l. ſi quis vxoreꝫ.§. cuꝫ titio. error in qualitate ꝑſone. vt. jͣ. e. l. cū funduſ.§. i. ⁊ dic vt ibi ⁊. l. i. de offi. ꝓcura. ceſa. Qn̄qꝫ vna ꝑſona errat alia eſt in dolo. ⁊ tūc dic vt. jͣ. de fur. l. falſus in pͥn. ⁊. jͣ. de ſolu. l. cū ꝗs.§. i. ¶ Querit hic gl. ſi ille qui volebat dona re pōt vēdicare pecuniā ſi extat. rn̄det gl. ꝙ nō qꝛ pōt ac cipiēs denuo ꝯſentire ⁊ ratificare donationē. ſic ī. l. ⁊ poſt rē.§. i. sͣ. de trāſac. Odo. ⁊ Ray. ꝯͣ ꝑ hāc lr̄aꝫ. nec enī valet nouꝰ ꝯſenſus vnius tm̄ in ꝯͣctibus. vt no. jͣ. de actio. ⁊ obl. cōſenſus. qꝛ debuit eſſe vno ⁊ eodē cōtextu. vt ibi no. ⁊ vide qd̓ no. jͣ. de ꝯditi. ob. ca. l. ij. ſed bar. tenet glo. ꝑ. l. ſi tibi dederim. jͣ. de do. ſed ibi non fuit error qꝛ tradens ⁊ accipiens conſenſerunt. ſed fuit omiſſio modi ⁊ forme mandati. qꝛ ꝓcurator. non tradidit nomine mandan tis. ſed noīe ꝓprio. vnde ibi erat obligatio vtilis inter ꝑ tes. hic nulla. vel ibi quelibet cā erat īpeditiua repetitionis ⁊ tendebat ad eundem finem hic non ẜm Oldra. Ex lec. anti. ¶ Ubi ꝯͣhētes non ꝯueniunt in ſpē ꝯͣctus nullus ꝯͣctus init̓ nec trāſit dn̄iū. h. d. Ibi naꝫ ſi ego. ꝓbat diſſenſſuꝫ in ſpē ꝯͣctuſ īpedire ꝯͣctū. No. hic tres caſus. in pͥmo ꝯſumptio īpedit agi. in ſecūdo ⁊ tertio facit agi. ⁊ eſt rō qꝛ in pͥmo caſu non erat aīus obligādi ex ꝑte dātiſ ſed accipiētis. in ſcd̓o ⁊ tertio ex ꝑte vtriuſqꝫ. Scd̓o no. ꝙ cōſumptio facit valere donationeꝫ ex ꝯſenſu ſolius tra dētis qd̓ eſt no. idē ſi non eſt facta ꝯſumptio ſed traditio ẜm gl. ꝓ qua Bar. allegat quaſi tex. jͣ. de dona. ſi donauerim. ẜꝫ Odof. Cy. ⁊ Ray. dicunt ꝙ glo. dicit ꝯͣ tex. huiꝰ l. qꝛ hic nō cōpetit exceptioniſi qn̄ bona fide conſumpſit ẜm eos. naꝫ ex cōtractu inutili re integra nō orit̉ ius ex cipiendi. Item nec pōt ratificari ex poſtfacto qꝛ conſenſus ad ꝯͣhendum debent eſſe ꝯiuncti non diſꝑati vt not. jͣ. de actio. ⁊ obli. ꝯſenſu. ¶ In gl. imo videtur ibi intelligit̉. vtraqꝫ ſol. videt̉ vera cā pͥma. qꝛ ibi non ſoluebat̉ reſ pectu certe cauſe. ſed indefinite tamen ibi ſoluebatur ꝑ relationem ad cauſam de preterito in quam ambo cōſenſerant. hic per relationem ad cauſam de futuro in quā diſſentiunt. vel ibi vtraqꝫ cauſa tēdebat ad eundē effectū nō repetēdi ſolutū. hic aūt ad diuerſuꝫ effectum cum ex vna cauſa poſſit repeti ex altera non ẜm Old. Ex lectu. antiqua. NOVAADDITIO. I ¶ Op. ꝙ diſſenſſus in aīo retentus non vitiet vt. C. de condi. ob cām ſi repetēdi So. ibi nō erat diſſenſus in ſpē contractus hic ſic. ⁊ ſic non ob. lex nō prodeſt vt ibi ſed3 obeſt vt h̓ ẜm Ray. ⁊ Barto. facit de ver. ob. ꝗcꝗd aſtrī. ¶ In gl. que incipit īmo vr̄ fieri ibi cū in corpus dic ibi ex cā de p̄terito hic ex cauſa de p̄ſenti. ¶ In eadē gl. ibi intellige vnde ſibi tractatur de obligatōe diſſoluenda ⁊ j ideo fauore liberatiōis tranſit dn̄ium h̓ de contrahenda ī ⁊ ideo nō tranſit ẜm Iac. de are. ⁊ Pe. vel ibi erat alias traditurus qꝛ obligatus h̓ non ẜm Dy. vt no. Cy. in. l. i. de offō ꝓcu. ce. ⁊ idē ad h̓. vel ibi traditio hēbat verā cau ꝑ ſam precedentem ⁊ ideo non tranſit dn̄ium qꝛ traditio nuda vel ibi vtraqꝫ cauſa irreuocabilis tendebat ad eun dē effectū hic nō qꝛ mutuum ē repetibile. ⁊ ſic nō tēdebat ad eūdē effectū ẜꝫ ol. ¶ In ea. gl. ī fi. dic ꝯͣ. ꝑ rōnē lr̄e idē Cy. ⁊ ray. nō ob. l. poſt rē qꝛ ibi p̄cedebat veꝝ debitū ex quo trāſfert̉ hic nō ſcd̓ꝫ ray. ſed ꝓ gl. vr̄ caſus. jͣ. de do. l. ſi tibi dede. ẜꝫ bar. ſꝫ ibi tenebat contractus hic nō ⁊ ideo Bal. ſuꝑ. ij. ff. veteris. c iiij ADDITIO. d ¶ Remedi um. ſed ꝗd ꝓ prie auxiliuꝫ extraordinari uꝫ dicat̉ vide Saly. in. l. incerti in fi. C. d̓ iuriſ. om. iu. ⁊ ꝙ app. extraordinarij remedij veniat iudicis offm̄ vide Bar. ī. l. jͣ. de fur. not. nouiſſimi ſcri bentes hic.

IDDITIO. a ¶ Actꝰ nr̄i. 4 hec ꝓpoſitio ē phiſica ⁊ po nit̉ original̓rᵇ a ph̓o. ij. phi. cap. de cauſis ⁊.i. ethy. ī pͥn. ⁊ ibidem in multis locis. ⁊..iij. de ani. ꝑ totū ⁊ inteiiʰ ge tu de intel lectu practico ꝗ a ſpeculatiuo nō diſtī guit̉ niſi peneſ oꝑationem ve locis allegatis a docto. ⁊ ſubtil̓r ꝑ ſco. pͦ ſen. q. d̓ pra xi. ⁊ practica. b ¶ Eoꝝ. vn̄ dicit do. bart. ſozi. in ꝯſilio. cclxvij. incip. pn̄s v. poſtre mo circa ī ẜa ꝑte ꝙ actꝰ age tiū ⁊ ſcriptūre recipiūt in terpretationꝰ a ꝯſuetudine agentiū ⁊ ſerſ bentiuꝫ. ADD c ¶ Cōcluda mus. vide. d. alex. de imol. hic in i. col. in v̓. ī gl. vbi bre uibꝰ expedirecolligēdoto tā maͣm ⁊ tra hit ī ar. ad pul cherrimā qō̓nem vt ibi. ū petatur. re integra ex inutili contractu non oritur ius excipiendi Ex lec. anti. ſed conſumptio. ſecuta ſit. Numeratio īterueOn omnis. nēs obligat ẜm ꝙ agit̉ inter dantem ⁊ accipientē. ⁊ nō alio mō. Itē cōſumptio recōciliat numeratꝭ. ꝓut fiet ſi ue fiat ad obligandū ſiue ad liberandū. h. d. ẜm Ia. gene raliter alle. hec lex ꝙ actus agentiū nō operant̉ vltra ītē tionē eoꝝ. qd̓ eſt verū in oībus actibus qui ex mēte ꝓficiſ cunt̉. vt. jͣ. de mili. te diuus. ⁊. jͣ. de acti. ⁊ obli. l. obligatio nū ſubſtātia. No. ꝙ donatarius cā mortis nō eſt obliga tus ad reſti. niſi poſtqͣꝫ extitit exp̄ſſa vel tacita ꝯditio extīctiua ipſius donatōis ⁊ qua act. tunc agat̉ habes tex. jͣ. de do. cau. mor. l. ſenatuc.§. nec dubitauere caſſiani. vbi vide tur dicere tex. ꝙ agatur tanqͣꝫ ex ꝯͣctu innominato p̄ſcri. ver. ⁊ ſic fiat ꝯͣctus innoīatus ꝑ ſi. ſiue per ꝯditionē. d̓ hoc dixi. sͣ. d̓ pact. ſi intra. Scd̓o no. ꝙ qn̄ aliꝗd tradit̉ ſub mō nō pōt repeti niſi elapſo tꝑe īplēdi modi. ⁊ facit. sͣ. de pac. ſi cū fundū. ¶ Numeratio non ſemꝑ obligat. hoc ē non oomni caſu nec oī tꝑe. ecce in donatiōe cauſa mortis obli gat in tribus caſibus ⁊ donatione ob cauſam obligat ad repetitionē ex poſtfacto.i. elapſa die appoſita ⁊ cā nō ſecuta. Itē liberatio non ſemꝑ liberat. ſed interdū ex poſtfa IIU. cto. ⁊ vna cōſumptio pōt reconciliare multa negocia ſuc t̉ nr̄i. a ceſſiua. h. d. No. ꝙ actus noſtriª oēs regulant̉ ab intelle voſitio a xpc Etu. No. ꝙ actus agentiū non operant̉ vltra intentioneꝫ ginal̓rᵇ eoꝝ.ᵇ hoc eſt veruꝫ principal̓r ſed incidēter ⁊ acceſſorie j. phi. ſic. vt. jͣ. de ꝯdi. obtur. cauſaꝫ. l. fi. ⁊ hoc eſt verū in ꝯͣctibus cauſis ⁊ in delictis in ꝗbus nō ſolum attendit̉ volūtas ſed factū y. ī pͥn. ⁊ natura facti. vt. l. quoniam multa. No. donationem faem̄ in locis. ctam cā infirmitatis reuocari per cōualeſcētiā ſecus in le gatis. ⁊ facit. jͣ. de do. cau. mor. l. ſenaius.§. nec dubitaueani. ꝑ intell i rem caſſiani. No. ꝙ expectandus modus in precio vſqꝫ ſe intel ad terminū appoſitū. ⁊ ante non dat̉ repetitio. No. ergo practiexpectādū terminū. circa qd̓ ſic diſtingue ꝙ aut terminꝰ ſpecuiō diſtī eſt appoſitus ꝯditioni. aut p̄ſtationi principali. aut modo ī peneſ ſi ꝯditioni aut illa ꝯditio reſpicit aliquā p̄ſtationē ⁊ tunc nem vi dꝫ expectari dies anteqͣꝫ recte agat. vt. jͣ. de ver. ob. l. in illegala. aut reſpicit caſum ⁊ tūc īpleta ꝯditione dies euaneſcit ꝯctō. ⁊ ꝑ ſco. vt eo. ti. l. hoc iure. qꝛ nō intelligit̉ repetitꝰ circa p̄ſtatiojͣ. d̓ praª nē dies qui circa p̄ſtationē nō eſt inſertus. ſed circa caſua actica. lē cōtingentiā. vt ibi no. ſi dies eſt inſertus ſolutiōi debiti dic vt. sͣ. e. l. certi conditio in prin. Si v̓o dies eſt inſertus oꝝ. Vn īpletioni modi loquit̉ hic. Circa hoc mouetur tale dubibart. ꝯſilio. um dedi tibi. x. vt facias domū infra annū. tu tantū diſtuincip. liſti ꝙ certū eſt te cōſumare ⁊ ꝑficere non poſſe. an pote poſtre ro agere ante diē vr̄ ꝙ ſic. ſed repellar exceptōe vt jͣ. de v̓. ca ī ẜa qtꝰ agē ᵇ. ʳ. cuꝫ ſtipulatus ſim mihi a ꝓculo. In ꝯͣriū vr̄ ꝙ nullo criptū. modo agaꝫ. vt. jͣ. de v̓bo. obli. l. ſi ita ſtipulatus eſſem abs piūt in te. Ecōtra autē ꝙ effectualiter agam. vt. ff. eo. tit. l. ſtipula ationē tiones non diuidunt̉.§. fi. glo. non explicat hoc dubium fudint ſufficienter. Guil. dicit aut fuit inſerta pena. ⁊ non poteſt ū ⁊ ſcri agi ad penam. ante diem. vt. jͣ. e. l. lecta.§. ſed cum ſortem. ⁊. l. ſi eum.§. fi. ff. ſi quis cautio. Ego dico ꝙ eſt verum ſi IIU. pena apponit̉ facto inſtantaneo qd̓ non recipit temporis ōcluda diuiſionem. Idem eadem ratione ſi apponit̉ dationi. qꝛ ide. d. eimol. eſt appoſita ꝓpter moram ⁊ exceptio impedit moraꝫ. vt i. col. in in.§. dicebam. ſi autem eſt appoſita pena facto ſucceſſiuo. bi bre tunc idem fallit in iudicijs vbi ex mora particulari cōmit xpedicigoto itur pena in totum. quia iudicium eſt indiuiſibile. vt. l. 2 trā iam tamen.§. ij. iudica. ſol. ⁊. l. ſi procurator. jͣ. rem rat. ha ad pul be. Item fallit ſi agitur. qꝛ factum eſt qd̓ fieri non debet. mā qōͣ vt. jͣ. loca. l. ſi in lege.§. colonus. ⁊ preſtationem non reciibi. pit. vt. jͣ. de annu. lega. l. ij. ⁊ argumē. jͣ. de vſufruc. lega. l. ſi vſufructus mihi in biennium. aut non fuit inſerta pena. ⁊ tunc ſubdiſtinguit Guil. aut quis ex mora inchoata vult agere ad intereſſe particulare ⁊ pōt. aut ad totale ⁊ non poteſt niſi elapſa die tacita vel expreſſa. vt. jͣ. de verbo. ob li. l. ſi inſulam intra biēnium. ſed ego dico ꝙ hoc fallit in dictis tribus caſibus. ⁊ ſic apparet ex predictis in factis ſucceſſiuis moram diuiſibilem eſſe. ſed cōmiſſionem pene indiuiſibilem. qꝛ videt̉ apponi loco totalis intereſſe vt. l. fi. de preto. ſtipula. ⁊ no. ꝙ glo. debet intelligi de petitione pene. alias intereſſe totale quod cōtineret extimationem totius facti. de repetitione auteꝫ datoruꝫ non poteſt loqui in contractu nominato. vt. jͣ. de preſcrip. verb. l. naturalis.§. at cum do. ſed in facto qd̓ non conſueuit locari bene poſſet intelligi etiam in repetitione datorum vt hic in text. In obligatione autem conditionali non tn̄ penali loquitur lex in illa. ⁊. l. hoc iure. ⁊ dic vt ibi. Ex predictis c cōcludamusᶜ ꝙ qn̄ eſt appoſita ꝯditio ⁊ dies an poſſit agi poſt ꝯditionē ⁊ ante diem refert aut ergo conſiſtit in p̄ſtatōe aut in alio euētu. ſi in alio euētu tunc nō expectamus diē. vt. jͣ. de ver. ob. l. hoc iure. ſi in p̄ſtatiōe. ⁊ tūc aut in dando. aut in faciendo. ſi in dādo debet dies expectari. vt. jͣ. de v̓bo. obli. l. in illa. ſi in faciendo refert. aut eſt fa ctum inſtātaneum in quo non cadit diuiſio tꝑis ⁊ debet dies expectari. vt. sͣ. ſi quis cau. l. ſi eum.§. ſi homo. aut ē factum ſucceſſiuum. ⁊ tunc refert. aut eſt appoſita pena. ⁊ tunc non pōt agi ante diem etiam prorogatum. vt. jͣ. de v̓bo. obli. l. cuꝫ ſtipulatus. ⁊ sͣ. de mino. l. emilius ⁊ forte etiam non naſcit̉ obligatio penalis ante diem. qꝛ obligatio penalis requirit moram. vt. jͣ. e. l. lecta.§. pe. ſed ibi pena erat adiecta dationi. vnde in facto ſecus videt̉ vbi ali qua mora neceſſario p̄ceſſit ſaltem in inchoando. ⁊ ideo videt̉ ꝙ pena ſit cōmiſſa ſed non poſſit exerceriactio. qꝛ dies more impedit exercitium non natiuitatem actionis vt dicta. l. locum ſtipulatus ſim mihi a ꝓculo. ſil̓e no. jͣ. reꝫ rat. habe. l. ꝓcurator ad exhibenduꝫ.§. fi. Aut non eſt ap poſita pena. ⁊ tunc refert. aut loquimur in iudicijs. ⁊ tūc ex mora particulari cōmittit̉ obligatio ad totale ītereſſe vt. jͣ. iudi. ſol. iam tm̄.§. in hac. aut in extraiudicialibus. ⁊ tūc aut agit̉ qꝛ ſit qd̓ nō debet fieri. ⁊ ſic ꝓpter malefactū ⁊ ex mora.i. culpa particulari ⁊ cōmittit̉ obligatio ad in tereſſe totale. vt. jͣ. loca. l. ſi in lege.§. colonus. aut agitur qꝛ non ſit qd̓ fieri debet. ⁊ tunc refert. aut eſt tale factum qd̓ curſu tꝑis mutat̉ ⁊ ſic ex mora reddit̉ p̄ſtatio impoſ ſibilis ⁊ tunc ex mora particulari cōmittit̉ obligatio ad intereſſe totale. vt. l. ij. de an. lega. aut eſt factum qd̓ curſu tꝑis non mutat̉ ⁊ tunc ex mora particulari cōmittitur obligatio ad intereſſe particulare. vt. jͣ. de v̓bo. obli. l. ſtipulationes non diuidunt̉.§. celſus. ⁊ ſtatim agi pōt. ⁊ tē pore diuiditur obligatio. ſed ad intereſſe totale non pōt agi ante diem appoſitum. vt. jͣ. de v̓bo. ob. l. ſtipulationes non diuidunt̉. ⁊. l. ſi ita ſtipulatus eſſem abs te. ⁊ l. inſulam intra biēniuꝫ. nec inſpicit̉ dies tacita. qꝛ exp̄ſſum fa cit ceſſare tacitum. ſed ſi non eſſet dies expreſſa tacitum tempus expectandum eſt. vt. jͣ. de v̓bo. ob. l. continuus.§. item qui inſulam. vel ſi dies expreſſa non ſufficit facto tūc ſupplet̉ a lege. vt. jͣ. loca. l. inſulam.§. i. niſi ſtudio ꝯtrahen tium ſit appoſita dies impoſſibilis qꝛ tunc videt̉ deficere ꝯſenſus. vt. jͣ. de actio. ⁊ obli. l. non ſolum. Alij dicunt ꝙ arctatio tꝑis viciat ꝯͣctuꝫ ſtricti iuris nō bonefidei nec teſtm̄. vt. jͣ. de leg. i. l. ſi mihi ⁊ tibi.§. ſi quis ſeruos. ⁊. jͣ. de v̓bo. obli. l. fi.§. inter eos. ⁊ qd̓ dr̄ duo videri p̄cepta. hoc habet locum qn̄ valet p̄ceptum a principio. vel illud in iudicijs. vt extra de dol. ⁊ cōtu. cum dilecti. vel ibi debitū retro p̄cedebat vnde dies ex poſtfacto inſerebat̉. ¶ De nuo opp. ⁊ videt̉ ꝙ labēte termino competat libertas ex diſpoſitione legali. ⁊ ſic lex hominis factum ſuppleat ⁊ rep̄ſentet. vt. jͣ. de manu. l. cauſam.§. i. So. hic erat forma manumittendi vt fieret cauſa. cognita coram iudice. vn de omiſſio modi vel forme etiam in actu fauorabili impe dit diſpoſitionem legalem. vt. jͣ. de v̓bo. ob. l. qui rome.§. flauius. ⁊ conclude ꝙ quedam fiunt de iure ⁊ de facto. quedam de facto ⁊ non de iure. vt. jͣ. de cōdi. ob cauſaꝫ. l. iij.§. ſi liber. nam illud non ſufficit ad modum implendū. ⁊ vide qd̓ no. C. de trāſact. l. vbi pactum. Item ea que ſine cauſe cognitione fieri non poſſunt non fiunt ipſo iure per legem. ſecus vbi non requirit̉ cognitio vt in ꝯͣrio. ali quando

quando tn̄ lex ꝓnunciat ſine cauſe cognitione ⁊ dr̄ crimē late ſnīe vt no. sͣ. de capi. dimi. l. amiſſiōe. ⁊ facit. jͣ. de ritu. nup. l. palam.§. pe. qd̓ raro facit lex. ⁊ vbi hoc facit ſnīa legis ſtatim tranſit in rem iudicatam nec pōt appellari. tn̄ ſi negat̉ factum opus eſt ſnīa hominis declaratoria. c. i. de homi. li. vi. ⁊ ſi ferat̉ ſnīa hominis cōtra ſnīam legis non expreſſo errore valet. qꝛ ſnīa. l. eſt occulta non notoria. ⁊ rōne dubij tenet ſnīa cōtra ſnīam. vt. l. i.§. i. que ſen ten. ſine ap. reſ. ⁊. jͣ. de ꝯdi. inde. l. elegāter.§. ij. vn̄ ſnīa hominis non eſt mera executio ſnīe legalis. īmo eſt cauſa ꝑ ſe in qua requiritur plena cauſe cognitio. Ex lec. anti. ¶ Querit glo. quid ſi ante terminū eſt cer tum ꝙ modus non pōt impleri. gl. tenet ꝙ nihilominus debet terminus ſpectari. qd̓ eſt no. in modo ⁊ conditione habes. jͣ. de v̓bo. obli. in illa ſtipulatꝭ. ſi calendis. ⁊. l. hoc iure. ⁊ dic vt ibi. ⁊ hoc facit ad. q. teſtamēti in quo impo nitur pena priuationis heredi ſi non cōſtruxerit eccleſiaꝫ infra annum. vtrum ante annum poſſet priuari ſtatim ꝙ eſt certum ꝯſtrui non poſſe. ⁊ in glo. eſt arg. ꝙ non. in tꝑe appoſito a lege hēs expreſſum ꝙ requiritur lapſus anni. ſeu lapſus tꝑis appoſiti. in auc. de here. ⁊ falci.§. ſi quis aūt non implens. facit. jͣ. de v̓bo. ob. inſulam intra biennium. ⁊ de elec. cōmiſſa. li. vi. Item facit ad aliam. q. conſtitutio ep̄i dictat ꝙ executores ad pias cauſas habeant an num ad exequendam alias deuoluat̉ ad ep̄m. modo executor ita ſe arctauit ꝙ eſt certum ꝙ non pōt intra annum cōplere executionem nunquid ſtatim non expectato elapſo anni deuolutio fiet ad ep̄m. ⁊ breuiter eſt hic argu. ꝙ non immo debet expectari curſus temporis. ⁊ hec eſt ve ritas ⁊ patet ex predictis. ¶ In glo. ſed cum vel. x. ibi.§. flauius. nam omiſſio modi vel forme impedit diſpoſitionem legalem etiam in actu fauorabili. Ex lec. antiqua. NOVAADDITIO. ¶ In tex. in.§. ⁊ cum pecunia facit. jͣ. de condi. ob cauſaꝫ ꝙ ſeruus. Sed ꝯtra de. l. de condi. ⁊ demō. h̓ ꝯditio el. ij. So. h̓ in ꝯͣctibus ibi in vltimis volūtatibus velibi ꝯditio hic modus vel hic fuit tempus adiectū ibi nō. ¶ In tex. ibi ſine tutoris auctoritate vide quod no. C. ſi aduerſus ſol. l. indebito. qn̄ obligatio eſt ſub ꝯditione. ⁊ vide an ex pectetur dies aut conditio eſt caſualis tūc nō expectatur dies.l. h̓ iur̄. aut ptātiua tūc aut in dando ⁊ expectatur di es. l. in illa. ſi quo ad exactionē. aut in faciendo ⁊ ſic factū ſit inſtantaneum. ¶ Idem in.§. homo ſiſti. quia eſt indi uiſibile tempus. nam inſtans non diuiditur. ſi ſucceſſiuuꝫ aut eſt inſerta pena ⁊ idem. l. cum ſti. ſin aūt non tunc aut agitur ad particulare intereſſe ⁊ pōt agi. vt. l. ſti. nō di. in fi. aut ad totale tūc aūt ꝓpter malefactū ⁊ pōt agi. l. ſi in l.§. colonus aūt ꝓpter ceſſationē tunc aut ex contractu in noīato ⁊ pōt agi ex defectu cauſe. vt hic. aut ex contractu noīato tunc aut in iudi. ⁊ idem. l. iam tn̄.§. in hac aut in ex traiudi. ⁊ tunc aut prima mora īpedit facti p̄ſtationē. idē l. ij. de an. le. aut non reddit eā impoſſibilem tūc ex prima mora nō agit̉ ad intereē particulare. ſed ex termini lapſu ad totale. l. ſi ſti. eſſem abſte. ſinaūt non eſt appoſita dies loquitur lex cōti.§. item qui inſulam tu ſic dicas aut cōdi tio collata in diem nō ꝯtinet aliꝗd dandū vel faciendū ſti pulatori ⁊ tūc ſtatim cum certum eſt ꝯditionem non poſ ſe exiſtere pōt agi vt. l. h̓ iure. jͣ. de ver. ob. aut ꝯtinet aliꝗd dari ⁊ tūc expectatur dies vt l. in illa ſtipulatione ſi calēdis. ⁊ que ſit ratio diuerſitatis no. ī dicta. l. h̓ iure. ¶ In glo. ⁊ per dy. ſi vero conditio illa cōtinet aliquid fieri tūc habet locū ſequens diſt. Iac. bu. poſt Guil. de li. bar. qn̄ dies appoſita eſt in ſtipulatione conditionali an ante diē poſſit agi refert. nam aut pena ſuccedit in obligatōe ⁊ nō pōt agi. de ver. ob. in illa ſti. ſi calē. ſi quis cauti. ſi eū.§. ho mo ſi ſtip. aut nō ſuccedit ſtipulatio penalis ſed intereſſe tunc aut agitur ad intereſſe totale ⁊ tunc non pōt agi an te diem de ver. ob. ſi ita ſti. eſſem abſte. ⁊. l. inſulā. jͣ. bienni um. aut ad intereſſe particulare ⁊ pōt agi vt. l. ſti. nō di.§. fi. eo. ti. ẜm Guil. ⁊ facit. l. cuꝫ querebatur iudi. ſol. adde Si certum petatur. qd̓ Guil. male intelligit. l. illam. qꝛ ibi non incepit a prece denti conuentiōe ſed a conditōe ẜm Dy. ⁊ ideo dic ꝙ iō ibi dies expectabatur qꝛ erat adiectꝭ. fauore debitor̄. ſed in. l. h̓ iure. ideo nō expectabatur qꝛ erat adiectus fauore creditoriſ ad cōmittendū obligationē anieqͣꝫ aliaꝫ cōmit teretur quia erat conceptus negatiue. Pupillus non pōt ſoluere Si pupillus. ſe ſolū ꝑꝑ duo. primo. qꝛ nō hꝫ adminiſtrationē vt. jͣ. ti. i. l. iuſiurandū. qd̓ ex cōuen tione.§. i. ⁊ facit. jͣ. de ſolu. l. filie in rōne lr̄e. ſecūdo qꝛ non pōt alienare. ſic. jͣ. de iure delibe. l. ait p̄tor. ꝗdam eniꝫ ſunt ꝗ hn̄t adminiſtrationē habitu. ⁊ nō actu. hi ſunt ꝗ hn̄t ius ſuū in adminiſtratione vt pupillus. vt hic cuꝫ ſi. quidaꝫ ꝗ nec habitu nec actu ⁊ hoc pōt eſſe dupl̓r. vel qꝛ non hn̄t ius radicatum vt ſunt deliberantes. vt. jͣ. de iure delibe. l. ait p̄tor. vel qꝛ nullū hn̄t ius niſi titulū vt ſunt intruſi in p̄ laturis ⁊ falſitutores. d. l. iuſiurandū.§. i. ⁊. jͣ. rem rat. ha be. l. procurator cum peteret. quidam ſunt qui habent aliquā adminiſtrationē actu ⁊ nō habitu. vt. sͣ. de offi. pre tor. l. barbarius. hi ſunt qui hn̄t coloratā poſſeſſionē auctoritate ſuꝑioris. non tn̄ hn̄t veꝝ ius hec poſſeſſio nō reperit̉ in quolibet officio. ſed ſolum in officio cū iuriſditōe ⁊ in bn̄ficijs non in pͥuatis officijs vt in ꝓcuratore tutore ⁊ curatore. in iſtis non eſt reperire quaſi poſſeſſioneꝫ officij. nec in aliquo releuat exercitiū ſine miniſterio legitimo ¶ No. hic ꝙ conſumptio recōciliat factum. qꝛ ex facto ꝯſumētis ei adeſt. ſecus ſi non adeſt ẜm quoſdam. vel qꝛ ex facto tradētis fingit̉ ad accipientē ꝑueniſſe ſecuta con ſumptōe. vn̄ dr̄ ꝯſumptū etiā qd̓ latrocinio vel caſu ē amiſ ſuꝫ ẜm gl. Ex hoc pꝫ ꝙ ꝯſumptio dr̄ lꝫ non adſit ex ea ali ꝗd reo. nā in re ꝯſumpta non cadit diſtinctio ꝓprietatis. ⁊ hec opinio cōiter tenet̉. No. hic ꝙ vna ꝯfirmatio p̄t cō firmari infinita cōfirmabilia in vno inſtanti. Pactuꝫ Itibi pecuniam. pecunia donata in inſtanti donanti mutuetur repu gnat nature donationis ⁊ mutui. tn̄ de equita te vꝫ donatio ⁊ mutuū. h. d. No. dn̄ium momentaneū nō eē cōtra naturā donationi5. No. ꝙ illud qd̓ principaliter ſit ad liberanduꝫ non debet parere obligationē. ⁊ ecōtra nota valere tranſlationem dn̄ij momētanei. ¶ Itē nota trāſferri dn̄ium lꝫ ſit pactum vt ſtatim reddat̉. ¶ Itē no. v̓ba impropria tollerari. ¶ Itē no. ꝙ finis legis debet ī ſpici. qꝛ quandoqꝫ corrigit totam legem. Ex lec. ant. ¶ Qui donat vt mutuū recipiat illud ideꝫ neqꝫ donat neqꝫ mutuū accipit de iuris rigore ſed de eꝗtate vterqꝫ actui tā donatōis qͣꝫ mutui tollerat̉. h. d. ⁊ no. hāc. l. no. hic ꝙ vꝫ donatio lꝫ agat̉ inter ꝑtes ꝙ ſtatiꝫ red dat̉ ex cauſa mutui ⁊ hoc de equitate. Sed de rigore nec donatio vꝫ nec mutuū qꝛ eſt ꝯͣ naͣm donatōis vt ſtatim ⁊ īmediate reddat̉. qꝛ dn̄ium inſtantaneū non vr̄ eſſe dn̄iū. Itē eſt ꝯͣ naͣm mutui ꝙ illud qd̓ non eſt ꝑfecte mutuātis cōuertat̉ in mutuū. ſed iſtud non erat ꝑfecte mutuātis. qꝛ ex neceſſitate reddebat̉ ergo ⁊c. que eſt ergo rō equitatis huius. l. Rn̄deo qꝛ lꝫ non remaneat dn̄ium donatario tn̄ remanent reliquie dn̄ij. ⁊ ꝙ tantūdem oꝑat̉.ſ. obligatio ad repetendū. vt nō. Ia. de are. jͣ. ſo. ma. ſeruꝰ dotalis vbi videas. No. ergo hic de īſtātaneo dn̄io ⁊ vide. C. de bo. q̄ li. l. fi. in fi. de inſtātanea poſſeſſione hēs. sͣ. de publi. l. cuꝫ ſponſus.§. fi. Scd̓o no. ꝙ qn̄qꝫ nō vtimur ꝓprijs ſermonibus. vn̄ no. ex hac. l. ꝙ v̓ba trahunt̉ qn̄qꝫ ad impropriā ſignificatꝭ. in ꝯͣctibus. vn̄ non dr̄ hic ꝓprie donatio nec ꝓ prie mutuū ſed īproprie. ⁊ ideo circa iſtud ſic dicas ꝙ v̓ ba qͥ ponunt̉ in ꝯͣctu qn̄qꝫ ſunt ꝓpria de naͣ ꝯͣctꝰ. ⁊ tūc nō eſt dubiū ꝙ ſtant ꝓprie. qn̄qꝫ non ſunt de natura contractus neqꝫ ꝓprie neqꝫ improprie. ⁊ tunc reijciuntur ⁊ nō vitiāt. vt l. ꝗ extrinſecus de v̓bo. ob. qn̄qꝫ non ſunt de na tura ꝯͣctus ꝓprie ſed aliquo caſu pn̄t adaptari ẜꝫ impro priā ſignificationeꝫ. ⁊ dico ꝙ ſic debet ſūmi vt hac. l. ⁊. jͣ. loca. ſi vno cum ſi. ⁊ ar. l. libroꝝ.§. qd̓ tn̄ caſſius de le. iij.

Si certum p a ¶ Aduerſa rij. vide fely. ī c. alb. de teſti. circa prin. b ¶ Iudice vbi corā quo iudice īſinua tio fiat. vide old. ī ꝯſi. cclij. ẜm Ia. bu. facit. sͣ. de vſufruc. ꝓculus. Vltimo nota ī hac l. ꝙ finis. l. corrigit totam. l. ⁊ ideo tota. l. eſt inſpiciēda. vt. sͣ. de legibus in ciuile. ⁊ ibi no. Guil. de cu. format hic iſtam. q. vtrum donatio ex cauſa remunerationis poſſit re uocari ob ingratitudinem ⁊ videtur ꝙ non cum non ſit mera donatio ar. huius lr̄e ipſe dicit cōtrariuꝫ cum cauſa p̄cedens non ſit obligatoria ſed potius volūtaria. allegat .C. de ſecun. nup. gn̓aliter ſcd̓o rn̄. ẜm Gui. fateor tn̄ ꝙ ta lis donatio non requirit inſinuationē vbi eſt facta in donatōe exp̄ſſio ſpālis meritoꝝ. vt no. jͣ. de dona. aquilius re gulus. et no. C. de colla. ſi donatꝭ. Vltimo adde ad hanc l. vtrum iſtud mutuum ex ꝯuentiōe poterit ſtatiꝫ repe. qd̓ no. jͣ. de verbo. ob. ſi pena. Itē facit hec lex ꝙ lꝫ cōmodatū debeat eſſe gratuitū tn̄ ſi precedat ꝓmiſſio de cōmodā do nihilominus erit cōmodatus de eꝗtate. arg. huius. l. qd̓ no. Itē no. ꝙ vnus actus eſt cauſa liberandi ⁊ obligā di ex diuerſis cauſis. vt. jͣ. de ſo. in numerationibus. ſecꝰ ex eadem cauſa. vt. jͣ. de ſolu. l. qui hoīem.§. fi. ¶ Opp. ⁊ vr̄ ꝙ pactum vt ſtatim reddat̉ impediat tranſlationem dn̄ij. vt. jͣ. de ſol. l. qui ſic. ſecus ſi ſine pacto reddat̉ incōtinenti vt. jͣ. de ſolu. l. ſi quis duos. ſo. hic de equitate. ſed in. l. qui ſic de rigore. tu dic ꝙ aut redditio cauſat puram reſolutionem traditionis ⁊ tunc loquitur. l. qui ſic. nam iſti ſūt actus ꝯͣrij ⁊ poſterior derogat priori. aut redditio cauſat ꝯͣctuum nouū vtilem reddēti. ⁊ tunc loꝗtur hic. qꝛ nō eſt actus ꝯͣrius. Itē remanet traditionis effectus ⁊ vtilitas ſimilis dn̄io. arg. jͣ. de reg. iur. l. qui actus. ¶ Oppo. ⁊ vr ꝙ dn̄iuꝫ tēporale poſſit tranſferri. vt. jͣ. ſo. ma. l. qui ſic. ſol. aut remanet cōmodum penes recipientem. ⁊ tunc poteſt tranſferri vt ibi ⁊ hic. aut nō remanet cōmoduꝫ. ⁊ tūc ſe cus. vt. l. qui ſic. ¶ Op. de. l. ſi quis duos. ſed ibi ſine pa cto ẜm Iac. de are. ⁊ facit pro vſurario qui reſtituit vſuras ⁊ incōtinēti ſunt ei reddite. naꝫ aūt ſine pacto vel ma litia ⁊ non tenet̉. ¶ Extra oppo. ꝙ in ꝯͣctibus v̓ba debe ant accipi ꝓprie. vt. jͣ. de ver. ob. l. quicꝗd aſtringēde. So. vbi ꝓprie pn̄t accipi. tūc ꝓprie accipiunt̉. vt. jͣ. de ꝯdit. ob caꝫ. l. fi. ſed ſi non poſſunt accipi ꝓprie. tūc aut iſtud ꝯtin git ꝓpter iuris ſubtilitatē. ⁊ nō nocet improprietas vt h̓. aut ꝓpter cōem vſuꝫ loquēdi. ⁊ idem qꝛ vſus vincit arteꝫ vt. jͣ. de le. iij. l. librorū.§. qd̓ tn̄ caſſius. aut propter groſſitiem loquentis ⁊ tunc non nocet. vt. jͣ. loca. l. ſi vno. ⁊ no. .C. fa. herciſ. l. quotiens. aut ꝓpter eius fatuitatem intol lerabilem ⁊ ineptiam loquendi. ⁊ tunc vitiat vt. l. iiij. jͣ. de le. i. aut ꝓpter latitudinem ſignificationis. ⁊ tunc non vitiat. lꝫ ſecrete ⁊ ꝓprie aliter ſonare videat̉. vt. C. de cōſtit. pec. l. ij. ⁊ ibi no. ⁊ facit qd̓ no. C. de vſufruc. l. cum antiꝗ tas in fi. ¶ Extra oppo. ⁊ videt̉ ꝙ illud qd̓ ſit ad diſtractum nō inducat ꝯͣctū. vt. jͣ. de ſolu. l. qui hoīem.§. fi. So. iſtud eſt verum eodem reſpectu. ſed diuerſo ſic. vt. jͣ. de ſo lu. l. in numerationibus. Sed an tu qui ꝓmiſiſti mihi mu tuare ſtatim poteris a me repetere. ⁊ videt̉ ꝙ ſic. qꝛ non eſt mutuatum ad certum vſum. ⁊ pura eſt obligatio. vt no. jͣ. de verbo. obli. l. ſi penam. ſecus ſi ad certum vſum. ar. C. cōmo. l. ij. ⁊ facit. jͣ. de vſur. l. ſi bene. ¶ Querit̉ vtꝝ in caſu huius. l. donatio requirat inſinuationem. ⁊ videt̉ ꝙ non qꝛ eſt ob cauſam. ⁊ impropria donatio ergo nō re quirit inſinuationem. vt. jͣ. de dona. l. aquilius regulus. ⁊ l. ſi pater. ꝯͣriuꝫ dico qꝛ. iſta non eſt proprie cauſa ſed modus. Preterea non oīs cauſa excludit inſinuationem. nā ſi donatur filio in p̄mium emancipationis debet inſinuari. ⁊ bene habet cauſam. ⁊ facit quod no. Cy. C. de colla. l. vt liberis. ſed in. l. aꝗlius erāt merita p̄cedētia. ¶ Sed nunꝗd de iſtis meritis ſtat̉ ꝯfeſſioni donātis. dicit Guil. ꝙ non etiam ſi confeſſio ſpecificet qualitatem meritoruꝫ vt no. Guil. in. l. fi. de exerci. ⁊ facit qd̓ no. Cy. C. de colla. l. ſi donatōe. Bar. dicit generalem ꝯfeſſionem non proba re. qꝛ ꝯtinet merita incerta. ſecus ſi cōtineant merita ſpe cificata vt. l. aquilius ẜm eum. pͥma opinio verior eſt. ar. jͣ. de ꝓba. l. qui teſtm̄. non ob. l. aquilius. qꝛ ibi merita p̄ſupponebant̉ eſſe v̓a nec negabat aduerſarius. ¶ Que ritur ſi dono tibi ⁊ tu redonas mihi an propter ingratitu dinem poſſis reuocare. ⁊ videtur ꝙ ſic. ar. jͣ. de fideiuſſo. l. ſi teſtamento.§. i. Guil. dicit ꝯͣriuꝫ. qꝛ immerita non erāt obligatoria. ⁊ facit qd̓ no. C. d̓ ope. liberto. l. ij. ⁊. l. ſi quē ⁊. jͣ. ad mace. l. ſed ſi pater.§. ſi ab alio. ¶ Quero vtrum a inſinuatio requirat citationeꝫ aduerſarij.ª dicit Cy. ꝙ nō vt ipſe no. C. de bono. poſſeſſio. l. fi. ⁊ vide ꝙ no. Archi. c. diſ. cōtra morem. Et nota ꝙ inſinuatio non excludit ali os obiectus. vt. C. de teſta. l. omniū. Sed de quibus aure is intelligit̉. l. ſancimus. dic de veteribus monete legalis arg. no. C. de lega. l. fi. in princi. de hoc no. per Guil. C. de ſacroſan. eccle. l. illud. ⁊ facit ad predicta. C. de fide īſtru. l. ꝯtractus. Sꝫ ſi donatio fiat in iudicio. an exigat̉ inſinua tio. ⁊ dic ꝙ non de iure cōi. vt. jͣ. de dona. l. quidam in iure. ſed ſi per formam ſtatutorū eſt certus iudex deputatꝰ in inſinuationibus ⁊ donatio ſit corā alio iudice. tūc re quiritur inſinuatio. qꝛ non eſt de actis iudicis cōpetētis ſed per modum voluntarie iuriſdictōis facta fuit. qꝛ non liquet ei iudici cui debet liquere niſi ꝓducatur coram eo. arg. no. jͣ. de ꝓba. l. quotiēs.§. fi. ⁊ qd̓ no. C. de excuſati. ⁊ exac. l. ꝗcūqꝫ. li. xij. ⁊. C. de teſta. l. omnium poſt principiū ⁊ hoc dixi hic incidēter. qꝛ Guil. dedit occaſionem. ⁊ vide. jͣ. titu.i. l. iuſiurandum.§. non tamen ſemper. NOVAADDITIO. Ex lectu. antiqua. ¶ Uide Iac. ſo. ma. ſeruus dotalis. ¶ Itē no. ex hac. l. ꝙ verba trahuntur qn̄qꝫ ad impropriam ſignificatōeꝫ in ꝯͣctibus ⁊ ideo circa iſtud ſic dicas ꝙ verba que ponunt̉ in ꝯͣctu qn̄qꝫ ſūt ꝓprie de natura ꝯͣctus ⁊ tunc non eſt du biū ꝙ ſtāt ꝓprie. qn̄qꝫ nō ſūt de naͣ ꝯͣctus neqꝫ ꝓprie neqꝫ īproprie ⁊ tunc reiciūtur ⁊ non vitiant vt. l. que extrinſe. jͣ. de ver. ob. qn̄qꝫ non ſūt de natura ꝯͣctus ꝓprie ſed aliquo caſu pn̄t adaptari ſcd̓m impropriā ſignificationeꝫ ⁊ dico ꝙ ſic debēt ſūmi. vt hac. l. ⁊. jͣ. loc. cū ſi. ⁊ ar. l. librorū .§. ꝙ tamē caſſius. jͣ. de leg. iij. Ia. bu. de li. dn̄i Bar. cum qͥritur qn̄ interuenit traditio ⁊ retraditio eiuſdē rei vtrū tranſferatur dn̄ium vel contingat liberatio refert. naꝫ aut retraditio importat actū ⁊ effectum retro appoſitū ad pͥmū actū ⁊ tūc non tranſfertur dn̄ium nec contingit liberatio de ſol. qui ſic ſoluit. aut importat nouū effectuꝫ ⁊ tūc dn̄ium trāſfert̉ ⁊ liberatio ꝯtingit quia actus ſubſequētꝭ. retraditionis non tollit retro primā traditionem nec effe ctū eiꝰ vt hic ⁊. l. ſeruꝰ dotalis ſo. ma. ⁊ d̓ ſo. ſi ꝗs duos. vl̓ dic latius qꝛ qn̄qꝫ traditio ſit ex mera liberalitate ⁊ tunc non tollit ius liberationis iam queſite vt. l. ſi quis duos. qn̄qꝫ ex neceſſitate precedentꝭ cōuentionis. ⁊ tunc refert Nam aūt illa precedens cauſa obligabat repetibiliter ⁊ ſequitur liberatio de ver. obli. ſi penam aut irrepetibiliter ſeu irreuocabiliter ⁊ tūc aut momētanea ſolutio preſtat aliquid cōmodū recipienti ⁊ tunc trāſfertur dominium ſo. ma. ſeruus dotalis vt no. sͣ. e. l. ij. in pͥn. per Iaco. are. ⁊ Ia. bu. aut non preſtat aliquod cōmodū ⁊ tunc nec liberatio queritur nec tranſit dominium qꝛ h̓ ſolutio non eſt talis qualem naͣ obligatiōis requirit vt. jͣ. de ſolu. l. qui ſic ſoluit ⁊ quia dominia non ſunt inſtantanea ſicut ſunt facta quādoqꝫ vt. l. fi.§. fi. C. de bo. que liberis. ¶ In text. ibi mag. enim vide. C. de bo. qͥ li. l. fi. in fi. ¶ In tex. ī.§. fi. promitto tibi cōmodare rem deinde cōmodo queritur an ſit commodatꝭ. ⁊ videtur ꝙ non quia non eſt gratuitū ſed eſt ex neceſſitate p̄cedentꝭ. ꝯuentionis dic ꝯͣ. ꝑ iſtā lr̄aꝫ Uidam extimauerūt. Ex cauſa admittitur ſolutio particularis qn̄ de parte eſt liquidum. ſi de alia parte non cōſiſtat. ſed ſub iudice lis eſt. ⁊ loquit̉ hic qn̄ ſolutio prece dit ſnīaꝫ. ſecus ſi ſnīa ſolutionē niſi eſſet appellatū. qꝛ tūc eſſet dubū ſicut ⁊ an̄ vide qd̓ no. Cy. C. ad exhi. l. exhibi tiōis. No. ꝙ reus pōt diuidere petitionem actoris ꝯfitē do de ꝑte ⁊ offerēdo. ⁊ de alia parte negādo ⁊ litigando facit. jͣ. de le. ij. l. qui ſolidum in prin. ⁊. C. de tranſanc. l. ſi quidem. No. ꝙ iudex debet lites dirimere. Si certum petatur.

Si certū petatur. Ex lec. anti. ¶ Ubi debitor confitet̉ partem debiti pe titi. ⁊ partem inficiat̉ creditor ad receptionem partis cōfeſſate vrget̉ ⁊ de reliqua in iudicio litigatur. h. d. Not. hic ꝙ reus pōt diuidere petitionem actoris partim ꝯfitē do partim negando. ſed ipſe actor non poſſet diuidere c vnam petitionem in plures. vel vnum debituꝫ in plures petitiones ẜm Guil. ⁊ ideo eſt contra petitiones que fre quentant̉ flor̄. qꝛ dicunt peto centum ex maiori ſumma. nam pōt reus opponere ꝙ tota ſumma integraliter peta tur. al̓ꝫ nō tenet̉ rn̄dere ad hoc facit. jͣ. cōmo. l. in cōmoda to.§. duabus. non ob. inſti. de acti.§. ſi minus. qꝛ ibi reus nihil oppoſuerat actori. ⁊ no. iſtud dictū Guil. Scd̓o no. hanc. l. contra illos qui dicunt inſtrumēta eſſe de duplo vere ſortis. nam illud ſimplum qd̓ fatent̉ debēt cōpelli ſol uere. nec differt̉ exactio ꝓpter iudicium motum ar. huiꝰ l. ⁊. jͣ. de leg. ij. qui ſolidum in prin. ⁊ ideo cauti aduocati adijciunt in petitione. ꝙ illud ſimplum eſt ſolutuꝫ ⁊ peccant ſi cōtra veritatem dicunt. Item obripiunt pretori ⁊ debēt puniri. vt. jͣ. de falſis ſi ꝗs obrepſerit. Tertio not. ꝙ offm̄ boni viri eſt lites diminuere. ⁊ vide hic qd̓ no. C. de fur. poſt deciſionem. ⁊. jͣ. de ſolu. ſolidum. ⁊. jͣ. de verb. ob. qui rome in prin. ⁊ qd̓ no. sͣ. de dolo elegāter.§. i. ¶ Oppo. ⁊ videt̉ ꝙ particularis obligatio nihil operetur. ⁊ ꝙ reus non poſſit diuidere ſolutionem. vt. jͣ. de vſu. l. tutor.§. i. Solu. ibi totum erat liquidum. hic pars tantū ẜm glo. ſed certe ſi hoc eſt reus qui vellet admitti ad ſolutionem partis ſtatim negabit de alia parte. ⁊ dabitur via mentiendi. vt. sͣ. de tranſac. l. cum hi.§. cum lis. Et iō hic ſubdiſtinguo. aut actor vult ſtatim conuincere reum de mendacio ⁊ non admittitur ſolutio particularis. aut non poteſt ſtatim eum cōuincere. ⁊ tunc admittit̉ diuiſio vt hic. ¶ Oppo. ⁊ videt̉ ꝙ lꝫ totum debitum ſit liquidū admittat̉ diuiſio ſolutionis ⁊ creditor non recipiendo ſit in mora partis oblate. vt. jͣ. de ſtatu libe. l. cuꝫ heres.§. iteꝫ ſi. x. So. ibi eſt ſpāle fauore libertatis. vt ibi. vel dic aut lo quimur ad ꝯſequendam actionem. ⁊ loquitur ibi. aut ad conſequendam liberationem. ⁊ tunc loquitur diſtinctio noſtre legis. ¶ Oppo. ad idem. jͣ. qui. mo. pig. vel hypo. ſol. l. fi. So. ibi non eſt diuiſio ſed pluralitas creditorum. ar. jͣ. de actio. emp. l. ſi ſterilis.§. fi. ¶ Oppo. ad idem de l. placuit. C. de colla. fun. li. xi. Sol. ibi eſt ſpeciale in tribu tis. Sed an ſit idem in collectis noſtri tꝑis vt admittatur particularis ſolutio. ⁊ videt̉ ꝙ non qꝛ vident̉ condeſcen dere ex ꝯͣctū ⁊ ex ꝯſenſu. nam qui facit extimum videtur ſe obligare ad eas. vt no. jͣ. ad municip. l. incola. ⁊ imponuntur perſonis pro rebus vt. ff. de mu. ⁊ honor. l. reſcripto.§. fi. ¶ Opp. cōtra omnia predicta. ꝙ creditor nec totalem ſolutionem recipere cogatur. vt. C. de vſu. l. acce ptam. So. verum eſt de preciſa coactione non poteſt enī debitor facere capi creditorem vt recipiat ſolutioneꝫ. ſed cauſatiue cogitur. vt. jͣ. de ſolu. l. qui. x. ẜm glo. vel dic ꝙ cogitur facere inſtrumentū liberatiōis. vt. C. de libe. lega. l. ſicut ⁊ no. jͣ. ſo. ma. l. ij. ⁊. C. de diſcuſſo. l. ne caſu. lib. x. ⁊ jͣ. de le. i. l. huiuſmodi.§. ſi cui. ⁊. C. de fide inſtru. l. plures apochis. ſed iſte leges loquunt̉ accepta ſolutione. ⁊ facit. jͣ. de acceptila. l. i. ¶ Extra opp. ⁊ videt̉ ꝙ inſtātia nō poſſit diuidi. vt. l. in hoc iudicio. sͣ. famil. herciſc. Rn̄deo ꝙ idem per iudicem non pōt diuidi vt ibi. ſed per reum ſoluentem ſic vt hic. Item per caſum. vt. jͣ. ſo. ma. l. ſi con ſtante.§. fi. Item per ſucceſſionem qn̄ plures ſuccedunt vni. vt. sͣ. de iudici. l. ſi petitor. facit. l. ſiue pro fratre. C. de neg. ge. ¶ Extra no. ꝙ quis pōt pro parte confiteri. ⁊ ꝓ parte negare. Sed nunquid iſte habeat beneficium cōfeſ ſionis ex forma ſtatuti. ſi ſtatutum dicit ꝙ cōfitentes habeant aliquod beneficium. Rn̄deo aut quis interrogat̉ de pluribus factis ſeparatis ⁊ cōfitetur vnuꝫ ⁊ aliud negat. ⁊ tunc habet beneficium iuris in eo qd̓ ꝯfitet̉. vt ſi ac cuſatus vnum vulnus confitet̉ aliud vulnus negat. quia vnunqd̓qꝫ per ſe decernitur. aut ſunt plura ⁊ vnum venit ad qualificandum aliud. ⁊ tunc niſi ſimpliciter confiteatur non habet beneficium per ſuum mēdacium. vt. C. ad. l. aquil. l. contra negantem. ⁊ arg. jͣ. de verbo. oblig. l. i.§. cum adijcit̉. Item aliud eſt confiteri factum. ⁊ aliud qualitatem. vt. C. de admi. tuto. l. cum interdicte. Item aliud eſt haberi pro confeſſo ſuper facto. aliud ſuꝑ qua litate. vt. jͣ. ne quid in loc. publi. l. i.§. quod autem. Sed quid ſi in prima reſpōſione negat ⁊ poſtea confitetur. reſpondeo ſi quidem anteqͣꝫ ſit probatum habet beneficiū ſecus ſi poſt. argu. jͣ. e. l. proxima. ⁊ l. eum qui. ar. contra. ꝙ varians reſpondens non habeat beneficium extra. vt eccle. benefi. c. i. ⁊ hoc eſt verum quod poſt litem cōteſtatam ille qui negat non admittitur ad iuris beneficium lꝫ velit fateri ſecus ſi negauit non animo litem conteſtandi ſed excipiēdo forte. ar. sͣ. de noxalibus. l. electio.§. neqꝫ. ⁊ arg. sͣ. de interrogato. actio. l. de etate.§. fi. Sed an actor poſſit diuidere petitionem. reſpondeo aūt diuidit plures pro partibus ꝯueniēdo ⁊ poteſt vt. C. de fideiuſſori. l. libe rum aut conueniendo eundem. ⁊ tunc refert aut hoc facit ex neceſſitatē ⁊ poteſt. vt. l. nam ⁊ ſi fur.§. i. sͣ. e. aut ex voluntate. ⁊ tunc aut reus petit ſimul agi ſuper toto ⁊ excipitur ante litem conteſtatam. ⁊ poteſt excipere. vt. jͣ. cōmo. l. in commodato.§. duabus. aut non opponit exce ptionem. ⁊ tunc procedit libellus ex quo non opponitur vt inſti. de actio. ſi minus.§. lꝫ preſumatur malicioſe face re ille qui diuidit. ar. sͣ. de arbi. l. de rebus. ⁊ hoc quando pars que petitur eſt in obligatione al̓s ipſo iure libellus non procedit. ⁊ facit. jͣ. de condi. furti. l. ſi ſeruus.§. bonefi. Sed nunquid eſt veruꝫ quod hic dicitur ꝙ iudex debet lites diminuere. reſpondeo aut ordinarie procedendo. ⁊ pōt ⁊ debet vt hic. aut extra ordinem ſe interponendo. ⁊ tunc aut ſuper cōmiſſis. aut ſuper cōmittendis. Primo caſu debet partes ſuas interponere faciendo id quod na tura facti exigit. ⁊ in delictis non debet ponere pacem. ſed gladium iuris. ⁊ punire facta atrocia ⁊ enormia niſi partes ꝯcordauerint. vt no. in. l. diuus. jͣ. ad ſille. ⁊ in. l. ij. .C. de abolitio. facit. jͣ. de adul. l. cum ſunt. ⁊ hoc in criminali. In ciuili autem bene eſt verum ꝙ debet ſequi cōcor diam. vt. jͣ. de re iudi. l. ſi cōuenerit. Secūdo caſu aūt eſt ti mor vt veniatur ad arma. ⁊ tunc refert aut neuter poſſidet ⁊ tunc debet inhibere vtriqꝫ violentum acceſſum ar. l. equiſſimum. jͣ. de vſur. Aut vnus tantum poſſidet ⁊ de bet petitori qui non poſſidet inhiberi acceſſus. vt. l. fi. de offi. procura. ceſa. aut vterqꝫ cōtendit ſe poſſidere. ⁊ tunc iudex debet ſūmatim ſe informare ꝗs poſſideat ⁊ illi interim fauere ſi hoc non poſſit ſibi liquere. dic vt no. Inn. extra de probatio. c. in preſentia. ⁊ vide Cy. C. vti poſſi. l. i. in additionibus. Si v̓o non timetur de armis iudex cui nil eſt probatum nil mandare poteſt. vt no. Innoc. extra de ſenten. excom. c. ſolet in fi. non tamen poteſt iudex ei qui non pōt recuꝑare rem ſuam iuſte interdicere ne vtatur armis. vt. C. ꝙ cum eo. l. ſi ſeruus. qꝛ iudicis p̄ceptuꝫ debet eſſe legitimum al̓s legibus roboratum al̓s nudum non valet. ⁊ vide in ſpec. de ſeque. poſſeſſio. ⁊ fru. v̓ſi. i. ⁊ per Guil. C. de ſenten. l. ex ſtipulatio. per Inno. extra de arbi. ex parte. ⁊ per Archi. xi. q. i. quia res in principio ⁊ xc. diſtin. c. diſcordes. ⁊. xv. diſ. nos ſanctoruꝫ per Archi. vide. jͣ. ꝙ cum eo. l. ſed ſi ex parte.§. pe. ⁊ vide. jͣ. de ꝯdi. in de. l. fi.§. fi. in principio. Ex lec. anti. ¶ In gl. nō p̄ciſe. nō enim carcerabit̉ cre. ditor vel detinebit̉ vt recipiat ibi peat. iſte eſt vnus effectus. Alius effectus eſt qꝛ ſuꝑ ꝯfeſſato ⁊ oblato nō cogi tur debitor litē ꝯte. vt. sͣ. de ꝓcur. ſi reus ꝑatus. ibi debet petere. hec v̓a ibi quaſi ꝯfeſſata. no. ꝙ ille qui offert in iudicio videt̉ ꝯfiteri debituꝫ. in fi. gl. due ergo ſunt regule. vna qn̄ pro ꝑte ꝯfitet̉ pro ꝑte negat. ⁊ tūc habet locū lex nr̄a. aliā qn̄ in totū ꝯfertur vel de toto eſt ꝯiūctus. ⁊ tunc hꝫ locuꝫ. l. ꝯͣria. fallit iſta ſcd̓a regula in caſibus no. in gl. Iteꝫ pͥma regula fallit vbicūqꝫ non affert tātaꝫ vtilitatem ꝑs reſpectu ꝑtis qͣꝫtam totū reſpectu totius. vt in indiui duis ar. in. l. ij. jͣ. de ver. ob. vnde ſi ego peto viam ⁊ tu cō ADDITIO. c ¶ In plureſ adde bar. i. l. cōmodato.§. duobus. jͣ. cō modati ⁊ cōcordātias ad iſtā qōnē. do. alex. de imo. ī l. cū q̄dā puel la.§. ni. ff. d̓ iu riſ. om. iu. ⁊ in l. ſcire debemꝰ in pͥn. d̓ v̓. ob.

Si certum peīat. ADDITIO. a ¶ Dies ſo. dic ꝙ ēt ꝓbat̉ hoc ꝑ. l. magnā. C. de cō. ⁊ cō. ſtipu. ⁊ l. quotiēs ī di eꝫ cū. l. ſeq. de ver. ob. ꝑ bar. in. l. ita ſtipulatꝰ. ij. q. prin. de v̓. ob. ⁊ referunt nouiſ ſimi ſcribentes hic. ADDITIO. b ¶ Qn̄ variat̉. vide do. alex. de imol. h̓ in. v. no. vbi breuibꝰ nōnul la dicit q̄ faci unt ad pn̄ſ no ta. bal. ⁊ addu cit Cy. ⁊ alb. de ro. vt ibi. ADDITIO. c ¶ Celi diſpō. nō vt legi ſta ſꝫ ꝑide ac bonꝰ ph̓s loc tur. d. bal. hic̄ nā hoc totum ponit̉ a ph̓o pͥ de ge. vbi for mal̓r ita inꝗͣt ꝑꝑ motū ſoliſ factū in obliq̄ circl̓o fiūt gn̄a tōes ⁊ corru ptiōes in iſto mūdo īferiori ⁊ alibi neceſſe ē hūc mūdū ī feriorē ſuꝑio ribꝰ latōibꝰ eē cōtiguū qꝛ in de gubernat̉ ⁊ regitur. petatur. fiteris de itinere non cogor recipere. ⁊ eſt ratio qꝛ non eſt pars ſed diuerſum ſpecie. NOVAADDITIO. Ex lectu. antiqua. ¶ Uide Inno. de exc̄. paſtoralis vide. C. de furtꝭ. l. poſt deciſionem vide. jͣ. de ſolu. ſolid̓. ⁊ de ver. ob.§. qui rome ī prin ¶. In gl. nō p̄ciſe an admittatur particularis oblatio refert aut obligatio ſit ad implendam conditioneꝫ ⁊ non admittit̉ de condi. ⁊ de. l. qui heredi. in fi. fallit fauo re libertatꝭ. vt in.§. item ſi. x. aut ad agendum ⁊ idem vt in .§. offerri ⁊ l. ꝗ pignori non ob. l. fi. qui. mo. pi. vel hypo. ſoluitur. qꝛ ibi ſunt duo tota ⁊ vnum offertur non autē pars. ⁊ h̓ quando duo tota ſunt eque principalia ſecus ſi vnum principale alterum acceſſorium vt ſors ⁊ vſura qͥ pro vno reputantur. ẜꝫ al. de ſal̓. per h̓ habes quid opere tur ſcire an ſtipulatio ſit vna vel plures vt. l. ſcire d̓bemus ẜm Bar. Aut ad liberandum ⁊ tunc refert ẜm Gui. aut preſtatio eſt diuiſa per factum ⁊ tunc prout diuiſa eſt admittitur ſo. vt in.§. ſi annua ⁊ lecta. aut non eſt diuiſa ⁊ tūc aut loquitur in obligatione incerta ⁊ non admittitur obla tio partꝭ. quia indiuidua reputatur. l. ij. de verbo. obliga. ⁊ qꝛ ſolutio quandam conditionem habet. l. iij. qui ⁊ a ꝗbus. aut in obligatione certa ⁊ tunc ſi totum eſt liquiduꝫ non admittitur oblatio partꝭ. fallit in. l. placuit ſi pars tātum. ſic delega. ij. qui ſolid̓. ⁊ h̓. ¶ In eadem glo. ibi qua ſi confeſſatam. Nota ꝙ in iudicio quis poteſt partem cōfiteri ⁊ partem negare ⁊c. In mutuo venit extimatio ex Inum. dīe termini ſolutionis ⁊ vbi non fuit appoſitus terminus ex die petitiōis. ⁊ vbi fuit appoſitus locus ad ſoluēdum inſpi citur ille locus ⁊ non inſpicitur locus petitiōis. h. d. No. a ꝙ dies ſolutionisª interpellat pro homine ⁊ habet viꝫ pe 2 titionis. Nota ꝙ locus ſolutionis interpellat pro homine i ⁊ hꝫ vim litis mote vel more. No. ꝙ idem eſt iudiciuꝫ de e tꝑe ⁊ loco ⁊ eſt bonum argumentum de vno ad alterum. Ex lec. anti. ¶ Extimatio vini mutuati attendit̉ ex tꝑe . petitiōis niſi aliud ꝯuenerit ⁊ idē in loco. h. d. vel ſic vbi eſt appoſitū tp̄s illud inſpicit̉ vbi non eſt appoſitū inſpici tur tp̄s petitiōis. ideꝫ in loco vt ſi eſt appoſitus locus ille inſpicitur. ſi nō tunc locus petitiōis. b. d. iſta lex in nube. ad euidentiā debetis p̄mittere ꝙ petitio dupl̓r ſūmitur. vno modo ꝓ ea q̄ continet formā iudicij ⁊ tūc ītelligit̉ pe a ti per litē cōte. vt. jͣ. rem ra. ha. amplius. Alio mō ꝓ inter. pellatione facta cū iudice vel ſine iudice. nā ille qui denū bi ciat dr̄ petere. vt. jͣ. de ſolu. ſi ſoluturus. ⁊ vtroqꝫ mō pōt in ui telligi. l. nr̄a. nam qn̄ mora ꝯͣhit̉ per interpellationē. vt qꝛ ciª debitor ſcit vel ſcire dꝫ ſe debere tunc ex die interpellatio 6 nis dr̄ peti qͣꝫtum ad extimationē ⁊ intereſſe. vt. sͣ. e. qd̓ te. ſū p. Si aūt non ꝯͣhitur mora per īterpellationē. vt qꝛ debitor neſciebat ſe debere tunc reꝗritur litis conte. ad morā in ducendā. ⁊ in iſto caſu v̓buꝫ petitionis referat̉ ad litē cōte. qꝛ ex tūc incipit mora. ⁊ iſte pōt eſſe ſcd̓s ītellectus hu ius. l. ⁊ magis ꝯſonat littere. Ex hoc habes ꝙ qn̄qꝫ īſpiq1 cit tp̄s īterpellatōis qn̄ trahit ſecū morā. ⁊ iſte eſt vnus in tellectus. qn̄qꝫ tp̄s litis. conte. qn̄ ante morā nō p̄ceſſit qd̓ icͣ eſſe pōt. vel qꝛ nō intelligebat ſe debere. vel qꝛ nō p̄ceſſeim rat interpellatio. vel nō cōgrua. vel erat īter modicuꝫ tp̄s P īfra qd̓ nō ꝯͣhit̉ mora. vt. jͣ de vſur. ſciendū. qd̓ no. sͣ. de mi 6no. emilius largianus. Item allegat̉ hec. l. ꝙ idē eſt iudi qt liſ ciū loci ⁊ tꝑis. ⁊ ꝙ pōt argui de loco ad tp̄s. Item de re lio ad tp̄s vt. jͣ. de mili. teſta. l. miles inter hr̄dē.§. ⁊ qꝛ diximꝰ na ⁊ eſt ar. ꝙ ſicut ꝓcedit ꝓrogatio de re ad reꝫ ⁊ de tꝑe ad fu j0 tēpus. ita de loco ad locū. facit. jͣ. de ſolu. quero. ibi ꝙ. i. ori qͣꝫtum ⁊ quale ẜm Odo. lꝫ de ſui natura ſit relatiuū ſubſſe ſtātie. tn̄ hic ponit̉ ꝓ relatiuo qualitatis ⁊ qͣꝫtitatis. ibi ꝑ ī ī iudicē.i. coram iudice. Odoſ. no. ꝙ qn̄ variat̉ extimatio is cē rei mutuate ex tꝑe debemus īſpicere tp̄s ſol̓onis ſi eſt apin poſitū īter partes. ſi nō eſt appoſitū nō inſpicimus tēpus lat̉ ꝯͣctus nec tempus ſnīe ſed tēpus petitionis. Ex hoc not. quandā parificatꝭ. qꝛ eꝗperatur mora que īducit̉ ꝑ lapſū diei appoſite. ⁊ mora que inducit̉ vi petitiōis. facit. C. de h ꝯͣhen. ⁊ cōmit. ſtipu. magnam. Scd̓o no. ꝙ qn̄ variatur extimatio penes locum tūc ſi locus eſt ſol̓oni appoſitus ille inſpicit̉. ſi non tunc inſpicit̉ locus vbi petit̉. facit. jͣ. de eo qd̓ cer. lo. l. ideo. ¶ Opp. ⁊ videtur ꝙ inſpiciatur tēpus cōtractus ⁊ non tempus ſolutionis vel interpellationis vel litis conteſtate. vnde videtur obſtare. sͣ. e. l. cuꝫ quid. Solu. aut loquimur quo ad intrinſecam bonitateꝫ ⁊ inſpicitur tēpus ꝯͣctus vt ibi. aut quo ad bonitatem extrinſecam. ⁊ tunc loquitur hic. Sed que eſt ratio diuerſi tatis. Reſpondeo quia bonitas ītrinſeca eſt in obligatōe ſed extrinſeca bonitas nō eſt in obligatione. ſed venit offi cio iudicis mercēnario ex accidenti ꝓpter moram ſuper uenientem. ſed quare non eſt in obligatione bonitas extrinſeca ratio qꝛ eſt extra rem. vnde obligatio re non pōt ad ipſam ꝯͣhi. qꝛ extimatio eſt aliud qͣꝫ res extimata. vt. sͣ. de vſufruc. l. ſi alij.§. rerū. ⁊. jͣ. de fideiuſ. l. ſi fideiuſſoreꝫ. ſꝫ que eſt bonitas intrinſeca. rn̄deo illa que ineſt a natura vt dulcedo ⁊ huiuſmodi que inſunt a natura. ſed bonitas extrinſeca dr̄ valor ⁊ extimatio. qꝛ eſt in hominibus ⁊ cō mercio potius qͣꝫ in natura rei. ⁊ qualitas naturalis eadē eſt in ſubiecto hic ⁊ ordine tranſmutato ſed non p̄cium. vt. jͣ. de eo ꝙ cer. lo. l. iō. ⁊ qn̄qꝫ qualitas naturalis auget̉ in bonum. ⁊ extimatio minuit̉. nam quandoqꝫ plus valet muſtum qͣꝫ poſtea quādo eſt purificatuꝫ a fece. extimatio nem igitur cōmercium facit. ſed intrinſecā bonitatem na tura ꝓducit. ⁊ rō ſummaria ⁊ opportunitas tꝑis ⁊ celi diſ poſitio.ᶜ vnde oīa principia talis bonitatis ſunt a natura ¶ Opp. ad idē ⁊ videt̉ inſpici tp̄s ꝯͣctus. vt. jͣ. de actio. ⁊ obliga. l. cuꝫ ꝗs. in illa lege fuerant duo ꝯͣctus.ſ. principa lis fideiuſſoris ⁊ duo tꝑa et īſpicit̉ tp̄s ſcd̓i ꝯͣctꝰ ⁊ ſic īſpici tur tēpus ꝯͣctus. So. ibi eſt ꝯͣctus fideiuſſoris qui īterceſ ſit poſt morā ⁊ nō interceſſit ī oēꝫ caſum. ſed in id qd̓ tunc debebat̉. ⁊ ideo in plus nō tenetur vt. jͣ. de fideiuſſo. l. fideiuſſores magiſtratuuꝫ.§. pro aurelio. ⁊ no. in. l. iij. sͣ. ꝗ ſatiſda. cog. ⁊ facit. jͣ. de in litem iurā. l. i. ¶ Op. vlterius ⁊ videtur ꝙ inſpiciat̉ tp̄s ꝯͣctus. vt. jͣ. de noua. l. fundum. So. ibi extimatio debebat̉ ex ꝓmiſſione hic ex mora. vel ibi inſpicitur tēpus ꝯͣctus celebrati ſuꝑ extimatione hic qn̄ ſuꝑ re. ⁊ in idem recidit cumſol̓one pͥma. ¶ Op. vlte rius ꝙ inſpiciat̉ tp̄s ꝯͣctus vt. jͣ. de noua. l. funduꝫ. Sol. ibi mora erat ānexa ꝯͣctui ex pacto. vt ibi no. qꝛ erat actuꝫ ꝙ incontinenti fieret traditio. qꝛ erat p̄cium ſolutū. vnde ſtatim fuit ꝯͣcta mora. vt. C. de actio. emp. l. curabit. naꝫ ꝑ fecta impletio ex vna parte cauſat moraꝫ in altera ꝑte lꝫ ſecus ſi impletio exigeret tꝑis ꝓceſſum. vt no. jͣ. ſo. ma. l. ſi an̄. ⁊. l. de diuiſione. ⁊ ar. C. de vſufruc. l. corruptiōe. ⁊ qd̓ no. C. de pac. l. i. in fin. mag. glo. dicamus ergo ꝙ in ꝯͣrio idem erat tēpus ꝯͣctus ⁊ more vel idem erat ꝯͣctus ⁊ ſol̓o nis. vt. jͣ. de pig. actio. l. ſi quaſi. ⁊. jͣ. de inſtito. l. cuicūqꝫ.§. ſi ei. ¶ Op. vlterius ⁊ videt̉ ꝙ inſpiciat̉ tp̄s ⁊ initiuꝫ ob ligatiōis nō tp̄s more. nā ſi fideiuſſor ſoluit pro reo. tunc reus incipit obligari fideiuſſori ad reſtitutionē vt. jͣ. man. l. lutius. ⁊. h. d. ꝙ illud tp̄s ſol̓onis īſpicitur. vt. jͣ. man. ho minem. Rn̄deo illud eſt ex natura obl̓onis. qꝛ fideiuſſor debet indēnis cōſeruari ⁊ intereſſe ē in obl̓one. ⁊ obliga tio qͥ vertit̉ īter reū ⁊ fideiuſſorē nō ē obligatio abſoluta ſeu reſpectiua ad ītereſſe. vn̄ venit iure actiōis nō ꝓpter morā. ⁊ ſic nō ob. ¶ Op. vlterius ad ideꝫ lex dicit ꝙ ob ligatio eſt ꝯditionalis. ⁊ venit extimatio ex die cōditiōis que p̄bet initiū obligatōi ⁊ nō more vt jͣ. de v̓b. ob. l. quo tiēs in diem. ⁊. l. idem erit. So. illud nō eſt rōne more ſꝫ rōne tꝑis appoſiti ſolutōi qꝛ ꝓmiſit ſoluere die qua extite rat ꝯditio. vel dic vt dixi. sͣ. e. l. qd̓ te. ⁊ faciūt predicta ad qōnem an inſpiciat̉ ſtatutū loci ꝯͣctus vel loci iudicij vel cuius tꝑis ſtatutū īſpiciatur. nā in his que veniūt ex ꝯͣctu a pͥncipio īſpicitur locꝰ ⁊ tēpus iudicij facit. l. ij. jͣ. quēad. teſta. aꝑ. ⁊. l. i. jͣ. de vſur. ⁊. jͣ. de euic. l. ſi fundus cum ſi. ſed ibi agitur ex culpa deterioratiōis rei ſoluēde. ſꝫ ſi in re iā ſoluta. dic vt. jͣ. commo. l. iij.§. ſi reddita. ⁊. C. ad exhibē. l. exhibitionis

Si certum petatur. exhibitionis. ſed in. l. noſtra non agitur ex culpa deteriorationis ſed ex mora ſolutiōis. nā mora reꝗrit dolū vel la tam culpam ceſſantis in ſolutione. ⁊ ideo equiparat̉ dolo eius qui facit rē deteriorem. ſed cum eo qui eſt in culpa le ui mitius agitur. nam ſi fuit in culpa deteriorationis. ſed cum bona fide litigabat in bonefidei tenetur ex die culpe quia purgatur culpa iure actionis. In ſtricti iuris ex die litis conteſta. qꝛ officio iudicis quod accipit vires in con teſtatione litis. vt. sͣ. de rei vendi. l. vtrum. ¶ Modo veniamus ad ꝯͣria que dicunt de alio tempore. dicitur hic ꝙ debet īſpici tempus more. vt. jͣ. de triti. l. in hac in fi. ſo. concedo qd̓ hic de petitione dr̄ intelligo.i. interpellatio ne etiā extraiudiciali quando inducit morā. vt qꝛ ſit inter pellatus vel ſcire debet ſe debere vt. l. quod te. sͣ. eo. ſed ſi interpellatio nō peperit morā. tunc dꝫ expectari litis con te. vt hic ⁊ ar. jͣ. e. l. cum fundus in pͥn. videtur ergo ꝙ litis conte. excludat defenſionem ignorantie debitoris. qꝛ cum habeat tp̄s ad deliberandū. vt in auc. offeratur. non debet expectari nec excuſari ſi imprudēter deliberauit ar gu. jͣ. de reg. iur. l. qui in alterius in rōne. ⁊ ar. jͣ. ti. i. l. iuſiu randum ⁊ ad pecunias. ⁊ qꝛ non debet ſtultitia rei noce. re actori vt. jͣ. qd̓ vi aut clam. l. iiij. Cōclude ergo ꝙ ſi mo ra precedit ꝯteſtationem inſpicitur tempus more alias ī ſpicit̉ tp̄s litis conte. ¶ Oppo. qꝛ lex preciſe dicit ꝙ inſpicit̉ tp̄s litis cōte. vt. jͣ. de triti. l. fi. So. illa lex debet ītelligi ẜm predictam diſtinctōem. ⁊ cōclude ꝙ aut debetur genus vt frumētū. aut ſpēs vt ſtichus. ſi obligatio ꝯſiſtit ī gne pͥncipiū naſcētis intereſſe a tꝑe more currit quo ad ſnīam ferendā ſuꝑ eo vſqꝫ ad ſnīam. ſi obl̓o cōſiſtit in ſpē initiuꝫ ex quo venit intereſſe extimationis eſt tp̄us more. vt. jͣ. d̓ triti. l. in hac. pͥmo rn̄ſo in fi. finis ſeu terminꝰ termi nas creſcēs augumētū iſtius intereſſe ſiquidē tꝑe ſnīe extat ſpēs nō deteriorata in ſubſtātia nec in extimatione eſt tp̄s ſnīe vt. jͣ. de triti. l. in hac. Nō enim pōt in iudicio ex cludi extimatio futura poſt ſnīam. Si aūt res tꝑe ſnīe eſt ꝑempta intereſſe currit vſqꝫ quo extimatio decreuit. puta vſqꝫ ad pͥambulā horā mortalis vulneris. d. l. in hac. ī ſcd̓o caſu illius legis. ſi aūt extat res ſed deteriorata ī ſub ſtantia vt ſeruus eluſcatus. tunc vſqꝫ ad preambulum pū ctū quo ſeruus erat integer. ⁊ nō eluſcatus. d. l. in hac. in tertio ſuo caſu. ⁊ ita debet intelligi illa lex. ¶ Op. qꝛ lex p̄ciſe dicit oppoſitū ꝙ inſpicit̉ tp̄s litis ꝯte. in actionibus ſtricti iuris. vt. jͣ. cōmo. l. iij.§. in hac. Itē ſunt arg. ꝙ pena more non dicat̉ pena maleficij. dic ꝙ pena que accidit ex ꝯtumacia non eſt pena maleficij pͥmo intētati. ſed ē pena cōtumacie arg. jͣ. ti. ij. l. i. ſed pena que ſuccedit in obl̓one bn̄ eſt pena maleficij. vt no. Dy. in. l. ij. de publi. iudic. pena etiā que incidēter ⁊ nō pͥncipaliter imponit̉ non eſt pe na maleficij ſed ꝯtumacie. exēplū in pena excōicatiōis. vt jͣ. ti. ij. in no. ⁊ in no. jͣ. de cuſt. reo. l. diuus. ⁊ de duo. re. l. i. Sed pena bāni bn̄ eſt pena maleficij p̄ſumpti ex cōtumacia qn̄ ex forma ſtatuti bānitus habet̉ pro ꝯfeſſo. al̓s non ar. C. de interdic. matri. l. ſi tutor. ⁊. C. de fide inſtru. l. iij. ⁊. l. fi. cum ſi. ⁊ facit ad p̄dicta. jͣ. de in litē iurā. l. ſi tutor in rōne ſui. ⁊ facit. jͣ. de oꝑ. liber. l. ſi ita ſtipl̓o. Soluit̉ etiam ꝙ hic loquit̉ quo ad extimationē rei d̓bite. ibi quo ad ac ceſſiones vel extimationē acceſſionū. vt not. jͣ. de triti. l. in hac. in magna gl. eſt opinio Io. hic. ⁊ diſtingue circa ac ceſſiones. aut in bonefidei. ⁊ veniunt a tꝑe more. vt. sͣ. de neg. geſt. qꝛ tantūdeꝫ. Aut in ſtricti iuris hn̄tibus inſtar bonefidei ⁊ idē. vt. l. in minorū. aut in ſtricti iuris p̄ciſe te net̉. aut eſt ſtricti iuris cauſa ⁊ actio aut actio non cauſa vt tn̄ ꝯditio triticaria vel certi generis ꝓponit̉ ex ꝯͣctu bo nefidei. pͥmo caſu. aut loꝗmur in acceſſiōe odioſa ⁊ ꝯtra naturā vt in vſur. ⁊ nō veniūt niſi poſt ſnīam ⁊ poſt tp̄s quadrimeſtre. vt. C. de ꝯdi. inde. l. i. ⁊. C. de vſur. rei iu. l. ij. ⁊ hoc verū vt lucrū. ſed vt dānū veniūt. vt. jͣ. de in litem iurā. l. nūmis. aut in acceſſiōe naͣli vt in fructibꝰ vel quaſi naͣli. vt in īduſtriali que ſuccedit loco naͣlis vt in pēſionibꝰ ⁊ obuētiōibus. tūc aut ꝗs petit ſuū. vt. jͣ. de ꝯdi. fur. l. Si certum petatur. ij. vel ꝙ fuit ſuū. ⁊ inſpicit̓ tp̄s more vt. jͣ. de vſur. l. videamus§. ſi actōe. ⁊ hoc eſt ꝓpter naͣm reſtitutionis qͥ ī plenū fieri dꝫ vt. jͣ. de vſur. l. videamus.§. in fauiana. Si v̓o pe to ꝙ nunqͣꝫ fuit meū nec auctoris mei. tūc a tꝑe litis cōte. vt. d. l. ſi actōe. nā ad id tp̄s tota vis iudicij redigēda eſt vt. sͣ. de rei vēdi. l. ſi poſt acceptatū. fructꝰ eſt qui īmediate ꝓuenit ex re. obuētio eſt q̄ īmediate ꝓpter rē vt penſio ⁊ vectura. vt no. jͣ. de condi. īde. l. ſi vrbana. Si v̓o actio eſt ſtricti iuris. ſed ꝯͣctus ē bonefidei. tūc videt̉ ꝙ a tꝑe more vt. C. de pac. īter emp. l. ij. ꝯiūcta glo. in. l. iuriſgētiū.§. ꝗn īmo. sͣ. de pac. ar. jͣ. de ver. ob. l. ſiꝗs cuꝫ al̓r. Ego dico ꝯͣriū. vt. jͣ. de noua. l. emptor. vn̄ ⁊ tūc reꝗro litis ꝯte. ⁊ hoc quo ad acceſſiōes rei d̓bite. aut venit iure ꝓmiſſiōis pͥma rie. ⁊ loquit̉. jͣ. de noua. l. fūdus. Aut incidēter. ſꝫ quo ad extimationē ⁊ ſecūdario. tūc aut ad idē ītētat̉ actio ⁊ īſpi citur tp̄s more. aut agit̉ officio iudicis nobili vbi deficit actio. ⁊ tūc īſpicit̉ tp̄s litis ꝯte. vt. jͣ. de dā. īfec. l. cū poſtulaſſeꝫ. tn̄ poſt. vel tp̄s more in litē ꝯte. nō dico in ſoluēdo vt. sͣ. ſi ꝗs cautio. l. ſi cū.§. ſi qui iniuriarū. ¶ Op. ⁊ videt̉ ꝙ fructꝰ veniāt ex tꝑe more vt l. fructus. ff. de rei vē. So. ibi in reali iudicio hic in ꝑſonali. ¶ Opp. de. l. in minoꝝ So. ibi in actōe ex teſtamēto que ſapit ſil̓itudinē actionū bonefidei. ſed iſte.§. ⁊.§. in hac loquunt̉ in iudicio mere ſtricti iuris ẜm glo. ¶ Op. ꝙ iſta nō ſit bona ſo. ad.§. in hac. qꝛ ibi loquit̉ de extimatiōe rei duꝫ dicit quanti ⁊c. So. Aꝫ. ꝯcedit ꝙ lr̄a Io. nō adaptatur illi ſol̓oni. ⁊ ideo dicit ꝙ duplex tp̄s eſt.ſ. a quo ⁊ vſqꝫ quo. vn̄ dicit ꝙ ibi loquit̉ d̓ tꝑe vſqꝫ quo pōt creſcere intereſſe. nā in iudicio ſtricti iuris nō venit intereſſe extimationis poſt litē ꝯte. ar. sͣ. de iud. l. non pōt videri ſed hoc falſuꝫ eſt. qꝛ illa lex loquit̉ in eo qd̓ venit iure obl̓onis ⁊ petitōis nō ītereſſe qd̓ venit officio iudicis vt no. sͣ. de rei vēd. l. vtiqꝫ. ⁊ dila tatur vt ēt ſine petitōe poſſit exerceri vt. jͣ. d̓ edi. edic. l. edi les.§. itē ſciendū. ⁊ no. jͣ. de dā. īfec. l. ſi ꝗs miſſuꝫ.§. iudex. nō eniꝫ nocet litꝭ. cōte. actori. vt. jͣ. de re. iu. l. nō ſolet. ⁊. jͣ. d̓ noua. l. aliā. ¶ Op. ⁊ vr̄ ꝙ īſpiciatur tp̄s ſnīe vt. jͣ. d̓ triti. l. in hac. So. ibi loꝗtur de tꝑe a quo. Et ex hoc no. ꝙ exti matio creſcēs poſt ſnīam nō ꝑtinet ad iudicē nec pōt ꝯdē nare ī ea. qꝛ de ea nō ꝯſtat ſibi. nec eſt ſibi ꝓbatū nec ſpectat ad iudicē tractus futuri tꝑis. vt. jͣ. de vſur. l. i. ⁊ iō ſi iu dex dicit ita ꝯdēno titium in. x. modijs frumēti. ⁊ in. x. libris quas plus valuit poſt morā ⁊ in oī eo qd̓ plus vale bit ī poſterū iſta vltima adiectio nō valet. Si aūt eēt appellatū ⁊ iudex appellationis cōfirmaret ſnīaꝫ poſſet ad dere eidē ſententie. ⁊ extimationē ſi medio tꝑe plus valu it vt. jͣ. de re iu. l. negocioꝝ. ¶ Op. ⁊ vr̄ ꝙ iudex nō poſſit cōdēnare in extimatōe. nā aūt actor petit extimationē in libello ⁊ libellus non ꝓcedit qꝛ non debet̉ extimatio ſed res mutuata. nā nemo ſine actōe exꝑitur. vt sͣ. de neg. ge. l. ſi pupilli.§. videamus. ⁊ id qd̓ eſt in obl̓one dꝫ eē in petitiōe nō aliud vt. jͣ. de ſo. l. ſi ſtipulatus.§. fi. aut actor non petit extimationē. tūc fatuus eſt iudex qui cōdēnat in extimatiōe nō petita vt. l. fi. C. de fideicō. liber. Glo. dicit ꝙ nō petitur extimatio in libello. tn̄ iudex cōdēnat in ea. qꝛ 461 venit officio iudicis. Inno. dicit ꝙ debet extimatio peti. nis. in libello. de ſen. ex. ſacro. gl. in. l. ſi ꝗs miſſuꝫ.§. fi. dicit ꝙ vij. m ītereſſe p̄teritū an̄ litē cōteſt. debet peti in libello. ſed poſt ꝑ. d. Fi litē cōte. nō oportet peti. alibi dicit gl. ꝙ forma ſnīe reſtri. hic qu tatōes gēda eſt ad formā petitiōis.ᵈ vt. jͣ. de triti. l. in hac. ⁊ ideo met v. tutius eſt petere in libello non tanqͣꝫ debitum ſed officio iudicis mercē nario. ſed ẜm glo. q̄ eſt. sͣ. de īterro. actio. in ADD rubrica nō eſt neceſſarius libellus pro eo qd̓ venit officio e ¶ F iudicis mercēnario. ſed illa glo. loꝗtur qn̄ illud offm̄ nō libellꝰ ter aūt reſpicit cōdēnationē ſed ꝓceſſuꝫ cauſe. Videamus ergo pellus qualiter debet formari libellus.ᵉ ꝗd debet ꝓbari ⁊ quali ri in a ter dꝫ formari ſnīa. Circa pͥmū dic aut fuit certus termī mutuo nus īſertꝰ ſol̓oni. puta nūdinarū ⁊ cōcipietur libellus ſic vide. d may. i. corā vobis dn̄o. a. iudice narro ego Bal. cōtra ticium ⁊ quēs q cōtra oēm ꝑſonā pro eo legitime interueniētē. dicens ꝙ iſti. deego mutuaui ſibi. x. corbes grani boni ⁊ nitidi quas ꝓmi oīa lat

Si certum d.atv. ADDITIO. a ¶ Ltīa. ſed quo pacto citatō fieri dēat oībuſ iſtis cō ditōibꝰ a. do. bal. deductis vide. d. Iaſo. may. ī.§. quadrupli carte. lxxxv. ⁊ cart. lxxxvi. vbi multo plura inuenies. b ¶ C. cō219 mor. Et ibidē vide Fely. ADDITIO c ¶ Fundata ſed qualiter ſnīa ꝯformis libello eē debeat ⁊ ſuꝑ eo fundata vide lāfran. in cap. qm̄ ꝯͣ ver. petitiones circa pͥn. iiij. col. idi naꝫ ſententia car. vij. ⁊ v̓. hͦ tractabimus. v. col. ver. vlte rius ſciendū īp̄ciaui. ſit mihi reſtituere in nundinis que fiunt ꝑuſij in feſto om nium ſanctorum. dico etiaꝫ ꝙ in dicto termino iaꝫ elapſo dictus titius neglexit ⁊ omiſit mihi reddere. x. corbes frumēti eiuſdeꝫ bonitatis. dico etiaꝫ ꝙ in dictis nundinis cōmuniter corbes grani eque boni cōiter valuit. v. ⁊ ita cōmuniter emptum ⁊ vēdituꝫ fuit frumentū tꝑe dictaruꝫ nundinarū. dico etiā ꝙ nūc frumentū valet minus qͣꝫ valuerit dicto tꝑe quo debuit fieri ſol̓o. dico etiā ꝙ p̄dictus titius denegat ⁊ recuſat reddere mihi dictū frumentum ⁊ extimationē qua pluris fuit dicto tꝑe. Quare peto euꝫ cōdēnari per vos ⁊ veſtram ſnīam ad danduꝫ ⁊ redden dū mihi. x. corbes frumēti eque boni cū extimatiōe quāti plurimi valuit tꝑe ſupradicto ⁊ cū extimatōe quāti plu rimi valere cōtingerit vſqꝫ ad diffinitiuā ſnīam ipſumqꝫ ꝯdēnatum cogi ⁊ cōpelli ad ſoluendū remedijs opportunis. ⁊ peto in p̄dictis ꝓcedi ꝯtra eum ⁊ oēm perſonaꝫ pro eo legitime interuenientē oī modo iure via ⁊ forma ꝗbus melius poſſum ſaluo iure addendi ⁊ minuendi ſuꝑ plendi interp̄tandi ⁊ corrigendi vſqꝫ ad finē cauſe. ⁊ no. quare tot verba pono. nam in pͥmis allego libellum cōtra reuꝫ ⁊ oēm ꝑſonam pro eo legitime interuēientem. ⁊ hoc facio qꝛ ſi reus minor eſt videatur in ius vocatus cū ꝑſo na legitima. vt. jͣ. de admi. tuto. l. i.§. ſufficit. ⁊ vide qd̓ no. jͣ. de condi. fur. l. ij. ſed in adulto ipſemet debet cauſare vt legitime cōpareat alias quaſi legitime cōtumax reputat̉ vt no. in. l. ſi minor. ff. de bo. auc. iudi. poſſide. ſed in maio re hoc addo. vt ſi ꝑſona procuratoris compareat contra eum poſſit formari ſnīa qn̄cunqꝫ cōpareat vt extra d̓ elec. c. querelam. C. de ſenten. ⁊ interlo. om. iudi. l. i. idem tn̄ ſi hoc non eſſet ſpecificatū in libello. qꝛ in ꝓcuratorē traſfer tur ſnīa etiā vnius articuli ſi fiat ꝓcur. ad vnuꝫ articulum. vt. sͣ de procura. l. in cauſe.§. ſi ex ꝑte. ⁊ de ꝓcuratore cōſtat. jͣ. de euic. l. ſi ideo.§. i. ⁊ facit inſti. de ſatiſdā.§. ſi v̓o ali ꝗs. Secūdo deduco in libello tp̄s ſol̓onis. iſtud eſt de ſub ſtantia apponere. qꝛ oritur ius ex tꝑe. ſed in his in ꝗbus nō oritur ius ex tꝑe. vt. jͣ. de inſtito. l. iij. nō oportet addice re tp̄s vt no. jͣ. de teſti. l. ob cām.§. fi. niſi in maleficijs. vt in l. libelloꝝ. qꝛ libellus in criminalibus debet eſſe certior ⁊ magis coarctatus ad hoc vt reo ſit magis aperta via deIO. fenſionis īmo ẜm quoſdam etiā libellus citatorius dꝫ eē ſed certus in criminali ⁊ debet factū ⁊ locū ⁊ tp̄s ꝯtinere. vt o ci no. jͣ. de dila. l. ij. ⁊ hoc rōnabile eſt ſaltē vbi ꝯtumacia pro dēat confeſſo habet̉ ex forma ſtatutorum. nā ignorās nō videt̉ is cō do. cōfiteri nec cōſentire. vt. C. plus valere qd̓ agit. l. fi. ⁊ C. d̓ ictis de dona. l. nec ignorās ⁊ in. c. ij. de ꝯfeſ. li. vi. ⁊ ar. jͣ. de reꝗ. Iaſo. re. l. auus ⁊. l. i.§. ex hoc aūt. alij dicūt ꝙ ſufficit ꝙ citatio qua referat ſe ad libellū oblatū iudici. qd̓ videt̉ verius cum ci arte. cart. tatio poſſit fieri etiaꝫ viua voce per nunciū. ⁊ tn̄ nūcius ne vbi ſciret dicere formā libelli ſpecificate. vt. C. de digni. l. quo lura tiens in fi. li. xij. ⁊ facit. C. de fer. l. fi. ⁊. C. de an. excep. l. fi. cum ſi. illud eſt certū ꝙ citatio debet eſſe legitima alias . ꝗcꝗd ex ea ſequit̉ nō valet vt. jͣ. de v̓. ſig. l. qui neqꝫ. ⁊ d̓ fer. a cia l. i. Itē facta a iudice cōpetēti. vt. C. ne de ſta. defūc. l. ſi pr̄. ibidē ⁊ no. in auc. offerat̉. ⁊ extra de appel. c. vt debitus ⁊ hec ſ. dicta ſunt incidēter. Tertio deduco cōem extimationem. IO. qꝛ cōmune ītereſſe debet hic cōſiderari.i. cōe p̄ciū vt. jͣ. ad data l. fal. l. p̄cia reꝝ. ⁊ vide. jͣ. de eo qd̓ cer. lo. l. iij.§. fi. Itē dedu iliter co negligentiā que p̄ſumitur ex lapſu certi tꝑis. vt. l. maamīs eͣ de gnā. ⁊ facit qd̓ no. Inno. extra de preben. c. extirpande. īꝑ eo Itē peto illud quāti plurimi.i. qͣꝫtuꝫ pluſ eſt in extimatōe vide ſimul tn̄ cū frumēto. nā ſola extimatio peti nō pōt. ſed ſuꝑ cap. frumento debet principaliter fundari libellus ⁊ iudiciuꝫ r. pecircavt. jͣ. de execu. rei iudi. l. fi. in iudicio. ⁊ no. jͣ. de ꝯdi. inde. l. l. idi fi. in fi. Item ideo dico peto frumētū. nā reꝑit̉ vt. jͣ. de lib. entia leg. l. quidam.§. vlti. Item ideo peto compelli vt non ſit ⁊ v. h neceſſaria in executione noua petitio ſed per officium iumus. r. vlte dicis iam imploratum fiat. qꝛ ſufficit ſemel eſſe petitum. iendū vt. jͣ. de dam. infec. l. iiij.§. hoc iudiciū. ⁊ de actio. ⁊ obli. l. d̓ ꝓb. traiecticie. Itē ideo peto poſſe ꝓcedi oī modo ⁊c. vt nō videar me aſtrinxiſſe ad certam. l. nam ſi peterem procedi ẜm formam iuris ſimpliciter dicunt ꝗdam ꝙ intentaſſem viam ordinariā iuris cōis ⁊ nō poſſet ꝓcedi ordine tradito a ſtatutis. qꝛ ius ſimpl̓r ꝓlatuꝫ ſignificat ius romanoꝝ vt inſti. de iure na.§. iij. Ego dico ꝙ lꝫ in actore ſit forma petendi. tn̄ forma ꝓcedendi ſuper petitis ſtat in iu dice ⁊ pertinet ad officium reſidens in iudice ⁊ ſi habeat plures vias pōt vti qua via ⁊ qua auctoritate vult argu. de offi. proconſu. l. nec quicqͣꝫ.§. plane. Inn. extra de pre. ſcriptio. c. cum ex officij. Itē ideo dico ſaluo ⁊c. nō qꝛ poſ ſum derogare. l. edita. ſed vt non videar me aſtrinxiſſe vt extra de fide inſtru. c. inter dilectos. ⁊ de re iudi. c. abbate. li. vi. Ius aūt interp̄tandi competit vſqꝫ ad ſententiaꝫ tn̄ interpretatio debet fieri ad exponendum non ad ꝑimē dum vt extra de accu. c. cum dilecti. Item debet eſſe con grua ⁊ veriſimilis vt no. Dy. de reg. iur. c. cum ſunt partiuꝫ. non tn̄ cōfidat obſcure loquens in iſta interpretatōe qꝛ ſi ſuꝑ obſcuro capitulo ꝓducat teſteſ nil ꝓdeſſet poſtea interp̄tari. qꝛ culpa ſua nō valet dictuꝫ teſtis obſcuruꝫ vt extra de ꝓba. c. in pn̄tia. ſed vbi capitulū eſt clarū ⁊ teſtis depoſuit obſcure. tūc debet repeti teſtis. qꝛ culpa fuit in iudice qui debuit melius examinare vt extra de teſti. c. cū b clamorᵇ ꝑ Inno. interp̄tatio ⁊ ſol̓o facta vlterius fieri vel emēdari nō dꝫ vt no. jͣ. de ver. ob. l. ꝗcꝗd aſtringēde. Nūc formo libelluꝫ qn̄ non eſt appoſitus terminus ⁊ breuiter vbi feci mētionē termini faciā mētōeꝫ interpellatiōis. ⁊ di cā ꝙ reꝗſiui debitorē vt mihi ſolueret ⁊ ipſe ceſſauit ⁊ fuit in mora alia non mutant̉. ⁊ ſcias ꝙ libellus quo ad narra tionē plenarie debet ꝯtinere ⁊ narrare factū quo ad ꝯclu ſionē debet cōtinere id qd̓ in illis ſeꝗtur ex narratis. vt. jͣ. de eo qd̓ cer. lo. l. ij.§. fi. ⁊. l. iij.§. pe. Nunc venio ad ꝓbationes. ⁊ dico ꝙ actor debet probare partes ſubſtātiales libelli. ⁊ de quolibet membro libelli debet facere capitu lū per ſe ⁊ formet iſta capitula ꝙ ꝯcludāt idē factū ⁊ tp̄s vt no. in. c. abbate de re iudi. li. vi. ad fi. ⁊ cū vult ꝓbare d̓ extimatōe certi tꝑis nō aſtringat ſe ad punctuꝫ vel ad ho rā. vt. jͣ. ad. l. fal. l. p̄cia. ⁊ no. in. l. ij. C. de reſcin. vēdi. Iteꝫ qn̄ vult ꝓbare morā heredis ꝓbet ea q̄ ꝯcludāt heredem ſciuiſſe vel ſcire debuiſſe vt. sͣ. e. l. qd̓ te. ſꝫ hoc nō eſt neceſ ſe vbi mora inducit̉ ex lapſu termini appoſiti in ꝯͣctu vt. jͣ. de ver. ob. l. in diē. nā efficacior eſt terminus ꝯuētionalis ⁊ hꝫ vim ꝑemptorij vt eo. ti. l. qui rome.§. augerius. Sed ꝗd ſi in libello feci mētionē termini in articulis. pono de interpellatione an debet admitti articulus. ⁊ videt̉ ꝙ nō qꝛ eſt imꝑtinens ar. jͣ. ti. i. l. ſi duo pr̄oni.§. ſi ꝗs. naꝫ ille qui agit ex vna cā non vincit ex alia ēt ſi vterqꝫ ſit paris potē tie. ⁊ etiā ſi actio nō mutet̉ vt. jͣ. de inſtito. l. hēat. Credo ꝯͣ rium qꝛ iſta poſitio releuat ⁊ ſi valet pͥncipale valet acceſ ſorium vel ſi valet pͥncipalis petitio. ergo ⁊ acceſſoria. nā lꝫ non probet de termino. ſufficit probare de interpellatio ne que habet̉ ꝓ termino ⁊ facit ad hoc. jͣ. qd̓ cuꝫ eo. l. titianus. nam iſta ſunt paria vt no. jͣ. de in litē iurā. l. iij. nā ⁊ aditio que adit̉ non nocet ſi reſpicit incidens offm̄ ſicut eſt h̓ qꝛ reſpicit intereſſe qd̓ venit officio mercēnarij ⁊ non reſpicit actionē ꝓpoſitam. ⁊ ſic nō ob. lex habebat. qꝛ ibi aſtrinxit ſe ad cām pͥncipalem. h̓ aūt ad cām accidētalem ar. jͣ. de noxa. l. in delictis.§. ſi detracta. Sed ꝗd ſi in libello facio mētionem de termino ⁊ de interpellatione ſubſe quenti. an per interpellationem videt̉ receſſuꝫ a termino videt̉ ꝙ ſic. ar. sͣ. de mino. l. emilius. dic ꝯtra. qꝛ ſit ad ma ioreꝫ morā ꝯuincendaꝫ vt. jͣ. de vſur. l. mora. ⁊ in. l. emilius fuit ꝓrogatio. vt. jͣ. de preto. ſti. l. pe. non mera interpelatio. Nunc venio ad ſnīam ⁊ dico ꝙ ſnīa debet eſſe func dataᵉ ſuꝑ libello ⁊ ſuꝑ his qͥ tacite accedunt libello ⁊ pe titioni. non ſuper his que nō includunt̉ in iudicio. vt. jͣ. de fideicom. lib. l. fi. ⁊. jͣ. de pac. dota. l. beblius. Sed quid ſ extimatio frumenti creuit. qūo pro illo pluri conſuletur actori non pōt dici ꝙ fiat executio ſentētie in eo qd̓ nō ē ꝓnunciatuꝫ ⁊ ideo videt̉ ꝙ denuo ſit agēduꝫ. ⁊ ſi omnia denuo agitari oportebit. ꝙ ſic poterit reus opponere ex ceptōes quaſ nō obiecit in pͥmo iudicio. vt no. jͣ. de exceprei iud

Si certum petatur. rei iudi. l. duobus. Ego credo ꝙ officio iudicis ꝗ de executōe cognoſcit hoc īcidēter ⁊ acceſſorie veniat. nā ⁊ al̓s plus venit in executōe qͣꝫ in ſnīa vt. jͣ. ti. i. l. nā ⁊ ſi poſſeſſo ri.§. fi. ⁊ ad hoc facit qd̓ no. in. l. paulus. jͣ. que ſenten. ſine appel. reſcin. ⁊ de cōfeſſis l. certū. de inſti. de leg.§. ſi res. Sed ꝗd ſi ꝓmiſi mutuo reddere frumētū vel extimatiōeꝫ quāti plurimi vtrū volet ⁊ ipſe petijt frumētū ⁊ offō iudi cis petit illud qͣꝫti pluris. an poſſit ⁊ videt̉ ꝙ nō. nā eligēdo p̄iudicauit ſibi. Itē vbi eſt actio nō cōpetit offm̄ iudicis. vt. jͣ. de ꝯͣhen. emp. l. ꝗ per colluſionem.§. vlti. In ꝯͣriū credo. qꝛ iſtud pactū eſt appoſitū fauore creditoris. nec debet retorqueri in ſuū odiū. Itē eligēs petere frumētuꝫ videt̉ eligere viā huius. l. ⁊ nō viā pacti. qd̓ credo verū ſi cut in vſuris ſtipulatis qͥ nihilominus veniūt officio iudicis. vt not. Cy. C. de iudi. l. i. Sed nunquid in moneta eſt d idē qd̓ in rebus alijs. ⁊ dic ꝙ ſic.ᵈ ſi circa eadeꝫ monetā eſt variatus valor ſeu cabiū. vn̄ ſi mutuaui tibi. x. florenos. ⁊ poſt morā valuit florenus tres libras nūc valet duas ſolues. x. florenos ⁊ illud plus vt hic. Si autem eſt variata moneta ita ꝙ vetus nō ſit in vſu. dic vt. sͣ. e. l. cū ꝗd. ⁊ adde qd̓ no. Gui. jͣ. ad. l. rod. de iac. l. nauis onuſte.§. cū autē Sed an notificatio debiti habet̉ loco īterpellationis. dic vt per Cy. C. in qui. ca. in integ. reſt. nō eſt neceſ. l. in minorū ⁊ eſt ar. ꝙ ſic. jͣ. de ven. inſpi. l. i. in pͥn. nā in denūcijs ſufficit narrare factū nec reꝗrit̉ petitio nec ꝯcluſio. nā ſuf ficit dicere mulieri ſe p̄gnanteꝫ eē. nec habet inſtituere ad uerſariū ꝗd faciat vt ibi pꝫ bene tn̄ reꝗrit̉ loci ⁊ tꝑis congruitas vt. jͣ. de ſolu. l. ſi ſoluturus. ⁊ argu. jͣ. de exerci. l. fi. ¶ Ultimo adde ad hanc. l. qd̓ no. in ſpec. de obli. ⁊ ſo.§. nūc aliqua. v̓ſi. ſed pone. ⁊.§. ſequit̉. v̓ſi. ꝗd ſi petij. ⁊ v̓. ſe. ⁊ in ſpe. de cau. poſ.§. ſequitur videre. Item adde qd̓ no. Io. ⁊ paulus in. c. vlti. de decimis. in cle. Ex lec. anti. ¶ In gl. an etiā tp̄s qn̄ pe. ibi in cal̓. augu ſti. ⁊ tunc valebat. xx. franc. ibi cal̓. ianuarij ⁊ tunc vale. bat. v. ibi ⁊ alijs tꝑibus intermedijꝫ īter. hec tꝑa. In fi. gl. ⁊ cōſiderant̉ in iſta materia. v. tꝑa.ſ. tp̄s ꝯͣctus. tp̄s inter pellatiōis. tp̄s litis ꝯte. tēpus ſnīe diffinitiue. ⁊ tp̄s execu tiōis. Circa pͥmū an inſpiciat̉ tp̄us ꝯͣctus. dic aut hoc eſt actū exp̄ſſe inter ꝑtes tūc inſpicit̉. vt. jͣ. de actio. emp. rō.§. fina. Aut non eſt exp̄ſſe actū ⁊ tūc refert aut mora prece dit ꝯͣctum ⁊ idem. vt. jͣ. de actio. ⁊ obli. cum ꝗs. aut mora non p̄cedit ꝯͣctuꝫ. ⁊ tūc ēt inſpicit̉ tp̄us ꝯͣctus. ⁊ hoc quātum ad extimatꝭ. que venit officio iudicis. ſecus ſi ꝑ ꝓmiſſionem ⁊ ſic iure actionis. vt. jͣ. de noua. feudum. cornelia. num. ⁊. jͣ. man. homineꝫ. qꝛ tunc īſpicit̉ tp̄s ꝯͣctus ſeu quo incipit obl̓o. Item hec vera qͣꝫtuꝫ ad extimationeꝫ. Sed qͣꝫtuꝫ ad intrinſecā bonitatem loquit̉ sͣ. e. cuꝫ ꝗd. de ſcd̓o ⁊ tertio tꝑe ſic dicas. aut mora ꝯͣhit̉ per interpellationem aut ꝑ ꝯteſta. pͥmo caſu inſpicit̉ tp̄s more. ſecūdo caſu tp̄s litis ꝯte. ⁊ hoc qͣꝫtū ad extimationē rei debite. Sed quātum ad intereſſe aaceſſionum dic vi. jͣ. de vſur̄. videamus. .§. ſi actionē. ⁊. jͣ. cōmo. l. iij.§. in hac ẜm intellectū Io. naꝫ in bonefidei inſpicit̉ tp̄s rei iudicāde.i. tp̄s more. in ſtricti iuris tp̄s litis ꝯte. ẜm Io. De quarto tꝑe dic ꝙ aut tu queris vtruꝫ tp̄s ſnīe ſit terminus a quo ⁊ hoc eſſet falſuꝫ. qꝛ retro tp̄s ex die more. Aut tu queris vtruꝫ ſit terminus vſqꝫ quo ⁊ ad quem. ⁊ tunc refert. aut loꝗmur in obligatione generis. ⁊ iūc eſt terminus vſqꝫ quo. Nā tra cius futuri tꝑis non ſpectat ad iudicē. vt. jͣ. de vſur. l. i.§. i. qꝛ nec eſt in obl̓one nec in officio iudicis. ſi tn̄ eſſet appel latū a ſnīa iudi. appellatōis poſſet addere de extimatiōe interim creſcēte ſicut de fructibus. vt. jͣ. de re iudi. l. negocioꝝ. ⁊. jͣ. de vſur. l. tutor. Si v̓o loꝗmur in obliga. ſpēi q̄ perijt tūc in ſtricto iure ꝓ termino vſqꝫ quo aſſumit ius lit. ꝯte. in bonefidei tp̄s ſnīe. ⁊ idem in reali iudicio qꝛ ma gis eſt fauorabile actori. vt. sͣ. de rei vēdi. iulianus ſcribit ſi hoīem.§. i. ⁊. jͣ. cōmo. l. iij.§. in hac. ẜm aliū intellectum. ẜm quē exponit̉ tp̄s rei iudicande non pro tꝑe more ſed pro tꝑe diffinitiue ſnīe. ⁊ hec ſunt v̓ba glo. magne hic poſi te. Ex hoc hēs ꝙ eſt tp̄s a quo ⁊ tp̄s vſqꝫ quo. qd̓ dic vt jͣ. de triti. in hac. ¶ In glo. magna que incipit extra iudi ciū ⁊c. ibi.ſ. ꝙ tantū valeat ⁊ in moneta extimatio monete eſt bonitas extrinſeca. ſed materia ⁊ pondus dicuntur ꝑtinere ad bonitateꝫ intrinſecā que bonitas ītrinſeca eſt in obligatione. ⁊ ideo lꝫ variet̉ moneta non variat̉ obl̓o. vn̄ ſi ꝗs repetat dotem datā ad antiquā monetā q̄ erat me lior qͣꝫ noua dꝫ haberi rō melioramēti monete qn̄ iſtud ꝓcedebat in bonitate ītrinſeca ẜꝫ Ia. bu. ꝗ ita determina uit in qōne veterū piſanoꝝ. ⁊ no. per Dy. jͣ. de le. iij. l. vxorem.§. teſtamēto. hēs tex. exp̄ſſuꝫ extra de cenſi. oliꝫ. ſi aūt non eſſet mutata moneta ſed circa eādem monetā variata extimatio tūc poſt morā eſt detrimētū creditoris. ante morā ē detrimētū debitoris. ar. l. noſtre. de hoc no. in ſpe. de ob. ⁊ ſolu.§. nūc aliqua. v̓. pone ſtatꝭ. no. per Cy. in. l. in minoꝝ. C. inꝗbus cauſis in inte. re. non eſt neceſ. ⁊ per eundē. sͣ. e. cū ꝗd. ⁊ no. in. c. fi. extra d̓ decimis in cle. adde ꝙ in moneta nō videt̉ curādum vtrum ſoluat̉ eadem mo dvineta vel alia eiuſdē valoris. qꝛ nō cadit affectio. ⁊ hoc pa ri tet per rōnem qꝛ inter interrogatꝭ. ⁊ rn̄ſionē nō debet eē 5 minor ꝯformitas qͣꝫ inter obligationē ⁊ ſolu. Sed ego vi et deo ꝙ ꝯͣhit̉ obligatio ⁊ ꝯͣctꝰ ergo et diſtractꝰ. vt. jͣ. de v̓. in ob. que extrinſecus. vbi eſt caſus no. ẜm Pe. ibi tu dic vt jͣ. de ſolu. paulus. ibi vna extimationiſ altera rei. Frā. ⁊ ita verbis fuit ibi ꝯͣctus facius hic re ẜm Marti. ſil. ibi in. l. cōmodati..i. in. l. iij.§. in hac ibi. d. l. ſi cōmo. ad. l. ratio.§. ſi per venditorem dic vt. jͣ. no. ibi vinuꝫ tm̄ debet peti.ſ. iu re actionis. nam extimatio non eſt in obligatione quia ſi eſſet in obligatione extimatio pro vino non eſſet mutuuꝫ vt. l. ij. in prin. sͣ. eo. ſed bene debet peti iudicis officio tan qͣꝫ intereſſe. vt no. jͣ. de dam. infec. ſi ꝗs muſtū.§. iudex. ⁊ ꝑ Inno. de ſen. ex. c. ſacro. ⁊ in ſpecu. de obli. ⁊ ſolu.§. ſeꝗtur. vbi. l. nr̄a d̓clarat̉. Et ſic non ob. l. fi. de fideicō. lib. qꝛ ibi non erat in obligatione. nec in officio iudicis hic ſic. Itē hic erat in ſolu. ibi non. Et eſt ar. ꝙ ꝯdēnatus ad fru mentum ſi non hꝫ frumentum liberet̉ p̄ſtando extimatio nem facit. jͣ. de fideiuſſo. l. ſi ita fideiuſſorem. Et formabit̉ libellus hoc modo dico ꝙ mutuaui vinum tali tꝑe. dico ꝙ tu fuiſti in mora per īterpellationeꝫ ex tali tꝑe. dico ꝙ poſtea creuit extimatio in tātū. quare peto te ꝯdēnari ad reſtitu. vini cuꝫ illa extimatōe ad quā tu teneris rōne more. poſſuꝫ etiā addicere in libello ꝙ ſi pēdēte iudicio ꝯtin gat magis creſcere ꝙ etiā ad illud tu ꝯdēneris. ⁊ ſemꝑ at tēde vt extimatio de p̄terito petat̉ ſub certa quātitate. ſed extimatio de futuro pōt peti ſine taxatōe qͣꝫtitatis. ar. in ſti. de act.§. curare. ẜm Cy. ⁊ adde quod no. C. de vſur. oleo ꝗdeꝫ. ⁊ qd̓ no. in ſimili. sͣ. ſi pars her. pe. l. i. circa pͥn. NOVAADDITIO. Ex lectu. antiqua. ¶ Expone ꝙ quantum ⁊ quale od. ¶ In text. ibi peti. tum eſt cum intereſſe ẜm Innoc. de ſententia exco. ſacro. ¶ In tex. in verſi. indicarentur tunc extimatio decreuit alias ſi plurium tunc eſſet quo eſſet ſuperuacua ⁊ iure ſo lo fieret condemnatio quia per hoc eſſet plene conſultū actori vide in Specula. de obliga. ⁊ ſolut. in.§. ſequitur ꝑ totum alias non intelliges hanc. l. Extimatio rei mutue date incipit creſcere a die more inchoate interpellatione aut litꝭ. conteſta. ⁊ creſcit vſqꝫ ad diem ſententie. Iac. bu. ⁊ diuidatur in duas partes prima loquitur de extimatio ne reſpectu loci. ſecūda ibi. Interrogatur ⁊ vide de fideiuſſo. l. ſi ita fideiuſſorem. Si tu vēdis I eum ſeruum. ⁊⁊ mea ī qua nec ius nec cām hēs ⁊ p̄ciū ꝑcipis re ꝑempta illud mihi redde̓ teneris. h. d. ¶ Op. tu vēdi diſti tuo noīe ⁊ tibi negociū geſſiſti vt. jͣ. ad. l. fal. l. iij. ergo ego nō poſſuꝫ ratū hr̄e nec age̓. vt. jͣ. de p̄ca. l. ſi ſeruus. ſo. aut loꝗmur de ratihabitōe ordinaria. aut de extraordina ria ⁊ ſubſidiaria.ſ. re ꝑempta vel p̄ſcripta. pͥmo caſu loꝗt̉ lex ꝯͣria. ſcd̓o loquit̉ lex iſta. ⁊ ita dicit glo. hic ⁊. C. d̓ rei ven. l. mater. ¶ Op. lꝫ res nō ſit ꝑempta nec p̄ſcripta. tn̄ ratificādo gero tuū negociū. qꝛ libero te de euictiōe qua

Si certum petatur. a ¶ Rei. de qͦdic vt ꝑ Bar in. l. imꝑator. §. fi. ff. de leg. ij. ⁊ in. l. qꝛ de bitor. īfra q̄ in frau. cre. ⁊ in. l. i. jͣ. de diſtrac. pi. ⁊ ad de duo verba ꝑ Fran. are. in l. centurio. jͣ. de vul. ⁊ pu. ꝑ fely. in. c. in pſentia de ꝓba. ī col. xxvi. b ¶ Cōtinet̉. Adde fely. in c. paſtoralis ī ij. co. de offi. d̓ le g. ⁊ qd̓ ib dixi in apoſti. c ¶ Publicianā. Adde Ange. hic ⁊ dic vt hēs hic ꝑ Bal. ⁊ an̄ gͦ ad quod etiaꝫ Fran. are. h̓ ī fi. ſe remittit. ADDITIO. j. d ¶ Spālibꝰ Quid aūt ſit vl̓e iudicium vide copioſe lāfrā. in v̓. pe. titiōes. iij. col. ver. iudicium teneris. ergo agere poſſum ac ſi pro parte ſoluerem ar. sͣ de nego. geſt. l. ſoluendo. So. aut ratificando volui gere re negocium meum. ⁊ tunc loquitur glo. aut volui gerere negocium tuum. ⁊ tunc loquit̉ lex ꝯͣria. ⁊ no. ꝙ re ꝑempta vel preſcripta non poſſuꝫ ratificādo gerere nego cium tuum. qꝛ amodo liberatus es a cauſa euictionis vt qa. jͣ. de euic. l. ſi ſeruus. ¶ Opp. ꝙ p̄ciū ſuccedat loco rei f. ⁊ poſſit peti etiā nō in ſubſidium vt. sͣ. de peti. here. l. ſi ⁊ 2. g.ͦ rem ⁊ p̄cium. ⁊ de le. ij. l. imperator.§. fi. So. in vniuerſade libus actionibus preciū ſuccedit loco rei vt ibi. ſecus in q̄ ſpecialibus iudicijs vt. jͣ. de heredi. vendi. l. vēdi. ibi tn̄ lo ⁊ quit̉ in eo qui vēdit rem ſuā ⁊ nō alterius. vel dic ꝙ in. l. f. ſi rem ⁊ preciū eſt caſus ſimilis preſcriptioni. qꝛ hereſ re ba pellitur a peti. heredi. ad rem eo. ti. l. ſed ſi lex.§. itē ſi reꝫ. in ⁊ eodem modo in. l. imperator.§. fi. qꝛ ibi tenebat aliena . tio. nec poterat peti res ſic. ff. eo. ti. l. fi.§. fi. ¶ Oppo. ad u. idem. sͣ. quod me. cau. l. ſi ipſa. ſo. quedam ſunt actiones in p abſolutꝭ. quedam que cōpetunt ſolum ad id qd̓ peruenit vi. in primis habet locū qd̓ ſupra dixi in ſcd̓is gn̄ibꝰ actionū p̄cium ſuccedit loco rei vt in. l. ꝯͣria qꝛ oriunt̉ magis ex ꝓ uiſione legis qͣꝫ per formam cōuentionis ⁊ lex prouidet diuerſimode ẜm caſus occurrentes ac ſi pactum eſſet p̄ci ſum. ⁊ facit. jͣ. de condi. inde. l. ſi non ſortem.§. libertus. ⁊ l. ꝙ indebitum. ⁊. l. in ſumma.§. qd̓ in frumēto. ⁊.§. ſi ſeruum ⁊ facit. jͣ. de condi. ob cau. l. ſi pecuniam.§. ſi vero. ⁊ in. l. qui ſe debere.§. fi. ¶ Oppo. ad idem. jͣ. de lega. iij. l. non dubium.§. fi. ſo. ibi ſuccedit in preſtatione ꝓpter difficultatem preſtationis rei. hic vero loquit̉ an ſuccedat qͥ ad obligationem ⁊ conclude an precium ſuccedat loco rei. Nam aūt loqueris quo ad ſolutionē. aut quo ad obligationē. ſi quo ad obligationē. aut in iudicio vuiuerſali. aut ſingulari. ⁊ ſi in ſingulari. aut eſt iudicium preciſe ad rem. aut ad id quod ꝓuenit. ⁊ ſi eſt preciſum ad rem. aut res extat. ⁊ pōt peti. aut non. ⁊ ſi non aut conuentus in re non hꝫ cauſam. aut ſi hꝫ. habet cauſam lucratiuaꝫ ⁊ tunc loꝗtur hic. aut habet cauſam oneroſam. ⁊ tunc con ueniri non pōt. qꝛ nō intelligit̉ locupletari qui hꝫ cauſaꝫ oneroſam. qd̓ dic vt modo dicā. ¶ Quero an lex iſta ha beat locū ī vēditore ꝗ haberet verū titulū. gl. dicit ꝙ ſic ſi haberet lucratiuū. ſecus ſi oneroſum. qd̓ credo verum ni ſi fuiſſet in mala fide. qꝛ iſte tenetur ac ſi poſſideret vt. sͣ. d̓ rei vēdi. l. iulia. Quid aūt de marito qui vēdit fundū do talē ꝯſentiente ⁊ iurāte vxore. an tenet̉ vxori ad preciū ⁊ videt̉ ꝙ ſic qꝛ a pͥncipio trāſlatuꝫ eſt dn̄iuꝫ ꝓpter iuramē tuꝫ ergo ſumus in caſu ſubſidij ar. jͣ. de diſtrac. pig. l. i. in glo. Item actio d̓ dote eſt vniuerſalis qꝛ creſcit ⁊ decreſcit. vt. jͣ. de impē. l. qd̓ dicit̉ in glo. In ꝯͣrium facit qd̓ le. ⁊ 5. no. jͣ. de iure dotꝭ. l. ꝓculus. pͥma opinio eſt verior qꝛ lꝫ cō n ſtante matrimonio maritus hēat cām oneroſam tn̄ eo ſo luto eſſet cā lucratiua ⁊ ideo tenet̉ ad reſtitutionē pecud nie. ar. jͣ. de le. i. l. ſi fundū per fideicō. ⁊ facit qd̓ uo. jͣ. de v̓. . ſig. l. labeo. ⁊. jͣ. de triti. l. in hac in fi. magne glo. Sed ꝗd ſi mulier fuit cōfeſſa ſe participaſſe p̄cium cuꝫ viro. ⁊ videt̉ ꝙ non noceat. qꝛ nō dicit certam quantitatem. ſecus le ſi diceret ſe habuiſſe. x. vel. xx. Sed videt̉ ꝙ nō noceat cō feſſio niſi quo ad rem alienatā non quo ad repetitionē p̄ lt cij. vt. C. ad velle. l. iubemus. ⁊ arg. eo. tit. auc. ſi qua mu13 lier. Item qꝛ videt̉ cōfeſſio ſimulata reſpectu viri ar. jͣ. de i proba. l. qui teſtm̄. ⁊ de le. iij. l. cū ꝗs decedēs.§. codicilt. lis. Certe vbi eſt appoſitū iuramentū preſumit̉ ſimulatio vt ibi no. Item noīe ꝑtis ſeu ꝑticipationis dimidia cōtibnet̉ᵇ. jͣ. de verbo. ſig. l. filiarū.§. portiōis. ergo videt̉ repel t li ꝓ dimidia qn̄ dixit cuꝫ iuramēto ſe participaſſe p̄cium. n ar. eo. titu. antique ⁊ facit qd̓ no. in ſpe. de ob. ⁊ ſolu.§. i. e ver. ſed pone vir. ⁊ vxor. ⁊ v̓ſic. pone. t. mihi. ⁊ facit. jͣ. de euic. l. ꝗdam. ¶ Extra op. dr̄ hic ꝙ re ꝑempta petit̉ p̄cinum. ꝯtra. qͣꝫtitas eſt in obligatione reſpectu ſpeciei ergo i. per interitū nō naſcit̉ ſed perimit̉ obligatio. vt. jͣ. loca. l. ī naue ſaufelli. ſo. dico ꝙ non dr̄ ꝯͣhi reſpectu rei. ſed propter rem ſicut ob. precij. Sed nunꝗd hn̄s publicianam poteſt petere precium in ſubſidium ſicut hn̄s rei vēdicationē. forte eo caſu quo viceret in publiciana eo caſu vincit in p̄cio. qꝛ ſuccedit loco rei. nā nec in petitione heredi tatis oportet ꝓbari dn̄ium ⁊ tn̄ preciū ſuccedit loco rei. vt. l. ſi rem ⁊ p̄ciū. Sed ꝗd ecōtra nunꝗd res ſuccedat lo co p̄cij. ⁊ dic ꝙ non vt. jͣ. de iure dotꝭ. l. ꝓculus. ⁊ de admi. tuto. l. titio.§. actor. ⁊ eſt rō dr̄ie. jͣ. de fideiuſ. l. ſi ita. ſꝫ hoc fallit in viro ⁊ vxore qn̄ vnus hꝫ cauſaꝫ ab altero pu ta in pecunia donata. nā tunc in ſubſidiū res ſuccedit loco precij. jͣ. de dona. inter vi. ⁊ vxo. l. marito. ſecus ſi non hꝫ ab eo cauſam vt. C. ſi quis alteri vel ſibi. l. i. ⁊. l. multū Itē fallit qn̄ officialis emit pro ſe de pecunia dn̄i. naꝫ tūc dn̄s ſi eſt perſona priuilegiata vt fiſcus eccleſia ⁊ minor vel miles pōt vendicare in ſubſidium. al̓s non. vt. C. d̓ rei vendi. l. ſi vt proponis. ⁊ ar. jͣ. e. l. ſi pecuniam. ⁊ facit qd̓ no. jͣ. de iu. fiſ. l. facultas. li. x. ⁊ C. de dona. inter. vi. ⁊ vxo. l. ⁊ ſi de tua. ⁊ adde huic leg. qd̓ no. Dy. in. c. factū de re. iur. li. vi. vbi oīno videas. ⁊ per Cy. in. l. mr̄. C. de rei vē. Ex lec. anti. ¶ Re mea perempta in ſubſidiuꝫ dat̉ mi hi actio contra eum qui ex ea locupletior factus eſt. h. d. tex. ſecus ſi nō eſt factus locupletior vt qꝛ poſſedit ex cau ſa oneroſa vt hic ī gl. q̄ diſtinguit tres caſus. aut reus ha buit cauſam lucratiuaꝫ. aut oneroſam. aut neutraꝫ. ⁊ hoc pōt eſſe dupl̓r. vno modo reſpectu veritatis ſed non opinionis vt hic. Alio modo ꝙ non habebat nec ſe habere credebat ⁊ vtrobiqꝫ ideꝫ iuris eſt. ⁊ adde qd̓ no. jͣ. de ver. ſig. labeo ⁊ ſabinus. ⁊ qd̓ dixi. sͣ. de rei ven. item ſi verberatum.§. i. ⁊ faci qd̓ no. in. l. i. jͣ. de diſtra. pigno. ⁊ facit qd̓ no. in ſpe. de lib. ⁊ ob.§. i. ver. te mihi. ⁊ iſta diſtinctio gl. habet locum in ſingularibus iudicijs non in vniuerſalibus. vt. sͣ. de peti. here. ſi rem ⁊ precium. ⁊ no. per Pe. C. de rei. ven. l. mater. ⁊ facit. jͣ. de iure do. proculus. ⁊ qd̓ no. per Dy. in. c. ratū de reg. iur. li. vi. ⁊ qd̓ no. inſti. de le d ga.§. ſi res. ⁊. jͣ. de leg. ij. l. fi.§. fi. No. ꝙ in ſpecialibusᵇ iu dicijs precium non ſuccedit loco rei niſi re perempta vel preſcripta. ad hoc allegatur. re auteꝫ extante non preſcri pta qꝛ habet locum via ordinaria. ceſſat iſta via ſubſidiaria. ⁊ iſta eſt ratio. Ex lectu. antiqua. NOVAADDITIO. ¶ Uide omnino in Spe. de obli. ⁊ ſol.§. i. ver. pone. tm̄ ⁊ Cy. i. l. mr̄. ¶ In tex. ibi legatꝰ vide oīo dy. ī. c. ratuꝫ. In gl. q̄ incipit.ſ. conditꝭ. ibi ſed nos hoc verū conſidera ta generali equitate iſtius. l. ſed eo conſiderato ꝙ haben do ratū geris negociū meū per te. ſoluis dn̄ium tuū tene or tibi. l. fi. in fi. de neg. ge. ẜm Bar. qui dicit qꝛ agenſ ad precium qd̓ recepi. ſed male dicit in ti. ẜm. Ray. īmo ad intereſſe quanti mea intereſt me liberat̉ ad euic. ⁊ hic cū res extat ſed ſi perempta ceſſat obl̓o mea ipſo interitu. cū queritur vtruꝫ preciū ſuccedat loco rei diſtingue aut obligatio habet certos ⁊ limitatos fines per conuentioneꝫ vel diſpoſitione leg. Aut non hꝫ certos fines ſed īcertos ex euentu de futuro depēdentes. primo caſu preciū non ſuccedit loco rei qꝛ forma obligationis nō patit̉ vt. l. vbi aūt.§. fi. de ver. ob. l. venditor ex. de here. non. hoc veruꝫ extāte. ſed re perempta ſi quidē ꝑ interitum eſt liberatꝰ debitor precium non ſuccedit loco rei vt. l. ſi ex legati cā de ver. ob. ſinautē non liberatur per īteritū tūc aūt loque ris quo ad formam obligatiōis ⁊ tunc refert aut eſt taliſ caſus ꝙ intereſſe ſuccedit in obligatione ⁊ tunc ipſum pe titur vt intereſſe cōe vel ſingulare non vt ꝯſequēter. l. i. in fi. de reruꝫ ꝑmu. Aut intereſſe non ſuccedit in obligatio ne ⁊ tunc res ipſa remanet in obligatione de v̓. ob. ſi ſer uus.§. fi. Aut loqueris quo ad equitatē exactionis ⁊ tūc intereſſe vel. precium ſuccedit loco rei non precium quo debitor vendidit. l. fi. que ſententie ſine appella. reſci. aut obligatio non hꝫ certos fines ex varijs cauſaꝝ variabile⁊ tunc aut equitas ſuadet ꝙ precium ſuccedit loco rei ⁊ ſuccedit sͣ. ꝙ metus cā videamus ⁊. l. ſi ipſa de condi. in debi. ſi non ſortem.§. libertus ⁊. l. in ſūma.§. in frumento aut equitas ſuadet ꝯͣrium vt qꝛ dolo alienauit vt iniuſto ⁊ tūc

pretio. ⁊ tunc non ſuccedit preciū conuentꝭ. loco rei ſꝫ iu ratur in litē de rei ven. qui reſtituere ⁊. l. item ſi verberatus.§. i. ⁊ h̓ in imꝑialibus actiōibus. Sed in realibus ſub diſtingne an ſint vniuerſaliter. ⁊ tūc preciū ſuccedit loco rei velit actor vel nolit vt. l. ſi ⁊ reꝫ ⁊ preciū. an ſint ſpecia les ⁊ tunc ſubdiſtin. vt hic. ¶ In glo. nam refert vtrū re us tractet de lucro captando ⁊ tunc in ſubſidiū actor ha bendo ratꝭ. preciū quaſi ſuccedens loco rei vt hic ⁊. l. ma ter. aut reus tractat de dāno vitādo ⁊ tūc preciū nō ſucce dit loco rei ar. inſti. de leg.§. ſi res. Ratio dr̄ie inter iudici um vl̓e ⁊ ſpeciale eſt qꝛ in vniuerſali veniūt perſonales pͥ ſtationes magꝭ. qͣꝫ in ſingulari vt no. Cy. C. de iudi. l. i. ⁊ qꝛ ſui natura cūcta cōprehēdit. l. īperator.§. fi. de lega. ij. ¶ In eadē gl. ibi qꝛ videbitis ſolui ibi lex obligat in genere.i. ꝯͣctus factus eſt locupletior qͣꝫ preciū in obligatio ne etiaꝫ re extante ſuccedit. facit qd̓ no. jͣ. de tritica. l. ī hac in fi. mag. glo. ẜm Bar. Ad certuꝫ da Iquis certuꝫ. tur certi cōdi tio. ad incertuꝫ actio ex ſtipulatu. h. d. ⁊ dic ꝙ certū ē aliud re ⁊ gn̄e aliud gn̄e ⁊ nō re. aliud nec re nec gn̄e. vt not. C. mā. l. ſalariū. ⁊. jͣ. de ꝯdi. īde. l. cū his.§. fi. ⁊ de v̓. ob. l. triticuꝫ. facta ēt quedam dicūtur cer ta qꝛ eſt factum ſpecificatū. quedam incerta vt in oꝑis in certis. not. jͣ. de ꝯdi. inde. l. ſi non ſorteꝫ.§. libertus. tn̄ quo ad hanc legem omne factum eſt incertum. ⁊ adde quod no. jͣ. de condi. inde. l. ſed ⁊ ſi me.§. fi. Ex lec. ant. ¶ In tex. nō habet fallit in ſtipulatiōe dotis. vt. C. de rei vxo. actꝭ. l. i. in prin. ibi petit̉. hoc dic vt no ta sͣ. eo. certi conditio in prin. Uide. jͣ. de priui. credi. l. ſi νέdICO. Setri.§. in bonis. ⁊. jͣ. de in rē v̓ſ. l. ꝗdā ⁊ ꝑ Dy. ſo. ma. l. ſi cū doteꝫ.§. fi. ⁊ fac t. jͣ. pro ſo. l. cū duobus.§. idē rn̄dit. ⁊ facit jͣ. de tributo. l. procurator.§. ſed ſi dedi. Procurator miI pecuniam. utis acarit militi. ſic vt tutor pupillo ⁊ curator adulto. h. d. No. hāc. l. ꝓ ſtipl̓one q̄ recipit̉ noīe eccleſie. ⁊ vide .sͣ. d̓ arb. l. arbiter īter. ⁊. C. de ſac. ſan. ec. l. illud in gl. no. hic ꝙ militibꝰ ⁊ ſil̓ibꝰ ꝑſonis q̄runt̉ iura ſine ceſſione. Ex lec. ant. ¶ Fauore militis acꝗrit̉ ei non ſoluꝫ ex nu meratōe ſed etiam ex ſtipl̓one ꝯtra fideiuſſores obligan tur verbis. h. d. ⁊ eſt no. No. hic pͥuilegiū militis eꝗpera ri pͥuilegio minoris. No. hic ꝙ diſtinctio ꝯͣctuum ꝙ alij fiunt re. alij verbis. alij lr̄is. alij ꝯſenſu. habet locum in pͥn cipali debitore ſed cum fideiuſſore nunqͣꝫ ꝯͣhit̉ niſi v̓bis vt hic ⁊. C. de fideiuſ. blāditus de v̓bo. ob. l. ꝗnta.§. ſatis acceptio. fallit tn̄ in quodā caſu vbi fideiuſſor obligat̉ citra vinculum ſtipl̓onis. vt. jͣ. de fideiuſ. tuto. l. cum oſtēdimus.§. vlti. ¶ In glo. vt enim per tu. ibi ex numeratiōe. Item nec in hypothecaria ſi conueniſſet de hypotheca. vt. l. pe. C. per quas ꝑſonas. ſed in actiōe ꝑſonali cōtra fideiuſſorem eſt iſta ſpālitas qd̓ no. vn̄ non vadūt paribus paſſibꝰ hypotheca ⁊ fideiuſſor. ſil̓e no. jͣ. ad treb. ſi heres pecuniam. ⁊ ea q̄ dixi ſupra faciūt ad. q. ꝙ duo rei nō videant̉ inuicem fideiubere cū in fideiuſſione reꝗͥrat̉ v̓boꝝ expreſſio. quod dic vt no. jͣ. ad vell̓. vir. vxori.§. fi. Si admīſtrator ciuitatis ac Iuicas. cipiat mutuū noīe ciuitatis nō obligat ciuitatē niſi verterit in rē.i. vtilita tē ciuitatis. ſed ipſe remanet obligatus. h. d. Ex lec. ant. ¶ Ciuitas non obligat̉ etiaꝫ ex mutuo naͣ li facto adminiſtratori ciuitatis niſi quatenus in rem ciui tatis verſum eſt. h. d. per hanc. l. apparet ꝙ ciuitas nō ob ligat̉ ex mutuo ciuili vt ex cyrographo. idem in eccleſia vn̄ hn̄t ꝑpetuaꝫ exceptionē nō nu. pec. ⁊ dic vt dixi. sͣ. de neg. geſt. ſi pupilli.§. i. ⁊ in ſpe. de obli. ⁊ ſolu.§. i. v̓. centū ſi cōitas. ⁊ per Cy. in auc. hoc ius porrectum. ⁊ per Ar chid. x. q. i. hoc ius. ⁊. xvi. q. v. placuit. ⁊ per Inno. de deSi certum petatur. poſito grauis. ⁊ de fideiuſſo. ꝙ ꝗbuſdam. No. ꝙ ex mu. tuo celebrato cum admīſtratore ciuitatis admīſtratorio noīe obligat̉ ciuitas quatenus eſt v̓ſuꝫ in rem ciuitatis. quatenus aūt non eſt verſuꝫ obligat̉ admīſtrator. ⁊ opor tet ꝙ creditor ꝓbet hanc verſionem. ⁊ vide qd̓ no. C. de predijs minorum. l. prediorum. ¶ No. qualiter obliga tur ciuitas. ⁊ qualiter obligat̉ adminiſtrator. ⁊ ſic duo tractat hec. l. gl. in hac. l. ꝓcedit querendo. ⁊ pͥmo querit quid in alijs collegijs. glo. dicit ꝙ idē per oīa eſt in oībꝰ collegijs qd̓ in ciuitate. pro gl. facit ꝙ eadem videtur ra tio in caſtro ⁊ villa que eſt in ciuitate ar. jͣ. ad treb. l. omni bus. ⁊ de le. i. l. ſi heres.§. meis. Item eadem videt̉ in col legijs artiuꝫ ⁊ cerdonū ⁊ pelliparioꝝ. ſed Ia. de ra. rep̄ hēdit gl. qꝛ ſpāle eſt in ciuitate ergo non trahit̉ ad alias vniuerſitates vel collegia ar. jͣ. de pub. l. licitatio.§. fi. ⁊ de le. ij. l. cum pr̄onus. ⁊ in. l. i. de ꝯſti. pͥn. ⁊ de excuſa. mu. l. ſordidoꝝ. li. x. Preterea in collegijs certū eſt ꝙ ꝓcu. col legij obligat collegiuꝫ ac ſi eēt ſpālis ꝑſona. vt. sͣ. de pac. l. item magr̄i. Alij dicūt ꝙ quedā ſunt collegia in ꝗbus nō cadit verus ꝯſenſus ſinguloꝝ vt collegiū ciuitatis ca ſtri ⁊ ville ⁊ tūc loquit̉ lex. Item magr̄i ẜꝫ Guil. ⁊ ꝑ hoc non apparet rō dr̄ie. Quid ſi nō ꝯſenſerūt oēs ſed maior ꝑs certe idem ꝙ ſi oēs. qꝛ totus ꝯſenſus collegij reſidet in maiori ꝑte vt. l. plane. ⁊ l. ꝙ maior. Tu ergo dic ꝙ qͥ dā ſunt collegia in ꝗbꝰ ſinguli pn̄t ꝯſentire q̄ſi ledunt̉ ha bēt reſtitutionē in integrum. No. ꝙ ciuitas vtit̉ iure cōi in agēdo. vt. jͣ. ad mace. l. nihil. ſed in ꝯueniendo vtit̉ iure ſingulari vt hic. ſicut ſunt ea in ꝗbus nō reꝑit̉ verus ꝯſen ſus ſinguloꝝ. ⁊ ea in quibus reperitur. tamen ſunt collegia pauperum vel eccleſiaſtica. ⁊ de iſtis loquit̉ hec lex. Quidā nō hn̄t reſtitutionē in integrū. vt collegiū fabrorum ⁊ ſocietatis vectigaliū. ⁊ tūc loquit̉. l. ꝯͣria. ⁊ idē in ſpalibus ꝑſonis. nā ſi ſunt ꝑſone pͥuilegiate vt minor ⁊ ec cleſia habet in eis locū hec. l. vt no. sͣ. de neg. geſt. l. ſi pupilli.§. i. ⁊ qd̓ no. Ia. de are. C. etiā per ꝓcuratorē. l. vna. Si aūt ſunt ꝑſone pͥuilegiate tūc nō habet locū hec. l. vt .jͣ. e. l. ſi inſtitorē. ⁊. l. fi. jͣ. de exerci. ⁊ credo ꝙ oīa pia col legia ſunt priuilegiata. ar. C. de ep̄i. ⁊ cle. l. orphanotrophos. Nulla v̓o ꝑſona ſingularis habet reſtitutionē niſi ſit talis que egeat curatore. vt. jͣ. de inſtito. l. ſed ⁊ ſi ꝗs.§. fi. ⁊ facit. C. de iur. ⁊ fac. igno. l. fi. ¶ Quero ergo ꝗd de ꝓcuratore ſingularis ꝑſone nō pͥuilegiate. Rn̄deo aut ē ꝯſtitutus pͥncipal̓r ad mutuū accipiēdū ⁊ tūc vertit in rē dn̄i vel nō obligat dn̄m vt. jͣ. de inſtito. l. i. aut eſt cōſtitutꝰ pͥncipal̓r ꝓpter aliud ⁊ iſte incidēter accipit mutuuꝫ. ⁊ tunc refert aut accipit exp̄ſſe in eam cauſam cui p̄poſitus erat ⁊ tūc obligat dn̄ꝫ quatuor cōcurrētibꝰ. pͥmo enī reꝗ rit̉ rei neceſſitas. ſcd̓o cōgrua qͣꝫtitas. tertio loci congrui tas. quarto tꝑis opportunitas. non aūt eſt neceſſe ꝓbare verſionē. vt. jͣ. de exerci. l. fi. aut nō accipit in eā cauſam ⁊ tunc nō obligat dn̄m niſi poſtea pnīa ductꝰ vertat in rem dn̄i vt. jͣ. ad maced. l. ſed iulia.§. ſed ſi ab initio. In dubio etiā talia vident̉ an̄cedētia qualia declarāt ſequentia vt. jͣ. de pͥuile. credi. l. ſi vētri.§. fi. Aut mādatū non pōt trahi ad mutuā pecuniā accipiēdā. ⁊ tunc nō obligat dn̄m ſed ſeip̄m ar. huiꝰ. l. ⁊. jͣ. de inſtito. l. ſed ⁊ ip̄m. Sed ꝗd de ꝓ curatore cōſtituto a p̄lato alicuiꝰ eccl̓ie. Rn̄deo aut que rit̉ de obl̓one eccl̓ie ⁊ tūc habet locuꝫ hec. l. nā eccl̓ia cui cūqꝫ magis pͥuilegiato eꝗperat̉ vt. C. de ſac. ſan. ecc. l. fi. ⁊ no. in. l. i. C. de ſen. aduer. fiſ. lat. li. x. aut quo ad obl̓onē 1 c p̄lati ⁊ tunc ideꝫ ꝙ in qualibet alia ſingulari ꝑſona tenet̉. vt in auc. de alie. ⁊ emphi.§. ſi v̓o. ẜm Pla. ⁊ ſatiſfiet cre nō ditori de redditibꝰ ꝗ veniunt ad burſaꝫ p̄lati. ita tn̄ ꝙ ec eu cleſia nullā recipiat leſionē ī diuinis officijs qꝛ redditꝰ di p6 I cunt̉ deductis expēſis vt extra de fideiuſ. c. ij. ⁊ de vſufru. ꝙ le. l. fundi re. ⁊ ar. jͣ. loca. l. in oꝑis. Quid autē ſi ciuitas in fid ꝑlamēto vel arēgo gn̓ali facit ſindicū noīatū ad mutuaꝫ ali pecuniam acqͥrendā. an habeat locum hec lex dic ꝙ non ſol īmo in ipſo ꝯͣctu ciuitas obligat̉. ⁊ idem ſi non mandaſſet ſed poſtea ratificaſſet qꝛ tunc aīo ſuo non alieno facto Bal. ſuꝑ. ij. ff. veteris. Si certum petatur.

obligari videt̉. ⁊ facit qd̓ no. jͣ. de noua. l. doli in fi. ⁊ īdeꝫ in eccleſia ſi prelatus cuꝫ cōſenſu totius capl̓i accipit mu tuum vt no. in aucͣ. hoc ius porrectum per gl. ⁊ adde qd̓ no. jͣ. de cōdi. inde. l. ſi non ſortem.§. qui filio. Quid aūt ſi generalis ſindicus ciuitatis accipit mutuum noīe ciuitatis ⁊ proteſtat̉ ꝙ non intendit obligare ſe ſed ciuitatē tm̄ poſtea qꝛ non conſtat verſum eſſe creditor vult eū cō uenire. an poſſit ⁊ videt̉ ꝙ non. vt. jͣ. de actio. ⁊ obli. l. ex maleficijs.§. longe minus. In ꝯͣriū videt̉ per noͣ. extra de arbi. c. per tuas in glo. licet. nec enim ſemꝑ iuuat ꝓteſtatio niſi ꝓteſtans faciat qd̓ debet ex parte ſua qd̓ hic nō fe cit ideo vertere debuit. al̓s ſua malitia ſibi ꝓdeſſet quod eſſe nō dꝫ ar. jͣ. de actio. emp. l. i.§. i. ⁊. l. quero. ⁊ tenet̉ ſal tem cōdi. ob cau. vt. jͣ. de cōdi. ob cau. l. ſi ꝓcuratori. ⁊ ad de qd̓ no. C. ꝙ cū eo. l. qm̄ in fi. ⁊ optime facit. jͣ. de īſtito. l. ſi quis mā. ⁊.§. ꝓculus. ¶ Querit gl. ꝗs ꝓbet verſionem. ⁊ dic ꝙ actor ſi agit ꝯͣ ciuitatem ſi aūt ꝯͣ adminiſtra torem ꝓbat reus. qꝛ per hoc docet ſe nō teneri. Non obl. ꝓcurator qui prouectus de ꝓcurato. qui innuit ꝓcuratorem indiſtincte teneri. qꝛ illa lex non hꝫ locum vbi re ꝯͣ hitur obl̓o. qꝛ nihil ꝑuenit ad ꝓcuratorem ſi vertit. vt. jͣ. d̓ inſtito. l. fi. ¶ Querit glo. an iſte qui pōt obligare ciuiꝑono qª ᵗo telū poſſit obligare bona ciuitatisª. dicit glo. ꝙ ſic vt jͣ. de pigno. l. ſi is qui. Sed nunꝗd pōt obligare ſingulatis. adde res ꝑſonas vel eoꝝ bona. rn̄deo non. qꝛ hoc nō eſt factū exan. de l. in. l. iiij. ſinguloꝝ ſed ciuitatis. eoꝝ tn̄ qui ꝯſenſerunt bene poteſt re iudi. obligare ꝑſonas. ⁊ bona ſi dederunt ſibi mandatum ad .col. in no hoc. jͣ. de mag. cōue. l. i.§. i. facit qd̓ no. C. que ſit lon. ꝯſue. r̄ impſis. l. ij. ⁊ facit qd̓ no. Inno. extra de iniur. ⁊ dam. dat. c. qui cām. Sed qualiter cōtra ciuitatem fiet executio ſi ſingulares perſone grauari nō pn̄t. Rn̄deo ſi habet bona fiet miſſio in ipſa. Si nō cogerent̉ adminiſtratores ciuitatis facere collectā ⁊ ſoluere. vt no. sͣ. qd̓ cuiuſqꝫ vniuerſi. no. l. i.§. quibus. de hoc no. in ſpe. de cenẜ. verſi. ꝗd ſi aliqua vniuerſitas. Sed vbi citabit̉ ciuitas dic vt no. jͣ. de regul. iur. l. non pōt videri dolo. ⁊ per Arch. vij. q. i. ſicut. Sed an ciuitas pōt facere ſtatutuꝫ ſuꝑ ſuis ꝯͣctibus. rn̄deo ſic vt. jͣ. de priuileg. credito. l. antiocenſiū. ⁊ in. l. i. C. de ven. re. ci. li. xj. īmo ꝯͣctus qui ſit cum ciuitate dūmodo fiat ſo lēniter habet vim ſtatuti ar. C. de dona. inter vir. ⁊ vxo. l. pe. ⁊ ar. de pub. l. ceſar. quaſi lex ẜm Bar. vbi per ſtatuta eſt data certa forma in. l. cōdenda. nō credo ꝙ ꝯͣctus in quo nō ſeruat̉ certa forma habeat vim ⁊ auctoritateꝫ legis. ſed ſimplicis cōuentionis. ⁊ ſubiaceat legibus ſicut alij ꝯͣctus priuatoꝝ ar. de peti. here. l. item videt̉.§. p̄die. Sed quid ſi per ſtatutū dꝫ ſolui gabella d̓ quolibet ꝯͣctu an intelligit̉ ſtatutū ēt contra ipſam ciuitatē ſtatuentē vt debeat ſoluere ⁊ videt̉ ꝙ non ar. de pecul. leg. l. ſi peculi um.§. ſicut. qd̓ verū eſt qꝛ idem eſſet debitor ⁊ creditor. ⁊ facit. jͣ. de publi. l. licitatio.§. mercatores. Sed pone ꝙ ciuitas fecit duos ſuꝑ ſtipendiarijs conducendis. an iſti pn̄t accipere noīe ciuitatis pecuniā mutuo pro iſtis ſtipē dijs ꝑſoluendis. ⁊ videt̉ ꝙ non qꝛ hoc nō eſt eis cōmiſſum ar. jͣ. de inſtito. l. cuicunqꝫ.§. non tn̄ oē. Ego credo ꝙ ¶ Per ca. ſi non. pn̄t aliter cōducere ꝙ poſſint acciꝑe mutuo. ſecus ta. vide eun ſi iam cōduxerunt qꝛ functi ſunt eoꝝ officio. nō tn̄ pn̄t di m. Bal. i. l. cti officiales ipſis ſtipēdiarijs aliꝗd noīe doni dar̄ quod ſ. ij. sͣ. qd̓ cū nō ſit de ꝯſuetudine ſtipendij ar. jͣ. qd̓ vi aut clam. l. ꝓhiſqꝫ vniuer. que dixi in bere.§. plane. Sed pone ꝙ ciuitas hꝫ debitum. vult imoſt. remittē ponere collectā an imponet̉ per es ⁊ libraꝫ an ꝑ capitaꝯme ad do. hoīum ⁊ videt̉ ꝙ per extimum qꝛ collecta imponit̉ ꝑſoar. ſoci. in co ne pro rebus vt no. jͣ. de mu. ⁊ hono. l. reſcripto.§. fi. ⁊ ex cxxix. iſi pri timū cōſiderat̉ vt no. jͣ. ad mu. l. incola. cum idē p̄ſtat ar. jͣ. la parte vbi er eū q̄ col cª d. l. rod. de iac. l. ij.§. cum in eadeꝫ naue. ⁊ no. C. de apocte ſunt que cha. pub. l. i.ᵉ in gl. no. ad ꝓxi. lib. x. qd̓ credo verū qꝛ eſt capita īpo munus mixtū ꝯſideratione rerū ⁊ ꝑſone impoſituꝫ. ſi cū i debent. ¶ li. Et ibiᵐ Ponat̉ munus ꝑſonale ꝙ non redimat̉ pecunia vel ēt ē vide ad ſꝫ ſi redimi poſſit ſi eſt onus principaliter ꝑſonale ut aut foſ ar. hic. ⁊ ī. l. ſam caſtri faciat aut ꝓ. x. ſe redimat ꝓ capitibus hominū ij. j. de re iu. habilium poni dꝫ. nam capita portāt ſarcinā vt angarijs ⁊ perangarijs vt. C. de ſacroſan. ec. l. neminē. facit qd̓ no. Dy. jͣ. de incē. rui. naufra. l. neꝗd. ⁊ Inno. extra de ſen. excō. c. graue. onus ergo capitis pro capite ⁊ ī loco vbi ꝗs morat̉ onus libre ſupponendū eſt. Sed nunꝗd rector du catus in terris quas regit pōt imponere collectas ꝓ cauſis incūbētibus. rn̄deo nō niſi de cōſilio decurionū illius loci vt. C. de naui. l. nauale. li. xj. ⁊. l. cum nautarū. Sꝫ ꝗd ſi ciuitas debet aliꝗd reciꝑe ab aliquo nec eſt conſtitutus aliꝗs ſindicus vtrū ptās pōt agere ar. ꝙ ſic de acꝗ. reruꝫ do. l. ſtatuas. ⁊ videt̉ gl. ordinaria ꝙ ſicut pr̄ ē legitimus adminiſtrator filij. ſic magiſtratus gerit legitimā perſona vt in aucͣ. de ar.§. i. ¶ In glo. ibi rectorem ar. ff. de le. i. l. ciuītatibus niſi cōſuetudo eſſet in ꝯͣrium vt. l. plane. sͣ. qd̓ cuiuſqꝫ vni. no. Item adde ad hāc l. qd̓ no. Inno. de depo. c. grauis. ⁊ de fideiuſ. l. ꝙ ꝗbuſdaꝫ. ⁊ in ſpe. de obl. ⁊ ſol̓.§. i. verſi. ceterū ſi cōitas. ⁊ per arch. x. q. i. hoc ius. xij. q. ij. qui chriſti. xv. q. v. placuit. ⁊ adde qd̓ no. C. d̓ vſur. l. aduerſus. ⁊ per Ia. jͣ. de reb. eo. l. illicite. vnuꝫ nō eſt omit tendum in iſta via. ꝙ auerſio probat̉ ex cōiecturis ar. C. d̓ ali. pu. l. fi. ⁊. C. de pigno. l. fi. de priuile. cre. l. ſi ven. cuꝫ ſi. Ecce ciuitas vel villa facit ſindicum ad ꝯͣhendū dum iſte ꝯͣhit. opponit ciuitas ꝙ nō valet ſindicatus qꝛ noīa inter eſſentiū nō īter fuerūt inſtr̄o. hac rōne ēt ſindicus ſe excu ſat qꝛ dicit ſe on̄diſſe ſindicatū. Querit̉ ꝗd iuris. ꝗdā ſpā liter dicunt non valere ſindicatum qꝛ nō ſunt exp̄ſſa noīa cōſtituentium. C. de vendi. re. ci. lib. xj. l. fi. ⁊ ar. ī. l. i. de alboſcribē. Alij dicunt̉ ſi inſtr̄m dicit oēs interfuiſſe valet. ſecus ſi dicit ꝙ maior pars qꝛ aufert reo defenſionem ꝯͣ ſindicatum vt qꝛ maior pars nō ſolum in facto ſed in iure conſiſtit vn̄ potius vr̄ eſſe iudex qͣꝫ tabellio. ⁊ qꝛ multi pliciter dr̄ maior parꝫ ſi de iure ⁊ de facto videt̉ inſtrumē tum obſcuruꝫ. Oldra. dicit vtrūqꝫ valere qꝛ notarius facto atteſtat̉ ⁊ ēt iuri. qn̄ ex facto naſcitur vel qn̄ factū habet nomē iuris vt ſtipulatio. ⁊ ita eſt certa quota pars ſicut tota ẜm Oldra. facit qd̓ no. in ſil̓i. jͣ. ti. i. l. fi. Alij dicūt ꝙ in paruis vniuerſitatibus noīa debēt ſpecificari. ſecus in magnis ꝓpter difficultatem ẜm Bar. ⁊ glo. innuit. C. de erro. cal. l. fi.§. hoc ēt. tu dic ſeruandam cōſuetudinem loci ar. l. plane. ſed de iure cōi ſi agit̉ de obligandis cōſtituentibus exigit̉ ſpecificatio ſi de obliganda vniuerſitate non credo exigi nec ad ſolēnitatem nec ad veritatem pro bandam. fallit ad alienandum. vt. d. l. fi. sͣ. de ven. re. ciui. Ex lec. anti. ¶ In gl. idē dici debet ibi collegijs. Iac. de ra. rep̄hendit gl. ⁊ dicit ꝙ ſpāle eſt in ciuitate. ergo ſecus in alijs collegijs. Guil. de cu. dicit ꝙ quedā ſunt collegia in ꝗbus nō reperitur verus ꝯſenſus ſinguloꝝ ⁊ tūc verum dicit glo. quedam in ꝗbus reꝑit̉ verus ꝯſenſus ſin guloꝝ vt collegium piſtoꝝ. ⁊ tūc ceſſat hec. l. in tali collegio qꝛ vtitur iure priuati ẜꝫ Guil. ibi obligare pōt etiā ſine decreto lꝫ ſecus eſſet in re minoris qd̓ eſt noͣ. NOVAADDITIO. Ex lectu. antiqua. ¶ Uide Inno. extra de rebus ec. nō alie. c. ſiꝗs ⁊ de d̓po ſito grauis in prima glo. vbi oīno videas. Iteꝫ oīno vide Inno. extra de fideicō. qd̓ quibuſdam vide de rebus eoꝝ illicitꝭ. per Iac. Idē in cōfeſſione tutoris qꝛ nō obligat ip ſo iure pupilluꝫ in mutuo. vt no. in. l. ſi pupilli. ⁊. C. qn̄ ex facto tu. l. iij. nec ēt ipſe tutor tenet̉ qꝛ non reperitur niſi qn̄ re ipſa accepit vt h̓ naͣm extra qd̓ agitur non naſcitur obl̓o niſi re vel cū aliquid adeſt vt in.§. ſi liberto. ſed in ci uili mutuo nihil adeſt vnde nunqͣꝫ obligat extra id quod agitur. ſi obligaret tertiam perſonā de qua obliganda in directe agebat̉ vt no. extra d̓arbitris per tuas. ¶ In gl. lꝫ in hac materia vide de rebus eoꝝ magis.§. ne tamē per Iaco. ⁊ per Guil. in. l. vltima. ff. d̓ exercitoria ⁊ per Cy. ī aucͣ. h̓ ius porrectuꝫ in. viij. ⁊. ix. q. ¶ In tex. ibi mutui datiōe vide ī ſpe. d̓ obli. ⁊ ſo.§. i. v̓. ceterū ſi cōitas. ¶ In tex. ibi ſi ad vtilitatem. vide plene per Cy. in auc̄. hoc ius porrectū ⁊. C. ſi aduer. cre. l. i. vbi oīno vide ⁊ vide arch. x. q. i. hoc ius ⁊. xij. q. ij. ꝗ xp̄i. ¶ Nūꝗd ſine decreto pōt obligari res ciuitatis dic ꝙ ſic vt. jͣ. de pi. l. ſi is qui in pͥn. licet ſecus

licet ſecus in re minoris. vide. C. de vſuris aduerſus. ⁊ in ſpeculo de loca.§. nūc aliqua. ver. xxvi. Mala ꝓmiſſio in pignore ReditOL. nō piudicat in ſorte. ¶ Et noͣ pro ebrijs. ⁊ dicit glo. ꝙ veneti ſeruāt ꝯͣriū ſed male qꝛ onus ꝑſonale euitat̉ lꝫ ꝗs velit cedere rei vel hr̄e eam pro derelicta. ſecus ſi onus hēat originem pͥncipal̓r ab ipſa re facit. sͣ. de vſufr. l. cum fructuarius. ⁊. jͣ. de dam. infec. l. p̄tor.§. hoc edictum. ⁊. jͣ. d̓ tribu. l. illud.§. i. qꝛ vbicunqꝫ res eſt immediata cauſa rei ⁊ ipſi rei adheret obligatio vel pͥncipal̓r reſpectu rei ꝗs teneỉ ibi cedēdo rei liberat̉. ſed vbi debet̉ a ꝑſona rōne ꝑſone ſecus qꝛ cōcernit totum patrimonium p̄ſens ⁊ futurum. ar. sͣ. de iudi. l. ſi fideicōmiſſum.§. i. ⁊ inſti. de actio.§. fi. ⁊ qd̓ no. extra de cōſti. c. que in eccleſiarū. ⁊ in Spe. de cēſi. verſi. item pone. quedā vicina. ⁊ de feud.§. qm̄. v̓ſi. xxviij. ⁊. jͣ. de cōſtitu. pecu. l. lucius. per Guil̓. Sed ꝗd ſi debitor nō curat de pignore ⁊ creditor contentus eſt de pignore an̄ iſtud pignus dicit̉ eſſe in bonis creditorū. rn̄de ⁊ dic vt. jͣ. d̓ le. iij. l. qui hēbat. in pͥn. Sed ꝗd ſi cōitas impoſuit collectas pro bonis poſſeſſis. an debitor pōt cedere illis rebus. ⁊ videt̉ ꝙ nō. qꝛ etiam ꝑſona eſt obligata. ⁊ onus iam inductum eſt in indicēda collecta. ar. no. jͣ. ad mu. l. in cola. vnde bene poſſet cedere rebus ipſius. obligatio v̓o non pōt. qꝛ purificata eſt obligatio. ¶ Quero vtruꝫ in dubio pignus p̄ſumatur idoneuꝫ. glo. innuit ꝙ ſic in. l. ij. C. de pigno. iſtud eſt verum qn̄ pignus eſt examinatuꝫ a iudice. vt. jͣ. de re iudi. l. a diuo pio.§. ſi pignora. nam p̄ſumitur idoneum ex quo iudex approbauit. ideꝫ ſi pars ap probaſſet. ar. jͣ. man. l. inter cauſas.§. abeſſe. ⁊. jͣ. de fideiuſſo. l. qui ſatiſdare. ⁊ per hoc dicebā ꝙ qn̄ creditor incūbit pignori debitor non poſſit iurari ſuſpectus. qꝛ p̄ſumit̉ pignus ſufficiēs. ſi aūt non incūbat pignori adhuc nō cre ditur ſimplici iuramēto niſi cōcurrāt indicia. vt. jͣ. de edil̓. edic. l. quero. in fi. ⁊ de ꝓba. l. cum ꝓbatio. vt qꝛ eſt forēſis ⁊ cōpoſuit iam ſarcinulas. ita ꝙ non habet niſi pedeꝫ ponere in ſtipēdio. facit qd̓ no. C. vt nemo inui. l. i. in glo. ⁊. C. de for. l. fi. ⁊. jͣ. de pigno. l. queſitum. que īdicia puto poſſe examinari etiam eo non citato ne inſtruat̉ ad fugaꝫ. ar. no. per Inno. extra de teſti. c. ſignificauit. tn̄ ſaluuꝫ eſt ius reoꝓbādi ꝯͣrium per ꝯͣria indicia. facit qd̓ no. jͣ. de bo. poſ. l. iij.§. pe. vn̄ in iſta captura nō ſeruat̉ ordo iudicioꝝ. ⁊ ideo poſtea iuſtificari ⁊ impugnari pōt. ſil̓e no. de ope. no. nun. l. de pupillo.§. meminiſſe. nō ob. c. appellāti. d̓ ap pel. in cle. qꝛ ibi loquit̉ qn̄ interlocutio requirit ordinem iuris. vt de re iudi. ſi cum nulla ⁊c̄. Ex lec. anti. ¶ Uide hic quod no. in Spe. de pignori bus. verſi. ſed pone mutuaſti. Ex ꝯͣctu iſtitoris I inſtitorem. adligat̉ on̄s etiā ſi ꝓcur. ſit ſoluēdo. h. d. Facit. jͣ. de inſtito. l. in eum. ⁊ l. fi. ⁊ noͣ ꝙ mādatum inſtitoris trahi tur ad futura niſi ſuper pn̄tibus tm̄ rebus ſit facta inſtitu tio. vt. jͣ. de inſtito. l. cuicūqꝫ.§. ſed cum fullo. per Iac. but. In ꝓcur. dic idem ſi ad negocia ſed ſi ad iudicia. dic vt. l. oīum. de ꝓcura. ⁊ per By. jͣ. de tutel. l. qd̓ dicit̉. ⁊ facit. C. man. l. ſi lr̄as. ⁊. C. de exercito. l. ſi mutuā. ⁊. C. ꝙ cum eo. l. ſi ex ꝯͣctu. ⁊. l. ei qui. ⁊ dic vt ibi per Cy. ⁊. jͣ. de inſti. l. ſi quis mācipium. ¶ No. tn̄ ꝙ mādatum debet ſeruari in modo ⁊ forma. nam extra id ad qd̓ p̄poſitus eſt dn̄m non obligat. Item ſi certa forma eſt inſerta ſeruari debet. vt. jͣ. de inſtito. l. cuicūqꝫ.§. non tn̄ omne. ⁊. l. ſi cum iubeo. jͣ. de exerci. ⁊. l. i.§. ſi plures. ¶ Et no. ꝙ ꝗcꝗd cuꝫ miniſterio adijcit̉ mandato videt̉ eſſe de forma ⁊ hoc in mādato ho minis. ſecus in mādato legis. qꝛ non recipit exͣneam formam. vt. jͣ. de admi. tuto. l. ꝗdā decedēs. ⁊. l. titium ⁊ meuium. ¶ Et no. ꝙ qn̄ eſt defectus forme refert ꝗd ex eꝗpollentibus fiat. ſed qn̄ eſt defectus iuris non refert. vt. jͣ man. l. fi. ⁊. jͣ. de acꝗ. here. l. eum qui duobus.§. filius. ⁊ fa cit ad p̄dicta. jͣ. de v̓bo. obl. l. ꝗ rome.§. calimachus. ⁊ vi de hic qd̓ no. C. de nō nu. pec. l. cum mādauero. in fi. glo. Ex lectu. anti. ¶ Factores mercatorum obligant dominum ſuum hoc dicit. Qui promittit Ui pecuniam. pe future numerationis nō tenet̉ ſi nūeratio n̄ ſeꝗtur. h. d. Ex lec. anti. ¶ Qui ſe obligauit ſpe future liberationis pōt obligationē euadere non accipiēdo pecuniaꝫ. h. d. ⁊ eſt. l. no. ¶ No. hic ꝙ in mutuo futuro ha bet locum pnīa etiā ex parte debitoris. ⁊ eſt rō qꝛ mutuū principal̓r ꝯͣhitur gr̄a debitoris ẜm Guil. ¶ Scd̓o not. hic argumētum ꝙ non eſt nata obl̓o ante numerationem lꝫ p̄cedat ꝓmiſſio vel cōfeſſio. adde dicit Guil. ꝙ cōfeſſio in mutuo non inducit obl̓onem niſi ſit facta in ſcriptis. qꝛ forma mutui ciuilis eſt per chirographuꝫ. vnde ſi non interuenit ſcriptura non p̄cludit̉ via exceptioni non numerate pecunie per lapſum biennij ẜm euꝫ. qd̓ ē no. ⁊ habes hic per glo. ordinariam. ⁊ per Cy. C. ſi cer. peta. ſi nō ſinguli. No. ꝙ in iudicijs ſtricti iuris nō veniūt acceſſiones a tꝑe litꝭ ꝯte. ⁊ hic ſit finis. ¶ Op. ⁊ videt̉ ꝙ teneat̉ ſaltē c excuſſabiēnijª exceptione. vt. C. de nō nu. pec. l. in ꝯͣctibꝰ. So. ibi. interuenit ſcriptura ⁊ cōfeſſio ex cauſa mutui. hic aūt non interuenit ſcriptura quo caſu exceptio non nu. pec. ē ꝑpetua ẜm Guil. nā ex curſu biēnij obl̓o lr̄aꝝ corroborat̉ n̄ aūt ē ſic ſi n̄ īteruenit ſcriptura. qꝛ obl̓o lr̄aruꝫ vt verbū ſonat reꝗrit eſſential̓r ſcripturaꝫ. vt inſti. de lr̄a. obl̓o. ⁊ no. C. eo. l. ſi non ſinguli. ⁊. jͣ. de actio. ⁊ obli. l. nō figura. nam ꝓpter ſcripturam actus eſt magis ſolēnis. ⁊ ideo magis efficax. ¶ Extra op. ꝙ nō hēat locum pnīa in mutuo cum ſit ꝯͣctus noīatus. So. hic in mutuo ꝯͣhen do non ꝯͣcto. ⁊ adde qd̓ no. jͣ. ti. i. l. ſi pecuniam in magna 1 glo. ⁊. jͣ. de ꝯͣhen. emp. l. pacta ꝯuēta. Sed nunꝗd eſt dr̄ia r inter ſcripturam publicam ⁊ pͥuatam. Rn̄deo non. nam i etiam priuate ſcripture ſtādum eſt cōtra ſcribētem ſi ꝯti net cauſam. Sciendum eſt enim ꝙ pͥuata ſcriptura aut ē facta pro ſcribēte ⁊ nō ꝓbat. vt. C. de iure fiſ. l. inter char tulas. lib. x. aut cōtinet cōtra. ⁊ tunc aut eſt indiuidua ⁊ ille qui acceptat pro ſe debet etiam acceptare contra ſe. ar. jͣ. ti. i. l. ſi duo.§. pe. aut capitula ſunt diuiſa. ⁊ tunc pōt acceptare pro ſe non cōtra ſe. ar. jͣ. ti. i. l. ſi duo. ⁊ sͣ. de mi no. l. etiam.§. ex cauſa. in publico tn̄ inſtr̄o an ille qui pro ſe ꝓducit tenet̉ ſtare cōtra ſe etiam in diuerſo capl̓o. vide per me in. l. i. in fi. magne glo. sͣ. de eden. aut eſt factum ꝯͣ tertium. ⁊ tūc ex auctoritate ſcribētis qn̄qꝫ facit aliqualē p̄ſumptionem. vt no. sͣ. de edē. l. quedam.§. nūmularios. aut eſt facta p̄ciſe ꝯtra ſcribētem. ⁊ tunc aut in vltima vo luntate ⁊ nō ꝓbat debitum. de libe. le. l. auie.§. vlti. aut in ꝯͣctu. ⁊ tūc aut n̄ cōtinet cām ⁊ nō ꝓbat nec p̄ſumit̉ donatio ex pͥuata ſcriptura. vt. jͣ. de dona. l. nuda. ⁊ de ꝓba. l. inſtr̄a. aut continet cām ⁊ ſi ꝗdem ineptam vel turpem nō valet. vt. jͣ. de act. ⁊ ob. l. fi. ⁊ qd̓ no. jͣ. de excep. dol. l. ij. .§. circa. ſi acceptā ⁊ validam ex naͣ cauſe ſunt. ⁊ tūc aut ē qō obl̓onis. aut ſcripture. ſi obl̓onis aut loquimur in mu tuo. ⁊ tūc loꝗtur lex in ꝯͣctibus. aut ī alijs ꝯͣctibus. ⁊ tūc ſtādum eſt ſcripture. vt. l. publia.§. fi. j. depoſi. ⁊. C. de nō nu. pec. l. gn̓aliter. ⁊ adde qd̓ no. in ſūma per Azo. de fide inſtru. C. Scripturaꝝ tn̄ aliaē obligatoria alia ꝓbato ria. item v̓ba enūciatiua ꝯͣctus in ꝑſona alterius inducūt obl̓onem in ꝑſona ſcribētis. vt. jͣ. de ꝯſti. pec. l. ꝗdam.§. fi. 4 cetera ꝯcurrūt que ſunt neceſſaria ad obligandū. Si aūt ⁊ eſt qō ſcripture qꝛ ſcribēs inficiat̉ ⁊ dicit nō eſſe ſuaꝫ ſcri ce pturam. ⁊ tūc refert aut eſt ſubſcripta a tribꝰ teſtibꝰ. ⁊ ha ri bet vim publice ſcripture. vt. C. qui potio. in pign. habe. x. ꝓ l. ſcripturas. aut non eſt ſubſcripta. ⁊ tunc aut imponit̉ ei 19 fides per teſtes ⁊ ſtat̉ ei. C. de non nu. pec. aucͣ. ꝯtra qui ꝓ ſc. d priam. Aut non apponit̉ ei fides per teſtes. ⁊ tūc corro co borat̉ ſcripturarum indubitatarū ꝯparationeᵇ. ⁊ facit ſe ⁊ iiij miplenam ꝓbationem. Si aūt non iuuat̉ cōparatiōe lr̄a iii rum non facit fidem aliquam niſi eſſet munita ſigillo de ſi. bitoris. qꝛ ſigillum ſupplet defectum teſtium. vt no. in. l. pa Bal. ſuꝑ. ij. ff. veteris. d lj c ¶ Biennij. Et rō eſt ẜm fely. ī. c. ſi cau tio. de fi. iſtr. in col. xv. ī v̓. fallit. iij. qꝛ in iſta confeſſio ne facta ſine ſcriptura non nocet confitē ti per lapſum biennij ꝗ fun ditur in preſumptiōe que eſt pro ſcriptura. Un̄ add̓ hic ꝯcor. ⁊ re miſ. quas hēs ibi per eum.

Si certū pe. ADDITIO. b ¶ Euitādi. circuitus. adde ſimilē caſum hr̄i. in. l. dn̄s teſtō īfra de con. inde. ⁊ in cle. audi tor de reſcrip. ꝑ que iura tꝫ ſingulariter Io. an. ī addi. ad ſpec. in tit. de oblig. ⁊ ſo lū. in rubri. in prin. ꝙ ille ꝓmiſit ſe obligaturum ad x. pōt ſtatī ad ea conueniri abſqꝫ vlla ci tatione cā tm̄ mō circuitus euitādi ꝙ no ta. d. alex. hic ⁊ dicit eē ꝑpe tuo menti tenendum. catur. ij. C. de reb. alie. nō alie. ⁊. l. ij. sͣ. de ꝓcura. ⁊. l. ſi ꝓcurator. abſqꝫ. Si aūt ſigillum eſſet publicum tūc ei ſtādum eēt vt exͣ de appel. c. ſignificauit. ⁊ sͣ. de publi. l. ſi publi.§. i. ⁊ .C. de epiſ. ⁊ cle. aucͣ. ſi qua per calūniam. Sed nunꝗd re a ꝗrit̉ indictio annusª mēſis ⁊ dies in talibꝰ ſcripturis pͥua tis. dic ꝙ nō. vt. jͣ. de pigno. l. cuꝫ tabernā.§. i. niſi inducep rent̉ ad ꝓbationem certi tꝑis. vt. d. l. ſcripturas. naꝫ tūc ꝯtinere dꝫ tp̄s certum. puta annum mēſem ⁊ diem. facit̉ i exͣ de ꝓba. c. poſt ceſſionē. ⁊. C. de apo. publ. l. i. li. x. Sed . pone ꝙ eſt facta cōfeſſio ſine ſcriptis ex cauſa mutui. iſta confeſſio oꝑat̉ ne magis lapſo biennioqͣꝫ ante. ⁊ videtur ꝙ non. vt. C. e. l. ſi ex p̄cio. ⁊ ar. jͣ. de actio. ⁊ ob. l. obl̓onū it fere.§. placet. Sed pone ꝙ eſt facta ſcriptura. an poſt biē nium pōt ꝓbari ꝯͣrium ꝓbādo ꝙ actor fuit confeſſus ſe non numeraſſe. ⁊ videt̉ ꝙ ſic. qꝛ cōtra p̄ſumptionē iuris iij ⁊ de iure bn̄ admittit̉ cōfeſſio ꝑtis ⁊ p̓ualet. vt in aucͣ. de equa dot.§. aliud. nam ſi ꝑs non poſſet exciꝑe iudex non debet hoc pati. ar. sͣ. de offi. p̄ſid. l. illicitas. ⁊ sͣ. de pet. he redi. l. fi. Sed pone ꝙ eſt iuratū. rn̄deo ſacr̄m nō ſupplet defectū veritatis ⁊ ꝯſenſus. vt. C. de nō nu. pec. l. fi. ⁊ fac̄ qd̓ no. C. plus valere qd̓ agi. l. emptione. Sed ꝗd ſi iurauit non opponere exceptionem. Rn̄deo non pōt opponi vt no. C. in ꝗb. ca. in integ. reſti. nō eſt neceſ. l. fi. Sed ꝗd de inſtr̄is ꝯtinentibꝰ p̄ceptum deſoluēdo videt̉ ꝙ ſtādū ſit tali p̄cepto. facit qd̓ no. Cy. C. de confeſ. l. i. Ego dico ꝙ dictum p̄ceptum an̄ biēnium ſine cauſa eſſe videt̉ niſi ꝓbet̉ numeratio. ⁊ ideo non valet pͥncipale nec iſtud pre ceptum. ſed cōiter per ſtatuta terrarum iſta exceptio non pōt opponi cōtra guarētigias. ⁊ valet ſtatutū etiam collegij inter ſe. vt in aucͣ. de fideiuſſo.§. pe. ⁊. C. de ꝯſti. pec. l. ij. in fi. Sed ꝗd ſi eſt renunciatuꝫ exceptioni non nume. pec. dic vt no. in. l. ſi ex cautione. ego credo ꝙ nō valeat renūciatio qꝛ in mutuo non pōt renūciari. vt. sͣ. e. l. roga ſti.§. fi. ⁊ in iſto mutuo ꝯfeſſato requirit̉ facta numeratio cui renūciari non pōt. alij dicūt ꝙ valet renūciatio. ⁊ ꝙ tūc mutuum ciuile ſtatim efficaciter obligat. ſed non pro bat hoc aliqua lege. ¶ Sed pone debitor ꝯfeſſus ſpe fu ture numerationis vult agere ꝯtra creditorē vt ſibi mu tuet. an pōt ⁊ videt̉ ꝙ ſic. vt. C. de dot. ꝓmiſ. l. ſi volunta O te. So. ſi eſſet ſtatim reſtituturꝰ nō pōt. al̓s ſic. vt in. l. dodi. q. lo de doli exceptꝭ. Sed ꝗd ſi apparet ſpes d̓ futura nume a ratione ex forma inſtr̄i. nunꝗd oportet tūc excipi. ⁊ dico .l. ꝙ non qꝛ inſtr̄m qd̓ ꝓducit̉ ꝓbat pro reo. ar. C. de ꝓba. fra l. ad ꝓbationem. ⁊. C. de dona. l. ſi p̄ſidi. dle. NOVA ADDITIO. Ex lectura antiqua. īdi ip̄. ¶ Uide Inno. extra de regularibus conſultus. ſpecula 13º tor in ti. de teſte.§. i. ver. ſed pone egi dicit ꝙ ſi actū eſt ex mutuo non ſufficit ſi probet̉ confeſſio qꝛ intelligit̉ actꝭ. ex di. mutuo naͣli ⁊ eſt probatū alle. ſed nō videt̉ bene dictū ſi ē tit. generaliter actū ſecus ſi ſpāliter ex naͣli eſt actū. Aut proſo in batur cōfeſſio per ſcripturam ⁊ tūc ex tali cōfeſſione non reſultat ꝯͣctus ſed mera probatio vt h̓ ⁊ iō condemnatio 10 aq̄ ſequit̉ niſi ꝯͣrium probet̉ vt h̓ ⁊. C. de non nu. pec. genera ad liter ⁊. jͣ. depoſiti. l. publici.§. vlt. ⁊ de proba. cum. deinde iri debitor qui obligauit ſe ſub ſpe future numerationis pōt non recipere ⁊ vires obligationis euadere. hoc dicit. In citm̄ ¶ princi. vide in ſpecu. de reſtitutio. in integ.§. ij. verſicu. h̓ nō autem nota. ¶ In tex. in princi. ibi quia pecunia. vide. jͣ. hic deſolutio. ſi ex pluribus per Iaco. Quid ſi ille qui conꝑpe fitetur ſe recepiſſe ſpe future numerationis iurat. videtur teꝙ nihilominus excipiat. l. fi. de nō nu. pec. ſed dic aut iurat ſoluere ⁊ loquit̉ ibi. Aut nō venire contra. ⁊ tūc non pōt excipere de non nu. pec. qꝛ veniret ꝯͣ ꝯfeſſiōeꝫ qꝛ iura uit nō cōtrauenire vt no. C. in quibus cau. in inte. reſt. nō eſt neceſſaria. l. fina. ¶ In glo. puta quod eſt notabile. ¶ In tex. ibi accepturus vide Arch. iij. q. vj.§. exceptio. ¶ In tex. ibi creditori vide qd̓ no. in.§. qd̓ obſeruari ī fi. glo. ſic ⁊ quoddā. ¶ In tex. ibi hꝫ vide no. C. ſi cer. peta. ſi nō ſinguli per gl. ⁊ Cy. ¶ In tex. in fi. ibi obſtringat. vide oīno Inno. de īmuni. eccle. qꝛ pleriqꝫ. vide in ſpec. de reſti. in inte.§. quis aūt ⁊ qn̄ v̓. Item ⁊ preſcriptiones iudiciorum ⁊ ver. ſe. ⁊ vide omnino Inno. extra de arbi tris per tuas in glo ⁊ no. doc. Poſt litꝭ. cōteſt. Um fundus. nn iudicijs ſtricūi iuris veniūt acceſſiones. h. d. Et de hoc dixi in. l. vinum. sͣ. e. ⁊ no. jͣ. d̓ triti. in hac. Quid āt ſi res pͥncipalis eſt interim ꝑempta dic vt sͣ. de rei vēdi. l. vtiqꝫ. Quid ſi inſtātia eſt ꝑempta an venient fructus ex die pͥmi iudicij vel ſecūdi. dic vt no. C. de fruc. ⁊ lit. expē. l. ij. ⁊ adde hic ⁊ oīno vide que no. jͣ. de ꝯdi. ob cau. l. iij. ⁊ in. l. ſi pecuniā. in fi. mag. glo. Quid autē de vſuris dic ꝙ non hꝫ locum hec. l. qꝛ vſure ſunt acceſſorie p̄ter naͣm ſed iſta. l. loquit̉ de naͣli acceſſione vel de ītereſſe. vt. C. de ꝯdi. inde. l. i. Quid aūt de pecunia cōmiſſa ꝓpter factuꝫ dic ꝙ pena legalis ⁊ iudicialis p̄t purgari vſqꝫ ad ſnīam vt. jͣ. de bo. liber. l. qui cum maior.§. accuſaſſe. ſecus in pena conuentionali. vt. C. de tranſac. l. ſi quis cum maior. ⁊ dic vt no. per Iaco. but. jͣ. titu. i. l. alias. Seruū tuum imprudens. Nouem rn̄ſa habet. In pͥmo ꝯſulit vero dn̄o ſtichi cōtra verum dn̄m pāphili vt intentet certi ꝯditioneꝫ. In ſcd̓o ꝯſulit̓ vero dn̄o pāphili cui debet̉ a ꝯdicēte dāni ex eodē facto naſcentis reſarcio. In tertio ꝯſulit dn̄o ſtichi ⁊ nūmoꝝ ꝯtra vēditorem per actionem ex empto ſi ratificat ꝯͣctum. In quarto ꝓuidet vēditori cōtra bone fidei poſſeſſorem vt ꝯdicat ab eo pāphilum traditum tanqͣꝫ indebitum. In ꝗnto ꝓuidet dn̄o ſtichi vt vēdicet peculium ſi extat ſi reprobat ꝯͣctum. In ſexto ꝓuidet vēditori cōtra pͥncipalem dn̄m de actione de peculio. In ſeptimo dicit conſumpto peculio euaneſcere actionem de peculio. In octauo dic̄ ꝙ vēditor cōuenit̉ actiōe ex ēpto ⁊ vt tradat debet ei plenarie ſatiſfieri ac ſi cum libero ꝯͣxiſſet. In no. no dicit ꝙ ſi vēditor qui iam tradidit bonefidei poſſeſſo ri vult cedere iura dn̄o ſtichi ꝙ oīa debēt ſibi offerri ſeu p̄ſtari ac ſi traderet rem. h. d. ⁊ iſte.§. eſt plenus ſenſibus. ꝑ Nota ꝙ rōne circuitus euitandiᵇ agit̉ qn̄qꝫ ſine ceſſione. noͣ ꝙ erronea traditio trāſfert dn̄iuꝫ. ⁊ no. ex qua ꝑſona quis non lucrat̉ ex eadem dānificari non debet ſed indēnis cōſeruari. no. nō poſſe ratificari ꝯͣctum non ſuo noīe geſtum ⁊ ex eo agi. no. trāſferri dn̄ium rei lꝫ non ſit trāſla tum dn̄ium p̄cij. no. ꝙ lꝫ dn̄s reprobet ꝯͣctum tn̄ tenet̉ de peculio. no. ꝙ ille qui aſſumit viam agēdi ex facto alteri us tenet̉ ac ſi ſecum eēt ꝯͣctum ⁊ tenet̉ obſeruare pacta ⁊ formam ꝯͣctus. vt. jͣ. de manu. l. gaius. ⁊ ar. jͣ. de acꝗ. poſſ. l. pōponius.§. cum ꝗs. no. ꝙ vbi ceſſio ſuccedit loco rei. ita eſſet offerēduꝫ cedēti ſicut tradēti. ex hoc no. argumē tum ꝙ ei qui nō facit qd̓ debet non ſit qd̓ fieri debet. no. .jͣ. ti. i. l. ſi non fuerit. facit. sͣ. de rei vē. l. fi.§. fi. ⁊. C. de pac. l. i. in glo. magna. ⁊. C. de trāſac. l. ſiue apud. ⁊. jͣ. de actio. emp. l. iulia.§. offerri. ⁊. l. ꝗ pēdente. ⁊. C. de colla. l. filie. Ex lec. anti. ¶ Interdū qd̓ vnus ſoluit alius repetit d̓ equitate cauſa euitādi circuitꝰ hoc pͥmo. Bonefidei poſ ſeſſor debet cōſeruari indēnis ab expēſis ⁊ ceteris dānis hoc ſcd̓o. dn̄s agēs ex ꝯͣctu ſerui debet implere ex parte ſua ſiue rem cōſequat̉ ſiue ceſſionem iurium. Item qͣꝫdiu extat pecunia cuius dn̄ium trāſferri non potuit. dat̉ vendicatio que euaneſcit per cōſumatꝭ. h. d. ibi is.ſ. ẜuus. ibi ad te.ſ. veruꝫ dn̄m. ibi ſabinus ⁊ caſſius.ſ. dicūt. ibi homi nē pāphiluꝫ. ibi ex empto actꝭ. ex ꝯͣctu ſtichi ad pāphilū. ibi bonefidei emptori.ſ. ſtichi. No. ꝙ ꝓuiſio huiꝰ.§. ver ſat̉ pͥncipal̓r circa duo. pͥmo circa cōſtitutionem vicarij. ſcd̓o circa cōſtitutionem nuncioꝝ peculiarium. Circa pͥmum ꝓuidet̉ dn̄o ſerui ſubtracti dupl̓r. vno mō per viaꝫ agēdi cōtra poſſeſſorem cui vicarius iſte traditꝰ eſt. ſed tunc agens debet cōſeruare poſſeſſorem indēnem ab eo qd̓ ei ꝓpterea obeſt vt id reddat. ſcd̓a via eſt cōtra vendi torem vicarij. naꝫ eſt obligatus dn̄o ordinarij ex ꝯͣctu ſuſerui. ⁊ iſta via pōt cōſiderari duobus tꝑibus primo an̄ traditionem

traditionem vicarij ⁊ ſi petat ſibi tradi debet offerre pre cium. vt in v̓ſi. ſed addice̓. ⁊ iſte eſt caſus in quo petit tra ditionē ⁊ ſequit̉ traditio. ẜm tp̄s ē poſt traditionē factaꝫ poſſeſſori. ⁊ tunc ēt idem qꝛ dꝫ offerre preciū lꝫ agendo nō conſequat̉ traditionē ſed ceſſionē iuriū. vt in verſi. idē dici dꝫ ſcd̓a pͥncipalis prouiſio iſtius.§. eſt circa peculiuꝫ. nā ſi extat pōt vendicari lꝫ dn̄s teneat̉ de peculio. ſi nō ex tat non dat̉ vendicatio nec actio de peculio. vt in verſi. qd̓ ad peculiares. ⁊. h. d. iſte.§. ſubtilis. Circa ordinariū. uº. ſeruū repetendum nō verſatur ꝓuiſio iſtius.§. qꝛ certum eſt ꝙ pōt vendicari ẜm glo. ⁊ dr̄ ſeruus ordinarius ſeruus prīcipalis vicarius ſubalternus qui ſeruit ſeruo nomine ordinarij gr̄a exempli erat hic ſtichꝰ. nomē vicarij pamphilus ẜm gl. deinde no. ꝙ errās tranſfert dn̄ium ⁊ tn̄ errabat in dn̄io rei quā tradebat ſed in dn̄io alteriꝰ rei nec in dn̄io ꝓprio ſed in dn̄io alieno. vn̄ cū non ceſſet voluntas ac ptās tranſferendi dn̄ium trāſfert̉. ſecus ſi ceſſaret ꝯſenſus in trāſlatione dn̄ij. vt. jͣ. de condi. ob cām. l. iij. .§. ſubtilius. Tertio no. hic ꝙ bonefidei poſſeſſor pōt retinere rē ob ſumptus. Itē ob cetera dāna. vt in v̓ſi. ſed ⁊ ſiꝗd. qd̓ eſt no. ⁊ adde qd̓ no. sͣ. de rei ven. emptor ⁊c̄. qd̓ no. jͣ. de vi ⁊ viar. colonus in fi. ⁊. jͣ. de pig. act. ſi neceſſari as.§. fi Quarto no. ꝙ dn̄s agens ex ꝯͣctu ſerui vr̄ firmare ꝯͣctū nec pōt agere cū effectu niſi impleat ex parte ſua ⁊ nō ſolum dꝫ implere pactū ſubſtantiale ſicut eſt de ſoluendo. ſed ēt accidentale vt de eundo Romaꝫ. qꝛ oīa dꝫ p̄ſtare ac ſi per ſe ꝯͣxiſſet. facit. jͣ. de manumiſſio. gaius. ⁊ hoc eſt veꝝ. ſiue agendo ad traditionē ꝯſequat̉ traditio. ſiue aliꝗd loco traditionis vt ceſſio iurium. Ex quo nota ꝗnto ꝙ venditor qn̄qꝫ liberat̉ a traditione cedēdo iura. qd̓ eſt no. Sexto no. in v̓ſi. qd̓ ad peculiares ꝙ dn̄ium cū obl̓one non cōpenſat̉. vn̄ non cōpenſat̉ rei vendicatio ⁊ actio de peculio ēt ſi cōpetat rei vendicatio ad qͣꝫtitatē. ⁊ ex hoc no. ꝗdā ꝙ ēt in pecunia non hꝫ locū cōpenſatio ſi non petit̉ vt qͣꝫtitas ſed vt ſpēs qd̓ tꝫ glo. ⁊ eſt no. ⁊ facit jͣ. de peculio. l. ſi creditor.§. ſi ſeruū. ⁊ qd̓ no. per Dy. jͣ. de ſolu. paulus rn̄dit. ¶ Opp. dr̄ hic ꝙ verus dn̄s agit hic ſine ceſſiōe. cōtra. īmo dꝫ ſibi actio cedi. vt. jͣ. e. l. in fi. So. de rigore exigit̉ ceſſio vt ibi. ſed de eꝗtate cā vitādi circui tus non reꝗrit̉ ceſſio vt hic. ita ſoluit pͥma gl. que incipit pāphilū. ⁊ gl. vltima huius. l. Sed certe ſemꝑ poſſemus dicere ꝙ cā vitandi circuitus daret̉ vtilis ſine ceſſiōe. qd̓ falſum eſt qꝛ ſicut in rebus corporalibus reꝗrit̉ traditio ⁊ nō ſufficit titulus ita in actionibus requirit̉ ceſſio que pro quaſi traditione habet̉ vt no. jͣ. de dona. l. ad eū. ⁊. C. de actio. ⁊ oblig. l. ij. ⁊. C. qn̄ fiſcus vel priuat. l. fi. ⁊. jͣ. ꝓ ſoc. l. ea v̓o. So. qn̄ ꝗs hꝫ venire ex perſona alterius ⁊ dꝫ capere ius de manu alterius tūc non vtit̉ iure illius īmediate. īmo ſeruat̉ circuitus vt hic. nam iſte venit ex ſua ꝑſona ⁊ ſuo iure. ¶ Sed ꝯͣ hoc opp. ſi pōt venire ſine ceſſione ergo fruſtra ſibi actio cedit̉ qd̓ eſſe nō dꝫ vt. jͣ. ad tre bel. l. ſi heres. So. dicit gl. vltima ꝙ non eſt fruſtra qꝛ ha bebit exercitiū directe actionis ⁊ ꝓdeſt ipſum hr̄e. vt no. jͣ. de admi. tuto. l. quotiens in prin. ceſſio enim facta non hn̄ti vtiles trāſfert vtiles. ſi aūt hn̄ti non trāſfert directaꝫ inſeparabilē accedentē ſed exercitiū directe facit. C. d̓ do na. l. illam. ¶ Sed ꝯͣ hoc opp. ſi verus dn̄s hꝫ actionem ex ſua ꝑſona ergo habet ius directū ar. de vſufruc. l. ſiꝗs ita. dic ꝙ verū eſt ſi eſſet actio ex ſuo facto vel ſui actoris vniuerſalis. ſed hic exͣ ordinem datur. ¶ Opp. ꝙ nō de tur. qꝛ nec ex ꝯͣctu vel quaſi nec ex delicto vel quaſi vt inſti. de obliga.§. ſequēs rō. iō non dat̉ directa ſed vtilis ex varijs figuris cauſaꝝ vel ꝙ alterius factū ſuum fingit̉ vt jͣ. de cōdi. īde. l. nō eſt nouū. Pe. dicit ꝙ hic abſqꝫ ceſſio ne non agit̉ ſed male dicit qꝛ ſi principiū intelligeret̉ demum facta ceſſione iſtud principiū eſſet ſuperfluū ꝓpter finē. ¶ Opp. cōditio ad rem non dat̉ dn̄o. vt. l. fi. ff. vſu fruc. quēad. cau. ſed dn̄s ſtichi eſt ēt dn̄s pamphili empti a ſticho. vt. jͣ. de acꝗ. re. do. l. ſi ſeruus. ergo vēdicat nō cō dicit. ſo. hic bn̄ fuit titulus in ꝑſona ſtichi ſed traditio nō Si certum petatur. ſed fuit facta bonefidei poſſeſſori ⁊ ex ea ſibi queſitū dominium. ex hoc no. ꝙ lꝫ titulus ſit in ꝑſona vnius pͥualet traditio in ꝑſona alterius nec ēt nocet error ⁊ facit ad pͥmum. C. ſiquis alteri vel ſibi. l. multū. ⁊ facit. C. fam. her. l. filie cuius. ⁊ iſtud eſt veꝝ in vero dn̄o ſecus in publitiana qꝛ ibi requirit̉ poſſeſſio titulata. vt. sͣ. de pub. l. eū ꝗ§§. fi. ſed quo ad vſucapioneꝫ error habet̉ pro titulo. vt. jͣ. de vſucapio. l. celſus. ⁊ de ꝯdi. inde.§. fi. ¶ Sed oppo. ꝯtra ſcd̓m ⁊ videt̉ ꝙ error impediat dn̄ij tranſlationē in errore dn̄ij hēmus. jͣ. de cōdi. ob cau. l. iij.§. ſubtilius. ⁊. jͣ. de ꝯͣ hen. emp. l. ⁊ ſi cōſenſum.§. vlti. In errore perſone habe mus. jͣ. de fur. l. ſiquis vxo.§. apud. ⁊.§. cū titio. ⁊. l. ſi is ꝗ .§. ſi tu titiū. So. hic nō fuit error in dn̄io nec in perſona ſed in qualitate perſone putabat bonefidei poſſeſſorē eē veꝝ dn̄m ſtichi. ⁊ per hoc ſibi deberi pamphilū. iſte eniꝫ eſt potius error cauſe qui nō īpedit tranſlationeꝫ dn̄ij. vt jͣ. de cōdi. inde. l. damus ⁊ per totū iuncta. l. fi. sͣ. vſufruc. quēadmo. caue. ¶ Sed oppo. iſte venditor putabat recipientē dn̄m. ergo fuit error dn̄ij. Rn̄deo nō eſt ita quia tūc errat̉ ī dn̄io qn̄ errat̉ ī dn̄io rei que tradit̉ nō ſi īcidat error in dn̄io alterius rei vt hic. ¶ Oppo. ꝙ error īpediat dn̄ij tranſlationē. vt. sͣ e. l. ſi ego. Sol. aut in errando vtarqꝫ cōſentit in eodē errore cōcurrendo. ⁊ tunc tranſfert̉ dn̄ium cōi ꝯſenſu. qꝛ ꝯſenſus eſt cā īmediata dominij trāſferendi ⁊ ſufficit ꝙ cā īmediata ſit vera lꝫ cā remota ſit falſa. nā ſicut falſa cā non facit ꝓmiſſionē eſſe ipſo iure nullā. ſed nullā cām. vt. l. ij.§. circa de excepti. dol. ſic nec impedit dn̄ium trāſferri. vt. sͣ. de dol. l. eleganter in pͥn. in gl. aut errores ſunt diuerſi. ⁊ tunc nō trāſfert̉ dn̄iuꝫ vt in ꝯͣrio vel ibi in cā de p̄ſenti vel de futuro. hic in cā de p̄terito. ergo ſi inciperet̉ hic a p̄cedenti traditione non foret tranſlatū dn̄ium qd̓ eſt falſuꝫ. ⁊ ideo prima ſol̓o verior ē. ¶ Opp. ꝙ error in qualitate ꝑſone impediat vt. jͣ. d̓ fur. l. falſus. So. ibi fuit error in vno tm̄.i. tradente. ſed in accipiente nō fuit error ſed fallacia. vn̄ non tranſfert̉ dn̄iuꝫ vt. jͣ. de ſolu. l. cū quis.§. i. nō enim ꝯſentiunt in eundē titu lū. qꝛ ignorans ꝯſentit in titulū ꝓ ſoluto ſciens nō qꝛ ſcit nullā ſolutionē eē ar. jͣ. e. l. eius qui.§. pe. ⁊ vide qd̓ no. jͣ. d̓ cōdi. inde. l. in ſūma.§. ſi ſeruū in glo. valuit priuatus ergo ⁊c̄. ¶ Op. ꝙ fallacia nō īpediat dn̄ium trāſferri vt. jͣ. de ſol̓o. l. ſi cū aurū. So. ibi fuit fallacia dantis nō accipientis. vt. jͣ. de pig. actio. l. eleganter.§. ꝗ reprobos. ¶ Itē oppo. ꝙ fallacia faciat eū teneri cōditione ob cām. vt. jͣ. d̓ cōdi. ob cau. l. ſi ꝓcuratori. ergo eſt tranſlatū dn̄iuꝫ. vt. l. fi. sͣ. vſufruc. quēad. cau. rn̄deo nō ſequit̉. qꝛ fur bn̄ tenet̉ cōditione ob cām ⁊ indebiti. ⁊ oīs cōditio degenerat ꝯͣ furē vt sͣ. e. l. ſiꝗs.§. res ꝑ Cy. ⁊. C. d̓ fur. l. falſus. ¶ Op. ꝙ error nō impediat dn̄ium trāſferri vt. sͣ. fa. her. l. cū pu tarē. Solu. ibi ꝑꝑ auctoritatē ſnīe vt inſti. de officio in.§. fi. vel ibi fuit traditio neceſſaria. tūc enim lꝫ dn̄iuꝫ nō fuiſ ſet tn̄ agens dꝫ repelli. vt. jͣ. man. l. ſeruus titij. vel in lege ſeruus titij nō eſt error in dn̄io. ſed in cā cauſante dn̄ium ẜm Ia. ¶ Opp. ad idē. jͣ. de iur. ⁊ fac. igno. l. regula.§. ꝗ ignorauit. So. ibi errabat in dn̄io recipiens ⁊ nō tradēs a quo magis dependet traditio. cū igit̉ ius excedit volūtatē vtrū tranſferat̉ dn̄ium collige ex p̄dictis. ⁊ dic latius vt no. sͣ. de offi. procura. ceſa. l. i. ſed qn̄ voluntas excedit ius dic vt. jͣ. de ꝯͣhē. emp. l. clauibus. Sed que eſt rō dr̄ie ꝙ aut errat ī corꝑe. aut in qͣlitate ꝑſone. Rn̄deo qꝛ maior ē defectꝰ ſubſtātie qͣꝫ accidētis. ⁊ p̄dicta ī errore traditio nis ī errore aūt renūciatōis dic vt. jͣ. ī alia gl. ⁊ no. jͣ. d̓ ꝯdi. inde. l. qui exceptionē.§. ſi ꝑs. in errore omiſſionis. dic vt .sͣ. co. p̄dio. l. ſi in venditione. ¶ Opp. cōtra verſi. ſed ⁊ ſi ꝗd. ⁊ videt̉ ꝙ non cōpetat actio vt. jͣ. de ꝯdi. inde. l. ſi in area. So. hic īpenſa fuit in re ꝓpria impendentis. vn̄ reci piens ab eo hꝫ cām. iō cōdicit̉. ſed in. l. ꝯͣria fuit in re alie na. vn̄ recipiens nō hꝫ tūc cām a poſſeſſore. ⁊ facit quod no. sͣ. de rei vē. l. emptor. ⁊. jͣ. de dol. excep. l. paulus. facit .sͣ. ſi quis cautio. l. ⁊ ſiꝗs.§. fi. ¶ Opp. cōtra verſi. vendi tor autem. ⁊ videt̉ ꝙ venditor nō cōdicat non enim tran Bal. ſuꝑ. ij. ff. veteris. d iij Si certum petatur.

a ¶ Cōtrari um. tu vide hͦ frā. are. ꝗ refe rēdo opi. ⁊ ꝓ ſaluatiōe eaꝝ Ludo. ro. dn̄ꝫ ſuū dicit tene̓ dū ē opi. ꝯͣria. ADDITIO. b ¶ Contraria. Regula notiſſima ⁊ 5 vulgatiſſima phi. eſt iſtaorigīal̓r coll̓r pͦ pred. ⁊ pōit ab oībus ſum miſtis in eoꝝ cōpendijs vide ibi. c ¶ Si ⁊ me. Adde ꝙ per hūc tex. dic̄ ra pha. ꝙ ſi pe. cunia non ſit parata ſolutō ni ꝯͣhitur mu tuum ꝯͣ Bar. i. l. ſingularia sͣ. eo. ſed vide frā. are. hic. ꝗ refert ẜꝫ Mo der. iſtuꝫ tex. poſſe euitari multipliciter. pͥmo qꝛ hic n̄ loquitur de ꝯͣ ctu mutui. ſed de cōditiōe ſi ne cā ſecūdo qꝛ pōt ītelligi h̓ ꝙ pecunia erat ſolutioni parata ẜm iu ra ꝯͣria. tertīo qꝛ pōt intelli gi mutuū eſſe ꝯͣctū poſt ſolutionē vel ꝑ ſolutionea factā a debit ore creditore. d ¶ Tēpora li. Adde frā. are. hic ꝗ notat ꝙ ciuis ha bens officiuꝫ in ciuitate ꝓprīa pōt nego tiari. lꝫ officiū ſit temporale ⁊ refert bart. dicere hic. ꝙ ille ꝗ de pluribus ī ſua ci utate pōt face re quēcūqꝫ⁊ ctuꝫ qd̓ idem bal. reprehen dit ī. l. quiſꝗs C. eo. ti. per. l. non lꝫ. ⁊. l. ꝗ officij. q̄ indi ſtincte loquū tur. vn̄ dic vt hic per eum. ſtulit dn̄ium ex furtis. l. ſi ſeruus.§. locaui. Solū. qn̄ dn̄s habuit ratū vel nūmi ſunt ꝯſumpti vel forte refert an ven ditor putet ſibi ſatiſfactū. ⁊ tunc tranſfert̉ dn̄ium. qꝛ ē error in executione obl̓onis ſeu cauſe. nā ſi eſſet error ī ſub ſtantia obl̓onis non vitiaret. an nō putet ſibi ſatiſfactum. ⁊ tunc loquit̉ ꝯͣriū. qd̓ no. ⁊ facit qꝛ ꝯͣctus ēt ſine obligatione eſt iuſta cā dominij trāſferendi vt vſucapionis vtjͣ. de inſtito. l. ſed ⁊ ſi pupillus.§. fi. ¶ Opp. ꝯͣ verſi. qd̓ ad peculiares. ꝙ obſtet cōpenſatio vt. l. fi. C. de cōpēſa. So. qn̄ pecunia debet̉ in ſpecie nō hꝫ locū cōpenſatio vt. jͣ. de a pecul. l. creditor.§. i. Quidam dicūt ꝯͣriūª argu. jͣ. de au. ⁊ arg. lega. l. i. ⁊. jͣ. de in litē iurā. l. nūmis. ⁊. jͣ. de ſolu. l. pau lus. ego teneo glo. qꝛ pro pecunia in ſpecie nō pōt aliud ſolui. vt. sͣ. e. l. ij.§. i. ⁊ qd̓ ibi no. ergo nec cōpenſatio fit. vt .jͣ. qui potio. in pigno. habe. l. ſi d̓bitor. ⁊. jͣ. ſo. ma. l. diuor tio. ¶ Oppo. ꝙ venditor non liberet̉ cedendo iura qꝛ tenet̉ ex ſuo ꝯͣctu. C. ſi cer. pe. l. eum. Sol. qui tenet̉ occaſione actionis liberat̉ cedendo. vt. jͣ. de pecul. l. qd̓ debet̉. ⁊ de ſolutio. l. cū quis.§. i. ſed ſi tenet̉ occaſiōe ꝓmiſſionis aut ſua obligatio modificat̉ per difficultatē preſtationis qꝛ tolleret̉ ēt per interitū ſpeciei. ⁊ tunc liberat̉ cedendo iura vt hic. ⁊. jͣ. de ꝯͣhen. emp. l. ſepe.§. ſi res. aut non liberat̉ per interitum qꝛ pōt tradere ⁊ ſic mora vel culpa pre ceſſit. vt. jͣ. de here. ven. l. venditor ex.§. pe. tūc ſecus quia non liberat̉ cedendo ſed agendo ſiue cogendo vt in ago vt agas. vt jͣ. ad. l. rod. de iac. l. ij. ¶ Oppo. extra de capi tulo ratū de reg. iur. So. vbi ꝗs hꝫ ratum ad agendum. aut hꝫ ratum ad natiuitatē noue actionis ⁊ ſic loquit̉ ibi. aut ad exercitiū actionis nate ⁊ ſibi queſite per ſeruuꝫ ⁊ tunc loquit̉ hic ⁊. C. de fur. l. i. aut ad exceptionē parādā poſſeſſori. ⁊ tunc valet ratificatio. vt. jͣ. de pigno. I. ſi fundus.§. i. niſi error vitiet cām. vt no. sͣ. de rei vendi. l. mater tua. ¶ Extra opp. dicit̉ hic ꝙ verus dn̄s pōt approbare ꝯͣctū ⁊ agere ex eo. ⁊ pōt reprobare ⁊ vēdicare peculiū. ꝯtra. iſta ſunt ꝯͣria ergo nō pn̄t ſimul eſſe vera. vt. C. de in offi. teſta. l. eum qui. ⁊. l. cōtra maiores. ſol̓. quedam ſunt lb adeo ꝯͣriaᵇ ꝙ nō pn̄t ſimul eē vera vt verū ⁊ falſuꝫ. ⁊ tūc qꝛ de vno eſt affirmatio de alio eſt negatio. impoſſibile eſt ꝙ cadat electio qꝛ electio eſt circa plura. ⁊ electio eſt veroꝝ. ⁊ nec actor nec reus pn̄t ſimul vti tali ꝯͣrietate. q̄daꝫ ſunt ꝯͣria tn̄ pn̄t in primaria origine eſſe ſimul vera. nam hic eſt ꝯͣctus. ⁊ verū eſt dn̄ium nūmoꝝ. ⁊ ex veris cauſis reſultant veri effectus tunc bene cadit electio ⁊ actor dꝫ eligere alteram viaꝫ vt hic. facit. C. de fur. l. i. ⁊ pōt dici ꝙ lꝫ ſint ꝯͣrie actiōes tn̄ cauſe nō ſunt ꝯͣrie. ⁊ multa ꝯͣria pn̄t eſſe ſimul vera ſed nō ſimul efficacia. vt. C. de pac. l. pacta nouiſſima. ſed in ꝯͣrijs primo mō non nocet electio niſi ꝗ vellet ex eadē cā. puta ex eadem ſcriptura allegare ꝯͣria vt .C. de codicil. l. fi. qꝛ tunc hoc nō pōt nec ſimul nec ſucceſ ſiue. ¶ Quero qd̓ eſt exemplū in v̓ſi. ſed ſi ꝗd. glo. ponit de alimentis. ſed tunc cū opera eſt minoris p̄cij qͣꝫ alimēta. vt. sͣ. de rei vēdica. l. ſinantē in fi. cum. l. ſe. Itē de quolibet alio negocio pamphili. Pe. ponit circa idē negoci um vt ſi de ꝯͣctu eſt ſoluta per dn̄m gabella vel eſt ſoluta ſcribi. vt. l. fi.§. in computatione. C. de iure deli. ¶ Que ro ſi dn̄s vendicat pupillū an liberet̉ vēditor actionē cedēdo ad rē. dic ꝙ nō qꝛ n̄ cedit̉ ad id qd̓ petit̉. ſꝫ ad alid̓. ⁊ ſic nō ob. jͣ. de ver. ſig. ¶ Quero quare cōſumptis nūmis euaneſcit actio hinc inde. rn̄det Io. qꝛ ſit ꝯpenſatio. gl. dicit melius qꝛ non iure cōpenſationis ſed iure ꝯſumptionis qua mediante recōciliat̉ ſolutio. nā cōpēſatio nō cadit hic. īmo vera ſolutio recōciliata. Sed nōne reconciliatur ipſo facto ꝙ agit̉ ex empto. Rn̄deo ſic ſi agēs ap probat totū factū.i. ꝯͣctū ⁊ ſolutionē ſecus ſi ꝯͣctuꝫ tm̄. vt C. arbi. tute. l. cum interdicto. ſed quid eſt illud vltra p̄ci um qd̓ debet̉ venditori. Rn̄deo vt. jͣ. de ꝯͣhen. emp. l. fun di partē. ⁊ d̓ actio. emp. l. ſi ſterilis.§. ſi tibi. Quid ſi plus eſt ꝯſumptum qͣꝫ ſit peculiū purū. Rn̄deo in totū ſit reconciliatio. vt. jͣ. de condi. inſer. l. ſeruus cuiuſdaꝫ. exēplū. xx. fuerunt ſoluta ⁊. x. tm̄ erāt in puro peculio. qꝛ alia. x. debebantur dn̄o ergo dn̄s non repetet cōſumptū.ſ. iure peculij niſi reprobaret ꝯͣctū ſerui. Quid ſi peculium ē. x. pamphilus valet. xxx. an aget venditor ad. xx. actione de in rem verſo quaſi pamphilo in rem dn̄i verſo. dicit glo. ꝙ non. qꝛ non venditoris beneficio. ſed neceſſitate vendi tionis cōditio dn̄i ſit melior. ſed nōne exquo ſtichus furtiuus eſt ſtatim perdidit adminiſtrationē peculij. vt. jͣ. de ſolu. l. fugitiuus. ⁊ sͣ. e. l. rogaſti.§. fi. Rn̄deo ſic tn̄ lꝫ perempta ſit adminiſtratio non eſt peremptum peculiuꝫ nec actio de peculio que nō requirit adminiſtratori poſſe. ſꝫ eſſe peculium. ergo nō intelligit̉ ademptio. ſed libera ad miniſtratio eius ſit vt in glo. admiſſa. Ex lec. anti. ¶ In glo. ſic mihi acquiſitus. ibi ⁊ iō dic vt ibi. qꝛ ibi fuit fallacia in accipiente. de quo dic plenius vt no. sͣ. de offi. procu. ceſaris. l. i. ¶ In glo. conditꝭ. inde biti in fi. vl̓ dic ꝙ ſufficit ꝙ venditor putet ſibi ſolutuꝫ qꝛ etiam ex putatiua cauſa tranſfert̉ dn̄ium. vt. jͣ. de condi. in debi. per totū. ¶ In glo. vt ſpēm ibi ſed ẜm lot. quidaꝫ tenent hāc opinionē qꝛ in pecunia nō cadit affectio. ergo ꝓcedit cōpenſatio. ſed iſtud non eſt veꝝ in reali actione. ¶ In gl. amiſſa cōpēſatio. ibi ẜm Io. ⁊ ſic iure cōpēſatiōis. ſed ẜꝫ gl. iure recōciliatiōis qd̓ ē verius ⁊ no. bn̄. NOVAADDITIO. Ex lectu. antiqua. ¶ In tex. ibi quecunqꝫ.ſ. vt precium fiat accipientis. vt jͣ. de actionibus emp. l. exempto.§. emptor. Ueritas eſt potētior qͣꝫ opi NC. nio in actiōe producenda. no. hanc legē ⁊ qd̓ no. per hanc. l. jͣ. quibus ex cau. in poſ. eatur. l. fulcinius.§. ij. Ex lec. anti. ¶ Qn̄cunqꝫ meū ad te peruenit nec hēs retinendi cām equū eſt vt redeas. ⁊ eſt iſta lex fundata ſu per generali equitate. ⁊ no. bene eam. Nota ꝙ etiam ex erroneo actu agitur propter generalem equitatem. in. l. ſequenti nihil fuit dictum. NOVAADDITIO. Ex lectura antiqua. ¶ In tex. ibi ſed qꝛ pecunia vide quod no. ī. l. fulc.§. ij. quibus ex cauſis in poſ. eatur. Officiales ha Rincipalibus. pentes iuriſdi tionē non pn̄t negociari cū ſubditis niſi ſint ꝑ petui. ſed ꝑꝑ incūbētē neceſſitatē pn̄t ꝯͣhere ⁊ accipere mutuū. h. d. cū. l. p̄ſidis. No. ꝙ officiali ꝑpetuo a permittit̉ aliꝗd qd̓ non ꝑmittit̉ tꝑaliº. No. ꝑꝑ neceſſitatē factū excuſari. ¶ Op. d̓ vna iſtaꝝ legū ad aliā ⁊ ſolue di ſtinguēdo. aut officialis eſt ꝑpetuus. ⁊ tūc pōt exercere cū ſubditis ad negociationē. vt. l. preſidis.j. rn̄ſo. aut ē tē poralis. ⁊ tūc refert. aut ꝯͣhit noīe rei publice. ⁊ tunc dic vt. sͣ. e. l. ciuitas. aut ꝓprio. ⁊ tunc aut caſu neceſſitatis. ⁊ pōt qꝛ neceſſitas non hꝫ legē. vt. l. i. de offi. conſul. ⁊ lega. ⁊. l. p̄ſidis. ij. rn̄ſo. aut nō eſt per modū neceſſitatis. ſed ꝑ modū queſtus. ⁊ non pōt vt hic ẜm Pe. ⁊ Guil. Sꝫ ꝗd de officiali cōſtituto abſqꝫ tꝑis diffinitione dic ꝙ cēſetur ꝑpetuus. ar. jͣ. de excu. tuto. l. iuris peritos. ⁊ arg. no. jͣ. de tutel. ⁊ rati. diſtra. l. niſi finita.§. fi. ⁊. jͣ. de condi. inde. l. ſuf ficit. ¶ Extra no. ꝙ lꝫ preſidis officiū ſit tꝑale. tn̄ hēbat quoſdā officiales qui erāt officiales ſui. ⁊ tn̄ erant perpe tui. ⁊ forte erāt ſcribe palatij. ſic in hac ciuitate interdum cancellarius prioꝝ ſit ad vitā. ⁊ tn̄ priores non durant ni ſi duobus mēſibus ⁊ ſic interdū officiū ſubalternū durat pluſqͣꝫ officiū principale. qꝛ lꝫ ſit pediſſequū officiū tn̄ cō fertur a ſuperiore vel a lege vel a conſuetudine. Secūdo no. ꝙ officiales perpetui poſſunt negociari. ⁊ preſumun tur habere ꝓprium. glo. no. contrarium. C. de iure fiſ. l. fa cultas. li. x. ſed Guil. de cu. eam reprobat. C. de ep̄iſ. ⁊ cle ri. anc̄. licentiam per hanc legeꝫ. alijs ergo iudicijs opus non eſt. nec enim ſubtraxiſſe preſumitur. Ex lec. anti. No. differentiā īter officia Reſidis. lem temporalem ⁊ perpetuum. ⁊ vtrū officialis qui eſt perpetuus ad beneplacituꝫ videatur perpetuus vel temporalis. videtur Si certum petatur.

Si certum petatu ralis. vr̄ ꝙ ꝑpetuus. vt. jͣ. de excu. tu. iuris peritos. NOVA ADDITIO. Ex lectura antiqua. ¶ In tex. ibi exercere pōt. vide qd̓ no. Guil. C. de epiſ. ⁊ cler. auc̄. licentiam vbi reprobat gl. l. facultas. de iure fiſci. per hanc. l. an nomine adminiſtrationis intelligitur iuriſditio. vide per Archi. i. q. i. iubemus. Ille teneturde ꝑiculo Ericulum. qui ꝓbatur eſſe culpa bilis. ¶ No. culpā nō p̄ſumi. queritur nūꝗd vnus collega ꝓ alio teneat̉. dic vt in gl. ſꝫ nūꝗd quis tenet̉ pro eo quem hꝫ ſub ſe. ⁊ videt̉ ꝙ non. vt. jͣ. de inſti. l. cuicūqꝫ.§. ſed cum fullo. ſed dic cōtra. ſi ipſe enī elegit ſicut poteſtas tenet̉ de facto eorū quos habet ſub ſe. vt. jͣ. de ſtatu. libe. l. ſtatu.§. ſeruus. ⁊. C. de cuſto. reo. l. ad cōmētarienſem. ⁊. C. ad. l. iul. repet. l. ij. ⁊ sͣ. de negoc. geſt. l. ex facto. ⁊ ar. jͣ. loca. l. cum in plures.§. ſeruum. Ex lec. anti. ¶ In tex. ibi ad eum.ſ. tutorem cum eēt plures tutores ⁊ eius culpa interceſſit. Debitū purum in dele Ecuniam. gationē cōditionalem deductum interim peti nō pōt. h. d. Et vide hic qd̓ no. jͣ. de ꝯdi. ob cau. l. qd̓ ſeruius. in fi. vltime glo. ⁊ no. ꝙ lex iſta hꝫ duas rōnes. pͥma qꝛ ſub cō ditione ꝯͣria. ſcd̓a qꝛ ante diem. ¶ Op. ꝙ ante ꝯdonem ipſo iure nō agat̉. vt no. sͣ. e. l. certi ꝯditio. So. illud verū qn̄ ꝯditio ſiue tacita ſiue exp̄ſſa fuit appoſita a pͥncipio. vt no. sͣ. de pactꝭ. l. item qꝛ. ſecus ſi ex poſt facto iam nata actiōe. vt no. jͣ. e. l. lecta. ⁊ ita eſt hic. ⁊ vide qd̓ no. jͣ. de cō di. inde. l. ſufficit. in gl. ⁊ ſic nō ob. ⁊cͣ. ¶ Op. ⁊ videt̉ ꝙ interim poſſit effectualiter agi. vt. jͣ. de except. dol. l. pure. in pͥn. So. ibi in vltima volūtate in qua ꝯditio magis ſuſpendit qͣꝫ in ꝯͣctu. vt no. inſti. de v̓bo. ob.§. ex cōditione. ⁊. C. de ꝯdi. inſer. l. ſi in vxorem. vel aliud in conditionali delegatione vt hic. qꝛ ibi apponitur ꝯditio liberationi ⁊ non obligationi. hic aūt tacita ꝯditio apponit̉ obligatio ni. ⁊ vide qd̓ no. jͣ. de ꝯdi. inde. l. ſi non ſortē.§. adeo autē. ⁊.l. iulianus.§. fi. e. ti. vbi oīno vide. ⁊ maxime in gl. que incipit. ſed male. ⁊ qꝛ ſi interim poſſet exigi preiudicaret̉ ei cui eſt facta delegatio. nam in eum non poſſet trāſfundi obligatio iam ꝑempta per ſol̓onem. ar. jͣ. de ſol̓. l. quotiēs.§. vn̄ marcellus. ⁊ hec verior. qꝛ exactio que interim fieret tangeret ius tertij. ⁊ hoc etiam in vltima volūtate videt̉ verum. nam ſi teſtator qd̓ ſibi debet̉ legat ticio ſub ꝯditione heͣs interim non exigit. niſi de ꝯſenſu legatarij. ſed certe tex. īnuit ꝯͣriū. jͣ. de lib. leg. l. ſi id qd̓ mihi.§. fi. ⁊ ſic aliud in ꝯͣctibus. vbi debitoris factum ⁊ cōſenſus adeſt. ⁊ ideo magis oꝑat̉ qͣꝫ qn̄ vbi non adeſt. Item qꝛ in le gato. lꝫ debitor teneatur legatario nominis. tn̄ actio heredis non tollit̉. vt. C. d̓ lega. l. ex legato nominis. ⁊ ideo heres agere pōt. vt. C. de noua. l. iij. ſed in delegatiōe ip̄o iure tollit̉ actio. ⁊ ꝯclude tres caſus. nam interdum poſt puram obligationem inſerit̉ ꝯditio obligationi. interdū liberationi. interdum neutri. ſed Guil. de cu. dicit aliud ī liberatione. qͣꝫ in nouatione qꝛ nouatio ſit ipſo iure ſed nō liberatio ſed ope exceptiōis ẜm Guil. ſed hec differē tia non valet. quia non agimus hic de natiuitate actiōis. ſed de exercitio. ⁊ facit. jͣ. de excuſ. tuto. l. dixit in ratione ſui. Item ſi eēt actio que tolleret̉ ipſo iure. vt iniuriaruꝫ. vt no. inſti. de iniuri. in fi. non poſſet interim agi. ⁊ ſic reſtringeremus. l. pure. ſed cum hodie nō fiat nouatio. niſi expreſſe agat̉ª. vt. C. d̓ noua. l. fin. an eſt correcta hec lex. Guil. dicit ꝙ ſic. ego dico ꝯͣrium qꝛ lex vltima loꝗtur in nouatione ⁊ nō in delegatione. ⁊ facit. jͣ. de dona. l. vt mihi donares. Preterea exquo tacite videt̉ agi. ergo ſit no uatio ſaltem ope exceptionis. vt no. jͣ. de dona. l. omnes. ⁊. jͣ. de p̄to. ſtipula. l. valerianus. ¶ Exͣ op. de eo qd̓ legi tur ⁊ no. jͣ. de ꝯdi. ob cām. l. qui ſe debere.§. pe. So. vt ibi ⁊ facit. jͣ. de oper. liberto. l. qui libertinus.§. nihil autem. ¶ Quero ſi interim ego pͥmus creditor ago. an duplicē tur inducie glo. dicit ꝙ ſic. vt inſti. de excep.§. tꝑales. ſed Guil. de cu. dicit ꝯͣrium. qꝛ tp̄s certum pōt duplicari tp̄s incertum non. ar. C. de ſen. que pro eo. l. i. Item dicit lex ꝙ ſtatiꝫ qn̄ exiſtit ꝯditio pōt agi. lꝫ ante eēt actor ⁊ reus abſolutus. vt. jͣ. de excep. rei. iudi. l. ſi mater.§. tandem. ⁊ jͣ. de edil. edic. l. bouem.§. ſi ſub conditione. Item facit. jͣ. de pigno. actio. l. ſi rem.§. fi. nec obſtat.§. tꝑalis. qꝛ loqui tur in tꝑe duplicabili. ⁊ de hoc debet hec lex intelligi. ꝙ duplicari pōt. ar. jͣ. d̓ le. ij. l. lucius.§. impuberē. ẜm Guil. glo. dicit ꝙ plus delinquit ille qui agit ante cōditionem qͣꝫ ille qui agit ante diem. ergo nō debet minus puniri in tꝑe. ⁊ ſi dicat̉ eſt incertus. qꝛ non eſt certificatus poſteaego dico ꝙ aut cōditio extitit pēdente iudicio. ⁊ tunc qꝛ retrotrahit̉ ⁊ fingit̉ bene actum non ſit duplicatio. vt. l. ſi rem.§. fi. aut non extitit pendēte iudicio. ⁊ tūc conditio habet certi tꝑis expectationem ⁊ duplicat̉. vt in glo. aut non habet certum terminum expectationis. ⁊ tūc non ſit duplicatio per iura pro hac parte allegata ⁊ ſcias nō du plicari totum tp̄s. ſed reſiduuꝫ a die petitionis.i. litis cō teſtate. ar. jͣ. de pactis. l. aut dānum.§. quiſꝗs. ⁊ ar. jͣ. man. l. ſi tibi mādauero. in pͥn. ⁊ faciūt p̄dicta ad. q. maleficiorum ꝙ ita duplicetur tp̄us rōne noctis. ſicut ⁊ alie pene niſi de tꝑe in caſu ſic qualificato ſpāliter eēt ꝓuiſum. quia 4 C tūc ſpēs tꝑis derogat generi. vt. jͣ. de vulga. ⁊ pupil. l. ex Uio facto.§. item quero. ⁊ qd̓ ibi no. vel niſi eēt tp̄s qd̓ non re are. cipit tꝑis limitationem vel extīmationem. ar. jͣ. de vſufru. vt hͦ Bar lega. l. ſi vſufructus mihi in biennium. vltr Ex lec. anti. ¶ Pendēte ꝯditione ſtipulationis noua 2 tis ex prima agi non pōt. h. d. ⁊ no. l. etiam in. l. noſtra in rō q̄ perſonis diuerſoꝝ erāt collate ſtipl̓ones. ⁊ ideo interimꝰ nō f ꝑ ſec eſt incertuꝫ quis ſit futurus creditor. ⁊ ideo agi nō pōt. hul̓. non ob. de exceptione doli. l. pure. qꝛ ibi in eadem ꝑſona dat. hic in diuerſis ẜm Guil. vel ibi in vltima volūtate hic in mit̓ ꝯͣctu ẜm gl. vel ibi erat ꝯditio extinctiua hic erat cōditio voli expi ſuſpenſiua. ⁊ facit qd̓ no. jͣ. de actꝭ. ⁊ ob. obligationum fe ita ꝑ re.§. cōditio. ¶ In glo. vnde actioneꝫ. in fi. tu dic ꝙ tp̄s gi e certū bn̄ pōt duplicari. ſꝫ nō ꝯdō. vel tp̄s incertū. ar. C. d̓ p̄ter inſti ſen. q̄ ꝓ eo. l. i. ⁊ de le. ij. lucius.§. impuberē. ẜm Guil. toli. Ex lectura antiqua. NOVAADDITIO. cemͣ ¶ In glo. que incipit. vt. jͣ. de iure in fi. h̓ eſſet preiudi parcium ſoluentis. nam exiſtente conditione iterato ſolue mō re cogitur debitor illi alij cui ſub conditione promiſe all̓t jͣ. de rat ibi non. vnde hic loquitur quando tertia perſona eſt ⁊. l. adhibita ibi non. vel hoc exiſtente conditione contingit §. p. liberatio ipſo iure. ideo interim pendet prima obligatio v̓n ex ꝯͣria conditione. ſed in. l. ꝯͣria contingit liberatio ope īpofiat exceptionis. ideo interiꝫ pōt agi. qꝛ pure debetur interi ptio ẜm Guil. vel ibi conditio extinctiua h̓ conditio ſuſpenſi vt p ua. de indiem adiec. l. ij. rē fi Cōditio ēt re Um ad preſens. de p̄teri. fe qͣ to. i. to nō ſuſpēdit. ſed ꝯditio que hꝫ in ſui eē vel re j non eē pendētiā de futuro. iſta bn̄ ſuſpēdit. h. 2 p d. ⁊ adde ad hāc legē qd̓ no. Inno. exͣ de appel. c. reꝗſiſti hac Itē ꝯditio q̄ nō refert̉ niſi ad eē tm̄ nō eſt ꝯditio legis. v. poſi l. lꝫ. vt leg. no. caue. ꝑ Ia. no. ar. ꝙ nō dicit̉ teſtm̄ nulluꝫ ſi 1.ec vid filius eſt inſtitutus ſub ꝯdōne de p̄terito. naꝫ ꝯditio q̄ nō ſuſpendit nō inducit p̄teritionē. vt. jͣ. de liber. ⁊ poſthu. l. o4 cuꝫ poſthumis. modus v̓o nō ſuſpēdit. nec cā. nec demō Fac ſtratio. vt plene no. jͣ. de ꝯdi. ⁊ demō.§. rn̄ſio. not. argm̄ ꝙ no. cū nō dr̄ rn̄ſio ꝯdōnalis cui annectit̉ ꝯditio d̓ p̄terito. vt cre 391 bdo ſi apparet. iſtud eſt veꝝ ꝙ iſta ꝯditio nō ſuſpendit. tn̄ exce iſta ꝯditio ē incertaᵇ. ⁊ iō nō admittēda. ſi tn̄ ſit admiſſa Int hec ꝓdeſt. qꝛ ſcā ꝓbatiōe reus nō poſſet appellare. qꝛ eēt ꝙ qͣ ꝯuictus ⁊ ꝯfeſſus. vt. C. quo. appel. l. ij. ⁊. l. fi. no. ꝙ in cō fert mō. ditione de p̄terito nō eſt neceſſe ꝙ eēt īpleta ad hoc. ſed ſtru facto ſufficit. ſecus in ꝯdōne ptātiua de futuro. ⁊ iō ibi re net̉ quirit̉ ſcīa ⁊ volūtas. vt. jͣ. de ꝯdi. ⁊ demō. l. ij. not. magis tent. ꝯſiderari verā exiſtētiā terminoꝝ qͣꝫ nr̄am ſcīam facit. jͣ. d̓ let qͥ ꝯdi. ob cau. l. ſi pecuniā.§. ſi ſeruū. ⁊. jͣ. de ꝯdi. ⁊ demō. l. 8119 actimultum. ſunt enim talia. extra nos ⁊ nō in nobis. ⁊ iō cō certi Bal. ſuꝑ. ij. ff. veteris. d iiij a ¶ Agatur. Uide Franci. are. hic ⁊ dic vt hic ꝑ euꝫ ꝯͣ Bar. arguēdo vltra Rapha. ⁊ Moder. ꝙ rō qͣre hodie nō ſit noīatio ꝑ ſequēteꝫ ſti pulationē fun dat̉. qꝛ nō p̄ſu mit̓ ꝙ ꝑtes hͦ voluerint niſi exp̄ſſe dicam. ita dicit colligi ex tex. ī.§. p̄terea. iuxͣ fi. inſti. ꝗbꝰ mo. toli. obli. ſꝫ qn̄ ceſſat volūtaſ partiuꝫ nullo mō ſit nouatō aſl̓t. l. ij. in pͥn. jͣ. de duo. rei. ⁊. l. ſi ſtichuꝫ. §.p. jͣ. d̓ noua. vn̄ ꝯcludit ꝙ īpoſſibile ē ꝙ fiat ope exceptiōis. ⁊ iſtaꝫ vt partē verio rē firmiat. quā ēt refert ſentire Io. dey. bar to. in. l. de lega re. jͣ. de noua. ⁊ ſic retenta hac opini. an poſſit dici iſtā l. eꝰ correctaꝫ. vide hic ꝑ eū. k ¶ In certa. Facit ꝙ ſing. no. Innoc. ī. c. cū venerabil̓. aa fi. extra de excep. ⁊ ibi ꝑ Ant. vbi dixit ꝙ qn̄ iudex ꝓ fert ſnīaꝫ hoc

Si certum petatur. ADDITIO. a ¶ Proprie cōditio. Ergo tātū conditio de futuro proprie ꝯditio de ex dictis. do. bal. per iſtuꝫ tex. hic. ⁊ pro hoc ēt add̓. l. ſi ita ſtipulatꝰ fuero hanc. ſū mam. infra de ver. ob. ⁊ no. per gl. ⁊ bar. in. l. ſi ſit.§. i. ī fra. de leg. i. ⁊ per bar. in. l. i. in i. col. īfra d̓ condi. inde. ⁊ referūt nouiſſimi ſcribētes hic. plentur in ſeipſis abſqꝫ noſtra ſcientia. Ex lec. anti. ¶ In tex. ibi n̄ ſuſpēdit̉.i. nō differt̉ obl̓o ibi tꝫ.ſ. ſtatim qꝛ nō reꝗrit̉ hoīs ſcīa ſed vera exiſtētia facti. jͣ. de ꝯdi. ⁊ demō. multū intereſt. de ꝯdi. ob cām. ſi pecuniā.§. ſi ſeruū. ⁊. jͣ. e. reſpiciendū. ¶ No. ꝙ ꝯditio de p̄ ſenti vel de p̄terito nō eſt ꝓprie ꝯditioª. ⁊ iō ſi eſt appoſi a ta in inſtōne filij nō inducit p̄teritionē. dūmodo ſit vera. qꝛ nō ſuſpēdit. facit in rōne ſui. jͣ. de lib. ⁊ poſthu. cū poſthuma. de iniuſto teſta. cū in ſcd̓o. Itē filius grauatꝰ ſub ꝯdōne de p̄terito vel pn̄ti dicit̉ grauatus pure ſi ꝯditio ē vera. ⁊ ideo nō detrahit duas quartas. vt dixi in. l. papi. §. meminiſſe. ar. huius. ⁊ adde aliud quod no. Innoc. ꝑ hanc. l. extra de appel. preterea requiſiſti. NOVA ADDITIO. Ex lectura antiqua. ¶ Uide Inno. exͣ de appel. preterea vbi oīno videas. Pactum incōtinēti appo Ecta eſt. ſituꝫ reformat ⁊ limitat ſti pulationē p̄cedētem. ⁊ ꝗcꝗd dependet ab ea pͥma ſtipl̓o tria ꝯtinebat. ꝯfeſſionem ꝓmiſſionē ⁊ terminū. ſcd̓a ꝯtinebat ꝓmiſſionem vſurarum totiꝰ s ſortis factā ſub ꝯdōne ſi forma nō ſeruaret̉ in primo termino. tertia ꝯtinebat pactum qd̓ diuidebat ⁊ differebat p̄ſtationē ſortis. oīa iſta ꝯtinebātur in eadē ſcriptura ⁊ in eodē ꝯͣctu. Paulus dicit ꝙ pactū incōtinenti appoſituꝫ ineſt ſtipl̓oni.i. efficitur eius pars. ⁊ ꝓpterea informat ⁊ reformat ⁊ diſtinguit ſtipl̓onē ⁊ p̄ſtationē ſortis. ⁊ facit ꝙ id qd̓ eſt de tenore pacti fingit̉ eſſe de tenore ſtipl̓onis. ſed ſi ſtipl̓o fuiſſet eiuſdē tenoris vſur̄ nō currerēt pro to ta ſūma. ſed pro ꝑte ſentētie in qua ꝑte eēt ceſſatuꝫ in ſoluēdo. ita ergo ⁊ nūc erit. ⁊ qꝛ nō pn̄t prius venire vſure ex mora qͣꝫ poſſit peti ſors. quidā dixerunt ꝯͣrium. qꝛ cer tum pactum fuit appoſitū tm̄ ſuꝑ ſorte. ergo nihil hꝫ diſ ponere ſuper vſuris. Item qꝛ ſtipl̓o non pōt tolli per pactum nudum. qꝛ non valet niſi ad excipiēdū. ſed paulus rn̄dit ꝙ pactū dilationis appoſitū ſuꝑ ſorte pͥncipali por rigitur ad acceſſorium.i. ad vſuras. Itē lꝫ eēt pactum nu dum qd̓ tn̄ eſt falſum. qꝛ eſt veſtitum coherētia ꝯͣctus. tn̄ qꝛ parit exceptionē impedit moram cōmitti. ⁊ ſic impedit natiuitatē obl̓onis vſurarum que hꝫ accedere ex mora. fatet̉ tn̄ paulus ꝙ creditor poſſet ſtipulari vſuras me dij tꝑis ſicut fructus. ⁊ tūc venirent vſure totius tꝑis. qꝛ venirēt ex ſtipl̓one ꝑꝑ ſtipl̓onem nō ex ſtipl̓one ꝑꝑ morā h. d. ¶ No. ꝙ pactuꝫ incōtinenti appoſitū ineſt.i. efficit̉ pars intrinſeca ⁊ formalis ſtipl̓onis. ¶ No. pactū incōtinēti appoſitū veſtiri coherētia ꝯͣctus cū aſſumit.n. actꝰ robur. ſicut.n. ſigillum approximatū cere calide caleſit a cera ⁊ informat ceram. ita pactum approximatum ꝯͣctui calefit ab eo ⁊ acꝗrit virtutem nec informat ipſuꝫ ſi inuenit informabile. ſecus ſi non inuenit ſuſceptum informabile. nā vt ait Ariſt. actus actiuorū ſunt in ſuſceptiuo bn̄ diſpoſito. ij. de aīa. qūo ſigillum nō informaret duriſſimū lapidem ſed ceram. ſic quādoqꝫ pactum non poteſt infor mare ꝯͣctum pͥncipalem. vt. jͣ. dicam. ¶ No. ꝙ nō pōt an̄ peti acceſſorium qͣꝫ pͥncipale. no. ꝙ pactum diſponēs ſuper pͥncipali diſponit etiam ſuꝑ acceſſorio de iudicio. vt jͣ. de condi. ⁊ demon. l. fi.§. vlti. ¶ No. ꝙ executio impe dit morā ſolutionis. ſed an impediat moraꝫ iudicij. dic vt I. iudi. ſol. l. vir bonus. ⁊ facit. jͣ. de pecu. l. eo tempore in pͥn. ⁊. jͣ. ne vis fiat ei. l. i.§. hec verba. ⁊ qd̓ no. jͣ. quibus ex cau. in poſ. eat̉. l. fulcinius.§. cum hoc edictuꝫ. ¶ No. ꝙ vbi non eſt mora ibi non debet eē pena. ¶ No. ꝙ vbi fu it mētio ibi exigitur mora. ⁊ ideo vſura ꝓmiſſa ſub noīe pene ⁊ collata poſt terminū ſolutionis videtur ꝓmitti ꝓ pter moram. ¶ No. differentiā. an vſura ꝓmittat̉. vt interfuit ꝑꝑ bn̄ficium dilationis. vt. ff. de v̓bo. obli. l. qui ro me. in pͥn. tūc curſus vſurarum non reꝗrit moram. ſi autē adijcit̉ poſt diem ſoluēde ſortis. tūc reꝗrit̉ mora ⁊ termi nus debꝫ expectari. ¶ No. in fi. hec v̓ba ex nūc trāſferūt enim hec v̓ba vnam extimationeꝫ tꝑis in aliud tp̄s ſicut ecōtra cum dicit ex nūc ꝓut ex tūc. vt. jͣ. de v̓bo. obli. l. ſtipulatio. ſed qn̄ pactum non apponit̉ ad inducēdum obligationem. ſed ad executionem iuris queſiti. vt pactum de vēdendo pignore nō refert. an incōtinenti. an ex inter uallo. vt. l. iiij. jͣ. de pigno. actio. ¶ Op. primo ⁊ videt̉ ſu perflua hec ſtipl̓o. ꝓbat enim recte dari. vt. sͣ. e. l. cuꝫ ꝗd. ergo non debet ad aliud cōmitti. vt. sͣ. de ꝓcu. l. nō cogē dum.§. ſabinus. Rn̄deo qn̄qꝫ dicit̉ ſtipl̓o ſuperflua.i. inutilis. ⁊ tūc loꝗtur ibi. aliqn̄ nō eſt ſuꝑflua.i. inutilis. ſed tacite ineſt. ⁊ tūc loꝗtur hic ẜm Iac. ſed illud non placet ꝙ tacite inſit ſtipl̓o. ſed qualitas rei ſtipulate. vn̄ erat tacita. vt. jͣ. de v̓bo. ob. l. triticuꝫ. ⁊ sͣ. e. l. certi ꝯditio.§. qm̄. ⁊. l. ij.§. v̓bis. ¶ Op. ꝙ hic ſit multiplicatio v̓boꝝ dū di cit ꝓba. recte. ergo non debuit iuriſcōſultus facere mētio nem de v̓bis ſuꝑfluis. vt in prima cōſtitutiōe.§. ꝗbꝰ. So. hic non eſt ſuꝑfluitas. qꝛ ꝓbitas cōcernit ſubſtātiā ⁊ qua litatem. ⁊ recte reſpicit modum ⁊ locum ⁊ tp̄s. ẜm gl. ⁊ no. ex hoc argumētum ad qōnem. quidam fuit captus ꝓ debito die feriata qua talis executio fieri nō poterat puta qꝛ erat feriata in honorē dei. qͣ die nō pōt capi. niſi fugitiuus. vt. C. de fer. l. fi. Si eniꝫ eēt feriata ob meſſes bn̄ poſſet capi perſona pro executione ſnīe de capiendo late tꝑe iuridico. ſed ſnīa de capiendo interlocutoria nō poſſet ferri illa die in ciuili cauſa. vt. l. i. sͣ. de fer. ⁊ exͣ de iudi. c. fi. ⁊ ibi not. ꝙ quelibet ſnīa pōt mandari executioni in diebus meſſiuꝫ. ſed in diebus feriarū repentinarum ē du bium. vt in cle. ſepe. de verb. ſig.. in cle. No. ꝙ ferie repen tine que inducuntur per principem fauore rei publice ob publicam letitiam vel triſtitiam equiperātur ferijs introductis ob diuinos honores. vt. C. de ſacroſan. eccle. l. fi. In criminalibus v̓o cauſis nō ſunt ferie meſſium. ſꝫ repētine. ⁊ in honorem dei. vt. C. de fer. l. pe. ⁊ de publi. iudi. l. cuſtodias. Ponamus ergo ꝙ reuocabit̉ ī dubiū an eēt legitime captus iudex cōmiſit cāꝫ cōſilio ſapiētis ſub hac forma vt cōſuleret an eēt recte captus. mō cōſultor conſu luit. ꝙ nō teneret captura ꝑꝑ ferias. opponebat̉ ꝯͣ cōſiliū ꝙ nō valebat. qꝛ nō venit hoc in pūcto cōmiſſiōis. ⁊ con ſultor nō dꝫ cōſulere extra articulū ſeu pūctū cōmiſſionis ar. jͣ. ti. i. ꝗ ꝑ ſalutē. ſed iſte cōſuluit extra punctū. qꝛ aduer biū recte deſignat cām. ſed rite deſignat modū. vt no. jͣ. de acꝗ. poſ. l. iuſte poſſidet. ⁊ de ꝯͣta. l. nō putauit.§. q̄ vis po teſt ēt cōſultor adijcere id qd̓ venit ad declarationem ⁊ li mitationē. vt. jͣ. tit. i. l. iuſiu.§. non ſemꝑ. ⁊ lꝫ die feriata ꝗs nō poſſit capi. tn̄ pōt relaxari ⁊ accipi fideiuſſor de eo rep̄ſentādo. vt. d. l. cuſtodias. ⁊ sͣ. de fer. l. diuus traianus. ex p̄dictis ēt noͣ ſingula ꝯͣctus ⁊ inſtrumēti verba ponde rāda eē nec etiā noſtrū eſt addere vel detrahere eis. ſꝫ for maliter dꝫ poni ⁊ recitari vt hic.ſ. ad litterā ſicut iacet. ⁊ iō nō eſt neceſſaria verborū interp̄tatio ſicut ēt multiplicatio nō vitiat. vt. ff. de au. ⁊ ar. leg. l. pediculus.§. labeo. ⁊ qn̄qꝫ ꝯͣhētes credūt adijcere. ⁊ ipſi detrahūt. vt. sͣ. d̓ ſer ui. ruſti. predi. l. lucius. ⁊. jͣ. de ver. ob. l. ſi cū fundus. ⁊ lex monet nos vt legamus totū inſtr̄m. vt. sͣ. de edē. l. argētarius.§. edi. ⁊ de trāſac. l. nō eſt ferēdus. ⁊ extra de fi. īſtru. c. cōtingit. ⁊ a tenore inſtrumēti nō debemus recedere. vt. C. de ꝓba. l. ad ꝓbationē dn̄ij. ⁊ de pͥuile. porro. ſic nec a tenore ſtatuti. vt. jͣ. de exercito. l. i§. ſi is ꝗ nauem. ⁊ ibi no. ¶ Op. tertio ⁊ nūc incipio intrare ſubſtātialia ⁊ bo nā maͣm. iſta. l. dicit ꝙ tertiuꝫ pactū de petēdo eſt veſtitū coherētia ꝯͣctus. iſtud nō videt̉ veꝝ. nā tertium pactū ex ꝑte an̄cedētis ſicut ſunt ſeq̄nda v̓ba ꝙ nō admittat̉ mēs. vt. jͣ. de fun. inſtruc. l. cū delanionis.§. aſinā. coheret ſtipl̓o ni vſurarū ⁊ nō ſtipl̓oni ſortis. qꝛ ſtipl̓o vſurarū eſt īmediata ante pactuꝫ ſtipl̓o ſortis eſt mediata. ſed a ſtipl̓one vſurarū vel a ſtipl̓one penali nō veſtit̉ obl̓o ſortis. vt. C. d̓ ꝯͣhen. ſtip. l. nuda. ⁊. C. de pac. l. ſi pacto quo penā. qꝛ acceſſorium non veſtit principale. qꝛ indignū eſſet. So. dicit glo. ꝙ ſtipulatio ſortis fuit tacite repetita cum ſtipula tione vſuraꝝ. ⁊ ſic inter eā ⁊ tertiū pactū nullū ē mediū. ⁊ iō ſecūda ſtipulatio non vi vſuraruꝫ. ſed vi ſortis veſtit pactū. ⁊ ẜm hoc fuerūt due ſtipl̓ones ſortis. Itē intellectualiter.

Si certū petatur. 29 ctualiter. ⁊ tūc p̄cedit obl̓o ſortis. vt. jͣ. de fideiuſ. l. ſtipul̓. §. adhiberi. tu ergo dic ꝙ ſtipl̓o vſurarū eſt actus medius. non tn̄ extraneus. ⁊ iō pactum dr̄ incontinenti appoſitum. vt. jͣ. de duo. re. l. duos reos.§. vl. ⁊. C. de vſur. l. per retentionē. tu dic ſubtiliter ꝙ vbi eſt ordo naͣlis ordo ſcri pture non curat̉. qꝛ ordo ītellectus vincit ordinē ſcriptu re. vt. jͣ. de le. ij. l. cum pater.§. cum fidei. ſed inter principale ⁊ acceſſoriū eſt ordo naͣlis. rō qꝛ tertiū pactū fingit̉ fuiſſe ſecunduꝫ. ⁊ ſic veſtit̉ a prima ſtipl̓one ſibi proxima ⁊ īmediata iuris intellectu. ſtipl̓o v̓o vſuraꝝ fingit̉ ēt eſſe vltima. vt ī.§. dicebā. Preterea oē id qd̓ ſimul ſit ⁊ ſimul abſoluitur a partibus dr̄ debere fieri vno cōtextu. vt. C. d̓ fide inſtru. l. ꝯͣctus. ¶ Quarto op. ⁊ videt̉ ꝙ pendente dilatione currāt vſure. vt in. l. ſe. in fi. So. ibi vſure venie bant ex ſtipl̓one ꝓpter ſtipl̓onem. hic ex ſtipl̓one ꝑꝑ moram. idē ſi ex mora ꝓpter morā. vt. sͣ. de neg. geſt. l. qꝛ tan tūdē. ⁊ vbicunqꝫ vſure debent̉ per modū pene vel intereſſe exigit̉ mora. ⁊ facit. jͣ. ti. i. l. nūmis. hodie tn̄ vſure nō ſunt licite. ſed aliter ſi nihilabeſt agēti. ⁊ nihil adeſt ꝯuen to. facit qd̓ no. C. de trāſac. l. preſes. ¶ Quinto op. ⁊ vr̄ ꝙ vſure currāt ipſo iure. qꝛ ſtipulatio vſurarū non tollit̉ ipſo iure. ſed ob. exceptio. vt in.§. pactus. ne peteret. So. nō tollit̉ ſtipulatio facta. ſed mora futura. ⁊ ſic nō obſtat alias exiſtat ꝯditio vſurarū. vn̄ non tollit̉ actio nata. vt in ꝯͣrio. Preterea eius natiuitas impedit̉ vt hic. vel dic ꝙ ſtipulatio vſurarum ipſo iure pōt tolli per pactum quia eſt odioſa acceſſio. ⁊ preter naturam ſic. C. de tranſac. l. cum mota. ⁊ sͣ. de pactis. l. tibi.§. quedam. ¶ Sexto op po. dicit̉ hic ꝙ vſure petuntur in fine cuiuſlibet termini. ꝯͣ. īmo petunt̉ in principio tꝑis. vt. l. nec ſemel. jͣ. qn̄ dies leg. ced. So. aut loquit̉ in ſorte annali vel menſtrua ⁊ pe tit̉ in pͥncipio aut in vſuris ⁊ tunc in fine. qꝛ reꝗrit̉ mora vt hic. ⁊ qd̓ dixi in ſorte hoc eſt verū niſi tacite aliud tp̄s ſit deſignatum. vt. d. l. nec ſemel.§. nouiſſime. ⁊. l. furnio. p ¶ Nūc venio ad qōnes. ⁊ pͥmo quero qn̄ aliꝗd dicatur fieri īcōtinētiʰ. Rn̄deo dupliciter. primo ſi eodē ꝯtextu. ſecūdo ſi īmediate ante vel poſt. nā que īmediate fiunt ſimul ⁊ ſemel vident̉ fieri. vt. jͣ. de adul. l. ꝙ ait in fi. cum ſi. ¶ Secūdo querit̉. an pactū inſerens cōditionē ſtipulationi pure reddat eā conditionalē. dicit glo. ꝙ ſic ſi appo natur incōtinenti. ſed ſi ex interuallo parit exceptionem vt hic ⁊ sͣ. e. l. pecuniā. nō enim pōt ex īteruallo introduci noua forma primitus nō ītroducta. vt. C. de dona. que ſub modo. l. ꝑfecta. ſed incōtinenti ſic. qꝛ vr̄ ineſſe vt hic. ¶ Tertio querit̉ an ſtipl̓o cōditionalis poſſit purificari per pactū remouens ꝯditionē. dic ꝙ ſic ſi eſt incōtinenti appoſitū. nā cōditio fingit̉ non adiecta. qn̄ eodem cōtex tu partes penituerūt adieciſſe. ar. jͣ. de ma. teſta. l. ſtichus. īmo qꝛ illico videt̉ eſſe receſſum a ꝯditione. vt. jͣ. de verb. ob. l. i.§. ſiꝗs ſimpliciter. ⁊ de cōdi. ⁊ demon. l. naꝫ ad ea. nā qͣꝫdiu actus eſt in fieri licet penitere ꝯͣhētibus. vt. C. de fide inſtru. l. ꝯͣctus. Si aūt ex īteruallo. nec pōt agi ex pa cto puro nec ex ſtipulatione ꝯditionali. nō ex ſtipulatiōe qꝛ ꝯditionalis non ex pacto qꝛ nuduꝫ. Sed alij dicūt agi ex ſtipulatione ⁊ ſi opponat̉ de conditione replicabit̉ de pacto qd̓ falſum eſt qꝛ replicatio dꝫ fundari ſuper actiōe ⁊ hic nō eſt actio. Itē non oportet ꝙ reus excipiat qꝛ ex ſeipſo inanis eſt interim ꝯͣctus ꝯditionalis. vnde cum nō cadat exceptio nec replicatio. vt. C. d̓ excep. l. ſi ꝗdā. Itē exⁱ eodē facto ex quo actor agit reꝰ ſe defendit. ⁊ nō eſt ne ceſſaria exceptio. ſed ſi ex alio facto ſic ⁊ facit. sͣ. fa. her. l. meuius.§. arbiter. ⁊ pro hoc facit qd̓ not. Inno. extra de excep. c. paſtoralis. qn̄qꝫ tn̄ de facto agitur qd̓ dic vt no. C. de tranſac. l. vbi pactū. ⁊ facit. jͣ. d̓ ma. teſta. l. ꝗ hēbat. ⁊ exͣ de excep. c. cū eccleſiaſtice. ¶ Itē q̄rit̉ ſi prima ſtipu latio eſt ꝯditionalis. ⁊ pactū incōtinenti appoſitū eſt purū. an agatur ex pacto vel ex ſtipulatiōe. rn̄deo quādoqꝫ pactū remouet cōditionem ſine repetitione ꝓmiſſionis ⁊ tunc agitur ex ſtipl̓one. de adi. leg. l. iij.§. ex ꝯͣrio. qn̄qꝫ cū repetitione obligationis. ⁊ tunc pōt agi ex pacto qꝛ veſti tur coherentia ſtipulationis. vt. jͣ. de peri. ⁊ cōmo. rei vē. l. ſi in venditiōe. ⁊ no. C. de pac. petēs. vel dic agi ex vtro qꝫ qꝛ fingitur ſtipl̓o pura. ⁊ ſimile qd̓ dixi in cōditiōe dic in die. nā ſi dies adijcitur vel remouet̉ ſine repetitione ob ligationis agitur ex p̄ambulo ꝯͣctu. vt. sͣ. de pac. l. ſi vnus .§. i. facit qd̓ no. Inno. exͣ de cōſue. c. cū īter. ſed ſi cū repetitione ſolēni obl̓onis agitur ex nouo ꝯͣctu. vt. jͣ. de preto. ſtipula. l. valerianus. et cū ex interuallo fit. ⁊ facit. jͣ. de. pͥto. ſtip. l. i.§. fi. ¶ Quinto queritur ſi ꝓmitto tibi. x. ꝑ ſti pulationem. ⁊ per pactū ire prote romā. an certi cōditio intentat̉ ad factū ⁊ videt̉ ꝙ ſic. qꝛ informata ē ſtipulatio vt hic ⁊ actio ex vendito dat̉ ad factū lꝫ ex ſui natura det̉ ad certū pactum. vt. jͣ. de ꝯͣhen. empti. l. fundi partem. dic ꝯͣ qꝛ non pōt aſſumere formam ꝯͣriā nec pactū informat hoc caſu qꝛ non venit informādum. ẜm Ia. nam ſi eadeꝫ ſtipulatio ꝯtineret dari ⁊ fieri nō miſceret ſimul ſed ſepa rati oriret̉ certi ꝯditio ad dandū ⁊ ex ſtipulatu ad facien dum ita hic. bn̄ eſt verum ꝙ informatur ſtipulatio nō tn̄ informatur certi ꝯdītio ſed aget̉ ex ſtipl̓one. vt sͣ e. l. ſiꝗs certum. qui dicit ꝯtrarium non ignorat primam vocem. ¶ Expedito apparatū exͣ op. ⁊ videt̉ ꝙ tertiū pactū nō ueſtiat̉ coherētia ſtipl̓onis. qꝛ facta relatione pacti ad ꝯͣ ctum non reſultat ꝯͣctus innoīatus. ſed ſolū mutuū ⁊ illd̓ ciuile nō naturale. vt. sͣ. e. l. i.§. v̓bis. vn̄ agendo ex pacto. aut intētas actionem p̄ſcriptis v̓bis. ⁊ hoc falſum vr̄. qꝛ nō reſultat ꝯͣctus innoīatus. ar. jͣ. depoſi. l. i.§. idē pōponius. ⁊ sͣ. de ꝓcu. l. licet.§. ea obligatio. aut actionē ex mutuo naͣli. ⁊ iſtud nō pōt eē. qꝛ interuenit ſtipl̓o pͥma. vt. jͣ. de noua. l. cum enim. aut ex ciuili mutuo. ⁊ iſtud nō ꝯͣ hit̉ pacto nudo. ⁊ incōtinēti appoſito. vt. sͣ. e. l. certi cōditio. .§. ſi nūmos. Item iſtud tertiū pactū eſt pactū ſolutionis pecunie mutuate. ⁊ dictat in ꝯͣctuꝫ mutui ẜm ꝓpriam na turam contractus ⁊ non continet extrinſecam dationem vel factum ſeu dilationē ⁊ apponit̉ ad detrahēduꝫ. ergo ex eo nō dꝫ poſſe agi p̄ſcrip. v̓b. ⁊ ar. sͣ. e. l. oīa. qꝛ actio p̄ſcrip. v̓b. nō ꝯcurrit cum alia actione ex eodē fonte. vt. jͣ. de p̄ſcrip. v̓b. l. i. ⁊. ij. ſed rn̄deo ꝙ fuit cū repetitione pro miſſionis ⁊ noui ꝯͣctus. ⁊ eſt ar. ꝙ agi poſſit actione pre ſcrip. v̓b. vt. jͣ. de ꝯͣhen. emp. l. labeo ſcribit ſi mihi bibilio thecam. ſed iſta. l. non eſt ſine dubio qꝛ vbi vr̄ dici ꝙ aga tur ex ꝯͣctu noīato agit̉ p̄ſcrip. v̓b. ⁊ ꝙ ex eodē fonte naſcatur actio p̄ſcrip. v̓b. cum actione ex vēditio. Itē ꝙ im pleto ꝯdōnis veſtiat pactū. vel dicat̉ aliter ꝙ īpletio mo t di veſtiat pactum. ſed nō impletio ꝯdōnis. vt. jͣ. ti. i. l. ſi ꝗs t cum ſe debere. ⁊ de hoc ibi dicā. ⁊ sͣ. de pac. l. ſi intra. ⁊ ī de nau. feno. l. paulus. ¶ Sed op. ſi iſtud pactū eſt veſti p tum ergo nouat ſtipl̓onē ſi nouat. ergo non informat. vn̄ q vr̄ obſtare. inſti. ꝗbus mo. re. ꝯͣhi. obliga.§. pe. alias.§. p̄te q rea. So. qn̄qꝫ plures ꝯͣctus fiūt ſimul tn̄ nō ſit nouatio. ſꝫ cumulatio ſiue ꝯͣctus ſint eiuſdem generis ⁊ forme ſiue p alterius. vt hic ⁊. jͣ. de v̓bo. ob. l. ſi ꝗs cuꝫ aliter. ⁊ de vſur. l. ſi ſtipulatꝰ. aliqn̄ duo fiūt ſucceſſiue. ⁊ tūc loꝗtur ꝯͣriuꝫ. quandoqꝫ non ſit nouatio ꝯͣctus. alias nouus ꝯͣctus. ſed noua forma adijcitur veteri. ⁊ tunc dic vt in qōne ſupra. ¶ Ulterius exͣ opp. ⁊ videtur ꝙ hoc tertium pactū p̄ſu mat̉ veſtitum ſtipulatione. vt. sͣ. de pac. l. iuriſgentium.§. qd̓ fere. ⁊. C. de ꝯtrahen. ſtip. l. i. ⁊ no. C. de vſur. l. i. Sol. illud eſt verū ſi allegat̉ ſtipulatio. ſed hic allegabatur vt nudum pactum. nam p̄ſumptio iuris lꝫ non egeat ꝓbatione. tn̄ allegari debet. vt. jͣ. de vſur. l. cum in rem v̓ſo. vel dic ꝙ lex cōtraria loꝗtur in v̓bo ꝓmiſit hic in v̓bo cōuenit qd̓ eſt v̓bum magis rude ⁊ indiſcretuꝫ. vt de pac. l. i. .§. cōuentum. ⁊ ar. jͣ. de edil. edic. l. ſticum.§. edictum ẜm Bart. ¶ Quero ex parte actoris pactum dr̄ ineſſe ſi incontinēti ſit appoſitum. ſed ex parte rei etiā ſi ex interual lo videtur ineſſe. vt. jͣ. de ꝯtrahen. emp. l. pacta ꝯuēta. nun quid magis operatur pro reo apponi incōtinēti qͣꝫ ex in teruallo. Rn̄deo aut apponit̉ in eodem tenore ꝯtractus. ⁊ tūc reus non indiget exceptione. aut in alio contractu per ſe. ⁊ tunc ſi illico factus fuerit oportet excipi. ⁊ facit

Si certum petatur. nenti. qualiter aūt ponat̉ hec dictio. vid̓ frā ci. are. in. l. cōtinuus. circa fi. jͣ. de verbo. ob. ⁊ qd̓ ibi di xi in apoſt. ⁊ in. l. fi. C. de er ro. aduo. IDDITIO. b ¶ Acceſſo rio. collīge eī hoc no. d. bal. nō poſſe ēt pe ti acceſſorium priuſqͣꝫ petatur prīcipale. et ex hoc limi tatur regula ī. l. ſi vnus.§. ante oīa. sͣ. di pac. ⁊ facit ad h̓. l. ⁊ here.§. ſi. e. ti. ⁊. l. ſol uit̉.§. i. infra. vel hip. ſol. vt quib. mo. pig. referūt nouiſſimi ſcribētes qd̓ no. jͣ. de ꝯͣhen. emp. l. pacta conuenta poſt principium magne gl. ⁊. jͣ. ti. i. l. ſi duo patroni.§. pe. vel dic ꝙ ſi incon tinenti nunqͣꝫ eſt neceſſaria exceptio. ⁊ ſufficit probatio ſi ne exceptione. ſi aūt ex interuallo non ſufficit ꝓbatio niſi excipiatur. vt inſti. de replica.§. i. ⁊ sͣ. de pac. l. ſi vnus.§. pactus vt peteret. ¶ In gl. ibi in opponēdo ẜm bar. nā differentia dꝫ eſſe vtrum exceptio naſcatur tꝑe ꝯͣctus vel poſt. vt. jͣ. de ꝯdi. ob cau. l. qui ſe debere. ⁊. jͣ. de ſolu. aliud eſt. in ꝯͣrium facit qd̓ no. jͣ. de cōdi. inde. l. ſufficit. tu dic ſi pactū ip̄o iure derogauit iuri actoris. tūc verū dicit bar. Si aūt oꝑe excep. tūc procedit diſtinctio. aut in eodem ꝯͣ ctu. aut in alio qd̓ no. ¶ Quero an certū pactū per ſe ſit ꝯͣctus innoīatus. glo. dicit ꝙ ſic. vt. jͣ. de actio. ⁊ obli. l. i. ī magna gl. Sed videt̉ dicendū ꝙ ꝓprie non dicat̉ ꝯͣctus niſi facta relatiōe pacti ad actū reſultet ꝯͣctus innoīatꝰ do vt facias vel facio vt facias vel dovt des vel facio vt des. ⁊ tunc cū diſtinctione. aut īpletio ſit aduerſario. ⁊ tūc di cat̉ ꝯͣctus. aut tertio. ⁊ tūc non qꝛ tūc agit̉ de dolo. vt. jͣ. de p̄ſcrip. ver. l. naͣlis. Sed tu tene īdiſtincte ꝙ ſit ꝯͣctus. nā ex eo naſcit̉ obligatio ſaltem nāͣlis. ⁊ tunc aut naſcit̉ ex ꝯͣctu vel quaſi. aut ex delicio vel qͣſi nec poſſumus adaptare aliā ſpēm qͣꝫ ex iſtis quatuor ꝯͣctibus vt inſti. de verb. ob.§. ſequēs. ¶ Sed quero. an ex pacto appoſito iuxta ꝯͣctū obligatio oriat̉ ⁊ ſi facta relatione pacti ad ꝯͣctū nō reſultat ꝯͣctus innoīatus hincinde. dicunt alij vltimā par tem verioreꝫ qd̓ non credo. qꝛ qn̄ non reſultat hic ꝯͣctus actio p̄ſcrip. v̓. oriretur ex eodē fonte cū actione que oritur ex ꝯͣctu noīato qd̓ eſt impoſſibile ẜm Pe. ſed iſta rō non valet vnā muſcham. qꝛ pactū ſimplex per ſe ſoluꝫ eſt fons. vnde oritur obligatio. vt in. l. noſtra. nec naſcit̉ rei interuentu. ſed a principio ꝯͣctus. vt in. l. pacta cōuenta. totū enim vnū factū reputat̉. ⁊ ideo non dꝫ cēſeri diuerſo iure. ⁊ eandē hꝫ efficaciam ꝑꝑ naturā vnionis cū ꝯͣctu veſtito. vnde tale pactū pro veſtimento nō deſiderat impletionē. ſed coherentiā. vt. C. de pac. ꝯuen. l. ex morte. ⁊ a jͣ. de ꝯͣhen. emp. l. fundi partē. ⁊ de actio. emp. l. tenet̉.§. i. ⁊ ideo ēt in facio vt des dat̉ p̄ſcrip. ver. ſi veſtit̉ coheren tia cōtractus. ſecus ſi rei interuentū ⁊ non adeſt aduerſa rio. vt in.§. qd̓ ſi faciam. qꝛ factum exquo nō adeſt aduer ſario non veſtit pactum. ſed cōtractum ſic ex vi coherentie. Reuoco in dubium ſtipulatio pene nō veſtit pactum. ſed cōtractum ſic. quid de ſolutione pene. puta qꝛ nō ſeruaui ex ꝑte mea contractum ꝑmutationis ſolui penam. x j. vtrum agam cōtra te vt obſerues pactum vt des mihi rē e permutandam. videt̉ ꝙ non quia nō debet obſeruari ex parte mea. ar. jͣ. loca. l. ſi in lege. Item no. ex hac. l. arg. ad m doctores ꝙ ipſi pn̄t eē p̄ſides ⁊ poteſtates terrarū. Iteꝫ ni no. argumentum ꝙ in priuata ſcriptura qͣꝫtuꝫ ad obliga a tionem vel probationem nō requirit̉ dies. vt. jͣ. de pigno. §. l. cum tabernam.§. i. Itē quid ſignificent illa verba ad. q. ea res ꝑtinet. vt. jͣ. de actio. ⁊ obli. l. plura.§. fi. Item adde id ad. l. qd̓ no. Cy. C. de p̄cib. impe. offerē. l. quotiēs in. i. q. jͣ. ⁊ facit. sͣ. de mino. l. emilius. ⁊. jͣ. de verb. ob. l. cum ſtipua. latus ſim mihi a proculo. ⁊ in Spec. de pac.§. poſtremo. Verſi. ſed pone. ⁊ de loc.§. nūc aliqua. verſi. xlj. ⁊ per Ia. G .jͣ. de dona. l. in ſtip. Vltimo no. ꝙ dictio incōtinentiª qn̄qꝫ ꝓfertur reſpectu cōtractus. ⁊ tūc dicit̉ tribus modis. ao primo intra contractum. ſecūdo ante contractum. tertio poſt cōtractum.ſ. immediate. vt. l. iij. de libe. ⁊ poſthu. ⁊ l. i. C. de libe. prete. vel exhere. qn̄qꝫ reſpectu recuperāde poſſeſſionis. ⁊ tūc dicitur incōtinenti fieri qd̓ ſit intra triduum. vt no. in. l. iij.§. cum igitur de vi ⁊ vi ar. qn̄qꝫ reſpe ctu mortis. ⁊ dr̄ incōtinēti mortuus ex vulnere qui intra triduum deceſſit. vt no. C. de emēda. ſeruo. l. i. qn̄qꝫ reſpe ctu electionis arbitri ⁊ dr̄ incōtinēti eligi arbiter qui eligit̉ infra triduum. vt. C. de iudi. l. pe. ⁊ dr̄ incontinenti re uocari error qui reuocat̉ ītra tres dies. C. de erro. aduo. l. fi. ⁊ dr̄ incontinenti ꝓbare ille qui ꝓbat intra tres dies ẜm archi. ⁊ bonagratiam vt ipſi no. iij. q. iij. in ſūma. ī ad ditione que īcipit adde regulariter. ⁊ dr̄ incōtinēti cōpa rere ille qui comparet intra tres vel quinque dies. vt sͣ. ſi quis cau. l. ſi poſt tres. aliqn̄ dictio incōtinenti accipit̉ ꝓ īmediate inſtantis tꝑis ⁊ ſine aliquo tꝑis interuallo i. an teqͣꝫ iudex recedat a tribunali de interro. act. l. diuus. C. de appellatio. l. litigatoribus. aliqn̄ lōgius ꝓtenditur. vt .C. de cōpen. l. fi. ⁊ aliqn̄ ad arbitrium iudicis porrigitur vt. jͣ. de verb. ob. l. ſi ita ꝗs.§. ſeia. ⁊. jͣ. vt in poſ. legat. l. ſi is a quo. ⁊ ſi verbum incōtinenti ꝓferatur a lege. trahit ſecum executionē iuris. vt. jͣ. de iniur. l. in his. ⁊ maxime qn̄ factuꝫ iudicis non deſiderant. vt in auc̄. de inceſt. nup. in prin. Teſtis v̓o dicitur incōtinenti corrigere dictum ſuū qn̄ nondum cōpleuit illud vel nondum dimiſſus eſt a iu dice. iudicis tn̄ hoc eſt extimare an hoc dicatur corrigere vel vacillare. ar. jͣ. de teſti. l. iij. ⁊. l. qui falſa vel varia. ⁊ exͣ de teſti. cog. c. preterea per Bernardum ⁊ Inno. nam poſtqͣꝫ teſtis receſſit ſi reuertit̉ aut reuertit̉ ad emēdāduꝫ qd̓ dixit ⁊ non credit̉ ſibi. aut ad declarandum. ⁊ tūc cre ditur ſi dictum erat obſcurum. vt no. jͣ. de appellatio. l. ab excuſatione. aut ad addendum ⁊ tūc aut vult addere cāꝫ repetitꝭ. per iudicem ⁊ pōt vt in aucͣ. de teſti.§. quia vero. aut vult deponere nouum dictum. ⁊ tūc ſi ſuper eo fuit īterrogatus non pōt. vt no. in. d.§. qꝛ v̓o. aut ergo repeti tur ex interuallo vt emendet. aut declarat. ut addat. Sed incōtinenti oīa pōt. apparet igitur ꝙ dictio incontinenti diuerſis modis accipit̉ in iure ꝓut ad diuerſa refertur. Ex lec. anti. ¶ Primum ⁊ ſecundū pactum incertuꝫ limitatione tertij pacti cui pacto poſteriori eſt ſtanduꝫ. ⁊ pactum incōtinēti appoſitum valet ad agendum ⁊ ad ex cipiendum. ⁊ vbi eſt dilatio ⁊ exceptio. ibi non eſt mora nec curſus vſurarum venientium rōne more. ſecus ſi veniant ex ſtipulatione ꝓpter ſtipulationem ⁊ nō rōne mo re. h. d. No. hic fuit pͥma ſtipulatio totius ſortis reddende poſt calendas. ſecunda ſtipulatio fuit vſuraruꝫ totius ſortis ex die more. Tertio fuit appoſitum pactū ſine ſtipulatiōe per qd̓ fuit diuiſa p̄ſtatio ⁊ dilata petitio ſortis. vn̄ querebat̉ vtrum poſt illas calēdas currerēt vſure toti us ſortis. an vero ꝑticulariter ẜm diuiſionē ſortis ex forma tertij pacti. ⁊ dicebat ꝗdam ꝙ currebāt vſure totius ſortis. qꝛ tertium pactum erat formatum ſuꝑ ſorte. vnde non continebat curſum vſurarum. Item qꝛ pactum non poterat infirmare ſtipulationē vſurarum ſed ſolum indu cere exceptionē in ſorte. ſed Paulus dicit ꝙ iſtud pactū incōtinēti appoſitum ineſt. ⁊ eſt pactum ac ſi eēt appoſitū a principio ꝯͣctus. ſed tūc eſſet dubium ꝙ vſure curre rent ẜm formā eius. ergo ⁊c̄. Preterea anteqͣꝫ poſſit pe ti ſors non pn̄t peti vſure nec ob. ꝙ ſit formatum ſolum ſuꝑ ſorte. qꝛ verum eſt directe ſed per conſequentiā por rigitur ad vſuras. Item nec obſtat ꝙ non pariat niſi ex ceptionem. qꝛ hoc eſt falſum ⁊ poſito ꝙ eſſet verum ex ceptio impedit morā. ſed vbi nō eſt mora. ibi non currūt vſure ꝓpter moram ceſſante cauſa. curſus ergo cōcludit̉ ꝙ ipſo iure non currunt niſi ex die more niſi eēt actum ꝙ currerēt ex die ꝯͣctus. qꝛ tūc currerēt vſure totius ſortis non rōne more ſed ex ſtipl̓one propter ſtipulationem. qꝛ ita placuit ſicut dicimus de fructibus medij tꝑis. tūc enī veniūt vſure tanqͣꝫ fructus non tanqͣꝫ pena rōne more. ⁊ hoc dicit hec lex ſubtilis. Nota hic vbi nulla petitio ibi nulla mora. No. ꝙ ille qui hēt exceptionē non eſt in monra. No. ꝙ pactum formatum ſuꝑ principali videt̉ forma tum ſuꝑ acceſſorioᵇ. No. ꝙ vltimum pactum ſiue vltima clauſula pͥualet. ⁊ facit. sͣ. e. ſi tibi. No. ꝙ pactum inconti nenti appoſitum derogat ſtipulationi. No. diſtinctionē. vtrum vſure ſint promiſſe loco more an loco fructuum. No. etiam hic de illis v̓bis ꝓmitto ex tūc prout ex nunc. nam iſta v̓ba importāt quādam trāſlationem extremita tis tēporū qꝛ eſt cōuētio tranſlatiua de vno tꝑe ad aliud tp̄s. vt. jͣ. de v̓. ob. l. huiuſmodi. No. ꝙ qn̄ fiet diuiſio ſortis debet fieri p̄ſtatio in fine cuiuſlibet tꝑis ⁊ hoc in p̄ſte tione vſurarum vt in v̓. igit̉. idem̄ in preſtatione ſortis. ſe cus ſi non eēt appoſitum tp̄s per modum diuiſionis ſed per modum

Si certū petatur. per modū multiplicationis debiti qd̓ dic vt no. doc̓. in. l. i. C. qn̄ di. ie. ce. ⁊ hoc tp̄s apponit̉ in diuerſis p̄ſtationibus vel diuerſis oblationibus ex eodem ꝯͣctu vel vltima voluntate. Si aūt tp̄s apponit̉ vni preſtationi tunc ſemꝑ debet fieri ſolutio in fine tꝑis. vt. jͣ. de ver. ob. qui hoc anno ẜm Nico. de mata. Ex lectura antiqua. NOVAADDITIO. ¶ In tex. ibi dicebā qꝛ pacta quid in pacto de paciſcen do dic vt no. in. l. ij. C. de oper. li. in. ij. gl. Quid in pacto hypothece vtrū informat veterē ad agendū ad pignus preſcriptum. dic vt no. C. mandati. l. ij. ẜm vltimam lec. ⁊ no. allegatur ꝙ vbi nulla petitio ibi nulla mora. contra creditor eſt in mora ſi oblatꝭ non recipiat. rn̄deo quia creditor recipere tenetur ⁊ eſt obligatus ideo eſt in mora. vt. jͣ. de accep. l. i. vide oīno Cy. C. de preci. impera. of. l. quotꝭ. in. v. q. ¶ In tex. ibi nec nuda. nō pōt incipi a p̄ cedenti mora ſed debet incipere res a precedenti diſpoſi tiōe ⁊ abſente ⁊ ſic eſt ar. ad. q. de eo qui fuit in mora edi ficandi eccleſiā qd̓ non videt̉ in mora preſentandi. quia ius nō diſponit de p̄ſentatione ante factū ſed poſt factuꝫ. ⁊ fuit de facto flor̄. ¶ In tex. in.§. ſꝫ cū forte vide in ſpe. de pactis.§. poſtremo ver. ſed pone dꝫ. Item vide ī ſpec. de loca.§. nunc aliqua v̓. xli. vide Iac. de don. l. ſi in ſtipu. ⁊ no. Itē ex eo qd̓ gl. expoſuit h̓ recte ideſt cōgruo loco de tꝑe alle. hec lex ad qōnem. quidā fuit captus die feria ta ⁊ eodē die iuſſus īcarcerari erat q̄ro vtrū potuerit. fu it cōmiſſum ſapienti h̓ modo vt conſuleret vtrū recte fue rit carceratus. dicebatur ꝙ conſultor nō poterat ꝯſulere vtrū de iure fuerit carceratus. nā dictio recte refertur ad cām non ad iur̄ ſolēnitatem. vt no. sͣ. d̓ inof. te. l. ij. ¶ In glo. hec lex facit in cōtra. Iaco. bu. de libro Bar. de hoc potes ita dicere ⁊ colligere. ſiue in contractibus ſiue in vltimis voluntatibus talia verba ponant̉ aut appoſitum eſt tp̄s ad vnā dictionē. ⁊ tunc ſiue dicatur in annali ſiue h̓ anno ſiue in decē ānos ſemper ꝯſideratur finis anni vt ff. de ver. ob. qui hoc anno ⁊ de condi. ⁊ de. l. ſi in annos ij. rn̄. ff. de ver. ob. liber homo. Aut eſt appoſitū tp̄s ad di uerſas preſtatiōes. ⁊ tūc ſiue dicatur annua ſiue in ānos ſiue in ſingulis annis ſiue quibuſcunqꝫ talibꝰ verbis ſem per conſiderat̉ principiū anni. vt. l. nec ſemel. ff. qn̄ dies le ga. cedat. ij. rn̄. ⁊.§. nouiſſime niſi ſit appoſitū tp̄ꝫ vt facili us ſoluere poſſit. ⁊ tunc ſiquidem deſignauit vnde perci pere debeat heres illud qd̓ ſoluere dꝫ ⁊ illud heres percipiat certis tꝑibus anni. tunc ꝯſideratur tp̄s quo illud p̄cipit puta de fructibus talis predij. vt. ff. qn̄ dies leg. ce dat. l. firmior.§. fi. Alioquin cōſiderabitur finis āni. vt. l. lecta. ⁊. l. nec ſemel.§. ſed ⁊ quotꝭ. in fi.§. nūc mater. ⁊ niſi ſit ꝓmiſſio vſurarū facta per annos vel menſes vel aliā diuiſionem tēporis tunc ſimiliter conſiderat̉ finis cuiuſcūqꝫ temporis vel termini. vt. C. de vſuris eos.§. interdicta licentia. nam preſtatio vſurarū non regulat̉ ſolum ex tēpore licet ẜm ſortꝭ nam ⁊ eſt loco fructus qui in fine tē poris colligit̉. vt. l. diuortio ſo. ma. ⁊ h̓ in.§. ſed cum ſor te ⁊ non cōſideratur de perſe qꝛ non preſtatur principaliter ꝓpter ſe. ⁊ niſi diuiſio vel appoſitio tēporis facta ſit ad certū quid agenduꝫ ꝙ certis temporibus fieri debet quia tūc tempus nō ſolum habet ſe per modum diuiden darum obligationū ⁊ preſtationis. ſed etiam per modū determinationis exactionū. vt. l. eum qui certarū vtputa ad ſoluēdā diſcipl̓o lr̄aꝫ magr̄o. vel pēſiōeꝫ domus. ⁊ tūc cōſiderandum eſt tp̄s quo illud ꝓpter quod datio appo ſita eſt fieri debet. vt. d. l. nec ſemel.§. ſi inhabitationē. Et qd̓ dixi de annuis idem intelligo de menſibus ⁊ diebus ⁊ alijs tēporibus. vt. d.§. nouiſſime. ⁊ idem intelligo ſi a .l. vel in ſnīa iudieis talia verba ꝓferantur. ar. dictarū. ll. ⁊ in auc̄. de coll̓.§. iubemus. no. rat. mutare. Sequitur ex lec. antiqua. Ius qui in prouincia Ignorantia circa id qd̓ facit mandatū expirare extant debitores ſoluentes factū coheredis qui nō ve nit vt heres non venit in factū habere. Mutuū nō ꝯͣhit̉ in pecunia que non eſt facta accipientis. nec eatenus pignus tenet̉. Item lꝫ hereditas non poſſideat̉ nec poſſeſſus vel quaſi poſſit alium poſſidere pōt ei vt poſſidenti acꝗri. h. d. ẜm Ia. No. hic primo de liberatione ſoluētiū ꝙ ſoluētes qui ignorabāt eſſe mutatum ſtatum recipien tis liberātur ab eo ⁊ a coheredibus eius quibus eſt repe titio ꝑtis ſue a recipiente per act. negocioꝝ geſtoꝝ non ꝑ iudicium fami. her. Secūdo no. circa pecuniaꝫ mutuatā ꝙ ſi eſt ſtatutum in finibus numerationis mutuum non eſt ꝯͣctum niſi pro parte numerantis nec hypotheca. qꝛ mors dn̄i impedit trāſlationem dn̄ij. nec obſtat qd̓ dictū eſt circa ſoluentes. qꝛ facilius queruntur liberatio qͣꝫ fiat alienatio vel obligatio ꝯͣhatur. Si v̓o nō eſt ſtatum in finibus numerationis. ſed eſt ꝓceſſum ad ſtipulationē cuius natura eſt vt poſſit obligare etiā ſine tranſlatione dominij. vt. l. ij. C. e. tūc refert qualiter ſtipulatio ſit formata nam ſi eſt formata in perſona mortui eſt ꝓ nō ſcripta ⁊ eſt idem ac ſi eſſet ſtatum in finibus numerationis. ſi autem eſt formata in perſona ipſius mutuantis vel ſimpliciter. tunc ſunt diſtinguēda tꝑa. nā ante aditā hereditatē a coherede exͣneo valet ſtipulatio in totum ⁊ partim acquiri tur ſtipulanti ⁊ partim hereditati per eū. qꝛ ex qua cā ac quiritur vero poſſeſſori bonefidei ex eadem cauſa queri tur hereditati iacenti lꝫ nō poſſideat. vt. l. i.§. ſceuola. qd̓ eſt no. ẜm Io. Poſt aditā v̓o hereditatē refert. aut erat coheres exneus qui hēbat ſciētiam teſtamēti. ⁊ tunc ſibi non acꝗritur ex ſtipulatione. vn̄ ſtipulatio pro parte ē in utilis. qꝛ exquo ſcit ſtipulantem liberum ſcit ſe non poſſi dere. ⁊ qui non habet aīum poſſidendi non pōt hēre bo nam fide in poſſidēdo. qꝛ a quo remouet̉ poſſeſſio remo uet̉ qualitas poſſeſſionis. Si v̓o coheredes eius ignora bant teſtm̄ qꝛ erāt coheredes neceſſarij. tūc valet ſtipula tio in totū ⁊ acꝗrit̉ eis tanqͣꝫ interpretatis poſſeſſoribꝰ. Ex iſta diſtꝭ. pōit quādā ꝯcluſionē quā dialetici appellāt correllariū qd̓ eſt cōcluſio non prīcipaliter intenta. ⁊ dic ꝙ ſi oēs coheredes erāt ſerui teſtatoris ſtipulādo poteſt vnus querere alteri ⁊ alter alteri. ⁊ vnus ſeruit alteri ⁊ alter alteri ⁊ reputant̉ inuicem ſe poſſidere. Reciproce vnus alterū ⁊ alter alterū qͣꝫtum ad vim acꝗſitionis fiende hincinde. ⁊. h. d. hec lex ſolēnis. Iſte tex. in v̓. cū oriebatur inducitur ad terminationem gl. l. cum heres de li be. leg. vbi gl. dicit ꝙ heres poſt aditā hereditateꝫ preſu mitur ſcire teſtamentū qꝛ iſtud eſt verū in extraneo herede ſecus in neceſſario ẜm bar. Item finis huius. l. inducitur ad. q. ꝙ ꝗs pōt eē feudatarius ſui feudatarij reſpectu diuerſi feudi. ⁊ ſic debent iurare fidelitatem. vt no. in ſpec. de feudis.§. qm̄. v̓. xxiiij. ¶ In glo. ergo ſi ſciuiſſet. ibi.§. ſi impubes. ſed ibi ſtatus erat mutatus hic non vt jͣ. de ſolu. cum quis. ¶ Morte dn̄i ⁊ mutatione ſtatus geſtoris nō impedi tur liberatio debitoris vel debitorum ſoluentiū ignoran ter. ſed alienatio dn̄ij ⁊ mutuuꝫ impeditur pro partibus alienis. ⁊ pignus accedēs non tenet pro illa ꝑte pro qua non tenet mutuum. ⁊ ſtipulatio facta noīatiꝫ dn̄o iā mor tuo non valet. ſed ſimpliciter facta ante aditam heredita tem valet. ſed factum poſt aditam non valet quoad here des ſcientes. ſed quo ad ignorantes valet. ⁊ eis querit̉. ⁊ ſi coheredes ſunt coequalis conditionis.i. oēs neceſſa rij. vnus qͥrit alteri. ⁊ alter alteri. ⁊ ſe inuicē poſſidere fin guntur. h. d. Et no. ꝙ hec lex plene determinat tres que ſtiones.ſ. de liberatione de mutuo naturali ⁊ de ſtipulatione. ſed qōnem de pignoribus nō plene determinat ni ſi in caſu mutui naͣlis. non qn̄ pignus acceſſit ſtipulationi. ⁊ ideo glo. ex themate elicit tres. q. ſed doctores elici unt quatuor ⁊ dicūt ad. q. de pignoribus rn̄deri ſufficiēter ⁊ qd̓ dicitur de pignoribus ideꝫ de principali. Nota circa primam ꝑtem mandatuꝫ inſtitoris finiri morte cui ſtatus mutatio accedit. Secūdo no. ꝙ fauore liberatio

ADDITIO. 9 a ¶ Quōdā. Uide. d. Alexan. de imol. hic in. i. col. ꝗ ſuꝑ hmōi dictio. preteritū tēpus denotā tibus de men te Bar. ⁊ fere oīuꝫ doc. mul to plura dicit figurando va rios caſus. vt ibi. b ¶ Et ſtatꝰ mutatio. De quo vide do. Barto. ſoci. in ꝯſi. clxxij. inci. pien. multum abūde. v̓ſi. ꝗn̄ to fortius. cū ſequen. in. ij. ꝑ te vbi plene ⁊ nota. c ¶ Manda tuꝫ. Adde. d. Bar. in ꝯſi. in cipien procurator ꝯſtitutꝰ ⁊ Dy. in ꝯſi. ī cipien̄. quidā nomine. F. Si certum petatur. nis fingitur mādatum durare quo ad liberationē ignorāter ſoluētium. ⁊ hoc eſt verum etiam in eccleſia ⁊ ſimi libus ꝑſonis non ſolum in priuatis ꝑſonis. vt no. jͣ. de cō di. inde. l. ſi non ſortem§. ſi filio. ¶ Tertio no. ꝙ ꝯͣ recipienteꝫ non competit coheredibus dari actionem famil. her. ſed neg. geſt. ¶ Sed anteqͣꝫ vlterius ꝓcedamus ve niamus ad glo. iſtiꝰ prime partis. ¶ Et pͦ oppo. ⁊ videt̉ ꝙ iſta. l. ponat falſum thema. naꝫ dicit ꝙ ſtichus mutuauit pecunias defuncti. nam falſum eſt ꝙ homo mortuus bēat aliquam pecuniam nec etiaꝫ hēat aliquid. vt in aucͣ. de nup§. deinceps. So. naꝫ hic improprie ponitur quia a ſubiectuꝫ intelligit̉ quondamª. ⁊ facit in ar. ꝙ iſta dictio ſubaudiri poſſit etiam in inſtrumētis ne inſtr̄m vocet̉ fal ſum. nam potius p̄ſumitur peccatum circa ꝓprietatē vo cabuli qͣꝫ circa veritatem facti. ¶ Secūdo oppo. ad idē dicitur hic ꝙ ſtichus exegit pecuniam defuncti cōtra im mo non erāt ſue ſed ſibi debite. vt. l. fi. sͣ. vſufruc. quemad. caue. So. ēt in hoc improprie loꝗtur. nam iſta nomina ꝓprie ſignificāt dn̄ium non ꝑſonalem actionem. vt. sͣ. de religio. l. ij.§. ſed locum. ſed hic accipiūtur large. nam ex adiuncto ē hoc. vt. sͣ. e. l. ſi tibi. ⁊. l. ſi me ⁊ titium. alibi ſumitur multum improprie ex vſu loquēdi. vt no. sͣ. de er ro. aduo. l. ij.§. i. ſimiliter. jͣ. de in litē iuran. l. lex corſielia. ⁊ sͣ. nau. ca. ſtab. l. i.§. idem pomponius. ⁊ adde qd̓ no. in Spec. de ꝓba.§. videndum. v̓ſi. ſed pone ſtatutum dicit. ⁊ facit. jͣ. de heredi. inſti. l. talem.§. vlti. ¶ Tertio op. dicitur hic ꝙ teſtamētum fuit apertum rome ⁊ innuit ꝙ ſit neceſſaria apertura. ſed cōtra qꝛ ſtichus erat neceſſarius heres. ſed in neceſſarijs heredibus non exigit̉ aper tura. qꝛ p̄ciſe ſunt heredes. ⁊ lex p̄ciſe immiſcet eos. vt. sͣ. de mino. l. ⁊ ſi ſine.§. ſed qd̓ papi. So. veruꝫ eſt ꝙ lex immiſcet eos poſt aperturam tabularum non ante. vt. jͣ. ad ſille. l. neceſſarios ẜm Azo. ſed iſtud non eſt verum. qꝛ in ter mortem teſtatoris ⁊ aditionem non eſt medium. vt. jͣ. de le. i. l. ſi poſt mortem. nam cum inuitus eſt heres. ergo ⁊ ignorans. Item quo ad legalem immixtionem non re quiritur ſciētia. ar. jͣ. ti. i. l. ſi pecuniam.§. ſi ſeruuꝫ. ⁊. C. de ſuis ⁊ legi. l. apud hoſtes. ⁊. C. de iure delibe. l. iij. ⁊. jͣ. de mili. teſta. l. ex militibus.§. fi. ⁊.§. ſeq. ⁊. jͣ. de ſtip. ſeruo. l. liber homo.§. fi. dic ergo ꝙ ad eſſe non exigitur apertura. ſed ad ꝓbationem eē. ſed cōtra hoc oppo. nam hic da tus erat coheres volūtarius. ergo ſeruus non erit neceſſarius. So. dic in ſuo ⁊ neceſſario. vt. jͣ. ad treb. l. apud iu lianū.§. i. Rn̄deo aliud eſt in ſuo ꝗ eſt capax bn̄ficij abſtinendi. aliud in mero neceſſario herede qui non eſt capax huius bn̄ficij de heredibꝰ in aliquo caſu. ¶ Quarto op. dicitur hic ꝙ debitores ſunt liberati rōne ignorantie. im mo videtur ꝙ ſint liberati etiam in caſu ſciētie qꝛ manda tum inſtitoris non finitur morte dn̄i. vt. jͣ. de inſtito. l. ſiꝗs mancipium.§. ſi puberes. dicit glo. qꝛ ibi vi noui manda ti. qꝛ heres vtebatur eodem inſtitore vel vi erroris circa nouum mandatum. ⁊ per hoc non obſtat ꝯͣrium. vt. e. ti. l. in eum.§. i. que ſolutio non valet qꝛ ibi loꝗtur etiam in iacēte hereditate. alij ſoluunt ꝙ ibi res non erat integra hic ſic. ſꝫ hoc eſt falſuꝫ. qꝛ geſtio actionū hic fuerat īchoa ta ante mortem defuncti. ⁊ idem pēdebat ex actio. Dicē dum eſt ergo ẜm Pe. ꝙ ibi interuenit mors dn̄i tm̄ hic cimors ⁊ ſtatus mutatioᵇ. vt. jͣ. de ſo. l. diſpēſatoreꝫ. ⁊. l. cuꝫ ſ ꝗs in prin. ⁊ ꝯcludit aut res eſt integra ⁊ finit̉ mādatuꝫ. ā aut geſtio eſt inchoata. ⁊ tūc aut ſuꝑuenit mors tm̄ ⁊ nō ꝑ finitur. vt.§. ſi impuberis. aut ſtatus mutatio ⁊ nō mors. ⁊ ⁊ loꝗtur lex in eum.§. i. aut ſtatus mutatio ⁊ mors. ⁊ tūc aut heres vtitur eodem inſtitore ⁊ fingit̉ durare māda1 tum ꝓpter nouam volūtatem heredis. ar. dicte. l. in euꝫ. o.§. i. aut non interuenit ꝯſenſus heredis. tūc re vera manin dato fungitur tn̄ fauore libertatis lex fingit durare inter u ignorātes. vt. jͣ. de ſolu. l. cuꝫ quis.§. i. ⁊. l. fugitiuus. ⁊. C. de fur. l. falſus.§. i. ¶ Oppo. in principio huius. l. sͣ. de i Iꝫ iuriſdi. om. iudi. l. ⁊ qꝛ. nam ibi non tenet iudicium ſi mā dans deceſſit lꝫ delegatus ignoret. Sol. aliud in iudicio. aliud in liberatione. ẜm glo. vult ergo glo. ꝙ non teneat iudicium inter ignorātes. intelligo qn̄ erat error ſingula ris. ¶ Sed cōtra hoc oppo. nam ſicut non tenet ſi man dans deceſſit infra ꝓceſſus iudicis delegati anteqͣꝫ recipiat mādatū. vt no. Archi. in. c. is ꝗ. de ꝓcura. lib. vi. debet.n. ſe ſcire iudicē vt poſſit exercere iuriſditionē. vt. jͣ. de eo ꝗ pro tuto. l. i. lꝫ ſit ar. ꝯͣ. l. i.§. i. sͣ. de iudi. ſed illud ītel ligo ꝙ non opꝫ eum ſcire tꝑe ꝓrogationis. ſciet tn̄ tꝑe ꝓ ceſſus. vt. jͣ. ti. i. l. labeo. vel dic ꝙ facilius ibi iuriſditio ꝓrogat̉. qꝛ accidit iuri iam qͥſito qͣꝫ de nouo ꝯferat. nā in iu re de nouo exercēdo exigit̉ ſciētia. ſꝫ nō in vtēdo iure iaꝫ q̄ſito. ar. sͣ. de vſufruc. l. arboribꝰ.§. fi. ⁊. l. ꝗ fundū. sͣ. quēadmo. ſerui. amit. ⁊ facit qd̓ no. Inno. exͣ de p̄ben. c. cum ex officij. ideo a ꝯͣrio nō ꝑdit iuriſditionē ſeu iuriſditiōis exercitium donec ſciat ſe nō iudicē. vt extra de reſti. ſpo. c. audita. ⁊ qd̓ no. sͣ. de offi. p̄ſi. l. ſi forte. Sed rn̄deo ꝙ de legatus hꝫ exercitiū iuriſditiōis ſeu iudicis noīe delegātis. ⁊ ideo eo mortuo nō valet. ar. l. ea lege.§. qd̓ ſi ſtipula tus. ſecus ſi nō eſt mortuus. ſed reuocauit clam mādatū b vt. sͣ. de iudi. l. iudiciū ſoluit̉. qꝛ nō dꝫ alij obeſſe qd̓ ſit clā i. non certiorato eo qui pōt ledi. ar. extra vt eccle. bn̄. c. i. qꝛ ex qͦ viuit bn̄ poteſt fundare ꝓceſſuꝫ noīe eius. ſecus ſi obijt. qꝛ tūc deficit ꝑſona. non ob. l. ſi forte. qꝛ tūc loquit̉ in iudice ordinario qui vtitur iuriſditiōe ꝓpria ⁊ ſuo no mine ⁊ potētius eſt ius ſuū qͣꝫ bn̄ficium alienū. vt. jͣ. de le. ij. l. ſi auguſte. ⁊ de fideiuſ. l. ſi filius.§. erit. ⁊ adde qd̓ no. in Spec. de iudi. deleg.§. reſtat. v̓ſi. ꝗd ſi delegatus igno rans. ⁊ facit ēt pro glo. qꝛ iuriſditio in habitu ꝯfert̉ igno rāti. gͦ in habitu aufert̉ ignorāti ſed ſublato habitu tollit̉ actio. lꝫ eꝯͣ non ſit ſic. qꝛ pōt eē habitus ſine actuali exercitio. ſꝫ nō tollit̉ habitus ꝗn̄ ⁊ actus tollat̉ ſicut videmꝰ ī tutore. nā remouet̉ quo ad actum tn̄ remanet tutor quo ad habitū.i. quo ad tutelam vel curationē inſeparabilē. ⁊ iſte habitus dr̄ relinquere. vt. jͣ. d̓ teſta. tutel. ſi ꝗs ſub cō ditione. ⁊ ſil̓e eſt qd̓ no. Dy. in. c. pro poſſeſſore. de regu. iur. lib. vi. ⁊ facit. jͣ. ti. i. l. ſed ⁊ ſi poſſeſſori.§. i. alibi al̓r po nit̉ habitus.ſ. pro quadā ſpē ad actꝭ. ordinatꝭ. jͣ. d̓ ꝯdi. ob cau l. ꝙ ſeruius. Sed dubitat̉ de ꝓcuratore ꝯſtituto ī ab ſentia ꝗ anteqͣꝫ reciꝑet lr̄as ꝓcura. ſeu inſtr̄m mandati fe cit aliquem actum ꝓcura. nomine an ille actus valeat. ⁊ dixit cōpoſtolanus ꝙ non etiam ſi ſciret ſe ꝓcuratorem tn̄ non recipit executionem officij anteqͣꝫ dn̄s trāſmittat c ſibi mandatuꝫᵉ. vt ipſe notat in. c. ſtatutum. extra de elec. idē in iudice delegato. qꝛ ante pn̄tationē reſcripti nō po teſt exercere officium etiā ſi ſciat ſe delegatum. de appel. ſuꝑ eo. ⁊ ibi per Hoſt. ⁊ hoc tenet Archi. in. c. is qui. de ꝓcurato. li. vi. ⁊ no. in. c. i. de ꝓcurato. in cle. lꝫ ergo ſit ve rus ꝓcurator ſtatim ꝙ eſt conſtitutus tn̄ non hēt exercitium officij donec receperit inſtr̄m mādati vel ſit ei notificatum per nuncium dn̄i qualiter eſt conſtitutus ꝓcura tor ẜm iſtos illuſtres doctores. Si v̓o dn̄s ꝯſtituit ꝓcura torem p̄ſentem ibi non eſt neceſſarius nūcius vel epiſtola. qꝛ huiuſmodi inter abſentes exigūtur non inter p̄ſentes. niſi tn̄ ꝓcurator poſſit ꝓbare mādatum non dicit̉ eē ſufficiens ꝓcurator. vt no. jͣ. de iniurijs. l. ⁊ ſi vnus.§. ꝓcu ratorem in gl. vel qꝛ. loquūtur ergo p̄dicti doctores qn̄ in abſentia ꝓcura. eſt cōſtitutus. vnde non recipit admi niſtrationem. niſi a die pn̄tationis ſibi facte de ſuo māda to ẜm iſtos. qd̓ mirum eſt. qꝛ lex dicit ꝙ ꝓcurator abſens pōt cōſtitui. ⁊ cōſequēter hꝫ plenam ꝓcurationem. vt. sͣ. de ꝓcu. l. i. in fi. ⁊ tutor cōſtitutus pōt vti tutela qualiter cunqꝫ ſciat ſe tutorem. de admi. tuto. l. quidā decedens. §. ex quo innotuit. ⁊ heres pōt adire hereditatem etiaꝫ clauſis tabulis ſi ſcit ſe heredem. vt. C. de cadu. tollē.§. in nouiſſimo. plus in legatario cui factum ignoranti aufertur ius. vt. sͣ. quēad. ſerui. amit. l. ſi ꝑtem.§. ſi per funduꝫ. Preterea ſi reqͥreretur ſciētia ratihabitio ſequēs nō va leret. cōparatur enim ratihabitio mādato. ſed non ſcien tia mādati. tn̄ etiam pōt valere nec potuit ſcire ꝓcura. id qd̓ non erat. vnde ſufficit v̓itas ſine ſciētia. de iudi. c. licet. Plus qꝛ

Si certū petatur. Plus qꝛ interdum ſcit ꝗs ſe non eē ꝓcuratorem tamen valet qd̓ facit altero ignorante. vt. C. de ſatiſda. l. i. ⁊. jͣ. de ſolutꝭ. l. cum ꝗs. non ob. de iudice delegato. qꝛ ille debet ſcire vt iudex non vt priuatus. ⁊ ideo exigitur pn̄tatio re ſcripti. facit qd̓ no. jͣ. de in litem iuran. l. ij. Preterea valet qd̓ facit ꝓcurator dn̄o patiēte. ⁊ habet preuia patiētia vim mandati in ꝓcuratore ad negocia. vt. jͣ. de exercito. l. i.§. magiſtruꝫ. ⁊ in ꝓcuratore ad iudicia ex ꝑte acto ris. Inno. tenet ideꝫ extra de reſcrip. c. ex ꝑte decani. ⁊. c. ex ꝑte rei. ⁊ in aucͣ. qua in ꝓuincia. ⁊ tn̄ patiēte nulla pre ſentatio fieri pōt. Miror ergo ⁊ videtur ſufficere ꝙ reuera ſit verus ꝓcurator. qꝛ eius factum dn̄s debet habe re ratuꝫ. vt. sͣ. de ꝓcur. l. ſi ꝓcurator abn̄tis. niſi dicatur ꝙ immo exigit̉ ꝙ ꝓcurator acceptet mādatum. vt. C. de ꝓcura l. inuitus. ſed ignorās non pōt acceptare nec ꝯſenti re. vt. jͣ. de actio. ⁊ obli. l. ex maleficijs.§. longeminus. nec etiam diſſentire. vt. jͣ. de acꝗ. heredi. l. clodianus. requirit̉ ergo ſciētia que ꝑfecte non hētur niſi viſo mandato. vt. jͣ. de reg. iur. l. in totum oīa. niſi ad excuſationem criminis. vt. jͣ. de fur. l. inter oēs§. recte. ⁊ de cri. expil. hered. l. fi. ⁊ facit qꝛ quedam ſunt que ſimpliciter afferūt cōmodum. vt priuilegium ⁊ bn̄ficium. ⁊ tūc valet priuilegium ⁊ be neficium ⁊ affert ius etiam ignorāti. vt no. Archi. exͣ de priuileg. c. i.§. i. li. vi. ⁊ ar. sͣ. e. l. ſi a furioſo. ⁊ de le. ij. l. cuꝫ pater.§. ſurdo. quedam que cōtinēt obligationem vt mā datum. ⁊ tūc videt̉ ſecus. nam ſicut ignorās formam mā dati non tenet̉ ſi non ſeruat eam. ergo nec dn̄o debet p̄iu dicare. ar. jͣ. de decre. ab ordi. faci. l. fi. ⁊ ſufficit de acquir. here. l. qui duobꝰ.§. filius. ⁊. jͣ. ad mace. l. ſi filius. ⁊ in nū cio videtur clarius ꝙ nō poſſit officium exercere anteqͣꝫ ſibi cōſtet de mādato. qꝛ mēte.i. aīo nūcij nō pōt gerere ſi ſe neſcit eē nūcium. ⁊ ſi dicat ſe nūcium videt̉ falſus eſſe nūcius. vt. jͣ. de acꝗ. poſ. l. qui abſenti. cuius factū nō pōt ratificari. vt. C. ſi ꝗs alteri vel ſibi. l. multū. Sꝫ dato ꝙ nō valeret de rigore nō tn̄ videt̉ ꝙ dn̄s n̄ poſſit ratificare fa ctum ſua volūtate. arg. jͣ. de dona. l. ſi tibi dederim. ſed ibi loꝗtur in actu traditionis. ſed in actu obl̓onis vel iudicij bene opponi pōt de nullitate. vt. sͣ. ꝗ ſatiſda. cog. l. iulia. Extra no. ꝙ alicui tanqͣꝫ ꝓcuratori nō credit̉ niſi offerat qͣ mandatūᵇ. vt. jͣ. depoſi. l. ſi ꝗs inficiatꝰ. ⁊ no. ꝑ Arch. l. di. ſi ꝗs p̄poſteram. ¶ Nūc venio ad v̓ſi. eoꝝ aūt. ⁊ op. dici tur hic ꝙ pecunia exacta nō venit in iudiciū fa. her. ꝯtra .sͣ. fa. her. l. meuiꝰ.§. ẜuus. So. ibi fuit facta exactio viuo teſtōre. vnde tanqͣꝫ de bonis ⁊ hr̄ditate defuncti venit in iudicio fami. her. hic v̓o poſt mortē ⁊ ab eo qui iā erat he res facit. jͣ. de ſolu. l. diſpenſatorem. adde ꝙ factum here dis veniet in iudicio fa. her. vt no. C. fami. her. l. familie. ⁊.sͣ. ſi ꝑs hr̄di. pet. l. fi. ¶ Oppo. dicit̉ hic ꝙ iſte ſtichus tenet̉ coheredibꝰ actione neg. geſt. contra qꝛ iſtud nego cium non ꝑtinet ad coheredes ratihabitione. qꝛ non eſt geſtum eoꝝ noīe nec re ipſa. qꝛ non incidit re ipſoꝝ nec ipſo geſtu. qꝛ non incūbebat nec cura nec ſolicitudine. qꝛ non reſpectu officij. ergo nullo modo pōt iſtud officium ſeu negocium adaptari ꝑſonis coheredum. qꝛ quaſi con tractus neg. geſt. n̄ quaſi cōtrahit̉ niſi dictis quatuor mo dis. vt. sͣ. de neg. geſt. l. ſi pupilli.§. pe. So. dicūt quidam ꝙ ratihabitio. qꝛ erat geſtum nomine defuncti. vt. jͣ. rem ra. ha. l. ſi ſine.§. ſi ꝓcuratori. ꝙ ꝯtrarium loꝗtur in actio ne neg. geſt. ordi. hic in ſubſidiaria ⁊ irregulari. vt. sͣ. e. l. ſi cum ſeruum. ¶ Extra oppo. qꝛ mādatum ſtichi durare videt̉. ergo teneri debet mādati. vt. jͣ. mā. l. īter cauſas. in prin. So. hic non potuit ex mādato naſci actio a principio. qꝛ erat ſeruus. vt. jͣ. de neg. geſt. l. ſi cum ſeruuꝫ. al̓s l. eum actum. ⁊ qd̓ no. e. ti. l. pōponius negocijs. ¶ Uenio ad v̓ſi. quas v̓o. ⁊ oppono dicitur hic ꝙ ex ꝑte ſtichi ex ꝯͣctu mutui trāſfert̉ dn̄ium pro alioꝝ ꝑtibus non. con tra immo non videt̉ trāſferri etiam pro ꝑte tradentis. qꝛ errauit in dn̄o cum neſciret ſe dn̄m. vt. jͣ. de condi. ob cau. l. iij.§. ſubtilius. So. dixit Ioā. ꝙ ſpāle eſt in pecunia. ſed iſtud eſt cōtra.§. ſubtilius. Alij dicūt ꝙ hic errauit in do mino quo ad certam ꝑſonam referendo non in gener̄ qꝛ credebat̉ eſſe dn̄s. ⁊ ita erat ſed ipſe erat ille dn̄s. ſed iſta eſt truffa qꝛ enim de errore loꝗmur ad ꝑſonaꝫ habemus relationem. Tertio ſoluit̉ iſtud ꝯͣrium diſtinguendo aut errās in dn̄o putat eē recipiētis ⁊ nō alienat tradendo. qꝛ non gerit in aīo dare. ſed nudam poſſeſſioneꝫ tradere vt in ꝯͣtio. nā nō traderet ex ſnīa. vt inſti. de offi. iudi.§. fi. Si aūt tradēs non eſt dn̄s liberaret̉ a ſnīa contra ſe lata in reali ſola facta traditione. vt no. ff. de ꝓcu. l. pōponiꝰ. .§. ſed ⁊ is. aut tradēs non putat eē recipiētis ſed tertij. ⁊ tūc aūt hēt ab eo cauſam ⁊ trāſfert dn̄ium. vt. jͣ. de ꝯͣ hen. emp. l. ⁊ ſi ꝯſenſum.§. fi. ⁊ eſt rō differētie qꝛ fingitur hic non errare cum ipſe ⁊ auctor fingatur eadeꝫ ꝑſona. vt. jͣ. de vſucapio. l. id tp̄s.§. fi. ⁊ de le. ij. l. vnum ex familia.§. ſi rem. ¶ Oppo. iſte nō tradit noīe ſuo ſed defuncti. ergo non trāſtulit dn̄ium. qꝛ is cuius noīe tradidit iam deceſſerat. ⁊ nunc non erat dn̄s. ergo non valuit traditio facta adiecto noīe iam defuncti. vt. jͣ. e. l. v̓ſi. qd̓ ſiſti. ⁊. jͣ. de ſtipu la. ſeruo. l. ſi ſeruus cōis.§. ſeruus capto. So. hic. ſimpliciter tradidit nō exp̄ſſo noīe iam mortui qꝛ pro non ſcripto iam eſt qd̓ in mortuuꝫ non ꝓfert̉ de iure codicis. ſed iure auctēticoꝝ. dic vt. jͣ. de hr̄. iſti. l. in quo loco.§. fi. ⁊ sͣ. de iudi. l. de qua re.§. cum abſente. Sed certe lr̄a in mutuo naturali non facit vim ſed tm̄ in ſtipl̓one. ⁊ ideo vide tur ꝙ valuerit erronea traditio ꝓpter fictionem idētitatis ꝑſone. illud eſt certum. ꝙ lꝫ errans non tranſferat do minium. trāſfert vſucapiēdi cōditionē. vt. jͣ. de vſucapio. l. celſus. ⁊ hoc caſu fallit regula que ponit̉. jͣ. de cōtrahē. emp. l. clauibus. ⁊ d̓ hoc no. gl. in. d.§. ſubtilius. ¶ Opponitur ꝙ valeat traditio in ꝯͣctu quo ad oēs heredes. qꝛ non ſufficit reuocatio mādati ad impediēdum effectū ꝯͣctus niſi ꝑtes ſciant de reuocatione. vt. jͣ. de inſtito. l. ſed ⁊ ſi pupillus.§. ꝓſcribere. So. aut loꝗmur de reuocatione ꝑ mortē ⁊ loꝗtur hic. aut de volūtaria reuocatione. ⁊ loꝗtur ꝯͣrium. vel aliter. aut loꝗmur quo ad obl̓onem ⁊ loꝗtur lex ꝯͣria. aut loꝗmur quo ad trāſlationē dominij ⁊ loꝗtur hic. vel iunge vtrāqꝫ ſol̓onem. ⁊ eſt rō. qꝛ in trāſla tione dominij ꝓcurator aſſimilat̉ nuncio. ⁊ eſt ſicut pica ⁊ organū. vt. jͣ. de ma. vin. l. pater ex. in fi. ⁊ ideo nō eſt ne ceſſaria ſcīa. e. ti. l. ſi pater. ⁊ de ꝯͣhen. emp. l. i. in fi. qꝛ hꝫ fundare ius ⁊ faciūt totum in ꝑſonam dn̄i. ſed ꝯͣctus fun dat ꝓcurator in ꝑſona ſua. vt. jͣ. de actio. ⁊ obli. l. quecūqꝫ gerimus. lꝫ tn̄ ꝓcurator reuocatus nō poſſit ꝓprietateꝫ trāſferre. tn̄ ſi dn̄s cum poſſet eum nō certiorauit dat̉ pu bliciana ei cuius fuit res. vt. sͣ. de publi. l. ſi ꝗs ꝓhibuerit 4 que hͦ caſu excludit dn̄ium. qꝛ coadunat̉ obl̓one ꝑſonali q qꝛ vr̄ obligatus. vt. d. l. ſi ꝗs ꝓhibuerit. ¶ Uenio ad v̓ſi. a nam ⁊ ſi tibi ⁊ videtur dn̄ium trāſferri. non obſtā. mor 1 te dn̄i. vt. jͣ. de dona. l. hoc iure.§. ſi ꝗs dederit. Sol. dicit glo. ibi in genere hic in ſpecie. tu dic ꝙ ibi dn̄s tranſtulit dn̄ium in accipiētem. vnde penes illum dationis auctori q tas erat tranſlata. hic v̓o vt miniſtro fuit traditum nuda facti traditione. ſimile no. de cōdi. ob cau. l. pe. jͣ. in dubio in ſpecie non p̄ſumo dn̄ium trāſlatuꝫ. ſed ſi det̉ ad nume ruꝫ ſic. vt in gl. i. jͣ. depo. ⁊. l. dies ſponſalitioꝝ. ⁊. l. lutius. ⁊. jͣ. loca. l. in naue ſaufelli. ⁊ facit. jͣ. man. l. creditor.§. inter. ⁊. jͣ. de dona. inter vir. ⁊ vxo. l. mulier. ⁊ de adi. leg. l. lutius. ⁊. jͣ. de iure doti. l. ſi ego.§. i. ⁊ de le. ij. l. cum pater. .§. meuio. ⁊ dic vt ibi no. ¶ Op. ⁊ videt̉ mādatuꝫ nō re uocari. vt. jͣ. de acꝗ. poſ. l. fundi.§. i. So. ibi mandabat̉ qd̓ neceſſe erat fieri. hic ſpontaneum factum. ¶ Op. jͣ. mā. l. ſi v̓o non remu.§. fi. So. ibi collatuꝫ erat poſt mortem. ⁊ ibi tacite vel exp̄ſſe agit̉ ꝙ non finiat̉ morte. ⁊ tūc non finit̉ vt ibi. vel dic ad oīa ꝯͣria prout ſignant̉ ad v̓ſi. quas v̓o. non ꝓut ad v̓ſi. nam ⁊ ſi. qd̓ hic ꝓpter ſtatus mutatio nem. nam liber nouus homo videt̉ ſic. jͣ. de ꝯdi. ⁊ demō. l. intercidit. ⁊ de cap. ⁊ poſtlimi. reuer. l. mulier in opus ſalinarum. ¶ Uenio ad v̓ſi. neqꝫ enim. ⁊ no. ꝙ fauorabi lior eſt diſtractus qͣꝫ ꝯͣctus. ſic ⁊ alibi dr̄ ꝙ lꝫ ꝯͣctus inter dum claudicet. tamen ſecus in diſtractu. vt no. in. l. i. jͣ. de¶ DDITIO d ¶ Manda tum. Sed qn̄ originale oſtē dere teneat̉ ſi ante vel poſt litē cōte. ei de ꝑcuratiōe op ponat̉ vide eo pioſe lāfran. ī c. qm̄ ꝯͣ. iiij. co lū. verſi. atten dite de ꝓbat. car. i.

idomo? a ¶ Caſum. Uide. d. Ale. d̓ īmo. hic mirabiliter ẜm oēs doc. hunc caſum notāte ⁊ ipſum limi tantem procedere quoad fictā poſſeſſionē ſed quoad verā mīme a leg. l. homo li ber.§. fin. j. de acq re. do. certum petatur. reſcin. ven. ſed alibi ad paria iudicātur vt. C. de in integ. reſti. mino. l. de tutela. ¶ Uenio ad v̓ſi. quare ⁊ opp. ex cōſenſu naſcit̉ obligatio naͣlis tanqͣꝫ ex cauſa nāli. ⁊ ex iure gentiuꝫ tanqͣꝫ ex cauſa efficiente. ſed certum eſt hoc. ꝙ hic interuenit cōſenſus in tota ſumma. ergo naͣlis obliga tio eſt nata vt. l. i. de pac. ⁊. jͣ. de ſolu. l. ſtichum.§. nālis. ergo ei potuit accedere pignus vt. C. de vſu. l. per retentio nem. So. ibi re ꝯͣhitur obligatio. ex cōſenſu non orit̉ obli gatio naͣlis niſi accedēte re vt. sͣ. e. l. rogaſti.§. ſi tibi. ſecus ſi ex puro cōſenſu pōt naſci obligatio vt in ꝯͣrio. ¶ Op. de. l. ſiquis pro eo.§. ſi nūmos. Sol̓. ibi interuenit reconciliatio. ¶ Uenio ad verſi. qd̓ ſi ſtipulatus ⁊ hic ſoluitur qō. an valeat ſtipulatio ⁊ diſtinguitur. aut fuit facta v̓bis directis in dn̄m iam mortuum ⁊ non valet. qꝛ ſine ꝑſona eſt ⁊ non habet fundamentū. aut ſtipulatio fuit facta imperſonaliter vel ſibi. ⁊ tunc aut hereditas non erat adita per coheredes. ⁊ tūc hereditati querit̉.ſ. pro partibus co heredū. aut erat adita a coheredibꝰ. ⁊ tūc ſubdiſtinguit̉. aut erant coheredes voluntarij qui ſciebant ſeriem teſta mēti. ⁊ tūc quo ad eos non valet. aut erant coheredes ne ceſſarij qui ignorabant ſeriem teſtamēti. tūc eis queritur. ⁊ ex hoc ſeꝗtur talis cōcluſio ꝙ ſi omnes heredes erant neceſſarij ⁊ ignorantes ꝙ queritur per vnuꝫ alteri ⁊ per alteruꝫ alteri. qꝛ mutua vice ſibi ſeruire vident̉ ⁊ fingitur vnus alterum ⁊ ecōuerſo alter reliquum poſſidere ⁊ iſta eſt cōcluſio ſubtilis ⁊ mirabilis. No ꝙ non valet ſtipulatio exp̄ſſe collata in iam mortuum. qꝛ cōtinet vitium aper tum. ⁊ non fundat̉ in ꝑſona ſic ⁊. jͣ. de ſtipula. ſeruo. l. ſi ſer uus cōmunis.§. ſeruus capto. ⁊. l. vſuſfructus in ratione ſui. Nota ꝙ imperſonalitas idem ꝙ ꝑſonalitas operatur ẜm glo. ⁊ non vitiat ſtipulationem. de hoc dic vt. jͣ. e. l. fi. ī fi. No. ꝙ hereditas quo ad ciuiles acꝗſitiones habet̉ loco bonefidei poſſeſſoris. ⁊ eſt fictio in ſubſtātia poſſeſſionis ⁊ in qualitate.i. bona fide. nam re vera hereditas nō poſſidet. qꝛ caret organo corporali. Itē inſtrumēto men tali.i. volūtate. l. i.§. ſceuola. jͣ. ſiꝗs teſta. lib. eē iuſ. fue. No. regulam qd̓ alibi melius nō reperit̉ ꝙ per liberam perſonam que bona fide ſeruit acꝗrit̉ hereditati iacēti ex re he reditatis. No. ꝙ ille qui ſcit aliquē eſſe liberū non poteſt hr̄e aīum poſſidendi eū in quo non cadit poſſeſſio qꝛ non cadit qualificata poſſeſſio. qꝛ vbi deficit ſubſtantia vt poſ ſeſſio deficit qualitas vt bōa fides. No. ꝙ extraneus qui adiuit preſumit̉ ſcire teſtamentū. ſecus in neceſſario here de. No caſumª in quo ꝗs eſt dn̄s ⁊ ſeruus ⁊ poſſidens ⁊ poſſeſſus dn̄s dico.i. dominās. ⁊ ſeruus dico.i. ſeruiens. No etiaꝫ actū ⁊ non habitū qꝛ ꝯͣrij habitus non poſſunt cadere in eodem ſubiecto. ſed bene pn̄t cadere reciproci actus ſeruitiorū. ¶ Oppo. cōtra verſi. ꝙ ſi ſibi. jͣ eo. l. v̓ſ. qd̓ ſi proponat̉. ſo. hic loquit̉ extraneus ſubſtitutus ibi v̓o erāt neceſſarij inſtituti. ẜm gl. certe ⁊ in neceſſarijs pōt iacere hereditas ſi ſunt ſub conditione inſtituti. l. conditionibus pupill̓. cū ſi. de condi. ⁊ demon. ⁊ ideo ſolue ꝙ ibi erat adita hereditas per immixtioneꝫ iuris ⁊ de iure hic i non. ¶ Oppo. ad v̓ſi. ſicut enim ⁊cͣ. d̓. l. i.§. ſceuola. So. e ibi de vera poſſeſſione hic de interpretatiua in rebus que ſuo animo poſſident̉ non animo hereditatis cum ſit res inanimata hereditas vt. jͣ. de fideiuſſo. l. mortuo. ⁊ de vſu capio. l. ſi homo. ⁊ jͣ. ex quibus cau. maio. l. cum miles. ⁊ jͣ. de acꝗ. poſ. l. cum heredes cū ſi. ¶ Opp. contra v̓. ꝙ ſi proponatur. nam poſt aditam hereditatem omnis heres preſumitur ſcire teſtamentū vt no. de libe. leg. l. cū heres. lꝫ ſecus ſit in codicillis teſtamento exp̄ſſe non cōfirmatis vt. jͣ. de condi. inde. l. ij. ⁊ de le. ij. l. fi. So. illa loquit̉ in extraneo. hic in neceſſario herede ẜꝫ Bar. veritas eſt ꝙ aut loquimur poſt īmixtionem facti ⁊ animi ⁊ tunc quilibet heres preſumitur ſcire teſtamentū ⁊ ipſum vidiſſe. aut an te facti immixtionem ⁊ tūc preſumitur ignorantia vt hic maxime inter abſentes. nam heres fingitur eadem perſona cū defuncto ⁊ habere eandem ſcientiam poſt aditam hereditatem non ante. ⁊ exquo fatetur ſe adiuiſſe videtur ſcire oīa que ſunt neceſſaria aditioni facti ⁊ animi. ⁊ facit ad ſtatutū de caſſationibus teſtamentoꝝ. vt ante aditam hereditatē non p̄ſumat̉ ſciētia niſi ꝓbet̉ poſtea ſic. ⁊ ideo exquo ſcit ꝙ heres non ꝓducit aīo inſinuādi. ex tunc ſub iacet pene ſtatuti nec minus p̄ſumit̉ ſcire filius ⁊ ꝯiuncte p̄ſone qͣꝫ extranee. vel minus ſuus qͣꝫ emācipatus. nam fa miliares ꝑſone p̄ſumūtur factum nouiſſe vt. C. de repudi. l. conſenſu.§. ſeruus cū ſi. ¶ Opp. ꝙ ſit implicatio cōtrariorū. ꝙ idem ſit poſſidens ⁊ poſſeſſus. qꝛ iſta ſunt contraria vt. jͣ. de adul. l. ſic euenit. So. verū eſt quo ad meraꝫ poſſeſſionem ⁊ veram ſeruitutem. ſed quo ad interpretatiuam ſic. qꝛ non eſt ſimpliciter ſed ẜꝫ ꝗd. ⁊ diuerſis reſpe ctibus ſimile. qꝛ reſpectu vnius feudi poſſum eē tuus vaſ ſallus ⁊ fidelis. ⁊ tu reſpectu alterius feudi potes eē meus lꝫ hic ſit quedam ſeruitus. vt no. sͣ. de vſufr. l. ſi cuius. hec enim que ad aliqua dicuntur poſſunt eſſe ſimul vera diuerſis reſpectibus lꝫ abſolute accepta ſint inter ſe cōtra ria. ⁊ vide in ſpec. de feu.§. qm̄. ⁊ ideo tunc dic vt. sͣ. in.§. quas v̓o. ¶ Secūdo quero qn̄ valet ſtipulatio pro parte ſtipulationis ⁊ reſpectu coheredum non valet. ꝗd erit de parte coheredū. rn̄deo ſi eſt pecunia vendicabūt ꝓ ſua ꝑte. ſi aūt eſt cōſumpta agent coheredes ex numeratione recōciliata. ſtipulatio eniꝫ nō pōt recōciliari. qꝛ peccat in perſonam ⁊ peccatuꝫ perſone eſt par peccato forme vt jͣ. de regul. catho. l. i. ⁊ ar. jͣ. de actio. ⁊ obli. l. obligationes que ꝓprijs viribus. ſed numeratio ſic quia peccat ī mate ria interim non pōt cōdici pars coheredū ſed vendicari. ¶ Sed opp. ⁊ videt̉ ꝙ ſtipulatio interim valeat quo ad ſtipulantem vt. C. e. l. ij. So. ibi erat certa inter ſtipulationes in acquirendo ſibi. hic in acꝗrēdo alij cuius perſonā pro parte tm̄ repn̄tat nec hꝫ locum in ſtipulationibus ius accreſcendi. vt. jͣ. de ver. obli. l. ſi mihi ⁊ titio. ⁊. C. de ꝯſti. pec. l. fi. qn̄ ideo nec portio eſt p̄ciſe defecta. qꝛ poteſt acꝗ ri actio per cōſumptionem. ⁊ facit qd̓ no. in ſimili. jͣ. de ſtipula. ſeruo. l. ſi cū duoꝝ. ⁊ adde qd̓ no. in ſimili. jͣ. ti. i. l. ſi duo patroni in prin. Cōclude igit̉ ꝙ facta conſumptione agēt coheredes recta via pro ꝑtibus ſuis. qꝛ numeratio facta noīe defuncti fingitur facta noīe heredis. vt. jͣ. rē ra. ha. l. ſi ſiue.§. ſi procuratori. ⁊ facit qd̓ no. sͣ. in.§. quas v̓o. ⁊ hec fuit opinio Azo. alij dicunt ꝙ ex ſtipulatione tantū agit̉ per ſtipulationem ⁊ cōueniet̉ conditione ſine cauſa vt cedat iura coheredibus ꝓ ꝑtibus ipſoꝝ. al̓s hoc euenit ꝙ noīe alterius facio ⁊ noīe meo ex poſt facto ago vt jͣ. de condi. ⁊ demon. l. ſi ꝓcurator in prin. ⁊ ibi bene no. in magna gl. in fine legis poſita. ¶ Sed ꝯtra iſtud opp. ꝙ ſtipulatio iſta non hꝫ cauſam quo ad ſtipulanteꝫ niſi ꝓ ſua parte ergo non cōpetit ſibi actio quam poſſit cū effectu cedere vt. jͣ. de excep. do. l. ij.§. circa. Sed rn̄de ꝙ ibi ē appoſita ſtipulatio. qꝛ eſt mutuuꝫ ciuile. ⁊ non requiritur trāſlatio dominij. ſed ſimplex numeratio ſufficit ad coope randum ſtipulationem vt no. sͣ. e. l. nam ⁊ ſi fur. nam īterdum actio que eſt inutilis cedenti. eſt vtilis ceſſionario in cuius perſona ſubſiſtit efficax actio ⁊ cauſa agendi vt no. .C. de iure doti. l. fi. in prin. Mihi aūt non placet hec opi nio. qꝛ ſtichus erat ſtipulatus noīe appellatiuo non proprio. vnde ſtipulatio non cōuenit ſibi ſoli. ſed ſcindit̉ īter heredes. qꝛ diuidua ar. jͣ. de duo. re. l. ſiue a ceterīs. ⁊ d̓ ſti pu. ſeruo. l. ꝓinde. alij dicūt agi ex ſtipl̓one per ſolum ſtichum tn̄ non ſtatim. ſed facta conſumptione vt hic conſumptio impleat ſtipulationem ſicut dn̄ium ar. jͣ. de noua. l. cum enim. ſed iſtud non eſt verū. qꝛ ſtichus non fuit ſtipulatus ſibi. vt ſibi. ſed vt ſeruo. vt ſit ſub noīe appellatiuo vt dixi. alij dicūt ſtipulationem pro parte hereduꝫ eſſe nullā. tam quo ad heredes vt ipſi non agāt ad ſtipulationem. qͣꝫ quo ad ſtichū.ſ. ꝙ non agat ad ſtipl̓onem ꝓ partibus coheredū. ſed tm̄ pro ſua. ſed aget ſtichus ex nume ratione inſolidum. ac tenebit̉ coheredibus reſtituere vel cedere iura pro partibus ipſoꝝ per cōditionē ſine cauſa. ſed magis videret̉ per actionem negocioꝝ geſtorum. vt .sͣ. e. l. verſi. earum. Sed hec opinio non placet. quia non Si certum petatur.

Si certū petatur. numerauit ſuo noīe.ſ. vt ſuo ꝓprio. ſed tanqͣꝫ ſeruus ſub noīe appellatiuo. ⁊ ſic ſub noīe domini. ⁊ ſic ſubaudi. vn de fingitur factū noīe heredis. ⁊ ideo coheredes directe ex ſua perſona non per obliquū ⁊ per medium ceſſionis agunt ex numeratione ſecuta cōſumptione. immo videt̉ ꝙ ſufficiat ratificatio facit qd̓ no. sͣ. e. l. cum funduꝫ.§. ſer uum. ⁊. jͣ. de ſolutio. l. diſpenſatorem. ¶ Queritur tertio quid ſi hereditas non erat adita vel ſi coheredes ignora bant. qꝛ erant neceſſarij an agant coheredes. an ſtipulator. quidam dicunt ⁊ intelligūt. ꝙ valeat ſtipulatio quo ad ſtipulatorē. ſed cedet iura coheredibus. iſti formant queſtionē lr̄e. ⁊ dicūt exp̄ſſe cōtra tex. nam textus an̄ adi tam hereditatē dicit queri hereditati. ⁊ ſic tranſibit ī he redes recta via. poſt aditā hereditatem ēt acquiritur coheredibus. qꝛ finguntur poſſidere bona fide. Iſti dicunt ꝯͣrium ⁊ mouentur qꝛ circa poſſeſſionem non fingit lex vt. jͣ. de acqui. poſ. l. i.§. ſi mihi. ¶ Quarto quero quid d̓ pignoribus vtrū coheredes habeant hypothecaꝫ ex tra ditione ⁊ videtur ꝙ ſic. nam ēt rei vendicationi accedit hypotheca vt. C. com. de leg. l. i. ⁊. C. de iure doti. l. in rebus. ⁊ hic interuenit traditio naturalis qꝛ pignus fuit corporaliter traditum. ergo pōt acꝗri per liberam perſo nam. qꝛ nō eſt ſtatim in finibus pacti vt. C. per quas per ſo. l. i. Sol. hypotheca durat cum perſonali vt. sͣ. eo. l.§. quas vero. ⁊ inde intelliges ſolutionem. NOVAADDITIO. Ex lectura antiqua. ¶ Uide qd̓ no. ſpeculator per hanc. l. in ſpec. de homicidio. iiij. parte. v̓. ſed pone P. vulneratus vide oīno ar chi. lxij. di. tibi dn̄o vid̓ arc. ij. q. v. quāto ad fi. ¶ In tex. in§. qͣs retro v̓o. vide qd̓ no. Inno. de elec. nō eſt. ¶ In gl. ergo in fine. vide de hoc in ſpec. de iud. delegato.§. re ſtat v̓. quid ſi delegatus ignorans ⁊ in fine ibi in mr̄e. vide in ſpec. de defen. sͣ. quin. v̓. xxiiij. Ubi duo ſunt obligati. vnus ICIO. principaliter ⁊ primo alter in ſolidū ⁊ ſecūdo loco motio actionis ꝯtra pri mum nō liberat ſecūduꝫ. ſed ſi primus ſoluit. ſecundus in obligationem non incidit. hoc dicat primo vſqꝫ ad verſi. ſed ſi cū ſeio. Mutuaui deceꝫ titio ⁊ ab eo ſtipulatus ſum ſimpliciter ⁊ pure poſtea ſtipulor a ſeio quāto minus ex illis decem a titio cōſequi poſſem. Que rit̉ an ſi ego cū titio liberemur. an liberet̉ ſeius. rn̄det̉ ꝙ non. inſtat iuuenis que eſt rō. reſpōdet̉. qꝛ dicendo ꝯͣriū ſequit̉ abſurdum.ſ. ꝙ ſtipulatio ſecūda ſit ſine aliquo effectū. declara hoc. qꝛ ante titiū conuentū ⁊ excuſſum nō pōt moueri lis vt. l. x. de ver. ob. nec poſtea ſi ſeius eēt liberatus ex hoc ergo dicendū eſt ſeium non liberari. Inſtat iuuenis quid ſi titius ſoluit reſpōdetur ꝙ quatenus ſoluit eatenus ſeius non tenetur ideſt non incidit in obli gationem. hoc dicit. Ex lec. anti. ¶ Actio mota cōtra eū qui tenetur principaliter liberat eum qui in ſubſidiū tenet̉. ſed exactio fa cit eū in obligationē nō incidere. h. d. vſqꝫ ad v̓. ſed ſi cū ſeio. ¶ No. ꝙ per cōuentionē titij non liberat̉ ſeius. qꝛ ſi diceret̉ contrariū ſequeret̉ abſurduꝫ ꝙ ſeius fruſtra ac ceptus eſſet qd̓ probatur qꝛ nec primo loco poſſet cōue niri. nec ſecūdo ſi generaret̉ preiudicium ex primo ⁊ cōſequeretur ꝙ ille qui debet agere quodam ordine cōtra diuerſos parendo iuri ⁊ illo ordine agendo precluderet ſibi viam qd̓ eſt iniquū. ¶ Secūdo no. ꝙ per exactionē titij impedit̉ naſci obligatio ſei qꝛ erat acceptus ſub con ditione que defecit vt hic ⁊. jͣ. de verbo. obliga. decem. ⁊ h̓ in executione conuentionali. Sed legalis executio nō impedit natiuitatem obligationis vt patet in reo ⁊ fideiuſſore vt in aucͣ. de fideiuſſo. in prin. ¶ Nota ꝙ verbū poſſum exponit̉.i. potero. nam ſiue in preſenti ſiue in futuro tꝑe proferat̉ verbū poſſum extenſiuū eſt quādo reſpectu futuri caſus ꝓfert̉. vt. jͣ. de le. ij. l. ſi ita ꝗs. ¶ Oppo. ⁊ videt̉ ꝙ viuo titio ſtipulatio a ſeio ſit inutilis. nam donec titius viuit impoſſibile eſt ꝙ ſoluet vt. jͣ. de mun. ⁊ one. l. cura.§. deficientiū. ⁊. jͣ. de fideiuſſo. l. fideiuſſor obligari.§. fi. vlti. rn̄ſo. So. iſtis verbis non abſoluta poſſibi litas denotat̉ vt. jͣ. de ver. ob. l. cōtentus.§. illud ſed exigē di facultas. vnde ſi agit̉ contra titiū nō ſuppetūt eius fa cultates. hoc declarato per excuſſionē ſeius pōt cōueniri vt hic ⁊. jͣ. de ver. ob. l. x. ⁊ facit qd̓ no. in ſimili. jͣ. de ꝯdi. ob cau. l. ſeruius. ¶ Op. ⁊ videt̉ ꝙ nō ſit neceſſaria excuſſio ſed ſola interpellatio titij ſufficiat. d. l. fideiuſſor.§. fi. primo rn̄ſo. So. ibi nō fuit adiectū verbū poſſum. ſed ſimpliciter qͣꝫtū primus nō ſoluerit fuit ſtipulatus a ſecū do ⁊ nō implet̉ cōditio per interpellationeꝫ. ¶ Quero an fideiuſſor datus a tutore ſub hac forma qͣꝫto minus a btutore exigi poſſit ſit ſufficienter datus ⁊ vr̄ ꝙ ſicᵇ vt. jͣ. de fideiuſſo. l. ſi fideiuſſor. ⁊ vide de hoc Cy. C. d̓ fideiuſſo. tuto. l. ij. ¶ Quero pone ꝙ titius eſt ſoluendo tn̄ qꝛ dilapidat bona ſeius īcipit timere ⁊ iō ꝓteſtat̉ creditori ꝙ exigat titiū. creditor hoc nō facit. vnde interim titius oīa conſumit deinde creditor agit ꝯͣ ſeium. an ſeius poſſit ſe defendere ex mora creditoris ⁊ videt̉ ꝙ non vt. jͣ. de con ſti. pec. l. vnde falſam. ⁊ ar. no. sͣ. de ꝓcura. l. titius in vltīa glo. ⁊. C. de nō nu. pec. l. tam mādatori. ⁊ videt̉ exp̄ſſum jͣ. de fideiuſſo. l. ſi fideiuſſor creditori. in ꝯͣrium videt̉. nā ibi loquit̉ in fideiuſſore pure obligato. ſecus videt̉ ī fidetuſſore n̄ obligato vt. d. l. ſi fideiuſſor in pͥn. So. aut creditor hoc dolo facit in necē fideiuſſoris ⁊ tūc obſtat ſibi exceptio doli vel cedendarū qꝛ ſua culpa actiones ſūt in anes vt. sͣ. de dolo. l. nam is. ⁊. jͣ. de furtis. l. itaqꝫ. que executio habet locū in pluribus eodē tꝑe obligatis. Itē ſi ī diuerſo. qn̄ ſecūdus eaꝫ opponit. Sed primus in tꝑe nō habet hāc exceptionē vt no. jͣ. de fideiuſ. l. ſiſti.§. ſi quinqꝫ qd̓ eſt no. aut nō fecit dolo forte alijs implicitus occupa tionibus vel per impotentiā. ⁊ tūc aut fideiuſſor erat in ſubſidiū acceptus. ⁊ imputet ſibi creditor vt. d. l. ſi fideiuſſor in id qꝛ facto creditoris habet̉ ꝯditio pro defecta. aut erat acceptus ſimpliciter. ⁊ tūc aut hēbat beneficiuꝫ c excuſſionisᶜ ⁊ idem. aut ei renūciauerat. ⁊ tunc ſecus. qꝛ nō p̄t ꝓteſtatio ſua arctare ius liberū creditoris. ⁊ iſtud colligit̉ ex glo. dicte. l. ſi fideiuſſor creditori. ⁊ dic vt ibi no. ¶ Querit̉ tertio. ſi nihil pōt titius. an ſeius cōuenia tur. ⁊ vr̄ ꝙ non qꝛ minus hꝫ in ſe rōnem alicuius poſitiui ſed nihil nō. Sed dic cōtra. qꝛ qd̓ minuū eſt minus ē priuatiue eniꝫ dr̄ iſtud minus vtile. vt. jͣ. de tributo. l. illud .§. minus. ⁊ facit ad qōnem. dicit ſtatutū. ꝙ habentes libram a centū lib. ſupra ſoluāt. x. pro quolibet fumante. ⁊ minus hn̄tes ſoluant. v. nā ſub iſto minus hn̄tes ēt habē tes nullā librā cōtineri vident̉. ſed hic eēt videndū quale eſt iſtud onus. nā ſi imponat̉ ꝑſone pro libra non habens libram non tenet̉ vt. jͣ. de mu. ⁊ one. l. reſcripto.§. fi. ¶ Si obligatus in defe Sed ſi cum ſelo. tuꝫ primi de iure cō uenit̉. qꝛ primus erat non ſoluendo. ⁊ hoc patet ꝑ excuſ ſionem vel notoriū ad primū poſtea nō reddit̉ quatenus a ſecūdo petitū eſt per liteꝫ motā ⁊ contra eū rite ⁊ recte cōteſtatam. h. d. ẜm vnā lecturā. ergo ſi egi cuꝫ ſeio in eo in quo titius ſoluendo nō erat puta quinque. lꝫ a ſeio nō fuero cōſecutus tn̄ a titio ipſa quinque petere non pote ro. h. d. ¶ Oppo. contra iſtā lecturā ſic. iſte ſeius erat fi deiuſſor titij. ſed ꝯuētio fideiuſſoris nō liberat reū vt. C. de fideiuſſo. l. reos. rn̄dent iſti qui tenēt hanc lecturaꝫ ꝙ iſtud eſt verū qn̄ eſt ſimplex conuentio. ſed nō diuiſio petitionis. ſed hic erat cū diuiſione petitiōis. qꝛ quinqꝫ petierat a titio. ⁊ quinque a ſeio. quo caſu videt̉ facere taci tum pactum. vni vnum ⁊ alteri alterum. nam diuiſa peti tio in plures reos non poteſt reintegrari in perſonā vni us vi. C. de fideiuſſo. l. libertum. ⁊ ar. jͣ. de tribu. l. procurator.§. ſi plures. ¶ Oppo. ꝯͣ hanc ſolutionē ꝙ īmo poſ ſit rediri ad aliū vt. jͣ. de le. i. l. ſi ex toto.§. i. So. hic in ꝯͣcti bus. ibi in legatis fauore vltime volūtatis exequēde. vel ibi electio hic diuiſio. nā electio eſt ſimpliciter ad fauorē reoꝝ. iſtas duas ſolutiōes tāgit glo. ⁊ facit ꝙ ſicut diuiii ¶ Excuſſioia ac ⁊ qū̄ nō aliter ſcā dicuſſiōe poſ ſit venire adn̄ deiuſſores vi de. d. Frā. ar. h̓ ⁊ an ⁊ qn̄ ꝗs poſſit pete re ſe eximi ab obligatione ꝑ pͥncipalē. vid̓ irma. ponen ten plures ca ius ſi ſuo au reo reꝑtorio ī v̓ſi. fideiuſſor a qit maxie in v̓ſi. xv. ſed ꝗd qn̄ quis ſe ob ligat tāqͣꝫ pͥncipalē. an ha beat benefici um excuſſioſiōis. ſvidē o. Alex. d̓ imol. in cōſi. xxxij. ī v. col. i. iij. ꝑte a ¶ ꝙ ſic. vīde. d. alex. de imo. in conſi. xxxvij. in. iij. col. in. iiij. ꝑte. b ¶ Excuſſiōis. an ⁊ qn̄ nō aliter ſcā dicuſſiōe poſ ſit valiba adū deiuſſoreꝫ. vi de. d. Fra. ar. h̓ ⁊ an ⁊ qn̄ ꝗs poſſit pete re ſe eximi ab obligatione ꝑ pͥncipalē. vid̓ Firma. ponen ten plures ca ſus li lis ac reo reꝑtorio ī v̓ſi. fideiuſſor a git maxīe in v̓ſi. xv. ſed ꝗd qn̄ quis ſe ob ligat tāqͣꝫ pͥncipale. an ha beat benefici ſim excuſſioſiōis. ſvidē o. Alex. d̓ imol. in cōſi. xxxij. ī v. col. i. iij. ꝑte

Si certum petatur. ADDITIO. a ¶ Ordo ex cuſſionis. Sꝫ quid ſit excuſ ſio. qualiter fi at ⁊ q̄ ſit eiꝰ forma. ⁊ an ⁊ qn̄ neceſſaria ſit. ⁊ requirat̉ vide. d. Iaſo. may. in§. iteꝫ ſi quis. ⁊ ī.§. item ſeruiana car xxxv. ⁊ car. xxxviij vbi oīa latiſſi me inſti. d̓ ac. b ¶ Excuſſio. vide lud ro. in cōſi. cc. lxxxvij. ⁊ ī cō ſi. xxij. ⁊ ī cōſil. xciij. ⁊ do. bar. ſozi. in cō ſi. lv. incipi. p̄ ſtantiſſime v̓ſi. ij. principaliter circa fi. i i. ꝑte ꝙ excuſ ſio quādo ꝗs tenet̉ in ſubſi diuꝫ alterius eo exiſtēte nō ſoluēdo nūqͣꝫ pōt pͥus con uēiri niſi fiat bonoruꝫ eius in cuius ſubſidium tenet̉ niſi aliqua iu ſta cā appare at notorie inexigibilis ⁊ an ⁊ quando ſit neceſſaria vide fran. arti. in. l. exitus. de acꝗ. poſ. ⁊ in. l. de em. de verb. ob. ⁊ qd̓ dixi in apoſt. in. d. l. exitus ad eum. ſio ſolutiōis nocet creditori vt. C. de pac. l. ſi creditores. ita debet nocere diuiſio petitionis ⁊ iudicij. vt. d. l. liberum. ¶ Sed tertio oppo. ad glo. qn̄ actor diuidit petitionem ſuam ex neceſſitate. non p̄iudicat ſibi diuidendo vt. jͣ. de fideiuſſo. l. inter eos.§. i. qꝛ videtur gratis paciſci qui non ſua ſpōte dedit. ſed ita eſt hic eſto ꝙ fuerit diuiſa petitio. ſed iſtud fuit qꝛ titius erat pro parte ſoluendo ⁊ pro parte non. ⁊ ſic pro parte tm̄ erat cōmiſſa obligatio ſei ſic. sͣ. e. l. nam ⁊ ſi fur.§. i. So. per iſtam rōnē docto res dānant glo. tu ſalua vtranqꝫ. nam glo. eſt intelligēda vbi ſponte diuiſit. verbi gratia. cum titius non eēt ſoluēdo in aliquo partem petijt a titio partem a ſeio ſcienter. nam errans non intelligitur paciſci vt. C. de donatꝭ. l. nec ignorans. doc. ſic intelligunt vbi ſponte. ¶ Quero ẜm iſtam lecturam que lr̄a ſit verior. an illa qd̓ minus. an illa quominus. tu dic vtranqꝫ. naꝫ pria lr̄a pōt eſſe uera. quo minus ſunt due partes ⁊ ſubauditur id qd̓ eſt antecedēs relatiui. vnde neſcio quare gl. in hoc muſauerit. īmo melior grāmatica eſt quo qͣꝫ qd̓. Secūda eſt lec. Ioannis ⁊ hoc dicit. agens cōtra ſcd̓m obligatum in defectum primi non priuat primū in eo qd̓ a ſecundo exigere non pōt hoc dicit. Exemplum. exegia titio. tria. nec plus poterat ſoluere. a ſeio ſeptem ⁊ exegi ab eo tria. qꝛ non eratꝰ ſoluendo in plus reſtāt quatuor ⁊cͣ. Nunquid potero ea re petere a titio ſi venerit ad pinguiorem fortunaꝫ. certe ſic hoc dicit ẜm Ioānem. qꝛ non videor diuiſiſſe ſed egiſſe . ex ordīe quo arctabat. ⁊ ſic cōparat̉ cū lectura Azonis. x ⁊ vtraqꝫ eſt vera. tn̄ illa eſt magis amica littere. Iaco. de 3 ra. dicit ꝙ hic formatur qō ſi ſoluit ſeius. an liberet̉ titig us. ſed hoc non credo. qꝛ hic fruſtra laboraſſet iuriſconſultus. qꝛ non habet in ſe dubitatiōem. ⁊ ideo tene lectu⁊ ras glo. que ſunt uere in diuerſis caſibus. Sed ꝗd in dua bio. vtrum creditor videtur diuidere. Rn̄deo vbi eſt neceſſitas non videtur diuidere preiudiciali diuiſione. ſed z vbi ſponte refert. qꝛ duplex eſt diuiſio petitiōis ⁊ ſolutio 5. nis. circa petitionem ſic diſtingue. aut petit tm̄ ab vno ⁊ a non intelligitur diuidere lꝫ petat partē. Aut petit a quolibet partem ſuam. ⁊ tūc intelligitur diuidere vt. l. libeꝝ. ni ⁊. l. reoę. aut petit a quolibet inſolidum. tunc pōt ⁊ cum c. proteſtatione eodem libello ⁊ diuerſis coram eodē iudi ce. Si enim coraꝫ diuerſis debet fieri remiſſio. ſi petatur remiſſio ad iudicem primo aditū. qꝛ videt̉ preueniſſe in cauſa remiſſionis. ⁊ hoc probantur. C. defideiuſ. l. i. de ꝗ 3 bus rebus. ad eun. iudi. eat. l. i. ⁊ tūc certum eſt. qꝛ nō vi detur diuidere. qꝛ contra quēlibet inſolidum agit niſi ſeo. quatur ſnīa in quēlibet pro parte vt. C. ſi plur. vna ſentē. l. i. tunc enim ſi cauſam ꝓſequitur videtur acceptare diui ſionem quam iudex facit vt. jͣ. de re iudicata. l. paulus. ¶ Circa ſolutionē ſic diſtingue. aut eſt facta ſolutio par .i tis ſimpliciter ⁊ ſic non videtur facta diuiſio. vt. jͣ. de fide l iuſſo. l. inter.§. i. aut cum adiectione ſue partis. ⁊ tūc vi¶detur diuiſiſſe. vt. C. de pac. l. ſi creditores. ⁊ facit. jͣ. de ſos lutio. l. quotiens minus. niſi recipiens acceptauerit parō ticularem ſolutionē ex neceſſitate vel neceſſitatis ſuſpitio q ne. vel niſi ſit minor qui iuuet̉ beneficio reſtitutionis ī in 3 tegrum vt dicta. l. īter. ⁊. l. amiſſi.§. i. e. ti. vel niſi proteſta is tus fuerit ius ſuum priſtinū ſaluuꝫ fore ar. noͣ. C. de here. actio. l. vt debitū. ¶ Modo cōmuniter opponitur con et tra oēm lecturam ⁊ videt̉ ꝙ ſeius non poterit conueniri u non excuſſo titio. vt. jͣ. de verbo. oblig. l. x. So. hic erat no re torium tūc enim non eſt opus excuſſione. qꝛ notoriū eꝗperatur excuſſioni. ⁊ non requiritur ordo excuſſionisª in lo notorijs. vt noͣ. hic ⁊. d. l. x. ille tamen qui allegat notoriū a ad aliquem effectū conſequendum debet hoc probare ſi negetur vt. l. ſi v̓o.§. qui pro rei qualitate. sͣ. qui ſatiſda. ⁊ cog. ⁊ per Inno. extra de offi. delegati. c. ſtatuimus. nec e eſt facilis probatio notoriū limitatum probare vel nega tiuū. puta ꝙ titius non ſit ſoluendo. niſi quinque. per viscinos tamen poteſt ꝓbari. vt no. C. quādo fiſ. vel priua. l. ij. ⁊ per ceſſioneꝫ bonoꝝ debitoris principalis vt noͣ. per Cy. in auc̄. hoc ſi debitor. C. de pigno. in vltima qōne. ⁊ per extimū in his in quibus habet̉ reſpectus ad extimū jͣ. de probatio. l. cum de lege. ⁊ facit quod no. C. de erro. aduo. l. ij. ¶ Et nota ꝙ qn̄ opponitur exceptio excuſſio nis poteſt repelli excipiens ſi ꝓbat̉ notoria inopia ⁊ puto ꝙ ſufficiat in moduꝫ replicationis nec ante ſit neceſſe hoc allegare qͣꝫ excipiat̉ vt inſti. de replica. in principio. Sed Cy. ſentit ꝙ debeat in libello allegari. C. de fideiuſſo. aucͣ. p̄ſente. in prima queſtione. qd̓ non credo verū. qꝛ nō eſt de ſubſtantia actionis intentare arg. jͣ. qd̓ cum eo. l. pe. Non aūt ſufficeret ꝓbare inopiam ſuam ſine notorio qꝛ nō eſt ſeruatus ordo iudicioꝝ. al̓s fruſtra glo. retuliſſet ſe ad notoriū. ¶ Sed oppo. ꝙ iſta conditio ꝙ ti tius non ſit ſoluēdo eſt vera ergo ſtatim ē purificata obli bgatio ſeij ergo non requirit̉ alia excuſſioᵇ. reſpondeo ꝙ nō eſt purificata niſi hoc liquidetur in iudicio ⁊ p̄cedat excuſſio vel notoriū aperiat viam huic ſecūdo iudicio ſine vlla excuſſione. qꝛ notorium nō indiget declaratione nec ordine iudiciario. vt. jͣ. de actio. empti. l. emptorem. ⁊ idem qd̓ dixi in notorio dico vbicunqꝫ deſideratur excuſ ſio vt in fideiuſſore ⁊ hypothecaria. ¶ Sed hic querit̉ ponamus ꝙ in toto proceſſu agitatū ſit contra reū an ſuf ficit ⁊ videt̉ ꝙ nō. quia videtur prepoſtere actum nō ſer uato ordine. docto. dicunt cōtra per. l. ſi rem.§. fi. jͣ de pigno. actio. ¶ Item querit̉ an ſufficit excuſſio ſine ꝓnun ciatione. quidā dicunt ꝙ exigit̉ ꝙ iudex interloquat̉ ſuꝑ ea excuſſione. qꝛ ſola probatio nō habet vim ſententie vt no. jͣ. ti. primo. l. ⁊ ſi poſt.§. fi. ⁊ facit. jͣ. de cōfirma. tu. l. tu tor. Alij dicūt ſufficere hoc conſtare ēt ſi iudex non ꝓnūciauit ſi in actis redactū eſt. vt. C. ad trebellia. l. pe. Sed nunꝗd facta excuſſione pōt ſideiuſſor obijcere ꝙ reus ſit ſoluendo. So. aut fuit pronunciatuꝫ poſſeſſore citato. ⁊ tūc nō poteſt opponere niſi dicat ꝙ de nouo ſuperuenerint facultates. ⁊ hoc ꝓbatur. jͣ. titu. i. l. ꝗ iure.§. ſi pater. ⁊ l. euꝫ qui.§. in popularibus. ⁊. jͣ. de excep. rei iudicate. l. ſi ante. aut nō fuit ꝓnunciatum vel nō fuit citatus ad ꝓ nunciationem. ⁊ tunc pōt opponere. facit qd̓ no. jͣ. de bono. poſſeſ. l. iij.§. pen. Sed nunꝗd citatio poſſeſſoris ē de eſſe excuſſionis. ⁊ videt̉ ꝙ ſic vt. C. ſi propter publi. penſita. l. ſi deſerta. ⁊ sͣ. de rei vendicatio. l. fundus. ⁊ qd̓ no. .sͣ. ex quibus cauſis maio. l. cū miles.§. i. Sed dico ꝙ va let excuſſio lꝫ non citet̉ poſſeſſor. valet dico quo ad hoc vt intelligat̉ ſeruatus ordo iuris. qꝛ iſtud primū iudiciū non agit̉ cum poſſeſſore. tamē ſi excuſſio non eſt recte fa cta poſſeſſor pōt abijcere ⁊ ꝓbare contrarium arg. C. de iure deliberan. l. fi.§. licētia. facit ad hoc qd̓ no. in aucͣ. de here. ⁊ fal.§. ſi v̓o abſunt. nō tamen pōt opponere ꝙ nō ſit ſeruatus ordo iuris ex eo qd̓ ipſe non fuerit citatus in excuſſione. ſimile eſt vbicunqꝫ eſt ordo perſonarū ⁊ iudi ciorū vt. jͣ. de adul. l. denunciaſſe.§. quare. ⁊. jͣ. ad ſille. l. in cognitione. ⁊. C. de aduo. diuer. iudi. l. i. ⁊ de preuari. l. iij. cum ſi. ¶ Sed ꝗd ſi eſſet facta excuſſio ſolemniter. ta men lite conteſtata cū fideiuſſore reus factus eſt ſoluendo an poterit fideiuſſor hoc oppōere. ⁊ videtur ꝙ ſic vt .C. de conſor. eiuſdem litꝭ. l. ij. ⁊ extra de exceptio. c. paſto ralis in clemen. ego dico contrariuꝫ. qꝛ inſpicitur tēpus litis cōteſtate cū fideiuſſore ⁊ ſufficit ſi tunc eſt rite actꝭ. ut hic ⁊ facit qd̓ no. sͣ. qui ſatiſda. cog. l. ſiſti.§. fi. Sed po namus iudex cōmiſit nuncio ꝙ iret ad conuiciniam rei. ⁊ cum vicinis ſe informaret ⁊ referret. Nuncius iuit ⁊ non informauit ſe niſi cum paucis ⁊ retulit. an valeat re latio. ⁊ dic ꝙ non. qꝛ in nuncio duo requiruntur. nā primo requiritur cōmiſſio vt. C. de exhib. re. l. neminem. ſecundo requirit̉ ꝙ ſeruet formam cōmiſſionis vt. jͣ. de ver bo. obliga. l. qui rome.§. calimachus. ⁊ de acquirē. her. l. eum qui.§. filius. requirit̉ ⁊ tertio niſi ſit publicus nun cius ꝙ deponat iuramento ar. jͣ. de dote preleg. l. theopō pus. Sed pone ſcholaris d̓ alamania ſtudens peruſij de dit peruſij fideiuſſorem. iſte ſcholaris in proprio domicilio eſt idoneus ⁊ ſoluendo peruſij vbi agitur nihil hꝫ an tanqͣꝫ

an tanqͣꝫ facta excuſſiōe poterit fideiuſſor conueniri. ⁊ vi detur ꝙ non. qꝛ vbicunqꝫ ſunt bona poſita dꝫ prius fieri miſſio in bonis rei anteqͣꝫ veniat ad fideiuſſorē vel pigno rum poſſeſſionem. ar. jͣ. de bo. iudi. auc. poſſide. l. cū vnus .§. pen. ⁊. C. de iudi. l. properandum.§. ſinantem reus. de ſimili qōne notatur. jͣ. ex quibus cauſis in poſ. ea. l. fulcini us.§. hoc aūt. ⁊ hoc tꝫ Iaco. de are. qꝛ vbicunqꝫ hꝫ bona ſoluendo dicitur ẜm Iaco. de are. Sed dictum ſuum dꝫ intelligi qn̄ facilis eſt exactio. al̓s non dr̄ reus idoneus ꝓ pter difficultatem conueniendi. ⁊ ſic merito deuenit̉ ad fi deiuſſorem. vt. sͣ. qui ſatiſ. cogan. l. ij. abſurdum enim eēt ꝙ actor cogeret̉ peregrinari. vt. sͣ. de procur. l. ſed hoc.§. ij. ⁊ ad hoc facit qd̓ no. in auc. de exhibe. re.§. ſuſcepto. ⁊ qd̓ no. in. l. fi. de priui. agen. in rebus. lib. xij. ⁊ quod no. doc. sͣ. qui ſatiſ. cogan. l. ſciendum. de dāno infecto. l. iiij. .§. intimum. ⁊ vide Cy. in auc. hoc ſi debitor. ſicut ꝑꝑ ab ſentiam perſone poteſt ꝯueniri fideiuſſor reo nō excuſſo. vt no. C. de pig. auc. hͦ ſi debitor. ⁊ in auc. de fideiuſſo.§. i. ita ꝑꝑ abſentiā bonoꝝ arguēdo de re ad ꝑſonā. qꝛ par rō eſt in excuſſione reali ⁊ perſonali. vide qd̓ nō. Bal. ad idē in. l. ſciendum. sͣ. qui ſatiſda. cog. ¶ Ultimo quero quid ſi titius pro dicto delicto captus eſt ⁊ incarceratus ī car ceribuſqꝫ detinet̉ vel ex forma ſtatuti vel ex forma iuris cōis. qꝛ cōdemnatus nec ſoluit nec cedit bonis. vt. l. i. C. qui bo. cede. poſ. ⁊ ad. l. iul. pecu. l. cum in eo que in fra. credi. l. fi.§. fi. vel per pactum quo pacto pōt quis ſe liga re ad carcerem publicum iudicis. lꝫ nō ad carcerem pͥua tum creditoris ẜm quoſdam. an ſeius poterit conueniri atitio in carceribus exiſten̄. ⁊ vr̄ ꝙ non. qꝛ creditor elegit titium ⁊ in eum facit executionem. ⁊ contentus eē dꝫ creditor. quia debitor luit in corpus. jͣ. de interdi. l. ſed ſi vnus.§. ſi aūt. In contrarium videt̉. nam ſicut captura ꝑ ſone non impedit capi pignora. vt. l. conſentaneū. C. qūo ⁊ qn̄ iud. ⁊ extra vt lite non conteſta. c. qm̄ frequenter.§. fi. ita non impedit veniri ad fideiuſſorem ſi debitor cederet bonis. tn̄ fideiuſſor pōt conueniri ſi bona nō ſufficiāt. ergo idem ſi ſtat in carceribus. qꝛ ceſſio loco carceris ſuc cedit. Itē lꝫ creditor ſit miſſus in poſſeſſionem oīum bonoꝝ debitoris. tn̄ ſi bona non ſufficiunt agitur cōtra fide iuſſorem. ergo idem in captura perſone. vt. jͣ. de fideiuſ. l. heres a debitore. ⁊ hec eſt veritas. nec enim dicitur nec ē creditori ſatiſfactum lꝫ debitor ſtet in carcere. argu. ꝯtra jͣ. ad carbonia. l. d̓ bonis.§. qui pupillo. vbi captura loco ſatiſdationis habetur. ſed alius caſus eſt ille qͣꝫ iſte. Ex lec. ant. ¶ Agens recte contra obligatum in ſubſidium ad obligatum primo loco reuerti nō pōt. h. d. ẜm primum intellectum. vel ad obligatum reuerti pōt quatenus non exegit a conuento ⁊ vterqꝫ intellectus eſt verus. primus qn̄ animo nouādi ſe obligauit. ſi aūt nō animo nouandi. ſed accedendi. tunc ſecūdus intellectus eſt verus. facit. jͣ. de fideiuſ. l. ſi fideiuſſores in id. ⁊ tūc ē diffe rētia iſta inter exactionē primi ⁊ exactionē ſecūdi. qꝛ exa ctio primi facit ꝙ non conuenitur obligatio ꝯͣ ſecūdum. ſed exactio ſecūdi inducit veram liberationē in primo. ⁊ no. hunc.§. sͣ dixi ſi eſt actum cum titio. ꝗd iuris de ſeio. nūc econtra ſi eſt actum cum ſeio ꝑꝑ inopiam facultatuꝫ titij ꝗd iuris de titio. ⁊ dicit a titio non poſſe conſequi id ad qd̓ recte actum eſt contra ſeium inſpecto tꝑe litis con teſtate cum ſeio qd̓ eſt quatenus titius tunc erat non ſoluendo. Sed doc. ſubaudiunt ⁊ dicunt titium non liberari cōuentione ſed exactione niſi interueniſſet ſeius aio no uādi. ſed nec tunc liberaret̉ titius ꝯuentus ſed cōmiſſiōe obligationis nouantis. ⁊ ideo verior intellectus eſt intel lectus Io. ꝙ nō liberet̉ titius iudicio ſed per excuſſionē. ¶ Quero nūquid hic in agendo cōtra ſeiuꝫ fuerit ſerua tus ordo in excutiendo titium. dicit gl. ꝙ non. qꝛ erat no torium quatenus titius erat non ſoluendo. ⁊ vbi hoc eſt notorium non reꝗritur excuſſio. ⁊ idem no. jͣ. de verb. ob. decem. qd̓ eſt no. ⁊ facit. l. i. C que in frau. credi. aduerte tn̄. qꝛ vbi p̄cedit excuſſio conſideratur tp̄s excuſſionis. ſꝫ vbi non p̄cedit excuſſio conſiderat̉ tp̄s litis conteſtate in actione ſubſidiaria. ⁊ ideo illi qui mouent actionem con tra fideiuſſorem ⁊ iudicio pendente ⁊ faciunt excuſſionē rei incidenter non vincunt niſi appareat ꝙ tꝑe litis cōteſtate cū fideiuſſore reus non eſſet ſoluendo qd̓ no. Et an in excuſſione reꝗratur ſnīa vel ſufficiat ſola probatio tantū. jͣ. ti. i. ſed ⁊ ſi priori.§. penul. Quid de eo ꝗ ꝓmittit aliquem cōſeruari indēnem. vtrum videat̉ ꝓmittere qͣꝫtomi nus an ſimpliciter dic vt no. Cy. C. de fideiuſ. tu. l. ij. vbi oīno vide. ¶ In glo..ſ. primo qui non dꝫ ibi certum pu ta. v. ⁊c. facit qd̓ no. in. l. ſi vero.§. i. sͣ. qui ſatiſda. cogā. ⁊ vtrum ad hoc faciendum certum ſufficiat fama ſola. vide Ia. C. de iure dotium. vbi ad hoc. ⁊. jͣ. de excu. tu. paupertas. glo. q̄ eſt in. l. ij. C. qn̄ ſiſcus vel priuatus. dicit ꝙ inopia probatur per teſtes vicinos etiam aſtruentes meram negatiuam. Item probatur qͣꝫtitas patrimonij per extimum. vt. jͣ. de proba. cum de lege. jͣ. de fideiuſſo. libeꝝ. hoc non placet. qꝛ ibi loquitur de diuiſione voluntaria q̄ pre iudicat diuidenti. hic de neceſſaria que non preiudicat. argu. sͣ. qui ſatiſda. cogan. ſi fideiuſſor.§. ſi neceſſaria. ⁊. jͣ. de donatio. alia ẜm doc. nec ob. ꝙ actio ſubſidiaria non/ c concurrat cum alia. qꝛ iſta actio erat in ſubſidiū factiᶜ nō c in ſubſidium iuris.i. erat ꝑꝑ non habere facultatem. non u qꝛ deficeret ius. ⁊ ſic non ob. ibi ſi ex toto.§. i. dic vt. jͣ. per ⁊ Ia. ⁊ adde qd̓ no. C. de pactis ſi creditores. adde qd̓ no. c. Cy. C. de pigno. auc. hoc ſi debitor in vltima qōne. ⁊ Ia. 2 de are. in tractatu excuſationum. co ¶ Ex lectura antiqua. NOVA ADDITIO. ᵐ ni ¶ In.§. ſed ſi cum ſeyo ⁊c. vide oīno. C. de fideiuſ. tu. l. ſti ij. per Cy. vbi dicit ꝙ ille qui promittit vt fideiuſſor ſaluum fore non obligatur inſolidum ſed in eo quod a pͥncipali non pōt exigi. quod eſt no. ⁊ vide omnino Cy. jͣ. d̓ pigno. actio. h̓ ſi debitor in vltima qōne. ¶ Excuſſio eſt bonoꝝ ac rerū principalis debitoris ad angenteꝫ vnguē vſqꝫ ad ſaccū ⁊ peram per iudicem facta diſcuſſio. Inꝗſi tio atqꝫ detectio bonoꝝ dico qꝛ ſic dicit lex. C. de reuoc. qͥ in frau. credi. l. i. ibi bonis eius excuſ. ⁊c. ¶ Que autem intelligantur in bonis noſtris eſſe dicit̉. ff. de ver. ſig. l. bo norū reꝝ. Ideo dico qꝛ ſic dicit lex. C. de decur. l. i. lib. x. Rei aūt appellatione ⁊c. vt. l. i. ff. ſi cer. pe. ⁊. C. de conſti. pec. l. ij.§. fi. ⁊. ff. de fideicōmiſ. l. ſi ita fideiuſſorē. ⁊ de ver bo. ſigni. l. rei appellatio. īmo ⁊ ſi habeo actionem ad rē ipſam perſequendam ipſam rem eſſe in bonis. vt de reg. iur. qui actionem. ¶ Quare aūt dicatur principalis debitor patet in omnibus. l. que de excuſ. loquuntur ad vn guē. ideo dicit qꝛ iudicem qui facit oportet cūcta rimari. vt pꝫ. ff. de condi. ⁊ demon. ſi cui libertas. ar. ad hoc. C. de ſen. ex peric. reci. l. ij. ⁊ de penis. l. qui ſnīam. ⁊. l. qui in diem. ¶ Quare dicit vſqꝫ ad ſaccuꝫ ⁊ perā. pꝫ. ff. q̄ in fra. cre. l. fi.§. fi. ꝑ iudicē. ideo dico qꝛ lex dicit excuſſioneꝫ ſolēniter fiendam. vt. C. qn̄ ⁊ quibus quarta pars debeat̉ .l. ij. li. x. ⁊ ea dicātur ſolēnia ſeu ſolēniter fieri que per iu dicem fiunt. vt. ff. de in integ. reſti. diuus. ⁊ de regu. iur. ⁊ ſi nihil. C. de ſūma tri. l. iij. in princi. facta inquiſitionis diſ cuſſiōe. quare dicatur pꝫ. C. d̓ iudic. iudices atqꝫ detectio ideo ponitur qꝛ iudex per excuſſionem bona que detegit in publicū pōit nō aūt de nouo inuenire dicit̉ ar. ff. de acꝗ ren. re. do. l. adeo.§. cū ꝗs. in fi. C. de neg. geſt. l. i. fieri dꝫ. ⁊ locū hꝫ excuſſio in multis caſibus qui ī infraſcriptis legibus continent̉. C. de cōuen. fiſci debitoribus. l. iij. in fi. C. de decur. l. i. li. x. C. de pigno. auc. h̓ ſi debitor. in auc. d̓ fideicō.§. i. C. de fideicō. auc. pn̄te. C. de actio. ⁊ obli. auc. nouo iure. C. qn̄ fiſcus vel priuatus. l. pe. C. de magi. con uen. l. aduerſus. ff. de admi. tuto. l. iij.§. non putet. ⁊ eo. ti. lucius.§. cum teſtamento. v̓. al̓. ẜm vnā lecturā. ff. de mag. conuē. l. i.§. ſunt. ff. de ver. ob. l. x. in fi. de iur. fiſci. mochis ⁊ fieri dꝫ qn̄ dubiū eſt. vtrū reus principalis ſit idoneus ſoluēdo vel non. Si aūt certū ⁊ notorium eēt ipſum non eē idoneum ſoluēdo. tūc nō eſt locus excuſſioni. vt. ff. de ver. ob. l. x. in fi. ⁊ ar. ff. ſi cer. pe. l. fi. in prin. ⁊ de act. emp. Bal. ſuꝑ. ij. ff. vete. 1ADDITIO. c ¶ Subſidi um facti. Sꝫ ſubſidiaria in quem actio factū cōpetat ⁊ quō vide tu copioſe. d. Iaſ. may. i.§. actio nū. car. xcvi. ī. ſtitu. de actio. Si certum petatur.

De iureiurando. a ¶ Uel mu nicipali. Uide ad maͣm qͥ hn̄ tur ꝑ alex. de imo. in ꝯſ. xxx viij. in pe. col. in. iij. ꝑte. ⁊ in pſi. liij. ꝑ totū. ea. parte. ⁊ in ꝯſi. cxxv. i. vii col. in. i. ꝑte. ⁊ in ꝯſi. xxxvij. ī ix. co. i. ij ꝑte. ⁊ in ꝯſi. xxxix. iiij. ꝑte. ⁊ ī ꝯſi. ciij. in vl. col. ī iiij. ꝑte. ⁊ ī ꝯſi. cij. ea ꝑte ī. ij. col. cū ſeq. Et ꝗd ſi talia ſta tuta diſponer tia ſuꝑ iur. ſint ꝯfirmata a ſede apoſtolica. vide ꝑ eū ī ꝯſi. lix. in. i. ꝑte. in iij. col. ⁊ ī ꝯſi. cvi. in. iiij. ꝑte. ⁊ ī ꝯſi. xxxvij. ī. ij. ꝑte. ix. col. ADDITIO. b ¶ Iuramē tū. Sed qn̄ iu ramētū ip̄ꝫ ob liget. ⁊ qn̄ nō. ⁊ q̄ ꝯditōes ſi ue clauſule ta cite in eo ſint⁊ ſubintelligā tur. vide lucu lēter. do. Iaſo. may. in.§. iteꝫ ſiquis. car. lv. preſumatur iuramētū corporale. no. in. c. vt circa. de elec. lib. vi. ⁊ qualiter puniat̉ a. l. vel iudice pars periura. hēs .sͣ. de infa. l. lucius. in gl. de teſte. adde qd̓ hēs. jͣ. ad. l. cor. de ſicca. l. i.§. ij. ⁊ teſtis non iurat extra iudicium ita ꝙ ꝓ bet ſed ꝑs ſic. ⁊ adde qd̓ no. C. de teſta. l. hac ꝯſultiſſima. .§. pe. ⁊. jͣ. de arbi. l. i. ⁊. l. diem.§. ſi plures. Et iuramentū ꝑtis eque valet in negatiua ⁊ affirmatiua. ſed non dictū teſtis. adde qd̓ no. ff. de iti. actuqꝫ priua. l. i.§. i. ¶ Quero d̓ aliꝗbus qōnibus: ⁊ primo queritur ex iuramēto aſſer torio de p̄terito vel de preſenti oritur obligatio. ⁊ ſecus eſt in iuramento obligatorio de futuro ꝙ non ꝓducit ob ligationem niſi in operis. vt. l. ſiꝗs ꝓ eo. in princi. de fide iuſſo. Rn̄deo. qꝛ iuramentū deciſorium alicuius litis hꝫ vim ſnīe. vt. jͣ. e. l. ⁊ quaſi ꝯͣctus. vt. jͣ. de pecu. l. ⁊ depoſiti .§. i. ſed non ita qn̄ ſuꝑ ꝯͣctu iurat̉. ꝓpterea nec hꝫ executionem paratā iſtud iuramētuꝫ obligatoriū de futuro. qꝛ non hꝫ vim ſnīe. ⁊ dixi. Item non obligat. qꝛ oīs obliga tio. aut eſt ex contractu vel quaſi. aut ex delicto vel quaſi ⁊ ex contractu. aut ex re. aut verbis. aut litteris. aut cōſenſu. nō aūt eſt ꝗnta ſpēs.ſ. iuriſiuran. vt inſti. de obli.§. ſequēs. vn̄ iuramentū non veſtit pactuꝫ. qꝛ ip̄m ex ſe non hꝫ ciuile vinculuꝫ. niſi in oꝑis. vt. ff. de oper. li. l. iuriſiurādi. Nudū pactū aūt tūc dr̄ qn̄ deficit forma.i. ſolēnitas. ⁊ vbi eſt defectus ſolēnitatis iuramētum non ſupplet taleꝫ defectum. qꝛ diuerſa res eſt ſolēnitas qͣꝫ iuramētū. In iu ramento enim eſt religio addita ꝯſenſui. ſicut ſtichus nō eſt ſeius. ⁊ ſicut ſtipulatio nō eſt locatio. qꝛ formaliter ⁊ eſſentialiter differūt. ¶ Scd̓o no. qui ſunt caſus in ꝗbuꝫ non vꝫ iuramentum ad obligādū. Rn̄deo vbi non inter uenit ꝓmiſſio ibi iuramentū hꝫ vim nude pollicitationis. ⁊ non obligat niſi in operis. vt dixi vel niſi in eccleſia ⁊ republica. vt. jͣ. de pollicitatio. l. pactuꝫ. ⁊ no. sͣ. de ſacroſan. eccle. l. illud. Item non valet iuramentū obligatoriū. rō iu ne etatis. vt qꝛ pupillus. nā nulli religioni pupillus aſtrin de gitur. fallit in. l. vlti. de libe. ca. nam imꝑfectuꝫ ꝯſenſum n hꝫ. vt. C. de re mili. l. fi. Item nō valet rōne ꝓdigalitatis ſi de xx ꝓdigus cui eſt bonis interdictum iurat non valet. qꝛ eſt o1. inhabilis. vt. jͣ. e. l. tutor.§. prodigus qui pupillo equipein rat̉. vt. sͣ. ti. i. l. certi cōditio.§. qm̄. Item non valet ꝑꝑ deū. fectum mentis vt in furioſo ⁊ mente capto. vt. ff. de regu. in iur. l. in oībus. Item non vꝫ ꝑꝑ defectuꝫ ſenſualitatis. vn̄ ii ⁊ mutus non iurat qꝛ nō pōt loqui. ⁊ iuramētū reꝗrit verj. i ba. alij dicūt ꝙ ſufficit ꝙ intelligat ꝗd agat lꝫ non loquaT tur. ⁊ ſic nutu ⁊ actu iurabit. arg. jͣ. ad trebel. l. quidā ita jͣ..§. ſi pupillo. C. qui teſta. fac. poſ. l. hac ꝯſultiſſima. melius i. facit. l. diſcretis. Item non vꝫ ꝑꝑ defectum ſue ptātis. vn̄ ſi. filiuſfamilias iurādo in mac. vel vbi ꝯͣhere ꝓhibet̉ non fir ij. mat ꝯͣctum iurando. vt no. de bo. que lib. l. fi.§. filijs aūt. Et gta Item nō vꝫ fauore publice vtilitatis. vt. jͣ. de le. i. l. ſiquis inquilinos.§. fi. ⁊. C. de agri. ⁊ cenſi. l. quēadmodū. Iteꝫ en̄ int nō vꝫ qn̄ iurat̉ in p̄iudiciū rei publice. vt. jͣ. ad mu. l. fi. vel ſe alterius tertie ꝑſone. ar. sͣ. d̓ pac. l. ſi vnus.§. ante oīa. ⁊ ar. ca. extra de iureiur. c. venientes. Item non vꝫ ſi iuret̉ nō fieri id qd̓ p̄ceptum eſt fieri. vt ſi iurat pater nō alere filiuꝫ. qꝛ .in ꝯſi. eſt cōtra p̄ceptū legis naturalis. nā iura naturalia nō pn̄t te. tolli. vt inſti. de iure na.§. ſꝫ naturalia. Iteꝫ non valet ſi iu vl. ret̉ fieri id qd̓ eſt prohibitū fieri. qꝛ eſt contra bonos mo oi. res vel ius naturale vel diuinū. vel ꝑtinet ad cōtumeliam ſuꝑioris. vt. jͣ. de verb. ob. l. ſi ſtipuler. ⁊ in. c. nō eſt obliga mē toriū. extra de reg. iur. ¶ Sed hic querit̉ ꝗd ſi non eſt ꝓ iu hibita datio vel factū ſeu executio. ſed ipſe ꝯͣctus eſt ꝓhi bitus. an valei iuramentū. ⁊ vr̄ ꝙ ſic. nam ꝯͣctus vſurari nō n us eſt ꝓhibitus. tn̄ valet iuramētū. qꝛ executio eſt ꝑmiſſa. vt extra de iureiur. c. debitores. Quidam dicūt ꝙ aut iuta inta ramentū eſt reprobatuꝫ exp̄ſſe a iure cōi vel municipali ga ⁊ tunc non vꝫ. vt. C. de leg. l. non dubiū in fi. aut expreſſe ſcu ſo. approbatum. ⁊ tunc vꝫ. vt in auc. ſacramenta puberū. aut teꝫ lex nō facit mentionē de iuramento. ſed facit mētioneꝫ de .lv. ꝯͣctu tm̄ ꝓhibendo. ⁊ tūc aūt ꝓhibet fauore ſpāli. ⁊ valet tio. iuramentū. de iureiur. mulieres. aut odio ſpāli ⁊ non valet iuramētum vt in macedoniano. qꝛ non pōt renūciari aliquo modo. vt. jͣ. ad macedo. l. tam ⁊ ſi. aut rō ꝓhibitio nis nō eſt fauor vel odium. ſed alia rō eꝗtatis. ⁊ tunc ſiue ꝓhibitio cōtineat ius bonuꝫ ⁊ equū. ſiue equū tm̄ vel bo num tm̄ non valet iuramentū. qꝛ ſicut cōtra laudabilē cō ſuetudinem non valet iuramentū. ita nec contra laudabi le ſtatutum. facit qd̓ no. C. de collatio. l. pactum. Et ideo ſi dicit ſtatutum. ꝙ mulier nō poſſit ſe obligare ſine ꝯſenſu duorū conſanguineoꝝ ſi obligat ſe nō ſeruata hac forma nō valet obligatio lꝫ interueniat iuramentū. ideꝫ ſu dicit de minore vel filioſa. qꝛ vbi eſt defectus forme ve ſolēnitatis non valet iuramētum. nam vbi deficit forma vr̄ deficere ius cōmune ⁊ obligatio naturalis deficit. vt. jͣ. de conſti. pec. l. i.§. i. idem̄ ſi ſtatutum imponat p̄cium rebus vendendis. nam vbi ꝯͣctus continet iniꝗtatem. ⁊ ē vltra modum taxatū a iure nō naſcit̉ obligatio naturalis. vt. jͣ. de condi. inde. l. ſi non ſortem. in fi. prin. qꝛ lex dānat con tractum tanqͣꝫ iniquū. ſecus ſi reꝗrit̉ ſnīa hominis. vt. C. de reſcin. ven. l. iij. ⁊ ibi no. ¶ Sed ꝯͣ iſtud opp. ſic iſtud iuramentū nō pōt negligi ſine peccato. qꝛ frangit̉ fides. ergo auctoritate epiſcopali dꝫ cogi iurans vt ipſum ob ſeruet. vt. c. ij. de pac. li. vi. Itē nō vr̄ tolli naturalis obl̓o lꝫ lex caſſet ꝯͣctus. vt. jͣ. de ꝯdi. inde. l. ſi pene. in prin. Sed dicam ꝙ omiſſio modi ⁊ forme reddit nullum ipſum factum principale. ergo ⁊ acceſſoriū.ſ. iuramentū. ⁊ id qd̓ nullū eſt nemo tenet̉ obſeruare. al̓s non differret nullū ⁊ aliqd̓. Nec ob. c. qͣꝫuis. qꝛ ibi non erat defectus modi vel forme. ſꝫ qꝛ. l. nō vult eo tꝑe id fieri. qm̄ de ſucceſſore nō eſt tractandū ante mortē.ſ. per viam pacti. ſed ꝑ viā cōditionis vel modi dic. C. de tranſactio. l. cum donationis. Sed ius canonicū nō curat de tꝑe. qꝛ inter viuos pōt re nunciari ſucceſſori. non tn̄ credo ꝙ in generali renunciatione veniat legitima. C. de inoffi. teſta. ſi qn̄.§. fi. ⁊ qui petit legitimam tm̄ nō dr̄ heres vniuerſalis. jͣ. ꝙ cum eo. l. i. in fi. ⁊ no. C. de rei ven. l. cum a matre. Et heres vniuerſa lis nō patit̉ aliā falc. niſi legitimā. vt. l. oīno. Renunciatio ergo hereditatis ſeu vniuerſitatis nō trahit̉ ad legitimaꝫ de hoc per gl. de trāſ. l. de his. Itē nō obſtat. c. debitores qꝛ ibi eſt pactū recipiētis ꝙ nō excuſat iurātem. ⁊ ſic dꝫ ī pleri iuramētū. qꝛ hoc non facit ꝓpter hominē. ſed ꝓpter deū quē in teſtem adduxit. eo. ti. c. i. Sed ꝗd ſi iuraui tibi dare. x. tu inde nō ſoluiſti gabellā. vel non poſuiſti in exti mo vel nō aſſignaſti in libro cōmuni. vnde ſtatutū terre pͥ puat te. An ep̄s coget me ad ſeruādū iuramētūᵇ. videt̉ ꝙ non. qꝛ facto tuo exceptionē queſiui ⁊ iuramētum dꝫ intelligi rebus ſic ſe habentibus. ar. de cōdi. ob cau. l. ꝙ ſer uus. qꝛ defenſio ſuꝑueniens impune op. l. fi. C. de ſpon. In cōtrarium videt̉ ꝙ ꝯſtitutio penalis nō tollit natura lē obligationē. d. l. ſi pene. Nam poſtqͣꝫ obligatio eſt con tracta modus vel ꝯditio nō tollit ipſo iure cām. vt no. sͣ. ti tu. i. l. lecta. C. de p̄ci. impe. of. vniuerſa. So. aut pena pͥua tionis orit̉ ex diſpoſitione iuris cōis. aut ꝑ ſtatuta. primo caſu ep̄s nō ītromittit ſe. C. de p̄ſcri. xxx. an. ſicut nō ꝑꝑ de lictū rei. vt qꝛ mala fide ſciens ſe teneri nō ſoluiſſet. Naꝫ maior mora nō minuit pactū. de p̄ſcrip. qm̄ omne. immo potius lꝫ augere. jͣ. qd̓ cum eo. l. iiij.§. pen. de pe. ſi diutine de vſur. mora. In ſcd̓o caſu vt in p̄ſcriptione ſtatutaria. ⁊ in dictis exēplis non credo ꝙ ep̄s in ſua ſpirituali iuriſdi tione ligetur ad obſeruantiam ſtatutoꝝ. vt no. Io. an. de ope. no. nun. c. i. Sed in his que pertinent ad forū anime etiā inter laicos ep̄s ſeruat ſtatuta ipſorū. vt no. de poſtuex ea cā. Si aūt a principio non tenet actus. iſta nō eſt pe na ſed omiſſio debiti modi a principio. ⁊. l. obuiat princ. ⁊ ep̄s nil pōt. qꝛ nullū fuit. ⁊ eſt ar. jͣ. de ac. ⁊ ob. obligatꝭ. qui proprijs. Et dixi. sͣ in alia. q. Alij dicūt ꝙ ſemꝑ fides eſt implenda deo. ſed ſi eſt indebitum repetit̉ tanqͣꝫ īdebi tum per. c. debite. Et dicit ſanctus bernardus ad eugenum puritatem debemus proximo. conſcientiam nobis. ſi dem deo. tn̄ ibi loquitur de fide ſpirituali non de fide ꝓmiſſionis que debetur deo ⁊ proximo. Item non valet iu ramentum

De iureiurando. minoribus. l. minoribus. Sed ſi vult officio iudicis d̓ bo nis debitoris excuti videt̉ ꝙ hoc poſſit facere probando teſtibus inopiam ipſius. argu. C. de heredi. ac. ſi adulta. ⁊. ff. de priuil. cre. ſi creditores in fi. ⁊ ſic dabuntur hi te ſtes etiam lite non ꝯteſta. contra eū qui excip. de reo locu plete conueniendo. Nam properatio cauſe li. non conte. probat̉ ⁊ exaīatur ⁊ de calūnia iuratur. vt. C. de iura. cal. l. ij. ⁊ de ordi. cog. ſi qn̄. ⁊ de proba. Circa iſta enim quia ſunt delatoria eo tꝑe ꝓbātur. vt. C. ad. l. iul. de adul. quo niā alexandrum. ⁊. C. de ꝓba. l. ex perſona. Sed ꝗd ſi teſtes dicant ſe nihil ſcire de diuitijs vel paupertate cū forſitan non inueniantur immobilia. nec appareant mobilia nōne ſufficit ſi pretor dicit nihil īuenio de bonis talis. ſic videt̉. qꝛ quod nō reꝑitur eſſe nō creditur. vt. ff. de ꝯͣhen. emp. l. in. l. ⁊ ibi no. ff. de re iudi. a diuo pio quaſi per totam. ⁊ de his qui no. infa. l. fi. ⁊ de leg. ij. l. vnū.§. fratres. ⁊ de leg. i. cum res.§. ceterū. ⁊ cōmo. ſi is qui. ⁊. ff. quēad. teſta. aperi. l. arbiter.§. fi. ⁊ de cond. inſer. l. fi. ⁊ ar. ad ſille. l. ⁊ ſi percuſſor.§. pe. ſed credo vtilius ꝙ iudex cōqui rat a conuicinis ⁊ faciat iurare ſaltim duos ſi ſciunt de bo nis illius vt iudicent. argu. C. de iure deli. ſcimus.§. licen tia. ⁊. C. de his qui ad eccle. cōfu. l. preſenti. ⁊ dꝫ talis ſen tentia interloquendo ferri.ſ. reum non reperiri ſoluēdo. vt. ff. de confir. tu. l. tutores. Sed ꝗd ſi hoc facto fideiuſſore ꝯuento nunc appareat principaleꝫ bona habere. rn̄. non nocere quin fideiuſſor condemnetur. ar. C. de appel. l. fi. ⁊. ff. qui ſatiſ. cog. l. ſciendum. in fi. ¶ Sed adhuc qͥro ſuper eo quod diximus de abſente principali videtur ꝙ petere debeat actor ꝙ bonis principalis abſentis curator detur. vt. C. de poſtli. reuer. l. iij. ⁊ qui petant. tu. l. i. prete. leges predicte. que de excuſſione loquunt̉ dicūt bo na debere excuti. nō perſonas. Rn̄. contra abſentꝭ. nō po teſt loquere lit. non conte. ſed ſi reus pn̄s eſſet perſonaliter arctaretur. vt. C. de bo. auc. iudi. poſſide. auc. ei qui īfi. Mar. de fano. ¶ In gl. qͥ incipit ſi hēs dari. vel dic cuꝫ queritur an teneat ſtipulatio imꝑſonalis ꝙ aut ē īꝑſonali tas ex parte promiſſoris. aut ex ꝑte ſtipulatoris. Primo caſu aūt circa verbū obligatiuū. aut circa verbuꝫ executi uum. Primo caſu nō valet. vt in auc. ſi qn̄ de conſti. pec. Scd̓o caſu valet. vt hic ⁊c. ⁊. l. illa.§. i. de ver. ob. ¶ Si aūt eſt imperſonalitas ex parte ſtipulatoris vꝫ ſtipulatio. vt in.§. griſogonus. ⁊. l. ſtipulatio iſta.§. ſicut. de ver. ob. ẜm doc. in vltimis voluntatibus non vitiat imperſonalitas. l. ſi ſeruus.§. qui margaritam. de leg. i. ⁊ no. Qui ꝓmittit curare non tenet̉ p̄ Cabeo alt. aſe ſoluere. vn̄ non cogitur liteꝫ conteſtari ſi offert idoneum expromiſſorem. h. d. ⁊ adde quod dicā. jͣ. ti. i. l. iuſiurandū. ⁊ ad pecunias.§. fi. ¶ Op po. hic videtur ꝙ in perſonalibus ꝓmiſſio valeat.ª cōtra .C. de conſti. pec. auc. ſi qn̄. ⁊ vide.§. accedit. C. de rei vx. actio. ⁊ vide Bar. in. l. vxorem.§. cum teſtamento. jͣ. de le. iij. in quibus dr̄ ꝙ quis ſtipulando ſimpliciter ſibi nō vr̄ ſtipulari. ſed ibi eſt ſpāle fauore dotis. So. hic ꝓmiſit ſe curaturū. ⁊ ſic in verbo obligatiuo ⁊ executiuo fuit adie cta perſona. ¶ Op. ⁊ videtur ꝙ valeat imperſonalis ſti pulatio. vt. jͣ. de verb. ob. l. ſi ita ſtipulatus.§. griſogonus. ver. ſequens ſtipulatio. So. ibi eſt imperſonalitas ex per ſona ſtipulatoris. ⁊ iſta non vitiat. alia ex parte ꝓmiſſoris ⁊ vitiat ⁊ hoc in ꝯtractibus. ſed in vltimis voluntatibus non vtiat imperſonalitas. qꝛ ſemper videt̉ damnatus heres. vt. jͣ. de leg. i. l. ſi ſeruus.§. qui margaritam. ¶ Opp. qn̄ verbuꝫ facere vel curare addit̉ dationi intelligitur de ipſa datione ⁊ ſolutione. vt. jͣ. de leg. i. l. ſi heres. Sol̓. ibi in vltimis voluntatibus hic in contractibus. nam facere quod detur eſt duplex immediatum. ⁊ hoc ſit ſoluendo. ⁊ ita intelligitur in vltima voluntate ⁊ per mediam perſonam. ⁊ hoc ſit dando expromiſſorem. vt hic. ¶ Op. ſi hoc eſt verum. ergo ſi reus promiſit. x. ⁊ fideiuſſor ꝓmit tit ſe facturum ⁊ curaturuꝫ non valet ꝓmiſſio. qꝛ promit tit aliud qͣꝫ reus. ſed lex dicit contrarium. jͣ. de fideiuſſo. l. ſicut reus. Sol̓. quedam glo. dicit ꝙ in obligationibus facti fideiuſſor dꝫ ꝓmittere ſe facturum ⁊ curaturum. ſe cus in obligationibus dandi. vt no. jͣ. de verbo. obli. l. cuꝫ filius.§. ſi ſtipulatus. ſed lex illa ſicut reus dicit contra ⁊ ideo dic ꝙ fideiuſſor accedens promiſſioni promittens ſe curaturum videtur promittere illud idem quod reus. al̓s non valeret fideiuſſio. non obſtat iſte tex. qꝛ intelligit̉ in obligatione principali que poteſt habere quālibet for mam non in obligatione fideiuſſoria. Ex lec. ant. ¶ Qui non promiſit dare ſed dari liberat̉ dando expromiſſorem. h. d. Sapit ergo naturam obliga tionis facti cuꝫ non cogatur preciſe ad dandum. ⁊ hoc ē. ideo qꝛ verbum dari eſt imperſonale. ⁊ ideo non refert a quo detur. ⁊ ſic not. vel ẜm glo. ibi in vltima voluntate. hic in cōtractu. ⁊ vtrum imperſonalitas vitiet obligatio nem vel executionem obligationis. dic per Cy. in auc. ſi quando. C. de conſti. pecu. ⁊ per Moder. in. l. ſtipulatio iſta.§. ſicut de verbo. obligati. vltimam autem voluntatē non vitiat. vt. jͣ. de leg. i. ſi ſeruus.§. qui margaritam. vbi ē tex. no. ibi decem dari a ꝓmiſſore. ¶ No. hic ꝙ libellus non dꝫ formari niſi ẜm naturam obligationis ⁊ ẜm ver bba contractusᵇ. Baldus. ¶ De iureiurando. Rubrica. Eſt aſſūUramentum pno diui ni nominis ad ꝯfirmandū fideꝫ iurātis ⁊ nomē dei. ⁊ qn̄qꝫ exp̄ſſe aſſumitur vt cum iuratur per deum vel ſancta euāge liaᵉ. qn̄qꝫ tacite vt cum iurat̉ per ſalutē. nam oīs ſalus a deo ꝓcedit. vt. jͣ. eo. l. qui per ſalutem. ⁊ ꝗ iurat per deū euꝫ in teſtē ſuum producit. vnde paria ſunt hec dicere iuro per deuꝫ. ⁊ dicere deus eſt mihi teſtis. vt ī auc. quibus modis natu. effi. legi.§. qm̄. col. vi. ⁊ ibi no. ⁊ nota ꝙ multiplex eſt iuramentum. vt no. in glo. ⁊ adde 41 ꝙ iuramentum teſtis dꝫ eſſe de his que ſenſu percipiunt̉. A ſed iuramentum partis eſt etiam de alijs que indubitan hic ter nouit. vt no. Inno. de iuramen. calum. c. fi. ⁊ dat̉ par lat ti terminus ad deliberandum. ſi dicit ſe dubitare ⁊ petat vel ꝯ terminum ad deliberandum. vt. jͣ. e. l. iuſiurandum. ⁊ ad cūi pecunias.§. fina. ⁊ in teſte nō occurrit modo lex que hoc dicat. tn̄ idem credo. qꝛ eadem eſt rō equitatis. ⁊ valet iu AI ramentum partis etiam extra capitulum. ſed teſtis nō po b ¶ teſt iurare niſi ſuper eo ſuper quo ꝓducitur. vt no. jͣ. e. l. ſi ctu. ter duo.§. idem̄ iulia. ⁊ valet iuramentum partis etiaꝫ per ꝓ fort curatorem vel nuncium. extra de teſti. preſentium. lib. vi. at. ⁊ ſed non iuramentum teſtis qꝛ teſtis non pōt conſtituere ꝑea ꝓcuratorem vel nuncium. ſed teſtis per ſeipſum loqui dꝫ tur ri ac vt iudex videat motus corporis vultus ruborem vel pa 4 lorem vocis tremulentiam ⁊c. vt. jͣ. de teſti. l. iij.§. idem di dū. uus. ⁊ ſi teſtis dicat vera eſſe interrogatus de ſcientia. rn̄ cū ⁊ dit. qꝛ eſt fama neutrum probat. qꝛ non reddit rationem brat tineper ſenſum corporis. ⁊ ipſe nec loꝗtur per modū redditi deſa uum rōnis. ⁊ ideo dꝫ reddere rōnem ſufficientē. ergo nō Iaſ. probat niſi adijciat rōnem ad famam. nam etiam teſtis ꝗ ti. d̓ dicit ſe nihil ſcire ſuper capitulo de veritate poteſt proba ⁊ in re famam. ⁊ refertur fama etiam ad articulos. ⁊ non pro car. j bat eos. vt no. in ſpec. de notorio crimine.§. fama. ver. ꝗd 5 ſi teſtis interrogatus ſuper pluribus. niſi dictum ſuper fa lia. 2 ma non eſſet ſimplex ſed ſolum de teſtificatis ⁊ cōiter ita in. c. ſit ⁊ ex iuramento teſtis non oritur actio. ſed ex iuramen de iu to partis ſic. vt no. jͣ. e. l. ſed ⁊ſi poſſeſſori.§. fi. ⁊ in iuramē iurat prin. to teſtis reꝗrit̉ ordo iudicioꝝ. ſecus in iuramento ꝑtis. mes vt. jͣ. e. l. nā ⁊ poſtea.§. ſi minor. ⁊.§. ſi is. ⁊ iuramentum te geliuſtis vnicum eſt tm̄.ſ. neceſſariū. ⁊ iō non pōt deferri niſi atur. qꝛ iudice. arg. jͣ. ii. i. l. videamus.§. deferre. ⁊ ſi in actis repe. rans affert̉ rit̉ teſtis iuratus. an ꝓbatur iuratus. no. jͣ. de dote p̄leg. l. ſte ſic theopompus. ⁊ an iudex ſecularis poſſit reciꝑe iuramen geliutum in eccleſia. no. jͣ. eo. l. iuſiuran. e a ¶ Ualeat. . Adde. d. alex. hic in. l. ſtipulatio.§. ſicut d̓ ver. ob. ⁊ bar. ī ꝯſ. inc. beluiſ. fuit cōfeſſus. l ADDITIO. b ¶ Uerba ꝯͣ ctus. Sed qͣli ter iſte libellꝰ formari debeat. ⁊ narari ēt ꝑea q̄ ꝯcluda tur partē tene ri ad aliꝗd da dū vel faciendū. ⁊ nūꝗd lo cū ⁊ tp̄s celebrati ꝯͣctus cō tinere hēat. vi de latiſſime. d. Iaſ. may. ī pͥn. ti. d̓ aet. car. v. ⁊ in.§. oīum car. xiij. ti. eo. ¶ Euange lia. Add̓ Fely. ilie querelaꝫ. de iureiurā. in iurare ꝑ fideꝫ prin. iij. col. ꝙ meā ⁊ ꝑ euan geliuꝫ eꝗꝑan tur. qꝛ ita iufalis ꝑ fidem

De iureiurando. a ¶ Tranſa g ctio. an aūt cō promiſſum di cat̉ eē traſactō vide. d. alex. d̓ imo. ī ꝯſi. lxxx ij. in fi. vl. col. ī i. ꝑte. ⁊ in ꝯſi cxviij. ī. ij. col in. ij. ꝑte. ⁊ ad de. d. bar. ſoci. in ꝯſi. cclxxxij inci. in pn̄ti. v̓. circa pͥmā. cir ca pͥn. ij. col. ⁊ v̓. circa ſcd̓aꝫ ī ij. ꝑte. ꝙ arbi. tramētū ipſuꝫ ſimul cū com promiſſo ꝑtiū cēſet̉ ⁊ ē trāſa ctio celebrata ab ipſis parti bus. are. C. de iur. calum. l. ij. nam etiam vera cōtumacia nūqͣꝫ repellit ab appellando niſi cōſiſtat in non veniendo. nam tunc ꝯͣhitur hermodiciuꝫ.i. derelictio litꝭ. vnde quaſi ha bens litē pro derelicto non dꝫ vlterius audiri. ſecus in cō tumacia eius qui cōparet. vt. jͣ. de appel. l. creditor.§. iuſſus. Item ex iudiciali iuramento oritur actio ſi iurat̉ ſuꝑ actione ex neceſſario non. vt no. inſti. de act.§. preterea. ⁊ dic vt dicā. jͣ. e. l. nam ⁊ poſtea.§. fi. alia dicam ſuis locis. ſed hec ad euidentia ſufficiant. NOVAADDITIO. ¶ Ex lectura antiqua. ¶ In glo. fi. l. i. ibi voluntatꝭ. vel ibi verba ſunt ꝑſonaliter concepta. qꝛ eſt ibi verbum facere quod eſt perſonale non dari quod eſt imperſonale. vel dic. aut ſtipulatio con cipitur per verbum imperſonale. aut per verbū perſonale. aut per verbum perſonale ⁊ imperſonale. Primo caſu aut verbū īperſonale importat dari aut fieri. ſi dari nō liberatur dando expromiſſorē ſi fieri vt verbū curari ſic. vt hic in gl. Scd̓o caſu loquitur lex ſi heres iuſſus. vel ibi dixit facere. quod factū etiam in datione requiritur. ⁊ factum dationis preciſe debetur aliud ſi per verbum curare. ⁊ iō in tertio caſu vt ꝓmitto curare dari. l. ſiꝗs ſti.§. i. Tranſactio eſt Uſiurandum. actus per quē recedit̉ a cōtrouerſia ꝓpter aliquā aliā reꝫ vel ſpēm iuramētū eſt actus ꝑ quē dirimit̉ cōtrouerſia. qꝛ declarat veritateꝫ que eſt aut eſſe dicit̉. cum oīa eſſentialia generis inſunt ſpēi qūo iuramētum eſt ſpecies trāſactionis. Rn̄deo qꝛ ille qui iurat aliꝗd facit aduerſa rio. iurat enim vt. jͣ. e. l. ſiꝗs euꝫ. ⁊ pro aliqua re dꝫ accipi. qꝛ aduerſarij voluntatem cōpleuit. ar. jͣ. ti. ij. l. pe. alicuius ergo facti interuētu recedit̉ a lite. ſicut in tranſactione ve ra. dr̄ aūt trāſactio interdum.i. pactio nō gratuita ſuper li te preſenti vel futura que nō eſt. al̓s deciſa. vt. jͣ. de cōdi. in de. l. eleganter.§. ſi poſt. interdum.i. iuramentuꝫ deciſiuū delatum inter partes. vt hic. Interdum.i. lauduꝫ arbitra toris. vt in auc. vt diffe. iudi.§. i. Moderni dicunt ꝙ arbi a tramētū nō eſt trāſactioª ſed declaratio tranſactionis. cō promiſſum autem eſt tranſactio non declarata ſed de cla3 randa per arbitratorem. non enim poſſet ipſa tranſactio 3 conferri in alium ſed declaratio tranſactionis ſic. ar. jͣ. de x rebus dub. l. vtrum.§. cum quidam. ⁊ de le. i. ⁊. l. quidā. ⁊ differt a tranſactione vera. qꝛ iniquū laudum dꝫ reduci ad equitatem. vt. jͣ. pro ſocio. l. vnde ſi nerue. ſecus in veqͣ ra tranſactione. que certe omni iudicio emanauit inter ꝑi. tes. vt. jͣ. ad trebe. l. lucius.§. fi. Item dr̄ tranſactio in gene ij re.i. trāſitus actionis. ⁊ ſic hꝫ ſub ſe dictas ſpēs vt hic. ⁊ ſicut non valet tranſactio ſuper certo declarato ſententia 2 liter. vt dixi. jͣ. de condi. inde. l. eleganter.§. ſiquis poſt. ⁊ i etiam dixi in. l. ſi diuerſa. C. de tranſac. ⁊ in. l. i. C. quando prouo. non eſt neceſ. ⁊ ſic nec compromiſſum nec lauduꝫ 3 arbitratoris. facit qd̓ no. C. de ep̄iſ. audi. l. ſi qui per Cy. ar. cōtra. jͣ. de duobus re. l. duobus.§. fi. ſed ibi negatio faa ciebat rem dubiam. vt. d.§. ſi poſt. ⁊ hec vera in qōne in ta arbitris iuris. qꝛ eorū ſententia eſt vera. cuius ſententia ſi li ne cauſa non poteſt renunciari. vt no. in. l. ſi diuerſa. ſentē tia etiam diffinitiua non valet ſuper eo quod diffinitum ē per aliam ſnīam quod eſt verum ex eadem inſtantia niſi prima ſentētia ſit nulla ipſo iure. vt. jͣ. de accuſa. l. abſentē. vel niſi per viam reſtitutionis. vt. sͣ. de in integ. reſti. l. diuus. Item ex alia inſtantia non valet. preſertim ſi eſt ideꝫ iudex. qꝛ eſt cōtrarius ſibiipſi nec poteſt ignorare que fecit. vt. jͣ. de proba. l. quotiens.§. fi. vel niſi ſit ſupplicatum appellationi ⁊ actū de nullitate vel petita reſtitutio vel ni ſi incertum ſit an pronunciatuꝫ ſit. vt dicto.§. ſi poſt. ⁊. C. de tranſac. l. ſi cauſa. ⁊ sͣ. fami. herciſ. l. quedam mulier. ⁊ de iure patro. l. carmelia pia. ⁊ hoc verum niſi prime ſen tentie renunciatum ſit. nam lꝫ quo ad fiendam ſententiaꝫ ſecūdam ex eiſdem actis non valeat renunciatio. qꝛ inſtā tiam completam ⁊ finitam in ſtatum litis precedentis re ducere non poteſt. ar. jͣ. de ſolu. l. qui res.§. aream. ⁊ no. C. de tranſa. l. ſi diuerſa. tn̄ ex alia inſtantia ſecus preſertim ſi feratur ex nouis probationibus que poſtea emerſerūt in litem. arg. jͣ. e. l. admonendi. ⁊ facit. jͣ. de re iudi. l. acta. ⁊. l. actoris verba. ⁊ idem in arbitris dico vt non valeat ſecū dum contra primuꝫ. etiam ſi data ſit poteſtas arbitro lau dandi ſemel ⁊ pluries. nam hoc intelligatur coniunctim ⁊ diuiſim. vt. jͣ. de arbi. l. quid tn̄. non auteꝫ ꝙ poſſit corri gere diffinitiuam. vt eo. ti. l. qualem.§. fi. cum. l. ſeq. valet etiam ſecunda ſententia ꝯͣria prime ſi prima fuit condem natoria. ſecunda abſolutoria. qꝛ potuit fieri propter nouas exceptiones. vt no. C. de excep. rei iudi. l. duobus. ſecus econtra ſi prima ſit abſolutoria ⁊ ſecunda cōdemnatoria. qꝛ hoc de iure fieri non potuit per nouas allegationes. ⁊ ita intelligitur. l. i. C. quando prouo. non eſt neceſ. ẜm Guil. ibidem. Sed in ꝯͣrium facit. jͣ. de cōditio. in de. l. iulianus. ⁊ adde quod no. extra de re iudica. c. inter monaſterium. ſed in ſententia interlocutoria. dic vt in. l. quod iuſſit. jͣ. de re iudi. In decreto voluntarie iuriſditionis. dic vt. C. de peti. heredi. l. ſi putas. ⁊ de excuſa. tuto. l. qui teſtamento. ⁊ de tuto. ⁊ cura. da. ab his. l. tutor ſi petitus. In decreto contentioſe iuriſditiōis dic ſi feratur ex contumacia quadiu poteſt cōtumax ſe purgare pōt reuo cari. extra de conſti. c. ex litteris. ⁊ de colla. bono. l. i.§. ſi frater. ſi fertur ex meritis cauſe vt in ſecundo decreto. dic vt. C. de re mili. l. ignorare. differt tn̄ in p̄dictis appellatio a nullitate. qꝛ appellatio etiam iniuſta abſorbet pronunciatum. vt. jͣ. ad munici. l. i. in fi. ſed queſtio nullitatis non vnde niſi petitio nullitatis ſit vera nihil oꝑatur. ⁊ hoc dicit Dy. ꝙ bānitus agēs de nullitate poteſt interim offendi. vt. jͣ. de acquir. poſ. l. iij.§. ſi ſeruus. per Dy. ſupple ſi re vera tꝫ bānum. ⁊ eſt aliquod quod qͣꝫtum ad diſpoſitio nē legalē inſpicit̉ veritas. vt. jͣ. de ꝯdi. ob cau. l. ſi pecuniā. ⁊. l. ſi ſeruū. Si aūt re vera ſit nullūnō poteſt offendi nec excuſat offendentem ſentētia de facto lata. vt. jͣ. de iniuſto teſta. l. ſiquis filio.§. qd̓ ſiꝗs. qꝛ debuit expectare ſentētiā ſecūdam. ar. de excu. tuto. l. cum diximus. bannum etiam cum ſit interlocutoria poteſt reuocari contrario imperio ꝗa expectat poſt ſe ſententiam diffinitiuam. Item qꝛ fert̉ ex ſola contumacia vnde purgari poteſt vſqꝫ ad ſentētiā diffinitiuam. vt. jͣ. de cuſto. reo. l. diuus. ⁊. jͣ. iudi. ſol. l. iam tamē. niſi lex municipalis aliud diſponeret tūc bannum elapſum haberet perpetuum vigorem. vt. C. de mo. mul. l. eos in fi. Sed qūo bānitus appellat cum ſit verus cōtu max. Rn̄deo eſto ꝙ ſit verus contumax ad ſnīam audiē dam appellat. qꝛ contumaciā ad ſententiā ponderat lex. poteſt eſſe etiam ꝙ citatus ad ſnīam perſonaliter hꝫ aliquam cām non veniendi. vt. C. de his qui per me. iudi. l. iij. ⁊ no. in. l. i. in fi. jͣ. ſiquis ius di. non obtemp. quam cau ſam tenet̉ exprimere in appellatione. nec tn̄ iudex a quo tenetur tunc defendere vel ſuperſedere exquo prima fa cie liquet ſibi de v̓a contumacia. vt no. in. c. ſi ante de do. in cle. ideo dixi cām apponendam. qꝛ ſi non adijceret̉ cau ſa conſtaret per ius ſcriptum libellum appellationis fore defectiuum. facit. sͣ. de mino. l. minor auteꝫ magiſtratus. ⁊ per Cy. in ſimili. C. de fideiuſſo. auc. preſente in. iij. q. ⁊ no. in. l. noſtra duas comparationes iuramenti ad tranſa ctionem ⁊ ad ſententiaꝫ. ⁊ queritur in quo eſt ſimilitudo ⁊ paritas ⁊ ī quo diſſimilitudo ⁊ diſparitas. ⁊ dic vt ī glEx lec. ant. ¶ Iuramētū dr̄ ſpēs trāſactionis. ⁊ habꝫ maiorē auctoritatē qͣꝫ ſnīa. h. d. No. hic ꝙ trāſactio dicit̉ large pro qualibet deciſiōe litis. ⁊ hoc modo laudum ar bitratoris eſt tranſactio nō aūt ſtricte ſumpto vocabulo. de hoc dixi. sͣ. de arbi. ſi de medijs.§. recepiſſe. ¶ In glo. ꝓut ⁊c. ibi qn̄ ꝓuo. non eſt ne. l. i. ⁊ no. C. de tranſac. ſi diuerſa. quod dic vt plene no. ī. c. inter monaſteriū. de re iu di. in nouella. ⁊ hoc verum eſt qn̄ ſentētia fertur ſuꝑ ſententia. qꝛ hoc non poteſt fieri niſi remedio appellationis reſtitutionis nullitatis. ⁊ ſupplicatiōis. Si aūt fert̉ ſuper actione prima. ſi ex eadem inſtantia non valet ſi ex nouo libello ſic. vt no. jͣ. de ex. rei iu. ſi duobus. ¶ Ex lectura

ramentum p̄ſtitum in fraudem legis. arg. jͣ. de ꝓba. l. qui teſtm̄. ⁊ de iure patro. l. ſi libertinus. Item nō valet iuramentū dolo extortum. qꝛ deceptus non videtur conſentire nec vi exactum. qd̓ verum eſt in ſacramento minoris vt in auc. ſacramenta puberū. ideꝫ in ſacramēto maioris ẜm ius ciuile. vt no. C. qd̓ me. cā. l. ij. Item non valet iura mentum ſimulatuꝫ. vt. C. plus valere qd̓ agit. l. in emptio ne. tn̄ dum res eſt in dubio. an ꝯͣctus ſit ſimulatus necne interim dꝫ ſtari iuramento nec audit̉ agens niſi primo pe tat relaxationem iuramenti ⁊ eam obtineat. ar. dicti. c. i. ⁊ adde qd̓ no. Inno. extra de elec. c. venerabilem. Item ſi iuramentū hꝫ tacitam vel expreſſam ꝯditionem nō ob ligat niſi conditio exiſtat. vt. l. fi. C. de non nu. pec. ⁊ debꝫ impleri naturaliter non per fictioneꝫ. qꝛ quo ad ſpiritua le vinculum inſpicitur veritas non fictio. facit qd̓ no. Inno. de immu. eccleſiaꝝ. c. qꝛ pleriqꝫ. Item ſi aduerſarius meus nō ſeruat mihi fidem nec ego cogor ſibi ſeruare iu ramentum. qꝛ naturalis equitas me defendit. ar. jͣ. de loc. pub. fru. l. i. in fi. ⁊. jͣ. loc. l. quero.§. inter locatorem. ⁊ sͣ. de rei vendi. l. fi.§. fin. ¶ Tertio querit̉ an iuramentum iranſeat ad heredē. Rn̄. aut eſt delatum ⁊ non preſtitum ⁊ non trāſit. vt. C. e. l. generaliter. ⁊ ideo ſi ꝓmiſi ſtare ſacramento tuo. ſi tu decedis anteqͣꝫ iures non tranſit hoc pactum ad heredem. Aut eſt p̄ſtitum. ⁊ tunc aut querit̉. an tranſeat quo ad robur ꝯͣctus. exemplū in auc. ſacramē ta puberū. ⁊ dico ꝙ lꝫ ipſum iuramentuꝫ non tranſeat. tn̄ tranſit effectus eius. nec pōt heres ꝯͣctum reſcindere. ar. jͣ. de ver. ob. l. ij.§. i. ⁊. C. de reſti. mi. l. que a patre. aut quo ad forum eccleſiaſticū ⁊ nō tranſit iuramentū ad heredē eius cui iurat̉ ſic. vt no. Inno. de iureiur. c. veritatis. ⁊. c. ij. de pac. li. vi. ⁊. c. vlti. de fo. cōp. e. li. Sed Abbas dixit ꝙ rōne iuramēti heres iurātis ſit de foro eccleſie. vt ipſe no. de ſepul. c. parrochi. qd̓ non eſt verum niſi iudiciū eēt ibi ceptū ꝯͣ defunctū. vt. sͣ. de iudi. l. vbi ceptum. Ex lec. ant. ¶ In glo. rubrice ibi. ⁊ hoc de veritate. ſꝫ qn̄ teſtis deponit de credulitate. qn̄ deponit ſuper actu ꝗ nō poteſt cōſtare niſi preſumptiue. vt. l. i. circa principiū de ven. inſpi. tunc non hꝫ iurare de veritate. ſed de credu litate. Item adde ꝙ differētia eſt inter aſſer. teſtis ⁊ ꝑtis. nā etiam teſtis de eo qd̓ indubitanter nouit niſi ſciat ꝑ ali quem ſenſum corporis non probat. tn̄ in iuramento par tis ſufficit ſcientia etiam non per ſenſum corporis: vt no. Inno. de iura. calum. c. fi. facit. jͣ. e. l. iij.§. deniqꝫ. ¶ Ex lectura antiqua. NOVAADDITIO. ¶ In glo. multipliciter. ⁊ ibi ⁊ hoc de veritate. vnde ſi teſtis deponit de credulitate. ideo non valet dictū ſuū. qꝛ deponit nō iuratus. Item teſtimoniū de credulitate non eſt de re ipſa ſed de opinione teſtꝭ vnde non deponit ſuꝑ facto ſuper quo producitur. Item qꝛ ideo ꝓducit̉ vt veritas exquiratur ſed aliud eſt ita eſſe ⁊ aliud credere. nā veritati quicquid contradicit eſt impoſſibile ſed non cre dulitati. Item vide qd̓ no. Inno. extra de iuramento ca lum. c. cum cauſam. Aximum remediuꝫ. Iuramentū voluntarium eſt illud in quo reꝗ ritur cōſenſus vtriuſqꝫ partis. iudiciale eſt illud in cuius delatione reꝗritur cōſenſus deferentis ⁊ iu dicis nō alterius ꝑtis cui ſit delatio. no. ex hac. l. ꝙ iuramentum imponit finē litiᵉ.i. ꝓbationi non inſtātie. vt no. Bar. in. l. nam ⁊ poſtea.§. ſi minor. jͣ. e. ti. ⁊ in.§. ſi damne tur. Neceſſariuꝫ eſt illud in quo non requirtur principaliter conſenſus alicuius niſi iudicis. ⁊ iſtud iuramentum eſt triplex. naꝫ interdū defertur ex ſemiplena probatiōe. vt. jͣ. e. l. admonēdi. ⁊ ſi defert̉ ei ꝗ ſemiplene ꝓbauerat cō iungunt̉ due ſemiplene ꝓbationes. nam iſtud iuramentū non facit niſi ſemiplenam probationē. lꝫ enim due ſpēs iperfecte nō faciāt vnā perfectā. vt. l. i. C. qui nu. tutel. verū eſt ad aliꝗd de nouo cauſandū. ſed ad iā ꝓductū ineſſe probandū ſic. vnde ſingula que per ſe non proſunt ſimul ꝓducta bene proſunt. vt no. de excuſa. tuto. l. ij.§. etas. ⁊ .C. de ꝓba. l. inſtrumenta. Cum ergo iſtud non faciat niſi aliā ſemiplenā ſequitur ꝙ non valet delatio facta actori ꝗ minus probauerat. qꝛ non eſt delatū eo caſu quo lex diſponit vel ſi valet pōt appellari. Sed an eſt neceſſe ꝙ pars petat ſibi deferri. ⁊ videt̉ ꝙ ſic de dam. infe. l. iiij.§. hoc iudiciū. In contrarium qꝛ poſt lit. conteſt. occurrit hic ſolo officio iudicis expediendo de edil. edic. l. ediles .§. item ſciendū. ⁊. jͣ. de dam. infec. l. ſiꝗs miſſum.§. iudex. Sed prima pars eſt tutior. qꝛ iudex nō dꝫ ſupplere de fa cto nec dꝫ aſſumere in ſe officium partis niſi pars abeſſet iuſta abſentia. ⁊ niſi cauſa appellationis. vt. C. de appel. l. ampliorem. Sed nunꝗd poſt didicita teſtificata pōt pe ti hoc iuramētū deferri. ⁊ videt̉ ꝙ non. qꝛ ſuccedit in loco teſtiū qui poſtea produci non poſſunt. vt in auc. de te ſti.§. qꝛ vero. vbi etiam de ſimili iuramento dicit ꝙ non hꝫ locū niſi poſt didicita teſtificata. Sed dico cōtra. qꝛ eſt diuerſa ſpēs cū ꝓbatione teſtiuꝫ. ar. extra de fi. inſtru. c. cū dilectus. Item qꝛ petens neſcit ſi ei expediat petere niſi viderit teſtificata. vnde ignorāti mora imputari nō pōt. Itē ēt ſi ante petit ꝯditionaliter petit in defectum proba tionis ſiꝗs eēt. Sed petitio cōditionalis trahitur ad tem pus cōditionis non ecōtra. vt. C. loc. l. conductores. Itē non eſt neceſſe peti anteqͣꝫ poſſit fieri nō ergo nocet didiciſſe teſtificata. Sed quid ſi concluſum eſt in cā vr̄ adhuc ꝙ deferri poſſit. vt extra de fi. inſtru. c. cū Ioannes here mita. In ꝯͣrium facit qꝛ tunc nulla ꝓbatio poteſt fieri ſi ē concluſum generaliter. vt no. Inno. de cau. poſ. cle. paſto ralis. ſecus ſi eſſet concluſum quo ad probationeꝫ teſtiū. vnde dico ꝯͣrium. qꝛ vere credo ꝙ in defectum probatio nis fiende nō poſſit deferri. arg. C. de non nu. pecu. l. in ꝯͣ ctibus.§. de illo. ⁊. jͣ. e. l. tutor.§. fi. ſed ad declarationeꝫ ꝓ bationis facte poſſet deferri officio iudicis. d. c. cum Ioā nes. qꝛ iudici non cōcluditur lꝫ in cā concludatur quod no. Interdum neceſſarium iuramentum defertur vt per ſe ſolum ꝓbet ſine adminiculo alterius ꝓbationis. ⁊ hoc eſt h̓. Interdū de neceſſitate. ⁊ hꝫ locum duobus concur rentibus.ſ. dolo rei ⁊ difficultate ꝓbationis. vt no. jͣ. ti. i. l. in actionibus.§. plane. ⁊. l. nūmis. ⁊ inſti. de verbo. ob.§. pe. Interdum eſt de affectione. ⁊ hoc poteſt eſſe duplici ter. ⁊ hꝫ locum quatuor cōcurrentibus.ſ. dolo rei. vt. jͣ. ti. i. l. ij. Qualitate actiōis ꝙ ſit bonefidei vel arbitraria. vt d. l. i. actionibus. Qualitate rei petite ꝙ in ea cadat affectio. vt. l. nūmis. Et qualitate iurātis ꝙ ſit dn̄s. vt. jͣ. eo. ti. l. vulgo. nam actio exigitur in iſto iuramēto ꝙ agens ſit honeſta perſona. qꝛ liberum eſt iudici refrenare ſe ſicut ē in iuramēto ꝑꝑ inopiam plene probationis. vt. jͣ. l. admodnendi. ¶ No. nam in illo iuramētoᵇ deferendo iudex dꝫ eē cautus ⁊ diſcretus. quatuor principaliter ꝯſiderando. primo ꝑſone qualitatem vt deferat honeſtiori ⁊ homini cd fide digno. vt. jͣ. de re mili. l. non oēs.§. a barbaris. ſcd̓o qͣ hoc litatē cauſe. an ſit cā famoſa. vel vbi dolus impingitur nō θε in ꝯ enim hꝫ tunc locū delatio iuramēti fienda actori. vt no. jͣ. inc ſi de momē. poſſeſſio. l. iij.§. i. ⁊ ar. jͣ. de qō. l. maritus. Ter ver tio qͣꝫtitatē eius qd̓ petit̉. qꝛ vbi eſt magna qͣꝫtitas cā cen in. i. ſetur ardua ⁊ opus eſt clarioribus ꝓbationibus. Iteꝫ qꝛ pro magnis rebus hoīes ſunt proni ad deierāduꝫ. vt no. 4 .C. de reb. cre. l. in bonefidei. Quarto cōſiderare dꝫ veri 10ī ſimiliter ſi ille qui petit iuramētum nouit factum necne. Se ar. jͣ. ti. i. l. videamus. omne ergo iuramētum eſt remediuꝫ alioͣ dirimēdarū litium qd̓ eſt vſu introductum. vt hic. ⁊ diffe meqn̄ r̄ runt iſta iuramēta. nam volūtariū referri nō pōt. ita.ſ. ꝙ que ſi is cui defert̉ ſi nolit iutare puniat̉ in amiſſiōe litis. vt. jͣ. effee. l. iuſiurandū ꝙ in prin. Sed iudiciale refert̉ ⁊ is cui de vide fert̉ ſi nolit iurare punit̉ in amiſſiōe litis vel iurare cogit̉. riter vt. jͣ. e. l. iuſiuran.§. ait pretor. ⁊.§. fi. niſi p̄tendat ꝓbabileꝫ Na iſte. excuſationem quā ſi iudex nō admitat pōt appellare. vt 2 in C. e. l. generaliter.§. i. naꝫ dānatus ex falſa cōtumacia po car. teſt appellare ⁊ probare hoc in caſu appellatiōis. facit. jͣ. de aiudi. ſol. l. vir bonus. ⁊ in. c. ij. de cōfeſ. li. vi. ⁊ no. Iac. de Bal. ſuꝑ. ij. ff. vete. iij c ¶ Liti. ⁊ ad hoc īductū ſit vt ꝑ. d. bar. ſo. in ꝯſi. clxxxiiij incip. difficiliſ verſi. pe. in fi. in. ij. parte. ADDITIO. 4 ¶ Iuramē to deferendo. Sed an ⁊ qn̄ alicuius iura mento ſtet̉. ⁊ qn̄ nō. ⁊ ꝗ ipnius iuramēti effectus ſint. vide ſingulariter. do. Iaſo. may. in.§. ſed iſte. car. xxiiij. ⁊ in.§. itē ſiꝗſ car. li. inſtitu. De iureiurando.

Repetitio. l. Iuſiurandum. ¶DIT. a ¶ Ut diale letici. Quid ꝓ prie ſubſtātia: ꝗd ſpēs: ⁊ ꝗd indiuiduū na tural̓r ſit ⁊ qͦ pacto penes ph̓os ⁊ diale ticos ſumatur l vide Ph. in pͥ predica. in. c. d̓ ſubſtātia. ⁊ ea qͣ ſequutit̉. latius omnes ſcribētes ibi ⁊ ſophiſtas ī eo rum ſummis. b ¶ Indiuiduū. Uide eū dē Bal. in. l. ſi piurea. d. de ꝯdi. inſer. ⁊ in l. ij. i. col. C. de here. act. ⁊ in i. ſi ſeruꝰ. ſiꝗs cau. ⁊ lin. l. fu rioſum. C. qui ieſia face. poſRepetitio. l. Iuſiurandum. ſint ideſt fiant cum factum recipiat ſuam ſpeclem per factionem ideſt eſſentiam in ipſo fieri ⁊ ante non. Itaqꝫ nō eſt certum re. qꝛ a quo remouetur eſſe remouetur certuꝫ eſſe. ſed aſſumendo remouetur eſſe. ergo ⁊ certum eſſe. vt. l. certum. sͣ. ſi certum petatur. ⁊. jͣ. de verborum obliga tione. l. vbi autem non apparet. vel dic ꝙ factum poteſt conſiderari dupliciter. vno modo prout eſt factū conceptum in imaginatione contrahentis expreſſa per verba. ⁊ ſic eſt factum.ſ. conceptum. ⁊ eſt exemplar in mēte exiſtens. ad quod reſpiciens artifex quilibet operatur. ſine quo exemplari mentali impoſſibile eſſet prorūpere rōna biliter in operari ſeu in opus fiendum. vt. jͣ. de condi. ⁊ de mon. l. in teſtamento. el primo. nam quod ſit facto nō dicit̉ rationabiliter fieri. ⁊ ideo conditio poteſtatiua nūqͣꝫ facto impletur. qꝛ non ſit poteſtatiuo modo qd̓ non fit ex animo. vnde ſi ſufficeret facto fieri poteſtatiua ꝯditio trā ſiret in caſualem qd̓ non dꝫ eſſe. vt. jͣ. de conditio. ⁊ demō. l. ij. nam poteſtatiua conditio implenda eſt in forma poteſtatiue. ⁊ hoc modo iſtud factum nō poteſt preſtari qd̓ nihil eſt materialiter ⁊ effectualiter ſed exemplariter in intellectu tantū non in forma caſuali. vt. jͣ. de condi. ⁊ demon. l. qui heredi in fi. ⁊ facit. jͣ. de acquiren. rerū domi. l. ſi is qui in alienū.§. qd̓ ſi ſeruus. Alio modo poteſt conſi derari factū prout tribuit effectū. ⁊ tunc dicit̉ factū id qd̓ habet formam que ex conſumatione procedit. vt. l. ſi is ꝗ .§. quedam. jͣ. ad. l. fal. ⁊ tūc non eſt in obligatione factuꝫ ſed fiendū ſeu futurū. aut ergo conſiderat̉ factū ꝓ forma facti in mente concepta. ⁊ tūc bene dicimus factū. aut ꝓ re ipſa. ⁊ tūc debemus dicere fiendum ſeu facere vel fieri eſt in obligatione. ita ꝙ dicat̉ eſſe. vt eſt.ſ. obligatio fiendi. non obligatio facti. vt. l. i. sͣ. de ope. ſeruo. ſicut dicitur obligatio dandi non obligatio dati. vel clatius dic ꝙ factum eſt in obligatione.i. id qd̓ ſignificat̉ per hanc locutionem ⁊ vocem factum. ſeu per hanc demonſtrationem ad intellectum non aūt factū.i. res facta. vi fouea ſed futura in futurū. apparet hoc manifeſte qm̄ duobus in con ceptione obligatoria exiſtētibus verbis. vno obligatiuo altero executiuo. oportet ꝙ verbum executiuū ſit de futuro. vt. jͣ. de verbo. obli. l. quinta.§. ſtipulatio. ergo cū ſtipulamur factū futurū ſignificamus licet in diſpoſitione ADDIIIO. liberatoria executiua verba poſſint eſſe temporis preſen a E Ut diale letici. Quid ꝓ tis. qꝛ trahit liberatio ſecum executionem. vt. sͣ. de pac. l. prie ſubſtātia: tale pactum. ⁊ no. inſti. de littera. obligatio.§. ſpeciem. qn̄ ꝗd ſpēs: ⁊ ꝗd aqͣꝫ accipitur ſpecies vt dialeticiª dicunt pro eo ⁊ de eo qd̓ indiuiduū na predicat̉ de pluribus differentibus numero. qn̄qꝫ vt dn̄t tural̓r ſit ⁊ qͦ pacto penes legiſte pro aliqua re demonſtrata. quam dialetici indiuiph̓os ⁊ diale duū vocant. eo ꝙ non poteſt naturaliter plurificari vt ſti ticos ſumaturᵇchus. ſed legiſte aliter indiuiduūᵇ ſumūt. nam penes legi vide Ph. in pͥ ſtas ſtichus non dicit̉ indiuiduus. vt. jͣ. de condi. indebi. l. predica. in. c. d̓ ſubſtātia. ⁊ ea ſi non ſortem.§. fi. in fi. qꝛ pars poteſt in cōtractu deduciq̄ ſequūtur. ⁊ ⁊ ſic non obſtat. quia eſt diuiduus penes obligationem. latius omnesª non aūt penes intrinſecam diuiſionem. qꝛ vno ſpiritu cōſcribētes ibi ⁊ tinetur. vt. jͣ. de vſufruc. ea. re. que vſu conſu. l. iij. de multi ſophiſtas ī eo rum ſummis. plici indiuiduo dic vt. jͣ. de verbo. obligatio. l. ij. ⁊. l. ī exe cutionibus. ⁊ de vtraqꝫ ſpecie.ſ. predicamentali ⁊ indiui b ¶ Indiui duali poteſt intelligi quod generi per ſpeciem derogat̉. duū. Uide eū vt in. c. generi. de reg. iur. lib. vi. ſimile de verbo poteſt qd̓ dē Bal. in. l. ſi qn̄qꝫ accipit̉ vt dialetici dicūt. qn̄qꝫ vt legiſte. vt not. jͣ. de plures. C. de ꝯdi. inſer. ⁊ in Condi. ob cau. l. qd̓ ſeruius. ſimile de verbo ſubſtantia qd̓ l. ij. i. col. c. de qn̄qꝫ ponit̉ apud legiſtas ꝓ ſtatu. aliqn̄ pro patrimonio. here. aet. ⁊ in ſed aliter apud dialeticos. vt no. sͣ. ad exhi. l. iulianus.§. l. ſi ſeruꝰ. ſiꝗs ſed ⁊ ſiꝗs. Tranſactio large.i. tranſigens actio non per ca. ⁊ in. l. furioiumi. cͣ. qui ªᵐ ſfuſionem. ſed per corruptionem. ſic ſumit̉ hic tranſa teſta. face. poſ. ctio. al̓s ſtricte pro contractu tranſactionis. ⁊ ſic nō ſumi tur hic ẜm glo. Maioreꝫ auctoritatem. dic ꝙ maioritas c ¶ Uel ꝓba ponitur pluribus modis. vna eſt maioritas diuini numire. Uide tu fe nis. vt. jͣ. e. l. qui per ſalutem. alia imperialis culminis. vt ly. in. c. qm̄ ꝯͣi ꝓba. in. ix. co. extra de maio. ⁊ obedi. c. ſolite. Alia eſt maioritas dignilum. ver. ꝓdu tatis. vt in auc. ab illuſtribus. ⁊ ſuper illu. alia ordinis. vt ctiōes cū ſeq..l. qui īdignus de ſenato. Alia regiminis ſiue adminiſtra tionis. vt. sͣ. de offi. eius. l. ⁊ ſi pretor. ⁊ no. jͣ. de manda. l. apud eum. ⁊. C. de peda. iudi. l. placet. Alia predominatoris vt patris in filiū. l. ad ea. de reg. iur. Alia dominice iuſſionis. vt domini in ſeruū. vt. C. de heredi. inſtitu. l. cuꝫ proponas. Alia ē maioritas peccati ſiue criminis ad aliud crimen comparati. vt. l. i. C. qui accuſa. non poſ. Alia eſt maioritas cauſe comparate ad aliaꝫ cām. ⁊ hoc poteſt eſſe dupliciter. vel ꝗa ambe cauſe mouentur ſuper ea re. ⁊ tūc que maior eſt prius debet ventilari. vt. c. vlti. de ordi. cognitio. vel ſuꝑ diuerſis rebus. ⁊ dic vt. l. per minorem de iudi. ⁊ eo. ti. l. qui prior. vbi videas. Alia ē maioritas meriti ad meritum comparati. vt. l. cum quidam. de leg. ij. Alia eſt maioritas numeri ad numerum comparati. vt .l. plane. ꝙ cuiuſqꝫ vniuer. nomi. ⁊ l. qd̓ maior. jͣ. ad mu ni. Alia cumuli ad cumulū comparati. vt. l. maiorem. de pac. Alia eſt maioritas vnius iudicij ad alterū. vt. sͣ. d̓ iudi. l. per minorem. Alia eſt maioritas remedij. vt. sͣ. l. pro xi. Alia eſt auctoritatis: ⁊ hoc poteſt conſiderari duplici ter. vno mō ꝙ id intelligat̉ eſſe maioris auctoritatis qd̓ magis auctorizat ⁊ confirmat aliud. vt in auc. de defen. ciui.§. interim. Modo dico ꝙ iuramentū eſt maioris au ctoritatis paſſiue qͣꝫ ſnīa.i. ꝗa lex magis de facili auctorizat iuramentū qͣꝫ ſententia. nam ſententia non habet auctoritatem niſi ſit lata lecta ⁊ ſententialiter deſcripti recitatione promulgata. vt. C. de ſenten. ex peri. recitā. l. fi. ꝗd aūt in dubio preſumat̉ notat̉ in. l. fideicōmiſſa.§. i. de leg. iij. ⁊ facit qd̓ no. Dy. de acquiren. poſſeſ. l. iij.§. ſi ſeruus. Iuramentum vero non requirit hos comites. qꝛ ſcriptu ra non reꝗrit̉ nec alia extrinſeca ſolēnitas. ſufficit ꝙ adſit intrinſeca ideſt ꝙ habeat formalem perfectioneꝫ ideſt ꝙ ſit iuratum ⁊ delatum. vt. jͣ. e. l. iij.§. i. ⁊ arg. jͣ. de excuſa. tuto. l. ſiue oportet.§. penul. idem videmus in ſimili. sͣ. de le ⁊ sͣ. de pac. l. iuriſgētiū ẜm Guil. Res iu gi. l. dicata. no. argumentū ꝙ iuramētū deciſiuuꝫ immediate tranſit in vim rei iudicate. ⁊ ſic videt̉ ꝙ poſt iuramentuꝫ deciſiuū indubitꝭ. non poſſit tranſigi nec compromitti. fa cit. jͣ. de re iudi. l. poſt reꝫ. In contrariū videt̉ qꝛ poteſt ta cite ⁊ expreſſe renūciari iuri queſito per iuramentū. Un de ſicut poteſt nouum iuramentū deferri ⁊ preſtari ita cō promitti. vt. jͣ. e. duobus.§. fi. hoc verum puto ſi compromittat̉ cum clauſula non obſtante iuramento. argu. C. de tranſ. l. ſi diuerſa. Secūdo no. argumentū ꝙ per iuramētū concludit̉ in cauſa qd̓ probo primo. qꝛ hic dicit ꝙ ha bet vim rei iudicate. Item Ab. dicit ꝙ perimit qōneꝫ. vt .jͣ. e. l. qd̓ ſi deferente. Item alibi dicit. ꝙ hꝫ vim renuncia tionis. vt. jͣ. e. l. iuſiura. quod ad pecunias.§. fi. dimiſſa ſit ⁊ renunciatio ⁊ concluſio idem ſunt. qꝛ concluſio ſit per renūciationem tacitam vel expreſſam. ⁊ ſi renunciatū eſt ergo non pendet. vt no. C. de interdic. l. incerti. ⁊ per In no. extra de reſti. ſpoliato. c. cepta. ⁊ no. in. c. vlti. de reſti. in integ. li. vi. in nouella. ⁊ hoc veruꝫ in renūciatione que ſit ab vtraqꝫ parte. ſecus ſi ab vna tm̄. qꝛ non concluditur per hoc in cauſa. vt. C. de iudi. auc. iubemus. ⁊ in auc. de teſti.§. ꝗa vero. item alibi dicit ꝙ habet vim excluſionis. nam exaudit̉ deferens amodo probando vel allegando de iure vel de facto. vt. jͣ. e. l. non erit.§. dato. ſic directe ſit per concluſionem in cauſa. vt no. Inno. extra de cau. poſ. c. paſtoralis. ⁊ in. c. dilectus. extra de fide inſtr. ⁊ facit. C. de adul. l. qͣꝫuis indubitati. ⁊ etiam in criminali pōt fieri cōcluſio a. l. ſed ab homine per pactū videt̉ ꝙ non. qꝛ ne mo pōt precludere viam ſue defenſioni in criminalibus. vt no. sͣ. de pac. l. item. in cōtrarium videtur qꝛ etiā poſtqͣꝫ quis iurauit. poteſt etiam iurans ꝓducere teſtes ſi nō vult vti iuramento. vt no. jͣ. e. l. eum qui. ſed poſt concluſū in cā neutra pars poteſt aliꝗd in facio proponere vel pro bareᵉ. vt. C. de adul. l. qͣꝫuis indubitati. ⁊. C. de dilatio. l. cum a nobis. item quandoqꝫ etiam contra ipſum iuramē tū poteſt ꝓbari. vt. jͣ. e. l. admonendi. item quando ꝑtes cō cludunt in cā iudex nō poteſt concluſionem reuocare. qꝛ non eſt interlocutio iudicis ſed actus partiū. argu. C. de

Repetitio. l. Iuſiurandum. ¶ Ex lectura antiqua. NOVA ADDITIO. ¶ In tex. maioreꝫ. vide quod nō Archi. xxij. q. i. omne. ¶ In glo. que incipit ꝓut tranſactio. ibi non ſic in ſnīa hͦ vr̄ falſuꝫ an conſenſus tacitus bis inducit naturalē. vt. sͣ. ti.i. cū ꝗd. quare dic ꝙ quidā eſt ꝯſenſus verus ⁊ expreſſus. ꝗdā verus ⁊ tacitus. ⁊ iſti hn̄t naturalē. vt in.§. naturalis. ⁊. d. l. cū ꝗd. quidā eſt tacitus conſenſus ⁊ preſum tus. ⁊ iſte nō inducit naturalē. ⁊ de iſto loꝗtur hic Iaco. bu. poſt Guil. de libro bar. ¶ In ea. gl. ibi nō vꝫ hͦ pleniſ ſime examīa. vt no. Io. an. d̓ re iu. īter mon. ad fi. ī nouel. ¶ Repetita fuit hec lex ſecunda per excellentiſſimū Iu ris vtriuſqꝫ interpretem dn̄m Balduꝫ de Peruſio in al ma ciuitate Florentie. vbi tunc ordinarie ius ciuile legebat Anno ſcilicei. M. ccclix. N nomine domini Nōſtri Ieſu chriſti ⁊ beate Marie vir ginis Glorioſe. ⁊ totius celeſtis curie amen. Repetiturus legem ſecundaꝫ. ff. de iureiurando obſeruabo hūc ordinē. qꝛ primo vt moris eſt continuabo rubricam ad precedē tia ⁊ expediā rubrū ⁊ gloſas eius. ſcd̓o cōdeſcendam ad nigrum cōtinuando diuidendo ſūmando. caſum litteralem ponendo. litteram legendo ⁊ explanando. notabilia colligendo opponendo ⁊ querendo. ⁊ ſic expediaꝫ legē. apparatum ac materiā prout breuius potero. ¶ Uenio itaqꝫ ad primum. ⁊ dico ꝙ rubrica noſtra continuat̉ ad precedentia hoc modo. dictum eſt ſupra de rebus creditis. mutuo ⁊ certi conditione. verum qꝛ horum occaſiōe lites qn̄qꝫ oriūtur. ⁊ orte ſacramēti remedio dirimuntur ideo hic ponit hanc rubricā ẜm Odofre. diuidit̉ aūt hec rubrica in duas partes. qꝛ primo premittit genus. ſecundo ſubdit tres ſpēs. prima ibi de iureiurādo. ſecunda ibi ſiue volūtario ſiue neceſſario ſiue iudiciali. vel diuide rubricam in tres partes. qꝛ primo ponit de iuramēto volūp tarioᵇ. ibi ſiue voluntario. ſecundo de iuramento neceſſa rio. ibi ſiue neceſſario. tertio de iuramēto iudiciali. ibi ſiue iudiciali. hec diuiſio melior eſt qͣꝫ prima. qꝛ hic titulus non tractat de iuramento. niſi prout cadit de dictis ſpeciebus ſub aliqua. ergo non tractat de iueamēto ꝓut genus eſt. ſed de tribus ſpeciebus iuramentorū. ¶ Cōtra hanc rubricam oppo. primo de inſufficienti ſpecierū enu meratione. nā cū plures ſint ſpecies ⁊ forme iuramentorum. ergo trimembris diuiſio eſt imperfecta. Solutio ru brica iſta non procedit vt ſpecies ſufficientes enumerās ⁊ diſtinguens. nam alia eſt diſtinctio iuramentorum per fectior. vt in glo. Sed procedit vt demonſtret de quibus ſpeciebus iuramentorum eſt hoc titulo principaliter tra ctaturus. qꝛ de his dūtaxat que ſunt remedia finiendarū litium. Et ſic non obſtat. ¶ Secundo opponitur de ſuꝑ fluitate. Nam iſte tres ſpecies reducuntur ad duas.ſ. ad iuramentum quod ex pactione litigatorum emanat. ⁊ iu ramentum quod ex auctoritate iudicis pendet. vt. jͣ. e. l. i. So. non propterea aliquod membrum hic ſuperfluit qꝛ ibi implicite. hic explicite loquitur. ⁊ ſic non obſtat ſimile no. jͣ. de condi. indebi. l. in ſumma in principio. vel quia iudiciale non pendet ex cōuentione ſimpliciter. immo re quiritur ibi quidam actus trium perſonarum ideſt litiga torum.ſ. iudicis actoris ⁊ rei. ſed in voluntario non niſi duarum perſonarum.i. litigatorū. Et idem alterius ſunt forme ⁊ per conſequens ſpeciei. ⁊ trimembris diuiſio ne ceſſaria. ¶ Quero quotupliciter tractet̉ de iuramento in iure noſtro. ⁊ dic ꝙ multipliciter vt in glo. noſtra que glo. imperfecte loquitur ⁊ in examinationem materia ap parebit. Baldus. Continuat̉ ad Uſiurandum. ſegeꝫ precedētem hoc modo. dictum eſt in. l. precedenti. ꝙ iuramentum eſt maximum remedium finiendarum litiū. verum qꝛ poterat dubitari. qua maioritate ⁊ in comparatione ad ꝗd eēt maximum vtrum in comparatione ad tranſactione vel ad ſnīam ideo ponit hic iſtam. l. Diuiditur in duas partes. qꝛ primo comparat iuramentum ad tranſactionem ſubiectiue dum dicit iuſiurandum ſpecieꝫ tranſactionis continet. nam eſſe ſpecies tranſactionis nō eſt aliud niſi ꝙ tranſactio predicetur ⁊ iuramentuꝫ ſubij ciatur vt ſpecies ſubiectiua. vt no. jͣ. de verbo. ſignificatio. l. recte dicimus. ⁊ sͣ. ti. i. l. ij. ⁊. jͣ. de condi. ob cam. l. fi. ſecundo comparat iuramentum ad ſententiaꝫ exceſſiue ibi dum dicit maiorem quam ⁊c. loco ſummarij ſunt no. pro pter littere breuiloquium. ¶ No. ergo primo ꝙ tranſa c ctioᶜ eſt genus. ⁊ de iureiuran. predicatur. Ibi ſpeciem. ¶ No. proportionem inter iuramētum ⁊ trāſactionem in paritate efficacie. vt in prima ꝑte legis colligit̉. ¶ No ta diſproportionem inter iuramentum ⁊ ſententiā penes maioritatē auctoritatis. vt ī ſcd̓a ꝑte legis. ¶ No. hic d̓ maioritate auctoritatis. ¶ No. tria remedia finiēdarū litium.ſ. iuramentum. sͣ. l. proxi. ⁊ hic. Ibi iuſiurandum. Trāſactio ibi tranſactiōis. Et ſnīa ibi res iudicata. Nūc ergo litteram exponendo. Ibi iuſiurandum. nōne vbi di cit ius melius dixiſſet factum. ⁊ vbi dicit iurandum meli us dixiſſet iuratum. ⁊ videtur ꝙ ſic. nam iuramentum fa cti eſt ⁊ in facto conſiſtit. vt de cura. furio. l. conſilio.§. fi. ⁊ anteqͣꝫ ſit iuratum iuramentum nihil eſt. ergo nō debu it dicere iurandum ſed iuratum. nec ius ſed factum. So. iuramentum poteſt conſiderari dupliciter. vno modo ꝓ ut eſt remedium finiendarum litium ⁊ hac conſideratione ius eſt vt hic. ⁊ sͣ. l. proxi. Alio modo ꝓut in eo verſat̉ factum iurationis. ⁊ tunc facti eſt. vt dicit tex. in ſimili. jͣ. d̓ vſur. l. ſtipulatus.§. vtrum. vel dic ꝙ iuramentum per no men ius eſt. ſed iurare per verbum factum eſt ſic iter eſt ius ire factū eſt. inſti. de ſtip. ſeruo.§. ſed cum factum. vt. jͣ. de triti. l. i. in fi. principij. Item contractus ius eſt. ſed cōtrahere facti eſt. vt. l. ex hoc iure gentiū. sͣ. de iuſti. ⁊ iur. ⁊.l. cōſilio in fi. ꝙ contractus ⁊ etiam cōtrahere ſint diſtincta adinuicem. vt. l. in factum. patet qꝛ factum qd̓ ibi 4 verſatur eſt momentaneum ⁊ inſtātaneum. vnde contra b here prout facti eſt momento terminatur. vt. l. vlt. jͣ. de cō 10 d di. inſtitutio. ſed virtus que ex illo facto reſultat ē manēs d ⁊ iſta virtus ius importat. ⁊ appellatur cōtractus. vnde m ſunt hic duo conſideranda.ſ. actus tranſiens ⁊ hic actus gl dicitur contrahere. ⁊ virtus manēs. ⁊ hec virtus dicitur ⁊ contractus ⁊ hꝫ cauſam perpetuo duraturam niſi diſtraª hatur. vt. sͣ. de pac. l. ab emptione. ⁊. l. ſi vnus.§. pactus. 4 ibi nam inſti. ⁊c. ⁊ de pecul. l. nec ſeruus. ¶ Ad aliud ꝯͣ c rium quare dixit iurando non iurato. jͣ. reſpondeo qꝛ iu ct ramentum poteſt conſiderari ẜm octo tꝑa. Primo ante iſt tu qͣꝫ deferatur. vt. jͣ. e. l. iij.§. i. ibi nemine deferente. Secun 4 do dum defert̉. vt. jͣ. eo. l. nam ⁊ poſtea. in fi. ⁊. l. remittit. cti Tertio dū ſuſcipitur. vt. jͣ. e. l. manifeſte. ⁊ ibi no. Quarto ꝯͣe dum recuſatur. vt. jͣ. e. l. iuſiurandū ⁊ ad pecunias in fine tu taprincipij. Quinto dum refert̉. vt. e. l.§. ait pretor. Sexto gͦ dum preſtatur ideſt iuratur. e.§. ⁊. l. labeo. ⁊ l. remittit. nō Octauo ⁊ vltimo poteſt conſiderari tempus poſtqͣꝫ iura ele tum eſt. vt. jͣ. e. l. non erit.§. dato. ⁊. l. nam ⁊ poſtea.§. i. Et ali br ideo dicit̉ iurando vt demonſtret ſe tractaturum de iura ꝓ mento non ſolum preterito ſed futuro. tractaturus ē eniꝫ 1.5 qualiter deferatur ⁊ quando. ⁊ ſic de ſingulis. Sed certe tra hec lex non tractat de his. licet titulus iſte tractet. immo pa rubrica iſta ponit effectus iuramēti facti ideſt preſtiti. nō οa de infecti ideſt futuri. quomodo igitur dicit iuſiuranduꝫ. re reſpondeo verba iſta materialiter non ſignificatiue ponun ſin tur. ſic enim in edicto pretoris poſita inueniuntur. vt. jͣ. e. hic l. ait pretor. el ſecundo. ſimiliter materialiter ⁊ non ſigni ficatiue loquitur dum dicimus factum eſt in obligatione nam ſi factum ergo ſolutum ergo non in obligatione. ſed in liberatione. Sed propter fiendum de futuro eſt in obligatione ideoqꝫ facta incerta ſunt. quia non ſunt anteqͣꝫ Bal. ſuꝑ. ij. ff. vete. iiij ADDITIO. b ¶ Iuramē to volūtario. Uide. d. alex. de imo. hic re mittentē ſe ad glo. l. ij. huiꝰ ti. ⁊ ad ſcribentes ibi. ADDITIO. c ¶ Tranſactio. Infert ex iſto nota. ſingulariter Bar tho. h̓ ꝙ trāſa ctio dicat̉ eſſe ꝯͣctus innoīa tus ſicut ꝑmu tatio qͥ hꝫ nomē generis ⁊ nō ſpecificū ⁊ elegas nomē. alleg. gl. in ru bri. C. de re. ꝑ mū. ⁊ tex. i. l. i.§. i. cū gl. i. v̓. tranſgredi. de pac. idē tꝫ idē bal. in. d. rub. de re. ꝑmū. ⁊ referūt nouiſſimi ſcribētes

Repetitio. l. Iuſiurandum. a ¶ In rubri. vide eundem bal. v̓. ſed qͣre tranſac. ⁊ ī. l. qͣꝫuis in i. op. eo. ti. vbi ēt vi de do. alex. de imo. in vl. col. v̓. item querit hic Bar. b ¶ Carētiā. adde ange. in auc. d̓ nō alie. §. lex ita in. ij. not. colum. ij. ADDITIO. c ¶ Uocabu la. add̓ ꝙ iſtd̓ ē naͣle ⁊ diſpu tatur a ph̓o in poſt predicamentis in. c. d̓ equiuoco vbi inꝗt formal̓ equiuoca ſūt quorū nomē ē cōe rō ſubſtā tie eadē ⁊ hoc qꝛ multo plu res ſūt res qͣꝫ ipſa noīa. ⁊ vi de ꝓ clariori ītelligētia ſcri bētes ibi ⁊ ſū miſtas in eorū ſummis. actibus deciſiuis ad hoc vt in iudicium poſſint deduci ꝑ modum actionis. nam ſi ſolum per vias ꝓbationis opera rent̉ non eēt litium finis. qꝛ ꝓbatio poſſet reprobari arg. .C. de ꝯͣhen. ſtipu. l. optimam. Sed nōne lex etiaꝫ non fin gēdo iſtos quaſi cōtractus poterat actioneꝫ dare? reſpōdeo ſic qꝛ lex poteſt rerum naturam immutare fingendo tamen non natural̓r diſponēdo. vt. l. i. ⁊. ij. sͣ. de vſufru. ea. rer. que vſu conſu. ⁊. C. rem in pn̄ti in pͥn. tn̄ qꝛ in iudicijs ⁊ iuramētis quaſi ꝯͣhit̉ ⁊ negocium gerit̉ inter ꝑtes ꝯue niētius fuit imaginari quaſi ꝯͣctum. vt. jͣ. de cōdi. inde. l. ſi in area. ⁊ ſic meliꝰ cum cauſa dare actionē qͣꝫ ſine cā ar. sͣ. de iudi. l. omnē. ⁊ cum tale negociuꝫ non cadat in formā veri ꝯͣctus nec delicti nec quaſi delicti reſtat vt cadere ītel ligat̉ in formam ⁊ etiam quaſi ꝯͣctus. ⁊ ideo iura quaſi ꝯͣ hi dixerūt. ⁊ quaſi ꝯͣctum etiam imaginata ſunt. ſic etiam ſubordinati ſunt in iudicijs illi duo quaſi ꝯͣctus qd̓ iure veteri ceſſante eo primo qui inducit̉ in litis conteſtatione ceſſabat lex nec ad diffinitiuā veniri poterat hodie. Sol. in hoc aliter diſtinguitur. vi. l. ꝓperandum. C. de iudi. ⁊ .C. quomodo ⁊ quando iudex. auc. qui ſemel. Baldus. ¶ Expedito tex. venio ad apparatum ⁊ op. dr̄ hic ꝙ iuramētum eſt ſpēs trāſactionis. ⁊ ſic ꝯcludit ꝙ tranſactio ſit quoddam predicabile ⁊ p̄dicet̉ de iuramento ſicut ge nus predicat̉ de ſua ſpē. ſed econtra illud eſt genus qd̓ re preſentatur ⁊ verificat̉ in qualibet ſua ſpē. vt. l. i. C. ſi cer. pe. Sed trāſactio non repn̄tat̉ nec verificat̉ in iure iuran do cum ſint ſpēs oppoſite ⁊ ideo oportet iſtud ꝓbare. ⁊ ꝓbo. illa ſunt ꝯͣria que ad inuiceꝫ diſtinguunt̉ vt oppoſita vel realiter vt verum ⁊ falſuꝫ. ⁊ iſta dicūtur ꝯtraria in origine. qꝛ ſunt ꝯͣria ante ⁊ retro vt. C. de inoffi. teſta. l. eū qui. vl̓ formaliter vt materia infecta.i. rudis ⁊ facta ⁊ in formam redacta. vt. l. heres meus.§. due ſtatue de leg. iij. vel finaliter vt approbatio ⁊ reprobatio. vt. l. i. C. de fur. ⁊. l. i. C. ſi ſeruus exte. ⁊. l. ſi ſeruus. j. commo. Sed tranſa ctio ⁊ iuramentum diſtinguuntur vt oppoſita realiter. qꝛ iuramentum importat verum arbitrium. vt. jͣ. e. l. non erit ⁊..l. ſi duo pr̄oni.§. ſi ꝗs. ⁊ tranſactio deſtruit ſi erat. vt. C. de trāſac. l. trāſactione. ⁊. l. vbi pactuꝫ. ⁊. jͣ. de condi. inde. l. eleganter.§. ſi ꝗs poſt. Item diſtinguūtur vt oppoſita formaliter. nam trāſactio eſt aliquo dato vel retēto. vt. C. de trāſac. l. trāſactio. ſed iuramētum eſt nullo dato vel re tēto hꝫ enim iuramētum ſuam ꝑfectionem formalem ex delatione ⁊ p̄ſtatione. vt. jͣ. e. l. iij. non ex dari vel retineri cōſtat igit̉ eē ꝯͣria qꝛ ineſſe nihil ⁊ aliꝗd eſt ꝯͣdictio vt. l. ſi is qui. ⁊.§. vtrum. jͣ. de reb. dub. Iteꝫ diſtinguūtur vt opt poſita finaliter. nam iuramētum ordinat̉ ad veritatem de claradam ⁊ ad hoc tēdit finaliter. ſed trāſactio tendit ad veritatem velandaꝫ. qꝛ eſt de rebus dub. nec remouet du bietatem prime cauſe. ideo addit obſcuritatem. nam ſi re moueret tranſactio non teneret. qꝛ de re certa. ⁊ per hoc ſtatim reduceret̉ ad non cauſam. argu. jͣ. e. l. admonendi. ⁊ ideo lex dicit qōnem.i. dubium qōnis non finiri tranſactꝭ. lꝫ lis finiatur. vt. C. de tranſac. l. ſiue apud acta. ⁊. l. ſi diuerſa. ⁊ pro tāto etiam tutor trāſigit qꝛ res dubia manet. vt. C. de tranſac. l. p̄ſes. ⁊ no. sͣ. de pac. l. tutoris. ſi eēt res certa tutor non tranſigeret. qꝛ trāſactio ī re certa non eſt trāſactio ſed donatio. vt. l. i.§. at ſi. jͣ. ſi quid in frau. patro. ⁊ tutor donare non pōt. vt. l. i.§. ſed licet. de tutel. ⁊ ratio. diſtrahen. ⁊ de man. l. ſeruus ab agnato. ⁊ d̓ dona. l. filius. ⁊ jͣ. qd̓ vi aut clam. l. iij.§. plane. ⁊ plene no. sͣ de pa ctis. l. cōtra iuris.§. ſi filius. ad hoc ꝯͣrium ſic rn̄detur ꝙ trāſactio pōt dupliciter ſummi. vno modo generaliſſime .i. tranſiens actio. ⁊ ſic ſumit̉ in hac lege ⁊. jͣ. de v̓b. ob. l. ꝗ rome.§. duo fratres. ⁊ qd̓ not. in auc. vt differēt. iudi.§. i. ⁊.l. tres fratres. sͣ. de pac. alio modo ſtricte pro cōtractu trāſactionis. ⁊ ſic non ſumit̉ hic. ſed in ꝯͣrio ẜm gl. ⁊ Bu. Et ex hoc infert dn̄s meus dn̄s Bart. ꝙ tranſactio non dicitur ꝯͣctus innoīatus qꝛ nomine generis appellat̉ non in noīe ſpāli ⁊ appropriato. ſimiliter no. in permutatione vt. C. de re. ꝑmū. in rubrica.ª ſimiliter etiam in legato generis. nam ſi legatur homo in genere dr̄ incertus homo legari. qꝛ ſpālis certitudo non eſt adiecta. vt. jͣ. de leg. i. l. cum incertus. et. jͣ. de leg. ij. l. meuius.§. duobus. et. l. iij. ꝗ ⁊ aꝗbus. ⁊ ꝙ tranſactio ſit ꝯͣctus innoīatus patet. qꝛ ha bet locum cōditio ob cauſaꝫ ex cauſa non ſecuta. l. actio ne de tranſac. no. que in ꝯͣctibus noīatis locum nō hn̄t vt .l. vlti. jͣ. de condi. ob ca. vbi de hoc. ⁊ plene no. jͣ. de ꝯͣhen. emp. l. pacta ꝯuēta. aduertatis ꝙ dn̄s meus ſalua ſua reuerētia improprie locutus eſt. nam trāſactio ꝓprie nō eſt ꝯͣctus nec noīatus nec innoīatus. ſed eſt principaliter diſtractus lꝫ aliqn̄ ꝯͣctus appelletur impropria locutione. vt. C. qd̓ metus cau. l. ſi donationis. ⁊ ibi no. hinc eſt ꝙ in tranſactione non hꝫ locum penitētia. qꝛ lꝫ in ꝯͣctibus nominatis habeat locum penitentia. tn̄ nulla. l. hoc dicit de diſtractibus. vt. C. de trāſa. l. qͣꝫuis. nec huic dicto obſtat .sͣ. de pac. l. ſi cum fundum. vbi in ꝯtractu liberatorio habet locum penitētia cum diſtinctione tn̄ cuius gratia ſit celebratus. vt ibi patet. qꝛ ibi cōuētio non incepit a liberatione ſed tendebat ad liberādum de futuro. ⁊ ſic nō ob ſtat. vel ibi ad natiuitatem liberationis. ſed ſi liberatio iaꝫ nata eſt indiſtincte non habet locum penitentia. vt dicta .l. quamuis. vel dic ꝙ trāſactio pōt conſiderari reſpectu alterius ⁊ ſic eſt diſtractus. diſtrahit enim primam perſo nam obligationis. ⁊ reſpectu ſui. ⁊ ſic eſt cōtractus. obli gat enim naturaliter nō petere. vt. sͣ. de pac. l. ſi nimis.§. pactus. ⁊ no. in. l. reſcriptum.§. ſi pacto. ⁊ l. pacta nouiſ ſima. bn̄ tn̄ fateor ꝙ in tranſactōis diſtractu permiſſus eſt contractus. ſimiliter de permiſſione loquitur. l. ariſto. jͣ de dona. nam ſi libero te a proceſſu vt des. eſt facio vt des. ſi das vt liberē. eſt do vt facias. vt. C. de trāſac. l. ſiue apud acta. ⁊ eo. ti. l. cōmota. ⁊ ibi no. Aliꝗ dicunt vt Pe. C. de dol. l. cum ꝓponas. ꝙ ſi facio vt des ex mea parte eſt facio vt des. ex tua eſt do vt facias. ⁊ idem dicit doctor me us p̄fatus ſicut emptio ex ꝑte emptoris appellat̉ emptio ex ꝑte vēditoris appellat̉ vēditio ẜm eum vt. l. i. jͣ. de con trahen. emp. ſic in ꝑmutatione. ſi permuto codicem meuꝫ cum digeſto. tuo ex ꝑte mea erit permutatio codicis cū digeſto. ⁊ ex ꝑte tua erit ꝑmutatio digeſti cū codice. vt. l. i. jͣ. de re. ꝑmū. Sed tn̄ non videt̉ bn̄ dictum qꝛ cōtractus innoīati recipiūt formam ex quadam cōbinatione ⁊ ſub ordinatione. vn̄ ſi do vt facias non incipit diſpoſitio a fie ri ſed a dari. fieri aūt importat cauſam ſiue modum. vt. jͣ. de cōdi. ob cau. l. ſi pecuniam in pͥncipio. vn̄ eēt ꝯuertere qd̓ ex tua ꝑte eēt facio vt des ⁊ eſſei vertere id qd̓ hꝫ ſe ꝑ modum modi ad id qd̓ habet ſe ꝑ modum pͥncipij ⁊ mo dificati qd̓ eſt abſurduꝫ. qꝛ aliter hꝫ ſe modus ⁊ id quod modificat̉ per modum vt. jͣ. de ꝯdi. ⁊ demō. l. titio. ⁊. l. cū tale.§. i. ⁊ l. ꝗbus diebus.§. termillius. ⁊. l. ſi tibi de le. iij. et. jͣ. de ꝯdi. ob cau. l. dedi.§. ſed ⁊ ipſe celſus. ⁊ ar. a ſil̓i. jͣ. d̓ iure codicillo. l. qd̓ per maius. Aut ꝯͣctꝰ emptionis et ven ditionis hꝫ mutuam cōuentionem cuius ꝑtes eque ſunt pͥncipales vt no. jͣ. de actꝭ. l. ꝯſenſu. et ideo conuertibiliter poſſumus loꝗ qꝛ termini ſunt cōuertibiles non ſubalterni qꝛ non ſubalternat̉ vnus terminus alteri ſicut in ꝯtractibus noīatis reciprocis. Ideo nō obſtat obiectio iſtoruꝫ. pꝫ ex p̄dictis ꝙ tranſactio quatenus in cauſa reſultat traſitus actionis eſt diſtractus. qꝛ pͥuatiuum nomē habet ſed quatenus reſultat facio vt des do vt des. vel facio vt facias. vel do vt facias. qꝛ oībus modis iſtis poteſt exem plificari eſt contractus innominatus. qꝛ poſitiuum effectum habet exempluꝫ de facio vt facias eſt remitto vt faci as. vt no. de pac. l. ſi intra. et dic vt ibi. ¶ Extra igit̉ īcidē ter. extra ꝓpoſitum principale meum ſuper hac lege pro pter extraneā materiam adductaꝫ hic a doctore meo propono ad euidentiam ꝙ ꝯͣctus innoīati dicuntur duplici ter vno modo ꝓpter totalem noīs carentiamᵇ qꝛ plura ſunt negocia qͣꝫ vocabulaᵉ. vt. jͣ. de p̄ſcrip. v̓b. l. ij. alio modo ꝓpter carētiam noīs ſpālis. vt no. C. de rerum permu. in rubrica. aliqn̄ igitur ꝯͣctus non habet nomē abſtractū et ſeparatum a facto ſed idem eſt factū et nomē ꝯtractus vt do vt des

Repetitio. l. Iuſiurandum. pac. l. poſtqͣꝫ liti. ⁊. jͣ. de pre. ſtipulatio. l. i. in fi. ⁊. jͣ. de re iudi. l. ſi conuenerit. tamē iuramentuꝫ reuocat vt. jͣ. titu. i. l. videamus.§. pe. item poſt ꝯcluſum ⁊ renunciationem in cauſa non tenet proceſſus. ſed poſt iuramentum bn̄ tenet proceſſus. vt. jͣ. e. l. nam ⁊ poſtea.§. ſi damnetur. ⁊ ſi dicis ꝙ ibi loquit̉ de ſnīa non de ꝓceſſu induco legem que loquitur de ꝓceſſu. jͣ. de condi. indebi. l. eleganter.§. ſi quis poſt. So. aut loꝗmur de iuramento deciſiuo. aut de iuramento in litem. Primo caſu aūt nos loꝗmur vtrum habeat vim cōcluſionis in fauorem iurantis. aut in eius leſionem ⁊ detrimētum. ſi in eius fauorem refert aut eſt iuratum ſuꝑ facto aut ſuper iure. ſi ſuꝑ facto dico ꝙ habet vim cōcluſionis quo ad qōnem facti non quo ad totam cauſam.i. quo ad qōnem iuris hinc eſt qd̓ poſt tale iuramētum admittitur quelibet exceptio. exēplum ſi iuro ꝙ vēdidi tibi rem pro centum. nam ſi ago poſſes excipere de facto non ſoluto. de pacto de non petendo ⁊ ſimilibus vt. jͣ. e. l. duobus.§. ſi ꝗs iurauerit. factum aūt ꝯͣctum nega re non potes. qꝛ qͣꝫtum ad hoc eſt concluſum in cauſa ex vna parte tm̄.i. cōtra te. Si v̓o eſt iuratum ſuꝑ iure dico p̄ciſe cōcluſum in cauſa qꝛ nulla exceptio ꝓponi pōt. vt. jͣ. e. l. eum qui.§. ij. fallit. jͣ. e. l. admonendi. ⁊. C. e. l. fi. Si v̓o in eius leſionem tūc glo. dicit ꝙ iuramentuꝫ non excludit approbādo iurantem ⁊ ſic non habet ꝯtra iurāteꝫ viꝫ cōcluſionis in cauſa. vn̄ per iuramētum non concluditur in cauſa hincinde. ſed ab vna ꝑte tm̄. Nunquid ergo ſi iurāſ vult ꝓbare etiam per teſtes aduerſarius poterit probare cōtrarium. ego credo ꝙ ſic. qͣꝫtum ad excluſionem proba tionis per teſtes. vt. C. de in integ. reſti. pe. l. fi. ⁊ de excu. tuto. l. cum ipſe. ar. extra de mut. petitio. c. prudentiā. ar. no. extra de excep. rei iudic. c. duobus. ſed non qͣꝫtum ad excluſionem ꝓbationis per ſacramentum. nam remedia que deducuntur non in modum actionis ſed in modum ꝓbationis nō excludunt ſe in origine nec in effectu. vt. C. de fal. l. vbi. vel dic ꝙ iudex dabit iurāti optionem arg. C. de teſti. l. fi. ⁊ facit qd̓ no. per Ia. in. l. reſcriptum.§. ſi pacto. sͣ. de pact. pͥma magis placet. nam aut loꝗmur de iuramēto in litē. ⁊ tūc aut ꝯtinet veram ꝓbationem ⁊ ideꝫ qꝛ deciſorium eſt. vt in auc. de iudi.§. oportet. ⁊. jͣ. de in li. tem iuran. l. in acionibus.§. pe. ⁊ ibi no. aut continet inter eſſe affectionis. ⁊ tūc per ip̄m non cōcluditur in cauſa. qꝛ penale eſt ⁊ iudex pōt ipſum non ſequi. nec facit iniuriaꝫ iurāti. qꝛ non redarguit̉ per hoc iurās de ꝑiurio. ſed immoderatam ⁊ inordinatam affectionem eius iudex non ſeꝗtur vt. jͣ. ti. i. in actionibus.§. i. ⁊. l. fi. ¶ Nūc rn̄deo ad q. ſi dānetur. ⁊ ad.§. ſi ꝗs poſt. qꝛ non dicūt ꝙ proceſſus quatenus eſt actus ſolius partis teneat poſt iuramētum. Unde credo ꝙ ſi poſt iuramentum pars aduerſa produ ceret in iudicio inſtrumentum non teneret ꝓductio ſi iudex non admittit. qꝛ qͣꝫtum ad partem cōcluſum eſt. ſed bene cōcedo ꝙ qͣꝫtum ad iudicem non eſt cōcluſum nec in ꝓcedēdo nec in ꝓnūciādo. vt extra de fide inſtru. c. cuꝫ ioānes heremita. ⁊ sͣ. de interro. actio. l. vbi cuiqꝫ. ⁊ extra de v̓bo. ſig. ſepe. in cle. ⁊ ideo ſi iudex p̄dicto caſu admitteret ꝓductionem inſtrumēti lꝫ non teneat ꝓductio qua tenus eſt actus ꝑtis. tn̄ tenet admiſſio quatenus eſt actus iudicis. ⁊ ideo ex illo inſtrumēto ꝓcederet vt ex notorio vt. C. de appellatio. l. ampliorē in pͥncipio. ⁊. C. quibus ⁊ aduer. quos. l. i. cuꝫ ibi no. ⁊ qd̓ no. in. l. i.§. editiones de eden. in fi. magne gl. ⁊ facit qd̓ no. Inn. extra de teſti. c. cū clamor. ⁊ de cau. poſſeſ. c. paſtoralis. v̓ſi. niſi iudex. ⁊ per Inno. in. c. cum bertoldus de re iudi. in gl. no. poſt diffi. ⁊ per Inno. de reſcrip. c. cuꝫ dilecta. ¶ Tertio no. ar. ꝙ ex iuramēto orit̉ officium iudicis pro executione ſicut ex ſnīa.ᵈ nam ſi hꝫ maiorem auctoritatem qͣꝫ ſnīa ergo non habet minorē virtutem. ſed in ſnīa exp̄ſſuꝫ eſt ꝙ oritur of ficium iudicis ⁊ actio. vt. sͣ de iudi. l. ſi pretor in fi. ⁊ pro hoc. jͣ. e. l. iij.§. ꝓderit ꝯiuncta. l. ſi ꝗs miſſuꝫ ne vis fiat ei. ⁊ glo. hoc ſentit. jͣ. e. l. nam ⁊ poſtea in fi. In ꝯͣriuꝫ facit qꝛ actio in factum orit̉ ex edicto p̄toris non officium iudicis vt inſti. de interdic.§. fi. ⁊ no. inſti. de act.§. actionuꝫ. que dam per gl. ⁊ Dy. C. de ſacroſan. eccle. l. ſancimus. ⁊ per Cy. C. de re. ꝑmu. l. ex placito. hinc eſt ꝙ ex iuramento ⁊ ſnīa naſcit̉ actioᵉ in factum. qꝛ ex edicto p̄toris agit̉. vt. l. ait p̄tor de re iud. ⁊ Le. l. ait p̄tor. nō ob. sͣ. de minor. l. ꝙ ſi minor.§. fi. vbi dr̄ ꝙ ex edicto p̄toris naſcit̉ officium iudicis qꝛ v̓ba edicti erāt directa in ipſum iudicem qui non obligat̉ ex edicto. al̓s qūo eſſet iudex qꝛ cauſa ꝓpria. cer te nullo modo. hec v̓o v̓ba ſunt directa in ipſum reū. qꝛ p̄ tor ait ſoluere cogā. vt. jͣ. e. l. iuſiurādum.§. ait p̄tor. p̄terea vbi cōpetit actio non cōpetit officiuꝫ iudicis. vt. l. ꝗntus mutius de an. leg. ⁊ no. jͣ. de op. no. nun. l. de pupillo.§. ſi is cui. So. puto ꝙ ex iuramēto delato ⁊ preſtito in iudicio oriat̉ officium iudicis tanqͣꝫ plurimum potēs ſuꝑ incidēti. vt. l. ediles.§. item ſciendum. jͣ. de edil. edic. ⁊ sͣ. de ꝓcu. l. ſi reus. Si aūt p̄ſtat̉ extra iudiciū non hēo pro nūc legem vel rōnem neceſſariam. ꝙ officium iudicis oriatur qꝛ iſte actus non incidit nec emergit ꝓceſſus vt poſſit di ci ⁊ per hoc reduci ad iudicis ptātem. ¶ Nūc ad cōtra riuꝫ de. l. quintus. reſpōdeo ꝙ ibi non ſuberat cauſa obli gādi ſed equitas ſola. ⁊ dic vt no. sͣ. de rei vendica. l. i.§. per hāc. ⁊ ꝓbat̉. C. de arbi. l. vt in arbitris. non ob. lex ꝙ ſi minor. qꝛ ibi actio reſciſſoria nō eſt edictalis ſed ducta lis. ⁊ ideo iudicis officium ꝓponēdum eſt ad natiuitateꝫ reſciſſorie. vt. jͣ. de actꝭ. ⁊ obli. l. in honorarijs.§. ſed cum reſciſſa. ⁊ no. jͣ. e. l. nam et poſtea.§. ſi minor. ⁊ in ſimili. sͣ. de inoffi. teſta. l. qui de inofficioſo. patet ex predictis ꝙ ſi edictum p̄toris non eēt ex iuramēto deciſiuo non cōpeteret actio in factum. qꝛ ceſſante cauſa efficiente ceſſat effectus. vnde cum edictum p̄toris ſit cauſa efficiens ⁊ iuramentum cauſa materialis. ſi ceſſaret cauſa efficiēs ceſſaret actio vt. sͣ. de origi. iur. l. ij.§. deinde. ⁊. jͣ de ver. obli. l. ſti pulatio iſta.§. alteri. ⁊ idem videt̉ in ſnīa. lꝫ imperio iudi cis cum manu regia mandaret̉ executioni vt. d. l. ij. ⁊ sͣ. de rei vendi. l. qui reſtituere. ⁊ ideo actio que ex ſnīa orit̉ᶠ magis ꝓprie denominatur in factum qͣꝫ iudicati lꝫ quan doqꝫ lex dicat actio iudicati. vt. l. miles.§. pe. de re iudic. dices tu ꝙ immo ꝯueniētius dr̄ actio iudicati. nam inter dum cauſa efficiens informat actuꝫ attribuēdo ſpiritum ſibi efficacie. ⁊ tūc actio denominat̉ ab efficiente vt. C. de donatio. l. ſi ꝗs argentum. ⁊. l. i. de cōdi. ex lege. interduꝫ cauſa efficiens imprimit in actum ſeu factum officium ⁊ effectuꝫ efficacie. ⁊ tūc actio denominatur ab ipſo facto. qꝛ denominat̉ ⁊ oritur a cōfirmato non a cōfirmante. vt .C. de rerum ꝑmu. l. ex placito. ſed ita eſt in ſnīa ⁊ iuramē to ꝙ p̄tor tribuit eis ſpiritum efficacie ergo ⁊c. ¶ Pre terea in iuramēto quaſi ꝯͣhitur vt. jͣ. de pecu. l. depoſiti.§. i. ergo ex illo quaſi cōtractu non ex edicto pretoris orit̉ actio vt. jͣ. cōmo. l. i. ſil̓iter in ſnīa. nam in iudicijs bis qua ſi contrahitur ſemel in cōteſtatione per hoc ꝗs obligatur inſtātie nō tn̄ ex hoc quaſi contractū aliqua actio proficiſcitur nec recordor ꝙ aliqua lex hoc dicat niſi interpo nerentur ſtipulationes iudiciales ex quibus ageretur. vt l. i. de preto. ſtipula. inſti. de ſatiſda. per totuꝫ. ⁊. l. v. de ver bo. obli. ⁊ sͣ. qui ſatiſda. cog. l. ſed ⁊ ſi deceſſerit. Item ſe mel in ſnīa per hūc quaſi cōtractum obligatur pars ſententie ſi ergo quaſi cōtractus ⁊ obligatio quare non ex eo actio ⁊ per hoc. jͣ. de pecu. l. licet.§. idē ſctibit. ⁊. jͣ. de p̄ to. ſtipulatio. l. i.§. fi. cum ſi. So. dico ꝙ ſpiritus efficacie pōt attribui actui dupliciter. vno modo vt cauſe materia li tm̄ ⁊ per hoc iſte actus non parit actionem per ſe quia ſola cauſa materialis non ꝓducit effectum de per ſe licet cōcurrat vt cauſa materialis vna cuꝫ efficiente ad produ ctionem ⁊ partis effectus ⁊ ita loquitur hic. alio modo poteſt attribui efficacia alicui facto ſimpliciter ita ꝙ per ipſum factum ſolum repn̄tentur omnes cauſe que requi runtur ad actionem pariēdam. ⁊ tūc denominat̉ ⁊ ſpecificatur a proximiori. vt. l. iuriſgētium. sͣ. de pac. i. ab ipſo facto ⁊ iudice ſumit radicem ⁊ nomen vt ibi patet. Fuit autem neceſſe imaginari ⁊ ponere quaſi ꝯͣctus ex iſtis d ¶ Actio ad de. fely. in. c. i. in pͥn. in v̓. j. ꝑ iſtū tex. eo. tit. de iur. iu. vbi pōit nūꝗd de iure canonico ex iuramento exiraiudiciali ꝑmiſſorio ori atur actio. e ¶ Orit̉ ⁊ q̄ actio oriat̉ ex ſnīa vide Fely. in ru. de re iud. circa fi. in verſic. ſubdit hic bu. ADDITIO. f ¶ Siē̄ ſnīa. vide oīo. do. alex. de īmol. ſingular̄. hic ſub eiſdem fe re termīs mo uentē. q. iſtaꝫ ⁊ addncenteꝫ opin. bar. bal. Fulgo. ⁊ fere omniū ſcribē tium. demum pl̓es caſus diſtinguendo opi. bal. alibi tꝫ cū bar. ⁊ di cit ſe putare ꝙ op. bart. ſit vera ⁊ in pūcto iuris ueri or ⁊ ad oīa ꝯͣria reſpondet

Repetitio. l. Iuſiurandum. a ¶ In cubi vide eundem bal.s. ſea qͣre tranſac. ⁊ ī. l. qͣꝫuis in.i. opeo. ti. vbi ēt vi de do. alex. de imo. in vl. col. v̓. item querit hic Bar. b ¶ Carētiā adde ange. in auc. d̓ nōͣ alie. §. lex ita in. ij. not. colum. ij. ADDITIO. c ¶ Uocabu la. add̓ ꝙ iſtd̓ ē naͣle ⁊ diſpu tatur aph̓o in poſt predicamentis in. c. d̓ equiuoco vbi inꝗt formal̓r equiuoca ſūt quorū nomē ē cōe rō ſubſtā tie eadē ⁊ hoc qꝛ muto piu res ſūt res qͣꝫ ipſa noīa. ⁊ v̓i de ꝓ clariori ītelligētia ſcri bētes ibi ⁊ ſū miſtas in eorū ſummis. tio. i. Iu andum. actibus deciſiuis ad hoc vt in iudicium poſſint deduci ꝑ modum actionis. nam ſi ſolum per vias ꝓbationis opera rent̉ non eēt litium finis. qꝛ ꝓbatio poſſet reprobari arg. .C. de ꝯͣhen. ſtipu. l. optimam. Sed nōne lex etiaꝫ non fin gēdo iſtos quaſi cōtractus poterat actioneꝫ dare? reſpōdeo ſic qꝛ lex poteſt rerum naturam immutare fingendo tamen non natural̓r diſponēdo. vt. l. i. ⁊. ij. sͣ. de vſufru. ea. rer. que vſu conſu. ⁊. C. rem in pn̄ti in pͥn. tn̄ qꝛ in iudicijs ⁊ iuramētis quaſi ꝯͣhit̉ ⁊ negocium gerit̉ inter ꝑtes ꝯue niētius fuit imaginari quaſi ꝯͣctum. vt. jͣ. de cōdi. inde. l. ſi in area. ⁊ ſic meliꝰ cum cauſa dare actionē qͣꝫ ſine cā ar. sͣ. de iudi. l. omnē. ⁊ cum tale negociuꝫ non cadat in formā veri ꝯͣctus nec delicti nec quaſi delicti reſtat vt cadere ītel ligat̉ in formam ⁊ etiam quaſi ꝯͣctus. ⁊ ideo iura quaſi ꝯͣ hi dixerūt. ⁊ quaſi ꝯͣctum etiam imaginata ſunt. ſic etiam ſubordinati ſunt in iudicijs illi duo quaſi ꝯͣctus qd̓ iure veteri ceſſante eo primo qui inducit̉ in litis conteſtatione ceſſabat lex nec ad diffinitiuā veniri poterat hodie. Sol. in hoc aliter diſtinguitur. vi. l. ꝓperandum. C. de iudi. ⁊ .C. quomodo ⁊ quando iudex. auc. qui ſemel. Baldus. ¶ Expedito tex. venio ad apparatum ⁊ op. dr̄ hic ꝙ iuramētum eſt ſpēs trāſactionis. ⁊ ſic ꝯcludit ꝙ tranſactio ſit quoddam predicabile ⁊ p̄dicet̉ de iuramento ſicut ge nus predicat̉ de ſua ſpē. ſed econtra illud eſt genus qd̓ re preſentatur ⁊ verificat̉ in qualibet ſua ſpē. vt. l. i. C. ſi cer. pe. Sed trāſactio non repn̄tat̉ nec verificat̉ in iure iuran do cum ſint ſpēs oppoſite ⁊ ideo oportet iſtud ꝓbare. ⁊ ꝓbo. illa ſunt ꝯͣria que ad inuiceꝫ diſtinguunt̉ vt oppoſita vel realiter vt verum ⁊ falſuꝫ. ⁊ iſta dicūtur ꝯtraria in origine. qꝛ ſunt ꝯͣria ante ⁊ retro vt. C. de inoffi. teſta. l. eū qui. vl̓ formaliter vt materia infecta.i. rudis ⁊ facta ⁊ in formam redacta. vt. l. heres meus.§. due ſtatue de leg. iij. vel finaliter vt approbatio ⁊ reprobatio. vt. l. i. C. de fur. ⁊. l. i. C. ſi ſeruus exte. ⁊. l. ſi ſeruus. jͣ. commo. Sed tranſa ctio ⁊ iuramentum diſtinguuntur vt oppoſita realiter. qꝛ iuramentum importat verum arbitrium. vt. jͣ. e. l. non erit ⁊.l. ſi duo pr̄oni.§. ſi ꝗs. ⁊ tranſactio deſtruit ſi erat. vt. C. de trāſac. l. trāſactione. ⁊. l. vbi pactuꝫ. ⁊. jͣ. de condi. inde. l. eleganter.§. ſi ꝗs poſt. Item diſtinguūtur vt oppoſita In̄ fuori. formaliter. nam trāſactio eſt aliquo dato vel retēto. vt. C. eundemt de trāſac. l. trāſactio. ſed iuramētum eſt nullo dato vel re s. ſed qͣre ſac. ⁊ ī. l. tēto hꝫ enim iuramētum ſuam ꝑfectionem formalem ex s in.i. op delatione ⁊ p̄ſtatione. vt. jͣ. e. l. iij. non ex dari vel retineri vbi ēt vl cōſtat igit̉ eē ꝯͣria qꝛ ineſſe nihil ⁊ aliꝗd eſt ꝯͣdictio vt. l. ſi o. alex. de in vl. col. 18qui. ⁊.§. vtrum. jͣ. de reb. dub. Iteꝫ diſtinguūtur vt opmquerit poſita finaliter. nam iuramētum ordinat̉ ad veritatem de Bar. clarādam ⁊ ad hoc tēdit finaliter. ſed trāſactio tendit ad veritatem velandaꝫ. qꝛ eſt de rebus dub. nec remouet du c23 bietatem prime cauſe. ideo addit obſcuritatem. nam ſi re e ange in moueret tranſactio non teneret. qꝛ de re certa. ⁊ per hoc d̓ nō alie. ſtatim reduceret̉ ad non cauſam. argu. jͣ. e. l. admonendi. x ita in. ij. colum. ij. ⁊ ideo lex dicit qōnem.i. dubium qōnis non finiri tranſactꝭ. lꝫ lis finiatur. vt. C. de tranſac. l. ſiue apud acta. ⁊. l. ſi DITIO. diuerſa. ⁊ pro tāio etiam tutor trāſigit qꝛ res dubia maUocabu net. vt. C. de tranſac. l. p̄ſes. ⁊ no. sͣ. de pac. l. tutoris. ſi eēt dd̓ ꝙ iſtd̓ le ⁊ diſpu res certatutor non tranſigeret. qꝛ trāſactio ī re certa non raph̓o in eſt trāſactio ſed donatio. vt. l. i.§. at ſi. jͣ. ſi quid in frau. papredica tro. ⁊ tutor donare non pōt. vt. l. i.§. ſed licet. de tutel. ⁊ tis in. c. d̓ uoco pui ªt io. diſtrahen. ⁊ de man. l. ſeruus ab agnato. ⁊ d̓ dona. l. filius. ⁊. jͣ. qd̓ vi aut clam. l. iij.§. plane. ⁊ plene no. sͣ de pa formal̓i uoca ſūt ctis. l. cōtra iuris.§. ſi filius. ad hoc ꝯͣrium ſic rn̄detur ꝙ rū nomēē trāſactio pōt dupliciter ſummi. vno modo generaliſſime ro ſubſta i. tranſiens actio. ⁊ ſic ſumit̉ in hac lege ⁊. jͣ. de v̓b. ob. l. ꝗ adē ⁊ hoc iuito ꝑiū rome.§. duo fratres. ⁊ qd̓ not. in auc. vt differēt. iudi.§. i. ſūt res qͣꝫ ⁊. l. tres fratres. sͣ. de pac. alio modo ſtricte pro cōtractu noīa. ⁊ vi trāſactionis. ⁊ ſic non ſumit̉ hic. ſed in ꝯͣrio ẜm gl. ⁊ Bu. p clariori ligētia ſcri Et ex hoc infert dn̄s meus dn̄s Bart. ꝙ tranſactio non es ibi ⁊ ſū dicitur ꝯͣctus innoīatus qꝛ nomine generis appellat̉ non tas in eo. in noīe ſpāli ⁊ appropriato. ſimiliter no. in permutatione ummis. vt. C. de re. ꝑmū. in rubrica.ª ſimiliter etiam in legato generis. nam ſi legatur homo in genere dr̄ incertus homo legari. qꝛ ſpālis certitudo non eſt adiecta. vt. jͣ. de leg. i. l. cum incertus. et. jͣ. de leg. ij. l. meuius.§. duobus. et. l. iij. ꝗ ⁊ aꝗbus. ⁊ ꝙ tranſactio ſit ꝯͣctus innoīatus patet. qꝛ ha bet locum cōditio ob cauſaꝫ ex cauſa non ſecuta. l. actio ne de tranſac. no. que in ꝯͣctibus noīatis locum nō hn̄t vt .l. vlti. jͣ. de condi. ob ca. vbi de hoc. ⁊ plene no. jͣ. de ꝯͣhen. emp. l. pacta ꝯuēta. aduertatis ꝙ dn̄s meus ſalua ſua reuerētia improprie locutus eſt. nam trāſactio ꝓprie nō eſt ꝯͣctus nec noīatus nec innoīatus. ſed eſt principaliter diſtractus lꝫ aliqn̄ ꝯͣctus appelletur impropria locutione. vt. C. qd̓ metus cau. l. ſi donationis. ⁊ ibi no. hinc eſt ꝙ in tranſactione non hꝫ locum penitētia. qꝛ lꝫ in ꝯͣctibus nominatis habeat locum penitentia. tn̄ nulla. l. hoc dicit de diſtractibus. vt. C. de trāſa. l. qͣꝫuis. nec huic dicto obſtat .sͣ. de pac. l. ſi cum fundum. vbi in ꝯtractu liberatorio habet locum penitētia cum diſtinctione tn̄ cuius gratia ſit celebratus. vt ibi patet. qꝛ ibi cōuētio non incepit a liberatione ſed tendebat ad liberādum de futuro. ⁊ ſic nō ob ſtat. vel ibi ad natiuitatem liberationis. ſed ſi liberatio iaꝫ nata eſt indiſtincte non habet locum penitentia. vt dicta .l. quamuis. vel dic ꝙ trāſactio pōt conſiderari reſpectu alterius ⁊ ſic eſt diſtractus. diſtrahit enim primam perſo nam obligationis. ⁊ reſpectu ſui. ⁊ ſic eſt cōtractus. obli gat enim naturaliter nō petere. vt. sͣ. de pac. l. ſi nimis.§. pactus. ⁊ no. in. l. reſcriptum.§. ſi pacto. ⁊ l. pacta nouiſ ſima. bn̄ tn̄ fateor ꝙ in tranſactōis diſtractu permiſſus eſt contractus. ſimiliter de permiſſione loquitur. l. ariſto. jͣ de dona. nam ſi libero te a proceſſu vt des. eſt facio vt des. ſi das vt liberē. eſt do vt facias. vt. C. de trāſac. l. ſiue apud acta. ⁊ eo. ti. l. cōmota. ⁊ ibi no. Aliꝗ dicunt vt Pe. C. de dol. l. cum ꝓponas. ꝙ ſi facio vt des ex mea parte eſt facio vt des. ex tua eſt do vt facias. ⁊ idem dicit doctor me us p̄fatus ſicut emptio ex ꝑte emptoris appellat̉ emptio ex ꝑte vēditoris appellat̉ vēditio ẜm eum vt. l. i. jͣ. de con trahen. emp. ſic in ꝑmutatione. ſi permuto codicem meuꝫ cum digeſto. tuo ex ꝑte mea erit permutatio codicis cū digeſto. ⁊ ex ꝑte tua erit ꝑmutatio digeſti cū codice. vt. l. ī. jͣ. de re. ꝑmū. Sed tn̄ non videt̉ bn̄ dictum qꝛ cōtractus innoīati recipiūt formam ex quadam cōbinatione ⁊ ſub ordinatione. vn̄ ſi do vt facias non incipit diſpoſitio a fie ri ſed a dari. fieri aūt importat cauſam ſiue modum. vt. jͣ. de cōdi. ob cau. l. ſi pecuniam in pͥncipio. vn̄ eēt ꝯuertere qd̓ ex tua ꝑte eēt facio vt des ⁊ eſſei vertere id qd̓ hꝫ ſeꝑ modum modi ad id qd̓ habet ſe ꝑ modum pͥncipij ⁊ mo dificati qd̓ eſt abſurduꝫ. qꝛ aliter hꝫ ſe modus ⁊ id quod modificat̉ per modum vt. jͣ. de ꝯdi. ⁊ demō. l. titio. ⁊. l. cū tale.§. i. ⁊. l. ꝗbus diebus.§. termillius. ⁊. l. ſi tibi de le. iij. et. jͣ. de ꝯdi. ob cau. l. dedi.§. ſed ⁊ ipſe celſus. ⁊ ar. a ſil̓i. jͣ. d̓ iure codicillo. l. qd̓ per maius. Aut ꝯͣctꝰ emptionis et ven ditionis hꝫ mutuam cōuentionem cuius ꝑtes eque ſunt pͥncipales vt no. jͣ. de actꝭ. l. ꝯſenſu. et ideo conuertibiliter poſſumus loꝗ qꝛ termini ſunt cōuertibiles non ſubalterni qꝛ non ſubalternat̉ vnus terminus alteri ſicut in ꝯtractibus noīatis reciprocis. Ideo nō obſtat obiectio iſtoruꝫ. pꝫ ex p̄dictis ꝙ tranſactio quatenus in cauſa reſultat traſitus actionis eſt diſtractus. qꝛ pͥuatiuum nomē habet ſed quatenus reſultat facio vt des do vt des. vel facio vt facias. vel do vt facias. qꝛ oībus modis iſtis poteſt exem plificari eſt contractus innominatus. qꝛ poſitiuum effectum habet exempluꝫ de facio vt facias eſt remitto vt faci as. vt no. de pac. l. ſi intra. et dic vt ibi. ¶ Extra igit̉ īcidē ter. extra ꝓpoſitum principale meum ſuper hac lege pro pter extraneā materiam adductaꝫ hic a doctore meo propono ad euidentiam ꝙ ꝯͣctus innoīati dicuntur duplici ter vno modo ꝓpter totalem noīs carentiamᵇ qꝛ plura ſunt negocia qͣꝫ vocabulaᵉ. vt. jͣ. de p̄ſcrip. v̓b. l. ij. alio modo ꝓpter carētiam noīs ſpālis. vt no. C. de rerum permu. in rubrica. aliqn̄ igitur ꝯͣctus non habet nomē abſtractū et ſeparatum a facto ſed idem eſt factū et nomē ꝯtractus vt do vt des

Repetitio. l. Iuſiurandum. vt do vt des facio vt facias ⁊c. iſti ſunt ꝯͣctus innominati. l. naͣlis de p̄ſcrip. ver. nam forma noīs deeſt ꝯͣctibus in nominatis. qꝛ in rudi materia non eſt aliqua forma. vt. sͣ. de vſufru. l. qui vſumfructum aree. ⁊. l. queſitum.§. illud de leg. iij. ⁊. jͣ. de pigno. actio. l. ſi ꝯuenerit.§. ſi ꝗs. hinc eſt ꝙ iſti ꝯͣctus innominati non habēt veſtimentum niſi cauſe finalis.i. modi obligatorij. quo impleto dicitur veſtita cōuentio rei interuentu vt. C. de re. ꝑmu. l. ex placito. ⁊. l. rebus. qꝛ ibi ꝯͣctus innoīatus fuit.i. in executꝭ. ꝯͣctus innominatus incepit. nam ab executione incipit actio in cō tractibus innominatis. qꝛ ſic concepti ſunt in ſua forma cōuentiōali. exēplum ſi dico do vt facias. nam do eſt verbum executiuum ⁊ idem cum ſi. Tertio modo dicitur cō tractus innominatus ꝯͣctus donatiōis. ⁊ iſte ꝯtractus di cit glo. fuit innoīatus olim. qꝛ non ꝑficiebatur conſenſu ſed rei interuentū. vt. jͣ. de dona. l. abſenti. ⁊. jͣ. de dona. cau ſa mor. l. inter mortem vel v̓bis vt ſtipulatōe. ſed hodie ē ꝯͣctus noīatus. qꝛ cōſenſu ꝑficitur ita dicit glo. jͣ. de cōdi. ob cau. l. fi. etiaꝫ donatio cauſa mortis ꝑficitur hodie nudo pacto. vt no. in. l. cum pater.§. meuio de le. ij. iſta glo. cōcludit ꝙ ex donatione facta nudo pacto oriatur actio ⁊ hoc tenet glo. exp̄ſſe. jͣ. de actio. ⁊ obli. l. naturalis. ⁊ sͣ. de pac. l. iuriſgētium.§. ſed cum nulla. ⁊. l. legitima. ⁊ pro batur tali rōne. ſicut ſe habet iuramentuꝫ ad actionem. ſic ſe habet ⁊ lex. ſed iuramentum forme inducit actioneꝫ ex cōtractu. vt. jͣ. eo. l. ſi duo.§. ſi quis ergo. at lex in donatione diſponit formam ſuper donatꝭ. ergo ⁊c. per hoc facit jͣ. cōmo. l. i. cum ſua gl. ⁊ inſti. de actio. l. i. in fi. magne gl. Preterea in donatione habet locum cōditio ob cauſam vt. jͣ. de dona. cau. mor. l. ſenatus.§. nec dubitauerunt caſſiani. ⁊. jͣ. de cōdi. ob. cau. l. cuꝫ quis ⁊ ibi no. ⁊. l. i. jͣ. de do na. que ſub modo que non habet locum in ꝯͣctibus nomi natis. vt no. in. l. fi. ⁊. l. ſi pecuniam de cōdi. ob cau. prete rea lex non cōfirmat vēditionem intrinſecando ſibi ſpiritum efficacie ⁊ officium pariēdi vt ipſa pariat ſed lex pro pter ipſaꝫ. ⁊ ideo cōditio ex lege. vt. l. ſi quis argentū. vbi aūt ꝯͣctus noīatus efficax ad agēdum interuenit cōditio ex. l. non hꝫ locum. patet hoc qꝛ obligatio ex ꝯͣctu eſt natiua. obligatio ex lege datiua. ⁊ ſic ſunt ꝯͣria in origine. vt l. iuriſgētiū.§. ⁊ ideo. sͣ. de pac. ¶ Quid dicemus hic in cidēter occurrit videre vnde actio naſcat̉ in donatione. an ex ſola naturali. qd̓ dicit gl. in. l. naͣlis. jͣ. de p̄ſcrip. verb. ⁊ male. naꝫ ſi ſic fruſtra eēt introducta ciuilis obl̓o ex naturali ⁊ ciuili. ⁊ iſtud eſt impoſſibile. qꝛ nō eſt eiuſdem or dinis ⁊ rōnis qꝛ vna datiua.ſ. ciuilis alia natiua.ſ. nālis. p̄terea diſformaret actio a cauſa ita nāli que vocat̉ obligatio ex donatione. ſed actīo appellat̉ conditio ex lege. ⁊ eſt ſubſidiaria vt no. Guil. ī.§. ſed cū nulla. ⁊.§. pactus. sͣ. allegato. an ex ſola ciuili data a. l. ⁊ hoc neceſſario ſequit̉ ex premiſſis. igitur in donatione facta nudo pacto ſublata ciuili ſublata eſt actio ipſo iure. qd̓ eſt nouuꝫ. Uiſo vn̄ naſcatur ſequit̉ videre. an ſit ꝯͣctus noīatus vel īnoīatus. ⁊ dico ꝙ neuter de ſtricta ſignificatione. vt. jͣ de v̓bo. ſig. l. labeo.§. ꝯͣctus. hinc eſt ꝙ olim nuda donatio non parie bat actionem. nam mera liberalitas non veſtiebat contra ctum ad obligādum efficaciter. qꝛ non ꝯtinebat mutuam p̄ſtationem vt. sͣ. de pac. l. iuriſgentium.§. ſed cum nulla. Sed in aliquibus donatio habet vim ꝯͣctus noīati.ᶜ quia penitētia non habet locum vt. C. de reuo. donatio. l. velles neene. rō qꝛ vbi penitētia non facit ceſſare cauſam ob ligādi non habet locum penitētia. vt. jͣ. de condi. ob cau. l. qd̓ ſeruius. ſed hic cauſa.i. liberalitas retro non ceſſat. vt. l. in cōmodato.§. ſicut. jͣ. cōmodati. qn̄ v̓o caſus ſuper ueniens facit ceſſare cauſam obligan̄. refert. aut eſt cauſa que requirit̉ ad natiuitatem actionis ſed nō ad ꝯſeruatio nem in eſſe ⁊ tunc non ceſſat actio. ſi aūt requirit̉ ad con ſeruandum rem in eſſe. tunc ceſſat vt plene no. per Cy. C. man. l. per diuerſas. ⁊. l. ad cōparandas. In aliꝗbꝰ habet naturam ꝯͣctus innoīati. puta ꝙ detur ꝯditio ob cauſam cauſa non ſecuta. vt. C. de dona. que ſub mo. l. quotiens. In aliꝗbus aūt tenet ꝓpriam naturam puta ꝙ naͣlis obligatio non oꝑetur ad agendum ꝙ ex ſola ciuili agat̉. ꝙ ex forma ꝯͣctus non agat̉. vt. C. de dona. l. ſi ꝗs argentum vbi agatur ꝯditione ex. l. ꝓpter ꝯͣctum. Iteꝫ no. ꝙ aliqn̄ ꝯtractus eſt certus de certis. ⁊ hic noīatis vt iuriſgētiuꝫ. Interdum certus de incertis. vt ꝑmutatio que eſt ꝯͣctus certus.i. certa ſpēs ī innoīatis ꝯtractibus. ⁊ tūc iſte con tractus eſt innoīatus. ſed ex eo agitur p̄ſcriptis v̓bis. In terdum īcertus de incertis vt qꝛ non eſt ſpēs noīata gene ris innoīati. ſed dubitat̉ oīno de noīe. ⁊ tūc orit̉ actio in factum vt. jͣ. de p̄ſcrip. v̓b. l. quotiēs. ⁊ de pigno. actio. l. ſi cōuenerit. nam ibi nullum negocium geſtum ē cum eo ꝗ agit lꝫ ꝓpter negocium agat. ideo agit cōditiōe in factuꝫ al̓s actione in factuꝫ. vel dic vt no. Cy. C. de re. ꝑmu. l. ex placito. Sum expeditus de pͥmo ꝯͣrio ⁊ ſuis coherentijs ¶ Uenio ad ſecūdum ⁊ op. ꝙ trāſactio ⁊ iuramentū in ſpē non ſint oīno oppoſita vt dixi in ſolutione ꝓximi ꝯͣrij. ſed ſint in aliꝗbus ſimilia ⁊ in aliꝗbus diſſimilia qd̓ pꝫ ab effectu. naꝫ ex vtroqꝫ orit̉ exceptio. vt. jͣ. de cōdi. inde. l. ele gāter.§. ſi quis. ⁊ inſti. de excep.§. item ſi quis ⁊. C. de trālactionibus. l. cum proponas. Item ex vtroqꝫ tollit̉ natu ralis obligatio. vt. l. ſtichū.§. nālis de ſol. ⁊. jͣ. e. l. fi. in excipiēdo igit̉ ⁊ tollēdo naͣlē qn̄ fiūt ad liberādū ſūt ſimilia. ſꝫ eꝯͣ ſunt diſſimilia in agēdo. qꝛ ex iuramēto oritur actio ex trāſactōe non vt. C. e. l. actori. ⁊. C. de tranſac. l. ſiue apud acta. ⁊. l. ſi pro fundo. Collige ergo ꝙ in aliꝗbus ſūt op poſite ſpēs. In aliꝗbus hn̄t diſſimilitudinem. In aliquibus v̓o diuerſitatem. ſicut ⁊ alias cōtingit ꝙ quedā ſunt ꝯͣria in origine. tn̄ in effectu ſunt ẜm ꝗd conformia. vt. C. de inoffi. teſta. l. eum qui. Et ex hac gl. habes ꝙ ex omni iuramēto liberatorio tollitur naturalis obligatio. ſecund do habes ꝙ ex iuramēto actio oriturᵈ. ex trāſactione aūt non oritur actio. ita dicit glo. ſed iſta glo. videt̉ falſa. primo in primo dicto. nam ex iuramēto neceſſario non tolli tur naturalis. ⁊ ideo miniſterioſe. l. vlti. jͣ. e. dicit naturalis obligatio hac pactione tolleretur. ⁊. jͣ. de ſol. l. ſtichuꝫ. .§. naturalis. ibi ꝯuentoris equitate diſſoluitur ẜm Gui. ⁊ Iac. but. ¶ Sed pro gl. ꝙ ex iuramēto neceſſario ad liberāduꝫ interpoſito tollatur naturalis. ⁊ ſi eſt ad obligā dum ordinatus oritur naturalis. facit qꝛ factum iudicis deferentis iuramentum deputatur ⁊ repreſentat factum partis. vt. C. de euic. l. ſi ob cauſam. ⁊. C. de ſenten. jͣ. libera quidem theodora. ⁊. jͣ. de euic. l. ſi plus vel minus.§. ⁊ ſi iuſſu. ⁊. jͣ. de pigno. actio. l. elegāter.§. ſi quis poſt ergo ſi cut ex facto partis oritur naturalis. ſic ex facto iudicis ſi militer eſt in ꝯſenſu cuiuſlibet. qui habet repreſentare ali am perſonam. nam illam naturaliter obligat licet verus ꝯſenſus illius nō interueniat. vt patet in tutore ⁊ curatore ⁊ ꝓcuratore ⁊ ſimilibus vt. jͣ. de admi. tuto. l. fi. ⁊. jͣ. de r iſti. l. fi. cū ſimilibus. p̄terea ex iuramēto neceſſario oriturī actio ⁊ obligatio. vt. l. nam ⁊ poſtea.§. ſi minor. ⁊ in.§. fi. ⁊ ibi notatur. ergo multo magis liberatio vt. l. i.§. qd̓. jͣ. de ſuperficie. preterea naturalis obligatio oritur quandoqꝫ etiam abſqꝫ conſenſu quādo naturalis equitas adeſt adī obligandum vt. l. iij.§. ſi pupilli. de nego. ge. ſed hic equi tas adeſſe videtur ex quo iuramētum pro veritate habe tur. preterea idem operatur verum eſſe ⁊ pro vero hr̄i lꝫ non ſit idem. vt no. jͣ. de verbo. ſigni. l. mercis. Sed iura mentum habetur pro veritate ergo ſicut veritas ſe inducit ſic ⁊ iuramentum vel inducit vel ſaltem fingit inductam. nam non pōt haberi pro veritate quin ſimpliciter habeatur pro veritate ⁊ ſic quo ad naturalem ⁊ ciuilem nam ex parte verum reputari ⁊ ex parte falſum non pōt. arg. no. C. de tranſac. l. ſi ex falſis. Preterea ſuꝑ naͣli ſola pōt iurari eſſe vel non eſſe. ergo ⁊ per iuramentum etiaꝫ neceſſariuꝫ pōt induci ⁊ tolli naturalis obligatio. ⁊ an̄qͣꝫ ſoluaꝫ p̄mitto ꝙ aliqn̄ adeſt cōſenſus expreſſus ⁊ verus ⁊ tunc ſi ad obligandū inducit naturalē. ſi ad liberādum tollit naturalē vt. jͣ. de ſolu. l. ſi is cui.§. flauius. ⁊. l. ſtichuꝫ ⁊.§. naturalis. aliqn̄ abeſt cōſenſus exp̄ſſus. ſed adeſt con ¶ Noīati. adde bal. in. l. ij. ī fi. C. de do na. ob. cāꝫ. ⁊ ī ru. C. de reꝝ ꝑ mu. bar. ī. l. iu riſgē. sͣ. de pa. ADDITIO. d ¶ Actio ori tur. vide ꝓ hͦ no. in. l. i. ⁊ in l. actori. C. eo. ſed nunꝗd ex iuramento in litē actīo oria tur vide gl. in §. preterea ꝗbuſdā in v̓. ex arbitrio. inſti. de act. ⁊ eūde bal. in auc. no uo iure. C. de iudi. bar. in. l. in actōibuſ in vit. col. jͣ. ti. i. ꝑ Inno. ⁊ alios in cap. ſuꝑ eo

Repetitio. l. Iuſiurandum. ſenſus tacitus ⁊ verus. ⁊ ideꝫ. vt. jͣ. de fideiuſſo. tuto. l. cū oſtēdimus.§. fi. ⁊. jͣ. loca. l. qui ad certum. aliqn̄ deficit cōſenſus verus tam expreſſus qͣꝫ tacitus. ſed eſt ibi conſenſus improprie ⁊ ficte. ⁊ tunc non oritur ibi naͣlis nec tolli tur. vt. l. iulianus. ⁊ patet in cyrographo poſt biennium. qꝛ p̄ſumptus ꝯſenſus non inducit naturalem veram nec eam tollit. nec etiam curſus temporis. qꝛ ſolo curſu tēporis non inducit̉ nec tollitur obligatio. l. obligationū fere .§. placet. ⁊ ita dicaꝫ ẜꝫ Ia. but. qd̓ eſt no. Non ob.§. ſi pu pillus. qꝛ ibi quando re ꝯͣhitur vel quaſi ꝯͣhitur. hic autē quando ꝯſenſu. Et ex predictis habes qn̄ ex imaginario cōſenſu oriat̉ naturalis. ⁊ quando nō. cōcludo ex his cō tra glo. non ob. l. ſi ob cauſam. qꝛ ibi iudex ꝯͣhebat nomi ne partis ⁊ pro neceſſitate vel vtilitate partis. vt. l. quod ſi minor de bo. auc. iudi. poſſi. interloquit̉ ipſe vt ipſe iudex. non vt pars. ⁊ ideo iſta interlocutoria in tollēda naturali non debet oꝑari plus qͣꝫ diffinitiua ſententia niſi ſu ſuſtineas ꝙ glo:non intelligitur ꝙ obligatio tollat̉ vere. ſed ꝙ p̄ſumat̉ nunqͣꝫ fuiſſe exquo ſic iurātum eſt. Sed nū ꝗd ex iuramēto nō ſolēni tollat̉ naturalis ⁊ videt̉ ſic ſicut a ſimili ex teſtamento non ſolēni. vt no. jͣ. de ꝯdi. inde. l. i. ⁊. C. de iur. ⁊ fac. igno. l. cum quis. In cōtrarium videt̉. jͣ. de cōſti. pec. l. i.§. eum qui. ⁊ hoc credo verum. ⁊ ꝓbo cō parando iuramētum ad alios ꝯͣctus in quibus ſic diſtingue. interdum aliquis actus deficit in ſolēnitate formali ⁊ tunc non tollitur naturalis. vt. l. i. jͣ. de v̓bo. ob. nec tolli tur ciuilis vt in. l. ſi vnius.§. ſi acceptilatio. sͣ. de pac. ⁊ ē ra tio. qꝛ ceſſat forma que dat eſſe rei vt. sͣ. ad exhibē. l. iulianus. ⁊ de vſufruc. l. qui vſumfruc. aree. Interduꝫ deficit in ſolēnitate materiali. ⁊ dic tunc vt in. l. an inutilis. de ac ceptilatio. Interdum actus deficit in ſolēnitate probato ria. ⁊ tunc refert. aut eſt talis actus qui ſi eſſet ſolemnis induceret naͣlem ⁊ ciuilem obl̓onem. vt legatum ⁊ fideicōmiſſum. ⁊ tunc aūt querit̉ vtruꝫ inducat naͣlem ſtanteꝫ in finibus iuſtitie naͣlis ⁊ dico ꝙ ſic. vt. l. in teſtamēto de fi deicom. liber. aut eſt talis actus qui ſolēnis non inducit obligationē vt inſtitutio heredis. l. ex parte de acꝗ. here: ⁊ tūc dico ꝙ ſi non eſt ſolēnis ſolēnitate ꝓbatoria habetur pro non ſcripto. vt. l. fi. sͣ. fa. herciſ. ⁊. l. hac conſultiſſima.§. ex imperfecto. C. de teſta. ergo ꝯͣdicit. vt. C. de iur. ⁊ fac. igno.§. ſi poſt diuiſionem. ⁊ male in hoc. aut actus nō eſt ſolēnis.i. reprobatus ꝓpter carentiam ſolemnitatis ⁊ tunc non orit̉ naͣlis. vt. jͣ. de fideiuſſo. l. cum lex immo cen ſet̉ pro non ſcripto. vt. jͣ. de fal. l. filius in fi. Cum igit̉ iura mentum in eſſentialibus deficit nil valet ⁊ nil operat̉ vt ex premiſſis ſequit̉. tn̄ ad ius retentionis qn̄qꝫ valet iſta naͣlis obligatio. vt no. C. de iur. ⁊ fac. igno. l. cum quis. ⁊ jͣ. de ꝯdi. indebi. l. i. ⁊. jͣ. de fideiuſſo. l. vbicunqꝫ. cū ſi. ⁊ nō eſt materia hic. ſed in. l. iulianus verum debitorem. ⁊. l. non erit. jͣ. e. cum ſi. Sed quid ſi iuramentum eſt ſolemne. ſed acius ſuper quo iurat̉ non eſt ſolemnis. an valet tunc iuramentum exquo non habet intrinſecum defectum. ſed ſolum per relationem ad actum principalem. rn̄deo vt di ctuꝫ ē infra in qōnibus principalibus. q. v. ibi vide. Sed quid ſi ꝓmitto te liberare ſi iurabis tu iuraſti an ſit naturalis ſublata obl̓o. ⁊ videt̉ ꝙ ſic vt. jͣ. e. l. ſi quis cum debi tore. In ꝯͣrium videt̉ qꝛ iſtud pactum non cōtinet libera tionem ſed ꝯuentionem deliberādo ergo non tollitur na turalis. vt no. jͣ. de cōdi. inde. l. ſi non ſortem.§. adeo autē pro pͥma parte bn̄ facit. jͣ. de ꝯͣhen. emp. l. labeo ſcribit bi bliothecam. dic ꝙ aut eſt iuratuꝫ ſuper iſta obl̓one. qꝛ iu raſti te non teneri. ⁊ ſtatim eſt ſublata naturalis vt iuralmenti. vt in iſta glo. Aut iuraſti ſuper alio vt te aſcendiſſe capitolium. ⁊ tunc naturalis non eſt ſtatim per iuramē tum ſublata. ſed debet liberari qui iurauit. qꝛ iuramentū non venit diſpoſitiue. ſed per modum implende cōditio nis. ⁊ vide qd̓ no. C. de ꝯͣhen. emp. l. in emptꝭ. in fi. gl. ⁊ sͣ. de pac. l. ſi intra. ſic intelligit̉. d. l. ſi quis cum arbitratore deinde iſta glo. videt̉ falſa in alio. dicit enim ꝙ ex tranſactione non oritur actio. ꝯtra ex ꝯͣctu innominato re ſecuta oritur actio. vt. C. d̓ re. ꝑmu. l. ex placito ⁊ sͣ. de pac. l. iu riſgentiuꝫ.§. ⁊ ideo. ⁊. jͣ. de p̄ſcrip. v̓b. l. naturalis. ſed tran ſactio eſt ꝯͣctus innominatus. ergo rei interuentu debet veſtiri ad agendum. ita dn̄t doc. C. de tranſ. l. cuꝫ mota. ⁊ no. jͣ. de ꝯdi. inde. l. damus. So. aut trāſactio veſtitur rei interuentū. vt qꝛ peto a te domum tranſigimus eo pacto vt dem tibi. x. ago p̄ſcrip. v̓b. ad domuꝫ. Item ſi ago que rela inofficioſi teſtamenti ⁊ trāſigimus eo pacto vt renun ciem querele ⁊ des mihi partem bonorum. ſi ego renuncio ⁊ tu non das ago contra te preſcriptis v̓bis quam in heredem quoqꝫ meum tranſmitto. vt. C. de tranſac. l. cuꝫ mota. Aut tranſactio non veſtitur rei interuentu. vt quia agebam contra te trāſigimus eo pacto vt de cetero non inquieteꝫ te. ⁊ tu dares mihi decem. nam hic factū nega tiuum debeo. quod non poſſum perfecte ſoluere ergo non poſſum perfecte implere. vt. jͣ. de cōdi. ⁊ demō. l. mu tiane. ⁊ no. C. de pac. l. i. in fi. magne glo. merito tunc non habeo actionem qꝛ non veſtitur perfecte ex parte mea ſic ītelligitur gl. ſic loquitur. C. de tranſ. l. ſiue apud. ⁊. C. de pac. l. cum ꝓponas. ¶ Sed op. ꝯtra vtrūqꝫ mēbrum. ⁊ videt̉ ꝙ etiaꝫ implēti nō det̉ actio. vt. C. de tranſac. l. ſi ꝓ fūdo. So. quatenus trāſactio ordinatur ad agēdū datur actio. ſed quatenus ad retinendum mera facti retentione non. vt in ꝯͣrio. ⁊ no. in. d. l. ſiue apud acta. in glo. dr̄ pen dere. ⁊ hoc dicit ibi gl. eſſe multm notabile ꝙ ille qui ex cauſa tranſactiōis remittit non obligat̉ dare nec ꝑdit do minium. ⁊ pōt eſſe ratio predictoꝝ. qꝛ ordinatum ad ſim plicem ⁊ meram facti retentionem non ꝓducit actionem vt. jͣ. de ꝯdi. inde. l. ſi in area. nō videtur ſic in iuramēto. vt jͣ. e. l. ſed ſi poſſeſſori.§. ꝓinde. ⁊ ibi no. Item non eſt ſic. .jͣ. de cōdi. inde. l. ſed ſi me putem.§. cum iter. vbi ius exci piendi ex poſtfacto tranſit in ius agendi per conditioneꝫ incerti. de hoc no. sͣ. de pac. l. interdum in fi. glo. lꝫ ꝗdam dicant. ⁊ male dicunt. qꝛ cōditio indebiti eſt repetitoria ideo continet actum retro ſimileꝫ.i. ſi dedi reddatur ſi tra didi retradatur vt. jͣ. ti. i. l. indebitū.§. ſi nūmi. ſed in.§. cuꝫ iter. dedi librum ⁊ condico. ſeruitutem cōſtitui. ⁊ ſic non eſt actus retro ſimilis ſed nouā rē peto. ⁊ ideo non ago in debiti. ſed ago ad iter retinendum. qd̓ iter lꝫ ſit ius tn̄ in certum dr̄ in obligatione. vt. jͣ. de v̓bo. ob. l. vbi autem nō apparet.§. fundi certi. ⁊ no. in. l. tribus. de vſufruc. ea. re. que vſu ꝯſu. nam in.§. cum iter. excipio ius cōuentionale non merum factum. nam iter ius eſt ſeruitutis vt. jͣ. de tri ti. l. i. in fi. principij. ſed ire eſt factum meruꝫ. vt inſti. de ſtipula. ſeruo.§. ſi cum factum. Vnde caſualiter ꝓpter equi tatem ſuperueniētem ⁊ caſum reſtitutionis illud ius con uertitur ad agendū. vt. sͣ. de ſerui. vrba. p̄dio. l. ſi binaruꝫ. ⁊. jͣ. de actio. emp. l. ſi. tibi liberum. eodeꝫ modo rn̄deo ad l. qui executionem.§. ſi pars. de ꝯdi. inde. ⁊. jͣ. de lega. i. l. quod ſi nulla. nam ⁊ ibi retētio fiebat ob id qd̓ dari debe bat perſonali preſtatione. nec obſtat. l. ſi area. qꝛ ibi p̄ſtatio non erat ꝑſonalis ſed realis.i. deductio quedam rea lis abradēdo qd̓ impenſum eſt vel retinendo ⁊ ſic meruꝫ factum erat in deductione ⁊ retentōe ⁊ ex facto mero ab ſtracto ab oī neceſſitate ꝑſonalis p̄ſtatiōis non orit̉ actio perſonalis vt ibi. Secūdo oppo. ⁊ videtur ꝙ ſatis ſit nō petere vt videatur impleſſe. vt. jͣ. de condi. ob cau. l. dedi in prin. So. ſatis eſt ad retinēduꝫ vt ibi. ſed non eſt ſatis ad agendum vt in iſta glo. ⁊ in. l. ſiue apud acta. ¶ Ter tio op. ⁊ videtur ꝙ maioris auctoritatis ⁊ v̓tutis ſit ſnīa qͣꝫ iuramentum. nam ſnīa contra ſnīam non tenet. ſed con tra iuramentum bene tenet. vt. jͣ. e. l. nam ⁊ poſtea.§. ſi dā netur. ⁊. l. i. C. qn̄ ꝓuo. non eſt neceſ. Sol. dicit glo. ꝙ iſta obiectio ſoluitur ꝑ ſimpl̓r ⁊ ẜm quid. aut enim queritur vtrum iuramentum ſit maioris auctoritatis qͣꝫ ſnīa ſim pliciter. ⁊ dico ꝙ non. aut ẜm quid ⁊ aliquādo ⁊ dico ꝙ ſic. ⁊ ideo iuramentum ⁊ ſnīa in quibuſdam ambulāt pa ri paſſu.ª vt ecce qꝛ ex iuramento oritur actio ſimiliter ⁊ ex ſnīa vt. l. nam ⁊ poſtea in fi. jͣ. eo. Item ex iuramēto ori tur exceptio ſimil̓r ex ſnīa. vt inſti. de excep§. item ſiquis Item

Repetitio. l. Iuſiurandum. Item iuramentum habet̉ pro veritate. vt. jͣ. e. l. qui iuraſſe.§. ſi pater. idem̄ in ſnīa. vt no. jͣ. e. l. iuſiuranduꝫ.§. i. Iteꝫ contra iuramentum non admittit̉ probatio in cōtrarium ſicut nec ꝯtra ſnīam. vt. l. fi. in princi. de pigno. actio. ⁊ sͣ. de eden. l. argentarijs.§. ſi pater. ⁊.§. cum auteꝫ. Hinc eſt ꝙ ſi lex preſumit ⁊ iudicat non admittit̉ probatio in con trarium. nam poſt ſnīam ꝓbatio non admittit̉. ideo contra preſumptionem iuris ⁊ de iure non recipit̉ ꝓbatio qꝛ iam eſt ꝓnūciatum per legē ⁊ cōtra ſtatutum per legem non pōt ꝓnunciari vel ꝓbari niſi per cōfeſſionem ſponta neaꝫ aduerſarij. vt in auc. de equali. do.§. aliud. ⁊ in auc. ſed iam neceſſe. C. de dona. ante nup. ⁊ ibi per Cy. ſed ad confitenduꝫ pars non pōt cogi. vt. C. de non nu. pecu. l. in ꝯͣctibus.§. illo. Item iuramentum inter alios preſtitum facit aliqualem preſumptionem cōtra iurantem. vt. jͣ. e. l. ſi duo patroni in prin. ſic ⁊ ſnīa vt ibi no. ⁊ de effectu iſti us aliqualis p̄ſumptionis que orit̉ ex re inter alios acta quando iura partium ſe cōtingunt ⁊ non ſunt oīno diſſe parata. dic vt ibi not. ⁊ melius qͣꝫ alibi. quando teſtis teſtificat̉. ⁊ poſtea vt par.ſ. vult dicere contrarium. an poſſit quaſi fuerit res inter alios acta. tenet Inno. ꝙ pōt vt extra de fide inſtru. c. īter dilectos. ⁊ de re iudi. ſuborta. ⁊ fa cit lex poſt legatum.§. his v̓o de his quib. vt indig. item dicit Innocē. ꝙ colono deiecto per vim facti dn̄s perdit poſſeſſionem. ſecus ſi eijciat̉ auctoritate pretoris. qꝛ res inter alios acta ⁊c. ẜm Inno. qui ita no. in. c. qm̄ frequēter. in gl. ſi aūt extra vt lite non conteſ. qd̓ eſt no. Itē dicit Inno. ꝙ lꝫ iudex fateret̉ ſe dolo tuliſſe ſnīam. tn̄ hoc non p̄iudicat parti cui eſt ius queſitū. ita no. Inno. de arbi. c. non ſine. ⁊ facit. sͣ. de iudi. l. non idcirco in prin. ⁊.§. cum poſtea. Item iuramentum habet̉ pro ſol̓one. vt. jͣ. e. l. iuſiurandum qd̓ ex ꝯuentione.§. i. item ſicut iuramētum hab bet tres comites.ſ. veritateꝫ. iudiciuꝫ. ⁊ iuſtitiam.ᵇ vt no. .C. de nup. auc. qd̓ eis. ſic ⁊ ſnīa debet continere delibera tionem ⁊ iuſtitiam. vt. l. pe. sͣ. de iuſti. ⁊ iu. lꝫ qn̄qꝫ falſe ꝓ bationes veritatem ſubuertant. vt not. jͣ. de cōdi. inde. l. ſi non ſortem.§. heredi. Aliquādo dolus. Aliquando cor ruptio. vt. l. iij. de ꝯdi. obtur. ca. ⁊. l. ſeruo inuito.§. ſi p̄tor. jͣ. ad tre. cum ſi. Aliquando per inimicitiam que probat̉ probando cauſam inimicandi lꝫ non ꝓbet̉ de odio. vt no. Inn. extra de re in. c. cum I ⁊ A in fi. In ꝗbuſdaꝫ iuramentum eſt minoris auctoritatis vt in retractatione per ſnīam. vt. jͣ. e. nam ⁊ poſtea.§. ſi damnet̉. ⁊ in retractatione per noua inſtrumenta. vt. jͣ. eo. l. admonendi. dic vt ibi. In ſucceſſione liberti vt. jͣ. de iure patro. l. ſi iurauero. In peremptione inſtātie. qꝛ per ſnīam perijt inſtātia per iuramētum non. de re iudi. iudex. ⁊. l. poſt rem. In eo qd̓ poſt ſnīam veniunt centeſime vſure ſuo tempore qd̓ non reperit̉ lege cautum poſt iuramentuꝫ. Item per iuramen tum actio que erat duplex per inficiationem ⁊ ex poſtfacto non dico ab initio quaſi purget̉ negatio per tacitam confeſſionem quam facere videt̉ deferendo iuramentum ⁊ in quam iuramentum ſuſcipiens cōſentire videt̉ ſit ſim pliciter ſi iurat̉ ex iuramēto vt. jͣ. e. l. euꝫ qui. ⁊ ſi iurat̉ ſuꝑ facto non dico ſuper debito conſentire videt̉ ⁊ ſuꝑ obl̓one dupli. nam ſi aduerſario deferēte iurat duplum ſibi de beri. non video quare non deberetur. vel dic eſſe ſpāle. ſe cus per ſnīaꝫ vt. l. ꝗd ergo.§. pena grauior. ff. de infami. In ꝗbuſdam iuramētuꝫ eſt maioris auctoritatis qͣꝫ ſnīa qꝛ minor non reſtituit̉ contra iuramentum a ſe preſtitum vt in auc. ſacr̄a pub. lꝫ reſtituat̉ contra ſacramentum a ſe delatum ⁊ ab aduerſario preſtitum ꝓbata ſummatim leſione vt. jͣ. e. l. nam ⁊ poſtea.§. ſi minor. Contra ſnīam aūt bene reſtituitur ꝓbata tn̄ plene leſione. vt. jͣ. e. l. naꝫ ⁊ poſtea.§. ſi minor. qꝛ non petit̉ in integruꝫ reſtitutio per mo dum emergentis qōnis in qua ſufficiunt ſummarie ꝓbationes ar s. ad exhi. l. theſaurum. ſed per modum principalis ⁊ per ſe mote qōnis. ⁊ ideo ordinarie agendum eſt tam in ꝓbationibus qͣꝫ in ceteris articulis. vt ꝓbatur in ſpe. de in integ. reſti. v̓ſi. illud qͣꝫ ſimiliter. ⁊ in alijs multū refert. an veniat reſtitutio petenda contra certum articulum emergētem ante ſnīam. qꝛ tūc per modum exceptio nis pōt deduci in iudicium. vt. jͣ e. l. nam ⁊ poſtea.§. ſi minor. an per modum principalis qōnis. ⁊ tunc debet pro poni modo ⁊ forma actiōis non mō ⁊ forma exceptōis. vt. jͣ. de exceptꝭ. l. exceptio que perſone.§. fi. ⁊. l. necnon.§. exceptio. sͣ. ex qui. cau. maio. l. fi.§. fi. de cōdi. inde. ẜꝫ Ia. de bel. qd̓ eſt no. Sed dn̄s Dy. inſti. de actio.§. rurſus. di cit ꝙ ſemꝑ reus pōt deducere reſtitutionem in iudicium in moduꝫ ꝯͣdictiōis per. l. papinianus.§. ſi filius. sͣ. de inoffi. teſta. ⁊. l. ſi preteritus. jͣ. de cōtra tabu. que leges non oīno ꝓbant qꝛ in illis non ſperat̉ aliud iudicium reſciſſorium hic aūt ſperatur tam actio qͣꝫ exceptio reſciſſoria. ⁊ ideo ꝯͣdictio que habet vim exceptiōis nō videt̉ hic poſ ſe opponi anteqͣꝫ ius ꝯͣdicendi ſit ortum. naꝫ in.§. ſi filius datur actio ergo exceptio. Item in. l. ſi preteritus delata erat edictalis bonoruꝫ poſſeſſio. hic vero reſciſſoria nullo modo competit nec vt edictalis nec vt decretalis nec vllo modo vt le. ⁊ no. jͣ. de ꝯdi. īde. l. fi.§. fi. Sed quicquid ſit non dico hic vlterius. qꝛ non eſt materia noſtra. Item eſt minoris auctoritatis ſnīa qͣꝫ iuramētum. qꝛ iuramentuꝫ tollit ⁊ inducit naturalē obligatiōeꝫ ſnīa nō. vt. l. iulia nus. Item a iuramento non appellat̉ a ſnīa ſic ẜm glo. ⁊ de hoc per Inn. extra qd̓ me. cau. c. fi. Iteꝫ ibi petit̉ execu tio iuramenti infra tempus quadrimeſtre hic nullo iure notat̉ in ſententijs ⁊ preceptis factis ſine die. cōtra eſt. sͣ. o ¶ Et iuiti tiā. Aade do qd̓ me. cau. l. ſi cum exceptione.§. qd̓ ſi homo. ⁊. jͣ. de vſur. par. ſoc. in ꝯſi l. in fideicōmiſſi. ⁊ sͣ. de iudi. l. ſi debitori. Item iuramen ixviij. inci. cii tum nitit̉ voluntate duorū. ſnīa vero voluntate ſolius iu fi. q. v̓ſi. ſuꝑedicis ẜm gl. quas vide per te. ¶ In glo. prout ibi. C. qn̄ nūc ibi. qꝛ tū ꝓuo. non eſt neceſ. l. i. extra gl. cōtra hoc opp. ⁊ videtur iuramētū. i. ꝑte ꝙiuram ꝙ ſnīa contra ſnīam teneat. qm̄ tenet cōtra iuramētum. tuꝫ ad hoc v datur enim actori ꝗ obtinuit vt iterato agat prima actio ſeruādū ſit ne certū eſt.n. ꝙ pōt ſuccūbere. vt no. jͣ. de excep. rei iudi. ⁊ obliget d̓ hr̄e iudiciū l. duobus. Item dr̄ ꝙ actor nouauit ius ibi queſitum ex gitiā ⁊ vitatꝭ ſnīa ſi aget poterit ſuccumbere. vt. jͣ. de ꝯdi. inde. l. elegar put hic balter.§. ſi poſt. ⁊ ibi no. ⁊ sͣ. de mino. l. minor. xxv. annis cui quorū ſi alte fideicōmiſſuꝫ. Preterea datur exemplū ꝙ actor agat iuʰrū deficiat ī dicati ⁊ certū eſt ꝙ ſnīa debet ferri. l. item veniūt.§. idem eſt ſeruādū adde eū ī ꝯ recte vt de peti. heredi. ergo poterit ferri abſolutoria ab xl. inci. exac actione iudicati ⁊ condēnatoria. al̓s ſi iudex non poſſet cir. fi. v. co. ferre ſimileꝫ ſnīam careret arbitrio. vt. l. qualem de arbi. ꝑte. vbi po ꝟ iuramēt p̄terea dr̄ ꝙ petatur executio officio iudicis ⁊ ꝙ in execu īter al̓i ſubtōe opponatur exceptio ꝑmiſſa. nōne valebit ſnīa ꝯͣria. ⁊ tias dꝫ hr̄e certum eſt ꝙ ſic vt. l. i. C. de iur. ⁊ fac. igno. ⁊. jͣ. de cōdi. ſi diciuꝫ. vn̄ ſi ne cau. l. ſi fullo. item pōt quis ꝑdere ius ſibi queſitum ex errorē ema ſnīa lata ſi īterrogatur an ſit lata ⁊ negat eam latā ⁊ valet tur n̄ oblig qꝛ nihil ēī p̄cetum iudicis. ꝙ ea ſnīa ꝑpetuo nō vtatur vt no. Inno. ꝯriū ꝯſēſiextra de fide inſtru. c. g. perpetuus quid eſt ergo qd̓ gl. di iudicio qu cit hic. ⁊ alibi dicit ꝙ etiam de voluntate partium non te error ꝗ d̓te net ſnīa cōtra ſnīam. vt not. C. de tranſ. l. ſi diuerſa. mirum in ꝑitiam. obligatio e eſt dicit Guil. de cū. ꝙ ſi prima ſnīa fuit abſolutoria nō te fectū maxi net ſnīa ei ꝯͣria. ſic intelligitur gl. l. i. C. quando ꝓuo. non erroris nō eſt neceſ. Sed ſi prima ſnīa fuit condēnatoria bene tenet neat ſil̓r ſententia ei contraria ⁊ imputet ſibi actor ẜm Guil. Ad iuramēiū q uertatis iſta diſputatio habet locum in ſnīa certa ⁊ indu acceſſoriū bitata que trāſiuit in rem iudicatam irretractabiliter. nō c ¶ Iuran enim eſt queſtio de ſnīa nulla. vt. l. ſi vt ꝓponis. C. qūo ⁊ tu. vide ad qn̄ iudex. nec de ea a qua eſt appellatum. vt. dicta. l. elega fely. in. c. in ter.§. ſi poſt rem. nec de ea contra quam eſt petita reſtitu monaſteri vlt. col. cir tio. vt. C. de tranſac. l. ſi cauſa. nec de ea de qua non con 8 ad illud ſtat ꝙ lata ſit vt. l. ij.§. i. que ſentē. ſine ap. reſ. Si quis v̓o vꝫ d̓ re iu. timet ne reuocetur in dubiuꝫ. an ſnīa lata ſit vel an lata te an ſnīa qͥ ineat petat ꝯfirmationem ſnīe quaꝫ pōt petere ſi ſnīa fuit mētuꝫ va ⁊ ibidē ī. diffinitiua. ſi v̓o interlocutoria ⁊ reuocabilis non pōt pe col. in v̓. re ti eius ꝯfirmatio pͥncipaliter ⁊ per ſe. vt no. Inno. de ap vid̓ ꝗd ſi pella. dilectus. de cōfir. vtil. vel inutil. c. i. ⁊.ij. iſtos ergo ſcd̓a ſit lacaſus excipio vt clare patentes. Sed ſolum eſt queſtio pͥmā queſiuit in reꝫ noſtra in hoc. an valeat ſnīa contra rem prius iudicatam dicataꝫ. de qua cōſtat indubitate ⁊ videt̉ ꝙ aut error eſt exp̄ſſus ¶ c352215 tiā. Adde do. bar. ſoc. in ꝯſi. lxviij. inci. cir. fi. q. v̓ſi. ſuꝑeſt nūc ibi. qꝛ tūc iuramētū. ī. i. ꝑte ꝙiuramē tuꝫ ad hoc vt ſeruādū ſit ⁊ ⁊ obliget dꝫ hr̄e iudiciū iu ſtitiā ⁊ v̓itateꝫ put hic bald. quorū ſi alterū deficiat nō eſt ſeruādū ⁊ adde eū ī ꝯſi. xl. inci. eractiſ cir. fi. v. co. ea. ꝑte. vbi ponit Y iuramētuꝫ iter ali ſubitā tias dꝫ hr̄e iu diiſꝰ. n̄ ſi e t errorē emana tur n̄ obligat. qꝛ nihil ē taꝫ ꝯͣriū ꝯſēſui ⁊ i iudicio quar eerroꝝ ꝗ d̓tegit in pitiam. ⁊ ſi obligatio ex d̓ fectu maxime erroris nō tet neat ſil̓r nec iuramēnī qd̓ē u acceſſorium. o c ¶ Iuramē⁊ tū. vide ad h̓ a fely. in. c. intel i monaſteriū. ī vlt. col. cir. fi. ſ v̓. ad illud. ꝙ o vꝫd̓ re iu. vbi ean ſnīa q̄ iura t mētuꝫ valeat ⁊ ibidē i. vij. c col. in v̓. regl̓r p vid̓ ꝗd ſi ſnīa oſcd̓a ſit lata ꝯͣ q h̓mā que trā

etuio. i. An ẜitanuum. in ſnīa ⁊ non valet qꝛ contra ius legis. aut non eſt expreſ ſus ⁊ valet qꝛ contra ius partis. vt. l. eleganter.§. ſi quis poſt tranſactionem. sͣ. de cōdi. inde. ⁊ pro hoc facit qꝛ ex ceptio rei iudicate que orta eſt ex prima ſnīa. aut conſide rat̉ prout opponit̉ ad ꝓceſſum. aut ꝓut opponit̉ per mo dum ⁊ formam peremptorie ⁊ incidentis. nec primo nec ſecūdo mō pōt opponi poſt ſnīam. vt. l. eleganter.§. ſi ꝗs poſt. nec de ea contra quam eſt petita reſtitutio. vt. C. de trāſac. l. ſi cauſa. nec de ea de qua nō cōſtat ꝙ lata ſit. vt. l. i.§. i. que ſen. ſine appel. reſcin. Si quis v̓o timet ne reuocetur in dubiū dic. vt. sͣ. dixi. ⁊ eſt exp̄ſſum extra de iudi. c. inter monaſterium. Non ob. l. i. C. qn̄ ꝓuo. non eſt neceſ. qꝛ intelligo ꝙ ibi fuit lata ſnīa ſcd̓a contra res prius iudi catas exp̄ſſa iniuſtitia ⁊ errore in ſcd̓a ſnīa. vt qꝛ dicit iudex condēnamus vel abſoluimus prima ſnīa huic contra ria non obſtante. Conſiderandum eſt enim ꝙ ſnīa aliqn̄ ꝯtinet errorem expreſſum v̓bis ⁊ mēte. ⁊ tunc euidētem defectum habet nec videt̉ ex animo. immo magis ex animi demētia procedere. ⁊ ideo eſt ipſo iure nulla. vt. l. i.§. item cum cōtra ſacras. jͣ. que ſentē. ſine appel. reſcin. qn̄qꝫ continet errorem expreſſum v̓bis ſed non mente. ⁊ tunc valet ſnīa. recedit̉ enim a v̓bis ⁊ ſtat̉ recte intētioni. vt. l. i. C. de erro. cal. facit ad hoc qd̓ no. in. l. ⁊ puto. sͣ. fa. her. ſic dicimus in ſnīa teſtatoris ꝙ ſi continet errorem exp̄ſſum v̓bis ⁊ mente non valet. vt. jͣ. de le. i. ſi ꝗs infundi vocabulo. dicit. l. ꝙ v̓ba male cōpoſita ⁊ inordinata vitiāt. vt. sͣ. de vſu ⁊ habi. l. per ſeruum.§. i. ⁊ ibi no. in fi. gl. que incipit qꝛ vtilitas. ſi v̓bis ⁊ non mente ſtatu intentioni ⁊ tenet diſpoſitio. l. qui quartam. de le. i. Aliquādo ſnīa iudicis non continet errorem v̓bis expreſſum ſed habet in ſe errorem velatum ⁊ in mente retentum. ⁊ tunc ẜm glo. valet ſnīa. ſed pōt appellari ꝗnimmno etiam ſi error eſſet. affectatus poſſet peti reſtitutio ſicuti ſi iudex eſſet in dolo. vt no. jͣ. ad trebel. l. ſeruo inuito.§. cum pretor. ⁊ facit .sͣ. de iudici. l. ſi filius.§. i. Alij dicunt ꝙ aūt eſt error tollerabilis ⁊ valet ſnīa. aut ītollerabilis ⁊ nō tenet. vt. jͣ. de ex cuſa. tuto. l. qui teſtamento. ⁊ ex qualitate diſceptationis apparebit. an ſit error tollerabilis. vt in furto non manifeſto. Aut intollerabilis vt in iure. vt. l. cum ꝓlatam de re iudi. ⁊. jͣ. de pen. l. ſi preſes. Sententia gl. videt̉ verior qn̄ ſnīa eſt lata per errorem in mente retētum. ar. C. de cōdi. ob cau. l. ſi repetendi. vn̄ tenet ſnīa erronea quo ad id ad qd̓ directe agebat̉. Sed non eſt trahēda quo ad ꝯſequen tiam diſpenſatiōis. vt. sͣ. de his qui. no. infa. l. quid ergo. .§. pena grauior. v̓. ſed ſi in cauſa. ſi aūt non errore ſed ma litia iudicis in contemptū legis ſcripte ⁊ in fraudem legis pronunciauit etiam ſi tacuit errorem ⁊ non expreſſit ideo vt magis valeret eius ſnīa videt̉ ꝙ ſnīa ſit nulla ipſo iure lꝫ ſi ꝓnunciaſſet in fraudem ꝑtis ⁊ non in frandem legis ſnīa eſſet aliqua. ar. l. de iure patro. l. ſi libertus minorem in prin. ⁊ vide qd̓ no. Inno. de re iudi. c. cum ber toldus. ¶ In glo. poſt diffinitiuam. Alij dicunt ꝙ aut aª ſecūda ſnīaª fert̉ contra primam ex eadem inſtātia ⁊ tūc eſt ipſo iure nulla. qꝛ per primā ſententiā inſtantia finita erat. ⁊ non tenet ſnīa ſine inſtantia vt. l. prolatam. ⁊ ideo diffinitiua ſnīa nunqͣꝫ pōt contrario imperio reuocari. qꝛ ē non eſt lis denuo cōteſtata. ⁊ qꝛ eſt in actis olim ꝓpoſita functus eſt officio ſuo. C. ſen. reſ. non poſ. l. i. ſic intelligūt 3ª dictam. l. i. qn̄ ꝓuo. non eſt neceſ.ſ. qn̄ pars conquereret̉ coram iudice de eius iniqua ſnīa ⁊ reuocando ſnīaꝫ ꝯtra rio imperio ꝓtulit ſnīam ei contrariam. qd̓ non pōt. vt. l. qd̓ iuſſit. de re iudi. ⁊. jͣ. de arbi. l. qualem in fi. Aut ſecunda ſnīa fert̉ contra primam ex noua inſtantia. ⁊ tunc indi ſtincte dicunt valere ſecūdam per dictum. c. inter monaſterium ẜm Ia. but. qui ita no. in. d.§. ſi dānet̉. ⁊ idem tenet doc. meus. Sed hoc videt̉ contra rōnem illius legis quia ibi imperator non reprobat ſententiam ratione pro ceſſus. ſed ratione contrarietatis. Unde. iſte intellectus quo ad. l. i. non credo eorum ſalua reuerētia ꝙ ſit ſanus nec a gl. nec a ceteris doctoribus approbatus eſt. ⁊ ideo Repetitio. l. Iuſiurandum. ſimpliciter dico ꝙ ſnīa ſecunda lata contra primam que tranſiuit in rem iudicatam. ⁊ de qua cōſtat parti ⁊ iudici legitime. ita ꝙ nullo remedio pōt infringi eſt nulla ipſo iure. etiam de voluntate partium lata. ar. no. sͣ. de ꝓcura. l. ſi ꝓcurator abſentem. niſi prime ſnīe renunciet̉ vel ius ex ea queſitum nouet̉. nam nec tranſactio valet lꝫ partes ꝯſentiant in ꝯͣctum tranſactionis. vt. jͣ. de cōdi. inde. l. eleganter.§. ſi poſt rem. ſi aūt renunciaret̉ pͥme ſnīe bene va leret ſecūda. nam exquo inuenit pͥmam ſnīam deſtructaꝫ ſecūda ſnīa non habet obiectum vel aduerſarium reſiſtē. tem cum per renūciationem ammotum ſit obſtaculuꝫ. vt l. illud de actio. here. non ob. l. duobus de exccp. rei iud. ⁊. c. inter monaſterium. nam dico ꝙ ſnīam eſſe latam cōtra ſnīam pōt accipi dupliciter. vno modo ꝙ ſnīe ſint de cōtrarijs. alio modo ꝙ ſint ꝯͣdictorie. v̓bi gr̄a egi ex mutuo ad. x. ⁊ ſuccubui poſtea ago iteruꝫ ⁊ obtineo qꝛ non fuit exceptum de re iudicata. iſte ſnīe ſunt de contrarijs. qꝛ vna eſt affirmatiua. alia negatiua. iſto caſu bene valet ſecūda ſnīa vt. l. duobus. ratio qꝛ hic non ꝓnunciat̉ contra ſnīam primam. ſed contra actionem vel defenſionem ꝓpoſitam. qꝛ cum ſnīa prima non eſſet reuoluta in ſecun do iudicio nec de ea eſſet obiectum ergo non fuit ſuꝑ ea ꝓnunciatum. vnde ſcd̓a ſnīa non eſt cōtraria. ſed eſt econ tra ideo valet. vt in. l. sͣ. all̓. Si auteꝫ ſnīe iſte non ſunt con tradictorie. ita ꝙ vna veniat ad aliam deſtruēdam. tunc prima ſnīa deſtruit ſecūdam. non ſecūda primam. ⁊ iſtud ſtatutum eſt vt ſit litium finis. v̓bi gr̄a. auctor qui ſuccu buit iterato agit. reus opponit exceptionem rei iudicate ⁊ ꝓbat dilucide. iudex v̓o ex impitia vel dolo cōtra ꝓnū ciat. iſto caſu ſnīa eſt incōpaſſibilis pͥme. qꝛ venit ad eius retractationem. Sed cum ſnīa que tranſiuit in reꝫ iudica tam ſit irretractabilis ⁊ inexpugnabilis ergo non valet ſe cunda ne quod poſſeſſori cōcedit̉ priori adimatur. ar. C. qui potio. in pigno. habe. l. aſſiduis. ⁊ qꝛ plerūqꝫ dubita tur an teneat ſecūda ſnīa contra primam refert. aut loque ris qn̄ vtraqꝫ eſt diffinitiua. aut qn̄ vtraqꝫ vel altera eſt in terlocutoria. aut in ſnīa decreti que ꝓprie non eſt interlo cutoria ſed tertium genus vt no. ij. q. i. in primis. ſi vtraqꝫ diffinitiua refert vtrum prima fuerit diffinitiua qōnis. ⁊ eneruatiua iuriſditionis. ⁊ tunc ſcd̓a ipſo iure non valet. vt de re iudi. iudex. ⁊. C. ſi a nō cōpe. iudi. per totuꝫ ⁊. C. qūo ⁊ qn̄ iud. l. ſi vt ꝓponis. ⁊ no. Inno. extra de offi. de le. in litteris. an ſolius qōnis. ⁊ hic refert aut ſecūda ſentē tia eſt lata vt reuocatoria primo contrario imperio ex ea dem inſtantia ⁊ non tenet ipſo iure. qꝛ lꝫ ꝓceſſus ⁊ error in ea poſſit contrario imꝑio corrigi. vt no. extra de accu. c. qualiter. ⁊ no. in. d. l. i. C. ſenten. reſcin. non poſſe. ⁊ per Inn. de appel. ſepe. Secus tn̄ eſt in diffinitiua. vt. l. quod iuſſit de re iudi. Aut ſnīa eſt lata ſuper noua qōne ⁊ hic refert. aut iſta queſtio habet nouum ortum poſt ſnīam ⁊ valet ſecunda ſnīa vt. l. ſi fullo de ꝯdi. ſine cau. Aut orit̉ in ipſa ſnīa vt queſtio nullitatis ſententie. ⁊ idem vt sͣ. de iudi. l. ſi pretor in fi. Nam iſta queſtio non ꝑtinuit ad ve tus iudicium. qn̄ nata nō erat adhuc cauſa ⁊ materia qō nis. vt. l. quedam mulier. sͣ. fa. herciſ. ⁊. jͣ. de iure patro. l. carmelia pia. ⁊ extra de reſti. ſpolia. c. piſanus. ⁊. jͣ de ꝯdi. ſine cau. l. ſi fullo. Aut orit̉ retro poſt ſnīam. ⁊ hic ſubdiſtingue. Aut ſcd̓a ſnīa nō fert̉ ſuꝑ pͥma ſnīa ſed ſuꝑ pͥma actione ⁊ tunc ſecūda ſnīa non eſt cōtra primam. ſed ecō tra maxime vbi ex noua cauſa poſſibili ſecunda ſnīa poſſet iuſtificari. vt no. jͣ. e. l. eum qui.§. in popularibus. ⁊ ar. .sͣ. de iudi. l. non al̓s in v̓bo ex preſenti poſſeſſione. ⁊ ideo ſnīa valet vt ſi abſolutus ſit qui apprehendit poſtea condēnatus. qꝛ poteſt eſſe noua apprehenſio vt ibi no. ⁊ eſt caſus extra de re in. c. inter monaſteriū. Aut ſecunda ſnīa non ſolum fert̉ ſuper qōne facta ſed etiam venit ad retra ctationem pͥme ſnīe de qua eſt exceptio. ⁊ tūc refert aut eſt error expreſſus in ſecunda ſnīa. ⁊ non tenet ipſo iure. vt. l. j.§. item contra ſacras. jͣ. qn̄ ſentē. ſine appel. aut non eſt error expreſſus ⁊ tunc ſiquidem prima ſnīa erat indubitata non valet

Repetitio. l. Iuſiurandum. bitata non vꝫ ſcd̓a ipſo iure. vt. l. i. C. qn̄ ꝓuo. nō eſt neceſ. ſi dubitata vꝫ ſcd̓a ⁊ non pͥma rōne dubij. vt. l. i. q̄ ſen. ſine appel. reſcin. ⁊. jͣ. de ꝯdi. inde. l. elegāter.§. ſi poſt rē. Si au tē dubitat̉ an de p̓ma ſnīa indubitate ꝯſtaret vel nō recur ri dꝫ ad acta ſcd̓e cauſe. vt. l. in ſūma. jͣ. de re iudi. ⁊ no. jͣ. de excep. rei iudi. l. ſi ꝗs ad exhibendū. ⁊ predicta qn̄ diffini tiue ſnīe ſibi ad inuiceꝫ aduerſant̉. Si v̓o lloquimur de in terlocutorijs refert quales ſint interlocutorie. nam ſi ꝗdē pͥma interlocutoria eſt talis que finiat iuriſditioneꝫ. tunc ꝯͣria ſnīa non vꝫ. vt extra de offi. dele. c. ſignificātibus. Si aūt non finit iuriſditionem ſed emergētem cauſam.i. qō nem que examinari pōt ſeorſuꝫ a pͥncipali vt ſi iudex pro nunciat agentem eſſe vel non eſſe tutorem vel procuratorem. iſtam interlocutoriaꝫ pōt reuocare vſqꝫ ad litem cōteſtatam non poſt. ar. C. de ꝓcurato. l. ita demum. Quia poſt litem conte. factus eſt dn̄s inſtantie. ⁊ eſt ei ius queſi tum ergo reuocari non pōt. vt. l. i. in fi. de p̄to. ſtipu. ⁊ ar. qd̓ fal. tuto. aucto. l. i.§. idem pōponius. ⁊. jͣ. de dā. infectꝭ. l. inter quos.§. qui alieno. ⁊ hoc ẜm quoſdā lꝫ ẜm Inno. quelibet interlocutoria poſſit contrario imperio reuocari vſqꝫ ad diffinitiuam ſnīam que poſt talem interlocutoriam ſperat̉. vt no. Inno. extra de appel. ſepe. ⁊ idē videt̉ ſi iudex ꝓnunciat accuſantem non eſſe ſeruum accuſati. ⁊ per hoc legitimat ꝑſonam eius. vt. C. de adul. l. qm̄ alexādrum. Si aūt interlocutoria finit incidētem qōnem.i. qꝛ p̄iudicat in principali aliqui hn̄t iſtam pro diffinitiua. vt ſi iudex ꝓnunciet appellationem deſertam vel pronun ciet exceptionem rei iudicate obſtare. ⁊ ẜm hoc non poſſet contrario imperio reuocari. ⁊ per hoc facit qd̓ not. in c i. de litis ꝯteſt. li. vi. nam abſolutoria ab obſeruatiōe iudicij vim habet diffinitiue vt not. jͣ. e. l. iuſiurādum.§. fi. dicit Inno. ꝙ ſnīa ſuper ꝓceſſibus ſatis pōt dici diffinitiua vt ipſe no. extra de ꝓcu. c. auditis in pͥn. ⁊ adde quod no. Inno. e. ti. c. in noſtra. naꝫ abſoluit hic in effectu a toto.i. a cauſa ⁊ inſtātia. qꝛ ex meritis cauſe principalis orit̉. nō dico de illa que oritur ſoluꝫ ex meritis cauſe principalis ſeu inſtātie vt. l. ꝓperādum. C. de iudi. ⁊. l. poſt edictum: .sͣ. de iudi. qꝛ in illa mere interlocutoria cauſa non cōpararet preiudicium in principali. In contrarium videt̉ ꝙ ſimpliciter ſit interlocutoria etiam primo noīata ſuꝑ exceptione peremptoria vt no. in. c. vlt. de appel. in cle. ego credo ꝙ ſit interlocutoria ex ordine. tn̄ ex fructu habetur pro diffinitiua ſi alia ſnīa non ſperat̉ qꝛ liti fineꝫ imponit tam quo ad iudiceꝫ qui ammodo non habet quid faciat vltra qͣꝫ quo ad partes. ⁊ ideo non puto ꝙ poſſit contrario imperio reuocari ex rōne. l. qualeꝫ.§. fi. de arbi. ⁊ ſi re uocatur non tenet reuocatoria ſnīa qꝛ contra ſnīam primam. Si v̓o eſt interlocutoria que dirimit aliquaꝫ acceſſoriam qōnem vt expēſarum. quidam dicunt ꝙ non pōt reuocari. qꝛ ex ea orit̉ actio parti ex quo cōtinet dari vel fieri vt no. in. l. cum non ſolum.§. neceſſitate de bo. que libe. ⁊.l. qd̓ iuſſit. jͣ. de re iudi. Alij dicūt ꝙ ex interlocutoria nō naſcit̉ actio ſed exceptio. vt extra de elec. c. cuꝫ dile ctus in fi. ⁊ no. in. d. c. vlti. de appel. in cle. ⁊ Ego credo ꝙ ſi interlocutoria eſt lata ſuper actione pariat actionem vt. l. ſi debitori. sͣ. de iudici. ſi ſuper exceptione ſolam exce ptionem ar. jͣ. e. l. ſed ⁊ ſi poſſeſſori. Si aūt ſuper expenſis dic ꝙ parat̉ actio. vt. l. ſi debitori. sͣ. de iudic. ſi ſuper exce ptione ſolam exceptionem arg. jͣ. e. ſed ⁊ ſi poſſeſſori. Si aūt ſuper expenſis arg. ꝙ pariat actionem. vt. jͣ. de re iud. l. fi. Et quicquid ſit de hoc decretalis dicit ꝙ talis interlocutoria pōt reuocari. vt extra de appel. c. querelā. ⁊ ibi per Inn. qd̓ intellige ẜm. l. paul̓. jͣ. de re iudi. ¶ Tertiuꝫ mēbrum eſt in ſnīa decreti. an teneat vnum decretumᵇ cō tra aliud ſic diſtingue. aut primum decretum fuit ipſo iu re nullum ⁊ tunc tenet ſecūdum ⁊ non primum vt. l. ma ter vbi rō. jͣ. de teſta. tutel. ⁊. l. iij.§. puberi. ad carbo. ⁊ de le.i. l. filium.§. ſi quis cōtra. aut primuꝫ decretum fuit va lidum ⁊ tunc refert. aut trāſiuit in ꝯͣctum inter partes. ⁊ non pōt ꝯtrario imperio reuocari niſi de cōſenſu partiuꝫ vt. l. i. in fi. de preto. ſtipula. vbi de hoc. aut non tranſiuit in ꝯͣctum inter partes. ⁊ tunc aut iſtud decretum eſt deci ſiuum totius qōnis vt ſcd̓m decretuꝫ. ⁊ non pōt reuocari qꝛ habet vim diffinitiue. hinc eſt ꝙ poſt editum pignus per ſecūdum decretum non admittit̉ ꝯͣdictio qꝛ iudex nō pōt ſecūdum decretū reuocare. vt. l. a diuo pio.§. ſi poſt aditam. jͣ. de re iudi. ⁊ alio remedio opus eſt poſſeſſori. qꝛ poterit agere interdicto vti poſſidetis cōtra miſſum qui eum turbat in poſſeſſione cum in iudicio vocatus nō fue rit. C. ſi ꝓpter pub. penſi. l. ſi deſerta. Aut iſtud decretuꝫ non eſt deciſiuum ſed p̄paratorium alterius decreti vt pͥ mū decretū ⁊ pōt reuocari vt. C. de bo. iudi. auc. poſ. auc. ei qui iurat. vel alterius litis. vt decretuꝫ alimentorum. ⁊ idem vt. l. ſi iudex. de his qui ſunt ſui vel alie. iur. facit qd̓ no. in. l. iij.§. ſi cauſa cognita. jͣ. de bo. poſſeſ. Et cauſe que vident̉ reddere ⁊ reddunt decretum ipſo iure nullum vi dent̉ eſſe obreptio vt. l. iij.§. puberi. ad carbo. ⁊. l. cū v̓o. .§. ſubuentum de fideicō. libe. Item ſi re ipſa deficit cum etiam fuit obl̓onis obreptio. non tenet decretum. vt. l. ij. .§. hec v̓ba. sͣ. ne vis fiat ei. nam eſto ꝙ creditor putet ve rum debitorem ſubeſſe ſi non ſubeſt non tenet. vt. l. fulcinius.§. ſi in diem. jͣ. ex qui. cau. in poſſe. eat. nam omne de cretum extraordinario iure imponit̉. ideo facilius vitiat̉ ex defectu cauſe. ar. ꝯtra. C. de ꝯfir. tuto. l. ſi vt proponis. ſed ibi erat vera cauſa ex qua tutor dabat̉ qꝛ reuera non erat alius. nam inutiliter datus non eſt interim datus.i. habetur pro non dato. ſecus enim eſſet ſi alius inutiliter eſſet datus. vt. l. tutor ſi petitur de tuto. ⁊ cur. dan. ab hiſ Item nullum eſt decretum erroneuꝫ. vt. l. ſeye egreſſe de tuto. ⁊ cura. dan. ab his. ⁊ no. C. de peti. here. l. ſi putas. niſi preceſſerit plena cauſe diſcuſſio qꝛ tunc tenet niſi appellat̉. nam cauſe cognitio aliquid debet operari. vt. l. ij. .C. quando ꝓuo. non eſt neceſ. no. in. l. i. C. de cura. furio. At in. l. ſeye egreſſe. ideo non tenet qꝛ perſona non eſt ca pax illius actus. nam actus actiuoꝝ debet eſſe in patien te diſpoſito. vt. l. pater ſeuerinam.§. conditio de condi. ⁊ demō. ⁊. jͣ. de le. iij. l. fideicōmiſſa.§. ſi ſeruo. cuꝫ ſi. Cōſtat aūt ꝙ adultus non eſt patiēs diſpoſitum ad iutelaꝫ. item nullum eſt decretum ſi continet errorem expreſſum. vt. jͣ. de excuſatio. tuto. l. qui teſtamēto. item nullum eſt decre tum interpoſitum poſt terminum iuris cōcernētem ipſiꝰ decreti interpoſitionis actum. jͣ. de excuſatio. tuto. l. ſcire oportet.§. cōſequens. Item nullū eſt preceptū iudicis ſi ne cauſaᶜ. vt. C. cōmi. vel epiſto. l. programa. ⁊. jͣ. de le. i. l. filius.§. diui. per Dy. Sed Inn. dicit contrariū extra de A reſtitu. in integ. c. ij. dūmodo habeat id qd̓ ad eius offm̄ 6 pertineat. ſecus enim ſi iuberet iri ad ſanctum Iacobuꝫ. c vt no. Inno. in. c. i. de iudi. li. vi. Sed tu dic cōcordando r̄ iſtos doctores ꝙ aut iudicis p̄ceptum eſt cōtra ius cōe puta de non eligendo vel non alienando. ⁊ tunc ſine cau ſa non valet. ita intelligit̉ dictum Dyn. ⁊ facit extra de te v ſta. c. raynaldus. aut eſt ẜm ius cōe puta de non compac rendo vel de nō ꝯͣueniendo quicqͣꝫ lite pendente. ⁊ tunc etiam ſine expreſſione cauſe. qꝛ arbitrium datuꝫ iudici fa cit pro eo in arbitrarijs preſumi. vt no. Innoc. de eo qui furti. ordi. ſuſcep. c. innotuit. ⁊ extra de accu. c. ad petitio num. vbi dicit Inno. ꝙ dilatio arbitraria ſemper preſumit̉ moderata ⁊ iuſta. Item oīo vide qd̓ no. Inno. extra de tēpo. ordi. c. ad aures. Item pro hoc qꝛ natura cauſe iuſtificat preceptum. vt. l. ſi v̓o§. qui pro rei qualitate. sͣ. qui ſatiſda. cog. ⁊ ita debet intelligi dictum Inno. Sed7 qualiter ꝓbari pōt ꝙ iudex excedat modum in cōmiſſis a iure eius arbitrio ⁊ diſcretioni. dic ꝙ ꝓbando morē.ſ. qd̓ de more eſt minorem penam imponere. vt no. in.§. pe na grauior. Iteꝫ ad arbitrium boni viri recurritur. vt. jͣ. pro ſo. l. vnde ſi nerue. ⁊ de v̓bo. obli. l. continuus.§. cum ita. ⁊ ſic ꝓbatur exceſſus in tanto ſeu quāto. Sed exceſſus modi in toto ꝓbat̉. ſi reus docet ſe non teneri. l. ſi cū exceptione.§. hec aūt actio. sͣ. qd̓ me. ca. His igitur caſi bus in quibus primum decretum nullum eſt tenet ꝯͣriuꝫ I DDITIO. h ¶ Decretū. ſed qn̄ lex de cretum requi rat ⁊ an ⁊ qn̄ iteruenire ha beat.ſ. an̄ actum vel poſt. vide lāfrā. in cap. qm̄ ꝯͣ in v̓. cōfeſſiones in fi. i. col. ibi decretū de ꝓ batio. car. viij. c ¶ Sine cā. adde pau. de ca. in cō. v. īci. cā q̄ vertit̉ ⁊ ī ꝯſi. xxxix. al̓s xliij. inci. viſis actis ⁊ adde d. bar. ſo. ī ꝯſi. clvi. inci. ꝓ fū damento ver. tertia ⁊ vltra v̓. pͥmū correl lariū. iij. ꝑte ꝙ p̄ceptoⁱ iiu ito ⁊ ꝓhibito reſiſtere poſ

Si certū petatur. ¶ DDITIO. a ¶ Oīs exce ptio. nūꝗd āt ipſa exceptio in ſcriptis fieri neceſſe ſit ⁊ an dēat exp̄ſe ⁊ noīatim opponi vid̓ lā fran. ī. c. qm̄ ꝯͣ in. fi. iij. co. ī v̓. ſil̓r exceptio. car. i. ⁊ ī ver. exceptiōes in iij. co. poſt me di. in ver. vtꝝ aūt car. vi. ⁊ ī ver. dꝫ eē car. Si certū petatur. decretum. vt. l. qͣꝫuis de reb. eo. Sū expeditus de iſta par ticula glo. ibi a iuramento non ꝓuocat̉ ſed a dilatione iudicis ſic. Nam iſta eſt interlocutoria que pōt trahere ſecū preiudiciuꝫ in priuilegiū ideo appellatur. Idem ſi iudex nolentem iurare ꝓnunciat ſe habere pro confeſſo eadem rōne. vt. C. e. gn̄aliter.§. ij. ⁊ ꝓbat̉ ex eo qd̓ leg. ⁊ no. .sͣ. de mino. inter vtile. Si v̓o iſtud iuramētum deferatur ſuper aliquo articulo cauſe non p̄iudiciali quo ad totam cauſam. vt qꝛ petit̉ noua dilatio ⁊ allegat̉ impedimentuꝫ ⁊ iudex ad ꝓbationem defert iuramentum. tunc credo ꝙ appellari nō poſſit de iure ciuili de appel. reci. l. ante ſentētie tempus a ſnīa. ſic vide qd̓ le. ⁊ no. C. d̓ ſen. aduerſus fiſ. la. l. i. li. x. ¶ Expedite ſūt gl. Nūc extra gl. op. dr̄ hic ꝙ tres ſunt exceptōes introducte vt ſit litium finis. Con trarium immo eſt quarta exceptio.ſ. doli mali que datur in locum alicuius iſtarum trium que ita bene impedit ꝓ ceſſum ſicut quelibet iſtarum trium. vt. jͣ. de ꝯdi. indebi. l. eleganter.§. ſi quis poſt. So. fateor ꝙ exceptio doli quādo cum alia cōcurrat illius naturam ſequit̉ qd̓ dic vt plene not. jͣ. de ꝯdi. ob cauſam. l. qui ſe debere. et. jͣ. de condit. a inde. qui exceptꝭ. Et omnis exceptioª gn̓aliter propoſita 3t in dubio videt̉ eē exceptio doli. l. ij. jͣ. de except. doli ſicut. 16 cum eſt gn̓aliter actum gn̓alis actio ꝓpoſita videt̉. l. cerīe ti conditio ſi cer. pet. ¶ Secūdo oppo. ⁊ videt̉ ꝙ multe alie ſunt exceptiones rei finite vt exceptio ſolutionis iudi m catum ſolui. cum querebat̉. patet qꝛ impedit proceſſum. ā vt inſti. de ꝑpe. ⁊ temp. actꝭ. in fi. sͣ. de ꝓcura. ſi reus para ꝯͣ tus iudicatum ſolui vir bonus de le. i. ſi domus.§. qui ꝯfi tet̉ ⁊ exceptio p̄ſcriptionis cum ſi. So. peremptoriarum exceptionum quedam ſunt exceptiōes litis finite. ⁊ ideo n ſic dicunt̉. qꝛ ſunt exceptiones litis retromote ⁊ retrofieª nite. Et iſte ſunt he. exceptio rei iudicate. exceptio iuriſiū randi que impedit initium ꝓceſſus. qꝛ fruſtra admittere tur ad litꝭ. conte. qui nō admitteret̉ ad ꝓbandum in cau j ſa. jͣ. e. l. ſi duo.§. idem iul. ⁊ ibi nec pati ⁊c. Exceptio trāſactionis vt hic. exceptio doli que concurrit cuꝫ iſtis ⁊ ſapit iſtaruꝫ naturā. non tn̄ eſt exceptio litis finite. qꝛ iſta ex ceptio habet nunc ortum dum agitur non retro. Iteꝫ exceptio renūciationis litis eſt exceptio litis finite ⁊ impedit ꝓceſſum. C. de pact. poſtqͣꝫ liti. C. de fide inſtru. l. iij. ⁊ facit qd̓ no. Inn. extra de pac. cuꝫ pridem. ⁊ de reſt. ſpol. accepta per Inno. ⁊. C. de interdic. īcerti. Item exceptio ſolutionis facte in iudicio vt inſti. de perpe. ⁊ tempo. act. in fi. Item exceptio oblationis depoſitionis ⁊ ꝯſignatio nis facte in iudicio de ꝓcura. ſi reus paratus. Quedam ſunt exceptiones rei finite.i. actionis finite. non tn̄ litis fi nite eo ꝙ lis nunqͣꝫ fuit retromota. ⁊ ſi non fuit retromo ta ergo nō fuit retroterminata ſicut eſt exceptio p̄ſcriptio nis in criminali ⁊ qn̄qꝫ in ciuili. vt. jͣ. de iniur. ſed ſi vnus. .§. ſi ante iudiceꝫ de ver.ſi. tranſactio rei finite ſicut eſt ex ceptio non cōpetere tibi poſſeſſionem bonoꝝ. qꝛ centum dies ſunt elapſi. vel non potes hereditatē adire. qꝛ lapſi ſunt. xxx. anni. jͣ. ad tertul. l. i. in fi. non omnis tn̄ p̄ſcriptio inducit exceptionem rei finite. l. obligationuꝫ fere.§. pla cet de actio. ⁊ ob. l. vltima rem ra. habe. Quedam enim iura non ſunt nobis abradicata ⁊ iſta ſolo curſu tempo ris tollunt̉. vt. d. l. bonoꝝ. Quedam ſunt nobis impreſſa vt obl̓ones. ⁊ iſta iura non tollunt̉ ſolo tꝑis curſu. l. obli gationum fere.§. placet. qꝛ ſolus curſus tꝑis non ꝯtinet actum retroſimilem. ⁊ actus retroſimilis requirit̉ ad diſtrahendum. l. ab emptione. sͣ. de pac. cum ſi. Et ideo cuꝫ querit̉ vtrum exceptio p̄ſcriptionis ſit exceptio rei finite refert aut loꝗmur in criminali ⁊ dico ꝙ eſt exceptio rei fi nite. vt. l. ſed ſi vnus.§. ſi ante iudicem. ibi abolita ⁊c. de iniur. aut loquimur in ciuili ⁊ tunc refert. aut preſcriptio eſt introducta ad natiuitatem actōis vel iuris. ⁊ dico ꝙ cauſat exceptioneꝫ rei finite. vt. l. i.§. ꝗbus. de ſucce. edic. l. i. in fi. ad tertul. aut ad reſolutionem iuris iaꝫ nati ⁊ tūc refert. aut iſtud ius eſt in eſſe ꝓductum de iure ſpāli con tra ius cōe ⁊ tunc per preſcriptionem tollit̉ ipſo iure. jͣ. e. naꝫ poſtea.§. ſi minor. de actio. ⁊ ob. in honorarijs.§. ſed cum reſciſſa. aut ẜm ius cōe. ⁊ tunc aut cōtinet odium ⁊ p̄ſcriptio ipſo iure ipſuꝫ finit vt. C. de dolo. l. fi. aut non cō tinet odium ⁊ tunc. aut eſt introducta fauorabiliter ſeu ſpāliter in cauſis fauorabilium ⁊ miſerabilium ꝑſonaruꝫ ⁊ tunc ius excipientis contra cog. ſolo curſu temporis fi nit̉ ipſo iure. vt. l. ſcire oportet.§. ꝯſequens de excu. tuto. aut eſt preſcriptio gn̓aliter introducta. ⁊ tunc aut in reali aut in perſonali. Si in reali aut p̄ſcriptio abſorbet funditus ius agentis vt vſucapio ⁊ eſt tunc exceptio vſucapionis exceptio rei finite. l. vlti. pro ſuo. Aut non abſorbet p̄ciſe ius agētis ⁊ iſtud pōt eſſe dupliciter. vel qꝛ abſorbet ipſo iure. ſed non in effectu ⁊ tunc exceptio eſt in efficax. de rei ven. l. ſi poſt acceptam. vel ecōtra qꝛ abſorbet in effectu non ipſo iure ⁊ tūc iſta exceptio eſt vera ex ceptio. non tn̄ rei finite cum actio viuat. vt. C. de preſcrip. xxx. an. l. ſi quis emptiōis de preſcrip. lon. temp. emptor. Si v̓o imperſonali tunc exceptio preſcriptionis non eſt exceptio litis finite quia viuit actio. vt in.§. placet. lꝫ non viuat vt effectuꝫ habeat ſic debet intelligi. l. ſicut. ⁊. l. oēs de preſcrip. xxx. an. ibi viuendi vlterius ⁊c. ſi in effectu. ¶ Sed nunꝗd exceptio preſcriptiōis impedit ꝓceſſum Rn̄deo aut emergit in ꝓceſſu ⁊ impedit ꝓceſſum qꝛ ſor titur naturam emergentis. vt. l. poſt finitam de ſuſp. tur. aut habet cauſam vetuſtiorem ante ꝓceſſum ⁊ tunc. aut eſt talis preſcriptio que ꝓceſſum redderet retro nullum ⁊ tunc obſtat ad ꝓceſſum qꝛ ꝓceſſus non debet fieri fru ſtra vt. l. ſcire oportet.§. ꝯſequens. de excu. tuto. aut non reddit ꝓceſſum retro nullum ⁊ tunc. aut loquimur in cri minali ⁊ videt̉ ꝙ impediat ꝓceſſuꝫ. qꝛ. l. dicit ꝙ impedit nomē rei recipi inter reos de adulterijs ſi maritus.§. pre ſcriptiones. nam cum except. preſcriptionis ſit examinabilis ſeorſum a crimine ergo pōt opponi anteqͣꝫ diſcutia tur de crimine ar. C. de plag. l. preſes. C. de fal. querelā. C. de adultꝭ. qm̄ alexandrum. Aut loquimur in cauſa ciuili. ⁊ lex dicit ꝙ actio monēdi non habeat facultatem. C. de preſcrip. xxx. an. omnes. ⁊ ſic videt̉ impedire ꝓceſſuꝫ. In cōtrarium videt̉. l. emptor. de preſcrip. lon. temp. dic vt ibi per doct. vel dic ꝙ ſi eſt exceptio introducta mero odio petentis impedit ꝓceſſum. vt. l. ſicut. Si aūt eſt pre ſcriptio mixta vel mere fauorabilis nō ⁊ hoc de iure cōiSed quid ſi preſcriptio ⁊ exceptio preſcriptiōis inducit̉ per ſtatutum an exceptio preſcriptionis ſtatutarie ēt im pediat ꝓceſſuꝫ. Secūdo aūt ſtatutum vtitur v̓bis ꝓhibi tiuis directis in iudicem. vt ſi dicat poſt. x. annos iudex non habeat cognitionem in cauſa mutui tūc impedit pro ceſſum directe. vt. d.§. ꝯſequēs. qꝛ metus eſt impoſita iuriſditioni. Aut ſtatutum vtitur v̓bis ꝓhibitiuis directis in actorem. vt ꝙ poſt. x. annos creditor non admittat̉ ad agendum. ⁊ tunc aut expellit̉ a limine iudicij. vt qꝛ dicit ſtatutuꝫ actor non audiat̉ ⁊ tunc impedit proceſſuꝫ. C. de his qui ad eccle. ꝯfug. l. ſi ſeruus. l. i. C. ne ꝗs vela. regia. Aut expellit̉ a victoria cauſe pͥncipalis. vt qꝛ dicit actor poſt. x. annos non poſſit exigere. vel per ſimilia v̓ba que repellunt a ſnīa obtinenda non a limine iudicioꝝ ⁊ tunc talis exceptio non impedit ꝓceſſum qꝛ habet naturaꝫ ⁊ formam peremptorie. C. de ꝓba. excep. aut ſtatutum vtit v̓bis directis in reuꝫ ⁊ tunc refert. aut dicit non poſſit in ius vocari ⁊ tūc eſt planum ꝙ iſta exceptio impedit pro ceſſuꝫ. l. i. de ſer. l. qͣꝫuis de ī ius voca. Aut dicit ꝙ nō poſ ſit inquietari. ⁊ idem ad trebel. lutius cum tres heredes. de procur. non ſolum.§. ſi ſtatꝭ. quod not. C. de tran. l. vbi pactum. ⁊. l. ſi quis maior. aut ſtatutuꝫ dicit ꝙ non poſſit ꝯueniri ⁊ tunc credo ꝙ non impediat ꝓceſſum. qꝛ intelli git̉ iſtud ſtatutuꝫ ẜm ius cōe ꝙ non poſſit ꝯueniri.ſ. op poſita exceptione peremptoria que niſi opponatur tenet ꝓceſſus. vt not. sͣ. de pac. l. ſi vnus.§. pactus. gl. in opponendo. ⁊ eſt caſus ꝙ non teneat ꝓceſſus omiſſa exceptio ne. l. eleganter.§. ſi quis poſt d̓ tran. in prin. de ꝯdi. inde. ⁊ facit. C. de tran. l. vbi pactum in fi. ⁊. jͣ. de pecul. l. eo tēpore in prin.

Repetitio. l. Iuſiurandum. pore in prin. Si aūt ſtatutuꝫ loquat̉ v̓bis imꝑſonalibus. vt ꝙ res preſcribatur decēnio vel ꝙ omnis actio non vi uat vltra decēnium. vel per ſimilia v̓ba. puto ꝙ exceptio qꝛ peremptoria non impediat ꝓceſſum. Nam qꝛ perem ptoria non nocet. qꝛ ſub forma impedientis ꝓceſſum ſic inducta a ſtatuto. qꝛ de iſta forma non ꝯſtat de dubia for ma ſtatuti v̓boꝝ intelligit̉ ẜm ius cōe. C. de noxali. l. ij. ⁊ in. c. cuꝫ dilectus. exͣ de ꝯſue. Sed nunquid hec exceptio non intereſt tua impedit ꝓceſſuꝫ. Rn̄deo aut opponitur perſone nec tangit actionem ꝓpoſitam. ⁊ impedit qꝛ de bet opponi ad modum denūciatorie ante litꝭ. ꝯteſt. vt nō Inno. exͣ de accu. ſuper his. aut opponit̉ ꝓceſſui. vt qꝛ di co non intereſt tua ꝓcedi. ⁊ tunc aut non intereſt. tamen ſi cōdēnatoria ſequeret̉ poſſet intereſſe. ⁊ tunc non impe dit ꝓceſſum de pecul̓. eo tempore. Aut non intereſt nec intereſſe pōt eo ꝙ non intereſt actoris ꝙ fiat executio. ⁊ tunc impedit ꝓceſſum. vt no. jͣ. de ꝯdi. furti. l. ſi ſeruus. in pͥn. aut opponit̉ actioni. ⁊ tunc peremptoria eſt ⁊ nō impedit ꝓceſſum. qꝛ non pōt terminari abſqꝫ queſtione pͥn cipali. Primo immo qꝛ principalis qō. ⁊ iſta ſunt vna ⁊ eadem queſtio. C. de ſen. que pro eo. l. i.§. in alijs. cum ſi. Quid de exceptiōe dolo petis qd̓ intus habes. dic vt. C. de re iudi. l. i. ⁊. C. de interdic. l. incerti. per Cy. Sed nū quid exceptio peremptoria que opponit̉ contra teſtem impedit ꝓceſſuꝫ. Rn̄deo intelligo de ꝓceſſu examinatio nis ipſius teſtis. ⁊ tunc aut opponit̉ cōtra atteſtationem ⁊ non impedit ꝓceſſum examinatiōis teſtis. immo neceſ ſario ſequit̉. qꝛ ante non eſt quid repellat. aut cōtra ipſuꝫ teſtem. ⁊ tunc dic vt in aucͣ. ſi ſeruilis. de teſti. ꝙ exceptio talis dicat̉ peremptoria ſalteꝫ indirecte. no. extra de teſti. pex ꝑte ade. Sed an exceptio ſolutionisᵇ impedit ꝓceſſuꝫ diſtingue. aut ſolutio eſt facta in iudicio. ⁊ impedit ꝓceſ ſuꝫ ne dum ad finem condēnationis. ſed etiam abſolutio nis diffinitiue. nam diffinitiua abſolutoria poſt ſolutionē fieri non pōt. ſed debet reus ab obſeruatiōe iudicij inter loquendo abſolui. jͣ. e. iuſiurandum.§. fi. sͣ. ſi ẜui. ven. hatum. ratio qꝛ per diffinitiuam cuꝫ ſit reus ſolutione eius qd̓ debet̉ liberat̉ ipſo iure nil accreſcit ei. ⁊ ſub vacuis ac tibus nō eſt vtendum. l. nō cogen̄.§. ſabinus. de ꝓcur. ⁊ fruſtra ſit per plura qd̓ pōt fieri per pauciora. de cōdi. in debi. l. dn̄s teſtamēto. ⁊ hoc ẜm quoſdam. Sed mihi vi det̉ ꝙ aut lis non erat conteſta. ⁊ tūc non poſſit ferri diffinitiua. de ꝓcura. ſi reus. aut erat cōteſta. ⁊ tunc poſſit lꝫ non ſit neceſſe. Si aūt eſſet exceptio que nō ipſo iure tolleret actioneꝫ. tūc diffinitiua ⁊ pōt ⁊ debet neceſſario fer ri. de or. iudi. l. i. de iudi. d̓ qua re cum ſi. ¶ Cōcludo ſic ꝙ exceptio ſolutionis facte in iudicio ſi opponit̉ ad proceſſum impedit ꝓceſſum. Si aūt non eſt facta in iudicio. ſed exͣ iudicium. Aut de ea liquet ⁊ puto ꝙ officio iudicis actor improbus repellat. de offi. preſi. illicitas. aut nō liquet. ⁊ tūc actor admittit̉ rōne dubitationis. ar. no. jͣ. e. in prin. nam exceptio peremptoria non eſt ordinata a iure ad impediendum actionis ꝓpoſitionem. ſed ad impu gnandum ꝓpoſitam actionem. ⁊ ideo prius ſit conteſta tio qͣꝫ peremptoria diſcutiatur. C. de proba. excep. Quid de exceptione an. reddatur ius vel non audiatur dic ꝙ impedit ꝓceſſum qꝛ arguit ꝓceſſum ſi fieret de iniquita te. vt no. Inno. exͣ de conceſ. preben. cum ſuper. ⁊ arg. exͣ de ap. ex parte. m. facit. de iuriſdi. om. iudi. l. ꝗ iuriſditioni. ⁊. l. eſt receptū. ⁊ no. Iac. but. in. d. l. nam poſtea ⁊ qꝛ eſt introducta ad initium ꝓceſſus ẜm eum. Idem ſi dicit ſtatutum ꝙ ſi exͣ protectionem cōmunis. vt no. Cy. in. l. i. C. de natu. lib. Iſti dicunt̉ diffidati ⁊ bona eoꝝ poſſunt impune includi. qꝛ non eſt qui eis ius reddat. vt in aucͣ. caſſa ⁊ irrita. Super his do talem theoricaꝫ ꝙ exceptio per quam perſona actoris iudicis vel rei excludit̉ a proceſſu ſemper impedit ꝓceſſum. nam altera iſtarum perſo narum ſubtracta remanet ꝓceſſus informis. ⁊ ſine eſſentialibus ſuis. v̓bi gr̄a petit iudeus mācipiuꝫ chriſtianum opponit̉ ꝙ non debet audiri. qꝛ iudeus impedit ꝓceſſuꝫ qꝛ remouet̉ a iudicio ⁊ repellit̉ a limīe iudicioꝝ. vt. jͣ. iu. ſol. l. vir bonus. ⁊ ibi no. ⁊ facit. sͣ. de iudi. l. nō idcirco.§. cuꝫ poſtea. ⁊ ad hoc bene facit quod no. in cle. de ſeque. ꝓpri. ⁊ fruc. in fi. vbi oīno vide. Sꝫ iuxta hoc venit quedam queſtio multum notabilis Iaco. de are. lata eſt ſnīa pro bannito actoreᶜ cui ex forma ſtatutoꝝ ratio fieri non c debet audientia debuit denegari querit̉ an ipſo iure ſit nulla an appellatione reſcindēda. vel qualiter. ꝙ ſit nulla patet qꝛ facta eſt ratio bānito actori ⁊ data audientia contra formam ſtatutoruꝫ. ⁊ contra legem factum eſt vt l. contra. sͣ. de le. ergo irritum caſſum ⁊ inane. vt. l. nō du biuꝫ. C. de legi. ⁊. l. iubemus. C. de ſac. ſan.§. ſane. de pac. l. iuriſgen.§. ⁊ gn̓aliter. ⁊.§. pretor ait. C. de pac. l. pacta. ⁊.l. pactum. qd̓ dotali. ⁊. l. fi. ⁊ bonum eſt ar. de cōtracti bus ad iudicia qꝛ in iudicio quaſi contrahitur. vt de tur. ⁊ ratio. diſt. l. ſi defenſor. de pecul̓. lꝫ.§. idē ſcribit. Secū da ratione ar. nulla qꝛ in omni iudicio qd̓ agitur tres ad minus ꝑſone debent adeſſe actor reus. ⁊ iudex. C. d̓ iur. calū. l. ij. circa prin. C. de iudi. l. rem non nouam.§. patroni. C. de litꝭ. ꝯteſt. l. i. de iudi. ſi arbiter. ⁊. l. ſi auie. de tu. ⁊ rō. diſt. ſi tutor.§. ij. de fur. ne cū filio. iiij. q. iiij. c. nullus. exͣ de v̓bo. ſig. forus.§. in omnium. C. de epiſ. ⁊ cle. l. cum cle ricis. ⁊ aucͣ. gn̓aliter. ⁊ no. in ſumma de iud. ⁊ de receptꝭ. hic aūt non videt̉ fuiſſe ꝑſona actoris cum bānitus acto ris officio functus ſit agendi facultate excluſus cuꝫ nihil interſit an fuerit actor vel inhabilis l. i. in fin. qd̓ cuiuſqꝫ vni. no. ad velle. qͣꝫuis.§. ſi cōuenit. de fideiuſſo. qui ſatiſdare. ⁊ ar. de mu. ⁊ hono. vt gradatim.§. ſed ſi lego. ⁊ ſic iudicium nullum cum non interueniente actore. arg. jͣ. de x repu. l. fi. ⁊ de iti. actūqꝫ priua. l. iij.§. deinde. ⁊ d̓ tran. cū hi.§. ſi pretor. Item banitus nō habet excep. officij acto c ris cum agere ſit denegatum. Aut factum ab eo qui executionem eius qd̓ facit non habet nullius eſt momēti. vt de tuto. ⁊ cura. da. ab his. l. nec mādante.§. i. ⁊ de ſta. ho. l. qui furere. de iudi. cuꝫ furioſus qd̓ falſo tuto. auc. l. i.§. v̓bis. de auc. tuto. ſi pluribꝰ. Item ſi agit qui non poteſt agere vt falſus procur. vt de preſcriptꝭ. v̓ſi. naͣlis.§. fin. de procura. in cauſe. iudicium nullum eſt. C. de ꝓcura. licet. de collu. detegen̄. cum non iuſto. C. in qui. cau. in integrū reſti. non eſt neceſ. l. ſi tutor. C. de tuto. ⁊ cura. ꝗ ſatis non dedit. l. in dubiū. de eo qui pro tutore. l. i. de admi. tuto. l. tutor. de cur. fur. l. cōſilio. Item vbi fauore pretorio de negatur alicui agēdi facultas. vt minori ſine tutore ⁊ curatore. vt. C. de auc. preſtā. clarum ſi fuit in iudicio. ⁊ ſuc cubuit ipſo iure nulla eſt ſnīa. vt. C. qui legi. per ſe. per to tuꝫ. C. ſi aduerſus rem iudicatā. l. cū ⁊ vos minores. C. ꝗ dari tu. po. l. vniuerſis. ⁊ ita cum ſui odio denegat̉ alicui poteſtas agendi ſi obtinuit debet eſſe ipſo iure nulla vt contrarioꝝ eadem ſit diſciplina ac iudicium idem. l. fi.§. fi. de officio eius. l. i. de pac. quod dictum. ſecus tn̄ ſi con tra eum eſſet lata ſnīa. nam ſicut lata pro minore tenet. vt C. de ꝓcu. l. non eo minus. ⁊. C. de leg. ꝙ fauore. Ita cō tra bannitum agentem tenebit ne qd̓ eius odio eſt ſtatutum retorqueat̉ in ſuam cōmoditatem contra. l. de interdic. ⁊ rele. l. relegatoꝝ.§. fi. ⁊. C. de hereti. curiales. Iteꝫ pro hac parte patet de iudi. non idcirco.§. fi. ſi quis cau. 1 quotiens. C. de iudi. ſeruus. Itē pro hac extra de excep. ſ c. exceptꝭ. ꝙ aūt bānituꝫ in iudicio eſſe non poſſit. vt excō ſ municatus ex ipſa forbanitione oſtēdit̉. nam vt dicit ety mologia vocabuli forbanitus dr̄ auctoritate iudicis pro clamatuꝫ vt ſit foris. hoc actū eſt eum proclamare. extra ide ſpon. cum in tua. de his qui ad pa. ne. con. l. i. Eſt ergo auctoritate iudicis ꝓclamatꝰ vt ſit foris. ⁊ extra ꝓtectio nem cōis vt nihil cōe cum ceteris habeat vt dr̄ ſimiliter. .C. de hereticis manicheos. ⁊ etiā diffidatꝰ dr̄ vt in vſibꝰ feu. de mili. va. in fi. ⁊ arg. de capi. di. amiſſione. de penis mortis.§. i. de off. pre. vr. l. i.§. p. ⁊ ar. de his qui no. infa. l. ij.§. fi. ⁊ ex qui. cau. maio. ſed ⁊ ſi per p̄to. reus.§. actio exempta. primo ſtare in ciuitate eſt interdictū eoꝝ etiam interdici poſſet. patet de offi. pre. vr. l. i.§. p. de interdic. ⁊ Bal. ſuꝑ. ij. ff. veteris. ADDITIO. c ¶ Bannito actore. Nunquid autē. bā niti nr̄e tēpeſtatis poſſint ſibi actiones querere. vide d̓. Iaſo. may. i vxin. car. iiij. intldē acuio. b ¶ Solutio nes. add̓ ꝙ ex ceptio ſolutio niſ elidit actō ne ⁊ qulico. tioneꝫ. vt per paul. de caſt. quem vide in conſi. ccccv. ADDITIO. c ¶ Bannito actore. Nunquid autē. bā niti nr̄e tēpeſtatis poſſint ſibi actiones querere. vide d. Iaſo. may. i vxin. car. iiij. intide actio. 6c11 nes. add̓ ꝙ ex ceptio ſolutio niſ elidit actō ne. ⁊ obigitioneꝫ. vt per paul. de caſt. quem vide in conſi. ccccv.

Repetitio. l. Iuſiurandum. a ¶ Intex etꝰ qn̄ at dicatur nomē receptū īter eos. vide frā. are. in. l. ſi ꝗſte. C. qui te te ſta. fa. poſ. ADDITIO. b ¶ Debet va lere. Cōproba hoc ꝑ ſingula rē regulaꝫ de his ꝗ ſunt ſui vel alie. iur. l. patre furioſo. vbi dicit text. formal̓r. mul ta ſunt q̄ fieri non debēt tn̄ facta tenent. ⁊ vide ibi gl. ⁊ doc. ſcriben tes. c ¶ Proceſſ vide. d. alexā. d̓ imo. ꝯͣ bar. in. l. fi. jͣ. de fideiuſſ. ⁊ in. l. pe. vlti. col. de pu. iudi. ADDITIO. d ¶ Nūquid exceptiones. Pro clariori notitia huius qōnis. vid̓. d. Iaſo. may. in §. actionū cā. xciiij. inſti. de actio. vbi ſub diuerſis terntinis multa pl̓chra dicit qͥ faciūt ēt ad p̄ fentem qōne l. In dum. releg. l. relegatoꝝ.§. ſolet. ⁊ ſic apparet defectum ⁊ inhabilitatē ei obſtare quo minus agat ꝑ qd̓ iudicium retrofa ctum debet dici nullum. Ecōtra vr̄ dicere ꝙ valeat. nam lex dicit ꝙ miles ꝓcuratorio noīe agere non pōt. ⁊ tn̄ ſi agit nō oppoſita exceptiōe ꝓcuratoria valet ſnīa etiam ꝓ eo lata. C. de ꝓcura. militem. l. ita demū. C. loca. milites. .sͣ. de ꝓcura. filius.§. veterani. Item. l. dicit ꝙ non pōt ꝗs ꝓcuratorio noīe accuſare. jͣ. de pub. iudi. l. p.§. ad crimen .C. de fal. l. de crimine. de accu. l. pe. ⁊ tn̄ ſi interueniat ꝓcura. ⁊ nō excipiat̉ valet. C. de adul. l. qͣꝫuis. Item. l. dicit certas ꝑſonas accuſare non poſſe. jͣ. de accu. l. qui accuſaa re. ⁊ tn̄ ſi non excipiat̉ ante nomē eius receptū interª eos poſtea nō poterit excipi ⁊ valebit ꝓceſſus. jͣ. de adul. l. ij. .§. ſi publico. ⁊. l. ſi maritus.§. p̄ſcriptiones. jͣ. ad turpil. l. ſi quis repetere. Sic ergo lꝫ bānitus potuit repelli. tn̄ repulſus nō eſt a iudice qui poterat repellere. ar. de poſtul. l. quos ꝓhibet. ⁊ extra de excep. c. exceptꝭ. vel a parte debet valere. vt qd̓ dr̄ in ſtatuto ratuꝫ non fiat bānito tacitā of recipiat ꝯdōnem ſi oppoſitus fuerit. de dam. infec. l. dies .§. hoc iudiciū. ⁊ no. ſimile. C. de iura. calum. l. ij.§. ſed qꝛ u veremur. Item certe ſunt exceptiōes que retro actum iu ſe ¶ dicium reddunt nullum. vt eſt. C. de ꝓcura. lꝫ de ſen. ⁊ inte terlo. ꝓlatam. C. ſi a non cōpe. iudi. per totū. Sed hoc nō eſt de illis. ergo per hanc non reddit̉ retro iudiciū nullū ar. a numeratione caſuū de his qui ſunt ſui vel alie. iur. l. patre furioſo. d̓ actio. ⁊ obli. l. obligationū fere.§. placet. a remanet ergo exceptio ſub regula. vt poſt ſnīam nō oppo a natur. C. ſen. re. non poſ. l. peremptorias exceptiones. ma e xime cū dilatoria ſit ⁊ debuit ante litꝭ. ꝯteſt. opponi. C. de ſatꝭ. l. i. de procur. pōpo.§. rati. ꝗ ſatiſda. cog. l. de die.§. ſi 9. ẜuus. Item lꝫ iudex nō debuerit p̄ſtare audientiā. ſi tn̄ p̄ t.Oſtitit nihilominus debet valereᵇ vt alibi. de interdic. ⁊ re al lega. l. relegatoꝝ.§. ad tp̄s. quādo app. ſit. l. i.§. biduum. N de re. eoꝝ ſi pupilloꝝ.§. ſi pretor. nam iudex nō debet ab ſoluere condēnan̄. nec condēnare abſoluendum ne in alI. terutram partem delinquat. vt. C. de cuſto. reoruꝫ. l. i. ar. en. C. de penis decurionum. de religio. ſed ⁊ ſi quis.§. inter dum. vbi pu. edu. de. ius alimentorum. ⁊ tamen ſi contra fecerit valet de iuſti. ⁊ iur. l. ius pluribus. C. quādo ꝓuo. a. non eſt neceſſe. l. ij. C. de poſtu. l. i. jͣ. de appe. l. i. in prin. de r. re iudi. p̄ſes. ⁊. l. cuꝫ prolatis. Sic ergo ⁊ ſi iudex audien ī tiaꝫ bānito preſtare nō debuit ⁊ dedit valet. Item tex. di.i. cit ꝙ decuriones pena mortis affici nō debent ſi tamē pe na illa fuerit cōdemnati nihilominus valet. ſed per prin cipem pōt remitti. non autē per iudicem condēnantem. jͣ. de penis mortis.§. iſte fere. ⁊ ſic debet intelligi. ⁊. jͣ. de iniuſto teſtamento. l. ſi quis exheredatus.§. ſꝫ ſi quis. qꝛ verum eſt ſnīam non tenere incommutabiliter tenet tamen. Item ſi excōmunicatꝰ agat qui ſupra equiparatꝰ eſt ban . nito valet ſententia pro eo lata. extra de excep. c. pia. Nō d ob. c. exc. de excep. in ꝯͣ. all̓. qꝛ correctum eſt per illam cōſtitutionem pia. ⁊ ſic etiam pro bānito valebit ſententia. ri Solutio chriſti nomine inuocato pōt dici ſalua meliori aͣ d. ſententia ꝙ aut ſententia continet expreſſum errorem vt inᵐ condēno. T. ⁊. M. bannito. ⁊ tunc non valet. C. quādo ꝓuo. non eſt neceſ. l. ij. que ſen. ſine app. re. l. i.§. item cum 1 contra ſacras. ⁊ no. de app. reci. l. ij. aut non fuit error ex preſſus. ⁊ tunc aut fuit oppoſita exceptio banni aut non. Si fuit oppoſita. aut iudex condemnauit per iuris contē a ptum quaſi exceptio nulla ſit ⁊ tunc idem. ar. in. l. i. de ferijs aut qꝛ eam exceptionem probatꝭ. non habuit. vel qꝛ minus legitime eſſet bannitus. ar. de re iudi. l. ſi ſic.§. con dēnatum. vel qꝛ erat exceptꝭ. de bāno qd̓ non durabat ⁊ ſic reprobauit hac ratione exceptionem obiectaꝫ. ⁊ tunc valet ſentētia. de re iudi. cum prolatis. de fide iuſtru. l. fi. de neg. geſt. ſi aūt.§. fi. de cōpen. qd̓ in diem.§. i. ⁊ alibi requiritur cauſa motiua ad iudicandum. jͣ. de euic. ſed ſi ex vtriuſqꝫ. hoc ſciri poterit ex qualitate diſceptatiōis facte contra exceptionem. de iureiur. l. fi. ſi v̓o non fuit obiecta credo ſalua meliori ſententia iudicium nullum eſſe ex legibus. ⁊ ar. all̓. pro hac parte. Non ob. qd̓ dictum eſt de milite ꝓcuratore qꝛ poſt litem ꝯteſt. factus eſt dn̄s litis ⁊ ſuo nomine cauſam proſequitur. de except. dol. ſi ꝓcura. de app. ab executꝭ.§. fi. huic autē militi agere proprio nomine non eſt ꝓhibitus. C. de ꝓcuratore. qui ſtipendia. bā nitus v̓o etiam ſuo nomine agere non pōt. eodem modo pōt reſponderi ꝙ poſt litem conteſt. in criminali non repellitur agens ꝓcuratorio nomine qꝛ ſuo nomine dicitur interuenire poſt litem cōteſt. ⁊ ad ꝓprium factum ad qd̓ interueniūt qui alias accuſare nō poſſunt. jͣ. de accuſatio. hi tamen oēs. Item non ob. ꝙ certe ſunt cauſe que reddunt iudicium nulluꝫ. nam etiaꝫ hoc inter alias debet nu merari cum eadem ſit ratio ⁊ legitimatio perſonarum ⁊ eadem iuris menſura. ad. l. acquil. illud. Item non ob. ꝙ fieri non debet ⁊c̄. qꝛ illud tantum ſoli iudi. leſo datur in iudicio cōtentioſo vbi circa id qd̓ eſt circa ſue iuriſditionis mādatum. tunc ꝓpter iudiciorum ⁊ reꝝ auctoritatꝭ. valet ad trebel. l. ſed inuito.§. cum pretor qd̓ fal. tu. aucͣt. l. i.§. pe. de pigno. ſi fundus.§. ſi plurimis. ſed hic perſona vt affecta. ⁊ vt inhabilis in iudicio intereſſe non poteſt. Nec ob. c. pia. qꝛ diſpenſatiue de equitate ſtatuti eſt. nec enim exceptio banni infra. x. dierum ſpatium eſt probanda vt ibi de excōmunicatione dr̄. omiſſum enim a lege ꝓ omiſſo habendum eſt. ff. ſo. ma. l. ſi v̓o.§. fi. ⁊. l. ſe. de libe. ⁊ poſthu. cōmodiſſime. ⁊ ar. jͣ. de excu. tuto. l. ex his. Iac. de are. adde. Item non ob. fami. her. cum putarem. quia ibi perſona legitima hic non. Iteꝫ non ob. ꝙ videat̉ perſona legitima. ſi non eſt obiectum. l. inter quos.§. alienuꝫ. de dam. infec. qꝛ illud verum eſt quando perſona eſt talis que pro ſe pōt interuenire in iudicio. nā lit. conteſt. remo uet cām impediētem. ⁊ inducit cām ꝓmiſſoriā qꝛ ſuo iure proſequitur lꝫ proprie non ſit dn̄s litis ſed inſtantie. l. vulgo. de in liteꝫ iuran. Itē non ob. ꝙ proceſſus rōne du bij debet valere. nam ipſe iudex legitime proceſſit ex quo nō fuit exceptꝰ de iudicio. de iudi. ſi ꝗs ex aliena. ⁊ no. C. de pe. here. ſi putas. qꝛ ibi loquit̉ in exceptiōe declinatoria per quā oppoſitā elidit̉ iuriſditio vel alias declinat̉. h̓ aūt exceptio bāni excludit ipſo iure cām ⁊ partē ⁊ iuriſditionē ergo ⁊cͣ. vt. C. ſi a non cōpe. iudi. per totuꝫ. ⁊. jͣ. de penis. l. ij. facit ad hoc qd̓ no. Inno. de v̓b. ſig. ex parte. hͦ non eſt ſine dubio. qꝛ ſtatutū non diſponit hic de cā vel ac tione. l. ſi tibi.§. is cuius. jͣ. man. nec etiā adimit iuriſditionem. ſed mādat iudici ꝙ nō audiat eos. Iſtud mādatum continet ius partis nō ius legis vel formā mandati. ⁊ iō optime vr̄ tenere ꝓceſſusᶜ ſi nō ſit exceptū. no. Inno. de coffi. deleg. prudentiā. Et hoc credo verius qꝛ iſte ꝓceſſus habet fundamentū preexiſtentis cauſe ⁊ actionis ac etiā iuriſditiōis nec ipſo iure lex iudicat ꝯͣ bānitum. īmo reꝗrit miniſteriū iudicis in repellendo eū. ar. eorū que no. C. de iuriſdi. om. iudi. l. in criminali. ergo tenet ꝙ ſit. ar. no. ꝑ Dyn. in. c. indultꝭ. de reg. iur. lib. vi. ⁊ facit. C. de iudi. l. ſancimus. ⁊ in aucͣ. ꝗ ſemel. C. qūo ⁊ qn̄ iudex. ⁊ de in iuvoca. l. ſed ſi hac lege.§. patronū. ⁊ qd̓ ibi no. C. qui accu. non poſ. l. pe. ⁊ maxime hoc veꝝ puto qn̄ non pro ꝓprio intereſſe. ſed pro publico venit intereſſe bānitus. ⁊ valet ꝓceſſus ꝑ. d. l. qͣꝫuis. ⁊ no. in. c. i. de iud. li. vi. facit qd̓ no. de euic. ſi mancipiū.§. ſi cōmuni. ⁊ qd̓ no. Inno. extra de p̄ſcrip. veniēs. ⁊ extra de excep. venerabilē. ¶ Iuxta pre dicta venit alia queſtio multū notabilis. nunꝗd exceptio dnesᵈ que impediunt ꝓceſſum omiſſo initio. ⁊ poſtlitem conteſt. obiectꝭ. impediant reliquum proceſſum. Et vide tur diſtinguendum. aut exceptio opponitur in moduꝫ ⁊ formam peremptorie. ⁊ tunc non impedit proceſſum. Et maxime quando opponitur poſt litem conteſt. cum tunc effectus declinatorie euaneſcat. vt. sͣ. de iudi. l. ⁊ ſi ſuſceperit. in prin. aut opponit̉ ad proceſſuꝫ. ⁊ tunc refert aut exceptio iſta ſuperuenit litꝭ. ꝯteſta. ⁊ pōt opponi ad proceſſum. l. ij. de ꝯſor. eiuſdem litis. ⁊ no. jͣ. de condi. fur. l. ſi ſeruus. in prin. ⁊ facit de iudi. l. ſi auie. ⁊ de arbi. l. non di ſtinguemus. l. ſi quis rome. aut competebat ante litꝭ. con teſta. ⁊ tunc

Repetitio. l. Iuſiurandum. teſta. ⁊ tunc refert. aut ſingule erant exceptiones contra ſingulos actus. vt in exceptionibꝰ ius nō reddat̉. nā in ſin gulis actibus ius reddit̉. ⁊ tūc lꝫ omiſſio p̄iudicet quo ad actum factum ⁊ ꝑfectum non tn̄ quo ad ſequētes ⁊ fiendos. ar. de preſcrip. xxx. an. cum notiſſimi.§. in his cum ſi. Sed vbi vna exceptio eſt ꝯͣ totum ꝓceſſum per actum pͥ mū qui potuit electa via exceptionis reici patiētia fieri ſibi p̄iudicauit ſi non fuerit proteſtatus. vt. l. poſt diem. de .l. cōmiſſo. de mino. emilius. ſecus puto ſi fuit ꝓteſtatus. l. ſi fideiuſſor. in prin. qui ſatiſda. cog. l. debet.§. ſi p̄dixerit nau. ca. ſta. ẜm Iac. but. qui ita dicit. l. eleganter.§. ſi ꝗs poſt. jͣ. de ꝯdi. inde. Sed hec diſtinctio vr̄ nulla. Nam hec exceptio non debet ꝓcedi. ita vr̄ reſpicere quēlibet actuꝫ ſicut exceptio non dꝫ ius reddi. vn̄ nō eſt vna exceptio ꝗn ſint ēt ſingule in ſingulis actibus ꝓceſſus. vt. sͣ. de iud. ſed ⁊ ſi reſtituat̉.§. ex ꝗbus. nā cum ꝓceſſus rep̄ſentet̉ in quo libet actu iudicij. ergo ⁊ ipſa exceptio. Preterea illa exce ptio hꝫ cām ſucceſſiuā. ergo etiā futuri tꝑis ⁊ actū ⁊ ſemper fiet in initio. ⁊ ſic pōt opponi. vt. sͣ. de vſufruc. accre. l. i.§. interdū. ⁊ no. in ſimili. jͣ. e. eum qui.§. in popularibus. Sed pro. d. Ia. facit. C. de iura. calū. l. ij.§. pe. ibi in pͥmo poſt hāc. l. ingreſſum ⁊cͣ. Preterea ꝓceſſus eſt indiuidu us. ergo exceptio non dꝫ pro parte obſtare ad ꝓceſſum ꝓ parte nō ne cōtinentia ꝓceſſus diuidat̉. C. de iudi. l. nulli. Nam ex quo eſt lis ꝯteſta. ergo ferri dꝫ diffinitiua qꝛ ꝯteſtatio litis ad eam ordinat̉. de iudi. l. de qua re. nam volūtaria iudicij ſuſceptio in eadem inſtātia dꝫ eſſe preiudicia lis quo ad totaꝫ inſtantiā. lꝫ in noua inſtātia non obeſſet. ar. C. de excu. tuto. l. volūtarie. nam declinatoria exceptio vr̄ perdi per primuꝫ actum ei ꝯͣtium ⁊ incōpaſſibilem ea omiſſa ſcienter facta. vt no. Inno. extra d̓ iudi. inter mon̄. ⁊ in Spec. de reo.§. i. v̓. item ꝗd ſi is cui cōpetebat. ⁊ per Archi. iij. q. ij. offeret̉ in fi. ⁊ facit qd̓ no. Cy. C. de ſpon. l. efi. in fi. ¶ Adhuc quero d̓ alia qōne obiecta fuit queſtio rei iudicate ad ꝓceſſumᵉ ⁊ ſaccubuit obijciens per interlocutoriā litꝭ. ꝯteſt. vult eam obijcere in modū incidentis querit̉ nunꝗd poſſit. ⁊ vr̄ ꝙ non. qꝛ eandem qōnem refu tat. vt. l. duobus.§. colonus. jͣ. e. ⁊ ſnīa lata ſuper emergēti īducit exceptionē ⁊ replicationē rei iudicate. vt no. i. c. vlti. de appe. in cle. nā diffinitiua dicit̉ illiuꝫ articuli. no. C. de re. credi. ſi quis iuſiurandū. ⁊. l. gn̓aliter. Preterea vr̄ ꝙ atteſtationes ſuꝑ tali exceptiōe ſint publicate. ergo iterato non poterunt ꝓduci teſtes. vt in aucͣ. de teſti.§. ad h̓. Preterea ſnīa lata pro excipiēte haberet vim diffinitiue irretractabiliter. jͣ. de ꝯdi. inde. eleganter§. ſi quis poſt. ij. rn̄ſo. ergo ecōtra lata contra excipientē intelligit̉ nō lata ſuꝑ incidēti. ergo denuo non pōt opponi in eadem inſtātia. qꝛ contrarioꝝ eadem eſt diſciplina. vt. l. fi. de le. iij. vnde ſicut actio non poſſet denuo excipere. ¶ In ꝯͣrium vi detur qꝛ nunc oppo. alia forma alio tꝑe ⁊ ad alium fineꝫ. qͣꝫ primo. ⁊ ita eſt ꝙ exceptio ſemel ꝓpoſita ad vnum finē non obſtat ſi poſtea ad alium finem agatur. lꝫ ex eadeꝫ cā agatur. vt. jͣ. de euic. l. vendicantē. ⁊ no. per Cy. in. l. i. C. d̓ ordi. iudi. ⁊ per Cy. in. l. i. qn̄ ciuilis actio. ⁊ facit qd̓ no. doc. d̓ v̓bo. ob. qui rome.§. fi. Preterea hoc tenet exp̄ſſe Cy. in. l. p̄ſcriptione mendacioꝝ ſi contra ius vel vti. pu. pro hoc extra de teſti. c. veniēs. qꝛ ſi iſta exceptio ꝓponit̉ ante litꝭ. ꝯteſt. ſūmatim diſcutit̉ qꝛ niſi ꝯſtet per ſūmariam cognitionem ꝙ exceptio ſit vera repellit̉ interim admiſſo actore ꝑꝑ dubietatē. vt no. jͣ. eo. nā poſtea facit. jͣ. vt in poſ. leg. l. is a quo. in prin. ⁊ ad trebel. ille a quo.§. i. vbicūqꝫ enim non ſufficit aliꝗd eſſe niſi liquidum ſit ibi per ſūmariam cognitioneꝫ ſit inquiſitio. l. iij.§. cauſe. ad trebel. ſed ſnīa lata ex ſūmaria cognitione nō facit preiudiciū in plenaria que ſit lit. ꝯteſta. l. a diuo pio.§. ſi ſuꝑ rebus. de re iu di. l. fi. iudex. de his qui ſunt ſui vel alie. iur. naꝫ per mino rem vel leuiorem cognitionē nō preiudicat̉ maiori ⁊ ple niori. de iudi. per minorē. So. dico ꝙ aut iſta exceptio fu it repulſa. qꝛ non ꝓbata. Aut qꝛ non vera. Si qꝛ non pro bata pōt denuo in alia forma opponi ⁊ probari. nā alius eſt modus probandi nunc qͣꝫ prius. vnde cum variet̉ mo dus etiam probandi non venit̉ ad retractationeꝫ prioris ſententie per iſtum actum nouū. ar. sͣ. de eden. argētarius .§. cum aūt. Si qꝛ non vera. non puto ꝙ iterato poſſit op poni. Non ob. l. vēdicantē. vbi dr̄ ꝙ emptor qui oppoſu it exceptionē rei vēdite ⁊ ſuccubuit pōt agere de euictione. Nam ibi agendo de euictione aget ex iure orto cōꝗſi to poſt ſnīam. eo. ti. l. habere licere. ⁊ ideo non obſtat ſibi ſnīa. de ꝯdi. ſine cauſa. ſi fullo. l. ſi mater.§. eadē. de excep rei iudi. Preterea ibi agitur ad alium finem in quo non repreſentat̉ primus effectus. hic idem effectus repreſentatur. Preterea ibi agit̉ denuo ad aliam rem.i. ad duplā non ad rem euictam. vnde cum exceptio ſit circa rem ven ditam actio circa duplam. ⁊ ſic circa diuerſas res merito non obſtat exceptio. vt. l. cuꝫ de hoc. de excep. rei iudi. C. de iudi. licet. in queſtione nunc propoſita non variat̉ res ſed ſolum variat̉ excipiēdi formula que non facit nouam rem ſed nouum modum veniēdi ad eandem rem. ⁊ ideo ob. exceptio. jͣ. e. duobꝰ.§. exceptio. de excep. rei iudi. conqueritur. Item non ob. extra de teſti. veniēs. vbi deducit̉ iterato ⁊ probatur poſt litꝭ. ꝯteſt. ꝙ erat ante deductum. qꝛ ibi ante litis conteſt. fuit deductum ſolum ad prepara tionem cauſe. vnde quo ad deciſionem non fuit recte deductum nec teſtes quo ad deciſionem cauſe videntur rite recepti. ⁊ ideo iterato debꝫ proponi ⁊ ꝓbari. vt in cle. teſtibus. de teſtibus a ꝯͣrio ſenſu. Sed non opponitur exceptio ad preparationem cauſe ſed ad peremptioneꝫ. ꝗa ī permiſcentur hic duo effectus.ſ. impediendi proceſſum in ⁊ decidendi negocium propter naturam ⁊ priuilegiū ex ri ceptionis oppoſite. Nam ex natura ſui eſt peremptoria ⁊ c perimit ac ex priuilegio pōt opponi in forma emergētis ſi tale priuilegium non eſſet iſte cauſe non poſſent permi ſceri. de iud. exhibita. ⁊ facit extra de ſpō. impu. ad diſſol uendum. ⁊ facit qd̓ no. Ber. exͣ de or. cog. c. ſuper ſpolia. in fi. magne glo. ¶ Denuo quero exceptio rei iudi. ante lit. conteſt. opponit̉ per modum ⁊ formam peremptorie an impediat proceſſum. Et videt̉ ꝙ non qꝛ non opponit̉ ad proceſſum ⁊ modus excipiendi eſt attendendus. l. i. .§. labeo. ad ſille. Preterea reus pōt eligere qūo proponat. ergo ſi eligit proponere vno modo qui minus facit pro ſe imputet ſibi. Et ſi dicat̉ electio non preiudicat reo in excipiendo. vt in. c. nullus pluribus. Rn̄deo quādoqꝫ reo cōpetunt plures declinatorie contra iudicem. ⁊ tunc dic vt no. extra de re iudi. apud mōaſteriū. quādoqꝫ vna contra iudicem ⁊ alia contra procur. ⁊ dic vt ibidem per Inno. melius dic vt dixi. de iudi. non videtur in iudicem. Quandoqꝫ plures peremptorie vel quaſi peremptorie. ⁊ tunc poſſunt cumulari conditionaliter proponēdo. vn de dic ꝙ ibi in contrario loquitur quando cōpetunt plu res exceptiones. hic auteꝫ tm̄ vna exceptio competit ſub pluribus formis proponēda ⁊ ſi eadem exceptio bis op poneretur ſubeſſet nugatio. vnde interdū ſunt plures ex ceptiones ⁊ plures excipiendi forme. ⁊ tūc non preiudicat reo electio cum admittat̉ cumulatio vt in cōtrario. in terdum vna eſt exceptio ⁊ plures excipiēdi forme. ⁊ tūc electa vna via. interdum preiudicat in altera qꝛ in prima deuolutum eſt totum ius excipientis. ar. jͣ. d̓ tute. ⁊ ratio. diſt. l. i.§. in tutela. ar. tamen ꝙ electa vna via procedendi non preiudicetur in altera. jͣ. eo. eum qui. v̓ſi. cum omiſſa. Sed dic ꝙ ſi vie iſte ſunt cōpaſſibiles interim loquit̉ ibi ⁊ aliter habet locū qd̓ hic tenet Ia. but. jͣ. eo. nam poſtea. Sed cum reuerentia non videt̉ bene dictum in exceptione rei iudi. ratio qꝛ aut non eſt liquida ⁊ qualitercunqꝫ propoſita non ob. ad lit. cōteſta. jͣ. e. nam poſtea. aut eſt li quida ⁊ qualitercunqꝫ propoſita obſtat. nam ſi actio ex ſententia habet paratam executionem. vt. l. ſi pretor. de iudi. in fi. ergo ⁊ exceptio niſi dicas ⁊ bene ꝙ dictuꝫ Ia. debet intelligi interim non poſt liquidationem. nam que dam ab initio non obſtant que obſtāt aduerſario admiſſo. vt in. c. i. de reſti. ſpo. Quid ſi promittit actor reo liteꝫ Bal. ſuꝑ. ij. ff. veteris. e ¶ Proceſſum. vide feli. in. c. aduerſa. rio tuo de excep. ⁊ qd̓ ibide dixi ī apoſ.

Repetitio. l. Iuſiurandum. ADDITIO. a ¶ Credit ⁊ extimat. No. ꝙ cū teſtis iu ramētū. vt dicit bal. hic de veritate ſit nō credit̉ ipſi iuranti ⁊ deponēti de credu litate ēt ſi diceret ſe ꝓ cer to credere niſi addiciat rōnē dicti ſui ꝑ ſen ſum corporis inferentē cap. cap. lr̄is de p̄tertio loco. ⁊ ſump. ⁊ aliꝗd ꝑ gl. in. l. ī pͥn. in ver. vel due De quo vide de ven. inſpi. d. Barth. ſoci. in rub. huius ti. alle. l. teſtiū. C. de teſt. ⁊. c. quotiens extra. e. ti. bal. in l. ſiue poſſide tis. C. de ꝓba. tho. ꝙ teſtis ⁊ addit. d. bar d̓ credulitate deponēs nō ē ꝓprius teſtis alle. gl. in. l. ij. §. pe. de aqua plu. ar. tu vide ibi latiſſime. non conteſtari an hec exceptio impediat litem cōteſtari. videt̉ ꝙ non qꝛ non eſt d̓ numero ꝑmiſſarū. dic ꝯͣrium qꝛ cum pactum teneat. ergo ſeruādum eſt in forma qꝛ aliter non pareret plenum effectū ẜm intētionē ꝯtrahentiū. Et ex hoc no. ꝙ quelibet exceptio de mūdo ex partiuꝫ ꝯuen tione poſſet impedire litis īgreſſum. Et ex pacto ꝑpetuo oritur tūc declinatoria ⁊ ꝑemptoria ſicut dicit Inno. de iuramēto. exͣ de teſti. cū veniſſent. in fi. facit qd̓ no. Inno. de litis ꝯteſt. excep. ar. ꝯͣ de le. i. nemo pōt. Sed ibi loquit̉ in his que ꝑtinent ad. l. legis que ſunt īmutabilia. vt. sͣ. d̓ pac. ius publicū. hic in his que ꝑtinent ad. l. ꝯuentionis. depoſi. l. i.§. ſi ꝯuenerit. Sed ꝗd ſi reus non in moduꝫ ex ceptionis ſed in modū ꝓbationis deduxit de re iudi. ita ꝙ ſi excepiſſet actor repelleret̉. an qꝛ nō excepit. lꝫ ꝓbaue rit nil ſibi proſit. Rn̄deo qn̄qꝫ reo cōpetit exceptio facti vel intētionis.i. que directe. ⁊ ipſo iure excludit vel factū ideſt cām remotam vel intentionē.i. ꝓpoſitā actionem. ⁊ ſufficit tunc reo ꝙ ius ſuū deducat in modum ꝓbationis lꝫ non excipiat qꝛ vbi non eſt actio ibi non eſt exceptio. vt no. jͣ. de in litem iuran. l. videamus. ⁊. jͣ. de cōdi. ob cām. ꝗ eſe debere. in prin. nā iudex agētem ſine actione audire nō debet. de admi. tuto. l. quotiens.§. item̄ ſi tꝑali. C. ne quis vela regia. l. i. ⁊. ij. Quādoqꝫ reo cōpetit exceptio iuris q̄ 3eſt ꝓprie exceptio. ⁊ tunc non ſufficit reo deduxiſſe ius ſu um in modū ꝓbationis. niſi excipiēdo deduxerit. vt no. ſupra de pac. ſi vnus.§. pactus. in glo. in opponēdo. rō eſt iſta. qꝛ de iure qd̓ reſidet in ꝑte iudex nō pōt ſupplere. niꝑs opponat lꝫ de iur̄ ꝙ reſidet in iudice tm̄ ſic vel ſi ī iu dice ⁊ etiam in ꝑte ⁊ in ipſa lege ſeu legis ꝑmiſſione quā do. l. ꝓuidet qd̓ iudex ſin̄ miniſterio ꝑtis ſupplere poſſit. e vt. l. i. sͣ. de offi. aſſeſſo. ⁊. l. fi. de peti. here. ⁊ de ꝓcura. filiē us.§. veterani. ⁊ de poſtu. quos ꝓhibet cum ſi. Eſt tn̄ nos tandum ꝙ ſi iudex nollet ſupplere. non tn̄ faceret liteꝫ ſu am. nā ex quo hoc ius non reſidet in ꝑte. ergo iudex non ledit ꝑtem in iure ip̄ius ꝑtis lꝫ iniuriā ei faciat. ſimile in. l. i.§. ꝑmittit̉. de aqua quoti. ⁊ eſti. ⁊ hoc no. in Spec. de of fi. iudi. impedit. v̓. ꝗd ſi iudex. qd̓ eſt no. Cum ergo exceptio rei iudicate ſit ꝓprie exceptio non vr̄ ꝙ ſufficiēter in iudicium ſit deducta ſi non eſt deducta in modū exceptio nis ſed ꝓbationis. Contrariū dico ⁊ eſt ſpāle in re iudica ta. nam non debet iudex deferre ſcd̓am ſnīam que non va leret. vt. l. i. C. qn̄ ꝓuo. non eſt neceſ. Expedita eſt lex quā tum ꝑtinet ad tex. ⁊ glo. Sed non quātum ꝑtinet ad materiam. Et ideo maͣm ſic per ordinem aggrediamur vt qͥ ramus ſuccinte de paucis. Primo ꝗd eſt iuramentū. Se cūdo quotuplex. Tertio quo iure ītroductū. Quarto ad quem finem. Quinto qn̄ valeat ⁊ qn̄ non. Sexto quis eſt effectus iuramēti. Septimo vtrū iuramētum poſſit remit ti. Octauo an in iuramēto intelligit̉ tacita ꝯditio. Nono que eſt pena periurij. ¶ De pͥmo queſito videlꝫ ꝗd ſit iu ramētum dicūt aliqui ꝙ eſt dictum vel ꝓmiſſum fidei interpoſitione vallatum. Que diffinitio non eſt bona qꝛ nō diffinit̉ iuramētuꝫ. ſed res iurata. vt exͣ. eo: ⁊ ſi xp̄s. ſed dictum ⁊ ꝓmiſſum nō eſt iur. ergo ⁊cͣ. Alij dicunt ꝙ iura mentū eſt religionis vinculum ad ꝯfirmationē dicti vel ꝓ ꝓmiſſi aſſumptū. Que diffinitio bona non eſt qꝛ per poſte rius diffinit iuramētū non ꝑ id qd̓ eſt prius. qꝛ ip̄m vincu lum non eſt iuramentū. ſed effectus iuramenti. Et ſic iura mentum eſt prius vinculum eſt poſterius ⁊ differunt inter ſe vt cauſa ⁊ effectus. ſic in contractibus vinculum ⁊ obligatio non eſt cōtractus ſed effectus eius. ⁊ aliud eſt res ⁊ aliud effectus eius. jͣ. de dona. inter vir. ⁊ vxo. l. cuꝫ hoc ſtatus.§. ſiue. facit qd̓ no. inſti. de ob. in prin. videtur ergo iuramentum ſic deſcribendum. Iuramentum eſt cō firmatio veritatis. vt exͣ. e. ⁊ ſi chriſtus.§. quedam. ibi duꝫ dicit cum ſit confirmatio veritatis. nec iſta deſcriptio videt̉ perfecta. qꝛ non omne iuramētum eſt de veritate. ſed quodā de crudelitate. vt. C. de īura. calū. l. ij.§. qd̓ obſerua ri. ibi duꝫ dicit. qd̓ quiſqꝫ credit ⁊ extimat hoc eſt iuram̄. ergo diffinitio nulla. qꝛ non vniuerſalis. Sol. veritas pōt conſiderari duobus modis. vno modo prout eſt in re exͣ intellectum. alio modo prout eſt in ipſa intentione iurātis. Primo modo non omne iuramentum eſt de veritate qꝛ iuramentum calumnie non eſt huiuſmodi. Secundo modo omne iuramentuꝫ eſt de veritate.ſ. ꝯſcientie. ideo a dicit iurat. creditª ⁊ extimat. ⁊ facit. C. de iu. l. rem nō no uam.§. patroni. ⁊. xxij. q. ij. homines. Adde ꝙ triplex eſt veritas.ſ. nature conſcientie ⁊ legis. veritas nature eſt exiſtentia quedam in ipſis rebus. vt. l. reſpicien̄. ſi cer. pe. veritas ꝯſcientie eſt immaculata in pura conſcientia que nunqͣꝫ fallit. ſed aliquādo fallitur. vt. xxij. q. ij. beatus pau lus. veritas legis eſt in ipſa ſnīa legis veridice intellecta vt. sͣ. de legi. l. ſcire leges. ſuꝑ hac tn̄ iurandum non eſt. qꝛ ſuper iure cōmuni non iurat̉. de aur. ⁊ ar. le. ornamētoꝝ. Unde dubium qōnis qd̓ eſt a facto abſtractum.i. qꝛ certum eſt factum ius incertum non iuramento decidit̉. ſed interpretatione prudentum. vt C. de legi. l. i. hinc eſt ꝙ ſi opponeret̉ exceptio declinatoria iuris ⁊ conſtet de facto vt qꝛ clericus declinat forū ſeculare non eſt iurandum de calūnia qꝛ ius incertum eſt. Et per hoc determinat̉ queſtio no. in Spec. de iuramē. calū.§. ſequit̉. v̓. ꝗd vbi implo ret̉ iura. calum. Item determinat̉ alia queſtio accuſat̉ aliquis ꝙ aliquid fecit cōtra formam ſtatutoꝝ ipſe eſt contumax ⁊ ex hoc habet̉ pro cōfeſſo ꝙ fecit. an habeat̉ pro ꝯfeſſo etiam in hoc ꝙ contra formam ſtatutoꝝ. ⁊ dico ꝙ non. qꝛ iſtud in iure ſcripto non in facto conſiſtit ⁊ ſuꝑ iu re ſcripto non cadit vera ꝯfeſſio. ergo nec ficta. Itē actor inducit incertam. l. de certis. vnde per formam ſtatuti. ⁊ eius lectionem debet cōſtare non per ꝯfeſſionem ꝑtis vt in prima conſtitutione. ff. penul. colum. Item libellus debet neceſſario ꝯtinere v̓ba facti non v̓ba legis niſi qn̄ lex deduceret̉ in modum actionis. vt cōditio ex lege. Super iure aūt ſpeciali qd̓ deduci oportet in iudicium in modū facti ⁊ probari vt ſuper ꝯſuetudine vel priuilegio. tūc iuraret̉. l. i. C. que ſit lōg. ꝯſue. C. de edifi. priua. l. an in totū. ¶ Secūdo oppo. contra iſtam deſcriptionem. nam iura mētum qn̄qꝫ eſt cōfirmatio falſitatis. jͣ. ti. i. l. fi. Sol. dic ꝙ iuramētum pōt cōſiderari tripliciter. vno modo ꝓut eſſe debet. ⁊ ꝓut ordinatuꝫ eſt a principio ſue inſtitutionis. ⁊ tunc cum ſit ordinatum in finem veritatis deſcriptio vera ē. Secūdo modo prout eſt. ⁊ tunc qn̄qꝫ eſt veruꝫ qn̄qꝫ eſt falſum. tn̄ falſum iuramētum non eſt iuramentum ſed periurium. Tertio modo ꝓut credit̉ eſſe. ⁊ tunc preſumit̉ eſſe vt iuratum eſt. ſic enim credit̉ eſſe verum vt iuramentum ſonat. vt no. jͣ. e. qui iuraſſe.§. pe. ⁊. l. eum qui.§. in po pularibus. ⁊. C. eo. l. gn̓aliter. in pri. no. ¶ Oppo. ſi iura mētum falſum nō eſt iuramētum qūo ex eo orit̉ vinculū. Rn̄deo non orit̉ ex eo ſed ob id. ⁊ ex periurio ⁊ ſic ex de licto tunc oritur vinculuꝫ. ſi quis enim diceret ꝙ iuramē tum falſum eſſet iuramentuꝫ eſſet oppoſituꝫ in obiecto. jͣ. de ꝯdi. inde. l. ſi ſeruo manumiſſo. vel dic ꝙ iuramentum pōt conſiderari dupliciter. vno modo pro ipſo actu iura tionis. ⁊ iſte actus eſt verus ⁊ qꝛ verus obligatoriꝰ. alio modo pro veritate rei iurate. ⁊ iſto modo falſum iuramē tum non eſt iuramētum. Poſſumus ⁊ aliter clarius diffinire. iuramētum eſt actus inuocatiōis ſeu aſſumptio di uini nominis ad ꝯfirmationem ⁊ in teſtimonium veritatis. ¶ Sed oppo. pōt iurari non ſolum per creatorem ſed creaturam. vt. jͣ. e. nō erit. Rn̄deo aliter iurat̉ per crea turam reſpectu diuini nominis qd̓ tāqͣꝫ cauſa efficiens repreſentat̉ in quolibet ente ⁊ in qualibet re cauſata. ⁊ tūc valet iuramentum. qꝛ reſpectu diuini nominis p̄ſtatur. vt jͣ. e. qui per ſalutē. ⁊ non eſt cōtra me. qꝛ tacite diuinuꝫ no men aſſumit̉. Aliquādo iuratur per creaturam reſpectu ipſius creature in cōtumeliam diuini nominis attribuen do creature honorificentiam creatoris. tunc non eſt iura mētuꝫ. qꝛ vbi non eſt religio ibi non eſt dei veneratio. vn ſi quis iurat per diabolum non eſt iuramentum. qꝛ deus non repn̄tatur in diabolo vt diabolus eſt lꝫ reſpectu ꝑſone ⁊ charitatis ſit a deo vt probat̉. xxij. q. i. c. monere. ſtat̓ igitur mea

Repetitio. l. Iuſiurandum. igitur mea diffinitio qꝛ iuramētū eſt aſſumptio diuini no minis. homines inquit per maiorem ſuum.i. per deuꝫ iu rant. aſſūptio aūt ſit ad cōfirmationē veritatis. vn̄ ſubdit ⁊ omnes cōtrouerſie eoꝝ ad ꝯfirmationem finis eſt iuramētum ad hebreos. vi. c. ⁊ extra eo. ⁊ ſi xp̄s. ibi alioquin non dixiſſet apoſtolus homines ⁊cͣ. ⁊ qui iurat deum inuocat in teſtem. vt no. xxij. q. i.§. qd̓ aūt. in ſūma illius prime qōnis ibi vide. ¶ De ẜa qōne quotuplex ſit iuramē tum.i. ſub quot formis p̄ſtet̉. aut quotuplex ſit.i. quot ſint eius ſpecies. Aut quotuplex ſit.i. quot ſint virtutes habē tes inter ſe aliquam rationem difformitatis. Si queritur quot ſint forme dico ꝙ aliqn̄ iuramentum capit formam ex ꝯuentione. ⁊ tunc forme ſunt difformes vt placet partibus. jͣ. e. nō erit. ¶ Sed hic querit̉ ſi detuli tibi iuramētum. vt per chriſtuꝫ iurares. tu v̓o iuraſti per ſpiritumſan ctum an ſit ꝯforme iuramētum cuꝫ delatione vt ſic teneat ⁊ videt̉ ꝙ non. vt. jͣ. e. qui per ſalutem. vbi dicit ꝙ iuramē tum p̄ſtandum eſt in forma. vt delatum eſt. In cōtrarium beſt veritas qꝛ in trinitateᵇ eſt indiuiſa ſubſtantia ⁊ qui iu rat per vnam ꝑſonam per totam trinitatem iurat. Item ſi detuli vt iurares per euāgelia ⁊ tu per deum iuraſti ſatis eſt. vt. xxij. q. i. ſi aliqua. Item ſi detuli vt iures an tibi debeam. x. lib. piſanoꝝ. ⁊ tu iuras ꝙ debeo tres flor̄. qui tantūdem important adhuc conformiter iuraſſe videris de v̓bo. obli. que extrinſecus. Item ſi detuli vt tu iurares ſuper euangelijs tu iuraſti ſuper altari cōſecrato ſatis eſt. xxij. q. i. habemus in. l. C. de re. credi. gn̓aliter. in fi. Si v̓o pars vel lex mandat corporaliter tactis ſcripturis non te net iuramentum ſi non interuenit actus corporalis. vt in aucͣ. vt hi qui obli. ad fi. ar. C. ſi minor ſe maio. dix. l. ſi alte rius. vbi dicit̉ ꝙ iſta iuramēta differūt īter ſe ⁊ diuerſitas hoc habet vitiare. jͣ. e. non erit. ⁊. l. qui per ſalutem. Iteꝫ ſi detuli vt tu iurares manu tactis ſcripturis ⁊ tu iuras cuꝫ pede non valet. mos nāqꝫ ſeruandus eſt fideliſſime vetuſtatis. vn̄ forma cōſuetudinis deuiat. immo etiam ſi pars ſic differret vt cum pede iuraret non valeret. qꝛ vilipēdi videt̉ miniſterium ſacramēti ⁊ cōſuetudo ſeruanda eſt vt natura. vt. l. ij. de aqua plu. ar. ⁊ patet exͣ. e. ⁊ ſi chriſtus.§. angelus quoqꝫ. ⁊ apoc. x. vidi inquit ſtantem ſupra mare ⁊ ſuper terram ⁊ leuauit manus ſuas in celum ⁊ iurauit per viuentem in ſecula ſeculoꝝ. cuꝫ enim dicit manus aperte demonſtrat ꝙ cum manu tāgende ſunt ſcripture vel alie res ſacre. de hoc no. exͣ de elec. vt circa li. vi. dic vt ibi. ¶ Sed ꝗd ſi teſtis iurat non tactis ſcripturis corꝑaliter ſed nuda ⁊ ſimplici voce an teneat dictum eius. Rn̄ deo nulla lex videt̉ dicere non valere qꝛ lex non procedit vltra annullando. tn̄ dic contra. ꝙ neceſſe eſt ꝙ teſtis tan gat ſcripturas. ⁊ credo ꝙ ſi non tāgit tn̄ tenet̉ ⁊ eſt expͥſſum. iij. q. ix. hortamur in rubro ⁊ nigro. dic vt ibi ⁊ ī ſpe cu. de teſte.§. ſequit̉. de teſti. ver. ⁊ no. in. c. i. de hoc in cle. per Io. ⁊ Pe. Aliqn̄ iuramētum capit formam ab ipſa lege. ⁊ tunc non eſt p̄ſtandum niſi in forma. qꝛ forma mu tata aliud iuramētum eſſet non id de quo querit̉ ad exhiben. iul̓.§. ſed ⁊ ſi quis cum ſi. ⁊ quelibet forma a iure introducta intelligit̉ ⁊ eſt preciſa. ad municipa. conſtitutio nibus cum ſi. ⁊ lex que dat formam ſemper intelligit̉ taci te vltra procedere annullando formam non ſeruatam. qꝛ forma dat eſſe rei ad exhi. iul̓.§. ſed ⁊ ſi quis. exēpla inueniatis per vos met. ¶ Si v̓o querit̉ quot ſunt eius ſpēs differentes. glo. tangit. sͣ. in rubrica. Ego in hoc dico ꝙ ẜm leges tres ſunt ſpēs.ſ. deciſoriū obligatorium ⁊ enūciatorium. deciſorium habet tres ramos. Nam aliud vo luntarium. aliud neceſſariuꝫ. aliud iudiciale. Dicit̉ volun tariū. qꝛ incipit a volūtate deferētis ⁊ ſuſcipiētis. Iſtud referri non pōt. qꝛ a conuentionis forma recedi non pōt jͣ. e. iuſiurādum. qd̓ ex ꝯuentiōe. Et eſt mirabile ꝙ aduocati nō vtunt̉ hac cautela iurandi qd̓ ex ꝯuentiōe. ſi enim volunt ꝙ ꝯͣctus non poſſit infringi faciant ibi opponi ꝙ ꝓmiſſor creditori ad oēm litis naturam ſuccidendam detulit iuramētum. ⁊ ꝙ creditor iurauit ſibi deberi. nā per hoc īexpugnabiliter valebit ⁊ plus qꝛ habebit paratam executionem de iure cōi. qꝛ voluntarium iuramētum eſt qd̓ eſt multum no. ẜm Bart. de ſaxo ferrato. Item videt̉ ꝙ ſi in inſtr̄o contineat̉ ꝙ credit̉ iuramento ſimplici acto ris de intereſſe ꝙ ſit ſtandum ſacr̄o. qꝛ videt̉ iuramētum ꝯuentionale ẜm Mar. Nec ob. C. e. l. ſi quis iuſiurāduꝫ vbi dicit̉ ꝙ re ītegra pōt ille qui detulit penitere. ergo ſic erit hic qꝛ ibi loꝗt̉ d̓ iuramēto iudiciali non de volūtario Nam cum iſtud pactū ſit pars ꝯͣctus. ergo nemini lꝫ penitere. de ꝯͣhen. emp. fundi pars. de act. emp. l. ſterilis.§. ſi tibi. nam oīs clauſula appoſita in ꝯͣctu cenſet̉ eſſe pars ꝯͣctus oneroſi. vnde aliqn̄ donatio dr̄ eē non donatio qn̄ eſt pars ꝯͣctus oneroſi. jͣ. de ꝯdi. ob cau. ſi donaturus in fi. vbi de hoc. Sed ꝗd ſi dicat̉ ꝙ credat̉ ſimplici v̓bo videt̉ idem quaſi iuſiurā. videat̉ remiſſum ẜm Iac. but. Aliter ſentit Inno. extra de fide inſtru. cum. p. tabellio. de hoc ꝑ Dy. in. l. vlti. de preto. ſtipu. ⁊ per Cy. in. l. ſi ꝗs in cōſcri bēdo. de ep̄i. ⁊ cle. facit de do. p̄leg. theopōpus. Iudiciale ſacr̄m dr̄ qd̓ incipit a precedēti iudicio. qꝛ defert̉ in iudicio. ⁊ qꝛ iudicis auctoritate vallatur. ⁊ eſt volūtarium quo ad deferentem ſed quo ad eum cui defert̉ an ſit volū tarium refert. aut habet iuſtam cauſam recuſandi. ⁊ non ccogit̉ iurare. vt. C. eo. gn̓al̓r.§. i. aut nō hēt iuſtā cauſam. ⁊ tūc aut nō vult iurare nec referre. ⁊ habet̉ pro ꝯfeſſoᶜ ma nifeſte. jͣ. e. manifeſte. Et ſic no. ꝙ ꝯtumacia īducit manife ſtam ꝯfeſſionem. aut vult referre. ⁊ tunc dic vt. jͣ. e. iuſiurā ꝓ dum.§. ait pretor. ſed Spec. intelligit. l. manifeſte. quan ta do aderat p̄ſumptio vel ſemiplena ꝓbatio contra reum. ti vt tūc artet̉. vt dicit. l. manifeſte. Secus autē nullo p̄ſum 1 aͣ pto vel ꝓbato contra eum. ita no. in Specu. de p̄ſump.§. gͦqm̄. v̓. aūt ſi actor. Sed quid ſi iudex non ꝯfortat nec au a ctorat̉. ſed tacet qn̄ defert̉ an hēat locū lex manifeſte. dic n ꝙ non. immo pōt impune recuſari ⁊ nō deferri. qꝛ circū t1 ſcripto actu iudicis iſtud iuramētum eſt volūtarium non iudiciale. qꝛ non habet eſſentiale iuramenti iudiciarij. ſic th etiam pōt intelligi. C. eo. gn̓aliter.§. i. Sed quid ſi is cui gͦ defert̉ iuramentum iudiciale interrogatus de cauſa ſciē 6 d̓ tie reddit malam vel nullam cauſam. an vitiat̉ ſuum ſura x1 mentum. ⁊ dic ꝙ non lꝫ ſecuꝫ eſſet in iuramento teſtis. vt v no. Inno. exͣ de iura. calū. cum cām. ⁊ eſt no. Neceſſariuꝫ iuramentum dr̄ qn̄ in ſubſidiuꝫ demum p̄ſtat̉. C. eo. in bo nefidei. vnde eſt neceſſarium reſpectu cauſe. Item reſpe c ctu partis cui defert̉. vt. jͣ. de in litem iurā. videamus.§. de nferre. Item reſpectu iudicis qui facit litem ſuam ſi nō de ſu fert vbi debet qd̓ facit contra ius partis reſidens in ꝑte al cui eſt ius queſituꝫ ad hoc. C. de iudic. l. ſancimus. Iſtud de neceſſarium ſacr̄m non defert̉ niſi a iudice. vt. jͣ. de in liteꝫ 8. iurā. l. videamus.§. deferre. ⁊ ſi alius defert nō arctat. Et js ideo dicebam in qōne de facto pars detulit parti iuramē tetum calūnie que noluit iurare vtrum ꝑdat cauſam ⁊ dixi tu ꝙ non. qꝛ non eſt delatum a quo deferri debuit ⁊ iuramē ꝯº ta tum non delatum non intelligitur recuſatum quia recuſa q. tio incipit a precedenti delatione. jͣ. e. iuſiurā.§. ait p̄tor. ⁊ i. q l. iij. cum ſi. Caſus in ꝗbus iuramētuꝫ iſtud deferri debet no. jͣ. e. admonēdi. ⁊ ibi dicaꝫ plene. ⁊ hoc de iure neceſſario veritatis. Eſt quoddaꝫ iuramentum neceſſarium affe ctionis qd̓ non defert̉ niſi quatuor cōcurrētibus.ſ. dolo. re. natura actꝭ. qualitate rei petite. vt ꝙ ſit talis res in qua cadat affectio. ⁊ ꝙ agens ſit dn̄s. vt. jͣ. de in litem iuran. l. q ij. ⁊. l. nūmis. ⁊ l. in actionibus. ⁊. l. vulgo. ẜm Iac. but. c P Sed nunꝗd contra doloſum ꝓbatur intereſſe per ſolum pꝫ iuramētum neceſſarium loquor de vero intereſſe. Et gl. eſt ſimpliciter dicunt ꝙ ſic inſti. de v̓bo. oblig. in fi. qd̓ vi aut ī clam. ſemper.§. in hoc interdicto. jͣ. ti. i. nūmis. Alibi dicit qu glo. ꝙ fert̉ duobus cōcurrentibus.ſ. dolo cōuenti ⁊ diffi cultate ꝓbationis ⁊ non aliter. jͣ. ti. i. in actionibus.§. plane. Alibi dicit ꝙ aut ꝗs petit rem ſuam. ⁊ tunc probat̉ in dtereſſe per ſacr̄mᵇ. aut rem debitam. ⁊ tunc non. Ita no. Innoc. jͣ. de triti. l. in hac. iuxta medium magne glo. Iac. butri. dicit ẜm Mar. ſilla. ⁊ ſolus dolus non ſufficit nec a DDITIO. b ¶ In trinitate. hoc habe tur fundamētaliter pͦ ſent. a ſcola theolo goꝝ ⁊ p̄cipue a preceptore meo doc. ſubtili. q. vtrum tm̄ ſit vnꝰ deꝰ ⁊ trāſfert̉ me thaphorice ꝑ glo. de ſū. tri. cap. firmiter ⁊ de conſe. mul tis cap. ⁊ diſt. vīde ibi copio f ¶ Pro ꝯfeſ ſo qd̓ veꝝ ſiꝓ nūcia. iudicis ſubſequat̉ nō aliter ẜm eun dē bal. in. l. ij. §. ꝙ ſi actor. d̓ iur. cal. ⁊ iō ſi is moriat̉ anteqͣꝫ pronūcie tur heres non ꝯdēnabitur ex tali ſicta ꝯfeſſione ẜm bar. ī. d. l. māifeſte. 4 ¶ Per ſacramentum. Practicā aūt probandi īter eſſe ponūt oēſ ī. l. i. C. de ſen. que pro eo.

ADDITIO. a ¶ Obligatoriū. Quādo aūt iuramētū obliget. ⁊ qn̄ nō vīde. d. Ia ſo. may. in.§. iteꝫ ſi ꝗs carlv. inſti. de acvbi multa que ad pn̄tē qō̓nē o. l. Iuſiurandum. ob. l. ſi qn̄. qꝛ ibi ſpāle ꝓpter enormitatem criminis violē tie ẜm Accur. qui ita no. in. l. admonēdi. ⁊ Spec. in titu. de p̄ſump.§. fi. v̓. ſed ineſt ad fi. v̓. ⁊ ſic nō ob.§. in hoc īter O. dicto. Nam ibi ſpeciale odio violenti ⁊ clandeſtini. Re go. gulariter ergo ſolus dolus non ſufficit niſi concurrat vel ādo jetū Natura actionis vel bonefidei vel arbitraria. vt. d. l. nunqn̄. mis. vel concurrat cum dolo difficultas ꝓbationis. vt. d .Ia.§. plane. ⁊ facit. sͣ. de eden. argētarius.§. cum autē. qd̓ eſt n.§. no. Qualiter ꝓbet̉ intereſſe lucri ceſſantis ⁊ dāni ceſſancar. tis ex mora vel culpa tam cōtra actorem qͣꝫ cōtra reum. ē ac. que no. jͣ. de eo qd̓ cer. lo. l. nō vtiqꝫ.§. fi. vbi oīno videas. Itē iōnē no. ꝙ duplex ē ītereſſe ad qd̓ ⁊ ꝓpter qd̓. intereſſe ad qd̓ vt dixi debet eſſe verum intereſſe regulariter. ſed intereſſe ꝓpter qd̓ occaſionabiliter agit̉. Eſt qn̄qꝫ intereſſe af fectionis. jͣ. man. cum ẜuus. tn̄ qꝛ cum occaſionabilis non eſt cauſa proprie ſequit̉ ꝙ ex alia immediata cauſa debet fundati intentio. vt no. in. l. fi. sͣ. de ope. ẜuo. Qn̄qꝫ oībus iſtis ceſſantibus credit̉ ſacr̄o ex ſola difficultate ꝓbationis. vt. l. non oīs.§. a barbaris. de re mili. Sed ibi iuramē tum nemini nocet. de excuſa. tuto. l. ſcire oportet.§. ſufficit. ſed ⁊ ibi nō nocet alteri. Preterea tutor certat d̓ dā nō pupilli. de lucro non de nego. geſt. qui ſi vſuris. Item .C. de dona. ſi ꝗs pro redēptiōe. ⁊ no. exͣ de accu. qualiter ⁊ qn̄. in prin. ſed ibi in re modica ⁊ ꝓpter difficultatem ꝓbationis. Item inſti. de actio.§. alie. ⁊ qd̓ no. de acqui. here. pro herede.§. ij. per Iaco. de are. ſed ibi cum eſt qō de ſola cōſcientia. ideo ſtat̉ ſacr̄o. immo plus videt̉ ꝙ ſtet̉ ſimplici aſſertioni. vt arg. c. ſtatutum.§. aſſeſſorem. de reſcrip. lib. vi. dicit Inno. ꝙ qōnes ꝯſcientie dirimunt̉ ſola partis aſſertione nec pōt ꝯͣrium ꝓbari. de iudi. nouit. tamen illud eſt intelligēduꝫ in foro penitētiali in quo non ꝓdeſt nec nocet alteri ꝙ ibi fiat. qꝛ non eſt actus niſi dua rum ꝑſonarum. vt extra de offi. ordi. ſi ſacerdos. licꝫ ꝯͣ. in nuat Innocē. extra de ſepul. par. ⁊ facit de vſur. qͣꝫqͣꝫ. ſed ibi trāſiuit in ꝯͣctū ⁊ ſic nō ob. hic in foro cōtentioſo. ⁊ ſic dictum Inno. non facit ad ꝓpoſitum. vnde hic poſſet be ne ꝓbari ꝯͣrium. vt no. in. l. i.§. i. de iti. actūqꝫ priua. Sed nunquid ſicut actor iurat cōtra reum ꝯdēnatum in reali ſic ecōtra reus abſolutus iurat cōtra actorem qui non de ſinit moleſtare. puto ꝙ nō. qꝛ reo non cōpetit actio. ergo non eſt arbitraria ex parte rei. ⁊ ideo non iurat̉ ſed mulctatur actor. vt no. C. de inge. manu. diffamari. Obligato a riumª iuramētum eſt triplex. quoddā obligatoriū ⁊ deciſorium. ⁊ hoc triplex vt dictū eſt. Quoddā cū alio obli gatorium. qꝛ accedit ꝯͣctui ⁊ facit ꝯͣctū eſſe obligatoriuꝫ vbi nō eſſet alias. ⁊ iſtud ꝓprie dici pōt ꝯfirmatoriū iura mētum. vt in aucͣ. ſacramēta puberum. Quoddaꝫ qd̓ per ſe ſolum obligat vt iuramentū p̄ſtationis oꝑaruꝫ. vt. l. iuriſiurā. de ope. lib. ⁊ eſt ſpāle in operis. de iure ciuili loqͥn do. Sed ꝗd de iure canonico videt̉ ꝙ obliget ⁊ actionē pariat numeri. xxx. ſi quis viroꝝ ſe ꝯſtrinxerit iuramento non faciat irritum v̓bum ſuum. ⁊ poſtea ibi. ſemel v̓bum de ore eius egrediēs aīam ſuaꝫ obligauit iuramēto ⁊cͣ. ꝓ hoc. xxij. q. iij. iuramēti. Prererea qua rōne attento iure canonico magis obligat in oꝑis qͣꝫ in alijs rebus promiſ ſis. Ius canonicū truffabat de iſta diſtinctiōe. Preterea cū iſtud iuramētum habet in ſe ꝯſenſum ordinatū ad obligandum. ergo obligat ſaltem naͣliter ꝑꝑ equitatem que reſultat ex ipſa ꝯuentione. vt. jͣ. de ſolu. ſtichum.§. nalis. in here trā. rōne littere ibi ꝯuentionis equitate. ⁊. jͣ. eo. l. fi. ibi hac pa qui ſu ctione. ⁊. l. i. sͣ. de pac. ⁊ extra de pac. c. i. Preterea non ē n vlt. maioris efficacie ſola ſponſio qͣꝫ ſpōſio iurata. ſꝫ ſola ſpōquir. ſio habēs formā obligādi inducit vinculum naͣle. ergo ⁊ undo iii. C. iuramētum in formā obligādi tranſiens qd̓ eſt idē ꝙ ſpō ſio iurata. Preterea non eſt minus potens in effectu ad le. ardi. i quē ordinat̉ illud qd̓ ordinat̉ in ipſuꝫ effectum principanos. liter ⁊ directo qͣꝫ illud qd̓ tangit indirecte. vt no. sͣ. de vſu d: ſu. fru. l. fundi.§. i. ⁊. l. non vere qui. ex cau. maio. cū ſi. ſed iu ē caſ. cv. ⁊ ī ramētum acceſſoriū vt declaratoriū parit naͣlem in quaꝫ ccvij. indirecte ordinat̉. ergo multomagis ꝓmiſſoriū iuramen tum qd̓ de directo ad obligandū tēdit. In ꝯͣriuꝫ ꝓbatur ſic. iuramētum non eſt ꝯͣctus nec quaſi. delictū vel quaſi. ergo nō obligat vllo modo. primū. qꝛ ſi ꝯͣctus eſt aut no minatus aut innoīatus. neuter eſt ergo null̓. Cōcluſio pꝫ per no. sͣ. ſi cer. pe. ſi a furioſo. ⁊ ſi pars here. pe. l. i. in pͥn. Preterea aduertatis iuramētuꝫ nō eſt idem ꝙ ꝯſenſus obligatorius. ſed eſt inuocatio diuini numinis deſeruiēs ꝯſenſui. vn̄ rō qd̓ in aīo eſt vltra eſt eſt. non non. Si v̓o ꝓfertur iuratio. eſt vt. xxij. q. i. c. non eſt p̄ceptum dei. ⁊ diſtinguit̉ iuramētum a ꝯſenſu ſicut acceſſoriū a pͥncipali ſi ita eſt qꝛ eſt ſubtiliter intuēti nō oritur obl̓o ex iuramēto qꝛ ex eo qd̓ extra ꝯſenſum eſt non orit̉ de actio. ⁊ obli. l. obl̓onum ſubſtātia. Et ſi ꝗs dixerit iuramentuꝫ obligare dicet ex ꝯͣctu iurato duas oriri obl̓ones. vnā ex ꝯͣctu iura to aliam ex iuramēto. ⁊ ex vno ꝯſenſu erunt plures obl̓o nes numero cauſarū eiuſdem forme qd̓ eſt ridiculoſuꝫ. ⁊ qd̓ ex eo qd̓ eſt abſtractū a cōſenſu oriat̉ obl̓o. ergo ex pi gnore ⁊ ceteris actibꝰ acceſſorijs oriret̉ vna ꝑſonalis pri me forme ꝯformis qd̓ eſt falſum. Preterea ꝯſiderādum eſt ꝙ ſi ꝓmitto tibi. x. ſub iuramēto nō eſt iurata ꝓmiſſio ſed p̄ſtatio. qꝛ nō iurat̉ ſuꝑ v̓bo obligatiuo ſed ſuꝑ execu tiuo. non.n. ſi iuro. iuro ꝙ ꝓmitto ſed iuro ꝙ dabo. primum enim iuramētum non eſſet obligatorium nec alicu ius effectus. vt no. inſti. de lr̄a. obl. Cōfeſſio ſit per verba pn̄tis tꝑis. ſil̓r ⁊ profeſſio non tn̄ obl̓o. vt. sͣ. de pac. l. tale pactuꝫ. in prin. niſi lex aliter interp̄tet̉ v̓ba. vt. jͣ. de euic. l. ſi ita ꝗs. Cōſtat aūt ꝙ obl̓o habet oriri ex ꝓmiſſione. ſed iuramentū nō eſt ꝓmiſſio. ergo obligatio nō orit̉ ex iura mento. Preterea eſto ꝙ orit̉ obl̓o naͣlis tn̄ non pōt oriri actio. Si enim dicat̉ actionem oriri ex eo iuramēto. que ro qūo vocat̉ iſta actio. neſcio niſi dicat̉ ꝙ vocet̉ vt verbū ſonat.ſ. actio iuramēti. ſed huius noīs formulam non ha bemus. ergo nec actionē ipſam cuꝫ actio ſit vulgaris for mula. l. ſi ẜuus nauem de fur. Preterea lex dicit ꝙ iuramēto non accedit fideiuſſor. ergo ex eo nō orit̉ obl̓o vel actio. qꝛ ei accederet. nec etiaꝫ offō iudicis fideiuſſor ac cedit. vt. l. quero locati. vn̄ videt̉ hec qō ſopita eē per caſuꝫ legis. jͣ. de fideiuſſo. l. ſi ꝗs pro eo. in prin. facit qd̓ no. Inno. extra de iudi. nouit. Solu. dico ꝙ ex iuramēto nō orit̉ obl̓o ꝑ ſe. ſed ex ꝯſenſu iurato bn̄ orit̉ naͣlis obl̓o cuꝫ diſtinctione. Nam aūt ille ꝯſenſus eſt efficax ad naturalē producendam. vt qꝛ inter preſentes. ⁊ tunc oritur naͣlis. aut ille ꝯſenſus non eſt de ſe obligatorius. vt qꝛ inter abſentes non directo nuncio vel epl̓a. ⁊ tunc non orit̉ naͣlis obl̓o ſi eſt ad obligandum. vt no. jͣ. de actio. ⁊ obli. l. con ſenſu. C. de ſacroſan. eccle. l. illud. jͣ. de contrahen. emptꝭ. l. i. Secus v̓o in iuramento ad liberandum ꝙ pariat inter ſic̄ abſentes doli exceptionem. vt. l. non ſolum.§. liberationis verba. de lib. leg. qd̓ non credo verum qꝛ nunqͣꝫ obl̓o orit̉ inter non cōſentiētes niſi in quaſi ꝯͣctibus qui ꝯͣhunt̉ re ex p̄ſumpto ꝯſenſu. ⁊ glo. poſſet dicere verum in.§. ſi liberatiōis v̓ba. in ꝯfeſſione liberatoria non in pa cto in aucͣ. de teſti.§. cū licet. facit qd̓ no. C. de pac. l. i. vbi no. ꝙ pactum liberatoriuꝫ nitit̉ volūtate duoꝝ ⁊ hoc de iure ciuili. ſed iure canonico lꝫ non oriat̉ obl̓o tn̄ orit̉ extraordinariuꝫ remedium offm̄.ſ. ep̄i ſeu iudicis. quo remedio ille ꝗ iurauit cogit̉ reo credere iuramētum. vt no. i. q. vij. quotiēs cordis oculis. ⁊ in. c. vlti. de fo cōpe. lib. vi. ¶ Sed nunꝗd mortuo iurante hēs eius pōt cogi ad obſeruantiā iuramēti. iſta eſt qō vtrum iuramētum trāſe at ad heredēᵇ. ⁊ videt̉ trāſire. vt. jͣ. e. ⁊ de le. ij. cuꝫ pr̄.§. fi lius mr̄em. ⁊ in aucͣ. de iureiurā. amori. preſti. Preterea aucͣ. ſacr̄a dicit ꝙ iuramētum validat ꝯͣctum. pone ergo ꝙ minor qui iurauit deceſſit. ſi iuramētum non trāſit ad heredeꝫ. ergo heres ſolutus a lege iuramēti libere poterit venire ꝯtra ꝯͣctū. qd̓ eſt abſurdum. C. de re mili. l. que a pr̄e. Preterea ſi libertus iurat p̄ſtare oꝑas iſtud iuramētum tranſit ad heredem liberti. l. qui libertinus.§. po ſthumus. de ope. lib. In ꝯͣriū videt̉ qꝛ omne iuramētum eſt ꝑſonale ex ꝑte iurātis. quilibet enim iurat in animam ſuam non Repetitio. l. ꝓuſur? Iur.

Repetitio. l. Iuſiurandum. ſuam non in aīam heredis ſui. ergo non tranſit ad heredem tanqͣꝫ perſone preciſe coherēs. C. e. l. gn̓aliter. ⁊ no. per Guil. jͣ. de ꝯſti. pec. l. qui iniuriarum. ⁊ in Spec. de iu ra. calum.§. ſequit̉. v̓. ſed nunꝗd heres. ⁊ hoc exp̄ſſe not. Inno. extra e. c. veritatis. vbi dicit ꝙ iuramētū ex ꝑte iurantis eſt in ꝑſonam eius. ex parte eius cui iuratur eſt in rem. So. aut querit̉ vtrum tranſeat ad heredem iurantis iuramentum. aut vtrum trāſeat effectus eius. Primo ca ſu nō tranſit qꝛ ꝑſonaliter ꝯceptum eſt per v̓ba pͥme ꝑſone. ⁊ ideo tertiam ꝑſonam ſucceſſoris non cōprehendit. extra eo. ego. a. cū ſi. ¶ Nō.n. ꝙ dicit ego ⁊ ſic in pͥma ꝑ ſona. Scd̓o caſu aut iuramētum non fuerat ſortitū ſuum effectum. qꝛ adhuc pendebat ⁊ non obligat heredem. l. fi. sͣ. cō. predi. l. ſi per epiſtolas. jͣ. de actio. heredi. aut fuerat ⁊ refert. Nam aūt querit̉ de effectu trāſgreſſiōis. aut de effectu coactionis ad obſeruantiam iuramenti. aut de effectu ꝯfirmationis actus iuramento vallati. Si querit̉ de effectu tranſgreſſionis.i. an heres trāſgrediēdo incur rat periurium ⁊ dico ꝙ non. qꝛ a quo remouet̉ iuramentum remouet̉ periurium. ſed ab herede remouet̉ iuramē tum.i. heres nō iurauit. ergo nō ē periurus. Si v̓o queritur de effectu coactionis refert. aut ſola cauſa cogendi iu rantem erat periculum trāſgreſſionis ne trāſgrediens de ieraret. ⁊ tūc heres cogi non pōt. vn̄ ſi quis iurat dare ab ſenti. x. nemine pro illo recipiente nulla eſſet petitio iure ordinario. ſꝫ extra ordinē cogit̉ ne trāſgreſſio eum periu rum faciat certe eius hēs cogi non poterit. qꝛ ceſſat cauſa finalis ipſius coactionis per mortem que oīa ſoluit. vt in aucͣ. de nup.§. deinceps. Aut cauſa cogendi erat actus al̓s obligatorius. ⁊ ſic efficacia obl̓onis non perſonalis importabat penalem cauſam cōpulſionis. ⁊ tunc effectꝰ iuramēti ⁊ robur eius tranſit contra heredem. vt patet ī ꝓximo mēbro. Si v̓o querit̉ de effectu cōfirmationis. dico ꝙ cum iſte effectus ſit in rem ſcriptus. ⁊ cū ſit ſortitus effectus ꝯfirmationis de preterito ꝙ tranſit in heredem iurantis. vt in aucͣ. ſacramenta puberum. Sed nunquid heres ⁊ defunctus rōne iuramenti erunt eiuſdem fori. ⁊ ſic ille qui iurauit eſt ſub foro eccleſiaſtico rōne iuramenti. vt in. c. vlti. de fo. cōpe. lib. vi. ⁊ ibi plene no. per Ioan. an. in nouella. vbi videas. ſimil̓r etiam erit heres eius. ⁊ videt̉ ꝙ ſic. qꝛ heres ſequitur forum defuncti. vt. sͣ. de iudi. l. heres abſens. Item iuramentum eſt quid ſpūale. ⁊ ideo pertinet ad deciſionem eccleſie. Nam eoipſo ꝙ ꝗs iurat videtur ſe ſubmittere eccleſiaſtice iuriſditioni. vt in c. ij. de pact. libro vi. Et ex perſona heredis lex ⁊ natura conuentionis non mutatur. l. ij. de v̓bo. obli. ⁊ de pigno. actio. l. ſi neceſſarias.§. ſi vnus. ⁊.§. de vendendo. ⁊. l. ſolutꝭ.§. ſi creditori. eo. titu. qꝛ ea que parem legem atqꝫ na turam ab initio contrahunt cauſam curſu temporis ⁊ ex poſt facto non dimittunt. ⁊ iuramentum videt̉ ad heredem tranſire ſicut cetera que facti ſunt. de v̓b. oblig. cum filius.§. in hac. ⁊. jͣ. quib. mo. pig. vel hypo. ſol. l. ſicut.§. ſi debitori. In cōtrarium videtur ꝙ heres non ſequitur fo ruꝫ perſonale ieſtatoris. vnde ſi teſtator erat clericus heres v̓o laycus. debet heres conueniri coram iudice ſecu lari inſpecta perſona ſua non coram iudice eccleſiaſtico inſpecta perſona teſtatoris. forū v̓o reale.i. qd̓ defunctus contrahit rōne rei ſeu domicilij bene tranſit in heredem. vt reſpondeat in eodem foro. nam alia eſt exceptio fori. alia non ſui iudicis. vt no. in aucͣ. qua in ꝓuincia. ea enim que perſonalia ſunt non tranſmittuntur qꝛ cum perſona finiuntur. de ritu nup. l. non ſolum.§. ſi puelle. de reg. iur. in omnibus cum ſi. Non obſtat ꝙ ille qui iurat videtur ſe ſubmittere eccleſiaſtico. quia nego. Nam eccleſia hoc ius habet ſuo iure non ex tacito pacto. qꝛ ſi ex pacto poſ ſet pars penitere. sͣ. de iuriſdi. oīum iudicum. ſi conuenerit. quod falſum eſt. quid dicemus. Solu. aut iuramentū ⁊ eius effectus eſt finitus cum perſona iurantis. ⁊ tunc abſqꝫ dubio heres non tenetur. nec ad foruꝫ ſequendum nec ad rem preſtandam. aut effectus iuramenti non eſt fi nitus qͣꝫtum ad efficaciam ꝓmiſſionis. ⁊ tūc ſi volumus tenere ꝙ hēͣs ſeꝗt̉ idem foꝝ hēmus. sͣ. de eden. quedam. §. nihil intereſt. Si volumus tenere ꝯͣriuꝫ poſſumus hoc dicere. qꝛ ſublata eſt hic cauſa fori eccleſiaſtici ſortiendi. Nam in he̓dem non trāſit ſed eius effectus ⁊ finita caucſa fori finit̉ ⁊ foꝝ. Nec ob. ꝙ iuramētū eſt ꝗd ſpūale. naꝫ dico ꝙ lꝫ iuramētuꝫ ſit ꝗd ſpūale. tn̄ effectuſᶜ eius non eſt ḡ ꝗd ſpūale ſed depēdens a cauſa ſpūali. Naꝫ p̄ſtatio fiēda ra que eſt illatio effectuſqꝫ iuramēti nō eſt ꝗd ſpūale. dices ⁊ tu. Ideꝫ eſt de annexo ſpūali. ꝙ ſi eſſet ſpūale. vt in. c. diſpen. de iudi. in cle. Rn̄. ꝙ mortuo iurante nec ſpūalisⁱ eſt 4 iſta p̄ſtatio iurata nec annexa ſpūali. nam cuꝫ iuramētum ij finituꝫ ſit morte ergo ab eo nō dependet iſta p̄ſtatio. lꝫ in c. vita iurātis depēdeat. Item non ob. l. quedaꝫ.§. nihil. qꝛ 6 ibi defunctus tenebat̉ rōne ſue ꝓfeſſiōis que obligat etiā he̓dem lꝫ nō trāſeat in he̓deꝫ ſicut ſocietas obligat here c dem. tn̄ non trāſit in he̓dem. ⁊ idem in mādato. jͣ. man. l. n inter cauſas. ſed iuramentū nec trāſit nec obligat he̓deꝫ. P ⁊ ideo vi iuramēti heres non ſequit̉ idem foꝝ. nam cum iſtud foꝝ ſit irregulare ſolum rōne acceſſorij.i. iuramenti qd̓ accedit ꝓmiſſioni. ergo ceſſante cauſa ceſſat forū. jͣ. de j ꝯdi. fur. ſiue manifeſtus.§. tādiu. jͣ. de ſuſpec. tuto. poſt fini tam. declaro qūo foꝝ eſt irregulare. qꝛ iure actiouis non adit̉ ep̄s nec adit̉ extra ordinē vt cogat ad obſeruātiā iuramenti. ⁊ eſt hoc ꝯͣ iuris regulas. ꝙ acceſſorium.i. iuramētuꝫ deducit̉ in iudiciū ſine pͥncipali. regulariter cōtra. vt. jͣ. de excep. rei iudi. ſi in iudicio. ⁊ eſt rō ſpālitatis hic. qꝛ pͥncipale ⁊ acceſſoriuꝫ non ſunt hic eiuſdem fori. ⁊ eſt ſil̓e. sͣ. de ordi. cog. tuā. Secus ſi eſſent eiuſdeꝫ fori. vt. C de iudi. quotꝭ. ad id v̓o qd̓ dicis ꝙ ea que facti ſunt trāſe unt ad heredem. Rn̄. ꝙ veruꝫ eſt ſed non ſemꝑ. vn̄ diſtin gue. Aut factum eſt inſeꝑabile a ꝑſona ⁊ nō trāſit ad heredem. qꝛ non eſt trāſmiſſibile ſicut eſt factū alicuius volūtatis. de rei vē. ideꝫ pōpo. jͣ. loca. l. iiij. de reſcrip. ſuſcep. li. vi. ⁊ ideꝫ in omni ſcō qd̓ ꝑſone coheret ſicut ē vbicūqꝫ pars facti in ꝑſona ꝯſiſtit. ⁊ qꝛ ſi eſt ꝑs ſubſtātialis. gͦ ꝑſona extincta factum impoſſibile eſt ꝑfici. C. de cadu. tol.§. ne aūt. Aut loquit̉ de facto ſeꝑabili. ⁊ tunc refert. Aut lo ꝗmur vtrum trāſeat ad heredeꝫ meri miniſterij. ⁊ dico ꝙ non. de cur. fur. l. cuius bonis. de tute. l. p. de v̓bo. ob. l. ſi ꝗs arbitratū. Nā ad id qd̓ eſt adeo merū factuꝫ qd̓ eſt ab omni iure abſtractū non trāſmittit̉. vt. l. i.§. ſceuola. ſi ꝗs teſta. li. eſſe. iuſ. fue. ⁊ no. ſo. ma. lucius. Aut loꝗmur vtrū trāſeat ad heredem ꝯͣhentiū. ⁊ hic refert. aut iſtud factuꝫ ꝯſiſtit in ꝯditione. aut in diſpoſitiōe. aut in cōmiſſiōe. aut in ꝓhibitiōe. Primo caſu aūt ꝯditio eſt caſualis. ⁊ trāſit ad heredem. C. vt actꝭ. ab herede. ⁊ ꝯtra. hoc in ꝯͣctibꝰ. in vltimis volūtatibꝰ ſecus de ꝯdi. ⁊ demon. l. a teſtatore. Aut poteſtatiua tūc aut eſt in ptāte debitoris. ⁊ dic vt. l. ita ſtipulatus. la grāde. de v̓b. ob. Aut creditoris. ⁊ tunc. aut iam aliꝗd ꝑuenit ad illuꝫ qui debebat obligari ex implemēto ꝯditionis ⁊ trāſit ad heredem. vt no. in. l. ij C. d̓ pac. inter emp. Aut nihil ꝑuenit ⁊ tūc non tranſit. vt no. Guil. de pig. act. l. ſi neceſſarias.§. de vendēdo. ⁊ Cy. C. de ꝯdi. inſer. l. ſi plures. Scd̓o caſu pͥncipali qn̄ factuꝫ eſt in diſpoſitiōe. tūc aut ex ꝯͣctu trāſitorio ad heredeꝫ ⁊ trā ſit. aut ex non trāſitorio ⁊ nō trāſit de p̄cario. l. queſituꝫ. §. fi. ⁊. l. cuꝫ p̄cario. Tertio caſu qn̄ factū in cōmiſſiōe cō ſiſtit refert. aut cōmiſſarius eſt merus miniſter ⁊ nō trāſmittit. aut hēt ius ⁊ cōmoduꝫ ⁊ trāſmittit. de no. oꝑ. nū. l. i. in fi. ⁊ no. per Ia. de are. de leg. i. ſi ſic.§. fi. vbi oīno videas. Quarto caſu dic ꝙ v̓ba ꝓhibitiua directa per viaꝫ ꝑceptꝭ. cum ꝑſona non egrediunt̉ ꝑſonam. vt not. in auc̄. de reſti. fideicō.§. manifeſtus. Si v̓o ſunt directa per viaꝫ ꝯͣctus. dic aut in ꝯͣctu trāſitorio. ⁊ trāſit aut in non tranſi torio ⁊ non trāſit. vt. l. iuriſgē.§. pactoꝝ. de pac. cum ſua materia. Enūciatoriū v̓o iuramentū eſt illud qd̓ nō cadit in forma ꝯͣhendi. ſed quādaꝫ pollicitationem contingit. Qd̓ iuramētum aūt eſt enūciatiuū future p̄ſtationis. vt ſi iuro me tali eccleſie pro tali opere eccleſie. x. donare ⁊ te Bal. ſuꝑ. ij. ff. veteris. iiij IDDITIO. c ¶ Tamē eſ fectuſ. Qui āt ſint ipſius iuramēti effeci ⁊ que cōditio nes in eo ſub intelligant̉. vi de. d. Iaſ. mai. in.§. itē ſiquiſ car. li. ⁊. jͣ. e.§. car. lv. iſti. de actio. ſed nun ꝗd hēat vim clauſule rato manente com promiſſo vide lanfrā. i trac. de arbi.i. xxxvij. col. ver. xi. in fi. car. x.

Repetitio. l. Iuſiurandum. a ¶ Nō loꝗ. Uide fely. ī. c. cū ꝗdā. iiij. co. lū. v. vlterius no. e. ti. de iur. iur. vbi ꝗd iuramēto nō loquēdo cū ꝑſo nis ꝯiūctis ⁊ ꝗd de non loquēdo. cū ꝑſo na n̄ ꝯiūcta cū qua nō impor tat meritū. vel demeritum. ⁊ ꝗd ſi video er rare ⁊ nō me corrigo ſalteꝫ venialem me peccē. ⁊ nunquid ſit neceſ ſaria abſolo ⁊ nūꝗd valeat. ⁊ vide eū ī. c. ſi v̓o. in. i. col in fi. vbi an te neat iuramen tū excludens ab ea ꝗ eſt de genere bonorū puta de nō acceptanda ꝓ motione. ⁊ nū ꝗd valeat iuramentū nō te ſtificādo. vide ꝑ eū in. c. intimauit in pͥnc. de teſti. ⁊ q de iurante nō fide iubere an ⁊ qn̄ fideiube re poſſit. vide per eū in. d. c. ſi v̓o. poſt pͥn. ij. col. ibi ītem vergit pauloitio. l. Iuſiurandum. neor ad obſeruantiā iuramēti. lꝫ ibi nemo pro eccleſia re ceꝑit ⁊ ſic non trāſiuerit in ꝯͣctuꝫ qꝛ trāſiuit in votuꝫ. l. i. de pollici. īmo dato ꝙ nec in ꝯͣctuꝫ nec in votū tranſeat. vt qꝛ iuro dare. x. titio cogor ad obſeruātiā iuramēti deo reddere qd̓ iuraui ex illa regula. qꝛ ẜuari poterit ſine īteritu ſalutis eterne. ergo ẜuari debet. Aut eſt enūciatiuuꝫ incerte p̄ſtationis.i. facti incerti. vt qꝛ iuro ꝙ nō ero īgra tus.i. ꝙ bn̄ recordabor de ẜuitijs impenſis vel ſil̓ia v̓ba ꝓtuli. tūc non cogor ad aliquā determinatā p̄ſtationem. vt. C. māda. l. ſalariuꝫ. de vſufruc. l. gn̓ali. in pͥn. Si aūt iu ramētuꝫ non eſt enūciatiuū future p̄ſtationis alicuius rei vt ſi iuro cōtinere virginitatem vel aliquid ſimile. ⁊ tunc refert. Aut tale iuramentum continet votum regulare. aut irregulare. aut neutrum ſed eſt iuramentum penitus indirectum. Primo caſu preciſe cogor ad obſeruātiam iuramēti. vnde ſi iuraui ingredi religionē minoꝝ p̄ciſe co gēdus ſuꝫ ingredi. Iteꝫ ſi iuraui obſeruare regulā fratrū minoꝝ qꝛ obligaui me ad regulaꝫ in gn̄e p̄ciſe cogor ob ſeruare regulā. Itē in ſil̓i ſi iuraui aliquā in ſponſam acciꝑe lꝫ illa tunc abn̄s ſit p̄ciſe cogor ad obſeruātiam iura mēti. Sil̓r ſi iuro aliquā tenere ⁊ tractare in vxorem p̄ciſe ad id cogor ꝓpter iuramentū. etiā ſi illa abn̄s erat que tādem ꝯſenſit. Si v̓o iuramentū eſt irregulare.i. qꝛ nō ca dit ſub forma alicuius regule. vt ſi ꝗs iurat non comede re carnes hinc ad annū vel aliꝗd ſil̓e ꝙ nulla regula continet̉. tūc iuramentū non inducit p̄ciſam coactionem. vn̄ non poſſet ep̄s hūc detinere ⁊ ei carnes vel vinū ſubtrahere ad tp̄s iuramēto cōprehēſuꝫ. qꝛ hoc ad iuramentuꝫ non eſt tale qd̓ ex eo poſſit alteri ius q̄ri. cum hic nulla ſit alia ꝑſona p̄ter iurātem cuius interſit. ergo non eſt cogēdus. de ꝯdi. ob cau. l. de die.§. ſed ipſe celſus. in glo. ⁊ de ꝯ loꝗ. ꝯdi. ⁊ demō. l. ticio cētuꝫ. in prin. dato ꝙ trāſgrediēti im ly. ī. c. ponat̉ pena de trāſgreſſiōe. Si v̓o eſt iuramentū indiſcre iiij. cō. tū ⁊ temerariū. vt ſi ꝗs iuret non loꝗª vnqͣꝫ vel nunqͣꝫ co terius e iur. Nedere vel aliꝗd ſil̓e. Iſtud iuramentū nec trahit̉ ad neꝗd iu ceſſitatem obſeruatiōis vt pͥmū. nec ad penaꝫ trāſgreſſio nō lo nis vt ſcd̓m iuramentū de qͦ dixi. Iſta ꝓbant̉ qꝛ actus ex cū ꝑſo quo alteri ius nō querit̉ non trahit̉ ad neceſſitatē coactio (tis ⁊ n io nis. lꝫ qn̄qꝫ deuꝫ vltorē hēat. vt. C. e. l. ij. ⁊. jͣ. de ſer. expor. cū ꝑſo l. ij. ⁊. jͣ. de ꝯdi. ob cau. ſi pecuniā. ij. rn̄. ¶ Not. tn̄ ꝙ dr̄ia cta cū eſt vtrū ꝗs iuret aliquā tractare in vxorem illa ꝯſentiente impor qꝛ tūc ꝑfectū eſt mr̄imoniū. qꝛ ꝯſenſus ꝑtinens ad ſubſtā tū. vel tiā mr̄imonij eſt v̓bis exp̄ſſus. hoc.n. eſt iuramētū ꝯiugij um. ⁊ deo er pn̄tis. An aliꝗs iuret aliquā acciꝑe in vxorē qꝛ hoc eſt iu nō me ramentū ꝯiugij futuri. vn̄ mr̄imoniale fedus nō tꝫ. qꝛ nō ſalteꝫ dū ꝯͣcta ſunt ſicut no. dicit magr̄ ſnīarū di. xxviij. c. i. in qͣr ſt mte to ſnīarū vbi ſic ait. Hic queri debet vtrum conſenſus de nunneces futuro addito etiā iuramento coniugium efficiat. vt ſi ꝗs ſol̓o ⁊ ꝓmittat vel etiam iuret alicui ſe vſqꝫ ad tp̄s placitum illa aleat. ducturam. ⁊ illa ꝓmittat vel iuret ſe illi nupturā. nunꝗd rū ī. c. talis ſponſio eos coniuges fecit ſi iuramento poſtpoſito .i. col an te alter vel vterqꝫ ad alienam copulam trāſit nūꝗd ad prioamen rem ſpōſionem iuramēto ſubmiſſam ſecūde federationis idens pactū ſcindit̉. Cōſidera qꝛ lon ge aliud eſt ꝓmittere. alid̓ eit de facere. qui ꝓmittit nondum facit. qꝛ ergo ꝓmiſit ſe in vxo honode nō rem ducturū aliquam nondum eam duxit vxorem. ⁊ que ſpopōdit ſe nupturam ſi nondum nupſit. qūo ergo cōiunda ꝓ e. ⁊ nu ges appellari pn̄t qui nōdum ꝯͣhunt. ſꝫ in futurum ſe cōat iu⁊ no te ffacluros iurādo ꝓmittūt. Item ſi ex vi iuramenti ad fu.vide furum ꝑtinentis mox efficiunt̉ ꝯiuges tunc hanc rem effi ciunt quam iurāt ſe facturos. Ideo dico ꝙ cōiugiū non cinti. pͥnc. tunc ſit ſed futuruꝫ ꝓmittit̉. hec ille. ⁊ de his dic vt legit̉. ⁊ ꝗd ⁊ no. extra de ſpō. ex ꝑte. Patet ex p̄dictis v̓bis de futuſte no ro nō trahere ſecuꝫ executionem de pn̄ti. Vnde ſic eſt in ere an leiubeᵐ iuramēto ſicut in ſimplici ꝓmiſſione ꝙ v̓ba ꝓlata nō oꝑan . vide tur niſi ẜm tp̄s v̓bi. vt. l. certi ꝯditio. in pͥn. ſi cer. pet. cū ſi. n. d. c. Uidimus de iuramēti formis ac ſpēbus. nūc de ꝑſonis. ſt pͥn. ii item rātiū. Que ſunt ꝑſone que hēant iurare. dicā de aliꝗbꝰ. paulo. Iurat itaqꝫ imꝑator. vt in. c. i. de iureiur. in cle. Item rex iu. iur. de iureiur. intellecto. Item iudex in aucͣ. iuſiurā. qd̓ p̄ſtat̉ ab his. Item vaſſallus qui p̄ſtat iuramentum fidelitatis. vt no. sͣ. de vſufru. ſi cuius.§. i. Item miles vt no. l. ij.§. mi les. de infami. Itē aduerſarius argētarij vel nūmularij. sͣ. de eden. quedā.§. nūmularios. Item cōparator lr̄arum. C. de fide inſtru. l. cōparatiōes. Itē extimator. C. d̓ ſecū. lꝫ er nup. l. hac edictali. Itē obſtetrix. vt extra go dicat ꝯͣriuꝫ in. l. i. de vē. inſpi. Iteꝫ nūcius publicus ꝗ dꝫ eſſe iuratus. vt no. in Spec. de cita.§. ſequit̉. v̓. ſed nunꝗd credet̉. Item teſtis. l. iuriſiurā. C. de teſti. niſi ꝑs ꝯtra quā deponit remitteret iuramentū. de teſti. tuus. no. in. l. i. sͣ. de ferijs. Item aduocatus. l. rem nō nouam.§. pr̄oni. Iteꝫ ꝓcur. tutor. curator. ſindicus. iconomus. ⁊ ſimiles. Item pͥncipalis perſona. ⁊ iſta non ꝓſequor vlterius. qꝛ per ſe nota. ¶ Nūc venio ad tertiaꝫ pͥncipalem qōnem. De tertia igit̉ principali qōne qua querit̉ quo iure iuramētum ſit inductū. vttū diuino an humano an moribus. videt̉ pͥmo ꝙ iur̄ diuino ſicut patet nume. xxx. c. deutero nomi. vi. c. extra in. c. ad heb. vi. c. apoc. x. ⁊ in pſal. memē to dn̄e dauid. ⁊ extra eo. ⁊ ſi xp̄s. Iteꝫ videt̉ ꝙ iure cano nico ſicut patet. exͣ eo. ego eniꝫ. i. q. vij. quotiēs. xx. q. v. de forma cū ſi. Iteꝫ videt̉ ꝙ iure ciuili ſicut patet. exͣ eo. ego enim. Iteꝫ videt̉ ꝙ moribꝰ. vt. l. i. sͣ. e. ibi in vſuꝫ venit ⁊c̄. ⁊ exͣ eo. c. i. in cle. ibi mos obſeruatiōis antique ⁊c̄. cuꝫ ſi. So. iuramentum pōt ꝯſiderari ſex modis. Prīo modo quo ad originem inuentionis. Scd̓o modo quo ad formā p̄ſtationis. Tertio qͣꝫtū ad efficaciā acꝗſitiōis. Quarto qͣꝫtum ad ptātem remiſſionis. Quinto qͣꝫtuꝫ ad cumu lationem vel declarationem nullitatis ipſius iurationis. Sexto qͣꝫtum ad ꝑmutationem trāſgreſſionis. Si cōſide rat̉ pͥmo modo.ſ. quo ad originem inuētionis. tūc aut lo quimur de iuramento in gn̄e gn̓aliſſimo qui.ſ. pͥmo hunc actum introduxit ⁊ puto ꝙ ius gentium pͥmum fuit ius ſuꝑ hoc ꝓductum. nam apud oēs gētes ꝑteſqꝫ cuſtodit̉ iuriſiurādi religio. nam ⁊ ip̄a religio iuriſgentiū eſt. vt. l. veluti. de iuſti. ⁊ iure. Aut loꝗmur de iuramēto in ſingulis generū. ⁊ tūc reſpice formas iuramētorum. Nam aliquas formas introduxit ius canonicū aliquas ius ciuile aliquas mores ⁊ ſtatuta locorum. ⁊ hoc ſatis de ſe patet omne tn̄ licitum iuramētum de iure diuino ꝯfert̉. ⁊ ideo omne iuramentum licitum pōt dici de iure diuino.ſ. confirmatione ⁊ approbatiōe. ⁊ qꝛ ius diuinū mādat ipſum ẜuari. ⁊ ita ſacre ſcripture auctoritates ītelligi pn̄t quas allegaui ſupra. Si ꝯſideret̉ ſcd̓o modo quo ad formaꝫ p̄ſtationis patet ex iam dictis ꝙ alique forme ſunt ab vno iure alique ab alio. ⁊ ideo nō repeto. Si cōſideret̉ tertio modo qͣꝫtuꝫ ad efficaciā acꝗſitionis dico ꝙ eo iure eſt effectus vn̄ ⁊ cauſa. vn̄ a quo iure deſcēdit ipſuꝫ iuramētuꝫ ab eodeꝫ iure deſcendit acquiſitio ⁊ efficacia. eius canſa enim ordinat̉ in effectum. vt in ſuum finem. ergo ius qd̓ cogitauit de cauſa cogitauit ⁊ de effectu eius. ar. jͣ. de cōdi. indebi. l. indebitam. nam quecūqꝫ de quatuor cauſis ſit.i. formalis finalis efficiēs vel maͣlis que ſunt cauſe qua tuor pͥncipales. vt. sͣ. de iuſti. ⁊ iur. in rubrica dr̄ coherēs ⁊ inſeꝑabilis ab effectu. ⁊ idem vbicūqꝫ cauſa nō eſt mo meutanea ſed ſucceſſoria qꝛ talis cauſa reꝗͥrit̉ non ſolum ad initiū ipſius eſſe. ſed ad ꝯſeruandū rem in eſſe. vn̄ ſem per effectuꝫ ab ea eſt in fieri non in facto eſſe qͣꝫtuꝫ ad effe ctus de futuro. ⁊ ideo ceſſante cauſa ceſſat effectus. jͣ. de diuor. l. qd̓ ait lex. ⁊ de hoc. jͣ. dicam. ⁊. l. cum tale.§. legato falſaꝫ. jͣ. de ꝯdi. ⁊ demō. ſecus in ꝗnta cauſa eſt que dici tur īpulſiua. naꝫ iſta cauſa non eſt ſubſtātialis. ⁊ ideo non dependet ab ea effectus. nec aliꝗd oꝑat̉ niſi ad bn̄ eſſe. vt no. in. l. ij.§. fi. de dona. Qn̄qꝫ ⁊ qͣrto modo ꝯſiderat̉ iura mētum.ſ. qͣꝫtum ad ipſius remiſſionē. ⁊ ſic querit̉ de his. Primo an iuramētum ſine cauſa vel indebite preſtitum poſſit ꝯdici. Scd̓o an papa vel ep̄i poſſint diſſoluere ⁊ re laxare iuramētuꝫ in certo caſu. Tertio an cōſtitutio ep̄alis poſſit reprobare vel dimittere iuramentum. Quarto an mercator vel iudex ſecularis poſſit iuramētum dimittere. Quinto an ſtatutuꝫ vel cōſuetudo ciuitatis poſſit di mittere

Repetitio. l. Iuſiurandum. mittere iuramentū. ¶ Et quo ad primam. q. arguitur ⁊ vr̄ ꝙ ſi iuratū eſt indebite vel ſine cauſa ꝙ hēat locū cōdi tio incerti vel ſine cā pro obtinēda liberatiōe ⁊ relaxatio ne iuramenti. Sic enim video in oībus obl̓onibus q̄ iniu ſtam cām p̄ſtationis hn̄t ꝙ liberatio cōdici pōt. vt. jͣ. de cō di. ſine cau. l. iij. ergo ita erit in iuramēto. de proceſſu an poſſit cōdici ſi eſt factū per errorem no. sͣ de iud. l. ij.§. cō uenire. In ꝯͣrium videt̉ qꝛ ſi iure actiōis poſſet condici li beratio ergo multo magis cōpeteret exceptio de ſuperfi ciebus. l. i.§. qd̓ ait. ⁊ ꝗ nō ſeruaret tale iuramentū nō eēt periurus. qꝛ nō intelligit̉ eſſe in dolo qui iuſtam defenſio nem hꝫ iudi. ſol. vir bonus. Sed decretalis dicit ꝯͣriuꝫ exͣ de iureiur. debitores. ⁊ ideo videt̉ dicendū ꝙ ſit quedaꝫ reſtitutio in integrū neceſſaria. vnde oportet iudiceꝫ adi ri ⁊ eius officiū implorari ad reſciſſionem exēplo reſtitutionis in integrū. vt extra de iureiurā. c. i. vnde ſicut in eo qui habet ius petendi reſtitutionē dicemus ꝙ ante reſtitutionem cōceſſam nō hꝫ actionem nec exceptionē. vt no ta. jͣ. e. l. nam ⁊ poſtea.§. ſi minor. jͣ. de condi. inde. l. fi. in fi. ſic ⁊ hic ante reſciſſum iuramentū auctoritate iudicis vl̓ relaxatione creditoris non cōpetit actio nec exceptio. nā ex illo canone extra. e. c. nulla ꝓpria actio proficiſcit̉. tunc enim ipſo iure excipi poſſet. ſed iudicis offm̄ de reſcindē do dat̉. ⁊ iō iudicem adiri oportet. qꝛ cum eius miniſterio ⁊ nō abſqꝫ eo lex ſuccurrit. vt no. in ſimili extra d̓ no. oper. nū. l. de pupillo.§. ſi is cui. vel diſtingue ꝙ aliqn̄ iuramentū p̄ſtat̉ per erroreꝫ. aliqn̄ ex certa ſcīa. primo caſu aut eſt erratum in cā p̄terita. aut in futura. Si in cauſa p̄terita aut illa cā erat finalis. ⁊ pōt condici liberatio cōdi tione incerti. l. iij. de cōdi. ſine cau. Aut impulſiua ⁊ tunc ceſſat cōditio. vt. l. damus. de cōdi. inde. ⁊. l. inſinua. poſt prin. e. ti. Aut dubitat̉ an eſſet finalis vel impulſiua. ⁊ tūc aut illa cā exiſtens vera importabat verū indebitum ⁊ pͥſumitur finalis. aut nō ⁊ p̄ſumit̉ īpulſiua ẜm Pe. ⁊ Cy. in. d. l. damus in addi. ſed in cā futura ſil̓r dico. Aut erat cā finalis. ⁊ pōt cōdici liberatio. vt. C. de non nu. pe. Aut impulſiua ⁊ tūc non pōt liberatio cōdici. de ꝯdi. ob cau. l. iij.§. ſed ipſe celſus. Aut dubitat̉ ⁊ tunc aut cām impleri ſolum intereſt creditoris. ⁊ preſumit̉ impulſiua. de con di. ⁊ demon. l. titio cētū in prin. ⁊. jͣ. de pig. actio. l. qͣꝫuis. Aut intereſt debitoris vel tertij ad quē debitor habet affectionem ⁊ p̄ſumit̉ finalis de iure doti. ſi ego. ⁊ not. per Guil. de cōdi. ob cau. ſi pecuniam in prin. ⁊ per Cy. C. d̓ ep̄i. ⁊ cle. generaliter. ⁊ plenius per Cy. poſt Guil. in. l. ſi pecuniam. de ꝯd. ob cau. in addi. vbi oīo vide per Cy. ⁊ per Cy. C. de nup. l. ſancimus. ⁊ per Ia. bu. in. l. pr̄e fu rioſo. Sequor igit̉ regulā ſimpliciū obl̓onum. ⁊ hoc qn̄ eſt erratū. qꝛ qn̄ eſt erratū iuramentū non venit ex aīo. iō ꝑnon arctatʰ ſic p̄ciſe. ar. jͣ. de ꝯdi. inde. l. fi.§. idem queſijt. ⁊ sͣ. de iudi. l. ij. ſi aūt ex certa ſcīa aliquis ꝓmiſit indebitū vel ſine cā refert aut creditor recipiendo iuſte reciꝑe pōt ⁊ abſqꝫ peccato ⁊ tunc iuramentū eſt preciſe ſeruandum de reg. iur. l. cuius per errorem. de oper. liber. l. cāpanus. Non ob. de excep. do. l. ij.§. circa cam. qꝛ ibi non fuit iura tū. ſed hic ⁊ in. l. cāpanus ſic. tn̄ qꝛ.§. circa debet intelligi qn̄ fuit erratū. Secus ſi ex certa ſcīa. sͣ. ſiꝗs cau. ſed ⁊ ſiꝗs .§. fi. ⁊ no. jͣ. de cōſti. pec. l. qd̓ ſi maritus.§. i. Aut creditor non pōt exigere abſqꝫ peccato vt in vſur. ⁊ tūc procedit. c. i. ⁊. c. debitores exͣ. e. ¶ Iuxta hoc querūt̉ incidēter q̄daꝫ qōnes. Et pͥmo querit̉ an ille ꝗ ꝓmittit vſuras poſſit iurādo non petere relaxationē ſibi p̄iudicare ꝗn̄ poſſit pe tere eam. Scd̓o ꝗd ſi iurat ꝯͣctū eſſe de pura ⁊ vera ſorte ⁊ ip̄m obſeruare an poſſit petere relaxationē ſacr̄i ſuppoſito ꝙ re vera ꝯͣctus ſit feneratitiꝰ. Tertio ꝙ ſi reus actori in fraudem canonis detulit ſacr̄m in ipſo ꝯͣctu, vel poſtea ⁊ creditor iurauit ꝯͣctum verū eſſe de vera ſorte ⁊ ſibi deberi an poſſit allegari ꝙ ꝯͣctus ſit feneratitiꝰ. Quar to ꝗd ſi is cui accipiebat pecuniā ſub vſuris promiſit ꝑpe tuo non mouere qōnem nec dicere agēdo vel exequēdo ꝙ ꝯͣctus ſit vſurarius ⁊ ita iurauit an poterit petere rela xationē. Quinto ꝗd ſi debitor per pactū remiſit creditori offm̄ iudicis ⁊ oē remediū iuris ſi qd̓ ſibi cōpeteret ꝓ relaxatione ſacr̄i. an poſtea poterit petere relaxationem eius. Sexto ꝗd ſi ille ꝗ ꝓmiſit vſuras ſub noīe ſortis fecit ꝓcuratorem ad cōfitendum debitum ⁊ ꝓcur. cōfeſſus eſt in iudicio. ⁊ ideo emanauit p̄ceptū deſoluēdo. an nihilo minus pōt peti relaxatio iuramēti. Septimo quid ſi creditor fingit ſe hr̄e litē cum debitore. ⁊ ideo extorquet ab eo noīe tranſactiōis aliquā ꝓmiſſionem in fraudē vſurarū. an erit ſtandū huic trāſactioni ēt iurate. Octauo an il le qui iurauit ſoluere ⁊ ſoluit poſt ſnīaꝫ poſſit ſolutū repe tere. Nono ꝗd ſi debitor iurauit non reciꝑe reſtitutioneꝫ vſurarū. an hēbit aliqd̓ remediū. ¶ Et quo ad primā. q. c videt̉ ꝙ ſi ego iuraui non petereᶜ relaxationē ſacr̄i ꝙ nō poſſum eā petere. nā iſtud iuramentū pōt ſeruari ſine interitū ſalutis eterne ergo ſeruandū eſt extra. e. debitores. ⁊. c. ad nr̄am el. ij. In ꝯͣrium qꝛ iſtud iuramentuꝫ inducit creditorē ad delinquēdū. ergo non tꝫ. sͣ. de pac. ſi vnus.§. illud nulla. Itē ex parte creditoris v̓ſat̉ turpitudo. ergo ſibi non querit̉ ius ex iſto iuramēto. de act. ⁊ ob. l. fi. qua rū reꝝ actio non da. l. i.§. que honorande de ꝯdi. ob tur. cau. l. iij. ⁊. l. ſi ob turpem. Preterea iſtud iuramentū videt̉ in fraudem canonū ergo non tenet. vt. l. ſi liber mino rem de iure pa. C. de legi. nō dubiū in fi. Preterea nemo pōt facere ꝙ lex vel canon in ſuo ꝯͣctu nō hēat locū. vt. l. nemo pōt de le. i. So. dico iuramentū tenere. tn̄ poſſe agi vt relaxet̉ ip̄m iuramentū de nō petēdo relaxationē. quo relaxato petet̉ relaxatio alterius iuramenti deſoluēdo. vt extra. e. c. i. vn̄ tot erūt neceſſarie petitiones ⁊ tot relaxatiōes quot ſunt iuramēta ⁊ ex fine vnius relaxatiōis alte rius petitionis origo ꝓficiſcit̉. de ꝯdi. inde. iul̓. in fi. Niſi aūt hoc ordine petat̉ relaxatio iuramēti oportet ſeruari. Nō ob. ꝙ verſet̉ delictū ⁊ turpitudo accipiētis. qꝛ dico A ꝙ lꝫ hac rōne non querat̉ ius creditori. tn̄ qui iurauit co f git̉ reo reddere iuramētū. Si aūt deceſſit heres eius ip̄o iure non tenet̉. qꝛ obl̓o ex tali iuramēto non eſt orta credic tori. ⁊ ip̄m iuramentū finituꝫ eſt morte qꝛ ꝑſonalis. ar. de ni no. oꝑ. nū. l. non ſoluꝫ.§. fi. ⁊ exͣ. e. c. veritatis per Inno. ⁊ ptiiam ſuperius dixi. ¶ Quo ad ſecūdā. q. vr̄ ꝙ audiri nō 1n debeat qꝛ allegat ſe ꝑiurū ergo tanqͣꝫ ꝑiurus ⁊ ſuā turpi qͦtudinem allegans eſt repellēdus. de le. i. ſi ſeruus pluriū. de .§. ſiꝗs ante. C. de cōdi. obtur. cau. l. mercaleꝫ. Preterea pꝰ iuramētū de p̄ſenti nō pōt relaxari. Nāaut eſt verū ⁊ rela te xandū nō eſt. aut falſum ⁊ tūc per relaxationē nō pōt euitari periuriū. de ver. ob. l. cum ſtipula. ſim mihi a ꝓculo. ⁊ falſa de p̄terito ſunt impoſſibilia. vt no. de verbo. ob. l. c rome.§. augerius. In ꝯͣriū videt̉ qꝛ periurus ēt ſuā turpi tudinem allegās qn̄qꝫ audit̉. vt no. jͣ. eo. l. al̓. in medio ma gne gl. Nam in pari cā turpitudinis iſte qui remiſſioneꝫ petit videt̉ potior. qꝛ fungit̉ ꝑtibus rei ſi poſſidet. de no. oꝑ. nū. l. de pupillo.§. qui remiſſionem. de bo. auc. iu. poſ. .l. ſi pup.§. defendere. ergo ⁊cͣ. de verb. ob. ſi ſeruum.§. ſe quitur. Preterea dictū iuramentū hoc habet duas clau ſulas ⁊ duo tꝑa. ſicut dicit lex in ſil̓i de ꝯdi. ⁊ demō. l. hec ſcriptura. vn̄ poſito ꝙ quatenus cōtinet ꝯfeſſionem de p̄ ſenti non poſſit relaxari tn̄ quatenus ꝯtinet preſtationem de futuro relaxari debet. ⁊ ꝙ tꝑa ſic diſtingui poſſint ꝓ bat̉ in ſil̓i de vſufruc. ſed ⁊ ſiꝗs.§. ſi oꝑas. de ſtip. ſeruo. ſi 3 ſeruus cōis meuij.§. fi. ſo. ma. de diuiſione. ⁊. l. inſulā. exͣ d̓ vi teſti cū tu. ⁊ qd̓ no. C. de fur. apud antiquos. ¶ Ad ſol̓o ſci nem iſtius qōnis p̄mitto talem diſtinctꝭ. cum querit̉ vtrū nō d quis poſſit ſuā turpitudinē in iudicio all̓areᵇ ſic diſtīgue. ⁊ Aut ꝗs all̓at ſuā turpitudinem ad pͥmium cōſequenduꝫ. 50. in. aut ad ſe excuſandum. aut in modū actiōis. aut in modū iuc exceptionis. aut in modū ꝓbationis. Primo caſu qn̄ ꝗs ma allegat ſuā turpitudinem ad p̄miū ꝯſequendū nunqͣꝫ eſt v̓b audiendus. de fur. itaqꝫ fullo. p̄mia enim merētibꝰ nō de in. tis merētibus dāda ſunt. C. de ſta. ⁊ imagi. ⁊. l. i. de iuſti. ⁊ iu g3 re de le. ij. cū ꝗdam. Scd̓o caſu qn̄ ꝗs all̓at ſuam turpitu 21 dinem ad ſe excuſandum refert. Aut vult ſe excuſare ab ne. h ¶ Non arctat. Adde Pau. de ca. in cōſi. cxxxiiij. ¶ Petere. ſꝫ nūꝗd poſſim petere abſolu tionē ab hoc iuramento. vi de fely. in. d. c. debitores. in prin. vi. col. v̓. tertio quero.

Repecitio. i. Iuſiurandum. ADDITIO. a ¶ Allegat. De hac ma vi de laufran. in cap. qui cōtra in ver. hic tra ctabimuſ poſt princi. in. ver. ꝯ aūt car. xx iiij. de proba. vbi hoc ellegantiſſime. ADDITIO. b ¶ Qui iurauit. pro iſta qōne ēnuclea da. vide. d. Ia ſo. may. in.§. itē ſiꝗs ca. lv. inſtide aqtio. vbi ꝯſtāter te. net iuramēti inducens pec cōtuꝫ veniale ſolū non obligar̄. ⁊ vīde eū dē ī.§. fuerat car. ciiij. eo. tī. vbi in alia qō ADDITIO. a ¶ Allegat. De hac ma vi de laufran. in cap. qui cōtra in ver. hic tra ctabimuſ poſt princi. in. ver. ꝯ aūt car. xx iiij. de proba. vbi hoc elleQedetiti ꝯ. l. Iuſiur.Aum. onere ⁊ audit̉. C. ſi ſeruus. aut libertus ad decur. li. x. l. ij. ⁊ no. Inno. exͣ de reſcrip. ſciſcitatis. Aut ab onere. ⁊ nō audit̉. vt. l. ſpadonem.§. qui nimiū de excu. tu. Tertio ca ſu qn̄ ꝗs allegat ſuā turpitudinem ad agendum. aut vult fundare intētionem ſuam ſolū ex actu turpi. ⁊ repellitur. de ver. ob. l. multū. d̓ fideiuſ. l. ſi a reo.§. fi. C. de reuoc. do na. l. cū ꝯfitearis. nam ex actu turpi ius non orit̉. de pac. ſi vnus.§. pacta que turpem. nā turpitudo non ſortitur iu ris effectū. vt. C. de legi. l. nō dubiū. Aut vult fundare intentionem ſuā ad reciſionem illius actus turpis. ⁊ tūc vi det̉ ꝙ ſiue agens iſte certet de dāno. alter qui ꝑticipauit d̓ illicito lucro audiat̉ actor iſte. qꝛ magis eſt fauendum ac tori qͣꝫ aduētitio lucro rei. vt in regula iuris. ⁊ per hoc in qōne propoſita videt̉ actor audiendus. vt extra. c. i. ſiue vterqꝫ certat d̓ dāno euitādo. ⁊ audiet̉ actor. aut ſtet̉ ꝯtra ctui. aut recedatur. l. iulia.§. ſiquis colludē. d̓ actio. emp. Non ob. l. cum cōfitearis. qꝛ ibi donatarius non ꝑticipa uerat dolum. ⁊ ideo ibi nullius fuit turpitudo niſi ſolius agētis. vel dic vt ibi per Odoſ. Quarto caſu qn̄ ꝗs alleiiiiªgatª ſuā turpitudinē excipiēdo refert. Aut turpitudo eſt cōis actoris ⁊ rei ⁊ ꝓcedit exceptio de cōdi. obtur. cau. E Allegat. de hac mavi l. iij. ⁊. l. ſi ob turpem. qꝛ magis fundat exceptionē ex tur le laufran. in pitudine agentis qͣꝫ ex ſua. nec de ſua poterit cōtra eū reap. qmͣ cōtra plicari. vt. l. iij. ⁊. l. ſi ob turpeꝫ alle. de excep. doli. l. apud a ver. hic tra celſum.§. marcellus. de do. excep. ſi dolo. facit quod no. jͣ. tabimuſ poſt zinci. in. ver. cōmo. l. rem.§. in exercitu. ſo. ma. viro atqꝫ vxore. ⁊. l. cuꝫ mulier. Aut eſt turpitudo ſolius rei ⁊ tunc refert. Aut ſi aut car. xx ij. de proba. exceptio eſt vera reus ipſo iure non tenet̉ ⁊ iūc procedit bi hoc elleexceptio. l. quēdmodum de agri. ⁊ cenſi. vel ibi eſt ſpecia antiſſime. le. qꝛ ibi ꝓhibitio illius legis eſt fauore publice vtilitatis. vnde excipiendo videt̉ proſequi publicum intereſſe. ideo auditur ſicut ille qui allegat ſuā turpitudinē noīe alieno. .C. de ſac. ſan. eccle. l. iubemus.§. yconomus. ⁊ qd̓ no. sͣ. d̓ adop. l. poſt mortem. de excep. modeſtinus. de excep. rei iudi. ſi is qui heres non erat.§. fi. Aut lꝫ exceptio ſit vera. tn̄ reus eſt obligatus. ⁊ tunc non audit̉ excipiens. vt. sͣ. d̓ dolo eleganter in pͥn ⁊ de mi. in cauſe. ⁊ ar. de fideiuſ. ſi ti tius ⁊ ſeia. ⁊ de ſo. l. qui res.§. hinc. ⁊ facit. jͣ. de pig. acti. rem alienā.§. fi. Quinto caſu qn̄ ꝗs in modum ꝓbationis inducit ſuā turpitudinē. tunc aut nitit̉ ex ꝓuiſione ſua. aut ex ꝓuiſione legali. ſi ex ꝓuiſione ſua ⁊ turpitudo erat al̓s decreta non repellit̉. jͣ. e. l. ſi ex ꝓuiſione legali ille qui pro bat ſuā turpitudineꝫ tūc nitit̉ ⁊ ex ꝓuiſiōe ſua ſe excludit qꝛ non debet ſua intereſſe niſi ex honeſta cauſa interſit. C. de fur. mācipia. in prin. no. ⁊. d. l. itaqꝫ fullo. ⁊. l. ſiꝗs vxo ri.§. fi. e. ti. cum ſi. Adde ꝙ periuriū non contingens cām de qua querit̉ non repellit periuriū ab agendo vt no. In no. extra de excep. dilect. ad fi. ¶ Quo ad tertiam qōnē videt̉ ꝙ ſtandum ſit iuramēto. vt. jͣ. e. non erit§. dato. ⁊. l. iuſiuran. qd̓ ex conuentione in prin. In contrarium vide tur qꝛ per tale iuramentū non remittit̉ peccatū ſed augetur. naꝫ peccatū non remittit̉ niſi reſtituat̉ ablatū. vt in. c. AVDIIIO. peccatū. de reg. iur. li. vj. ⁊ rōne peccati cū crimen vſurab ¶ Qui iu rū ſit tam principale eccleſiaſticū pōt adiri iudex eccleſia rauit. pro iſta ſticus. vt exͣ de iudi. nouit. ⁊ exͣ de purga. can. c. nos inter qōne enucleā alios. ⁊ eccleſia de iſtis fraudibus ⁊ cautelis non dꝫ cura da. vide. d. Ia ſo. may. in. 5. re quas interp̄tatio prudentū fregit. sͣ. de trāſac. l. cū aꝗitē ſiꝗs cā. lv. liana. al̓s aꝑta eēt via fraudibus feneratoꝝ quod eē non inſti. de actio. debet. qꝛ non debet aꝑiri via ad crimina cōmittenda. jͣ. de vbi ꝯſtāter teeo qd̓ cer. lo. l. i. ⁊ ibi no. vn̄ hic ſit fraus legi de iuramen net iuramētū inducens pec tº ad ſimplicē ꝯſeſſionē. ⁊ ideo nō tenet iuramentū de ꝓcatuꝫ veniale bati. l. qui teſtm̄. de leg. iij. cum ꝗs decedēs.§. citra. Sol. ſolū non obli aut iſtud iuramentū emanauit de plano ⁊ non valet. aut gar̄. ⁊ vide eū in iudicio iudice deferente vel approbāte. ⁊ tūc tenet nec dē ī.§. fuerat pōt ꝯͣueniri qꝛ iudicis auctoritas p̄ſumptionem fraudis car. ciiij. eo. tī. vbi in alia qō excludit ar. sͣ. de noxa. l. ⁊ generaliter. al̓s ſequeret̉ ꝙ cā vſurarum non poſſet terminari iudiciali vel neceſſario ſa ne multa pulchra dicit que cramēto qd̓ eſt falſum. ¶ Quo ad quartā. q. videt̉ dicen fadiūt ad hac b gum ꝙ ille qui iurauitᵇ non dicere nec allegare ꝙ ꝯͣctus qōnē poſitā a ſit vſurarius non poſſit petere relaxationē iuramēti. qꝛ ſidn̄o Bal. h ne cauſe exp̄ſſione cū agit̉ non pōt cām dicere.i. ꝙ ꝯͣctꝰ ſit vſurarius exprimere nō pōt. qꝛ iurauit hoc nō all̓are. ecce ꝙ per tale iuramentū fenerator improbus tutus eſt. ⁊ hoc vr̄ tenere hoſt. in ſūma ſua exͣ. e.§. quero cēſent̉. v̓. ſed ⁊ qͣꝫuis ſoluant̉. hoc videt̉ remediū vt cedat ius hoc alte ri. tunc reſtitutio in ītegrū cedi pōt. de admi. tu. ſi nudis. de mino. ꝙ ſi minor. ⁊ ceſſionarius experiet̉. ⁊ lꝫ per hoc incidat cedens in periuriū ar. de aliena. iud. mu. ca. fac. l. iij.§. opus. ⁊ de ver. ob. ſi ſeruū§. i. tn̄ ceſſionarius non re pelleret̉. qꝛ exceptio iuramēti ꝑſonalis ſicut non trāſit ꝯͣ heredem vt exͣ. e. veritatis per Inno. ita nec cōtra ceſſionarium vt. l. ex pluribꝰ de admi. tuto. ſed hoc nō videtur bene dictū. qꝛ ius per qd̓ ineſt adeſt nec accreſcit ceſſiona rio nec poſſe videt̉ cedi exquo non affert̉ ceſſionario cōmodum. ſed ius petēdi relaxationem ſacr̄i non affert cōmodum ceſſionario ſed ſolum cedēti eidēqꝫ iuranti ergo nulla eſt ceſſio. Preterea iſte qui hic cōſtituit procurato rem eſt reus ⁊ ex parte rei non ſit ꝓcura. in rem ſuam niſi talis ꝓcurator trāſeat cum vniuerſitate vel cum re cui co hereat. de cōdi. inde. l. fi.§. ij. de ꝓcura. plautius. in gl. de dona. hereditatē fa. her. plane cum ſi. So. dico ꝙ hic nō eſt mera exceptio ſed eſt officiū iudicis qd̓ apponit̉ in mo dū agendi qd̓ cedi pōt. Non ob. ſi dicis ꝙ ceſſionarius dꝫ cōcludere ſibi non cedenti. C. de ꝓcura. l. qui ſtipēdia. qꝛ dico ꝙ illud eſt verum vbi agit̉ ad dationem vel ad fa ctum. ſed hic agitur ad reſciſſionem. Item non ob. ꝙ nō intereſt ceſſiōarij. ergo nō auditur. vt. jͣ. de cōdi. fur. l. ſi ſer uus. iiij. rn̄. qꝛ dico ꝙ īmo intereſt nr̄a talem ceſſionē hr̄e que pōt nobis afferre extrinſecum cōmodum. qꝛ forte re us hoc pacto trāſegit cū ceſſionario. ⁊ ſic poſſibile ē ⁊ ve riſimile ꝙ aliquid ceſſionario querat̉. facit. jͣ. de preſcripv̓. l. naturalis.§. fi. Nam ⁊ interdictum vti poſſidetis cedit̉. ⁊ tn̄ cōcludit̉ cedenti non ceſſionario niſi quo ad per ſonales p̄ſtatiōes. jͣ. ne ꝗd in lo. pu. l. ij.§. idem nerua. Itē cedit̉ interdictum vn̄ vi vt no. C. de excep. licet. ⁊ de peti. here. ꝙ in diem.§. iul̓. clarius ꝓcedit ceſſio ſi pͥmo ſoluat poſtea cedat. nam ꝯditio ſine cauſa ⁊ cetere conditiones cedi pn̄t. vt. l. ſi vendidero.§. titius de fur. ⁊. l. cum ꝗs.§. i. de ſolū. cū ſi. Adde ꝙ ꝗ petit hāc remiſſionē cum ſit poſ ſeſſor fungit̉ ꝑtibus rei. Nam aliqn̄ petit remiſſionē prouocatus ſeu citatus. ⁊ tūc fungit̉ ꝑtibus rei. Aliqn̄ ſpōte ⁊ tūc aut iure poſſeſſoris ⁊ idem. aut ꝓprietarij vel peti toris. ⁊ tūc eſt loco actoris. vn̄ in ꝓpoſito cum obligatus idēqꝫ reus petit remiſſionem ergo ꝑtibus rei fungit̉. naꝫ ad excipiendū ⁊ defendendum hec petitio ordinat̉. ergo videt̉ ꝙ non poſſit cedi anteqͣꝫ ſolueret. qꝛ tunc efficit̉ de poſſeſſore petitor ⁊ reo actor. de ꝓba. cū īdebito. ⁊ facit ad predicta de no. oper. nū. de pupillo.§. ſi is cui. de bon. auc. iudi. poſſi. ſi pupillus.§. defendere. extra de teſti. veni ens. ꝑ Inno. de excep. cum inter prioreꝫ. ¶ Quid de eo qui non citatus preciſe ſed ſub ꝯditiōe vt cōpareat ſi ſua crediderit intereſſe. an iſte eſt neceſſarius heres vel reus. qꝛ qd̓ no. de arbi. no. ex oībus. dic ꝯtra ſi de iure eius vel de facto eius directo agit̉ de oꝑ. no. nū. de pupillo.§. mei in gl. ⁊ no. Inn. de ſen. ex. dilecti. ⁊ facit de in ius vocā. li bertus aduerſus. ⁊ de co. in fi. de iud. ⁊. C. ſi emā. ita fue. alie. l. ea ꝗdē. de inge. ⁊ ma. l. diffamari. vbi ēt ponit̉ p̄dicta forma citādi. ⁊ facit qd̓ no. Inno. de fo. cōpe. licet in fi. vbi no. ꝙ in cauſa appellatiōis tam appellās qͣꝫ appellatus dr̄ neceſſarius defenſor vbi oīno vide. ⁊ facit. C. de auc. p̄ſtan. l. fi. de ſerui. ru. p̄. l. per fundū. exͣ de ma. ⁊ obe. humilis cū ſi. ſed incidenter tāgo hic. eſt ⁊ alius modus .ſ. ꝙ iſte talis qui iurauit donare vel vēdere oīa bona ſua alteri. ⁊ tūc iſte donatarius pro ſuo intereſſe ⁊ pro defen ſione bonoꝝ petet declarari illam primam ꝓuiſioneꝫ vſu rariaꝫ. ar. C. de non nu. pec. l. ſi cui. jͣ. ſiꝗd in frau. patro. l. i.§. ſed ſi in lite. ⁊.§. ſi mutuam. nec per hoc ille qui donauit vel vendidit erit ꝑiurus. qꝛ iſte qui agit non agit vt ꝓ cur. ſed iure ſuo repreſentans ſemetipſuꝫ ⁊ nō ſuū aucto rē ſic ſi heres iuratus ageret. Eſt ⁊ tertiꝰ modus ꝙ debi ili

Repetitio. l. Iuſiurandum. 4 tor illi primo creditori accumulet alios creditores ⁊ pro eoꝝ intereſſe petet reſciſſionem ꝯͣctus permū. jͣ. eo. nā poſtea.§. ſed ⁊ ſiquis. ⁊. d. l. ſi cui. ⁊. l. i. d̓ iure fi. li. x. ⁊ quod no. de dona. ante nup. auc̄. ſed iā neceſſe. ¶ Quo ad ꝗntam qōnem.ſ. an teneat pactū de non petendo iſto officio iudicis. ⁊ videt̉ cōſiderari ꝙ ſi per pactū de non petēdo tollitur officium iudicis ipſo iure ergo agi non poteſt. ſi aūt oꝑe exceptionis qd̓ verius eſt. qꝛ officiū iudicis non eſt inſtr̄m obligandi ſed agendi. ⁊ iura actoꝝ non tollun tur ipſo iure ꝑ pactū. ergo agi poterit ⁊ ſi excipiat̉ de pacto replīcabitur de dolo. C. de tranſa. l. tranſactione. nam quotiens reus dolo facit ⁊ nō actor. replicatīo tollit effe ctum ⁊ officium exceptionis. ſi ecōtra tunc ecōtra. ſi aūt vterqꝫ dolo facit melior eſt cōditio rei. l. apud celſum.§. marcellus. ⁊ hec vera vident̉ niſi pactum iſtud remiſſori um non eēt iuramento vallatuꝫ. qūo pōt veniri ꝯtra iſtud per eum qui iurauit. ſed rn̄deo qꝛ iſtud pactū accedit ſor ti. ergo eſt vſura. vt no. sͣ. ſi cer. pe. l. rogaſti.§. ſi tibi. vnde iuramentū interpoſitū ſuper iſto facto videt̉ ſuper vſuris interpoſitū. ⁊ ideo relaxandum. ¶ Quo ad ſextā. q. arguitur ⁊ videt̉ qꝛ tale preceptū tranſeat in rē iudicataꝫ. ⁊ per hoc ēt indebitum ſit debitū. dato ergo ꝙ reſcinderet prima cā. tn̄ nihil ꝓdeſt reo qꝛ remanet ſecūda cauſa obli gatoria.ſ. ſnīa. nam quotiens cōcurrunt due cauſe. ⁊ vna tollitur tn̄ remanet altera. l. generaliter. ⁊ l. vranius. d̓ fi deiuſ. dico ꝯͣrium. nam cū iudex ſecularis dubium qōnis vſurarie.i. an ſit vſuraria non poſſit cognoſcere. ergo nec determinare. jͣ. de eondi. inde. l. fi.§. fi. Nam lꝫ iudex ſecu laris poſſit cognoſcere de re reſtituenda.i. qn̄ conſtat per cōfeſſionem partis vel acta legitima ꝙ ſit vſura iudex ſecularis pōt cognoſcere ſuper ipſa re.i. vſura reddēda. pu ta non erat qō niſi de qͣꝫtitate vſurarū. vt extra. e. ad nr̄aꝫ el ſecūdo. ibi ſeu ⁊c̄. ſecularem. ⁊ nō per papam in. c. i. de vſur̄. in cle. qꝛ non litigat̉ de prohibito ⁊ cōceſſo. ſed tātū de ſoluto ẜm pa. vbi aūt eſt qō de qualitate ꝯͣctus.i. an ꝯͣ ctus ſit vſurarius iſtud pertinet ad iudicē eccleſie nec po teſt per iudicē ſecularem cognoſci vel terminari. vt no. in c. diſpendioſam. de iudi. in cle. ⁊ ſi tu dicis quid ꝓdeſt re ſcindere ꝯͣctuꝫ ſtante ſnīa. Reſpōdeo ꝙ ſublato cōtractu poſt ſnīam ex quo pēdet ſnīa etiam ipſa ſnīa tollitur. vt. l. ſi fundus.§. ſi pluris. de pig. ⁊ de excep. doli. l. fideiuſſo. euictis. ⁊ de cōdi. ſine cau. l. ſi fullo. qꝛ deficiente cauſa finali. que non ſolum parit ſed etiam cōſeruat rem in eſſe. deficit ipſa res ſiue ſit ſnīa ſiue exceptio ſiue quicquid ſit vt. l. ij.§. plane. de iudi. ⁊. l. quid enim. eo. ti. ⁊ ibi no. Nō ob. l. generaliter. ⁊. l. viā. qꝛ ibi cā que remanebat nō ha bebat ad alterā dependentiā nec originem ex ea de duo. re. l. eandem. ſecus eſt qn̄ ante ſnīam ꝯͣctus eſt reſciſſus. nam tunc ſnīa non pendet ex eo. ⁊ iō ſtat ſnīa cuꝫ reſciſſo ꝯͣctu. vt. jͣ. de condi. inde. eleganter.§. ſiquis poſt. argu. de iniuſto teſtamento. nam etſi.§. rumpendas. ¶ Quo ad ſeptimam qōnem videt̉ dicendum ꝙ trāſactio ⁊ quicꝗd accedit ſorti in fraudem vſurarū ē vſura. ⁊ ideo ſi nō eſt iuratum ipſo iure non teneat. ſi autē eſt iuratum pōt peti relaxatio iuramenti. qꝛ vſura eſt. vt. d. l. rogaſti.§. ſi tibi adeo ꝙ ſi debitor promiſit debitum confiteri ſub pena ⁊ creditor fecit eū negare in fraudem vſurarū. hoc faciēdo pena non debet̉. qꝛ vſura eſt. vt no. Cy. C. de vſur. auc̄. ad hec in fi. ſecus ſi non in fraudem vſurarum ſed bona fide eſſet adiecta pena pro ſecuritate vere ſortis. vt no. Iaco. bu. in. d.§. ſi tibi. ¶ Sed nunꝗd inter vſurariū ⁊ debito rem repetentem vſuras poſſit trāſigi. ⁊ videt̉ ꝙ nō. quia vſurarius eſt in dolo non reſtituendo qd̓ extorſit ⁊ dolus vitiat tranſactionem. de condi. inde. in ſūma.§. i. In contrarium qꝛ iſte dolus eſt in reſiſtente nō in repetente. Itē etiā ſuper dolo tranſigi pōt. C. de tranſ. Sol. in via fori ēt eccleſiaſtici tenet tranſactio. ſed quo ad deū vſurarius nō eſt liberatus. de hoc no. hoſ. in ſum. ſua extra de vſur.§. q̄ pena. v̓. quid ſi fenerator. ꝑ te ibi plene videas. ¶ Quo ad octauam qd̓nem. qui eſt caſus ꝙ ſolute vſure ꝑ ſnīam repetunt̉. vt extra. e. debitores. ⁊ competit ꝯditio ſine cā vel condi. obtur. ca. Sed cōtra hoc videt̉. qꝛ ille qui iu betur ſoluere videt̉ iuſſus ſoluere rōnabiliter. vt. jͣ. de ſol. cum ꝗs.§. qui hominem. ⁊. jͣ. de iure fi. l. deferre.§. fi. cum .l. ſe. ⁊ de pig. acti. nec enī. Hinc eſt ꝙ qn̄ actio reſtituit̉ ꝑ ablationem rei ſolute qꝛ fingitur retro reſtituta actio eſt directa. vt patet in. d. l. ſed qn̄. al̓s non fingitur retro ⁊ ē vtilis actio reſtituta. l. ⁊ ſi ſine.§. ſed qd̓ pap̄. sͣ. de mino. cum ſi. ⁊ adde qd̓ plene no. in. l. elegāter in prin. jͣ. de pig. act. Item qui ſic ſoluit vt repetat non liberat̉. de ſolū. qui ſic. Item qui vna manu dedit alia aduocare non pōt. C. d̓ condi. inde. l. nam ſi fide.§. in oībus niſi ꝓpter equitatem ſuperuenientem. caſus videt̉ in. l. ſi fullo ne ex cauſa de p̄ terito de excep. rei iudi. ſi mater.§. eadem. Item ſoluens ſcienter indebitū non repetit. vt. l. i. de cōdi. inde. So. hic iſte modus repetendi eſt modus quidam irregularis. ⁊ eſt rō qꝛ modus ſoluendi fuit irregularis ꝓpter iuramētum. vnde exquo regule iuris corrumpunt̉ in anteceden ti corrumpunt̉ neceſſario etiā in cōſequenti. ⁊ cū exactio excedat ſuos terminos exceditur a non ſuis terminis. C. de edic. diui. adria. tol. l. fi. Et iſta ſo. ꝙ hic eſt ſpāle ſoluit oēs ꝯrietates predictas. ⁊ rō ſpālitatis eſt. qꝛ hic fuit īde bitum ex neceſſitate non ex liberatione ſolutionis. Et qꝛ de indebito iſto nō potuit diſputari ante ſnīaꝫ. ideo diſpu tat poſt. qꝛ ius iſtud diſputandū eſt poſt exitum. facit. jͣ. de excep. rei iudi. l. ex ſextante.§. latinus. ⁊. jͣ. de cōdi. inde. l. fi.§. fi. in rōne lr̄e. Itē facit ꝙ lꝫ vna manu ſoluat. alia repetere pōt. qꝛ iſte actus ſoluendi continet factū inſtantaneum ꝙ in inſtanti appelletur. ſecus enim in facto ſucceſſorio. vt no. C. de vſufru. corruptiōe. ⁊ ſic non ob. l. inter caſtel̓. qꝛ in iudicio finium imponit̉ turbanti fines ſilentium. ⁊ ideo perpetuo debet ſilere. de no. oper. nū. ſi prius. de lib. leg. l. aurū.§. centum. ſi ſerui. ven. l. harum ⁊. l. egi. Non ob. jͣ. e. ſed ⁊ ſi.§. proinde. qꝛ ibi actus eſt declarato rius. ⁊ actus declaratorius habet ſucceſſorium effectum in perpetuū. ⁊ ideo ibi perpetuo tenet aduerſarium obli gatum. hic vero non. Preterea hic non tenebitur ſoluere irrepetibiliter. In ꝯͣrijs ſic. ⁊ ob hoc etiaꝫ non ob. d.§. qui hominē. ⁊. jͣ. de cōdi. inde. l. neratius. caſum refert. ⁊ facit. jͣ. cōmo. l. rem mihi in prin. qd̓ ibi no. ⁊ ibi ſententia excludit excep. ꝯͣriaꝫ actionē dic vt ibi. ¶ Quo ad nonā qōnem de eo qui iurauit non recipere reſtitutionē vſurac rumᵉ. dicit hoſti. ꝙ ibi nō fiet reſtitutio. ſed dabit̉ pauperibus. vt ibi no. in ſūma extra. e. de iureiurā.§. qūo cēſea vl di tur. v̓. ſed ⁊ qͣꝫuis ſoluā. ⁊ pro hoc extra. e. ad noſtraꝫ. qd̓ c9 non credo verū. Nam lꝫ iurās nō poſſit ſolutionē reciꝑe. 7 tn̄ eius heres poterit. vnde certū eſt debitum de condi. in iude. nam ⁊ ſi cum moriar. ergo nō pōt alteri ſolui qd̓ cer de de tū eſt alteri deberi. nec facienda eſt elemoſyna de alieno. x. īmo ſpecies eſt furti de alieno largiri ſalua reuerentia de j. c d bita. d. hoſt. ¶ Sed an iſte poſſet petereº relaxationē huqꝫ ius ſacr̄i. hoſt. ibi ſentit ꝙ nō. ⁊ ē rō qꝛ gn̓aliter in rē iura gltū ē.ſ. nō reciꝑe reſtōnē. vn̄ cū nō ſit iuratū ſoli creditori. nō vr̄ poſſe remitti ꝑ eū vel ꝑ iudiceꝫ ꝗ ſuccedit ex mora 4 de eiꝰ in locū ſuū quo ad ptātē remittēdi. vt exͣ. e. c. i. Et ꝓ hͦ tio facit dictū. c. ad nr̄am el. ij. exͣ. e. ¶ Sed ꝗd ſi reus renūci qu at in ꝯͣctū nō ſolū iuri ſed iudici. an tꝫ renūciatio. vr̄ ꝙ ſic. cla va vt no. sͣ. de iudi. heres abn̄s.§. i. in gl. qͥ īcipit abnegatiue qu puto ꝙ gn̄alis renūciatio nō tenet̉ ar. ſiꝗs cautꝭ. ſꝫ ⁊ ſiꝗs iui .§. q̄ſitū. ¶ Sꝫ iuxta p̄miſſa q̄rit̉ de tali qōne. Rex anglie xat ꝯſtituit legē ꝙ ꝗcūqꝫ mutuaret ſibi deberet hr̄e ꝓuiſionē ep̄ad rōnē. v. ꝓ cētenario āno quolibet dōec placuerit reg lar qͣꝫ ⁊ voluerit reddi capitale ⁊ fecit. d. Rex quādā cartā ad mi ꝓmittēdū iſta cū iuramēto. mō q̄dā ſocietates florētinoꝝ na pōte. q̄dā coacte mutuauerūt dcō regi ſb̓ dcō pacto ⁊ for rat ma. ⁊ iuramētū īterpoſitū ē. Querit̉ vtrū poſſit peti rela ſti. xatio dicti iuramēti. qō ſtat in hͦ. vtrū dictus ꝯͣctus vſura rius ſit cēſendus. hec qō quotidiana. Nā cōe florētie pi ſarū ⁊ venetiaꝝ ſic accipiūt mutua ⁊ rn̄dent de ꝓuiſiōe. ⁊ eſt qō vtrū dictus ꝯͣctus ſit licitus nec ne. Et vr̄ primo ¶ Uſurarū vide fely. in. c. debitores. cir ca fi. ī ver. vij. ⁊ vlti. eo. ti. de iu. iu. vbi ētꝗd de eius herede. ⁊ in. c. i. in ij. col. ver. ī gl. i. cū plu. ſeq. v. qꝫ ad v̓. extra glo. e. ti. ADDITIO. d ¶ Relaxationē. Sed ad quē ſpectet d̓clarare ꝙ nō valeat nec requiratur abſo lutio ſiue rela xatio an ad ep̄m aut ſecu larē iudicē vi de in alijs ter minis. d. Iaſ. may. in.§. fue rat car. ciiij. in ſti. de acti.

Repetitio. l. Iuſiurandum. ADDITIO. a ¶ Mutuū. Dictum beaci pauli eſt hoc ⁊ adducitur a p̄ceptore meo doc. ſubtili in iiij. ſen. in maͣ de vſu. ⁊ ī ple riſqꝫ locis ali is vide ibi. b ¶ Poteſt. vide ad maͣm fely. in. c. cum venerabilis. ī ij. col. ver. duꝫ dicit abbas. cū plu. ſeq. de excep. ⁊ qd̓ ꝑ d. Bar. ſoci. in cōſil. clxxiiij. ī cip. pro facto cui fallor. ī. ij. parte. ꝙ dictus ꝯͣctus ſit licitus iure diuino ⁊ humano. Nā dictus ꝯͣctus lex eſt. vt. C. de dona. inter vir. ⁊ vxo. l. pe. jͣ. de pub. l. ceſar. ſed lex ergo licitus hoc eſt enim legis auctoaᶻ ritas qꝛ pōt de illicito aliꝗd licitū facere maxime ex cā. vt o. C. de adul. l. gracchus. Preterea fauor publice vtilitan tis facit eſſe licitū qd̓ al̓s eſſet prohibitum. vt. jͣ. ad ſill̓. l. ſi quis in graui.§. hic quoqꝫ. ⁊ no. per Guil. in. l. ſi filiuꝫ. sͣ. ii ſi cer. pe. ſed iſtud eſt ītroductū in fauorē rei publice. no. jͣ. de pig. act. l. ſi cōuenerit. hac rōne iura ciuilia ꝑmittūt vſuras. qꝛ publice vtile credūt ꝙ feneratores inueniātur qui multoꝝ pericula fugiunt. vnde dico introductū fauo re rei publice.ſ. vt in caſu neceſſitatis ciues ⁊ quicūqꝫ alij ſint magis animoſi ⁊ prompti ad ſubuenienduꝫ ⁊ mutuandum ciuitati ſpe p̄mij. vt. l. i. de iuſti. ⁊ iure. Preterea obligatio antidoꝝ ēt per legem eſt introducta in ꝯtractu mutui ſicut in alijs. ⁊ dato ꝙ talis obligatio antidoꝝ accedat ſorti. tn̄ non eſt vſura qꝛ iure naturali debet̉ quod ē ſemꝑ equum ſanctum ⁊ iuſtū. Quare ergo non pōt rex ⁊ lex iſtā obligationē antidoꝝ deducere in foꝝ ſpāle alicuius preſtationis. nā exquo lex inducit iſtā obligationē an tidorū in genere. quare non pōt eam in ſpē tranſferre ad neceſſitatē preſtationis. nihil enim licet in genere qd̓ non liceat in ſpē vtpote cuꝫ ip̄m genus ēt de tali ſpē predicet̉. ⁊ ipſa ēt antidoꝝ obl̓o quādoqꝫ pariat ſpāles effectꝰ. vt .l. ſi teſtamento.§. i. de fideiuſ. ⁊ de condi. inde. ſi non ſortem.§. libertus. Preterea cuꝫ rex vel ciuitas in ſubditos ſuos habeat poteſtatē viue vocis. quare non pōt eis largiri. Eſt enim mera largitas ⁊ liberalitas ac ſi pater filio benemerito aliquid cōferret. Nam iſtud non eſt ex robo re ꝯͣctus p̄cedentis qd̓ eſt in ptāte creditoris eiuſdē tolle re ⁊ diſſoluere ſaltim de facto. ſed ex mera liberalitate ſol uentis. vnde eſto ſine veritatis p̄iudicio ꝙ non ſolutū nō liceret petere. tamē ſolutum videtur eſſe licitum retinere. Preterea hoc ⁊ regie maieſtati cōgruit ⁊ dictis regijs ciuitatibus ſimiliter. jͣ. de dona. filius. ⁊ largitates pͥncipū multum ſunt fauorabiles. vt. C. ſi libe. impe. l. i. li. x. ⁊. l. ꝓ hibere.§. plane. qd̓ vi aut clam. Preterea licet mihi in re ſt. compenſationē dāni illati aliꝗd promittere mutuātibus. im vt. l. ꝙ ſi epheſi. ij. rn̄. de eo qd̓ cer. lo. ⁊ intereſſe tam dam i ni emergentis qͣꝫ lucri ceſſantis peti pōt ⁊ compenſari. d̓ 3. ī ſuꝫ pig. act. l. eleganter in fi. prin. ergo in cōuentionem dedu ci. de eo qd̓ cer. loco. l. vtiqꝫ.§. pe. ⁊ fi. Nam lꝫ vſure ꝓhis de bite ſint qn̄ mera pena ſunt. tamē intereſſe nullo iure pro K hibitum eſt tam peti qͣꝫ ꝓmitti. l. vlti. de preto. ſtipula. ēt .in ij. in cōtractu mutui. vt no. C. de ſūma tri. l. cunctos ppl̓os. cto lꝫ cōtra no. ⁊ male in. l. ſocium qui in eo. jͣ. pro ſo. naꝫ ſiue .ij. intereſſe ſit damnuꝫ emergens licite petit̉. qꝛ petens ex hͦ non locupletatur. ſiue ſit lucrū honeſtū ceſſans adhuc pe ti poteſt qꝛ lucrum honeſtū licitum eſt. C. de ſen. que pro eo ꝙ. l. i. in fi. ⁊ qꝛ ille qui impedit lucrū meum mihi tenet̉. de cōdi. ⁊ demon. l. qui de quibus. de condi. obtur. cau. l. iij.§. fi. Preterea illi qui mutuauerunt coacte inciderunt in ip̄m ꝯͣctum mutui. ergo eis ſubueniendū eſt arde in ius vo. l. libertus aduerſus. de cōdi. fur. ⁊ ideo. v̓. j. cum ſi. ⁊ hoc dictat ipſa naturalis iuſtitia quare ergo po ſitiua iuſtitia non pōt hoc vinculum deducere in certam p̄ſtationis formam dū tn̄ modū non excedat. ar. C. de im po. lucra deſcrip. l. i. li. x. Preterea talia mutua vident̉ eē in ptāte recipientis qͣꝫtum ad reddendum. vnde cuꝫ repe titio ſit incerta ⁊ conſiſtit ſub ſpe ⁊ beneplacito regis vel ciuitatis videt̉ ꝙ licite poſſit peti acceſſio exquo dubium eſt. an capitale ſit ſaluum vel non ar. eius qd̓ de ſocietate no. C. pro ſocio. l. i. ⁊ ar. eius qd̓ de ſocietate.i. de nautico fenore dicit̉ ꝙ ſi rōne ſuſcepti ꝑiculi eſſet ꝯuētio ꝙ aliꝗd vltra ſortem preſtetur. qꝛ non pro pecunia nec pro tēpore redimendo. ſed pro caſu ⁊ riſego preſtari videt̉. extra de vſur. c. nauiganti. ergo ſic ⁊ hic. In ꝯtrariū probatur qꝛ iſte cōtractus eſt cōtractus mutui ⁊ feneratitius cōtra ctus. ergo illicitus. Conſequentia tenet per diuinam ſcri a pturam mutuūª dantes nihil inde ſperantes. extra d̓ vſu. conſuluit. antecedens ꝓbat̉ ex tribus ex forma ꝯtractus ⁊ cōſenſu partium ⁊ ex iure reſultāte ex ipſo ꝯͣctu. ex forma ꝯͣctus. qꝛ formam hꝫ mutui. ex cōſenſu. qꝛ aīo mutuā di dat̉. ex effectu. qꝛ obl̓o ⁊ actio mutui oritur ergo mutuum eſſe neceſſario cōuincit̉. ex re ex effectu ⁊ ex affectu vt. sͣ. ſi cer. pe. l. ij. in prin. ⁊ qꝛ ethymologia ⁊ deſcriptio mutui huic ꝯͣctui cōgruit ea. lege.§. appellata ergo ⁊c̄. ⁊ nomini deſeruiendū eſt. C. de fer. a nullo. ⁊ de verbo. ſig. vt alphenus. Non ob. ꝯͣria. Et primo nō ob. ꝙ iſte ꝯͣctus obtineat vim. l. qꝛ dico ꝙ interdū ꝯͣctus eſt ſimpliciter ꝓ miſſus. tunc ſi ſit cum principe vel ciuitate que principa tū teneat in ſua ꝓuincia ſicut eſt ciuitas florētie ⁊ ſimiles ciuitates. ⁊ tunc dico ꝙ obtinet vim legis. vnde talis cō tractus nunqͣꝫ nudus cenſet̉. qꝛ legis auxilio veſtit̉. l. legi tima de pac. qn̄qꝫ eſt ꝓhibitus ⁊ tūc refert aut eſt ꝓhibitus iure humāo ⁊ poſitiuo. ⁊ dico ꝙ habet vim legis. l. pe. de dona. īter vir. ⁊ vxo. Aut eſt ꝓhibitus iure diuino vt ꝯͣctus vſurarius. ⁊ tūc nullam vim hꝫ. Nā ex eo ꝙ lex vellet. non tn̄ pōt facere licite ꝙ vſure ſint licite. qꝛ hō legē dei nō pōt tollere nec alterare ſi talis lex eſt dei. cuius tranſgreſſio inducit peccatū. vt. l. i. de cōſti. pͥn. ⁊ no. pau. in. c. i. de vſur. in cle. ⁊ Ia. bu. in. l. cūctos populos. Non ob. ſecūdū ar. qꝛ ēt ꝓcedit in ꝓhibitis iure humano nō di uino. Non ob. ar. de largitate ⁊ donatiōe. qꝛ cuꝫ donans nō eſſet al̓s donaturus. ⁊ ſic cū iſta largitas incipit a mutuo p̄cedenti dꝫ reputari captioſa. de tranſ. cū aquiliana. ⁊ no. in. l. ſi tibi.§. i. de pac. per Guil. ⁊ Cy. Nō ob. arg. de intereſſe. Et hic eſt aduertēdum ꝙ intereſſe in mutuo qn̄qꝫ petit̉ ex cōuentione ꝓpter ꝯuentionē. Qn̄qꝫ petitur ex cōuentione ꝓpter moram. Qn̄qꝫ petit̉ ex mora ꝑꝑ mo ram. Ex cōuentiōe ꝓpter ꝯuentionē petit̉. v̓bi gr̄a mutua ui tibi. x. que deberes tenere vſqꝫ ad paſcha. ⁊ interī pro meo intereſſe ſolueres mihi aliꝗd. hic enim ex ſola cōuen tione agit̉ ⁊ petit̉ intereſſe nō ꝓpter moram tuam. qꝛ nō dum es in mora. sͣ. ſi cer. pe. l. lecta in fi. Ex cōuentione ꝓ pter moram petit̉. verbi gr̄a mutuaui tibi. x. reddēda mihi infra mēſem. ⁊ vbi nō redderes infra menſem ꝓmiſiſti mihi noīe intereſſe pro quolibet menſe quo vltra ſteteris aliquid ex mora ꝓpter moram petit̉ qn̄ non habet precedentem pactionē ſuꝑ intereſſe ipſo ſed petit ex ꝓuiſiōe le gali. verbi gr̄a mutuaui tibi. x. reddēda infra menſem. tu nō reddidiſti. ⁊ ex hoc damnificatus ſum. ⁊ ex hoc volo petere meum intereſſe. querit̉ nunquid poſſum. Rn̄. ad p primum quādo intereſſe petitur ex cōuentione ꝓpter cō uentionem. dico ꝙ aūt conſtat de ītereſſe ⁊ peti poteſtᵇ. qꝛ intereſſe cōuētum petitur licite. l. i. de acti. emp. no. l. vlti. de preto. ſtipula. aut conſtat ꝙ non intereſt. ⁊ tunc peti non pōt nec vt intereſſe qꝛ nō intereſt. argu. de ver. ob. l. ij. in fi. nec vt pena qꝛ in ꝯͣctu mutui non eſt licita eo ꝙ in fraudē vſuraruꝫ adiecta. vt. C. de vſur. cum allegas. aut eſt dubium vtrū interſit vel non. ⁊ tunc refert. Aut pͥ ſtatio que dicit̉ deberi loco intereſſe cōmenſurat̉ ⁊ cōdiſtribuit̉ ſorti ⁊ tꝑi. vt vnū denariū pro intereſſe quolibet mēſe pro quolibet centenario ſtipula. ⁊ tūc preſumit̉ vſu ra nec pōt peti ſub noīe intereſſe. ⁊ ita intelligit̉ qd̓ no. in .l. ſolū al̓s ſociuꝫ qui in eo. jͣ. pro ſocio. Aut iſta preſtatio non cōmenſurat̉ ⁊ non cōdiuidit̉ ſorti nec tꝑi. ſed eſt vna p̄ſtatio pro oī intereſſe. vt mutuo tibi centū. ⁊ qꝛ ex hͦ dānum patior eo qd̓ cōuertiſſem in emptōe p̄dioꝝ ⁊ fructꝰ habuiſſem ꝓmittis mihi noīe intereſſe. v. vel. x. ⁊ tūc peti pōt. qꝛ non eſt vſura reſpectu mei mutuātis. īmo eſt verū intereſſe ſicut patet per confeſſionem partium cui ī dubio nullo alio p̄ſumpto vel ꝓbato ſtandum eſt. vt. l. publia in fi. jͣ. depo. ⁊ facit. jͣ. de ſer. expor. l. ſeruus ea. ⁊ ibi per Cy¶ Uenio ad ſcd̓m qn̄ intereſſe petit̉ ex cōuentiōe ꝓpter moram. ⁊ dico ꝙ aliqn̄ petit̉ intereſſe cauſatum ex parte debitoris actori ex ſolo tꝑis curſu. qn̄qꝫ rōne loci. Si ex ſolo tꝑis curſu actio ꝓpoſita nō erat arbitraria nec venit intereſſe niſi ꝯuētum ꝓut ſtatim dicam. ſed exquo cōuen tum eſt inde debet̉. vt. l. ꝙ ſi epheſi. ij. rn̄. de eo qd̓ cet. lo. dum tamen

Repetitio. l. Iuſiurandum. duꝫ tn̄ nihil actuꝫ ſit in fraudem vſurarum qꝛ eſſet fraus de noīe ad nomen. qꝛ ſub noīe intereſſe ꝯͣheret̉ vſura. sͣ. d̓ legi. fraus. C. de legi. non dubiū. Si v̓o petit̉ intereſſe rōne loci tunc certū eſt ꝙ pōt peti ſiue ſit intereſſe ꝯuentum ſiue nō vt ſtatim dicam. qn̄qꝫ petit̉ intereſſe ex mora propter moram ⁊ tūc refert. aut iſtud intereſſe eſt intra rem. vt rei extimatio. ⁊ hoc certū eſt peti poſſe. l. vinū. sͣ. ſi cer. pe. ⁊. l. fi. de triti. Aut intereſſe eſt extra rem debitā. ⁊ tūc in mutuo cū ſit ꝯͣctus ſtricti iuris non videt̉ venire ex die more. ſed ex die litis cōte. ſicut dicimus de intereſſe acceſ ſionū. vt no. in. l. in hac de triti. ⁊ no. in. l. qd̓ te. ſi cer. pet. ⁊. l. iij.§. in hac in fi. jͣ. com. Fallit in actiōibus arbitrarijs rōne loci. nam tūc venit intereſſe ex die more ſi agitur ali bi qͣꝫ in loco deſtinato. vt. l. fi. ⁊. l. iij.§. nūc d̓ teſti. ⁊ de eo quod cer. lo. qd̓ quidē intereſſe lꝫ accedat ſorti nō eſt vſu ra qꝛ non eſt pena ſꝫ rei ꝑſecutio. Ad idē hoc veruꝫ eſt ꝙ vbicunqꝫ tm̄ adeſt reo qͣꝫtum p̄ſtat nunqͣꝫ eſt vſura ſed intereſſe ex parte rei nec in hoc ledit̉ ſed non lucrat̉. Unde ſi cōe debet mihi centū ⁊ iſta. c. mihi non valēt niſi octua ginta ⁊ ego vendo tibi pro. c. valet ꝯͣctus nec eſt vſurarius ſi tibi emptori iſta. c. valent. c. nec adiectio tꝑis ad ſoluendū facit videri fenus ſed rei extimatio. C. man. per diuerſas. nam hic nihil accedit ſorti iō nō eſt vſura. ¶ Ex his ergo patet ꝙ illi qui defendunt ꝯͣctum iſtum de quo eſt qō principalis dicunt ip̄m non eſſe vſurariū. ſed inter eſſe preſtari non bene dicunt niſi ita ſit in facti veritate ꝙ ipſius interſit. qꝛ quatenus cuiuſqꝫ interſit in facto nō in iure conſiſtit. vt. jͣ. de reg. inr. l. quatenus. qd̓ qualiter con ſtet no. in. d. l. iij.§. fi. de eo qd̓ cer. lo. Non ob. ꝙ ſortis p̄ ſtatio pendeat ex ptāte debitoris vel ex caſu qꝛ non eſt ve rum. nā nec imperator nec aliquis pōt fidem fallere ⁊ cō tra fidem debitā rōne cōuentionis venire qꝛ graue eſt ⁊ crimen cōtinet cōtra debitam fidem ⁊ cōtra rectam rōnē facere. l. i. de conſti. pecu. ⁊ lꝫ de facto poſſit contrauenire. dico ꝙ ex hoc non ſequit̉. ergo vſura peti pōt. naꝫ qui libet debitor pōt de facto non ſoluere ⁊ expectare prius ſe dedecorari vel decoriari. C. de heredi. l. iij. l. i. de ceſſio. bo. ⁊ tn̄ ideo non venit vſura. qꝛ dubium facti ab oī iure abſtractuꝫ nō eſt cōſiderandum. qꝛ factum tale fieri non eſt preſumendū. cauſe vero ad obligationē agendam debent eſſe certe nō oīno incerte. qꝛ cauſa incerta nō poteſt ꝓducere effectum certum de cōdi. ⁊ demon. l. dies incer tus. l. ſufficit. de cōdi. inde. de iudi. l. ſed ⁊ ſi reſti. l. fi. ⁊. l. nō quēadmo. verum lꝫ hec diſputatiue dicta ſunt pro ſolutione iſtius. q. ſic diſtingue. aut ille qui mutuat. mutuat nunqͣꝫ recepturus qd̓ mutuat. ſed ſolam ꝓmiſſionē annu am in eternū ſicut ſit venetijs. ⁊ tūc illa ꝓmiſſio annua eſt licita iure diuino ⁊ humano. rō qꝛ iſte cōtractus non eſt ꝯtractus mutui. qꝛ mutuū damus tantūdem accepturi. ſꝫ iſtud damus nō recepturi tantūdē ſed aliud ⁊ aliter. ⁊ iō totum qd̓ recepturi ſumus eſt ſors qd̓ pōt. qꝛ non eſt alia ſors que peti poſſit. ergo nō eſt vſura. qꝛ vſura ſupponit ſortem. iſte ergo ꝯͣctus ē licitus. qꝛ vnus ꝯͣctus īnomina tus do vt des. l. ij. sͣ. ſi cer. pe. do.ſ. vt des mihi. c. annuatiꝫ ⁊ iſta annua datio nō ē diuiſa p̄ſtatio ſortis vt ſic extimet ſortem. qꝛ nihil eſt in ſorte nec in ſortis obligatiōe preter iuſtaꝫ annuā p̄ſtationē. facit. C. d̓ ſac. ſan. ec. l. iubemꝰ nulli in fi. Aut ille ꝗ mutuat. mutuat recepturꝰ qn̄ debitor voluerit hoc acto in ipſo ꝯͣctu vel tacite ſubintellecto ẜꝫ mo rem regionis. de pig. act. l. ſi pignore.§. fi. ⁊ idem. Nam voluntas debitoris ad ſubſtantiam preſtatiōis ⁊ obligationis adiecta impedit obligationem. ergo nō contrahit̉ obl̓o mutui. ſed ꝯͣctus innoīatus quem debitor habet in poteſtate diſtrahere ſoluendo primam ſortem. tn̄ interim annua ꝓuiſio iure licito preſtat̉ ⁊ retinetur. nam cuꝫ non ſit acceſſio qꝛ non eſt aliud principale debitum. ergo non eſt vſura ſꝫ ſors. Aut ille qui mutuat. mutuat recepturꝰ. quādo ipſe mutuator voluerit vel poſt diem hoc acto in ipſo cōtractu ⁊ inſpecta forma obligandi ⁊ cōtrahendi. non enim curo ꝙ debitor vel ciuitas poſſit vim inferre ⁊ non ſoluere. qꝛ hoc extra ꝯͣctum eſt ⁊ non mutat contractus formam vel naturā. ideoqꝫ tunc eſt verū iſtud mutu um natura ⁊ effectu. vt. l. ij. ⁊. l. oīs. sͣ. ſi cer. peta. Et quic quid accedit huic mutuo eſt vſura. nam mutuū re ꝯͣhitur accedēte cōſenſu. vſura vero pacto cōtrahitur. ⁊ ideo qd̓ eſt vltra rem nō re ꝯͣhitur. ſed cōuentione ꝯͣhitur. duo.n. ꝯͣctus ſunt vnus ſortis alius vſurarū. l. centum capue. er go ſequitur ꝙ eſt vſura etiam ſi accederet ex ꝓuiſione le gis ſeparata ab ipſo ꝯͣctu. vt qꝛ dictaret ſtatutū ꝙ cuilibꝫ mutuanti det̉ ſine vllo pacto tantū de ꝓuiſione. qꝛ quādo ꝯͣhitur ẜm tenorem alicuius legis p̄cedentis ⁊ diſponen tis ꝯͣctum lex tranſit in ꝯͣctum ⁊ ip̄m informat in ꝯͣctum. vt. jͣ. de damno infec. l. damni infecti. quidam. ⁊ de pac. l. legitimam. ſi ergo eſt vſura illicite abſqꝫ dubio retinetur qd̓ ꝓ vſura ſoluitur. Si autem non ſoluitur vt vſura. ſed vt intereſſe refert. aut iſta p̄ſtatio eſt legalis. aut cōuentio nalis. Si legalis aut loꝗmur in via fori cōtētioſi. ⁊ habe tur lex pro veritate. ⁊ ſic licite petit̉. aut in foro ꝯſcientie. ⁊ tūc cōſcientia iudicet ẜm veritatē informata. Si cōuen ctionalis refert. aut in via deiᶜ loquimur ⁊ idē qd̓ ſupra ꝓ xime. aut in via cauſaꝝ ⁊ tūc refert. aut intereſſe eſt certūq ⁊ indubitatū ⁊ licite ſoluit̉ ⁊ recipit̉. vt no. in. l. i. C. de ſū 7 ma tri. Aut certū eſt ꝙ nō intereſt. ⁊ tūc illicite. recipitur r̄ qꝛ vſura eſt. aut dubitat̉ ⁊ tūc cōſiderāde ſunt qualitates perſonaꝝ. vt no. in. l. iij. in fi. de eo qd̓ cer. lo. Quid enim7 ſi iſte qui mutuauit cōi eſt ſolitꝰ fenerari cū hic hēat illam pecuniam deſtinatam. iaꝫ ꝯſtat ꝙ ex ea non eſſet honeſte r lucraturus. nā talis non eſt hn̄da rō. vt no. l. ſiꝗs vxori.§. 6 fi. de fur. Item ꝗd ſi erat miles vel doctor legum qui nō cōſueuerūt mercātias exercere. qꝛ ſi nō mutuaſſet cōi retinuiſſet pecuniā ī marſupio ⁊ nihil ex ea lucratus eēt. ſatis cōſtat ꝙ ex tali mutuo nullū intereſſe emerſit. ⁊ iō ſub noīe falſi intereſſe illicite recipit. Ecōtra ponamus ē mer cator induſtrioſus qui cū illa pecunia multa eſſet lucrat certe non eſt cōtra rōnem ꝙ eidem hoc intereſſe promittatur ⁊ ſoluat̉ exquo ꝓmiſſum eſt. ſed eatenus quatenus intereſt. nam quatenus excedit verum intereſſe vſura eſt. vt. l. hactenus.§. fi. de cōſti. pecu. nā ex qualitate perſona rū locus eſt ꝯiecture. de v̓bo. ob. ꝯtinuus.§. cū ita. ⁊. l. fi. d̓ actꝭ. ⁊ ob. C. ſiꝗs imꝑa. maledixe. l. i. Et ex hͦ patet ꝙ ſiꝗs a tali mutuatore emeret ius ſuū ꝙ pro p̄terito tꝑe.i. pro p̄teritis p̄ſtationibus fiēdis poſſet agere vt creditor ꝗ ceſ ſit. qꝛ in eius locū ⁊ rem ſucceſſit in iure de p̄terito. vt. l. ꝗ dam.§. ij. de edē. nam iura vocāt ceſſionarium ſucceſſorē rei ⁊ actionis qꝛ habet actionem ad idē ſimilem cedenti que dicit̉ vtilis. l. i. ⁊. ij. C. de act. ⁊ ob. l. plane fam. herci. tn̄ pro futuro tꝑe non agit niſi ſua interſit vt qꝛ cōe eſt in mora ſoluēdi ⁊ ob hoc ex pecunia non pōt negociari. vt ſolitus eſt ceſſionarius. vn̄ qn̄qꝫ loquit̉ in iure cuius p̄ſta tio eſt de p̄terito. ⁊ tūc nō variat̉ p̄ſtatio ex ꝑſona ceſſiōarij. qn̄qꝫ ī iure de futuro. ⁊ hic ex ꝑſona ceſſionarij decreſcere pōt obl̓o. vn̄ lꝫ ex fcō cedētis nō poſſit obl̓o rei creſcere. arg. in. l. capue. de eo qd̓ cer. lo. ⁊. l. ſine.§. tādiu. de cōdi. fur. iō ibi dn̄s nō retinet ꝯditionē rei alienate titulo ſingulari qꝛ fieret durior ꝯditio furis. nā pͥmo liberabat̉ ſola facti traditiōe nunc hr̄et neceſſe dare. tn̄ ex facto creditoris bn̄ pōt decreſcere obl̓o debitoris ꝑ eandē. l. ⁊ iō lꝫ cedentis itereſſet ſi nō ceſſiſſet. ⁊ iō ageret tn̄ ceſſionarius nō agit pro intereſſe futuro.i. poſt ceſſionē currentē niſi ſua ītereſt. qꝛ ſua ꝑſona nō cedentis inſpicit̉. Et ſi ſua nō interſit nō pōt iuſte reciꝑe ſicut ſi cederē tibi actioneꝫ arbitrariā rōne loci ⁊ tu ageres alibi qͣꝫ ī loco deſtinato. nā ſi tua nō intereſſet in loco deſtinato potius qͣꝫ vbi agit̉ ſolui lꝫ ītereſſet mea ſi nō ceſſiſſeꝫ. tn̄ tu ceſſionarius nihil ꝯſequeris. nā iſtud ītereſſe emergēs nō venit ex iur̄ ceſſo ſed orit̉ qꝛ ītereſt. nā reſpectu ītereſſe de futuro ceſſio nō hꝫ certā qͣꝫtitatē vel naͣm. qꝛ oīno incertū erat tꝑe ceſſiōis ⁊ veniebat certificādū de futuro. ⁊ hoc ſolū p̄tor agit vt repn̄tet actori vtilitateꝫ loci deſtinati ēt in alio loco facta exactione. quia locus ſol̓onis ſicuti dies ſol̓onis eſt pars ADDITIO. c ¶ Uia dei. Adde ꝙ vſure hodie nullo ēt iure debentur ꝑ ius auctenticorū. vt ꝑ. d. Iaſo. may. no. m.§. oēs cā. lxxxij. iſti. de actio.

Repetitio. l. Iuſiurandum. a ¶ IurantiAdde. d. bar. ſoc. ī cōſi. cxv inci. circa finē ver. p̄terea nō in i. ꝑte. vbi ꝙ n̄ ꝓbata leſio ne papa cōce dere non pōt. b ¶ Ex alia. an ⁊ quando ep̄i poſſint. vi de fely. in. c. i. in. iiij. col. circa fi. ī v̓. extra glo. e. ti. de iu. iur. Et nūꝗd ꝑ capl̓m ſede vacante. ꝓ vt ep̄s ibidē. vide per eū ī. v. col. v̓ſi. ij. q̄ro ſed nūquidī ep̄m foroſem pronienſem ſiꝗdā foroſem. pronienſis iu rauerit piſis ſoluer̄ vſuras vide ꝑ eū ibides circa fi. d. c. in v̓. xi. q̄ro. c ¶ Non valet. vide ⁊ hic cōcractus ⁊ ſtipulationis ꝓpter intereſſe ipſius loci. ⁊ iō equū eſt intereſſe venire in actionibus arbitrarijs tn̄ ẜm diuerſitatem perſonaꝝ pōt eſſe plus ⁊ minus adeo ꝙ ac ceſſoria perſona hic nō ſequit̉ principalē. vt. d. l. centū ca pue. v̓. nec oportebit. Sic igit̉ a ſil̓i in caſu vſurarū de qui bus querit̉. Nam ceſſionarius in iure qd̓ eſt non in facto. qd̓ non eſt ſuccedit. qꝛ pōt plus ⁊ minus ⁊ alter intereſſe vnius qͣꝫ alterius. ⁊ ideo non regulat̉ ceſſionarius ẜm ꝑ ſonam cedentis. qꝛ non magis regulat̉ ceſſionarius ex ꝑ ſona cedentis in qd̓ eſt extra eſſentiam ꝯͣcte obligationis qͣꝫ regulat̉ fideiuſſor ex perſona rei ergo ⁊c̄. vt. d.§. loqui tur. oportebit. qꝛ cū varietate perſonaꝝ variat̉ effectꝰ. nā hic eſt alia ꝯditio cedentis. alia ceſſionarij. qꝛ intereſſe eſt variabile ex perſonis. ⁊ ideo lꝫ intereſſe cedentis ſi alteri nō vendidiſſet iura. tn̄ exquo alteri vendidit non intereſt ſua. vt no. ī. l. pomp. ad fi. sͣ. qui. mo. vſuf. amit. ⁊ ſic ceſſio narius nō experit̉ ex perſona cedentis ſed ex ſua pro tem pore futuro. vt. jͣ. de vſur̄. cū quidam.§. fiſcus. ⁊. jͣ. de duo. re. l. eadem in fi. ⁊. jͣ. de fideiuſ. ſi teſtamēto.§. fi. ⁊ de eo qd̓ cer. lo. l. centū capue. v̓. nec oportebit. ⁊ qd̓ venit declarā dū de futuro declarari non pōt niſi caſus declaratiōis exi ſtat ad. l. aquil. huic ſcripture in fi. de rei ven. idem pōpo. in fi. de cōdi. ⁊ demon. l. in teſtamēto. C. de inſti. ⁊ ſubſti. l. ſiꝗs heredem fa. her. item habeo. ⁊. l. fi. C. de cōtrahen. emp. Et idem dico in herede ꝙ nō recepit licite ſi ſua nō intereſt nec licite hāc ꝓmiſſionem recipere poſſet probat̉ hic modus arguēdi. jͣ. de pig. act. l. neceſſarias.§. ſi vnus. Et facit. sͣ. ſi vſuf. pe. l. vti frui.§. ſi poſt. qꝛ oīs preſtatio q̄ cōmenſuratur intereſſe caſſat intereſſe. vt. l. ſi ſeruus ī pͥn ci. de cōdi. fur. ad. l. ro. de iac. l. pe.§. idem meis. naꝫ lꝫ he res ⁊ ceſſionarius nō mutuauerūt ipſi tn̄ mutuanti ī mu tuo ſucceſſerūt. ⁊ ideo ꝗcꝗd preſtat̉ eis vltra ſortē mutua tam ⁊ vltra intereſſe eſt vſura. Caueāt igit̉ tam mutuātes qͣꝫ eoꝝ iura ementes. qꝛ pleriqꝫ incidūt in laqueū diaboli. Et ex his patet an ⁊ qn̄ ⁊ quatenus ſuꝑ iſtis peti poſa ſet relaxatio īterpoſiti ſacr̄i. ¶ Super. ij. q. qua queritur vtrū papa poſſit ſacr̄m relaxare iurantiª. Rn̄. ꝙ non ē du biū ꝙ pōt cū cauſa. vt extra de elec. venerabilem/ nam iuti. ramētū eſt diuini iuris auctoritate lꝫ ſit humani iuris vti 5. litate. qꝛ affert priuato vtilitatem. pōt igit̉ papa in ipſum iuramentū principaliter rōne ipſius iuramēti. nam de eo ō qd̓ dn̄o eſt promiſſum procurator facere pōt id qd̓ domi ꝙ nus veriſimiliter eſſet facturus. jͣ. man. ſi hominem. ⁊ mao xime. d. papa qui habet liberā adminiſtrationeꝫ a chriſto cuius eſt vicarius ⁊ procurator. ⁊ ideo qd̓ ſuper eo chriſto iuratum eſt ipſe pōt diſpenſare etiam ex ordinata poa. teſtate. ne dum ex abſoluta per quā omnia pōt. qꝛ lex eſt o omne qd̓ principi placet. l. i. de conſti. prin. facit de heret̓. vi c. vlti. ⁊. xv. q. vj. c. auctoritate. nec habet papa ſeruare or dinē iuris. qꝛ vbi papa ibi ordo cū in eo ⁊ ex eo pendeat a oīs ordo. ⁊ ordo non poſſit in ordinantem. ſed ordinari i. us in ordinem. qꝛ cā pōt in effectū non effectus in cauſaꝫ d vt. C. de legi. l. digna vox. extra de re iudi. c. in cauſis. ⁊ in le c. paſtoralis in fi. de re iudi. in cle. per moduꝫ voluntarie iuriſditionis nō ſolū ſpūalia ſed etiaꝫ tēporalia poteſt pa v. pa ꝓut ordinant̉ ad ſpūalia vt legitimatio ad ordines ẜꝫ Inno. ꝗita no. extra qui fil. ſint legi. per vene. Secus v̓o in tꝑalibus que nō ordinant̉ ad ſpiritualia que papa non a. Pōt vt no. Inno. de re iudi. cū te. Ep̄i v̓o poſſunt relaxare ſacramēta ex cauſa in iure exp̄ſſa non ex aliaᵇ. nam cuꝫ u iſta relaxatio ſit arbitraria ergo non eſt arbitraria niſi vbi lex hoc exprimit. ea enim que formam habent preciſam 16 nunqͣꝫ ad officiū iudicis pertinent ita ꝙ iudex poſſit a for I. ma recedere. C. de fideiuſ. lib. l. fi. niſi in actionibus arbi. trarijs de eo qd̓ cer. lo. l. ſi heres. ⁊. l. ſe. ⁊ ibi nō. Preterea debent ep̄i ſeruare iuris ordinem. vt. l. nec ꝗcqͣꝫ.§. fin. de offi. ꝓconſul. ⁊ leg. ⁊ no. in. c. vl. de heret̓. li. vj. ¶ Su a per tertia. q. an cōſtitutio ep̄alis poſſit reprobare vel dimittere iuramentū. Rn̄. aut cōſtitutio eſt indiſcreta ⁊ ſine cā ⁊ non pōt qd̓ diuini iuris ē infringere. aut cuꝫ cā ꝑꝑ publicam vtilitatē vel defectū conſilij. vt ecce ep̄s facit ſta tutum ꝙ clerici minores. xviij. annis non obligent̉ ſacr̄o ſine auctoritate curatoris vel ſui prelati. vel facit ſtatutuꝫ propter ecclefiarū ſue dioceẜ. vtilitateꝫ ꝙ lꝫ clerici ſub iu ramento remitterent decimas poſſent eas petere non ob ſtante iuramento. ⁊ tūc forte tenet cōſtitutio ep̄alis quia ex ea nihil iniuſtū vel prauum ſequit̉. immo potius iniꝗtas euitatur ergo tenet talis cōſtitutio. extra de conſtitu. vt animarum.§. ſtatur. extra de loca. c. ij. extra de maio. ⁊ obe. c. ſiꝗs venerit. Simile qꝛ video ꝙ ꝯſtitutio pretoris ex cā reprobat iuramentū. vt. l. iuriſgen.§. ⁊ generaliter d̓ pac. ergo idem in ep̄o. nam ⁊ ipſe pretor eccleſiaſticus ē vt no. in. l. i. sͣ. de offi. prefec. preto. ad fi. Alij cōtrariuꝫ dicunt. qꝛ iuramentū non ſeruatum vergit in diſpēdiū eterne ſalutis. ergo nō tenet conſtitutio ex qua delictū ſequit̉ ⁊ maxime qꝛ hoc eſt delicto principaliter contempte religionis in ip̄m deuꝫ ⁊ inferior ius ſuperioris tollere nō pōt. de arbi. l. nam magiſtratus. ⁊ vide qd̓ no. in ſpec. de iudice dele.§. nunc ob. v̓. h̓ quoqꝫ not. ¶ Super quarta qōne an imperator poſſit remittere iuramentuꝫ. Rn̄. aut ille cui eſt iuratus eſt ſubditus imperatoris ⁊ tunc imꝑa tor pōt remittere qꝛ ius ſubditi eſt in libera diſpoſitione principis. nam poſſet ēt princeps mādare ꝙ ſubdito nō ſolueret̉. ⁊ ex tunc nō ſoluēdo nō incurreret periuriū. qꝛ intelligit̉ ius ſuperioris exceptū extra. e. venientes. ⁊ de lege cōmi. l. fi. d̓ le. iij. paulo calimacho.§. fi. ⁊ de pig. act. l. fi. Si v̓o ius eſt queſitū ſubdito princeps non pōt. quia imperator non pōt in ip̄m iuramentū directe cū ſit diuini iuris. nec indirecte cū ex eo ſit queſitū ius tertio in quem princeps nihil pōt. ſecus ſi hr̄et ptātem in eū. vt. jͣ. de ſtip. ſeruo. l. i.§. ij. de ſer. expor. l. ij. de verbo. obli. qui rome.§. flauius hermes. ⁊. jͣ. d̓ fideiuſ. l. vranius.§. ſed ponamus. ⁊ ar. extra de vo. per Inno. de fo. cōpe. verū iudices. no. jͣ. principes non pn̄t iuramēta valida relaxare directe qꝛ in ſpūali nihil pn̄t ſiue ſint directe ſpūalia vt oīa ſacramētalia. ſiue ſint ſpūalibus annexa qd̓ pōt eē dupliciter. vno mō ꝙ ſint annexa. qꝛ ordinant̉ ad ſpūalia vt ius pr̄onatꝰ ad inſtitutionē. Alio mō ꝙ ex ſpūalibus ſequant̉. Et hoc pōt eē dupliciter. vno mō ꝙ ex ſpūali ſequatur ſpūale vt ex ordine clericali beneficiū eccleſiaſticū extra de reſcrip adeo. alio modo ꝙ ex ſpūali ſequat̉ tꝑale vt dos ex matri monio que ideo annexa dicit̉. qꝛ nec ſeorſum eſſe nec ſeor ſuꝫ examinari pōt quin de ſpūali.i. de matrimonio diſputetur. vt extra de ordi. cog. tuā. ⁊ extra de iudi. c. ſi annuꝫ li. vj. ⁊ extra de iudi. c. diſpendioſam in cle. ⁊ ideo dos ꝑ tinet ad forū eccleſie. c. tue. vt lite non conteſ. de dona. inter vir. ⁊ vxo. de prudētia. nō dico ꝙ ēt iudiciū dotis nō pertineat ad ſeculare foꝝ tn̄ ſeculare foꝝ pendet ex eccleſiaſtico quatenus dos pēdet ex matrimonio ſiue petatur ſiue repetat̉. vt. d. c. tuam. de ordi. cog. ¶ Super quinta qōne an ſtatutum poſſit remittere inter ſubditos iuramē tum videt̉ ꝙ ſic. qꝛ lex vicem apoſtolici obtinet. vt. l. adigere. l. iul̓. ⁊ ibi no. de iure patro. ⁊ qꝛ pōt auferre lex mu nicipalis ius vnius ⁊ dare alteri ſicut pactuꝫ. nam inſtar pacti obtinet inter ſubditos. l. non impoſſibile. de pac. no. de regul. iuris. nec ex pretorio. ⁊ sͣ. de legi. l. ſed ⁊ ea. ⁊ de decre. decur. in rubrica. libro. x. Et multo magis ſta tutum pōt reprobare cōſenſum ſubditorum. ergo ⁊ iura mentū qꝛ ſublato cōſenſu iuramentū nihil eſt niſi ſonus ꝗ dam verboꝝ verberans aerem non aūt habet virtutem vt. l. obl̓onum fere. de actꝭ. ⁊ obli. Preterea ex iuramen to reprobato non orit̉ vinculū naturale nec cōſenſu pͥam bulo ⁊ reprobato. vt. l. cū lex de fideiuſſo. Cui ergo acce det iuramentū certe nō eſt cui accedat ergo ⁊c̓. pro hoc .C. de legi. non dubiū in fi. de le. i. fiꝗs inꝗlinos.§. fi. ⁊ qd no. C. de iure doti. l. ſi prediū. In ꝯͣrium videt̉ qꝛ ſtatutū inducit iurantē ad deierandum. ⁊ ſic includit non excludit peccatū. ergo non valetᶜ qꝛ cōtra ius diuinum. Quidam diſtinguūt ꝙ aat rō ſtatuti excludit peccatū. ⁊ tunc valet ſtatutū. vt ſi dicat ſtatutum ꝙ ꝯͣhens cum minore xviij. annis

Repetitio. l. Iuſiurandum. xviij. annis fingat̉ ip̄m deciꝑe ⁊ non valeat ꝯͣctus tanqͣꝫ doloſe extortꝰ vel tanqͣꝫ ſimulatus etiā ſi iuret̉. Si aūt rō ſtatuti nō excludit peccatū. tūc tenet iuramentū ⁊ non te net ſtatutū. Nō ob. ꝙ qn̄qꝫ tenet ſtatutū etiā qd̓ inducit peccatū. exēplū in ſtatuto ꝑmittente occidi furē vel bāni tum. l. ſi ſeruus. de his qui ad ec. cōfug. l. iiij. ad. l. aquil. l. fi. C. de malefi. ⁊ mathe. qꝛ ibi ſtatutum nō diſponit ſuper aliquo ſpūali. ſed ſolū ſuper pena tꝑali. ſuꝑ qua ſtatu tuꝫ pōt diſponere tam eque qͣꝫ inique. qꝛ eſt in ſua ptāte eo ꝙ ꝗd tꝑale. Sed iuramentū eſt ꝗd ſpūale. ⁊ ſic nō obhec opinio ſatis eſt ꝓbabilis cū diſtinctiōe. nā aut querimus vtrū ſi iuramentū eſt reprobatum a ſtatuto cuius ſta tuti cā non excludit peccatū valeat ſtatutū quo ad effectꝰ iuris canonici ⁊ diuini. ⁊ dico ꝙ nō valet. aut quo ad effectus iuris ciuilis. vt quo ad actiones que ſunt de iur̄ ci uili. ⁊ dico ꝙ valet. vnde tale ſtatutū impedit per iuramē tum dari robur ꝯͣctui ad agēdū in foro ciuili. Item talis ꝯͣctus reprobatus a ſtatuto non eſſet pͥuilegiatꝰ ex forma ſtatuti. vn̄ non hr̄et paratam executionē ex p̄cepto guarē tigie per formā ſtatuti. nam quatenus de ſtatuto capit d̓ forma ⁊ eſſe. eatenus pōt petere de non eſſe. vt. l. eius eſt nolle. de reg. iur. nā cū iſte ꝯͣctus ſit ipſi ſtatuto inimicus nō debet ad pͥuilegia ſtatuti ꝑtinere. vt. l. iij.§. fi. de adi. le ga. Itē effectus iuramenti morte finit̉ exquo nō dat robur ꝯͣctui. qꝛ ſtatutū impedit. ſecus ſi iuramentū teneret. Et idē dico in ꝯſuetudine. Et ſi dicat̉ ꝙ nunqͣꝫ tenet iura mētū ꝯͣ bonos mores. vt in. c. non eſt obligatorium. Rn̄. ꝙ eſſe ꝯtra bonos mores pōt intelligi dupl̓r. primo mō .i. eē ꝯͣ rectā moralitatē ⁊ ꝯͣ dictamē recte rōnis ⁊ ꝓ hoc eſt ꝯtra iuſtitiā publice honeſtatis. tūc nō tenet iuramentum qꝛ diſtorquēt a via recte ⁊ virtuoſe viuendi. ⁊ ita ītel ligit̉ dictū. c. Scd̓o mō.i. ꝯtra aliquos ꝑticulares mores ciuitatis illius. ⁊ tūc ideo iuramentū nō tenet. īmo tenet ex quo ſeruari poteſt ſine peccato. vt in. c. ij. de pac. li. vj. de hac materia infra latius ꝑtractabo. Sed ꝗd de conſti tutiōe ep̄ali an valeat. Rn̄. vt ſupra dixi. Adde ꝙ cōſtitu tio ep̄alis. aut eſt cōtra ius. aut ẜm ius. aut p̄ter ius. Aut addit aliꝗd ad ius. Si eſt cōtra ius non valet ſiue ſit con tra eo ꝙ ius ꝓhibet ſtatuti. ſiue ex eo qd̓ ius diſponit cō trarium ſtatuti. Si ẜm ius valet. c. i. de cōſti. li. vj. Si preter ius valet ſi eſt rōnabilis. eo. ti. vt aiaruꝫ. ſecus ſi eſt cōtra rōnem. qꝛ tunc cōtra. l. eſſe videt̉ ⁊ legem ſuperioris inferior tollere non pōt. ⁊ facit qd̓ no. in. c. i. de re. ecc. nō alie. in cle. in glo. prohibitus. ⁊ per Archi. de conſe. diſt. iij. c. i. ⁊. c. fi. ⁊ qd̓ no. in. c. fi. de app. lib. vj. in nouella. naꝫ ꝙ ep̄s non poſſet ꝓnunciare cauſa cognita non pōt per cōſtitutionē ſuam ſtatuere. qꝛ ſnīa cōſtitutiōis ⁊ viue vo q̄ cis equiperantur. ꝗa procedunt a pari potentia cauſe. Et ideo dicebat quidam magnus doctor ꝙ conſtitutioᵇ ep̄i ꝙ aliquis ex ſola nuda fama ꝓnuncietur vſurarius non tenet. ſed ſi conſtat ꝙ aliꝗs eſt vſurarius bene pōt conſti tutio ep̄alis adijcere ſibi penam puta ꝙ probato aliquo vſurario. ſic probato delicto oīa ſua inſtrumēta preſumū tur de duplo qꝛ cōſtat de cā ipſius ſtatuti. Similiter ꝙ ꝑ e teſtes ſingulares ꝓbato aliquo vſurario ꝓnunciet̉ inſtru mentū ad cuius reſciſſionē agitur vſurariūᵉ. nā teſtes ſingulares in ſpē cōcordes. tn̄ in genere ꝓbant genus ⁊ nō ſpēm. Inno. de accu. qualiter. itaqꝫ ꝯſtat ꝙ eſt vſurarius ⁊ ſic tenet ſtatutū cōtra eum ar. no. per Inno. de loca. no ſtra. ⁊ de offi. le. c. nemini. vnde ſi dicā in propoſito ꝙ ſi ep̄s facit cōſtitutionem ſuā cōtra id qd̓ canon diſponit ꝙ non tenet ꝗa ep̄s iurat ſeruare canones ſicut iudices leges in aucͣ. iuſiurā. qd̓ p̄ſta. ab his. Ex predictis patet ꝙ non valet cōſtitutio ep̄alis ꝙ inſtrumēta recepta per con iunctas ꝑſonas feneratoꝝ p̄ſumantur feneratitia niſi pro bent̉ ꝙ ſint recepta pro ipſis feneratoribus. qꝛ ꝑꝑ crimē eccleſiaſticum cōſtitutio ep̄alis valet tm̄ contra fenerato res non cōtra alios. vel niſi ſint recepta per filios vel vxo res vel alios per quos queritur vſurarijs vel fingitur de eius bonis. l. quintus. de dona. inter vir. ⁊ vxo. C. qd̓ me. cauſa. l. ſi per impreſſionem. ⁊. C. ſi rector ꝓuincie. l. i. cū ſi. C. de diſt. pi. ⁊ qui ſub imagine. nā quo ad tales perſonas bn̄ valet conſtitutio ꝓpter fraudē p̄ſumptam. ar. C. d̓ dona. data. vbi nō eſt p̄ſumptio fraudis cōſtitutio ep̄i nō pōt damnare factuꝫ impune maxime a non vſurario ẜm Alb. de ſe. Et de multiplici vſurarioꝝ fraude. ⁊ qualiter per cōſtitutionem contra eos ꝓuideri pōt no. Io. an. extra de emp. ⁊ ven. c. ad noſtrā. vbi oīno videas. Et lꝫ pre tor poſſit corrigere iura. tn̄ ſecus eſt in ep̄o. qꝛ ſolus p̄tor maximus cui ius ſpāliter cōcedit pōt ſtatuere cōtra ius ⁊ non alius. C. de offi. p̄fe. p̄to. l. normaꝫ. Etiaꝫ ⁊ cardina lis legatus. vt no. in. c. vlt. de hereti. li. vj. ⁊ de verbo. ſig. ſepe in cle. Patet ex p̄dictis vtruꝫ poſſit declarare ſuper nullitate ſacramenti. dictū eſt enim ꝙ ad forum eccleſiaſticum pertinet. vt no. in. c. vlti. de foro cōpe. lib. vj. ibi vi de. An ſecuritati alicui date per ſacramentum poſſit ipſe renunciare. dic vt in auc̄. de man. princi.§. ſed neqꝫ h̓. que v̓ba dicūt res tēporales ſunt de foro ceſaris res ſpiritua les de foro beati petri. Inno. de ꝓcu. accedes. ⁊ ideo iuramentuꝫ eſt de foro eccleſie vt ſepius dixi. ⁊ facit qd̓ no. Inno. in. c. nouerint de ſen. excō. ¶ De quarta principa li qōne qua querit̉ que ſit cauſa finalis quare iuramenta p̄ſtantur. Rn̄. ẜm ꝑſonas ⁊ formas in alium. ⁊ in alium finem iuramēta ordinant̉. vt ecce. Iuramentum imperaftoris ad ſtatū orbis. Iuramentū regis ad ſtatum regni. Iuramentū iudicis ad iuſtitiamᶠ cōſeruandam. Iuramē tum vaſalli ad fidelitatē faciendam. Iuramentum notarij ad legalitatē cōſeruandā in ſuis ſcripturis. Iuramentum militis eſt ſimile iuramēto fidelitatis. Iuramentum pacis ad bonū pacis. Iuramentum ꝓmiſſoriuꝫ ad neceſſitatem preſtationis ⁊ robur ⁊ confirmationē ꝓmiſſiōis. Iuramentū declaratorium ad deciſionē litis ⁊ ſic de ſingulis vt patet in ſuis locis. ¶ Sub quinta qōne principali qn̄.ſ. iuramētum teneat ⁊ qn̄ non. qꝛ qō iſta eſt vtilis dico ſic. ꝙ iuramentum diuerſis modis de nullitate īpugnatur per iurātes. ⁊ videamus an recte dicat̉ ergo quā doqꝫ iuramentum nō tenet. Quia cōtra bonos mores. Quia cōtra. l. vel p̄tor. vel qꝛ cōtra publicam vtilitatem principaliter. vel qꝛ contra publicam vtilitatem ſecunda rio. Qn̄qꝫ dicit̉ ꝙ non tenei rōne iurātis. Qn̄qꝫ ꝙ nō te neat rōne iuramētum recipientis. Qn̄qꝫ ꝙ non tenet eo ꝙ ſeruatꝭ. inducit peccatum. Reuertor ad primum ⁊ dico ꝙ iuramentū cuius obſeruātia corrumpit bonos mo res non eſt ſeruandum immo malum reputandum iuxta illud. corrumpūt bonos mores colloquia mala. ſunt igitur mala qꝛ corrumpunt bona. Et qd̓ iuſtuꝫ eſt puniri in iuſtum eſt ſeruare. Sic loquitur. c. nō eſt obligatoriū. de reg. iur. lib. vj. ¶ Sed cōtra hoc oppo. iuramentum per quod futura ſucceſſio repudiatur eſt contra bonos mores. vt. C. de colla. l. pactuꝫ. ⁊ tamē valet vt in. c. i. de pac. li. vj. Reſpondet Dy. ꝙ iuramenta que turpem effectuꝫ ſeu euentum continent implenda non ſunt. ⁊ ita intelligitur decretum. ſed ſi non cōtinent turpem exitum.i. qꝛ nō ordinantur ad aliquid turpe illa ſunt ſeruāda. vt dicto. c. ij. Et licet ius ciuile reputet eſſe contra bonos mores tamen ius canonicum non reputat iuramentuꝫ eſſe contra bonos mores niſi ꝙ ſeruatum vergit in diſpendium ſalu tis eterne. ⁊ ſic non ob. C. de pac. l. fi. vel dic ꝙ quandoqꝫ iuramentū cōtinet directe ⁊ expreſſe aliquid turpe. ⁊ nō obligat tūc vt ſiquis patrem occidere iurat vel non alere ⁊ ſimilia. qꝛ non ſunt implenda que ſunt bonis moribus cōtraria. l. frater.§. ſi in danda ad treb. l. i. de condi. inſti. de verbo. ob. l. vtrum. ⁊. l. ſi plagij. Quādoqꝫ continet id qd̓ non eſt d̓ genere rei turpis ⁊ tūc aut ad id peruenit̉ ꝑ aliquod turpe ⁊ non tenet. vt ſi iuratur pro futura ſucceſ ſione qn̄ per iuramētum inducitur votum captāde mortis. Nam illud votuꝫ qd̓ eſt turpe ⁊ triſtiſſimos euentus inducit eſt in medio ⁊ per id ad effectuꝫ peruenitur ideo non tenet iuramentum de ſuccedēdo. C. de pac. l. fi. Aut ad id ꝑuenit̉ per mediū qd̓ non eſt turpe ⁊ tunc tenet iuADDITIO. d E cōſtitutio. Sed nun quid conſtitu tio ep̄i ſcā cuꝫ eius cōſenſu. cōgregata ip nodo valeat. ꝙ per vnicuꝫ tm̄ teſte ꝓbari poſſitˢ aliquē viurariū eē vide lafrā. in cle. diſpendioſam in vlcol. ver. vl. cū ſeq. cā. xxxix. e ¶ Uſurari. um. Uide do. alex. de imol. in cōſi. clxxij. per totum in ij. parte. ADDITIO. d E cōſtitutio. Sed nun quid conſtitu tio ep̄i ſcā cuꝫ eius cōſenſu. cōgregata ip nodo valeat. ꝙ per vnicuꝫ tm̄ teſte ꝓbari poſſitˢ aliquē viurariū eē vide lafrā. in cle. diſpendioſam in vlcol. ver. vl. cū ſeq. cā. xxxix. e ¶ Uſurari. um. Uide do. alex. de imol. in cōſi. clxxij. per totum in ij. parte. ADDITIO. f ¶ Ad iuſtitia. vide tex. l. maximaꝫ.§. i. sͣ. e. aſſignātē aliā rōnem qͣꝫ do. bal. hic ⁊ no. eleganter ībi. d. Barth. Soc. in. i. no. ⁊ pro concor

Repetitio. l. Iuſiurandum. a ¶ Prohibi tio. Adde. d. bar. ſocī. in cō ſi. lxviij. inci. fruſtra circa fi. ī. i. parte ꝙ donatio oīs q̄ ſit rōe ꝯͣctimatrimōij dr̄ prohibita. Et hinc dicit ꝙ ipſe ſocer po ſit donare nu rui. b ¶ Cōfirma ta. Adde frā. are. in. l. i. sͣ. ſi cer. pe. ī.§. cre ditū. ⁊ quod ibidē ad eum dixi in apoſt. c ¶ Iurat. 97 de que habētur ꝑ. d. bart. ſo. in ꝯſil. xci. incip. viſa. v̓ſ. ſed dicet quiſ piam cū v̓. ſe. .i. pa ramentum vt exēplum in iuramēto de non ſuccedēdo vt in. c. ij. de pac. lib. vi. ¶ Nam in primo caſu mediū vitiat extrema. vt. l. qui ſella.§. in ruſticis. de ſerui. ruſt. p̄di. non enim pōt eē licitum id ad qd̓ illicito iuramēto ꝑuenit̉. vt l. ij.§. i. de cōdi. obtur. cau. ¶ Uenio ad ſecundum ⁊ dico ꝙ qn̄qꝫ iuramētum eſt cōtra legem. qn̄qꝫ p̄ter legem. Item cōtra legem pōt eē dn̄pliciter. vno modo. qꝛ ſuper actu reprobato per legem. Alio modo qꝛ ip̄m ſacramen tum ſit ſpāliter ⁊ expreſſe reprobatū a lege. ſi ergo lex diſ ponit de actu iurato ⁊ non de iuramēto refert. aut eſt lex diuina ⁊ non tenet iuramētum. qꝛ deus non facit differētiam inter ſimplicem loquelam ⁊ iuramentum. vn̄ ita re probat ⁊ approbat vnum ſicut alterum. xxij. q. ij. iuramē ti. Item ex quo deus diſſentit ſibi iurari nō pōt. diſſentit aūt ꝓhibēdo actuꝫ. vt. C. de neg. geſt. l. fi. Item ꝓhibitū a lege diuina eſt impoſſibile ⁊ illicitū de natura ⁊ impoſ ſibilium nulla eſt obligatio. de v̓b. ob. ſi impoſſibilis. aut lex canonica. tunc aut eſt lex pape. aut inferioris. Si pape credo ꝙ iuramētum nō eſt obligatorium. qꝛ non ꝑtinet ad iuramētum annullādum qd̓ eſt de genere poſſibilium ⁊ obſeruabilium. nā ex quo papa mādat ſeruari iuramētum inferior ꝓhibere non pōt niſi forte ſtatuat̉ cuꝫ cauſa. arg. jͣ. man. ſi hominem. Si eſt res ciuilis. refeſt aut loꝗmur de iure ciuili. ⁊ quo ad effectum attributū actui per ius ciuile. aut de iure canonico. Si de iure ciuili. aut ꝯͣctus eſt ꝓhibitus fauore iurantis tm̄. ⁊ tenet iuramentum. vt in auc̄. ſacramēta puberum. Aut eſt ꝓhibitus de iure cōmuni non in priuilegium iurātis. ⁊ tūc non tenet iuramētum. vt. l. non dubium. C. de legi. Non ob. āt p̄ce dens mēbrum de fauore qd̓ no. C. de iure do. l. ſi p̄dium. qꝛ ibi alienatio erat ꝓhibita ꝓpter publicam vtilitatē nō ſolum in priuilegium mulieris. vt. l. i. ſo. ma. Aut eſt ꝓhi bitus odio īurātis. ⁊ tūc iuramētum non tenet. verbi gra tia ſtatutum cōtra magnates diſponit ꝙ ipſi magnates non poſſint ꝯͣctus facere cū popularibꝰ. certe ſi ꝯtra hūc a cum iuramēto non tenet. qꝛ legi ꝓhibitiue facte in odiuꝫ renūciantis renūciari nō pōt. Simile qꝛ quādo canon lo quit̉ negatiue ⁊ ꝓhibitiue non pōt diſpēſare. Si ꝯfirma tiue pōt diſpēſare. vt no. doc. de elec. indēnitꝭ. li. vi. ⁊ not. 3t extra de iudi. at ſi clerici. ⁊ facit. sͣ. de iudi. l. ij.§. ij. in fin. ⁊ vide qd̓ no. Inno. extra de tēpo. ordi. dilectꝰ. Fauor igit̉ pōt repudiari odiuꝫ v̓o nō. alias ꝗlibet odio renūciaret. u ⁊ fatue lex odioſa emanari qd̓ eſt ridiculum iuri. Iuri aūt ꝓmiſſorio an poſſit iuramento derogari refert. Aut a erat ius reſidens in parte. ⁊ ſic eſt ius partis. aut ē ius le ā. gis. primo caſu. aut iſtud ius reſidet ſolū in iurāte ⁊ poſi teſt derogari. vt. l. ſiꝗs in cōſcribēdo de pac. aut continet ius p̄cepti. ⁊ tūc nō pōt renūciari. vt. l. nemo pōt de le. i. n ita no. Cy. C. de excu. tu. l. volūtarie. qūo cognoſcā ſi ius ſt. reſidet in parte vel non. Rn̄deo ius qd̓ ex facto.i. ex qua litate facti vel ꝑſone cum qua factum ſit oritur reſidet in iū ꝑte. ſed ius ex quo factum orit̉ ſeu ſubſtātiat̉ non reſidet in parte. vt. d. l. nemo pōt. de cōſti. pe. l. ꝓmiſſor ſtichi.§. rt. cj. i. cum ſi. ⁊ hoc de iure ciuili. Si aūt loꝗmur de iure cano ſſ. nico videt̉ pro regula tenen̄. ꝙ omne iuramētum eſt ſeriiſ uādum. qd̓ ſeruatum non vergit in ſalutis eterne diſpen le. dium. vt ſepius dictum eſt. vel dic latius ꝙ quatuor ſunt virtutes legis.ſ. imperare vetare ꝑmittere punire. vt. sͣ. d̓ legi. legis virtus. Aliqn̄ ergo lex imꝑat aliquid preciſe. ⁊ tunc ſiꝗs iurat non facere illud qd̓ lex imperat eum facere non tenet iuramētum. vt ſi pater iurat nō alere filiū. vel non inſtituere eum heredem vel aliꝗd aliud non face re qd̓. l. imꝑat. vt. xxij. q iiij. c. inter cetera. Aliqn̄ vetat.ſ. p̄ciſe. ⁊ tūc aut iuramētum excludit cauſam ꝓhibitionis ⁊ valet iuramētum. vt in aucͣ. ſacramenta puberum. nam cum ibi minor etas ſit cauſa ꝓhibitionis ⁊ iuramentū re putet iurantē maiorem tam in iurando. qꝛ iuramentū eſt ꝗd ſpūale. c. fi. de iudi. li. vj. qͣꝫ in ꝯͣhendo. ergo facit cauſam ꝓhibitionis ceſſare. aut iuramentuꝫ nō excludit cau ſam ꝓhibitionis ⁊ tunc. Aut eſt tale ius ꝓhibitoriuꝫ cui poſſit derogari per pactum. ⁊ tenet iuramentum. l. fi. ad uell̓. ⁊. l. fi. C. qn̄ mulier tu. of. fun. pōt. aut eſt tale cui per pactum derogari non pōt. ⁊ tūc non tenet iuramētū iurātis. vt ſi filius renūciet macedoniāo dico ꝙ nō tenet ſu per hoc interpoſitum iuramētū. Simile qn̄ filius alienat ſine ꝯſenſu patris rem aduētitij peculij. Nam lꝫ iuret nō tenet iuramentū. vt no. C. de bo. que lib. l. fi.§. filij autē in glo. ſed nunꝗd. ⁊ hoc eſt planum de iure ciuili. At de iure canonico videt̉ ſeruādū. ſed Ia. de bel. dicit ꝯͣrium. qꝛ iſta ꝓhibitio eſt facta in fauorem pr̄is. ergo filius nil agit iurādo. ⁊ hoc in aduētitijs planū in quibus filius nō ha bet adminiſtrationem ſed pater. vt no. jͣ. cōmo. ſed mihi. .§. ſi filio. ⁊. C. de bo. que lib. auc̄. excipit̉. nam quatenus. ꝗs adminiſtratione caret eatenus iuramentum non tenet vt exͣ. e. intellecto. ⁊ facit ar. sͣ. de pac. ꝯtra iuris ciuilis re gulas.§. ſi filius. ⁊. jͣ. ſo. ma. l. ij. ¶ Sed ꝯtra p̄dicta opp.C. ne fide. do. dent̉. l. i. vbi no. ꝙ iuri ꝓhibitiuo nō pōt re nūciari. So. aliqn̄ lex ꝓhibet ⁊ annulat. ⁊ tūc nō pōt renunciari vt ibi qꝛ ꝯſenſus eſt per legem ꝓhibitus. l. cum lex de fideiuſ. Qn̄qꝫ prohibet ⁊ exceptꝭ. inducit. tunc aut exceptꝭ. inducit odioſam ⁊ non pōt renunciari. Aut fauorabilem tūc ſic. ⁊ ita intelligo p̄dicta loquēdo de iure ciuili. Eſt etiam ſimile in donatione inter virū ⁊ vxo. ẜm leges. qꝛ videtur cōtra publicam vtilitatem que ſecūdaa rio verſat̉ in matrimonio. nam fauore matrimonioꝝ facta eſt illa ꝓhibitioª. vt. l. i. de dona. īter vir. ⁊ vxo. ẜm ca nones. credo ꝙ iuramētum teneret ar. c. ij. de pac. lib. vj. ⁊ de iureiuran. cum ꝯtingat. ⁊. c. licet. eo. ti. ⁊ extra de pi gno. ſignificāte. vel in illa ne fide. do. de. verſat̉ fauor mr̄i monij. vt nō turbet̉ mr̄imonium. Aut in matrimonijs repreſentat̉ ⁊ verſatur ius publicum. l. i. ſo. ma. Guil. d̓ cu. dicit ſimpliciter ꝙ tenet iuramētum. vt ip̄e no. jͣ. e. ſed ⁊ ſi poſſeſſori.§. iteꝫ ſi iurauero. dic vt ibi plene per eum ⁊ tā gitur per Cy. C. de ſacroſan. eccle. l. i. in fi. Item aliud ex emplum de iure ꝓhibitiuo in. l. quēadmo. de agri. ⁊ cen. Sed ibi iuramētum non tenet etiam iure canonum quia cōtra legem factum principaliter fauore publice vtilitatis. ar. sͣ. de pac. l. ius pu. ⁊. l. inter debitorem. Collige et go ꝙ aliqn̄ iuramētum eſt cōtra legeꝫ ꝓhibitoriam. ⁊ cō tra publicam vtilitacem. ⁊ cōtra bonos mores. ⁊ tūc nō tenet. vt. sͣ. dixi in alio mēbro. qn̄qꝫ non eſt contra bonos mores. ⁊ tūc qn̄qꝫ eſt cōtra legem ꝓhibitoriam ⁊ cōtra publicam vtilitatem principaliter. ⁊ tūc non tenet nec iu re canonico nec ciuili. de le. l. ſi ꝗs inꝗlinos. in fi. de fo. cō pe. c. ſi diligēti. Aliqn̄ eſt cōtra legem ꝓhibitoriam ⁊ cō. tra publicam vtilitatem ſecūdario. ⁊ tūc iure ciuili nō te net iuramētum. ſed de iure canonico bene tenet. vt in do bnatione inter virum ⁊ vxo. que iure canonico tenet ſi eſt c iuramēto cōfirmataᵇ. Et ideꝫ credo qn̄ pater donat filio in poteſtate ⁊ iuratᶜ vt valeat iurare canonū eadem rōne Aliqn̄ eſt cōtra legem ꝓhibitoriam ⁊ cōtra priuilegiuꝫ. ⁊ tūc aut iuramētum facit ceſſare cauſam priuilegij. ⁊ te net iuramētum. vt in aucͣ. ſacramēta puberum. Aut non facit ceſſare cauſam priuilegij. ⁊ tūc refert aut iſtud priui legium eſt tale cui poſſit derogari per pactum. ⁊ tenet iu ramētum. l. vlti. qn̄ mulier tu. offi. fung. pōt. Aut eſt priuilegium cui per pactum non pōt derogari. ⁊ tūc refert aut cōtinet fauorem tertie ꝑſone ⁊ ei renūciari non pōt etiam per iuramentum niſi ille ꝯſentiat. l. fi.§. filij. de bo. que libe. ⁊ ar. de conſti. pecu. l. vnde falſam. aut ꝯtinet fa uorem ſolius iurātis. ⁊ tūc iure ciuili non tenet ſacramē tum. vt. C. de iure do. ſi p̄dium. naꝫ iure canonū tenet. vt extra de iure iur. milites. Aliqn̄ iuramētum eſt contra le gem ꝓhibitoriam in odium introductam. ⁊ tūc iure ciui li non videt̉ valere iuramētum indiſtincte. exēpluꝫ in ma cedoniano ⁊ in pacto legis cōmiſſorie. ſed iure canonuꝫ ſeruādum eſt iuramētum. extra de pig. ſignificāte. vel dic ꝙ lꝫ ſeruet pactū legis cōmiſſorie. tn̄ ſecus in mutuo. ꝗa ꝓhibitio cōtinet odium principaliter ⁊ fauorem tertij ſe cūdario. qꝛ non eſt nec filij iurepatro. niſi dicat̉. l. i. ad ma cedo. ẜm

Repetitio. l. Iuſiurandum. cedo. ẜm Ia. de bel. vt. sͣ. dixi. Qn̄qꝫ lex ꝑmittit. ⁊ tunc an teneat iuramentum refert. aut illa ꝑmiſſio inducit ius reſidens in parte. ⁊ tūc refert. Aut iſtud eſt ius publicum. Si eſt ius pu. non tenet iuramētum derogatorium ei vt ſi ꝗs renūciet poteſtati faciēdi teſtamentum. nam velle te ſtatoris eſt non poſſe teſtari vel legare. ⁊ ideo tale iuramētum non tenet. qꝛ iſta poteſtas eſt de publico introdu cta. non autē eſt priuati iuris. de teſta. l. teſtamenti factio. Similiter ſi qꝫ velit non poſſe teſtificari in iudicio ⁊ huic facultati cum iuramento renūciet non tenet iuramentum de pac. ius pu. Si v̓o eſt ius ꝓprium partis radicatuꝫ in parte qꝛ facilius perdit̉ ius ſingulare datum vni perſone qͣꝫ ius generale datuꝫ alicui gēti vel ordini. vt no. Inno. de priuile. accedētis. tenet renunciatio cuꝫ iuramēto maxime. vt. C. de pac. l. ſi ꝗs in cōſcribēdo. aut ius tale nō reſidet in iurāte. ⁊ tūc per iuramētum illud ius ꝑdere non pōt vt extra de foro cōpe. c. ſi diligēti. Qn̄qꝫ lex punit ⁊ tūc iuramētuꝫ non excludit punitionē. qꝛ iuri punitiuo il le qui debet puniri non pōt renunciare. ſed aduerſarius eius ſic. l. qͣꝫuis de in ius voc. Et p̄dicta omnia vera ſunt qn̄ lex non ꝓbat exp̄ſſe ipſuꝫ iuramētum. Sed qn̄ exp̄ſſe reprobat ipſum tunc iuramētuꝫ nunqͣꝫ valet de iure ciuili nec eſt opus diſtinctione vt. l. adigere.§. iul. ⁊ ibi not. de iure patro. ſed de iure canonico qn̄qꝫ valet qn̄qꝫ non. vt dixi. sͣ. in alijs mēbris. Aut iuramētum eſt preter legem. ⁊ tunc iure ciuili non tꝫ. qꝛ lex ei non aſſiſtit. ſed iure cano num non tenet.i. q. vij. quotiens cordis oculus. ⁊. lxiij. di. tibi dn̄o. ⁊ in.§. alteri cum ſi. de iure ciuili per liberam) ꝑſonam in cuius oꝑis ius non habeo non pōt mihi queri vel ſtipulari de vſu ⁊ ha. per ſeruum in prin. vel dic ꝙ qn̄qꝫ actus eſt p̄ter legem ex defectu ſolemnitatis forma lis. Qn̄qꝫ ꝓpter rem ipſam. primo caſu non tenet iuramē tum qꝛ ſolemnitati ꝓbatorie cum ſit introducta ob publi cam vtilitatem ne.ſ. aliꝗd falſitatis incurrat non pōt derogari iuramēto arg. de le. ij. l. codicill̓.§. fi. Secundo ca ſu videt̉ idem vt. l. i.§. eum qui de cōſti. pe. Et hoc verum ꝙ non tenet iuramētuꝫ nec actus ſub illa forma. ſed tenet ſub ea ſub qua tenere pōt. qꝛ iuramētum hoc operat̉. vt ſi non valet qd̓ ago vt ago valeat vt valere pōt de lega. ij. cum pr̄.§. filius matrem. dūmodo v̓ba ꝓlata ad illaꝫ for maꝫ poſſint quoquo modo adaptari. Alias ſecus qꝛ non videt̉ mente actum qd̓ v̓bis colligi non pōt de ſupp. l. la. beo.§. nec mirum de le. i. l. iiij. liberoꝝ.§. qd̓ tn̄ caſſius cuꝫ ſi. Et ad hoc facit qd̓ no. per Cy. C. de teſta. non codicillum. ⁊ ideꝫ tenet doc. meus in. l. ſi quis pro eo de fideiuſ. Tertio caſu vt qn̄ ꝯͣhit̉ ſuꝑ re que non ē in cōmercio tūc non tꝫ iuramētum. extra de v̓bo. obli. l. inter ſtipu.§. ſacra mēta. ⁊ inſti. de inutili ſtipu. in prin. Et hoc verum qn̄ reeſt oīno exēpta a cōmercio. Si aūt non eſt exēpta a commercio. tn̄ alienari nō pōt vt fundus dotalis tūc tenet iuramētū iure can̄. non iure legum ſi iurat ꝓhibitus aliena re. qꝛ ꝯtra legem vel p̄ter legem ſit vt. sͣ. dixi. Si v̓o ꝯͣhit alius etiam iure legum tenet iuramētum de vſur. cum vir p̄diuꝫ. facit qd̓ no. Iac. de are. in. l. dotalem. ſo. ma. Sed ꝗd ſi lex vtit̉ verbis ꝓhibitiuis directis in ꝑſonam non in rem. v̓bi gratia mādat ꝙ nullus ꝯͣhat cum femina vel mi nore niſi ſub certa forma vel ꝓhibet ipſi mulieri ne ꝯͣhat an tūc teneat iuramentum. dicit doc. meus ꝙ non. qꝛ qui ꝯͣhit peccat mortaliter extra de maio. ⁊ obe. c. ij. ⁊ no. In no. extra de ꝯſue. in rubrica ad fi. ibi vide pro ⁊ ꝯͣ. ⁊ nō tꝫ iuramētum interpoſitum ſuꝑ obſeruatione peccati mortalis ẜm eū. Et inducit pro ſe. qꝛ mulier iurat primo non alienare poſtea alienat cum iuramēto. ꝙ non tenet ſecundum iuramētum. qꝛ non pōt obſeruari ſine peccato allegat Hoſti. ⁊ Io. an. in. c. licet de iureiur. li. vi. Et idem te net ſpec. in ſpe. de emp. ⁊ vēdi.§. tertio loco. v̓. ⁊ no. gn̓ale conſilium. ⁊ v̓. verum ſi res ⁊ ſe. Sed lꝫ opinio iſta aures mulceat tn̄ falſa videtur. nam lex que vſuras ꝓhibet certum eſt ꝙ v̓ba ꝓhibitiua dirigūtur in ꝑſonam fenera toris ⁊ tn̄ iuramētuꝫ tenet ⁊ ideo reddi dꝫ vt extra eo. c. debitores. Item ſi v̓ba ꝓhibitoria ſunt directa in ꝑſonaꝫ iurātis. vt qꝛ ꝓhibet mulierem ſe obligare. non eſt veruꝫ ꝙ mulier ſe obligādo incurrat peccatum. qꝛ lex eſt edita in ſuum fauorem. vnde lꝫ non ſeruet legē tn̄ non peccat mortaliter qꝛ licitum eſt ꝯtēnere ꝯſilium. l. is qui de rei ven. ⁊ ꝓprium fauorem. ſi licitum. ergo non eſt peccatuꝫ vn̄ iſta diſtinctio ſua eſt truffa ⁊ rō ſue diſtinctionis eſt fal iii ſa. Argumētum etiam quod inducit non ob. nec puto ve nū drum ꝙ ſecūdum iuramētumᵇ non teneat lꝫ ꝑiuriuꝫ incur tū rat̉ qꝛ magis equum eſt ſeruari ſecūdum iuramētum qd̓ tulic eſt p̄ſtitum deo ⁊ ꝓximo qͣꝫ primum qd̓ eſt preſtitum ſoli qs deo ad circūuentionem ꝓximi cum quo ꝯtrahitur. alias in aperta eſſet via fraudibus contra legem. C. ad vell. ſi ſiue ca de rei ven. in fundo cum ſi. vn̄ dico ꝙ ſi is cū quo ꝯͣhitur ac ignorat de pͥmo iuramēto. ſecūdum iuramētum eſt ſeruā dum. C. de cōdi. ob cau. ſi repetēdi. jͣ. de ꝯdi. inde. l. qd̓ ꝗs ⁊. l. ſi non ſortem.§. qui filio. eo. ti. jͣ. de actꝭ. emp. l. i.§. i. C. ad macedoni. l. zenodorus. Si aūt ſcit ſibi imputet ⁊ in hoc caſu pōt ſaluari opi. Hoſti. arg. jͣ. de inſti. ſed ⁊ ſi pu. .§. p̄ſcribere cum ſimilibus. Iuxta p̄dicta ſigno hāc qōnē quā diſputauit Ia. de bel. lege peruſina cauet̉ ꝙ filiuſfami. non poſſit ꝯͣhere ſine exp̄ſſa licētia patris nec minor ſine licētia curatoris vel duoꝝ ꝯſanguineoꝝ. ⁊ ꝙ ꝯͣctus factus non teneat. querit̉ an iuramētuꝫ faciat valere ꝯtra ctum p̄dictuꝫ factum non ſeruata forma ſtatuti. Qui. d. Iaco. ſic ſoluit dicens ꝙ aut filiuſfami. iurauit. Aut minor. Si filiuſfa. eo caſu iuramētum non dat nec dare poteſt robur ꝯͣctui. tum qꝛ principale non tenet. ergo nec ac ceſſorium. tum qꝛ principale non veſtit̉ a ſuo acceſſorio. vt. jͣ. de vul. ſub. l. in pupillari. ⁊ de iure codi. l. qd̓ per manus. Tum qꝛ ſacramētum videtur eē ꝯtra bonos mores. qꝛ ſepe filij onerati ere alieno vite parētum inſidiarent̉ ⁊ materia peccati malis hominibus p̄ſtaretur. vt inſti. ꝙ cū eo.§. pe. ad mace. l. i. in pͥn. ⁊ ideo ſacramētum non eſt ob ligatorium nec cōfirmatorium vt in. c. non eſt obligatorium. ⁊ de le. i. l. ſi ꝗs inquil.§. fi. cū cōcor. Si autē minor iurauit. aut loquimur de iure ciuili. aut de iure canonico. Si de iure ciuili eo caſu ſacramētuꝫ non dat robur nec vi res cōtractui. eſt rō manifeſta. qꝛ dicta lex iubet ſolēnitatē adhiberi ⁊ ꝓhibet fieri ꝯͣctuꝫ ſine ea ſolēnitate. ⁊ progre ditur vltra annullādo ſi nō interueniat ea ſolemnitas ergo videtur per d. l. eē remota oīs alia ſolēnitas etiā ſacra mēti vt ſupra ꝓbaui ⁊ videtur derogatū eē auc. ſacramē ta puberum. qꝛ cuꝫ hec lex ſit ei ꝯͣria qd̓ patet. qꝛ annullat ꝯͣctum. ⁊ auc. p̄dicta cōfirmat. ergo auc. tollitur ꝑ hanc legem municip. ei ꝯͣriam vt. l. oēs populi de iuſti. ⁊ iur. ⁊ .C. de eman. lib. l. i. Primum aūt ſacramētū cōfirmat cō tractus qui per legem cōmunem non valent. ſed ꝯͣctus alios non cōfirmat quos lex huius ciuitatis generaliter annullat ⁊ infringit. Iteꝫ dicta auc. non dat auctoritateꝫ generaleꝫ ſacramēto. ſed in cōtractibus factis ſolummo do a pubere. ⁊ ideo ſacramentū interueniens in ꝯͣctu facto cōtra legem non pōt regulariter dare robur ꝯͣctui vt d. l. nō dubiū cum cōcor. Cum igitur ſacramentūnon ſit magne auctoritas de iure ciuili īmo eſt debilis effectus niſi in oꝑis ⁊ ad lites decidendas ⁊ per auc. non efficiat̉ magne auctoritatis. ergo in caſu noſtro ſacramētum non pōt dare robur ꝯͣctui cuꝫ annulletur ꝑ. d. l. Si v̓o loqua mut de iure canonico eo caſu nulla eſt dubitatio ꝙ ſacra mētum dat robur ꝯͣctui. qꝛ dicta ſolēnitas de licentia ad hibenda ſtatuta fuit in priuilegiū ⁊ in fauorem minoris. ⁊ ideo ſacramentū dat robur cōtractui ⁊ cōfirmat cōtra ctū de iureiur. cū cōtingat. iſta ſunt v̓ba ad lr̄aꝫ. d. Ia. de de bel. ⁊ adde qd̓ no. C. de bo. que lib. l. fi.§. filiꝰ aūt. ⁊ qd̓ no. Inn. extra. c. cuꝫ cōtingat. vbi dicit ꝙ nūqͣꝫ iuramētu debet ſeruari exquo v̓git in p̄iudicium tertij. dic vt ibi de hoc per Inno. Sed pone minor p̄dictus ſine licētia ꝑſo narum a ſtatuto reꝗſitarū cōtraxit ꝑ inſtr̄m guaretigie ꝙ hꝫ paratam executionem ex forma ſtatuti. ipſe opponit ꝙ nō fuit ſetuata forma ſtatuti. in cōtrahēdo. ep̄s v̓o mā ADDITIO. d ¶ Secūdū iuramētū. ſed nūꝗd iuramē tu ꝯͣ iuramen tum iuranteꝫ liget vide abū de. d. Ia. may. in.§. itē ſi ꝗs car. li. inſti. de

Repetitio. l. Iuſiurandum. ADDITIO. a ¶ Inter vi. ⁊ vxo. an aūt regl̓r donatio īter iſtos vale at vide. d. Ia. may. in.§. fue rat car. ciiij. in ſii. d̓. actio vbi oīa ellegantiſ ſime. b ¶ Iuſtitia. adde Fely. in rū. eo. ti. de iu. iur. ⁊ adde h̓ qd̓ dictū fuīt ad hoc. sͣ. e. l. c ¶ Propter iuramētū. add̓ fely. ī. c. ſi di Repetitio. l. Iuſiurandum. dat iudici ſeculari ꝙ iuramētum faciat obſeruari. querit̉ ꝗd iuris. Et videt̉ ꝙ ep̄s non poſſit hoc p̄cipere. Nā ipſe iudex nō eſt ille ꝗ iurauit ⁊ eſt ꝑſona layca ⁊ extra iuriſdi tionem eccleſie. ergo nō pōt ſibi quicqͣꝫ mādari. nā in ſua iuriſditione tꝑali ſuꝑ qua mādatū ſit ipſe maior eſt quaſi papa. vt no. jͣ. man. ap̄. euꝫ ergo ⁊c. vt. l. extra territoriū. Preterea iſte iudex habet iuriſditionē a ſtatuto non a ca none ergo nō poteſt eum exercere niſi quatenus ſtatutuꝫ vult non quatenus vult canon. Preterea iſte iudex iura uit ſeruare ſtatutum qd̓ tenet in foro ſuo. ſeruet ergo ſtatutum. nam ep̄s non pōt mādare id per qd̓ iudex incurrat peccatum ſeu periurium. Preterea iſta executio eſt ꝓ pria prouiſio legis municipalis exorbitās a iure cōmuni cano. vel ciuili. ergo ep̄s non pōt in ea vbi ſtatutum nō ꝓ uidet ꝓuidere. ſed cōtra ideſt nam liberum eſt ſtatuto refrenare qd̓ cōdidit ⁊ reſtringere de in litem iur. l. in actio nibus.§. plane. In ꝯͣriū facit vt extra de pac. c. ij. ⁊ de excep. c. fi. lib. vi. So. aut ſtatutum adimit iuriſditionem iudici. ⁊ tūc iudex non pōt cogi. qꝛ in hoc nō eſt iudex ſed pͥuatus. l. ij. de penis. l. ſi quis filio.§. antepe. de iniuſto te ſta. Aut non adimit iuriſditionem ⁊ tūc aut ep̄s mandat ꝙ exequat̉ in forma ſtatuti ⁊ ibi non pōt qꝛ de iure alieno p̄cipere nō pōt ſi vſufru. pe. l. vti frui.§. i. aut ꝙ faciat ſeruari iuramētuꝫ ordine iudiciario. tūc pōt per dicta. c. ⁊ facit qd̓ no. papa in. c. i. de peni. ⁊ remiſ. in cle. Sed nūquid eſt dare aliqd̓ remediū vel modum ita ſtatuendi ꝙ etiam de iure canonico non teneat iuramentum minoris. Rn̄. ꝙ ſtatutum interdicat bonis ipſi minori ſaluo ⁊ excepto ſi ꝯͣheret cum auctoritate curatoris vel conſanguineoꝝ vel aliter ꝓut ſtatutum vult. nam certum eſt ꝙ lex pōt interdicere bonis vt. l. imꝑator ad trebe. ⁊. l. in qōne teſtamēti. C. de ſen. paſẜ. ⁊ tūc non valet iuramētuꝫ. qꝛ qui iurat non habuit adminiſtrationem vt no. Iac. de are. in l. qui hꝫ de tutel. ⁊ ꝓbat̉. jͣ. e. iuſiurandum qd̓ ex ꝯuētione .§. in rōne lr̄e. ⁊. l. tutor.§. ꝓdigus. ¶ Secūdum remedi um eſt ꝙ ꝓhibeat iurari ⁊ mādet iuramētum non ſerua ri. qꝛ ꝓhibitio excuſat a ꝑiurijs ⁊ a mora. jͣ. de lege cōmi. l. fi. ¶ Tertium remediū eſt ꝙ ſtatutum faciat recipientem non capacem. nam tūc impedimētum iuris excuſat a ꝑiurio ar. sͣ. qui ſatiſ. cog. l. fi. Sic nō incurrit ꝑiuriū pre latus qui iurat dare reꝫ eccleſie. nā iuris impedimentū ex cuſat. C. de ſacroſan. eccle. l. iubemus.§. yconomu5. argu. jͣ. de cōdi. ⁊ demon. l. meuius. ¶ Quartū remediū eſt ꝙ ſtatutum fingat dolo iuratum ⁊ ſimulatum. nā ſicut ſnīa hoīs ſuper ſimulatione lata facit fidem ꝙ non eſt ꝯͣctum periurium. C. plus vale. qd̓ agit̉. l. emptione. ſic ſnīa legis que facit fidem inter ſubditos etiam in foro eccleſiaſtico vt no. in. l. ex ea. de poſtu. ⁊ facit de excep. c. fi. li. vi. Sed nunꝗd vbi ſtatutum reꝗrit licētiam ſufficiat ratihabitio. Et dic ꝙ non. qꝛ eſſet ordo iuris ꝑuerſus. vt no. papa in cle. i. de foro cōpe. ¶ Iuxta p̄dicta ſigno aliā qonē vtrū vl. donatio inter vir. ⁊ vxo.ª vel inter patrem ⁊ filiū iuramē iūt qo to interueniēte ſit reuocabilis. an v̓o irreuocabiliter tene ale at. Et dico aut eſt iuratum ſimpliciter. aut eſt iuratum nō ſa. reuocare. pͥmo caſu tenet donatio ſed reuocari pōt ſicut ue donatio cauſa mortis. nam iuramētum ſimpliciter ꝓlatū .in intelligit̉ ẜm naturam ꝯͣctus. l. ſi ſtip.§. vtruꝫ. jͣ. de vſuris tiſ ⁊ de dam. infe. l. dāni infecti. ꝗdaꝫ. v̓. ⁊ ꝙ in ſtipulatōe. ⁊ in dubio non videt̉ ꝗs ſe arctare niſi quatenus hꝫ neceſſe ⁊ quatenus importat act. qui gerit̉ de pig. ac. l. ſolutaꝫ.§. 15 iij Pe. Rn̄. vnde ſi ꝯͣctus eſt reuocabilis. videtur iuratum re iu. uocabiliter tn̄. ſi aūt eſt iuratum non reuocare dico ꝙ re e h uocari non pōt qꝛ eſt ius queſitum de do. cau. mor. l. vbi uit ita donat̉. ⁊ facit qd̓ no. jͣ. de cōdi. ob cau. ſi pecuniam in .l. prin. in gl. parua que dicit. vt qꝛ iurauit. ⁊ sͣ. ꝗbus ex cau. ter ma. l. in eadem. Non ob. qd̓ no. in. c. vlt. de ꝓcur. li. vi. qꝛ d ibi non erat ius queſitum. nam ꝓcur. eligit̉ vt merus midiʳ niſter non vt cōmodum ſentiēs ⁊ ideo reuocari pōt iura o. mēto non obſtāte vt ibi no. ¶ Iuxta p̄dicta moueo aliā le. xe. q. quidam fecit pacem cum inimico ſuo bānito ⁊ per iuramētum vallauit. deinde pacem fregit querit̉ vtrum oc caſione iuramēti intelligit̉ obligatus ad penaꝫ pacis ruꝑte. ⁊ videt̉ ꝙ ſic. qꝛ etiam hoſti ſeruāda eſt fides. xxxiij. q. ij. noli. ſed iſtud iure poli non iure fori. In cōtrariū qꝛ tale iuramētum eſt cōtra ius publicum. ergo nō eſt ſeruā dum. Item hoſti fides ſeruanda non eſt. l. i.§. non fuit de dolo. niſi data ſit per ducem belli. l. ꝯuentionum de pact. So. aut eſt talis bānitus qui non pōt offendi. ⁊ tunc ſine dubio pax rupta eſt qꝛ cum bānito pōt fieri pax. l. ſi tibi mādauero.§. is cuius bonis man. de mino. l. papi. exuli. aut eſt talis bānitus cui eſt indictum bellum licite defenſionis propter ſuum delictum. ⁊ tunc aut eſt publice indictum ⁊ ſic iſte eſt hoſtis ſue ciuitatis vt. l. illicitatio.§. qd̓ illicite de public. ⁊ poteſt impune offendi ⁊ huic iuri non pōt renūciari. qꝛ eſt ius publicum qd̓ verſatur in ma leficijs puniēdis vt. l. eum.§. qui defici. de capi. di. l. ex fa cto.§. ex facto ad treb. per Iac. de are. aut bellum non eſt publice indictū ſed priuatuꝫ puta ꝙ ſuo īnimico liceat eum occidere non alij ⁊ tunc iſte non eſt p̄ciſe hoſtis ſue ciuitatis ſed ſui inimici. ⁊ ideo ſublata inimicitia per pacem iam offendi non pōt. qꝛ ceſſat cauſa. l. iij. in fi. de adi. le. Item qꝛ hec lex eſt priuata ⁊ legi priuate bn̄ pōt renū ciari de pac. ſi vnus.§. pactus. ⁊. l. ſi tibi.§. quedam actio nes. ⁊ fuit qd̓ diſputata per Oldra. ⁊ Iaco. de bel. Ray. de for. ⁊ Bar. de ſaxo ferrato. tn̄ qd̓ dixi ꝯtinet auctoritatem. Qn̄qꝫ iuramētū impugnat̉ rōne iurātis ⁊c. conſiderandū eſt ꝙ iuramentū debet habere tres comites.ſ. ve britatem iudiciū ⁊ iuſtitiamᵇ. xxij. q. i. ⁊ iurabat. ⁊. q. ij. ani maduertendū. ⁊. q. iiij.§. qd̓ aūt. ⁊ not. C. de nup. auc. qd̓ eis. debet igit̉ iuramentū continere veritatem in re qn̄ iu rat̉ ſuper re. ⁊ in tempore qn̄ iurat̉ ſuꝑ tempore. ⁊ in affe ctione qn̄ iurat̉ de affectione. ⁊ in credulitate ſiue cōſcien tia qn̄ iurat̉ de credulitate ⁊ conſciētia. Sed nūꝗd pars q̄ iurat de veritate interrogata cogit̉ reddere cām ſui iuramenti ⁊ dic ꝙ non. vt no. Inn. extra de iura. calu. c. cū cauſam. Sed nunꝗd ſi iuro hodie. x. carthagini dare ſū ꝑiurus. qꝛ dare non poſſū videt̉ ꝙ non. qꝛ iſtud iuramen tū non habet eſſe. nec formaꝫ eſſe. igit̉ non obligat. l. ſi ꝗs leg. de fal. nam cum impoſſibile iurat̉ ⁊ error exprimitur vt inſti. de v̓b. ob.§. loca. ¶ In cōtrariū ꝙ lꝫ non cōmittat̉ periuriū ꝓpter impoſſibilitatem p̄ſtatiōis tn̄ die āmo ta niſi ſoluat̉ tꝑe debito periuriū incurrit̉ de leg.i. ſi mihi ⁊ tibi.§. ſi ꝗs ſeruos loca. inſulam.§. i. So. ſi iurat̉ ſuper cōtractu ſtricti iuris non tenet iuramentū. qꝛ cōtractus ē nullus. ſi ſuper bone fidei vel quaſi bonefidei ſic. qꝛ angu ſtia tꝑis tunc non vitiat vt no. Cy. jͣ. de eo qd̓ cer. lo. l. iij.§. ſi ꝗs ita in addi. vel dic ꝙ vbi eſt iuratū nunqͣꝫ nocet arctatio tēporis. qꝛ ſi non valet qd̓ ago vt ago valet vt vale c re poteſt ꝓpter iuramentūᵉ. l. cum pater.§. filius matreꝫ de leg. ij. Et hoc qn̄ difficultas eſt exp̄ſſa in contractu. Si aūt emergit ex accidenti poſtqͣꝫ cōtractus tūc non vitiat vt no. in dicto.§. ſi ꝗs ſeruos. facit. l. ceſar. de public. Sed nūꝗd de conſcientia ſtat̉ ſimplici verbo vel etiaꝫ ſacramē to: Rn̄. aut loꝗmur in foro penitentiali. ⁊ ſtat̉ ſimplici v̓ bo. vt no. Inn. de iu. nouit. aut ī foro ꝯtētioſo ⁊ tūc refert. aut loꝗmur in his que cōmiſſa ſunt alicui ad cōſcientiaꝫ ſuā a iure ⁊ ſtatur eius dicto. vt in. c. ſtatutuꝫ.§. aſſeſẜ. de reſcrip. lib. vi. Aut loꝗmur in his qͥ non ſunt ſibi cōmiſſa. ⁊ tūc refert. aut id de quo querit̉ eſt abſtractū ab omni genere probationis ⁊ tūc ſtat̉ ſacramēto. l. non omnes §. a barbaris de re mili. ⁊ qd̓ no. per Iac. de are. in. l. pro herede de ac. here. Aut eſt aliꝗd p̄ſumptum a iure vt bo na fides. ⁊ tūc ſtat̉ ſimplici v̓bo de adulte. ſi adulteriū cu inceſtu.§. ideꝫ pollioni. no. inſti. de ac.§. alie. aut non eſt pͥ ſumptuꝫ a iure ⁊ tūc non ſtatur ſimplici v̓bo nec etiam iu ramēto. ſed debet aliter cōſtare. l. vlti. quēadmodū ſerui. amit. l. i. de iti. actuqꝫ priua. de furtis inter omnes.§. re cte. ⁊ facit qd̓ no. Inno. extra de eo ꝗ fur. or. ſuſcepit. c. in notuit. debet iuramentū continere iudiciū. ꝗdam ſūt ꝗ cō ſenſu carent. vt infames furioſi amētes dormiētes freneantes

Repetitio. l. Iuſiurandum. ticantes ⁊ vehemēter ebrioſi ſi iſti iurant. qꝛ ad verbū nō accedit cōſenſus non eſt iuramentū. nam vbi deeſt cōſenſus ⁊ ſonus v̓bi adeſt virtus legis abeſt de re. iur. in nego cijs cōmo. l. i. in fi. ſi cer. pe. ſi a furioſo. xxij. q. v. per priui. j. e. qui iuraſſe. ⁊. xxij. q. iiij. vnuſꝗſqꝫ. hinc eſt ꝙ iuramentum ſimulatum non eſt iuramentū. qꝛ deeſt conſenſus vt no. C. plus valere qd̓ agit̉. l. emptione. Item iuramentuꝫ relatum ad aliud ſi in termino illo ad quem eſtr elatum non obligat qꝛ deeſt conſenſus. C. plus valere qd̓ agit̉. l. fin. ⁊ xxxij. q. v.§. inter obijcit̉. Quidam ſūt ꝗ non carent penitus conſenſu vt pupilli poſt infantiam tamē eoꝝ con ſenſuꝫ non eſt ſanus. qꝛ non habent ſanū conſiliū propter etatis teneritatem ⁊ iſtoꝝ iuramentū cenſet̉ indiſcretū ⁊ abſqꝫ iudicio rationis ⁊ ideo eos nō obligat. jͣ. eo. ꝗ iuraſ ſe. Quid ſi pupillus iurauit in contractu ſe adultū ⁊ non venire contra an iuret ſi eſt doli capax. dicit Guil. ꝙ ſic a in dicta. l. ꝗ iuraſſeᵇ. pro hoc facit qd̓ not. in. l. de etate in prin. de interroga. actꝭ. falſum eſt quo ad robur cōtractuſ ſed bene tenet̉ ex dolo. l. iij.§. i. cōmo. ⁊ qꝛ lex d̓ pubere lo ꝗtur in auc. ſacramēta puberum. ergo ⁊ ēt. l. ſi v̓o.§. de vi ro. ſol. ma. Et qꝛ ſpāle eſt in oꝑis. ergo in ꝯͣriū eſt ius cōe l. fi. de liberali cauſa. Quidam non carent conſilio natura li. ſed faciliter capiūtur vt mulieres. tunc puto ꝙ teneant̉ ex iuramento vt minores ſi certiorate ſunt de v̓bo. oblig. ſciendū vero. ⁊. l. ij. C. de de reſcin. ven. per Cy. ⁊ idem te net Ioan. an. extra de emp. ⁊ ven. cū cauſa in nouella vbi omnino vide. ⁊ plene ibi de hoc tractat̉. vel dic ꝙ in renū ciando eſt opus certioratione in ꝯͣhendo non. ar. de vſufru. item ſi fundi.§. i. ⁊ de pig. ac. l. tutor.§. i. arg. cōtra de iudi. l. ij. in prin. ⁊ ibi dicit̉ ꝙ non intelligit̉ conſentire ex certa ſciētia. Quidaꝫ alij non carēt conſenſu nāliter ſed ciuiliter per interdictionē bonoꝝ ⁊ iſti non obligātur iura e mento. qꝛ adminiſtrationem non hn̄tᵉ vt no. Iac. de are. in. l. ꝗ habet de tutel. facit. jͣ. e. l. tutor.§. ꝓdigus. ⁊ qd̓ no. .C. vnde vi. l. ſi ꝗs in tantā per accur. Quidam ſunt ꝗ hn̄t aī motū ⁊ iudiciū perfeētū tamen temere ⁊ indeliberate iurant. Iſti ſibi imputēt. qꝛ ſua culpa per effuſioneꝫ ſer monis impromptū inducūt ꝑiculum. Debet tertio iuramentū ſe conformare iuſtitie.ſ. diuine naturali iuſtitie pu blice honeſtati ⁊ iuſtitie poſitiue. Si autem ſe difformat ab iſtis ꝗd iuris ſit ſuꝑius examinaui. ⁊ ideo non repeto. Adde tamen ꝙ iuramentū qn̄qꝫ eſt turpe. tunc non valet qn̄qꝫ turpiter preſtitum tūc valet de iure canonico. qꝛ edi ctū pretoris non tollit iuramentū prout eſt alterius iuriſ ditionis ⁊ euictionis qͣꝫ ſecularis iuriſditionis. vnde edi ctū pretoris in qd̓ metus cauſa non pertinet ad iuramentū vt no. Inn. exͣ qd̓ metus cā. ad aures. vbi omnino vide. ¶ Nūc de ſexta principali q̄ſtione qua querit̉ ꝗs eſt effe ctus iuramenti videndū occurrit. ⁊ do talem regulam ꝙ omne iuramentū validū producens effectum ad quem ordinat̉ ſeruandū eſt. qꝛ iuramentū in forma. vn̄ ꝗ promi ſit ſoluere non poteſt opponere exceptionē dolo facis qd̓ petis qd̓ reſtituturus es extra eo. debitores. compenſare etiam videt̉ non poſſe vt ibi. arg. contra de cōdi. ⁊ demō. iul. de digrac. pig. l. ſi debitor. So. aut iſta exceptio venit ad infrigendū ip̄m iuramentū ẜm intētioneꝫ partiū ꝯſide ratꝭ. tunc loꝗtur. c. debitores. ſi aūt ex alia cauſa non vſu raria obijceret̉ ibi cōpenſantio bene poſſet fieri ⁊ eſt ſimi le. jͣ. de condi. indebi. l. interdum. ⁊. l. cum is.§. i. ⁊ ibi no. Vel ſubdiſtingue in hoc ſecūdo membro ꝙ aut cōpenſa tio tantā vtilitatem affert creditori tanqͣꝫ ſolutio. vt qꝛ cō penſatū debitū erat naturale ⁊ ciuile ⁊ tunc admittet̉ cōpenſatioᶠ qꝛ creditoris non intereſt. aut non affert tantaꝫ vtilitatem vt qꝛ obijcit̉ cōpenſatio de debito naturali tm̄ ⁊ tūc non poteſt opponi cōpenſatio ꝓpter iuramentū qd̓ plene obſeruandū eſt nec debet creditori adimi cōmodū efficacie ſue obligatiōis que efficacior eſt qͣꝫ ea ex qua op ponit̉ cōpenſatīo de ver. ob. l. ſi pupillus. ¶ Quero vtrū g ex iuramēto deciſorio oriat̉ actioᵍ actori. Secūdo an ex iuramento deciſorio oriat̉ actio reo. ¶ Super p̄ma qōne dices tu ꝙ eſt caſus. C. e. actori. In ꝯͣriū ſi oritur actio ex iuramēto. ergo non orit̉ ex cauſa veteri. lex dicit ꝯͣriū jͣ. e. ſi duo.§. ſi ꝗs. Sol. vt plene no. per glo. ⁊ Dy. inſti. d̓ actꝭ.§. item ſi ꝗs poſtulante. ſed Inno. videt̉ dicere ꝙ ali qn̄ iurat̉ ſuper iure tūc ex iuramento oritur obligatio ⁊ actio. aliqn̄ ſuper mero facto. ⁊ tunc actio oritur ex illo facto p̄ſumpto ꝓbato per iuramentū non aūt ex iuramen to. ita no. Inno. extra qd̓ metus cauſa. c. fi. ⁊ idē tenet oldra. ¶ Sed cōtra hoc op. Si iuramentū iſtud veterem cām ſufficienter ꝓbat ergo agitur directa actione ex cauſa veteri. vt. jͣ. de vſuris cum de in reꝫ verſo non vtili. Rn̄. iuramentū importat improbationeꝫ cui eſt annexa quaſi fictio. qꝛ. l. fingit ꝙ ita ſit ita ꝙ iſta ꝓbatio trāſit in fictio nem iuris. ⁊ ideo non recipit ꝯͣriam ꝓbationem. Ex iſta fictione dicit lex ꝙ actio vtilis eſt qꝛ oīs actio vtilis regu lariter eſt ex fictione. vn̄ hec lex fingēdo ꝯͣctū facit ex dati auo vt ita dicto cōtractu agi poſſit ⁊ qꝛ ex datiuo ⁊ ficto ravtili actione agi oportet caueat ſibi agens. qꝛ non debet dē ſolum agere ex veteri cauſa ſed debet auctoritate cauſe im ca. iuramentū ip̄m deducere in libello ad actionem fundan ix dam. alias enim egiſſe videtur directa vt. l. i.§. ꝗ in perpe artuū ſi ager vec. vel emphi. pe. forte ſuccūberet in actione me ꝓpoſita inutili ſuꝑ qualis cōteſt. non eſt. non pōt iudica ⁊r. re de euictꝭ. minor.§. i. de īſtito. habebat. de pac. dotali. l. beblius marcellus. Sed nunquid ſicut ex iuramento for mi oritur actio formis in ꝑſonali ſic in reali. dic ꝙ ſic. jͣ. e. ſed ⁊ ſi poſſeſſori.§. ſi cum de hr̄ditate. Sed nunquid ex ſnīa formi oritur actio ex eo ꝯͣctu ſicut ex iuramento dic ꝙ nō ẜm Guil. vt ipſe no. ibidem. ⁊ probatur ex notatis de excep. rei iudi. duobus. Et facit. jͣ. de ꝯdi. ob cauſam. l. pe. vbi patet. quod enim non dr̄ per ſnīam ⁊ ꝑ acta cauſe ſed per iuramētū bene dr̄ cōſtare de crimine vt. jͣ. e. euꝫ ꝗ. ⁊ facit. C. de arbi. no. in arbitris.§. i. Sed nunꝗd ex alijs ꝓbationibus oritur actio ſicut ex iuramēto dic ꝙ nō vt no. Accur. in. d.§. ſi cum de hereditate. qꝛ in iuramēto eſt quaſi ꝯͣctus. jͣ. de pecul. depoſi.§. i. in alijs probationibus nō eſt ita. ¶ Suꝑ ſecūda qōne qͣ q̄ritur an ex iuramēto deciſiuo oritur actio reo ⁊ videtur ꝙ ſic. vt. jͣ. e. ſꝫ ⁊ ſi poſ ſeſſori.§. ꝓinde. Preterea reus agere pōt ad ſilentiū im ponēduꝫ actori de fideiuſ. ſi ꝯtēdat. no. de lib. le. aurelius .§. cētum. ¶ In ꝯͣrium. qꝛ non eſt in poteſtate reorū age a re vt. l. pure in fi. de excep. doli. Item factum ad excipien P dū actionem non parit. C. de trāſ. ſi pro fundo. vnde teſteſ ꝓ recepti ad excipiēdum non valēt ad agendum vt no. In b no. de teſti. ſignificandū. Aliqn̄ ius excipiendi ꝯuertitur de in ius agēdi de cōdi. inde. ſed ⁊ ſi me putem cuꝫ.§. īter. ⁊ l. qui exceptꝭ.§. ſi pars. Sed iſtud eſt ſpāle ꝓpter equita tem ſuꝑuenientis caſus. jͣ. de condi. inde. nam natura. jͣ. de ꝯdi. ſine cauſa ſi fullo. breuiter qn̄qꝫ actus eſt indifferens ⁊ eque potēs ad agendum ⁊ excipiēdū tunc ex eo oritur fi actio ⁊ exceptio de lib. le. l. quod mihi. Aliquando eſt in 1 a differēs ⁊ importās ad agēdum. tunc valet ſolum ad ex cipiēdum de pac. iuriſgen.§. quinimmo. Sic ī ꝓpoſita. q. nam ſi iuratur in perſonali nō parit niſi excep. reo. Si in reali diſtinguitur vt. l. ſed ⁊ ſi poſſeſſori. Aut parit ſeu iu rat negāteꝫ illius non eſſe. ⁊ per hoc nullum ius accreſcit iuranti niſi ius excipiēdi. aut affirmantem ſuaꝫ eſſe. ⁊ tūc qꝛ indifferenter ſe habet dn̄ium ad agendum ⁊ ad excipi g endū oritur exceptio poſſidenti ⁊ actio nō poſſidenti. vt q in.§. ꝓinde. ⁊ ſi q̄ritur an durāte poſſeſſione ſit nata actio 1 poſſeſſori dico ꝙ eſt nata tn̄ non pōt exerceri vt no. Cy. ī iu l. i. C. de alie. iudi. ⁊ Dy. in. c. pro poſſeſſore. lꝫ contrano. m C. de here. ven. l. fi. ⁊ facit de rei ven. ſi culpa. hoc non eſt vt expeditum. non tn̄ ꝓſequor qꝛ non eſt noſtra materia hic. 1 qͣ ¶ Quid ſi reus ꝯuentus rei ven. ꝓbat ſe dn̄m aliter qͣꝫ ꝑ ce iuramentū an iudex pōt eum ꝓnunciare dn̄m. dicit Inn. fii ꝙ ſic. extra de reſt. ſpō. ex cōqueſtion̄. alibi tenet cōtra de io ꝓba. lꝫ cauſam. ⁊ illud tenet Hoſti. qꝛ ſuꝑ dn̄io rei nō eſt h lis cōteſtata nec eſt petitum ꝓnunciari ꝙ reus ſit dn̄s. ⁊ ad hoc facit. jͣ. cōmo. l. in rebus in fi. ⁊ quod ibi no. ꝑ guil. Bal. ſuꝑ. ij. ff. veteris. g ij d ¶ Qui iuraſſe. vide ibi dē do. alex. de imo. ⁊ pau. d̓ ca. in ꝯſi. cxxx ix. ⁊ adde fra. are. ī. l. ſi quis maior. C. de tranſac. ¶ Non hn̄t adde bar. cepo. ī ſin. verſi. cxxiij. ⁊ paul. de ca. in. l. habeo.§. filia. ff. de pac. f ¶ Cōpenſa. tio. adde do. alex. in conſi. xci. ij. ꝑte. g ¶ Actio. ſꝫ quare iuramē tū deciſorium ꝑit actionē ⁊ iuramētū per miſſoriū non vid̓ eūdē bal. in aucͣ. iuxͣ. ſa cramenta. vi. col. de pac. in fin. vbi dic̄. ꝙ iō eſt qꝛ illud hꝫ vim rei in

Repetitio. Inſinvadl ADDITIO. a ¶ Secūda qōne. de q̄ſito iſto vide ī ter minis. d. Iaſ. may. in.§. iteꝫ ſi ꝗs car. lv. ī ſti. de act. vbi oīa neceſſaria ab eo luculen tiſſime adducuntur. titio. ¶Iunui andum. Iſta qō eſt multum ardua ⁊ verſatur inter hos excelſos doc. quam alibi pertractaui. Adde qd̓ no. Inno. extra de offi. ⁊ po. iu. dele. c. cuꝫ cōtingat. ⁊ vide qd̓ no. C. vti poſ. l. i. in glo. p̄cario tenet in fi. ¶ Suꝑ ſeptima qōne de rela xatione iuramenti. Formo duas qōnes. prima an abſenti ⁊ ignorāti poſſit ſacramentum relaxari per creditorem vel per priuilegium vel per legem. Secunda an ſtatuto deſtructo videat̉ deſtructum iuramentum interpoſitum ſuper eo. Suꝑ prima qōne non videt̉ dubitanduꝫ ꝙ per legem ⁊ per priuilegium qd̓ eſt lex priuata poſſit queri li beratio a vinculo ſacramēti abſenti ⁊ ignoranti. nam acquiſitio iure legali fit abſenti ⁊ ignorāti de condi. ob cau z ſam ſi pecuniam.§. ſi ſeruum. de cōdi. ⁊ demon. multuꝫ in tereſt. de cōceſ. p̄ben. qꝛ cūctis. de le. ij. cum pater.§. ſurdo de pig. ac. l. ſolutum.§. ſolutum in fin.§. vbi dr̄ ꝙ pactum n p̄ſumptum per. l. celebrat̉ etiam inter abſentes ⁊ ignorātes. l. ſi a furioſo. sͣ. ſi certū peta. cōmo. ſi is qui.§. ſi libero. de ac. re. do. etiam inuitus cum ſi. ⁊ facit qd̓ no. Inno. de priuil. accedentibus. ¶ Sed cōtra hoc videt̉ ꝙ iſta acꝗſitio ſit cōmutabilis nō īcōmutabilis. ⁊ per hoc vr̄ ꝙ ſit neceſſaria ratihabitio. vt. l. ſi ꝗs ita hr̄des de ꝯdi. īſti. ⁊. l. ſi ꝗs filiuꝫ.§. i. de actꝭ. here. ſi eſt h̓ non valet ratihabitio ſi ꝗs iurauit aliꝗd facere infra tp̄s ⁊ ei remiſſuꝫ ſit niſi infra illud tp̄s ratuꝫ hēat. l. bonoꝝ reꝫ ra. ha. Ego rn̄deo ꝙ ad ꝑiurium euitādum ſufficit remiſſio lꝫ ignoret̉. l. fi. de cri. expil. heredi. tn̄ ſi poſtea repudiat̉ tale beneficium retro fingetur ꝑiurus de infa. furti.§. i. Non ob. lex bonorū. qꝛ ibi infra tp̄s legale nulla erat facta acꝗſitio. hic ſic lꝫ com mutabilis eēt. sͣ. de vſufru. ſed ⁊ ſi ꝗs ſtipu.§. ij. Preterea in. l. bonoꝝ tertia ꝑſona cui erat per ſucceſſoriuꝫ edictum ius queſitum erat in medio. ⁊ ideo ratihabitio non trahi tur retro. qꝛ omne ius ratificantis erat iam abdicatum ⁊ ⁊ trāſfuſum ex edicto ſucceſſorio. ſecus ſi non eēt tranſfu ſum de ſolu. cum. x.§. i. tunc ꝓcederet ratificatio quo ad fundādum ius retro inceptuꝫ. ſecus ſi nō retro inceptuꝫ. nam tūc retro nunqͣꝫ trahit̉ ſi ius alterius eſt in medio vt l. qui balneum.§. titiam. ⁊. l. potior.§. ſi colonus qui po. in pīg. ha ⁊. l. ſi partem.§. i. quēadmodum ſerui. amit. l. li berto octuaginta de bo. lib. ⁊. jͣ. de pig. actꝭ. l. ij. ⁊ facit qd̓ no. in. l. ſi indebitum rem ra. hab. ⁊ qd̓ no. Guil. de cu. de pig. ac. l. aliena. Preterea in. l. bonorū extincta erat res aliena.i. ipſa ſucceſſio. ⁊ ideo ceſſat ratihabitio vt. l. huic ſcripture in fi. ad. l. aꝗl. hic autē liberatio non eſt extincta ſed viget lꝫ cōmutabiliter vn̄ ſuꝑ ea ꝓcedit ratihabitio ſi cer. pe. l. ꝓinde. ⁊ no. de ac. emp. l. ſi alienum. Sed an per renūciationem vel pactum poſſit queri liberatio iuramēti abſenti videt̉ ꝙ ſic. C. de pac. poſtqͣꝫ liti. extra de pac. cū pridem. de libe. lega. non ſolum.§. ſi liberationis. ⁊ jͣ. eo. labeo dic vt ibi per Guil. facit qd̓ not. sͣ de neg. geſt. l. pō po. in negocijs. ⁊. l. nēſennius apollinaris. nam creditor remittēdo ſtatim deſtruet fundamentum ꝑiurij. ⁊ per ſe ſtare videt̉ de cōſti. pe. iteꝫ illa in prin. de iudi. ⁊ poſt edictum. de ac. emp. ſi per emptorem. Item qn̄qꝫ ꝗs querit exceptionem ex actu in quem non conſenſit de dona. ſi tibi dederim ſi cer. pet. ſi ego. ⁊ ſublato obſtaculo qd̓ eſt in medio prima cauſa ſuum parit effectum per ſemet nō per mediam ꝑſonam vt ſupra de inoffi. teſt. poſthumus.§. ſiꝗs ex his. ⁊ actus cuius ordinatio vel perfectio pēdet ex vno illo ſolo agēte perficit̉ ⁊ ex eo etiam abſenti directo querit̉ ar. sͣ. de iudi. l. ij.§. cōuenire. Et ecōtra vbi actus ē ꝑfectus ẜm intētionem agentium ratihabitio tertij nihil operat̉ niſi ſit eius noīe geſtum de ſen. excō. cum ꝗs libro vi. ſecus ſi imꝑfectus eſt quo ad efficaciaꝫ. C. de rei vend. l. mater. l. iij. qd̓ vi aut clam. de bo. aucͣ. iudi. po. l. cū vnus in prin. hoc eſt generale vbicunqꝫ factuꝫ vnius alteri pro deſt. ſed vbi non alterius factum ſed ſuuꝫ hꝫ prodeſſe ne ceſſe eſt ꝙ actus ſubſtātiet̉ cōſenſu. qd̓ non pōt fieri inter abſentes niſi medio organo interueniēte. l. ⁊ licet de ꝯſti. pecu. ⁊ no. in. l. cōſenſu de ac. ⁊ obli. ⁊ in. l. i. jͣ. de cōtrahē. emp. No. tn̄ ꝙ lꝫ acꝗſitio iuris fiat ignorāti tn̄ acquiſitio facti non ſit niſi medio organo interueniēte vt extra de p̄ben̄. accedens. ⁊ ideo acꝗſitio exercitij non ſit ignoranti. qꝛ exercitium facti eſt. l. quero de eo qui pro tu. l. multuꝫ de condi. ⁊ demon. l. in totum oīa de regū. iur. hinc dicit Archi. ꝙ lꝫ abſens poſſit ꝯſtitui ꝓcur. tn̄ non habet exercitium donec ſit ſibi pn̄tatum mandatum. ita no. Archi. de ꝓcu. c. is qui lib. vi. Argumētum cōtra. sͣ. de iudi. l. ij. §. cōuenire. ⁊ facit qd̓ no. Inno. de re iud. cū bertoldus. in glo. non pōt diffinitiuam. ¶ Suꝑ ſcd̓a qōneª dico ꝙ aut eſt iuratum ſtatutum. aut ꝯtentum in ſtatuto iſta diffe rūt inter ſe. vt diſponēs ⁊ diſpoſitum. vt lex ⁊ res aliqua. vnde aliud eſt iurare ſeruare ſtatutum. aliud eſt ſi ſtatutū diſponit ꝙ tu des mihi. x. marc. ꝙ tu dabis. j. nam pͥmo caſu ſublato ſtatuto deficit iuramētum tanqͣꝫ acceſſoriuꝫ. nec reuocantes tale ſtatutum ſunt ꝑiuri ſi poſtea non ſeruāt id qd̓ ſtatutum diſponebat ar. C. de nuptꝭ. ſi liberta. l. i. in pͥn. C. de lati. lib. tol. C. de edic. di. adri. l. fi. in pͥn. Secūdo caſu ſublato ſtatuto adhuc durat vinculuꝫ iuramen ti. qꝛ ad idem cōcurrūt due obligatiōes. vna ſtatuto. alte ra ex iuramēto. ⁊ lꝫ vna ſit ſublata altera durat de fideiuſ. generaliter. ⁊. l. vranius. ⁊ no. extra de bap. maiores. vnde lꝫ ſit reuocatum ſtatutum faciēdo cōtra iuramentum incurreret̉ ꝑiurium ẜm Pau. qui ita no. in cle. de reg. c. vt ꝓfeſſores ibi vide. Et facit ad. q. de ſtatuto quod ē flo rētie ꝙ nullus rector poſſit reformari ſub pena mille florenoꝝ eccleſie romane applicādorū ⁊ poſſint regimina florentina caſſare ſtatutum. ⁊ tūc non poterit pena committi lꝫ cōtra fiat qꝛ non pōt exiſtere cōditio que reꝗritur ad natiuitatem pene. ſed ſi non caſſarent ſtatutum ſed cō ditionem ſolam vt. l. iij.§. conditio de adi. lega. tunc aut cōditio trāſiuit in ꝯͣctū ⁊ ſola cōditio non pōt tolli in alterius p̄iudicium ar. in. l. fi. de pac. de cōſti. pecu. vn̄ falẜ. de cōtra tab. ſi poſt mortem.§. fi. l. certi cōditio.§. ſi nummos. sͣ. ſi cer. pe. Si aūt eſt ſola legalis ꝓmiſſio tunc cum pendeat ex volūtate ac poteſtate ſolius ſtatuētis conditio iſta adimi pōt ſtante etiaꝫ diſpoſitione. l. iij.§. cōditio de adi. lega. ⁊ eſt regulare ꝙ vbi ex poteſtate ac voluntate ſolius ꝯͣhentis initiatur ⁊ ſubſiſtit ꝙ pōt ꝯͣhere ⁊ penite re etiam in preiudiciū tertij cui quereret̉ ius ceſſante penitētia. l. ij. de ſeruis expor. l. qui rome.§. flauius de v̓bo. ob. facit qd̓ no. Inn. de iureiur. in noſtra. ¶ Super octa ua pͥncipali qōne omiſſis que circa hoc Hoſt. no. in ſumma ſua que ſunt per ſe nota dico addendo ad hoſtiē. ꝙ cōditio tacita eſt duplex. quedā eſt cōditio tacita conuen tionalis. quedam eſt cōditio tacita neceſſaria ⁊ legalis. Et iterum conditio tacita quedam venit ad natiuitatem obligatōis. q̄dam ad natiuitatem liberationis. harum cō ditionum diuerſum eſt officium. nam officium tacite con ditionis que venit ad natiuitatē obligatōis impedit ortū obligationis ſiue ſit cōditio cōuētiōalis de pac. item qꝛ. ſiue legalis. de cōdi. ⁊ demon. l. i. in fi. officium aūt tacite ꝯditionis que venit ad liberādum non eſt impedire ortū actionis ſed ſuſpendere donec exiſtat ortuꝫ liberationis. vt. l. ita demum de arbi. ⁊ ibi no. l. pecuniaꝫ ſi cer. peta. l. pure de excep. do. Iuramētum omneꝫ tacitaꝫ conditionē recipit. l. fi. C. de non nu. pecu. extra. e. quēadmodum. de oꝑis liber. qui libertinus ſiue depēdeat cōditio extrinſecus ſiue ex cōſenſu. vt. l. cōditiones que extrin. de cōdi. ⁊ demon. ⁊ de ver. ob. inter ſtip.§. ſacramēta. Similiter dico de die tacita de v̓b. ob. eum qui certarum. qn̄ dies leg. ced. l. nec ſemel.§. ſi in habitꝭ. ⁊. l. ſeruus.§. pater. Et ſic iuramētum recipit interpretationem tam cōuētionalē qͣꝫ legalem vt extra de cleri. non reſi. ex parte. maxime decla ratiuam vel reſtrictiuam. nam extēſiuam non recipit extra. e. clericis. ⁊ ar. in. c. litteras de reſcrip. in cle. nam ſiue ſtatuta diſponāt ſuꝑ tēpore diſtinguendo tp̄s a tꝑe non porrigit̉ diſpoſitio vnius tꝑis ad aliud tp̄s ſiue ſuper caſi bus teporum. Idem ſimile loꝗtur gl. in. l. i. jͣ. ſolu. mat. ex quo tp̄s eſt adiectum cauſa limitādi ip̄m iuramentum ar. de leg. cū lex. ⁊ de le. ij. ſtatuli. in fi. Non ob. qd̓ hr̄ in. l. i. de condi.

Repetitio. l. Iuſiurandum. de conditio. ex lege. qꝛ ibi lex continet ius commtine ⁊ re gulare ac generale. ⁊ ideo trahitur ad omnes caſus ⁊ om nia tempora futura. vnde licet tempore conditionali nō finiatur ipſo iure obligatio. l. eum qui.§. qui ita de verbo rum obligatio. tamen ſecus in iuramento qꝛ ipſo iure nō durat poſt tempus adiectum. qꝛ vbi non poteſt eſſe perfi dia. nec periurium. Adde dicit Inno. ꝙ in foro conſcien tie iuramentum interpretetur ẜm cconſcientiam iurantis ſed in foro cauſarum interpretatur ẜm iura ſcripta vt no. Inno. extra. e. veniens. ¶ Sed quero nunquid probata mora irregulari ſit probatum periurium. verbi gratia iuraui minori dare. x. non adiecta die certum eſt ꝙ moram irregularem incurro etiam ſine interpellatione nunquid ergo incurram periuriuuꝫ videtur ꝙ ſic. l. titia ſeyo.§. vſu ris de lega. ij. contrarim dico argumen. l. ſi quis ſeruo de furtis. vbi patet ꝙ non eque punitur delictum regulare ⁊ irregulare. Item mora irregularis non venit ex animo. ꝑ iurium aūt nō contrahitur ſine dolo. Item mora irregularis continet prouiſionē minoris. ſed periurium eſt mera pena non prouiſio minoris ideo dico ꝙ non incurrit̉ periurium per moram irregularē quod eſt nouū. ¶ Secundo queritur nūquid probata conuentione ex ſolo tēbpͥoris curſu ſit probatum periuriūᵇ dicit Inno. ꝙ aut eſt queſtio inter creditorem ⁊ debitorem. ⁊ tunc ſufficit creditori fundare intentionem ſuam ex conuentione de proba. quinquaginta. aut tertia perſona obijcit de periurio q̄ non habet ius in primo contractu. ⁊ tunc cum non habe at fundatam intentionem. oportet ꝙ probet de periurio ⁊ ſic incumbet ſibi probare negatiuam ſolutionis cuꝫ cri men intendāt ẜm Inno. qui ita no. de accu. ſuper his. idē ibi Hoſti. ⁊ eſt ſubtile dictum ⁊ verum in tempore cuiuſ lapſus inducit periurium nunqͣꝫ per lapſum talis tempo ris probatur periurium. vnde no. ꝙ aliquando tempus non eſt pars contractus vt promitto. x. nō adiecto tacito vel expreſſo tempore. nam in pura obligatiōe tempus nō eſt pars contractus iſto caſu ſolo curſu temporis non incurritur periuriuꝫ. ſed eſt neceſſaria interpellatio. ſicut ad moram de ſol. ſi ſoluturus de vſuris ſciendum. Aliquando tempus eſt pars contractus vt. l. i.§. diem de edendo. ⁊ tunc refert. nam aliquando eſt pars ſubſtantialis. vt dies incertus an ⁊ quando. qꝛ actus ante non habet ſubſtā tiam efficacem de condi. ⁊ demon. dies incertus. Et ideꝫ dico in conditione. ⁊ tunc credo ꝙ euentus talis diei nō inducat periculum nec moram vt no. Guil. in. l. quod te. ſi cer. pe. ⁊ Ia. bu. eo. ti. l. vinum. qꝛ tempus nore debet diſtinctum eſſe a tempore obligationis cōtracte. dicta. l. ſciendum. niſi contrarium actum eſſet expreſſe vel tacite vt no. de ac. emp. quero.§. fi. ita intelligo qd̓ no. de verbo. obli. ſi ex legati cauſa. ⁊. l. ita ſtipu. facit quod no. de con ſti. pecu. l. ſi duo.§. fi. aliquando dies eſt pars contractus ſ. accidentalis ⁊ tunc mora cōmittitur per diei lapſum vt l. magnam. C. de contrahen. ⁊ cō. ſtipu. dum tamen ſi cre ditor ⁊ reus ſunt diuerſi fori creditor in foro debitoris ſui copiam faciat vt no. de conſtitu. pecu. Item illa. vnde ſi ſunt eiuſdeꝫ fori de plano procedit. l. magnam. ſi diuer ſi fori tūc actor debet comparere in die ſtatuta in foro rei alias non contrahitur mora vt ibi no. ⁊ facit. C. de iuriſdi. om. iudi. l. iuris ord̓. Si autem mora eſt cōtracta iam de preterito reus actorem requirat ſi vult moram purgare ⁊ ei offerat opportuno loco ⁊ tempore. ⁊ etiam opportu na hora non de nocte vt no. in. l. more romano de fer. ⁊ per Guil i. l. lecta in fi. ſi cer. pe. Et in iſto tempore cuius lapſu mora ⁊ periurium contrahitur procedit opinio In no. ⁊ Hoſti. de qua opi. no. Cy. in. l. ij. C. de iure emphi. Non ob. de verbo. ob. hoc iure. vbi creditor debet proba re negatiuam. qꝛ ibi agebat ante diem non poſt. ⁊ ſic reꝰ habebat prima facie exceptionem fundatam ex tempore non tamen prodeſt habere exceptionem fundataꝫ prima facīe contra eum qui ſe validis argumentis ⁊ probationi bus iuuat. l. adminiculo de condi. ſine cauſa ſed in dubio ẜm primam faciem eſſet iudicandum. vt in. c. ad decimaꝫ de reſtitu. ſpo. lib. vi. ¶ Tertio queritur aliquis iurauit c ſe aliquid daturum ſeu facturum infra certam diemᵉ mo do elapſum eſt tantum tempus quod certum eſt eum facere non poſſe iſte productus interim in teſtem depoſuit opponitur contra dictum eius de periurio. vt. l. qui cum duo.§. ignominio. jͣ. de re. mili. queritur vtrum periurium ſit contractum ante diei appoſite lapſum ⁊ videtur ꝙ ſic de verbo. ob. cum ſtip. ſim mihi a proculo. ⁊ ibi per Iac. de are. ⁊.l. hoc iure eo. ti. in contrarium facit eo. ti. in illa ſtipulatione. ſi cal. Et qꝛ. l. cum ſtipu. ſim loquitur in pena conuentionali. ſed pena legalis non cōmittitur ante di ei lapſum argu. de verbo. oblig. inſulam intra biennium. Et tangitur ſimile de elec. vbi periculum in glo. no. ꝙ li. vi. So. dico ꝙ aliquando tempus adiectum importat di lationem ⁊ penam aliquando dilationem ⁊ prouiſionem primo caſu. aut importat dilationem acceſſoriam conditioni. ⁊ tunc ſublata conditione per exiſtentiam eius tollitur dilatio de verbo. obligatio. hoc iure. aut importat di lationem eque principaliter vt conditionem ⁊ tunc ſubla 4 ta conditione dies ſupereſt vt l. in illa ſtipulatione ſi cal. be ſecundo caſu dico ꝙ ceſſante cauſa dilationis ceſſat dila ur tio vt. l. a filia.§. alūno ad trebel. ⁊ fruſtra expectatur qui cli ue ⁊ quod venire non poteſt de condi. indebi. iul. in queſtio vi ne propoſita dico interim non eſſe periuriuꝫ qꝛ poteſt eē c. ꝙ non cōmittetur obligatio. quia poteſt. qui iurauit an ſti te mori. vnde in his que non tranſeunt in heredem dies ca ba impedit natiuitatem obligationis. l. i. in fi. vſuf. queamad qͣͦ mo. ca. non ergo eſt ante periurus. qꝛ poſſibile eſt ꝙ non fierit periurus. facit ad iſtam rationem de condi. ⁊ demō. in l. heres meus. Et licet poſtea ſit periurus tamen non trahitur retro de milli. te. l. ſi certarum.§. fi. qꝛ mora non tra c hitur retro vnde terminus a quo eſt tempus more non ea prius vt. l. in hac in fi. de triti. ⁊ adde quod no. Inno. ex tra de offi. deleg. c. p. ⁊. g. ¶ Quarto queritur nunquid te difficultas emergens in perſona debitoris vel in ipſa re li n debita vel in perſona creditoris excuſet a periurio. Et vi 5 detur dicendum ꝙ aut emergit difficultas poſt periuriuꝫ d contractuꝫ ⁊ nil operatur. C. de fideiuſ. ſancimus. ante fi. d Aut ante contractum periurium ⁊ tunc refert. aut emer ſi git in ipſa re debita ⁊ tunc excuſat. de leg. iij. non dubiuꝫ ¶ §. fina. aut in perſona creditoris ⁊ idem de conſti. pecu. item illa. aut in perſona debitoris. ⁊ tunc videtur ſubdiſtinguendum. aut eſt in obligatiōe faciū ⁊ excuſat a mora difficultas de fideicom. liber. tays.§. i. aut datio ⁊ tunc ſi quidem datio ſpeciei ſimiliter excuſat a mora. ergo ⁊ a ꝑ iurio. l. quod te. ſi cer. peta. ſi non datio quantitatis difficultas non excuſat a mora de verbo. obli. l. continuus.§. illud. Ego puto ꝙ omnis difficultas excuſet a periurio. qꝛ periurium non cōmittitur ſine dolo vt in auc. de teſti. .§. ſi vero quidam a parte in fi. naꝫ periurium habet in ſe verum mendacium ⁊ ideo non venit abſqꝫ animo fallen di ⁊ periurandi. xxij. q. ij. homines. ⁊. c. primum. ⁊.§. ille falſum. e. cauſa ⁊. q. cum ſi. Sed quando difficultas impe dit mora non venit ex animo. ⁊ ſic ceſſat dolus de colla. bo. l. i.§. ſi cum duobus. Idem dico ꝙ excuſat vt non incurratur excōmunicatio. qꝛ non incurritur ſine dolo. vt no. in. l. in actꝭ. de in litꝭ. iur. facit quod no. Inno. de app. ex ratione. ⁊. l. idemqꝫ.§. ſi ignorantes cum ſi. ¶ Circa hoc cum queritur vtruꝫ difficulias ex poſtfacto emergēs excuſet refert aut culpa precedit caſum. aut non. pͥmo ca ſu refert. aut culpa cadit in ſpecieꝫ more vel habet moraꝫ annexam. ⁊ tunc ſuperueniens difficultas non excuſat vt no. sͣ. ſi cert. peta. l. quod te. de verbo. obligat. ſi ex legati cauſa. aut non tranſit in moram ⁊ tunc refert. aut culpa non erat ordinata ad illum caſum. ⁊ tunc non nocet. qꝛ g iij Bal. ſuꝑ. ij. ff. veteris. ADDITIO. b ¶ Periurium. pro eniucleatione iſtius queſtioniſ vide lafra. in c. qm̄ ꝯͣ ver. te ſtium. xxij. co. car. xvij. de ꝓ ba. ⁊. d. Iaſo. may. ī.§. ī bōe fidei car. cxi. inſti. de actio. 1 c ¶ Diē. Ad de Fely. in. c. ego eniꝫ poſt prin. in ver. in l tex. ibihora. d̓ e iurciu. vbi po nit an iurans ſoluere in die I dominica īcidat in ꝑiuriū ſi ſoluat media nocte ſe

Repetitio. l. Iuſiurandum. caſus ſuperueniens aliunde non emanat ex illa culpa argumen. jͣ. quod vi aut clam ſi alius.§. eſt ⁊ alia. de fur. veruꝫ ſi quis cau. l. ij.§. ſed ſi cum pregnans. argu. contra. sͣ. de neg. geſt. l. ſi negocia. vbi venit caſus ex culpa que nec determinate nec indeterminate erat ordinata ad caſū ponendo ꝙ ibi negocium erat vtiliter ceptum. Sed ibi ſpeciale propter tacitam probationem circa ſolita. argumē. contra in. l. vel vniuerſorū de pigno. actio. aut culpa erat ordinata ad caſum. ⁊ tunc aūt ſi culpa non preceſſiſſet ille caſus non contigiſſet ⁊ culpa facit venire caſum. jͣ. cōmo. ſi vt certe.§. ſed interdum. ⁊ ibi per Guil. videas de hoc. aut caſus ille nihilominus contigiſſet. ⁊ tunc aut erat cul pa in non faciendo purgari dicitur per caſum ſuperueniē tem. jͣ. de impenẜ. l. ⁊ in totum. aut erat culpa in faciendo tunc ſi tale factum erat alias licitum ⁊ de ſe qui faciebat dabat operam rei licite ⁊ idem. qꝛ purgatur per caſuꝫ ſu peruenientem effectus culpe. jͣ. ad. l. ro. de iac. l. penulti.§. idem iuris. aut dabat operam rei illicite tunc non liberatur per caſum ſuperuenientem ne delictum remaneat im punitum ad. l. aquil. ita vulneratus ẜꝫ Guil. ⁊ Cy. in addi. in. d.§. ſed interdum. Et predicta vera quantuꝫ ad obligationem iam natam. ſed quantum ad periurium cōera hendum non contrahitur periurium niſi doluꝫ caſus pre cedat. qꝛ committitur abſqꝫ dolo. vt. sͣ. dixi. Si autem nec mora nec culpa precedat caſum ⁊ tunc refert. aut eſt iura tum ſuper contractu in quo venit caſus. ⁊ tunc difficultas excuſat a crimine periurij ſed non a debito. aut non venit caſus. ⁊ tunc aut difficultas concernit id quod venit per modum conditionis ⁊ non excuſat de verb. ob. in illa ſti pula. ſi cal. aut emergit circa rem in ſpecie debitam que ē in diſpoſitione. ⁊ tunc excuſat de verborum obligatio. ſi ex legati loca. in naue ſaufelli in fi. ¶ Quinto queritur aliquis ſpe future numerationis iurauit ſe ſoluturum cōuenitur tranſacto biennio non ſoluit an ſit periurus. Et videtur ꝙ ſic. qꝛ ficta numeratio habetur pro veritate. vt .l. in omnibus de non nu. pec. contra. dico qꝛ iuramentuꝫ eſt diuini iuris. ⁊ ad ea que diuini iuris ſunt fictiones ciui les non extendunt ſe. qꝛ deus ſemper veritatem conſiderat hinc eſt ꝙ de iure cano. exceptio non nume. pec. ſemꝑ opponi poteſt vt no. Hoſtiē. extra de ſolu. c. ij. facit quod no. Innocen. de immu. eccleſiaruꝫ. qꝛ pleriqꝫ. Item de iu re ciuili. aut interuenit cyrographum. ⁊ exceptio non nu. pecunie durat ſuo tempore. aut non interuenit tunc exce ptio eſt perpetua. l. qui pecuniam ſi certum petatur. ⁊ no. .C. ſi certuꝫ petatur ſi non ſinguli. ⁊. l. ſi ex precio. vnde ſo lus contractus litteraruꝫ ſolo curſu temporis roboratur. aut iuramentum non eſt contractus litterarum ſed extra contractus ſubſtantiam ⁊ ſil̓r dicimus ꝙ hypotheca pͥui legiata non procedit ex. dote confeſſata. nam cum cadat hypotheca ſub alio ꝯͣctu qͣꝫ litterarum.ſ. ſub contractu pi gnoris non ſic roboratur ſolo temporis tractu vt not. in l. aſſiduis. C. qui po. in pigno. hab. ⁊ videtur caſus de pigno. actꝭ. l. ſolutum.§. ſed quaſi. ¶ Sexta queſtio eſt qui daꝫ iurauit mihi dare marmora vel colūnas affixas quas non poteſt dare. vt. l. ſenatus de contrahen. emptio. peto ꝙ det mihi extimatꝭ. eſt in mora. queritur an ſit periurus ⁊ videtur ꝙ ſic qꝛ precium ſuccedit hic loco rei debite ꝓ pter difficultatem preſtationis de leg.i. cetera.§. ſi duobuſ nam licet vbi rem meam peto non ſuccedat precium loco rei niſi in vniuerſali iudicio. l. ſi rei precium de petitione heredita. tamen vbi peto quod meum non eſt propter difficultatem preſtationis intereſſe venit. l. non dubi um.§. fina. de lega. iij. Et per hoc quia iuramētum in om nem cauſam preſtitum videtur que ex contractu deſcendit ſicut ⁊ quodlibet pactum de fideiuſ. ſi quis pro eo.§. ſi nummos. ⁊ argumen. de pigno. actio. l. ſi neceſſarias.§. fina. Secundo aūt loquimur quando intereſſe non ſuccedit in obligatione. ⁊ tunc eſt planum. qꝛ tunc circa intereſſe quod peti non poteſt mora committi non poteſt. qꝛ vbi nulla ibi pecitio nulla mora de verborū obligati. ſi pupillus ſi certum petat̉. lecta.§. dicebam de re iudi. mi les.§. x. Si autem extimatio ſuccedit in obligatione. vt. l. ſtip. vendi.§. celſus. ⁊.l. i. de actio. emp. tūc eſt dubitandū tamen credo periuriū non contrahi. qꝛ iſta ſecundaria ⁊ tacita obligatio non eſt iurata. nam iuramentū reꝗrit ver borū expreſſionem ⁊ hic verba non ſūt expreſſa. dicit decretalis clericus qui primo iurauit ſeruare ſtatuta edita ⁊ poſtea per idem iuramentū promittit ſeruare edenda. ꝙ ſi poſtea edita non ſeruat non eſt periurus extra. c. clericus. qd̓ ſic debet intelligi ꝙ iſte clericus iurauit primo ſer uare edita. poſtea in virtute primi iuramenti promiſit ſer uare edenda certe promiſit per virtutem que in rerū natura non erat. quia iuramentū primum non habebat illaꝫ virtutem cū verba eius non referūtur ad futurum de ver bo. ob. ſi a colono. ita intelligit ſpe. in ſpe. quarta parte ti tu. de iureiuran. in fi. Et ſic non ob. arg. contra de pign. actio. ſolutū in fi. princip. iuramentum enim non extendi tur ad futura niſi tempore iuramenti expreſſa vt not. papa in. c. i. de regulari. in clemen. ¶ Septimo querit̉ nun quid in obligationibus facti poſſit contrahi periuriū. Et videt̉ ꝙ non. qꝛ licitum eſt non facere ⁊ intereſſe preſtare. vnde reſpectu facti nō cōmittit̉. qꝛ non eſt in dolo qui non facit exquo permittitur ſibi a iure ꝙ ſoluat intereſſe argumen. jͣ. de iure patrona. l. adigere.§. i. Item reſpectu intereſſe non contrahit̉ periuriū. qꝛ ſuper intereſſe nō eſt iuratū. Reſpon. ꝙ ex mora periuriū contrahit̉ extra eo. reſcripto. nec tranſfundit̉ in obligationeꝫ intereſſe. qꝛ per iuriū non eſt ius ſed factū qd̓ tranſfundi non poteſt. Iteꝫ qꝛ iam traxit ſecū executionem. vnde nō poteſt nouari ar. de pac. reſcriptū.§. ſi pacto. de conditio. inde. qui ob rem non defenſam. Preterea vbi eſt iuratuꝫ in prima obliga tione. ſecūda obligatio accumulat̉ prime nō aūt hꝫ noua re. vnde ſicuti poteſt peti res ⁊ pena. C. de tranſactio. ſi quis maior ita res principalis.i. factum ⁊ intereſſe per di ctam. l. ſi quis maior. quod eſt no. ¶ Octauo querit̉ iuraui tibi dare. x. vſqꝫ ad paſcha tu interim forbanniris ego nec tibi nec fiſco ſoluo queritur vtrum ſim periurus. Et videtur ꝙ ex eo quod tibi non ſoluo non ſiꝫ periurus qꝛ nudus exulaſti de capi. di. tutelas.§. penul. ⁊ ex ante ge ſtis omnes ius perdis de nouatꝭ. quotiēs in fi. vnde fiſco ſolui debet de lega. iij. paulo cali.§. finali nam bānitus ha betur pro mortuo. nota. inſti. ꝗbus mod. ius patro. po. ſo lui.§. relegati. Et qui mortuo ſuccedit in iura perſonalia ſuccedit ſecus in eo qui ſuccedit viuenti. vt no. de iure fiſ. l. iij.§. ſed cum ex cauſa. nam cum obligatio habet vbi ra dicetur.ſ. in ipſo viuente ideo ab eo non ſeparat̉. ſed quādo habet̉ pro mortuo. tūc nō poteſt in eo radicari ⁊ ideo tranſit in ſucceſſorem vniuerſalem. C. ad. l. iul. d̓ vi. ſi tuto ris de verboꝝ ſignificatio. princeps bona. de pac. dotꝭ. in ter ſocerū in fi. ¶ Preterea ſtatus per bannū mutatus eſt ⁊ iuramentū debet intelligi integro ſtatu manente de ſol. cum quis in princip. de condi. ob cauſam qd̓ ſeruius. Non ob. jͣ. man. ſi tibi.§. is cuius. qꝛ ibi aget ex poſtea ge ſtis nō ex ante geſtis. ¶ Preterea ibi ſententia adimit bona. ſed non dicit̉ ibi ꝙ ſtatū adimerit. vnde quādo ſen tentia adimit bona ⁊ non ſtatū futura non veniunt. C. de iure fiſci. certa forma ⁊ no. in. l. fi. C. que res pign. ob. po. patet ergo ꝙ ex eo quod ipſi bannito non ſoluatur nō eſt contractum periurium qꝛ ſuo facto ius ſuum amiſit de condi. fur. ſi manumiſ.§. tādiu. d̓ poſtu. l. i.§. beſtias. Sed an ex eo quod non ſoluitur fiſco. videtur ꝙ non. jͣ. de condi. fur. ſed nec legatarius. nam non omnia in fiſcum tran ſeunt. qꝛ iura conditionalia non tranſeunt de noua. quotiens in fi. Item inſtantia pendens non tranſit in fiſcum ſuccedentem ex delicto. ſol. matri. ſi conſtante.§. fi. In cōtrarium qꝛ iuramentum eſt in rem ex parte eius cui iuratur. vt no.

Repetitio. l. Iuſiurandum. tur vt no. Inno. extra eo. veritatis. Sed nunquid debitor ſub iuramento poteſt cedere bonis. videtur ꝙ non. qꝛ ſi periurus eſt tenet̉ ex delicto. ⁊ ſic nō cedit bonis. ſꝫ luit in corpore. l. fi. de in ius voc. dic ꝙ reſpectu obligationis primitiue emanantis ex cōtractu pōt cedere bonis vt no. Hoſti. in ſumma ſua extra eo.§. quot ſunt. v̓. item ſi facultas. ⁊ ver. ſe. An debitor aſtrictus iuramento teneat̉ ſoluere contra mandatum iudicis dic vt no. papa de re iud. paſtoralis in cle. in vltima col. ¶ Ad vltimam qōnem de a ſcendo. Et cuꝫ queritur que ſit penaª periurij ſic diſtingue ẜꝫ Ia. but. aut periurium cadit in ſpeciale nomē delicti ⁊ tunc punitur ea. l. que illud crimē punit. l. i. de fal. l. i.§. i. ad legem cor. de ſiccar. aut non cadit in ſpeciale nomē de licti. Et tunc refert aut eſt iuratum ſoli deoᵇ ⁊ ſolum deuꝫ habet vltorem arg. C. e. l. ij. aut eſt iuratum homini. ⁊ tūc refert. aut eſt iuratum ſuper contractu ita ꝙ periurus venit contra contractum ⁊ contra iuramentum. ⁊ tunc punitur. C. de tranſ. l. ſi quis maior. qꝛ venit contra fidem debitam dupliciter tam ratione ꝯͣctus qͣꝫ rōne ipſius iurantis. aut eſt iuratum ad lites decidendas ⁊ tunc refert aut eſt iuratum per maieſtatem principis terreni ⁊ punitur deierans vt. jͣ. e. ſi duo patroni in fi. aut per maieſtatē diuinam ⁊ tunc refert. aut igitur ratione contempte religionis in deuꝫ. ⁊ tunc ſolū deum habet vltorem. C. e. l. ij. aut ex eo. qꝛ periurium dānificauit aduerſarium ⁊ tunc te net̉ periurus crimine ſtellionatus vt. l. de periurio. ⁊ ibi no. de crimine ſtellio. ẜm Iac. bu. ¶ Sed oppo. ꝙ iurās ſoli deo puniat̉. vt in auc. vt non luxur. contra naturam. ſꝫ illud qꝛ blaſphemia non qꝛ periuriū. nec tenet de conſue. tudine quod ibi dicit̉. Et adde qd̓ no. C. ad. l. iul. maie. l. alienam. vbi de hoc. ¶ Op. ꝙ qui iurauit ad deciſioneꝫ litis non poſſit argui de periurio. qꝛ lex vltra procedit diſ ponendo ꝙ tale iuramētum pro veritate habeatur. ergo non poteſt contrariuꝫ probari vel in dubium refricari ex quo lex pronunciat ſic eſſe. vt. jͣ. e. non erit.§. dato cum ſi. hoc puto veruꝫ. Et tenet hoc expreſſe Guil. in dicta. l. ſi duo patroni.§. fi. ⁊ dic plene vt ibi per Guil. ⁊ pro hoc. jͣ. eo. ſi duo.§. idem iulia. ibi ergo ꝗ iurauit non pōt redargui de periurio vbi iuramentum non eſt retractabile. qꝛ non pōt periurium inueniri cum ceſſet ⁊ remota ſit a iure diligens inquiſitio ar. de ac. po. l. iij.§. nerua filius. Sꝫ vbi eſſet retractabile ⁊ per hoc pars pōt de periurio re dargui ſic. jͣ. e. admonendi. ⁊ ex eo caſu pōt eſſe veruꝫ qd̓ dicit Iac. bu. Item vbi certa ꝑſona que non detulit pro ſuo intereſſe vult accuſare de periurio. jͣ. e. ſed ⁊ ſi poſſeſſo ri in fi. cum. l. ſe. Non ob. l. de periurio. qꝛ ibi ſuper cōtra ctu fuit iuratū. ⁊ tale iuramētum bene poteſt allegari nō ſeruatum vt no. in. l. lutius de infami. Preterea ibi etiaꝫ ſine iuramento tenetur crimine ſtellionatus ille qui decipit creditorem aſſerendo pignora eſſe ſua que non ſunt vt. l. i. ⁊. l. tutor.§. ꝯͣrium de pig. ac. bene verum eſt ꝙ qn̄ mandatū iuramento vallatur grauius delinquitur ⁊ grauius cohercet̉ arbitraria pena vt ibi. Item gl. l. de periurio non ob. qꝛ vbi alias iurat̉ qͣꝫ ad deciſionem litis glo. il la continet veritatem. ſed vbi iuratur ad deciſionem litis falſa eſt qꝛ lex ſtatuit hoc iuramētum haberi pro veri. tate. ergo fruſtra reciperet̉ ad acuſandum qui non admit teret̉ ad ꝓbandum qd̓ intendit vt dicto.§. iul. ⁊. jͣ. e. duobus.§. colonus. Sed pone ꝙ accuſoᶜ aliquem de eo qd̓ iurauit in ꝯͣctu. ⁊ poſtea venit cōtra. qd̓ tp̄s ponam in libello vtrum tp̄s iuramenti an v̓o tempus trāſgreſſionis. Et videt̉ ꝙ tp̄s iuramēti. qn̄ retro trahitur ſicut dicimude iuramēto teſtis qd̓ trahit̉ retro vt no. in. c. i. de offic. de leg. in cle. Sed ego dico ꝙ falſum iuramētuꝫ pōt eſſe du pliciter. vno modo ꝙ ſit falſa iuratio. vt qꝛ iuret̉ de prete rito ⁊ tunc depoſitio retro fingit̉ infuiſſe implicite tēpore iuramenti de condi. inſti. illa inſtitutio de acqui. here. in ſti. Alio modo ꝙ eſt liciti iuramēti tranſgreſſio de futuro ⁊ tunc dico ꝙ non trahitur retro. Et ideo tp̄s tranſgreſſionis debet poni nō tp̄s iuramēti ar. l. potior in pͥn. ꝗ po. in pigno. ha. Sed pone ꝙ ſtatutuꝫ dicit in damno da to ſtetur ſacramento actoris vtrum actor de periurio poſ ſit accuſari ⁊ videt̉ ꝙ non vt. C. e. l. ij. ⁊ arg. ex vi locationis. vt. l. diem.§. ſtari de arbi. ¶ In ꝯͣrium facit qd̓ not. Iaco. de are. in. l. prima. C. ſi aduer. liberatꝭ. Preterea a generali ꝓuiſiōe videt̉ dolus excipi. l. creditor.§. lutius man. ſed periurus eſt in dolo. ergo pōt accuſari de periurio. So. ſacramētum p̄dictum eſt litis deciſiuum. ⁊ ideo nō puto ꝙ poſſit de falſo reprobari per. l. ij. C. e. ⁊ eſt ſpāle vt ſit litiuꝫ finis. Et facit. C. de fideiuſ. l. fi. circa fi. Et vi detur caſus. jͣ. e. l. iij.§. ꝓderitqꝫ. ¶ Sed oppo. qꝛ iudex videns accuſationem calūnioſam non debet deferre accu ſatori iuramētum de re mili. non oēs.§. a barbaris. de accu. l. ſi cui crimē.§. i. ⁊ in regula iuris ſemel malus. Et ple ne de hoc. jͣ. e. l. admonendi. So. hic non eſt neceſſe ꝙ iudex deferat. qꝛ ipſo iure delatum eſt a lege abſqꝫ miniſterio iudicis arg. C. de pena iudi. auc. nouo iure. ⁊ de cōdi. Pprrio inſti. l. que ſub conditione.§. de hoc iure. de orig. iur. l. ij. 5 ¶ Queſit .§. deinde ex his. ¶ Item oppo. ꝙ iuramētum excuſat a quot ⁊ ꝗbucalūnia manifeſta vt patet in iuramento calūnie ⁊ eſt ſimi penis ꝑiurii le quod no. in. l. athletꝭ.§. calū. de infami. ⁊. l. lutius. eo. ti. puniat̉ ⁊ qi ſolū deū vlto Sed reſpondeo ꝙ hoc ſtatutum de quo queritur duo faxā pēat. vidcit qꝛ defert ſacramentum ⁊ qꝛ ex eo affertur cōmodum oīno. d. Iaſo iurāti diſponendo ꝙ ſtetur iuramēto. ſed in iuramēto caº may. in.§. ite lūnie nulla lex dicit ꝙ ei ſtetur. vel ꝙ pro veritate habea ſi ꝗs car. liiij ⁊ infra. eo.§ tur. ¶ Item op. qꝛ ſi ſtatutum ſic īterpretanduꝫ ſit dabit. xx. ls. incti? materiam calūniādi ⁊ opprimendi humiliores cōtra. ll. actio. vbi oīillicitas.§. ne potētiores de offi. preſi. Preterea ſtatim ꝙ copioſe. produxit falſam ⁊ calūnioſam accuſationem ⁊ litꝭ. conte. ¶ deo adexcipit lege remouetur ⁊ iuramētum poſtea ſequens nō ac fely. in. c. j purgat delictum ſed accumulat ei aliud delictum.ſ. periū pͥn. in verſi. in rium. pōt ergo accuſari. l. i.§. calū. ad treb. ad hoc eſt ar. coilligit cu ſe de cuſto. reoruꝫ diuus. ad tur. ab accuſatiōe.§. nūciatores ⁊ in. ij. co. ī v̓ vnū etiā. d̓ iu jͣ. e. ſi duo patroni.§. fi. Sed rn̄deo ꝙ iuramētum cui lexͣ iur. ꝙ lꝫ priſtari iubet oſtēdit accuſantē ex crimine eſſe ⁊ ideo accuſa cͣipaliter iura ri non poſſe. Nam aut iſta facultas eſt cōceſſa iuranti in mentum obl beneficium ⁊ decet eē manſurum. Aut in odium dantiuꝫ get deo. tn̄ ſidānum qui depopulātur agros ⁊ idem. qꝛ perpetuo de le in cuius r. uorē iurat̉ obet durare. l. tā ⁊ ſi. ad macedo. vn̄ non credo ꝙ iure or ligatōeꝫ remi dinario poſſit accuſari. tn̄ qꝛ deierando delinquit in ipſū tit iurās aliiudicem cuius aures offendit. puto ꝙ extra ordinem poſ abſolutiōe nō ſit puniri. nam lꝫ inter partes habeat̉ iuramētum pro ve idiget. qꝛ etia deus remitte ritate. tamen non inter partem ⁊ iudicem ar. extra de re fc vr̄. qͥ a aūt iudi. ſuborta. vnde iudex maieſtatis ſue contumeliaꝫ pōt pars que iure vlciſci extra ordinem. C. de teſti. nullum. ⁊. jͣ. e. ſi duo in fi. uit incurriſſe ꝑiuriū. vid̓ ib ⁊ argu. C. de ſpor. l. ij. Sed ponamus ꝙ iudex ſcit ꝙ ac qs ꝑ cum. de cuſator calūnioſe accuſat nūquid pōt ip̄i accuſato aliquo qus et ꝑ eumodo conſulere ne condēnet eum. non ob. ſtatuto ſic pre in. c. ij. xi. co. ciſo vt proponitur. Iaco. de are. in illa. l. i. ſi aduer. lib. te quarta cōclunet ꝙ non poteſt dici quod ſi eſſet notorium per rei eui ſiode jponſa dentiam ꝙ iudex de facto poſſet ſupplere ⁊ abſoluere in nocentem reprobato iuramento ⁊ hoc ne innocens puniatur argumen. C. de noxa. l. ij. ⁊ qꝛ notorium equiperat̉ ſententie. ergo ſicut tenet ſententia contra iuramentuꝫ vt jͣ. eod. nam ⁊ poſtea.§. ſi damnetur ſic ⁊ notorium contra iurantem falſum preualet. facit quod no. in. l. C. qui ⁊ ad uer. quos. ⁊ per Inno. in. c. i. de offi. vica. Item iuramen tum notorie deierantis non habet eſſe nec formam iura 4GHιτιο menti ſed periurij ergo ſequi non debet ex eo condemna c ¶ Accuſo tio vt. l. ſi quis legatuꝫ de fal. ⁊ de pena. l. ſi quis aliquid ꝓ clariori ītel §. teſtamentum. totuꝫ ergo iuriſditioni pretorio comnſit ligentia huiu titur examinandum de dam. infec. qui bona.§. ij. Et hanc materie vide d. bar. ſozi. i. l. partem veram puto. qꝛ notorij defectus ſunt officio iudi ait pretor.§. ſi cis corrigendi vt. l. i. sͣ. de offi. aſſeſſor. cum ſi. ¶ Sed nū iurauero in. v. quid de eo qui reſpondet poſitionibus cum iuramento no. eo. tit. vbi ⁊ deierat vtrum pōt de periurio accuſari. Et videtur ꝙ ponit nōnulſi pars detulit iſtud iuramentum ſit deciſiuum. ⁊ ideo eſt la pulcherrima verba que valde cauendum parti ne deferat. niſi deferat proteſtatio ad pn̄tem fane premiſſa. ꝙ vbi negetur probare intendit illa capitu ciunt qōnem. la quam proteſtationem cauti aduocati ſemper premit. Bal. ſuꝑ. ij. ff. veteris. g iiij ADDITIO. a ¶ Queſit. quot ⁊ ꝗbus penis ꝑiuriū puniat̉ ⁊ qn̄ ua baū nuo. rē hēat. vide oīno. d. Iaſo. may. in.§. iteꝫ ſi ꝗs car. liiij. ⁊ infra. eo.§. car. lv. inſti. d̓ actio. vbi oīa copioſe. i ¶ Deo ad de fely. in. c. ii pͥn. in verſi. ij. coilist̉ qui ſc. ⁊ in. ij. co. ī v̓. vnū etiā. d̓ iu. iur. ꝙ lꝫ prin cipaliter iuramentum obli get deo. tn̄ ſi il le in cuius fa uorē iurat̉ ob ligatōeꝫ remit tit iurās alia abſolutiōe nō īdiget. qꝛ etiaꝫ deus remitterevr̄. ꝗd aūt ſi pars que iura uit incurriſſet ꝑiuriū. vid̓ ibi de p̄tuliꝰ de quō et ꝑ euꝫ in. c. ij. xi. co. v̓. quarta cōcluſio. de ſponſa.

Repetitio. l. Iuſiurandum. Repetitio. l. Iuſiurandum. tunt dicendo pono. Et ſi negabitur probare intendo cuꝫ igitur iuramentum eſt deciſorium. ergo ſolum deum ha bet vltorem. C. eo. l. ij. ¶ In contrarium videtur ꝙ tale iuramentum non ſit deciſoriū ⁊ delatum a parte. qꝛ poſi tionibus non reſpondetur per verba aſſertiua rei ſeu facti ſed conſcientie. quia reſpondens dicit credo. vel non credo. vt no. C. d̓ iura. calūnie. l. ij.§. quod obſeruari. ⁊ sͣ. de interrog. act. l. i. in gl..ſ. circa dāna in fi. non aūt dicit ſic eſt in rei veritate vel non eſt. ergo non eſt deciſiuuꝫ verita tis ſed credulitatis exp̄ſſiuuꝫ. ⁊ ideo poſſit accuſari qꝛ nō decidit iure. Ad hoc facit ar. l. de periurio. sͣ. allegatꝭ. ⁊ ſi dicat̉ quomodo poterit conueniri de ꝑiurio ꝗs enim poterit ꝓbare me credere ſi dixi nō me credere. Rn̄deo ꝓbā do tale quid me neceſſitans ad credēdum vt qn̄ ſuper fa cto ꝓprio rn̄di. nam non eſt tale factum quod dubitatiue poſſit cadere in aīo meo exquo ē factū ꝓpriū vt. jͣ. ꝓ ſuo. l. ſi ancillam. Idem ſi ſit factuꝫ alienum quod ego ſcire debeo ⁊ p̄ſumor a iure. C. de in integ. reſtitu. mi. l. de tutela. nam ille qui reſpondit credo poteſt probare ſe erraſſe ꝓ bando factū aliter ſe habere. C. de iur. ⁊ fac. igno. l. ſi poſt diuiẜ. vnde talis reſponſio bene recipit probationeꝫ in cō trarium de interrog. ac. de etate.§. fin. Preterea animus per exteriora conuinci poteſt vt no. in. l. fulcinius.§. ij. qui bus ex cau. in poſ. ea. ⁊ de le. ij. l. cum proponeretur. Sed videtur ꝙ indiſtincte non poſſit accuſari de periurio rn̄dens falſum ſuper poſitionibus. nam pro iſto dolo. ciuiliter non competit actio de dolo. ergo criminaliter non n̄ a poteſt agiª crimine ſtellionatus. probo minorem. quia iſtud iuramentum non imponit neceſſitatem probationis aduerſario. ſed lex ei imponit. C. de edendo. l. qui acſare. vnde periurium iſtud non aggrauat ꝓbatiōis onus i ſed non releuat ab onere ꝓbandi. vnde per hoc perdit lu .i crum non aūt ſentit dānum. Et ſi dicatur ſi perdit lucrū. o ergo agit qꝛ ſua intereſt. Reſpondeo iſtud lucruꝫ nunqͣꝫ fuit in rerum natura. ſed eſſe poterat ſi iſte verum reſpon diſſet. ideo non eſt amiſſum qd̓ delatum non fuit vt. l. x. d̓ ver. obli. ⁊ hoc forte verius eſt ꝙ iure ordinario accuſari non poſſit. Non ob. l. de periurio. qꝛ ibi periurium incidit ꝯͣctui ⁊ ſic actui obligatorio. hic non. qꝛ per negatꝭ. non quaſi cōtrahitur in iudicio niſi in ꝯte. litis. ſed ꝑ affir mationem quaſi cōtrahitur etiam alius vt. l. de etate.§. ꝗ īterrogatus. de interroga. actꝭ. tm̄. qꝛ aures iudicis offen dit ⁊ ſi iudex vult poteſt eum muletare argumē. C. de teſt. l. nullum. ¶ Sed nunquid ille qui venit contra aliquam clauſulam contractus incurrit periurium. Reſpondeo ſic ſiue illa clauſula contineat effectum totius ꝯͣctus ſiue nō. qꝛ ille qui facit contra clauſulam inſertam in contractu. vi detur facere contra totum vt. l. idemqꝫ de pig. acti. Sed nūquid bona fides excuſat a periurio dic. ꝙ ſic. qꝛ omne bona intentione factum preſumitur bene actum de cōdi. ⁊ demon. l. qͣꝫuis. l. eum qui.§. in popularibus. jͣ. eo. vbi d̓ hoc no. ⁊. jͣ. de pig. ac. tutor.§. contrarium. Sed nunquid ille qui iurauit non venire contra totiens periurium contrahit quotiens contrauenit videtur ꝙ non. ſed ſit vnum periurium continuatum de fur. inficiando.§. infans. ⁊ no. ſimile eo. ti. vulgaris. In contrarium facit de priua. delic. nunqͣꝫ plura. qd̓ no. per Ia. de are. in. l. item apud labeonem.§. conuitium de iniur. Sol. aut qꝛ non ſit quod fieri. dꝫ incurritur periuriū. ⁊ tūc eſt vnum qꝛ vnicuꝫ nō fieri. nam inter non fieri ⁊ non fieri non eſt tempus in medio quod diſtinguat vnum non fieri ab altero. ideo vnum de lictum eſt. qꝛ continuatum. no. ſimile. jͣ. e. eum qui.§. in po pularibus. aut incurritur periurium ex eo quod aliquid ſit ⁊ fieri non debet ⁊ tunc quot ſunt actus totiens deieratur. Vel dic ꝙ aut omnes iſti actus tendunt in vnum fi nem. ⁊ ſic ad vnum terminum copulantur ⁊ non eſt niſi vinū periuriū. vt ſi iuraui nō petere ⁊ non contrahire litē tandem conteſtor probationes induco ⁊ alios actus facio ad idem. vnum delictum eſt. qꝛ licet ſint plures termi ni a quo. tamen non eſt niſi vnus terminus ad quem argumen. ad hoc ad. l. aquil.§. fi. aut tendūt ad diuerſos fines verbi gratia. iuraui non inquietare te ſuper heredita te inquieto te primo ſuper ſticho hereditario ſum ꝑiuruꝫ deinde inquieto te ſuper ſticho hereditario. ſum iterato periurus. ⁊ de ceteris arg. in. d. l. nunqͣꝫ plura. ⁊ eorū que ibi no. Dy. ⁊. l. agraria de termi. amo. Et ex hoc patet an pena periurij ſemel vel totiens quotiens imponatur. Sꝫ nunquid ille qui iurauit intereſſe eſt periurus ante liqui dationem intereſſe per ſnīaꝫ. dic ꝙ nō ſicut in non liquidis non incurrit terminos iuris ſic a ſimili nec hic arg. eo rum que no. jͣ. de pigno. actio. l. iiij. Et eſt ratio argumen. ꝙ ſi de ſententijs debet ſolui certa gabella pro qualibet li bra. ꝙ non currit terminus in non liquidis niſi ex die liꝗ dationis ad quod. jͣ. de ſtatu li. l. ſtatu lib. rōnem. jͣ. de vſuris in fideicō. Sed quid ſi promiſi tibi alternatiue dare in paſchate. x. aut hoſtagia pro eis. ⁊ iuraui. tu vero preciſe petis. x. an ſum in mora ſi non ſoluo videtur ꝙ non arg. jͣ. de iure patro. adigere.§. i. ⁊ qd̓ no. C. de reſcin. ven. l. ij. qꝛ in alternatiuis electio ē debētis. jͣ. de eo qd̓cer. lo. l. iij. ⁊ de conſti. pecu. l. illud. de actionibus.§. huic. de iure dotꝭ. plerunqꝫ in fi. ⁊ qd̓ no. de le. ij. lutio cum ſi. dic contrariū ex no. per Guil. jͣ. de pigno. ac. l. qͣꝫuis. Non ob. cōtraria qꝛ loquūtur qn̄ plura alternatiue ſunt in ſolutiōe que pa riūt liberationē. hic aūt ſunt plura in compulſione. vnde inter remedia electio eſt creditoris inter res debitoris ẜꝫ Guil. ibi ad hoc facit. qd̓ no. C. de tranſ. cum proponas. ergo ſi debitor eſt cōtumax in ſoluēdo eſt periurus ⁊ cōmittitur hic periurium non lapſu diei ſed electiōe credito ris cum diei lapſu alias ſatis eſt debitori alterum facere. Sed nunꝗd vbi mora ⁊ periurium per interpellationem extraiudicialem ꝯͣhitur debet interpellatio ſiue requiſitio fieri in ſcriptis. dic ꝙ quandoqꝫ proteſtatio ſuccedit loco iudicij. tunc debet fieri in ſcriptis. C. de anna. excep. vt perfectius. quandoqꝫ non ſuccedit loco iudicij tunc dic ꝙ non eſt neceſſaria ſcriptura. C. de neg. geſt. l. fi. Sed nū quid ad periurium cōmittendum eſt neceſſaria trina mo nitio dic ꝙ non. ſed ſufficit vna de vſur. mora. de ac. ⁊ ob. traiecticie. ar. no. de diſtrac. pig. creditor. ⁊ facit quod no. de ver. obli. qui rome.§. coheredes. ⁊.§. ſi conue. de pig. actio. Sed nunquid in tali proteſtatione debet apponi dies per proteſtantem dic vt no. de mino. emilius. Et videtur ꝙ proteſtatio non arctet ad periurium vel penā pͥuatōis alicuius iuris niſi poſt triduuꝫ vt no. de pe. ⁊ ſi cō uenerit. Sed hanc materiaꝫ ꝓteſtationis non proſequor qꝛ non pertinet directe ad materiam noſtram alibi dicet̉. Et hic ſit finis repetitionis florentine. Nota ꝙ non valet iura It Pretor. mentum niſi ſit delatuꝫ Queritur de queſtione de facto occurrēte di cit ſtatutum ꝙ de dāno dato credat̉ ſacramento accuſato ris. modo titius accuſauit ſeyum de exportatione lignorum ⁊ cum produxit accuſationem iurauit eam eſſe verā cui fuit datus terminus ꝓbādum octo dierum. iſte. qꝛ vl tima dies fuit feriata non iurauit ea die. ſed ſequenti ⁊ no tarius ſcripſit illum iuraſſe non tn̄ ſcripſit ꝙ iuramētum fuerit ei delatum nec apparet ꝙ iudex fuerit preſens. Re us ſeu defendit petit rem ſubijci oculis iudicantis ⁊ aſſe rit ꝙ oculis proprijs poterit iudex videre contrarium. Ex iſto themate reſultant iſte queſtiones. Prima an iſta ſit accuſatio de damno dato. Secunda an ad probandū damnum datum ſufficit iuramentum preſtitum tempore quo accuſatio ꝓducit̉. Tertia an poſſit iurari die feriata an vero debeat iurari die precedēte. an vero fiet diffuſio in diem ſequentem. Quarta ſi apparet iuratum an preſu matur delatio. Quinta an requiratur iudicis preſentia. Sexta an poſſit ꝓbari ꝯtrarium per inſpectionem oculo rū. ¶ Circa primum dico ꝙ dānum eſt deterioratio rei. Sed hic non allegat̉ leſio circa res. vnde iſtud factum ca dit in ſpēm furti ⁊ non hꝫ locum ſtatutum ſed ius commune. jͣ. ti. i. l. cum furti. sͣ. ti. i. ſi quis reo.§. pe. ⁊ de incen. rui. ⁊ nau

De iureiurando. rui. ⁊ nau. l. ij.§. i. qui vero dat damnū ⁊ rem deteriorem efficit non videtur habere animum furandi. ⁊ ideo non tenetur furti. arg. contra. jͣ. de condi. ob cauſam. l. penult. ¶ Circa ſcd̓m dico ꝙ iuramentum quod preſtatur pro ingreſſu iudicij eſt magis iuramentum calūnie qͣꝫ iuramē tum probationis. vt no. in. l. theſauros ad exhiben. tamē ibi glo. ſentit ꝙ licet ſit iuramentuꝫ calūnie. tamen per ip ſum fiat probatio quod ꝗdam cōcedūt ſi iudiciū eſt ciuile ſūmarium ⁊ parui preiudi.ij. facit quod no. in auc. de exhiben. re.§. ſi vero. Sed ego dico ꝙ non ſufficit iuramē tū predictum. qꝛ tunc non eſt tempus probandi cuꝫ reus nondum comparuerit. ⁊ ideo iterato iurandum eſt ſic de dam. infec. qui bona.§. ſiquis ſti. ⁊ extra de teſti. veniens. ⁊ vide quod no. in Spec. de primo decre.§. reſtat. ver. ſꝫ qualiter probabit. ⁊ in Spec. de ſummaria cognitione. ver. vi. querendo. ⁊ quinto ⁊ quarto loco. ⁊ de offi. iudi. verſi. hoc quoqꝫ pretermittendum. vbi omnino videas. ¶ Circa tertium non puto ꝙ iuramentum probatoriuꝫ ſit actus iudiciarius ⁊ ſolemnis ꝙ poſſit fieri die feriata. ⁊ adde qd̓ no. in. c. i. de offi. delega. in cle. vnde die precedente iurare debuit ſi ferie ſunt ſolēnes ſi repētine fiet dif fuſio in diem ſequentem. qꝛ non potuit eſſe preuiſus. sͣ. ꝗ bus ex cau. ma. ſed ⁊ ſi per pretorē.§. ſed ſi ferie. ſiꝗs cau. l. ij.§. ſiꝗs. ¶ Circa quartum videt̉ ꝙ preſumat̉ delatio. ar. no. in. l. actor rem ra. hab. C. de fide inſtru. l. i. lib. x. de verbo. oblig. ſciendū. ⁊ videt̉ expreſſum de dote preleg. theopompus. In contrarium. qꝛ in actibus iudicij contē tioſi non preſumitur ſolēnitas. ſecus in extraiudicialibus vel in iuriſditꝭ. volūtaria. vt no. Inno. de eo qui fur. or. ſu ſce. innotuit. Sed certe in caſu noſtro non eſt opus miniſterio iudicis in deferendo. qꝛ lex defert ipſo iure. arg. de condi. inſti. que ſub condi.§. fi. ¶ Circa quintum videt̉ ꝙ ſufficiat preſentia notarij actoris. vt in auc. que ſupplicatio. ſed ibi loquitur in actis iam factis producendis. ſꝫ in fiēdis de nouo reꝗritur preſentia iudicis vel ſolēnis cō miſſio. vt no. C. de teſtamentis. l. hac conſultiſſima.§. pe. ⁊. C. de libe. ca. iubemus. ¶ Circa ſextum dicit Azo ꝙ pōt oſtendi contrarium in ſumma. C. ad. l. acquil. cir. medium. ⁊ Iaco. butri. C. de re iudi. l. i. in lec. Iaco. de are. dicit ſtari ſacramento tamen periurus teneatur crimine ſtellionatus. jͣ. eo. ſi duo patroni§. fi. ita no. Iaco. C. ſi aduerſus lib. l. i. quod eſt verius. qꝛ diſpenſatio legis nō recipit probationem in contrarium vt no. glo. ordi. jͣ. ti. i. l. fi. ⁊ facit. jͣ. e. l.§. quid ergo. Quid ſi accuſator porrecta ac cuſatione deceſſit an heres eius poterit iurare. Reſpondeo non. argu. de rei vendica. idem pompo. in fi. C. eo. ge neraliter. ⁊ quia iudicium eſt finium. C. ſi reus vel accu. l. defunctis. non ob. l. i. C. ne ex delic. defunc. qꝛ ibi ciuiliter hic criminaliter ⁊c. Ex lec. ant. ¶ No. ꝙ iuramētum preſtitum ſine delaptioneᵇ non valet. ſed pone dicit ſtatutum ꝙ ſtetur iuramē to damnum paſſi. Iſte iurauit nemine deferente. nūquid iſtud iuramentum probat. videtur ꝙ non. qꝛ ſaltem reꝗ ritur ꝙ deferatur a iudice ⁊ forte valet. qꝛ videt̉ delatū iure. caue tamen qꝛ non ſufficit iurare in productione libelli. qꝛ illud eſt iuramentum calūnie nō probationis. ⁊ ideo dꝫ iurari poſtea poſt reſponſionem rei. qꝛ tūc poteſt fieri probatio ex ordine iudiciorum non ante litem cōte. ⁊ ita ſeruat practica aduocatorum. ⁊ recte. adde ꝙ paria ſunt iurare ⁊ per ſe non ſtare quominus iuret. vt. jͣ. eo. remittit. ⁊ ideo ſi in caſu ꝑmiſſo iudex in terminum iurādi non ſediſſet pro tribunali vel noluiſſet deferre iuramentū ſed eis ꝗ putāt reꝗri delationem iudicis. ar. sͣ. ad exhibē. theſaurū. ſufficit actori proteſtare per ſe non ſtare dum ta mē poſtea ceſſante impedimēto iuraret. qꝛ proteſtatio facit retro trahit. vt. jͣ. de no. oper. nū. de pupillo.§. ſiꝗs ipſi. ¶ In tex. liberabit. qd̓ eſt abſurdum. z In qualibet queſtiōe poteſt de Quacunc. terri iuramentum hoc eſt in. ciuili ⁊ in criminali. Item quid in cauſa ſpirituali. puta ma trimonij carnali vel monachationis vel conuerſionis gl. tractat. Sed vt latius pateat formo talem caſum ꝗ nunc de facto vertitur. Berta rixans cum ſeio volens percutere ſempronium proiecit lapidem qui in muro proiectus fecit ex caſu vulnus in capite cuiuſdaꝫ puelle. nomine pu elle accuſatur berta ꝙ eam iniurioſe percuſſit ita ꝙ ex ꝑcuſſione ſanguis exiuit ⁊c. Berta confitetur ſe proieciſſe lapidem in ſeium ⁊ ꝙ lapis iuit in murum ⁊ caſu puellā percuſſit. dixit tamen ꝙ quia ſempronius inſultabat eam ideo volens ſe defendere iactu lapidis id fecit. Et inductis teſtibus cum per vnum tantum teſtem ſit probatum petit ſibi deferri ſacramentum propter inopiam probationum. queritur quid iuris de his eſſet ſic. jͣ. ad. l. rho. de iact. l. ij.§. cum in eadem naue. ¶ Et primo queritur an accuſatio ſit probata per huiuſmodi confeſſionem. Secundo an ſanguis dicatur exiſſe ex percuſſione. Tertio an qui vult percutere vnum ⁊ percutit alium teneatur in iuriarum. Quarto an excuſetur probato inſulto. Quin to an defenſio ſemiplene probata in criminali poſſit iurari per ſacramentum in defectum probationis. ¶ Circa primum videtur ꝙ dicta accuſatio non poſſit dici pro c bata per confeſſionemᵉ. primo quia intentata eſt iniuria ⁊ non confeſſata cum dolus negatus ſit cum iniuria non fi ¶ DI at ſine dolo malo. de iniur. l. illud. ⁊. l. ſequen. Item hic b ¶ I qualitas doli eſt negata ⁊ cum ſit de eſſe criminis totum ne. Fa Alex crimen eſt negatum. arg. de fur. ſi is qui.§. ſi tamen titiuꝫ. Atº gͣ ⁊ vbi impingit̉ dolus non ſufficit probare culpam. ⁊ no. fauor. in. l. i.§. diuus. ad. l. corne. de ſicca. nec dolus tendens cō nij. vt tra vnum porrigitur ad alterum in delictis contra perſo no. inonēit̉ nam principalem cōmitten̄. arg. l. fulcinius.§. adeo. qui pond bus ex cau. in poſſe. ea. ¶ In contrariū facit qꝛ probato 8e infacto preſumitur qualitas animi etiam ſi negetur ad legē neqꝫ cor. de ſic. l. i. de iniur. ſi noncōuitij. Et ſi dicatur ꝙ confeſ mētū ſio non poteſt pro parte approbari pro parte reprobari. lege expec l. publia. in fi. depoſi. Reſpondeo hic erant due partes ſe tione parate nec erat idem cap. ſed certe ſemper poſſumus di iudic cere ꝙ hec confeſſio haberet plures partes. arg. de con glo. fi di. ⁊ demon. hec ſcriptura. Et ideo dic in delictis in qui ē. ⁊ ii nend bus eſt preſumptio contra confitentem factum ſtari con vex.i feſſioni facti ⁊ animum preſumi. qꝛ ex facto datur volun eo. tas intelligi. C. de inſti. ⁊ ſubſti. l. reprehendenda. ſecus ſi de m negetur alia qualitas q̄ non conſiſtit in animo. ſed in alio alibi alex. facto vel in cōcomitantijs facti facit q̄ no. Dy. in. c. in ob in aj ſcuris. tamen reſpondens cautus dicit confiteor ſic ⁊ ali videter non confiteor. vt no. C. de excep. l. ſiquidem. ſed aſſeſ ſius. ſor cautus non dꝫ admittere in criminali hanc rn̄ſionem cauteloſam. ſed debet facere ſimpliciter reſponderi ad fa ADI c ¶ ctum.i. ſine dicta adiectione. Quid dicemus qͣꝫtum ad ꝓ ceſſio poſitam. q. dico ꝙ in premiſſis terminis factum non ē cō enuc feſſatum. vt patebit in proxima. q. ¶ Circa ſecūdū pun ſentis ctum dico ꝙ non dicitur exiſſe ſanguis ex percuſſione ꝓij vide c. qm̄ cientis. qꝛ non immediate ſed caſualiter ⁊ mediate hoc 9p. gi fuit. ⁊ dictio ex proprie ſignificat cauſam immediataꝫ. vt prin. .l. i.§. ex incendio. dicet aliquis ergo nec eum arcu percu ꝓba. tiens dicitur īmediate percutere. Reſpondeo immo. ꝗa lētiſſi rat. qͥ vtitur arcū vt inſtrumento. ſed non muro vt inſtrumēto. i pꝰ ⁊ facit ad ſtatutum de concordijs. nam ſiquis cadat ex noce percuſſione in terram ⁊ colliſo capite in terram vulnus fi at ⁊ at non dicitur exiſſe ſanguis ex percuſſione. qꝛ terra non ⁊ ꝗd fuit velut inſtrumentum percuſſoris idē in ſimilibus caſi 1 10 de o bus. ⁊ adde de dictione ex. sͣ. titu.i. ſi certi condi. in prin. ſpē ꝯ ¶ Quo ad tertium dico ꝙ factum excedit voluntatem ⁊ vio in diuerſa perſona. ⁊ ideo non punitur de dolo. ſed de la e. ter ⁊.c. ta culpa ſi fuit intentata hec via. de leui culpa non intelli 1121 gitur ſtatutum loqui. qꝛ non equiperatur dolo nec puni ſcrib tur criminaliter de abigeis. l. i. in fi. Cy. in. l. ſiquis nō di eūdē cam. in penis enim corporalibus vel vbi in defectum im termi adme ponitur pena corporalis reꝗritur preciſe dolus. no. jͣ. ti. i. coſ. v. in actꝭ. ¶ Quo ad quartuꝫ dico excuſari probato inſul glo. c. tu. vt no. l. i.§. cum arietes. ſi quadru. pau. fe. di. cū diſtinꝰ iureiADDITIO. b ¶ Delatione. Fallit ẜꝫ. d. Alex. de imo. hici. ij. no. hoc fauore mr̄imo nij. vt eſt text. no. in. c. ex lr̄iſ quē ibi ad hoc ponderāt doc. de in integ. re. nſeqꝫ vbi iura mētū defert̉ a lege neceſſe ē expectare d̓la tionē ꝑtis vel iudicis ſolēniſ glo. fi. in. l. i. C. e. ⁊ in. l. admo nendi. in glo. ſ ver. exacto. jͣ. eo. Et ex his de mēte Bal. alibi infert. d. alex. ad qōnē iſtā ī terminis vide ibi copio ADDITIO. c ¶ Per con feſſionē. Pro enucleatiōe p̄ ſentis qōnis. vide Lafrā. in c. qm̄ ꝯͣ. verſi. ꝯfeſſiones. in prin. car. viij. d̓ ꝓba. vbi lucu letiſſime d̓clarat. qn̄ ꝯfeſſio in delictis ſcā nocet ⁊ valel at ⁊ qn̄ non: l ⁊ o de facta in tormētis ⁊ de oīum fere ſpē ꝯfeſſionuꝫ ⁊ vide panor. .c. tertio loco. ⁊. c. qm̄ ꝯͣ. eo.

De iureiurando. De iureiurando. ctione quam dixi. C. vnde vi. l. i. in repetitione quam feci de ea. ¶ Quoad quintum conſiderandum eſt ꝙ in criminalibus actori non defert̉ ſacramentum propter inopi am probationis. C. de proba. ſciant.ſ. ad reuꝫ condemnādū. ſed reo ſic ſi probauit defenſionē ſemiplene ẜm quoſ dam. ſed cōiter obſeruatur ꝙ iuramentū neceſſariū non defertur in criminali. qꝛ eſt ardua cauſa ⁊ nulla. l. hoc di cit in criminali ꝙ directe ſuper crimine deferat̉. ſed ſi cau ſa ciuilis incidit criminali. vt. C. de plagijs preſes. ideꝫ videtur ⁊ ſi criminalis incidat ciuili ꝙ adhuc non defert̉. ⁊ facit. jͣ. de queſti. maritus. ⁊. C. de fal. vbi. vel dic ꝙ propter inopiā ꝓbationū ꝓbatio actoris pōt deferri reo ⁊ ꝓ pter inopiam probationū rei actori. arg. jͣ. e. tutor. ī prin. ⁊ arg. C. de fide inſtru. l. fi. Iuramentum aūt quod nō de fertur propter inopiam probatꝭ. ſed ex conſenſu partiuꝫ videtur poſſe deferri bona fide. ⁊ non per colluſionem. arg. jͣ. e. eum qui.§. in popularibus. ⁊ de iſto intelligat̉ gl. hic poſita eo.ſ. tempore ⁊ caſu quo poteſt tranſigi. alias non. arg. sͣ. e. l. ij. ¶ Ad queſtionem autem de matrimonio inſeparabili. dic ꝙ non poteſt deferri ẜm glo. nam illud quod non poteſt fieri per confeſſionem vtriuſqꝫ partis nec per tranſac. non poteſt fieri per iuramentū. ⁊ vide no. C. de tranſac. l. fi. ⁊ vide qd̓ no. Archi. ij. q. v. ſiꝗs preſbyter. vbi de hoc per Archi. ⁊c. Ex lec. anti. ¶ Super qualibet actione poteſt deferri iuramentum deciſiuū a parte parti. hoc dicit. ⁊ loquitur iſte.§. in iuramēto iudiciali. ⁊ no.§. ⁊ tex. loquitur de cau ſis ciuilibus. quid in criminalibus. dicit glo. ꝙ etiā in cri minali poteſt deferri iuramentū iudiciale. docto. dicūt ꝙ hoc eſt verum in preiudiciū deferentis non in preiudiciū fiſci. ⁊ ideo reus poteſt deferre actori ad condemnatio. non actor reo ad abſolutio. qꝛ in criminali actor nō repu tatur habere niſi merum exercitium. ⁊ ideo non poteſt pͥ iudicare fiſco ẜm Iaco. butri. de iuramēto neceſſario in defectū probationis certum eſt ꝙ non habet locū in criminali. vt no. per glo. ⁊ doct. jͣ. de queſtionibus maritus. ¶ Item querit glo quid in cauſis ſpiritualibus vt ī cau ſa matrimonij ⁊ monachatiōis vel ordinis clericalis. dic vt in glo. ⁊ melius per Archi. ij. q. ſiꝗs preſbyter. vbi de iuramento non neceſſario dicēs. jͣ. e. admouendi. Nota ꝙ vbi eſt iuratū iſtud iuraSed et ſi. mentum tollit refectionem damnorum ⁊ intereſſe. ergo iuramētum calumnie facit ceſſare refectionem expenſarum. ar. iſtius littere. ⁊ no. in auc. de iudi.§. oportet. ⁊ hoc niſi petantur ratione contumacie. vt. C. de iudi. ſancimus. Moderni dicunt vt Guil. ꝙ non facit ceſſare refectiōem ratione temeritatis ideſt cul pe. ar. jͣ. ad turpil. l. i.§. queri. ſed ratione doli preſumpti. qꝛ preſumptio que ſumitur ex preſumpta obliuione ſalu tis eterne non operatur niſi in depēden̄. ab anima. ⁊ iō iu ramentum calūnie non excuſat a temeritate. Si autē eſſet dolus euidens non excuſat iuramentum. qꝛ quedam excuſant a dolo velato que non excuſant a dolo patenti. vt no. de infa. l. alleg.§. calūniator. dicet aliꝗs ꝙ iſte.§. nō fa cit ad qōnem. nam hic iurabat̉ de veritate non de calumnia. Sed rn̄de iſtud iuramentū eſt de credulitate. vt not. in. l. i. C. de vē. inſpi. vel aliter duplex eſt veritas facti ⁊ cō ſcientie. dico ꝙ iuramentum calumnie eſt de veritate con ſcientie.i. intentionis. qꝛ aſſeritur qd̓ recta conſcientia liti gatur etiam bona fide. C. de iudi. l. rem non nouam.§. fi. licet ſit de credulitate obligationis vel facti. ⁊ ideo ſtatur ei vt preſumatur litigare bona fide niſi contrarium aper te liqueat qꝛ liquida probatio derogat preſumptioni. l. i. C. qui ⁊ aduer. quos. jͣ. de leg. i. licet imperator. non ob. iſte.§. qꝛ hic erat iuramentum de preſenti. ſecus ſi iuratur de futuro. qꝛ tūc bene poteſt probari contrarium. vt no. .sͣ. de infa. l. lucius. iſtud enim iuramentū non trahitur re tro. ⁊ ideo non excuſat ab expenſis factis anteqͣꝫ ſit iura tum. puta ante litem conteſtatam. nec etiam excuſat ab expenſis debitis ex promiſſione. vt no. jͣ. de lega. iij. l. ſi mu lier.§. ſi rem. ⁊ facit de condi. ⁊ demonſt. quibus diebus .§. i. nec a debitis ratione contumacie de appel. ſi per colluſionem.§. i. Sed iſta opinio modernorum videtur eſſe impoſita verbis ⁊ non rebus. nam ex quo iuramentuꝫ ca lumnie in effectu non excuſat ab expenſis. qꝛ poſſunt peti propter temeritatem. vt. sͣ. de iudi. l. eum quem temere. d̓ lega. ij. qui ſolidum.§. etiam ꝗd releuat dicere ꝙ non poſ ſunt peti ratione doli. ſufficit enim peti poſſe licet non ex hoc capite. de libe. ⁊ poſthu. l. gallus.§. ſi eius. Et ideo di cunt alij. vt Iaco. butri. ꝙ ille qui iurauit de calūnia preſumitur habere iuſtam cauſam litigandi. vnde non tenetur in expenſis iudicij. ⁊ videtur tex. nam olim excuſabātur a decima parte litis que loco expenſaruꝫ preſtabatur. vt. C. de iuramen. calū. l. fina.§. antiqua igitur. ⁊ no. jͣ. ad turpil. ſiquis repetere.§. fin. Quidam vero ſimpliciter di cunt. vt Iaco. de ra. ꝙ non facit preſumī quem habere iu ſtam cauſam litigādi. ſed ꝙ putet ſe habere ſic. ⁊ ideo niſi ex geſtis appareat probabilis ratio litigandi non excu ſatur. facit de reg. iu. ꝗ in alterius. ⁊. C. de epiſcopis ⁊ cle ri. omnis qui.§. fi. ⁊ hec opinio preualet de conſuetudine. Non ob. iſte.§. qꝛ iuramentum calūnie prſtatur ad or dinationem iudicij ſub quo iuramento calūnie etiam po ſitionibus reſpondetur non autē preſtatur ad deciſionē. litis: ſed in noſtro.§. iurabatur ad litis deciſionem. Et no. in hoc.§. ꝙ falſum pro vero habetur. qꝛ quod ſit falſum conuinci nō poteſt. ⁊ facit. jͣ. de condi. indebi. l. ſi non ſortem.§. heredi. jͣ. de peculio. l. eo tempore. jͣ. e. nā poſtea .§. ſi damnetur cum ſi. ⁊c. Ex lec. ant. ¶ Nota ꝙ iuramentum excuſat a calumnia. ⁊ hoc in iuramento veritatis. ſed an idem in iuramē to calumnie. dicunt docto. ꝙ excuſat a calumnia preſum pta non a manifeſta. Iteꝫ excuſat a temeritate preſumpta non approbata ẜm Iaco. butri. ⁊ Iaco. de belui. nā verbum iuſte litigare quod adijcitur in iuramento calumnie eſt excluſiuū etiam temeritatis ẜm Iac. butri. Alij dicūt ꝙ excuſat a calūnia non a temeritate. facit. jͣ. ad turpil. l. i. .§. i. ⁊. ij. de hoc no. hic per Guil. ⁊ no. per glo. in auc. de iudicibus.§. oportet. ⁊ per docto. in auc. generaliter. C. de epiſco. ⁊ cleri. ibi vide. ¶ Secūdo no. ꝙ iuramentuꝫ non ſolū operatur vt iurans in precem inducatur. ſed ēt vt defendatur inductus. facit. jͣ. eo. ſed ⁊ ſi poſſeſſori.§. ꝓ inde. ¶ Tertio no. ꝙ iuramentum eſt perſonale ⁊ non egreditur perſonam. non ob. jͣ. e. etiam. qꝛ ibi eſt. e. ꝑſona iuris fictione. ⁊ dic vt ibi. NOVA ADDITIO. ¶ Ex lectura antiqua. ¶ In tex. ibi vim patiatur. Nota ꝙ iuramentū non ſolum facit vt quis inducatur in poſſeſſionem ſed etiam vt defendatur inductus. ¶ In glo. ſed nōne. quid vbi agi tur contra ius commune. dic vt. sͣ. de minori. deniqꝫ.§. i. ¶ Quid vbi requiritur perſpicua probatio. vt qn̄ agit̉ de dolo. dic non deferri ſacramentum. vt no. Cy. ⁊ Old. l. in bonefidei. ¶ Quid ſi agatur ratione culpe dic defer ri. vt. C. eo. in actione. ¶ Quid ſi criminaliter agatur dic nō deferri accuſatori. qꝛ iuramētū eſt releuatio ab onere probandi. Et in criminali non eſt actor releuandus īmo grauandus in onere probandi. ⁊ h̓ quantum ad fineꝫ cōdemnationis rei. ſed quantū ad abſolutionem actoris a calumnia poteſt deferri ſacramentum purgationis ſicut reo poteſt deferri ẜm docto. ¶ An vbi ius requirit ꝑſpi cuas probationes poſſit deferri ſacramentum. dic ꝙ nō actori. ſed reo ſic ſuper actione. ſed non ſuper exce. vt. C. ſi cer. peta. l. fi. in auc. ibi poſita. An ſi reus ſemiplene pro bauit actori plene deferatur iuramentum. dic ꝙ non ſi ꝓ bationes ſunt contrarie. ſecus ſi diuerſe. vt. l. in bonefidei per Cy. ⁊ Odoſ. ¶ Ad hunc.§. poſſet reſponderi hoc modo ſiꝗs vellet tenere hanc opinionem. vꝫ ꝙ hic loqua tur in iuramēto delato a parte parti. vnde imputet ſibi ꝗ detulit qꝛ vr̄ remiſiſſe calumniam. ibi vero loquitur in ſacramento delato a iudice ſiue a lege. vnde pars non vide tur remittere calūniam. nec ei pōt aliꝗd īputari. ſed ego

De iureiurando. ſuſtineo glo. argu. l. vlti. C. ad legem iuliam repetunda. nec ob. quod hic dicit Guiliel. ꝙ quis condemnatur in expenſis non ſolum propter calumniam ſed propter temeritatem. quia dico ꝙ per iuramentum calumnie tollitur etiam temeritas. Nam teſtis dicit ꝙ putans ſe inſtātꝭ vti bonis ⁊c. vt. C. de iuramen. calumnie. l. ij.§. i. quod in telligo iuſta ratione ⁊ non temere. al̓s admitteretur pupillus. quod eſt falſum. vt. l. ſecunda.§. ꝙ obſeruari. ⁊ ſic patet ꝙ per tale iuramentum tollitur temeritas. Iaco. butrica. poſt Guil. de libro Bart. Caſus in quibus licite iuratur. xxij. q. i. omne per Arhi. ¶ An iurare ſit mortale peccatum. ea. queſtione. nota per Archid. an iurare per creatorem ⁊ per creaturam. eadē. q. mouet. ⁊. c. conſi dera per Archi. que ſit maior tranſgreſſio an iurare per deum verum an per deum falſum. ea. q. ſi aliqua per Ar. chi. An iocoſe vel metu periurans ſit periurus. ea. q. habemus per Archi. ¶ Quod modis accipiatur periuririum. ea. q. predicandū. per Archi. de tribus comitibus iuramenti. ea. cauſa. q. ij. iuraauerunt per Archi. An iurare falſum ignoranter ſit peccatum. ea. q. homines per Archi. An peccet deferens aduerſario iuramentum. ea. cauſa ⁊. q. v. ille per Archi. ¶ In glo. v. in iſta cautela ꝓ cedit quando filius ipſo iure obligatur. ſecus ſi ipſo iure non obligaretur. qꝛ tunc non poſſet delegari. ¶ Si vis obligare quemlibet filium famil̓. nota bonam cautelā vt facias ꝙ ſubmittat aliquem qui det pecuniam filiofami. mutuo ⁊ ab eo ſtipuletur. poſtea iſte ſubmiſſus deleg. eū ei cuius vere erat pecunia quaſi ſuo creditori. ⁊ tu a filio fami. ſtipuleris. ⁊ tunc dicit dominus Guil. de ſuzaria. ꝙ tenetur ⁊ inſolidum ſine aliqua exc. l. munic. vel aliam. ⁊ h̓ per. l. valde. jͣ. ff. de excep. doli. c. principiuꝫ. Gui. de ſuꝫ. facit. jͣ. de dona. l. vt mihi donares. per alium inuenitur ſimilis cautela. tu dic contra ſi conſtat de iſta interpoſitiōe perſone. vt. jͣ. de aucto. tuto. l. quod diximus.§. ſed ſi per interpoſitam cum ſimi. ⁊ de iure fiſci aufert̉.§. qd̓ a p̄ſide: ¶ In xp̄i nomine amen. Queſtio diſputata per dominū Iaco. l. ij. sͣ. e. de bel. Lege peruſina cauetur ꝙ filiuſfami. non poſſit contrahere ſine expreſſa licentia patris. nec mi nor ſine licentia curatoris. vel ſaltim duorum conſanguineorum magis idone orum ſi curatorem non habuerit ⁊ contractus taliter factus non valeat nec teneat ⁊ ꝙ con feſſio vel carta facta a maiore. xx. annis valeat ⁊ teneat ex ceptis filijſfamil. ¶ Quid ſi proximiores conſanguinei volunt conſentire dic ꝙ deuoluitur conſenſus ad poſteriores vel ad ipſum iudicem. vt. C. de nup. vidue. l. in con iunctione. dic vt dixi in.§. neceſſitatis. ⁊. jͣ. de iure dotium profectus. ¶ Quidam filiuſfami. contraxit ſine licentia patris ⁊ mentitus eſt ſe eſſe patrem fami. ⁊ adultus contraxit ſine licentia curatoris vel conſanguineorum ⁊ mētitus eſt eſſe ſuum curatorem vel conſanguineum eū qui non eſt. vel filiuſfami. vel adultus iurauit corporaliter cō tractus ſeruare. ⁊ maior. xx. annis minor xxv. contraxit ⁊ leſus eſt. Queritur primo an contractus factus cum di cto filio valeat. Queritur ſecundo an contractus factus cum adulto teneat ſaltim propter mendatium. Queritur tertio an iuramentum faciat valere contractum. Queritur quarto an maior. xx. annis contrahens ⁊ leſus poſſit in integrum reſtitutionem poſtulare. ⁊ jͣ. ¶ Solutio pri me queſtionis ⁊ ſecunde breuiter eſt talis vꝫ ꝙ ꝯtractus factꝰ cū dicto filio ⁊ factus cū dicto adulto nō valeat nec teneat. ⁊ eſt ratio. qꝛ dicta lex reſiſtit ⁊ non aſſiſtit.ſ. eo ca ſu cum licentia non eſt adhibita. Nam prohibet contractum fieri ſine dicta ſolemnitate ⁊ progreditur vltra annullando. ⁊ ideo contractus ipſo iure non valet nec ori tur ex eo obligatio. vt dicta. l. non dubium. ⁊ dicta. l. ꝗd enim. ff. de dolo. ⁊ de conditio. inde. ſi non ſortem. in pͥn. ⁊.§. i. ⁊. l. ꝙ pupillus. ⁊ de verbo. obliga. l. i.§. ſiquis ita. ⁊.l. generaliter. ⁊. l. veluti. ⁊ de fideicom. ſeruus inſcio. ⁊ ll. cum lex. ⁊ de minori. l. ſi curator habens. ¶ In gl. ip ſo iure. C. ⁊ no. sͣ. de publiciana. l. quecunqͣꝫ.§. fi. Ad hoc poteſt generaliter reſpōderi. qꝛ habent locum in caſibus in quibus lex non reſiſtit vel aſiſtit ſed progreditur vltra dando actionem vel excōmunicationem. Sed in caſu no ſtro ſi non adhibeatur dicta ſolēnitas lex reſiſtit ⁊ non aſſiſtit quia progreditur vltra annullando. ⁊ ideo nullius momenti ſunt ⁊ pro infectis habentur. vt dicta. l. non du bium. ⁊ de ſacroſan. eccle. iubemus.§. ſine cum ſi. ¶ So lutio queſtionis tertie eſt talis videlicet ꝙ aut filiuſfami. iurauit aut minor. ſi filiuſfa. eo caſu iuramentum non dat nec dare poteſt robur contractui. tum quia principale nō tenet. ergo nec acceſſorium. tum quia principale non veſtitur a ſuo acceſſorio. vt. jͣ. de vulga. ſubſti. l. in pupillari. ⁊ de iure codicillorū. l. ꝙ per manus. No. Sed et an iuſiurandum. are gulam que non fallit niſi quando alius fingitur nō alius ſed idem homo. qd̓ dic vt in glo. l a Ex lec. an. ¶ Oportet ꝙ iuramentuꝫª conformet ſe cū ꝓ delatione ⁊ per religionem improbatam iurare non po ti teſt. ⁊ vbi eſt iuramentū deciſiuū nō reꝗtitur alia ſpecies n delationis. ⁊ iuramentū preſtitum ex interuallo non pa n ſa trocinatur. ⁊ paria ſunt iuraſſe vel remiſſum eſſe. hoc dicit vſqꝫ ad legem ait pretor. Nota gͦ On erit. Diuus. ꝙ ſaraē cenus poteſt iurare per legem ſuam. Ideꝫ in iudeo. ſecus in heretico ꝗa hereticus nullam re legem tenet ſed propriam opinionem ſibi legem facit. jͣ. e. ⁊ l.§. ſed ⁊ ſiꝗs. non aūt poteſt iurare iudeus ad ſancta dei ieuangelia vel per chriſtuꝫ. qꝛ preſumitur hoc facere in cō temptum. vt. C. de iudeis. l. iudeos. ⁊ ideo ſic iurando nō dicit̉ eſſe iuratum. ſicut nec dicitur iuratū ſi chriſtianus iu i raret per macometum qꝛ quo ad iurantem nō eſt religio t nis vinculum ⁊c. Nota ꝙ id quod alicui Emittit. enitut̉ pro facio habetur. Et vide Cy. in auc. ſacramenta puberuꝫ. in quinta qōne ⁊c. Ex lec. ant. ¶ Uide hic Cyn. in auc. ſacramenta puberum in vltima qōne. ⁊ Odofre. in. l. finantem.§. fi. C. de cura. furioſi. ¶ In glo. ad faciendum. Nota pro de bentibus iurare fidelitatem ꝙ ſatis eſt ſi per eos nō ſtat ſ. non fuiſſe iuratū. ii Nota ꝙ nomine rei It pretor. continetur totum. ⁊ I pars. vide hic quod not. sͣ. de procur. l. pomponius.§. ſed ⁊ is ⁊c. Nota ꝙ iuramentum auctoLlaM. ris ꝓdeſt ſingulari ſucceſſori ī non enim tranſit iuramentū ſed effectus eius. No. ꝙ ius excipiendi tranſit ad ſingularē ſuc ceſſorem. facit de act. emp. l. in venditione. ⁊ sͣ. fa. herc. l. in hoc iudicio. de hoc no. per Dy. de dam. infec. l. fluminum.§. adijcitur. ⁊ per Iaco. de are. eo. tit. qui bona.§. ſi alieno. Quandoqꝫ querit̉ vtruꝫ excep. tranſeat ad ſucceſſorem. quandoqꝫ an tranſeat contra ſucceſſorem. quādo qꝫ an ex facto ſucceſſoris detur accuſatio vel exceptio cō tra auctorem. ¶ Quoad primum dic ꝙ ſucceſſor habꝫ ius excipiendi ex perſona auctoris vt hic. qꝛ exceptio in dubio preſumitur realis. jͣ. de proba. ſi pactum. ſi autē eēt exceptio mere perſonalis. tunc tertius non poteſt eam op ponere. ⁊ etiam ſi cedatur non valet ceſſio. quia iura annexa certis perſonis ſingulariter ⁊ in priuilegiū non poſ ſunt cedi. jͣ. de admini. tuto. ex pluribus. de ritu nup. non ſolum.§. ſi puelle. ⁊ argu. jͣ. de operi. liberto. l. cerdonem. Sed an ius agendi tranſeat ad ſucceſſorem rei ſingua ¶ Iuramētū. Pro huiuſ no. declaratio ne. vide. d. bar ſoci. in. l. ait p̄tor.§. iurari.i. no. e. ti. vbi ele gātius hoc in terminis dicit. limitat tn̄ niſi idem importa ret iuramētuꝫ ⁊ ſi nō fuiſſet iuratū ẜm for mā delatiōis. puta ſi delatū fuit ꝑ xp̄m ⁊ iuratū ꝑ ſpiritūſanctu. ⁊ vi de eūdē ea. l. ⁊.§. in vltimo no. vbi luculē tiſſime tꝫ non licere iurare ꝑ īprobatā religionē publice qꝛ tūc iuramē tu nō eſſet ſer uādū maxime ſi eēt litis decifiuū. ſecꝰ aūt in iuramēto ꝓ miſſorioquod ſeruādū eēt ēt ſi ꝑ falſos deos iuratuꝫ eēt alleg. tex. ī. c. monet. xxij. q. i. ⁊. d. Alexa. de imo. hic.

De iureiurando. De iureiurando. laris. dic aut ius eſt annexum illi rei ⁊ tranſit de contrahē da emp. ſi aque ductus. de ſerui. ruſti. predi. l. viā conſtitui.§. ſi fundus quemadmo. ſerui. amit. ſi partem.§. ſi per fundum. huiuſmodi ſunt iura realia ac perſonales acceſ ſiones non tranſeunt ſine ceſſione. hic tn̄ adde quod not. Dy. jͣ. de aqua plu. arcen. ſi tertius.§. ſiꝗs prius. ¶ Quo ad ſecundum dic ꝙ quedaꝫ eſt exceptio que oritur ex ea deꝫ cauſa vnde oritur actio. ⁊ iſta obſtat ſingulari ſuc ceſſori vt ceſſionario. vt no. jͣ. de excep. doli apud celſum.§. ſi cum legitima. ſi auteꝫ quis veniat ex propria perſona. pu ta in delegatione. tūc dic vt. jͣ. de condi. ob cauſam. qui ſe debere. ⁊. l. ſi donaturus. ⁊ de dona. l. doli. per Dy. ⁊ fa cit. jͣ. de don̄. vt mihi donares. Ceſſionarius enim proprie ſucceſſor dicitur. qꝛ ex alterius perſona fundat originem petitionis. C. de procur. qui ſtipendia. ſecus in agente ex delegatione. quedam eſt exceptio que oritur ſeorſum iaꝫ nata actione. ⁊ tūc aut eſt realis vt pacti. ⁊ dic vt. sͣ. d̓ pac. ſi cum emptore. ⁊ de tranſac. l. fi. aut eſt perſonalis vt exceptio excōmunicationis vel banni. ⁊ tunc ſi ceſſio prece dit bannum vel excōmunicationem valet ceſſio. vt. jͣ. d̓ do na. poſt contractum. ſi autem ſequitur aut ceſſionarius pͥ tendit cauſam lucratiuam ⁊ repellitur aut oneroſam ⁊ non repellitur. vt no. Dy. in. c. ſiquis in ius. ⁊ facit. sͣ. de procur. ſiquis in rem cum glo. ⁊ dicta. l. ſi in venditione. ⁊ de loco pu. fru. l. i. in prin. ⁊.§. fi. ⁊. jͣ. quarum re. ac. non datur. l. i.§. excep. ⁊ de excep. doli apud celſuꝫ.§. de auc. ⁊ quod no. in. c. i. de iure patro. li. vi. ¶ Quo ad tertium vtrum econtra factum ſucceſſoris preiudicet auctori. dic vt no. sͣ. de alie. iudi. mu. cā fac. l. iij.§. opus. ⁊ no. per dy. de no. ope. nun. l. fi. ⁊ in Spec. de emp. ⁊ ven.§. ſcienduꝫ. verſi. ſed pone ꝙ. ⁊ facit jͣ. de ſer. expor. l. lucius. ⁊ adde quod no. in. l. iij. C. de pigno. Ex lec. ant. ¶ No. ꝙ ius excipiendi tranſit ad ſingula rem ſucceſſorem. de hoc dic per Dy. de dam. infec. flumi num.§. adijcitur. per Iac. eo. ti. qui bona.§. ſi alieno. ⁊ de fideicom. lib. non tm̄. in prin. ⁊ per Guil. hic. ⁊ adde qd̓ dixi de alie. iud. l. iij.§. opus. dices cum iuramentū ſit ꝑſo nale ex parte iurantis. vt no. Innoc. de iureiur. veritatis. qūo tranſit ad ſucceſſorem. qꝛ erat iuratuꝫ de p̄terito. vel qꝛ erat ſpēs probationis. ſed Inno. loꝗtur quātū ad vin culū periurij vel quo ad ius fori eccleſiaſtici lꝫ in hoc aliter no. Abbas in. c. parrochiano de ſepulturis. No. ꝙ iuraAm et poſtea. metū liquidū impedit proceſſum. ſi aūt non eſt liquidū nō impedit proceſſum. ſed ſeruatur exceptio iuramenti probandi poſt litem conteſta. quod eſt notāduꝫ ⁊ qn̄ dꝫ proponi hec exceptio non debet audiri. no. ꝑ In no. de conceſ. preben. cum ſuper. ⁊ per Iaco. bu. in. l. eleganter.§. ſiquis poſt. ⁊ idem dicendū eſt in qualibet ꝑem ptoria que ex priuilegio impedit proceſſum. nam ita demuꝫ impedit ſi ita celeriter poteſt probari vel eſt liquida alias dꝫ reſeruari poſt litem conteſta. ⁊ ita limitatur etiaꝫ quod habetur. jͣ. de condi. indebi. l. eleganter.§. ſiꝗs poſt. declinatorie non exceptꝭ. qꝛ ẜm naturaꝫ ſui generis retar dant proceſſum non requirunt facti expeditionem vel ex peditam probationem. C. de excep. l. fi. ⁊ de iudi. l. ſed ⁊ ſi ſuſceperit. Sed nunꝗd eſt differentia in modo opponē di excep. lit. finite dic ꝙ aut opponitur proceſſui ⁊ impe dit proceſſum ⁊ abſoluitur reus ab obſeruatione iudicij aut opponitur actioni vel petitioni. tunc non retardat ꝓceſſum. qꝛ non opponitur in forma ẜm Iac. nam forma exceptionis eſt ponderāda ſicut forma agendi. vt. jͣ. de flu mi. l. i.§. labeo. aut non apparet ad quid opponat̉. ⁊ tunc ſi opponitur ante litem conteſt. intelligo ex tempore quo oppoſuit eam opponi ad impediendum ꝓceſſum. ſi poſt litem conteſt. tunc expectatur diffinitiua. ⁊ facit quod no ta. jͣ. e. l. iuſiurandum. ⁊ ad pecuniam.§. fi. Sed quid ſi op ponens ante litem conteſt. ſuccumbit an poteſt eam repetere ⁊ iterato opponere poſt litem conteſta. ⁊ videtur ꝙ non qꝛ eſt eadem cauſa ⁊ perſona ⁊ oritur exceptio rei iu di. de hoc. naꝫ etiam ex interlocutoria oritur excep. vt no de electio. cum dilectus. In contrarium videtur. quia il lud quod ſit circa preparatoria iterato poteſt circa deci ſoria recenſeri. vt extra de teſti. c. veniens. Item ante liteꝫ conteſt. ſit ſummaria cognitio. ergo nō preiudicat ordinarie cognitioni de re iudi. l. a diuo pio.§. ſi ſuper rebus. de lib. agno. l. ſiquis a liberis.§. vel ſi parens. videtur dicendum ꝙ ſi ſit plene cognitum. tunc non poſſit vlterius repeti exceptio. ſecus ſi ſemiplene vel nullo modo. nā ſen tentia lata ex preſumptiōibus non dꝫ haberi pro diffiniti ua. ar. ad carbo. l. iij.§. ſi due cauſe. ⁊ no. in. l. ſi iudex. de his qui ſunt ſui vel alieni iuris. ⁊ ita intelligatur qd̓ not. Cy. in. l. preſcriptis mandatorum. facit quod no. in. c. vl. de appel. in cle. nam ſnīa lata ſuper exceptione perempto ria plene examinata hꝫ vim offiinitiue. lꝫ ſit interlocutoria ⁊ facit de compē. l. qd̓ in diem.§. ſi rōnem. ¶ Quero qn̄ opponitur exceptio ex ſentētia vel iuramento. tūc loquit̉ hic. quid econtra ſi opponatur exceptio cōtra ſententiaꝫ vel iuramentum an impediat executionem. ⁊ videtur ꝙ non. vt. l. fi. C. de ordi. cogni. niſi eſſet liꝗda vel in promptu eſſet ꝓbatio. vt no. Cy. de fal. l. ij. nam preſumitur ꝙ exceptio nullitatis opponatur per maliciam. argu. no. de euic. l. herēnius.§. i. ⁊ arg. C. de edi. di. adri. tol. l. ij. So. aut dicitur nulla ex veteri cauſa que potuit in primo iudi dicio opponi. vt qꝛ dicitur victor ſeruus. tunc non retardat executionem. vt. d. l. fi. aut propter vitium ipſius ſententie. ⁊ tunc aut eſt vitium viſibile ⁊ non ſit executio. aut inuiſibile. tunc in poſſeſſorio ſit ſtatim executio. in petito rio ideſt vbi non agitur de mera poſſeſſione. aut offert̉ ꝓ batio. ⁊ nō ſit executio ſaluo iure retractationis ſentētie ⁊ executionis ſi apparuerit ſnīa nulla facit quod no. in. c. i. de re iudi. in cle. hoc tn̄ non hꝫ locum in penis corpora libus. no. Cy. dicta. l. ſatiſfacit. jͣ. de iniuſto teſtamēto. l. ſiquis filio.§. ꝙ ſiꝗs. Quid ſi petitur reductio ad arbitriū boni viri. vtrum interim laudum merebitur executio. dicunt quidam ꝙ non. qꝛ appellare videtur qui petit laudum boni viri arbitrio corrigi ⁊ in melius reformari de arbi. non diſtinguemus.§. cum quidam in fi. ſed pendēte. appellatione nil dꝫ innouari. ergo ⁊c. facit. C. de tranſac. l. ſi cauſa. de excu. tu. l. diximus. jͣ. ad mace. l. i.§. ſi pendet. in fi. Nam iſta petitio vim peremptorie excep. hꝫ ar. no. l. in cauſe in.§. ſi mādati. ⁊ hoc verum ſi petatur reductio infra. x. dies. al̓s non poteſt cenſeri appellatio. arg. jͣ. e. l.§. ſi minor in fi. ſed cenſebitur ſupplicatio que non retardat executionem ſi ſatiſdatur. vt in auc. que ſupplicatio. C. de preci. impe. offe. ⁊ arg. extra de reſti. in integ. ſuſcitata. nō enim poteſt petens duo contraria pretendere.ſ. ꝙ ſit appellatio ⁊ ꝙ liceat appellare poſt decē dies. argu. jͣ. de ap pel. l. ſi ita ſtipulatus in fi. videtur ꝙ ſi petatur in moduꝫ exceptionis impediat executionem. ar. jͣ. de inoffi. teſta. l. papi.§. ſi filius. ſi autem in modum principalis petitꝭ. nō impediat executꝭ. ſi deſiderat longum tractum temporis ſi autem breuem tunc ſit ſuperſedendum arg. de peti. heredi. l. ſiquis li. ver. nam cum quidam. hoc auteꝫ arbitrio iudicis relinquitur. l. fi. in fi. jͣ. de iure deli. ⁊ adde qd̓ no. in Spec. de libelli concep.§. nunc dicendum. ver. penul. ⁊ facit. C. ſi ex falẜ. inſtru. l. fi. Ex lec. ant. ¶ No. hic ẜm vnum intellectum ꝙ aut ex ceptio iuriſiurandi que impedit proceſſum pōt incōtine ti probari. ⁊ tunc eſt ſuperſedēdum in proceſſu donec ſuper ea pronuncietur. aut non pōt incontinenti probari ⁊ tūc proceditur ad lit. conteſta. reſeruata excep. poſt litem conte. qd̓ eſt no. ⁊ verum in omnibus exceptionibus im pedientibus proceſſum vt nunqͣꝫ impediant niſi ſint liqde vel ſtatim poſſint liꝗdari. nec ob. sͣ. ad exhiben. l. iij.§. ibidem

De iureiurando. ibidem in fi. qꝛ ibi intelligitur poſt liteꝫ conte. in illo iudi cio. vnde ibi non fiet reſeruatio.ſ. in iudicio alio ſed in eo dem ſic vſqꝫ ad tempus poſt litem conte. ⁊ ita dꝫ intelligi ille tex. facit quod no. in ſpec. de libel. concep.§. nunc dicendum. ver. penul. Item qn̄ dicatur aliquid incontinen ti poſſe probari videtur ꝙ hoc ſtet in arbitrio iudicis. vt jͣ. vt in poſ. leg. is a quo. tu dic vt no. Archi. iij. q. i. in ſum ma. vbi omnino vide. ¶ Extra quero hic vtrum opponens peremptoriam ad proceſſum ſuccūbens in ea poſſit eam iterato opponere poſt litem conte. Dicit Cy. ꝙ ſic. C. ſi contra ius vel vtilitatem publicam. l. preſcriptione mendaciorū. rō ꝗa ſummatim examinata fuit non ple narie. ar. huius glo. ego credo ꝙ ſi exceptio fuit reproba la nō poſſit vlterius opponi. ar. jͣ. de cōpenſa. qd̓ in diem. .§. ſi rōnem. ſed pro opi. Cy. facit extra de teſti. veniens. Plus valet ſententia qͣꝫ C l damnetur. innocētia vel defenſio ci uilis vel naturalis. h. d. ¶ No. ꝙ lꝫ ꝑ iuramētū rei eſſet actio ip̄o iure ſublata tn̄ valet ſententia ꝯtraria ne dū con tra ius partis lata. ſed etiam lata contra ius ⁊ factum. pu ta contra innocentem. jͣ. de verbo. ſigni. l. probrum. ſecus eſt in ſententia legis. qꝛ nunqͣꝫ infamat innocenteꝫ nec eū qui hꝫ iuris vel facti defenſioneꝫ. ¶ No. ꝙ ſnīa lata per dolum valet. vt. jͣ. de condi. indeb. eleganter.§. ſiꝗs hoc in iudice. in arbitro dic vt. sͣ. de arbi. ita demum. ⁊ no. ꝙ ſen tentia lata expreſſa cauſa falſe obliga. valet vt hic. ⁊ facit quod no. jͣ. de acqui. heredi. l. ſi is. ⁊ quod cū eo.§. titianus. ⁊ no. ꝙ ſnīa elidit iuramētuꝫ. ⁊ ẜm ſec. Iac. iuramē tū ⁊ ſnīa fuerunt ꝯͣria. alia lec. eſt ꝙ fuerunt ſimilia. ⁊ tūc no. ꝙ iuramētū aduerſarij nō īfamat. ſed ſnīa ſic. ⁊ adde jͣ. e. ſed ſi.§. fi. ⁊ sͣ. ſi cer. pe. l. certi ꝯdō. ⁊ exͣ de re iu. cū te. Ex lec. ant. ¶ Etiā iniuſta condemnatio irrogat infamiam h. d. ⁊ non prodeſt habere defenſionem ſiquis ea non vtatur. facit quod no. sͣ. de publiciana ſiꝗs ꝓhibuerit ⁊ facit. jͣ. de furibus balnearijs. l. i. ¶ No. ꝙ valet ſentētia condemnatoria contra eum qui erat in caſu abſolutio nis lꝫ error appareat ex actis ⁊ ſic eſt hic expreſſum contra Ia. de ra. in. l. i. C. de erro. calculi. j No. ꝙ pōt ferri diffinitiua ex iuramēto de Ml iV. ciſiuo. lꝫ alio modo lis cōteſtata nō ſit. ꝗa hꝫ vim litis cōteſtate ⁊ hꝫ locū hic.§. qd̓ patet. qꝛ ſemper poſt litē cōteſta. illud defertur. ergo pꝫ ꝙ actio dꝫ perpetuari niſi dicas ꝙ tunc magis ex vi cōte. litꝭ. qͣꝫ iuramenti perpetuetur actio annalis. Itē no. ꝙ de eſſentia ꝯte. litis a. non eſt negatioª. Nam hic per ſolam affirmationem ſit li tis conteſtatio. vel dic ꝙ nō eſt proprie litis conteſtatio ſed quaſi. ⁊ tn̄ peruenit̉ ad diffinitiuam. ¶ Sed oppo. d̓ le. ij. C. vbi in rem actio. So. ibi inter abſentes hic inter p̄ ſentes fiebat litis quaſi conteſta. ⁊ facit. jͣ. de pecul. l. depo ſiti.§. i. ¶ Op. ꝙ per aſſertionem non fiat litis conteſt. de procur. ſi reus paratus. Sol̓. ibi tacita confeſſio facta animo non conteſtandi ſed euitandi litē. vnde actus agē tium ⁊c. vt. sͣ. ti. i. l. non omnis. Ex lec. ant. ¶ Iuramētum perpetuat act. ſicut litis cō teſtatio. h. d. iſte tex. inducitur per Guil. ꝙ per confeſſio nē inducit̉ litis cōteſtatio ſicut per iuramentum. vt no. ī l. i. C. de lit. conteſta. per Guil. dic vt. sͣ. de procur. ſi reus. ¶ In gl. ergo ⁊ pōt ibi. C. de dolo. l. fi. Quid in reſtitutione in integrū. dic vt. jͣ. de ſolu. cū ꝗs.§. ſiquis pro eo. Si minor agēs detulit reo iuramē Sl MIO.. tum ⁊ eſt leſus pōt reſtitui leſione probata. ⁊ pōt etiam replicādo petere reſtitutionē dūmo do petatur infra tꝑa reſtitutiōis petende. hoc dicit. Mi nor petebat a titio. x. titius negabat minor detulit ei iura mentum iurauit titius ſe non teneri hoc non obſtante mi nor petit eum condemnari titius excipit de iuramēto mi nor replicat ⁊ dicit ꝙ cum ipſe ſit minor ⁊ leſus ope reſti tutionis in integrum quā petit dicta exceptio ſibi nō obſtat. modo queritur an dicta replicatio procedat. rn̄detur ꝙ ſic. Scd̓o queritur an ſufficiat ſolūmodo ſe probare minorem. reſpondet̉ ꝙ non. qꝛ non ſequītur minor er go leſus. ſed dꝫ duo probare.ſ. ſe minorem ⁊ leſum. Ter tio queritur infra qͣꝫtum tp̄s poſſit opponi iſta replicatio rn̄detur ꝙ infra tꝑa petende reſtitutionis ⁊ non poſtea. qꝛ precluſa eſt via reſtitutioni. h. d. No. ꝙ in cauſa reſtitu tionis minor dꝫ duo probare.ſ. etatem ⁊ leſionem immo ⁊ aliud ꝓbare eſt neceſſe.ſ. leſionem cōtigiſſe facto aduer ſarij. vel facilitate minoris. vt. l. verum.§. ſciendum. sͣ. de mino. vbi vide ⁊ infra habes formam libelli. No. ꝙ plura ad vnum effectum cōſequendum debent ꝓbari. qꝛ alte ruꝫ ꝓbare nō ſufficit. No. ꝙ ꝓbatio dꝫ ꝯcludere vn̄ ad le ſionem ꝓbandam etatem probare non ſufficit. qꝛ iſta ꝓba tio nō concludit. Nō ꝙ reſtitutio in integrum pōt īplorari incidenter per modū replicationis. ⁊ ſic no. tria.ſ. de futura ⁊ nondum cōceſſa reſtitutione minorem replicare poſſe. No. ꝙ eadeꝫ tꝑa ſunt ſtatuta ad petendum reſti tutionem in integrum principaliter ⁊ incidenter. Nota actionem corroborari ope reſtitutionis. ¶ Oppo. ⁊ videtur ꝙ de reſtitutione concedenda ⁊ nōdum ꝯceſſa nō poſſit replicari. qꝛ ſicut ad agendum dꝫ precedere reſtitu tio in integrū ita ad excipiēdum ⁊ replicādum. vt. l. nec non§. exceptio. quibus ex cau. ma. So. glo. tacite hoc cō cedit. ⁊ dicit ꝙ hic loꝗtur iā petita ⁊ conceſſa reſtitutio ne. al̓s de ea nō poſſet replicari. Ego dico aut ꝗs vult re plicare ſimpliciter. ⁊ tunc glo. dicit verū. aut replicando petere incidenter reſtitutionem in integruꝫ. tunc nō dicit verum. nā iſtud officium iudicis pōt incidenter implorari. vt hic. nam iſte tex. loꝗtur in reſtitutione concedenda non in iam conceſſa. qꝛ in ea nō exigeremus ea que dicit iſte.§. ⁊ maxime de ꝓbatione. qꝛ ꝓbatio non eſt de eſſentia ſentētie iam late. sͣ. e. l.§. ſi damnetur. sͣ. fami. her. l. cuꝫ putarem. ¶ Op. ad idē ꝙ nō poſſit reſtitutio in integrū incidēter implorari de excep. l. exceptio.§. fi. glo. concedit. ſed ter. ille loquit̉ in ſimplici exceptione que pure op ponitur. ſecus ſi petat̉ reſtitutio incidēter. Simile in que rela que incidēter implorari pōt. de inoffi. teſta. l. papinia nus.§. ſi filius ẜm Dy. in.§. rurſus. ¶ Oppo. cōtra hoc jͣ. de condi. inde. l. fi.§. vl. So. ibi loꝗtur in exceptione cō penſationis que ſui natura dꝫ eſſe liquida ab initio ⁊ debet eſſe iam nata ⁊ pura. ⁊ ideo cū queritur an reſtitutio in integruꝫ poſſit incidenter peti refert aut minor ē leſus in contractu vel preſcriptione aut in iudicio. ſiquidem in contractu vel preſcriptione debet principaliter petiꝑ modum actionis officio iudicis principaliter implorato fa a ctaqꝫ conteſtatione litis peruenietur ad diffinitiuam ſuꝑ reſtitutione petita de mino. l. ꝙ ſi minor.§. fi. ⁊. l. in cauſe .§. cauſa. niſi forte altera pars ſit abſens per contumaciā. ꝓ nam ſicut in appellatione non requiritur conteſtatio in 1. ter abſentes. ſic nec in reſtitutione. ar. de mino. l. preſens. ſo ⁊ no. glo. in. d. c. fi. de offi. iudi. ⁊ facit quod nō. Ber. ex 4 tra qui filij ſint legi. per venerabilem. Si vero minor ē le c1 ſus in iudicio. tunc aut per talem actum ius minoris ip̄o cō iure peremit. qꝛ renunciauit actioni que ipſo iure tollitur ca tunc dꝫ principaliter petere reſtitutionem. qꝛ per moduꝫ1 pi replicationis hoc non poſſet cum nō hēat actionē. vt ar. q no. sͣ. ti. i. l. lecta. ⁊. C. de tranſac. vbi pactū. de dolo. l. cuꝫ ſi a te in glo. ſi aūt nō peremit ipſo iure. tūc aūt ſimpl̓r repli pe cat ⁊ nō pōt. ar. in.§. exceptio. aut petendo reſtitutionē ⁊ 1 fr pōt vt hic. ⁊ hoc in actione. Sed in reo diſtingue aut ē ta 3 lis exceptio qͥ de ſua natura dꝫ eē liꝗda vt exceptio cōpen i. ſationis. ⁊ tūc non pōt excipi de reſti. nōdū obtēta. jͣ. d̓ cō ce di. inde. l. fi. aut eſt alia exceptio. ⁊ tūc aut ſimpliciter op cl pi ponitur ⁊ non ꝓcedit. qꝛ non eſt bene formata exceptio ix. qͥ nōdum intētari pōt. d. l. except.§. fi. Aut excipitur pre ſig miſſa incidēter petitione reſtitutionis. ⁊ hoc pōt fieri. vt ⁊ in.§. ſi filius. ⁊ facit. jͣ. de aucto. tuto. l. defendente. ⁊ adde dl fi. qd̓ no. jͣ. de no. op. nū. l. de pupillo.§. ſi is cui. ⁊ in ſpec. de ij.j offi. iudi.§. incidenter. v̓. offm̄. ⁊ duobus ver. ſeq. Et no. v̓b ꝙ quādo reſtitutio petitur incidenter non eſt neceſſaria nu ſuper ip̄a lit. conteſt. quia non requiritur in incidenti vel ADDITIO. a ¶ Negatō. Ratio huius no. pōt eē qꝛ d̓ ferēs fateri vr ꝓ quo vide. l. i. C. de lit. ꝯte. Sed nūꝗd ꝑ ſolam contradictionem factā inducat̉ li. cōte. ⁊ in ꝗbꝰ caſibus ad dif finitiuā ꝓcedi poſſit abſqꝫ eo ꝙ lis ꝯteſtata ſit. ⁊ an in ap pellatione reꝗ rat̉. vide Lan fran. in. c. qm̄ ꝯͣ. ver. rn̄ſiōes .i. col. de ꝓba. car. viij. ⁊ in cle. ſepe. v̓. capio glo. viij. ⁊ ix. col. de ver. ſig. car. xxxvi. ⁊ in. c. raynal dus. de teſt. in fi. iiij. col. ver. ij. no. cā. xlviij. vbi oīa ad ple

ADDITIO. a ¶ Minor. Ergo ex dcīs d. Bal. hic elicit̉: ꝙ illi ꝗ fū dat ſe in etate ſiue agēdo ſeu excipiēdo incūbit ꝓbandi onus: vt ēt eſt tex. l. ſi mino. re de in integ. reſt. mi. C. ex qͦ infert̉ ꝙ mīor dꝫ ꝓbare ſe fu iſſe minorē tē pore ꝯͣctus. ⁊ ꝙ minime ſit elapſuꝫ tp̄s re ſti. petēde. vt ē tex. in. c. cōſtitutus de in in te. reſti. ꝓ quo vide bar. ⁊. d. alex. de imo. ī d. l. ſi minorē. vbi oīa diffuſi De iureiurando. emergenti cōteſtatio litis extra de offi. iudicis. c. ij. Item non pōt incidenter peti niſi corā eodē iudice. C. de iudi. quotiēs. ⁊. C. vbi ⁊ apud quos. l. fi. ⁊ idem in cauſa nullitatis. qꝛ incidenter non poteſt adiri ſuperior. ſed principaliter ſic. C. de accuſa. l. abſenteꝫ. niſi incideret cā appel. cui ſemper incidere videtur qn̄ eſt interpoſita appellatio .jͣ. de ap. ſi conſtat. C. qn̄ prouo. non eſt ne. l. i. sͣ. fami. her. l. quedam mulier. de iure patro. l. carmelia. Item ⁊ congrue appellatur a ſentētia nulla non tanqͣꝫ diffinitiua. ſed tanqͣꝫ a grauamine facti ẜm quoſdam. Sed an petens in cidenter reſtitutionem in integrum poteſt repelli ſi eſt ba nitus vel excōmunicatus ⁊ quero in reo petente ⁊ videt̉ ꝙ non. vt. sͣ. de in ius vo. l. libertus a patrono. ſed dic cō tra. qꝛ non eſt neceſſaria exceptio. facit qd̓ no. Cy. d̓ adul te. l. quem. ⁊. l. ij. jͣ. de accuſa. l. ſeruos. Archi. in. c. i. in fi. de reſcrip. lib. vi. cuꝫ ſimilibus. Banniti enim nō poſſunt peti de nouo. facit de pub. iudi. l. is qui reus. ⁊ hoc in ta li bānito qui habeatur pro mortuo. de cap. dimi. l. amiſſiōe.§. i. al̓s bene auditur in iuribus ſuis de mino. l. pap. exul̓. ⁊ facit quod no. de bo. auc. iudi. poſ. l. ad cognitionem in fi. ¶ Op. dicitur hic ꝙ replicatio finitur tꝑe con tra. jͣ. de excep. doli. l. pure.§. fi. So. ibi in exceptiōe hic in replicatiōe. tu dic ꝙ idem in exceptiōe qͣꝫtum ad hūc.§. qꝛ exceptio pendet a preambula reſtitutione que nō pōt concedi niſi infra tꝑa ſtatuta ⁊ ſi concederet̉ non valeret de excu. tuto. l. ſcire oportet.§. ꝯn̄s. niſi in caſibus in quibus lex prorogat tp̄s de mino. l. intra vtile. ⁊ de tempo. in inte. reſti. petend. de excu. tur. l. ſi cū ipſe. ar. C. de adul. l. fi. ¶ Extra no. hic. ꝙ lꝫ minor cōcludat in cā ⁊ renunciet ꝓbationibus. nō tn̄ dr̄ leſus. nam hic facit eo ipſo qd̓ defert iuramētum. tn̄ ex hoc ſolo non p̄ſumit̉ leſio. qꝛ po teſt eſſe ꝙ non habeat ꝓbationes. vt. jͣ. e. l. tutor. dꝫ ergo ꝓ bare dānum ſuū vt hic. ſic al̓s vbi minor renunciat proba tionibus incertis ⁊ non liꝗdis. nam nemo preſumit̉ hr̄e ꝓbationes niſi hoc ꝓbet. ar. sͣ. de eden. l. argentarius.§. cū aūt. vnde ſi minor petit reſtitutionem ad ꝓbanduꝫ dꝫ ꝓbare bis. primo pro habenda reſtitutione. ſecundo ea habita. ar. extra de teſti. c. veniēs. ſed leuior ꝓbatio ſufficit circa reſtitutionē habendā.i. ſummaria. qꝛ ſperatur ꝓ batio plenior. ar. ad exhiben. l. theſaurus ẜm quoſdā. vel forte exigit̉ plena ꝓbatio pro habēda reſtitutione. C. qui ⁊ aduerſus quos. l. i. Sed ꝓbatio iſta valet poſtea in reſciſſoria. qꝛ videtur eē executio reſtitutionis. ar. no. in. l. fi. de inoffi. teſt. ⁊ predicta faciūt ad illud. in criminali nō pōt renūciari defenſionibus. verum eſt qn̄ per hoc renun cians ledit̉. ita no. sͣ. de pac. l. pactū inter heredem. qd̓ eſt qn̄ certas hꝫ defenſiones. ſed ſi nō hꝫ liꝗdas defenſiones nō p̄ſumit̉ eas hr̄e. facit qd̓ no. in. l. i. C. de fur. Bar. ⁊. jͣ. d̓ v. re mili. l. iij.§. ſi ad diem. ¶ Ultimo no. ꝙ lꝫ iuramētum isª repreſentet quem maiorē. vt no. l. ij. C. de reſcin. ven. iſtud li eſt verū ſi minor iurat. qꝛ lex hꝫ eum pro maiore. ſecus ſi ſu iurat aduerſarius eius eo deferente. vt hic no. ate Ex lec. ant. ¶ Minor qui detulit iuramētum reo cōſeu in tra exceptionem iuramēti hꝫ replicationem dūmodo ꝓndi bet ſe minorem ⁊ leſum que replicatio finit̉ tꝑe ſicut reſti eſt tutio in integrū principaliter peteret̉. h. d. ⁊ in iſto.§. non io eg. eſt mera replicatio. ſed eſt ei implicita petitio reſtitutiōis xqͥ in integ. ẜm doc. ⁊ ponitur hic caſus in minore agente ꝗ ior detulit iuramētum reo ⁊ reus iurauit ſe non debere. ſi.n. ſu adhuc inſiſtit in lite ⁊ reus excipit de iuramento iſte ī mo tē 3. 2 dum replicatiōis implorat reſtitutionē in integrū in qua ſit hꝫ ſe ꝓbare minorem ⁊ leſum. ⁊ oportebit ꝙ hoc fiat in sre fra tēpora reſtitutionis. h. d. ¶ No. ex hoc.§. ꝙ non ſeꝗvt e tur minorª ergo leſus nec leſus ergo minor. ⁊ ideo vtrūſtiᵐqͣꝫ eſt probandum. Item ⁊ tertium ꝙ ſit leſus ſui facilitaī in uo te vel dolo aduerſarij. vt. sͣ. de minoribus. l. verum.§. ſciē.d. dum. ¶ Secūdo no. ꝙ reſtitutio in integrum implorat̉ lo. incidenter in modum replicationis. Iaco. de bel. dicit ꝙ bre. aut obijcitur de leſione totius negocij. ⁊ tunc non pōt in fuſi us. cidenter implorari. qꝛ cōſiſtit in officio nobili. aut obijcit̉ incidenter de leſione contracta in incidenti vel emergenti. ⁊ tunc pōt incidenter ꝓponi. ⁊ ſic intelligit̉ quod no. .sͣ. de procur. qui ꝓprio.§. item queritur ẜm eum. vel dic ꝙ aut petit̉ reſtitutio aduerſus leſionem iudicij. ⁊ tūc poſ ſit peti incidenter in eodem iudicio. aut petitur aduerſus leſionem cōtractus vel tꝑis. vt in p̄ſcriptione. ⁊ tunc debeat principaliter peti. vt. jͣ. de excep. exceptiones in fi. facit quod no. de no. ope. nun. de pupillo.§. ſi is cui. ⁊ quod no. in ſpe. de offi. iudicis.§. incidenter. ver. officio. ⁊ de libelloꝝ conceptione.§. iā nunc. ver. quid ſi minor. ¶ Ter tio no. ꝙ qn̄ minor dicit ſe leſum in ꝓbationibus dꝫ ꝓba re ſe potuiſſe probare. facit. sͣ. de edendo argentarius.§. cum aūt. ¶ Quarto no. ꝙ replicatio finit̉ tꝑe quid ī duplicatione habes. C. de excep. licet. cum. l. ſeq. ¶ In gl. i. vtilem annū in fi. tu diſtingue eo modo quo diſtinxi ī re plicatione. ꝙ aut eſt exceptio emergens in iudicio. aut ex tra iudiciuꝫ. ⁊ facit. jͣ de condi. inde. l. fi.§. fi. vel dic vt no. Dy. in.§. rurſus. ⁊ Barto. hic qn̄ petitur reſtitutio aduer ſus aditionē hereditatis. habes tex. ꝙ pōt incidenter peti. jͣ. de aucto. tuto. defendente. Iuramentuꝫ p̄ſtitum in fraudem cre Sed ¶I. ditorū eis nō officit. h. d. No. ꝙ inter dum ſit aliquid in fraudem legis ⁊ hoīs vt qn̄ quis vult obuiare legi ne habeat locum in facto ſuo. tunc ipſo iure non vꝫ qd̓ ſit. vt. jͣ. de iure patro. ſi libertus minorē. interdum in frandem hominis tm̄. ⁊ hoc poteſt tripliciter eē. primo qn̄ precedit fraudem factum ⁊ obligatio. Secun do qn̄ precedit factum ⁊ ſequit̉ obligatio. Tertio quan do vtrunqꝫ ſequitur. Primis duobus caſibus valet qd̓ ſit. ſed reſcinditur ope exceptionis actiōis vel replicatio nis. vt hic. ⁊ inſti. de act.§. iteꝫ ſiꝗs in fraudem. ⁊ interdū officio iudicis. jͣ. vt in poſ. leg. l. is cui.§. qui in poſ. ⁊. l. ij. .C. de litig. ⁊ de admi. tu. l. chirographis.§. vl. ⁊ no. Cy. in. l. i. C. de alie. iudi. Tertio caſu ſi loꝗmur in veris credi toribus nulla ſit reſciſcio. fallit in fiſco cui clamdeſtine in interlocutiones non nocent. vt in. l. i. C. de iure fiſci. lib. x. Si loꝗmur in liberto ⁊ patrono. dic vt. jͣ. l. i. ſi quid in frafallit in. l. ij. C. eod. non tn̄ hꝫ locum illud in patre ⁊ filio ingenuis ſiꝗs a pa. fue. man. l. non vſqꝫ adeo. fallit in filio arrogato. qꝛ ex ꝯͣctu videtur pendere ius eius. l. fi. ſi ꝗd in frau. patro. viuo tn̄ patre nullum ius hꝫ. l. i.§. ſi impuberi de colla. bo. ⁊. l. fi. jͣ. de lib. agno. C de ſacroſan. eccle. auc. ſi qua mulier. etiaꝫ ſi pater ciuiliter haberetur ꝓ mor tuo. tamē legitima non vere deberet̉ filio donec pater na turaliter viuat. C. de capti. l. nec nos. ⁊ ar. jͣ. de iure fiſci. l. ſtatius florus.§. cornelio. Per liberā ꝑſonam acꝗ Iuſiurandum. ntur alteri actio ⁊ eiceptio ſi eſt appoſitum iuramentū. rō qꝛ.§. alterius hꝫ loci in ꝯͣctibus. ſecus in iudicijs ⁊ quaſi ꝯͣctibus. nam iurādo quaſi ꝯͣhitur. jͣ. de pecul. l. depoſi.§. i. quod eſt no. Ex lec. ant. ¶ Iuramentum defenſionis vel ꝓcurato ris ꝓdeſt dn̄o ad exceptꝭ. Item ad agēdū. h. d. vel ſic. ꝓcu rator iurando patrocinatur dn̄o. h. d. Iuramentum in rei ven. p̄ſtitū Si petito.: pro ꝑte actoris parit acuienen in factum cōtra deferētem nō cōtra extraneum. Sed pre ſtitum pro parte rei parit exceptionem cōtra eundē acto rem non contra aliū agentē. Actionem autem non parit nec ſi a poſſeſſione cadat ſi reus iurauit negatiue.ſ. rem actoris non eſſe. ſi aūt affirmatiue.ſ. rem ſuam eē duꝫ poſ ſidet habet exceptꝭ. ⁊ ſi a poſſeſſione cadat ⁊ reuertat̉ ad actorem habet actionem in factum ⁊ iuramentum trahil ſecum naturales acceſſiones. h. d. No. in reali naſci ex iuramento actionem in factū. ⁊ idem in ſentētia lꝫ glo. alibi dicat naſci officium iudicis ⁊ non perſonalem actione in reali de re iudi. l. miles ad finem. tn̄ veritas eſt ꝙ naſcit actio in factū. qꝛ ex ſnīa quaſi ꝯͣhit̉. jͣ. de pecu. l. iij.§. idem ſcribit. jͣ. de fundo inſtruc. l. nepoti. Item ⁊ officium iudi cis cōpetit. jͣ. ne vis fiat ei. ſiꝗs miſſum. ⁊ cōcurrit actioofficium

De iureiurando. 5 6 officium fauore rei iudi. facit qd̓ no. jͣ. de rei ven. l. i.§. per b hanc. de iudi. ſi pretor in fi. C. de iudi. l. i. in glo. No. ꝙ iu ramentum actoris valet ꝯtrareum tm̄ non cōtra tertiūᵇ. ¶ Oppo. iuramentuꝫ habetur loco tituli. Item ex eo ſe quit̉ traditio. ergo ſi actor cadat poſtea a poſſeſſione hēt publicianam. qꝛ datur ex titulo ⁊ traditione. Item competit inde vſucapiendi conditio. vt. sͣ. de publi. l. itē ſi res cum. l. ſeq. ergo ⁊ publiciana. de contrahen. emp. l. claui bus. So. aut nititur actor ex ſolo iuramento. ⁊ tunc non agit niſi contra deferentem vt hic. aut nititur ex iuramēto tanqͣꝫ ex titulo ex traditione inde ſecuta. ⁊ tunc hꝫ locum publiciana vt in contrario. hoc intellige ſi reus tradidit actori veram poſſeſſionem. ſecus ſi detentationē. vt .l. officium. qꝛ nuda detentatio nō ſufficit ad vſucap. nec ad publicianā. qꝛ vſucapio ⁊ publiciana producūtur per eaſdem regulas. qꝛ vſucapio inchoata eſt cauſa publicia ne. ſed cōſumata eſt cā rei ven. de peti. heredi. l. ⁊ nō tm̄. .§. ꝙ ſi pro emp. ſed bn̄ ſufficit īductio qn̄ reus eſt dn̄s lꝫ non poſſideat. nam vacua poſſeſſio non eſt de ſubſtantia ſecundi decreti vel adiudicationis. vt no. jͣ. de condi. fur. l. ⁊ ideo. multo minus ſine vlla poſſeſſione non competit publiciana etiaꝫ eccleſie. qꝛ ſicut eccleſia nō preſtat abſqꝫ poſſeſſione ſic non hꝫ publicianam. facit in ſpec. de loca. .§. nūc aliqua. ver. lviij. ⁊ qd̓ no. dy. d̓ dā. īfe. l. ſi finita.§. ſi de vectigalibus. ¶ Scd̓o op. ⁊ videt̉ ꝙ publiciana non detur niſi cōtra deferenteꝫ. sͣ. de publiciana. l. eum qui.§. ſi petenti. Item contra nullum dn̄m datur niſi cōtra defe rentem. vult ergo ibi dicere ꝙ exceptio dn̄ij non excludit publicianā ſi deferēs opponat de dn̄io. ſecus ſi alius. Si aūt cōtra non dn̄m agit̉ ꝗlibet pōt ꝯueniri. vt ibi no. Itē qn̄ ꝯuenit̉ tertius ꝗlibet pōt opponere agenti de mala fide. ar. sͣ. eo.§. ſed ⁊ ſiꝗs. ⁊ de periurio. vt ibi pꝫ. Non ob. de noxa. ⁊ gen. qꝛ ibi ſpāle ꝓpter naturā illius actionis qͥ mota contra poſſeſſorem nocet dn̄o. Ita no. in ſpe. de ſe cundo decreto.§. videndum. ver. ſed an idem ſi ipſe ſciuit vbi videas. ¶ Extra opp. ⁊ videt̉ ꝙ cōtra deferentē nō agitur publiciana. qꝛ non cōpetit vtilis rei ven. nā in rea li ſemꝑ iurat̉ formaliter de excep. rei iudi. l. ⁊ an eadeꝫ.§. actionem. Sed in ꝑſonali qn̄qꝫ iurat̉ formiter ideſt ſpeci fice. vt qn̄ iurat̉ ſuper facto certo vel ſpāli obligatiōe. qn̄ qꝫ informiter vt cum non addit̉ cauſa ſpālis. ſed iuratur forte ſuper generali libello. vt no. inſti. de actio.§. item ſiꝗs. jͣ. e. ſi duo.§. pe. Preterea ille qui prius dixit ſe dn̄m ſi poſtea contra eūdem agēdo p̄tendit vſucapiendi inter eſſe eſt ſibi ꝯͣrius de vſuc. l. ſeꝗtur.§. lana. ⁊ periuriuꝫ ſuū fateri videt̉ ergo repelli dꝫ. jͣ. e. l. al̓s. C. de tranſact. l. ſiꝗs maior. ſed reſponde non eſt ita. qꝛ potuit tunc ſe credere dn̄m. nunc aliter credit ſimile no. C. de reſti. mi. l. de tutela. vel tollat̉ hoc ⁊ ꝙ ſimul dicat ſe eſſe dn̄m vel quaſi. qꝛ illud facit de conſilio legis ꝓpter faciliores ꝓbatiōes extra de re iu. abbate in prin. li. vi. ¶ Op. ſi intentat publi cianam poterit reus opponere de dn̄io. nam iſta eſt noua actio in qua oīa pn̄t refricari. vt no. de except. rei iudi. l. duobus. Rn̄. non eſt ita. qꝛ lꝫ ſit noua tn̄ trahit originem c a precedenti cā.ſ. iuramēto. ſed. l. ꝯͣria extrinſecus hēbat ortum. ¶ Querit glo. an ex oī iuramento oriat̉ actioᶜ di cit glo. ꝙ nō. ſed tm̄ qn̄ iuratur non in figura iudicij. vnde nō deſiderat̉ ſnīa. Sed vbi ſnīa deſiderat̉ orit̉ ex ſentē tia nō ex iuramento. ar. de ꝓeur. l. licet.§. ea obligatio iu. ſolui. cum querebat̉. Nam ⁊ ſi ante oriret̉ lata ſnīa tranſ fundit̉ in ipſam ſnīam. Sed Guil. dicit ꝯͣrium nec enim eſt verum ꝙ fiat tranſfuſio de vna in aliam. ⁊ no. C. de iu di. l. i. tu dic ꝙ ex oī iuramento qd̓ ꝯcludit iudici ⁊ parti orit̉ actio vt in volūtario ⁊ iudiciali. ſecus ſi id iuramentū iudex nō hēat de neceſſitate ſequi. jͣ. ti. i. l. videamus.§. pe. facit qd̓ no. inſti. de ac.§. preterea quaſdam. ⁊ qd̓ no. Inno. extra qd̓ metus cā. c. ſuꝑ eo. Credo etiā ꝙ ex iura mento ꝓpter inopiam ꝓbationum non oriat̉ actio. jͣ. eo. l. admonendi. nā ſi ex plena ꝓbatione non orit̉ actio. vt no. j. e. ſed ſi.§. fi. ergo nec ex iſto iuramēto qd̓ ſuccedit loco ſemiplene ꝓbatōis. Extra no. ꝙ in iuramēto.i. dicto iura to partis ſuꝑ dn̄io non reꝗrit̉ redditio cauſe. ſecus in iu ADI ramento teſtis. vt no. Inno. de teſti. cuꝫ cām. fallit tn̄ etiā 6 C cōp in teſte cū reꝗritur de dn̄io. qꝛ dn̄ium eſt ius inuiſibile ⁊ per. non eſt in ſenſu. Sed intellectu ⁊ ad teſtem non pertinet mares in uiſi id quod eſt in ſenſu. Ex lec. ant. ¶ Ex iuramēto in reali orit̉ actio qn̄ iurat acta in. l. i petitor. ſi vero iurat verbis negatiuis non oritur ei actio iudi. ſed exceptio. ſi aūt affirmatiuis. vt qꝛ iurat rem ſuā eē ha bet exceptꝭ. dum poſſidet ⁊ actꝭ. dum non poſſidet. Item iuramētū in principali porrigit̉ ad fructus. Itē iuramen tum limitatū ẜm naturā rei ſuper qua iurat̉ ⁊ non vitiat̉ iuramētum lꝫ quis ſit vſus verbis improprijs. ⁊ ſi eſt iu ratum in vniuerſali iudicio fiet executio etiā in noua poſ ſeſſione. ⁊ iuramētum vnius non porrigitur ad p̄iudiciū alterius. h. d. ad. l. ſi duo patroni. No. hic ꝙ ex iuramen to in reali orit̉ actio in factū cōtra ſolum deferentem vel eius ſucceſſorem. qꝛ naſcit̉ ex ꝑſonali obligatione. ſecus in publiciana. qꝛ naſcit̉ ex titulo ⁊ tradit̉ vn̄ eſt actio rea lis. ⁊ ideo ſeꝗtur fundum. ⁊ no. ar. huius.§. ꝙ ex ſnīa la ta in reali orit̉ actio in factum equiperādo ſnīam ⁊ iuramentum. de hoc no. etiā. jͣ. de re iudi. miles.§. pen. ¶ Se cūdo no. differentiā inter iuramētū negatiuū qd̓ non parit actionē ⁊ iuramentū affirmatiuū qd̓ actionem parit. ⁊ ar. huius littere. dicit Dy. ꝙ ſi iudex in reali iudicio ꝓ nunciat rem eſſe rei ꝙ hoc pōt facere. qꝛ incidēter venit in iſto iudicio dn̄ium rei ad excludendū dn̄ium actoris. vt no. Dy. in. c. non licet actori in vltima. q. de reg. iur. li. vi. ⁊ Inno. de reſti. ſpo. ex conqueſtione. ⁊ videt̉ exp̄ſſuꝫ .jͣ. de excep. rei iudi. ſiꝗs rem a nō dn̄o. Sed Hoſt. in dicto. c. ex cōqueſtione tenet ꝯͣriū per. l. ſi inter me ⁊ te. jͣ. de excep. rei iudi. pro prima opi. facit qd̓ no. jͣ. de proba. cirea eum. Item facit inſti. de act.§. oīum. pro ſecūda opi. fa cit. sͣ. de rei ven. in ſpāli. prima verior. qꝛ dn̄ium rei venit incidenter ẜm Ia. bu. ¶ Tertio no. ꝙ iuramētuꝫ valet ad agēdū poſtqͣꝫ poſſidēs deſijt poſſidere. ⁊ ſic mutatur exceptio in ius agēdi. ⁊ per hoc dicit ꝙ ſi actori eſſet re uerſa poſſeſſio. ⁊ poſtea eēt ad reum ꝙ iterato poſſet petere executionē prime ſnīe. facit. sͣ. e. l. iij.§. ꝓderit. ⁊ sͣ. de arbitris inter caſtellianuꝫ. non ob. jͣ. de ſolu. in numeratio nibus. ⁊ de rei vē. nēſennius§. fundū. qꝛ hic in reali iudi cio ibi in ꝑſonali. ⁊ eſt rō differentie qꝛ traditio nō extin guit dn̄ium ſed obligationē ſic. niſi eſſet obligatio ex ſen tentia. ar. huius lr̄e. ſuper quo vide hic Gui. ¶ Ultimo no. ꝙ factū ad excipiendum parit actionem. glo. miratur vn̄ naſcat̉ iſta actio. ſed dicēdum eſt ꝙ naſcit̉ ex ipſo iura mēto poſtqͣꝫ poſſeſſio ad actorē eſt reuerſa ⁊ nō ante vel ſi interim dicamus actꝭ. cōpetere reo dicemus cōpetere ī habitu non in actu. ſed prima verior opi. vt no. Dy. in. c. ꝓpoſite. ⁊ eſt ſimile vt ibi nō ſtatim oriatur actio etiā ex ſentētia. vt. sͣ. ad. l. acꝗl. l. acquilia. ſi deletum. Ed et ſi poſſeſſori. Nota an factū ad excipiēdū valeat ad agēdū aut eſt tale factū ex quo nō pōt naſci niſi mera exceptio. ⁊ tūc nō valet ad agendū. aut pōt naſci actio ⁊ tunc vꝫ ad agēdū. No. ꝙ actio que a principio non cōpe 4D1 tit nō cōpetit ex poſt facto amiſſa poſſeſſione. qd̓ ē valde c ¶: notabile. No. hic diſtinctionem aut iurat actor. tūc dꝫ iu ſoluti qōnis rare de iure ſuo. vt. sͣ.§. ꝓximo. ⁊ ſi vſufruc. pe. l. vti frui no. d. .§. vtrum. aut reus. ⁊ tūc pōt iurare de iure actoris ⁊ de imo. l ſuo vt hic. ⁊ idem in poſitionibus dico ꝙ actor non pōt col. al facere poſitiōes niſide iure ſuo. de rei ven. l. in ſpāli. Sed nōnureus de vtroqꝫ de iure tertij nō pōt facere poſitio. qꝛ nec mater ⁊ vidi oppoſitio. Si autē ius tertij eſt opponibile. vt qꝛ releuat ſo. hic opponētē. tūc etiā eſt ponibile. vt qꝛ eſt negatoriuꝫ iuris ⁊ vltiopponētis vel elidit quomodolibet opponentem. vt no. pulch jͣ. de cōdi. inde. l. indebitꝭ.§. fi. ⁊ facit qd̓ no. in ſpec. de te rante do mo ſte.§. nunc a nobis. ver. item agens. ⁊ per Inno. de re iu vt ibi di. cū bertoldus in fi. ⁊ per Archi. in. c. di. cōtra morem. ⁊ copi ADDITIO. b ¶ Tertiuꝫ Cōproba hoc per vulgatiſſi ma regulam. res inter alios acta ⁊c. d̓ qua in. l. ſepe. de re iudi. vbi late.

De iureiurando. ADDITIO. a ¶ Acceſſio ne. Nunquid aūt ipſe acceſſiōes veniant iudicis officio an iure actionis: ⁊ cuiꝰ effectus ⁊ vtilitatis ſint. vide oīo. d. Iaſ. ma. in.§. actioneꝫ. inſti. de actio. car. xc. vbi oīa ¶ Oppo. dicit̉ hic ꝙ reus agit actiōe in factū ꝯͣ actoreꝫ ꝯͣ immo dꝫ agere publiciana. vt. sͣ. de publi. l. eum qui.§. ſi petenti. Sol̓. ibi in actore cui eſt facta traditio hic in reo cuius retentio non habetur pro traditōe. vt. C. de trāſac. l. ſi pro fundo. ⁊ no. eo. ti. l. ſiue apud in princ. ⁊ adde qd̓ no. jͣ. de condi. ſine cā. l. ij. ¶ Scd̓o oppo. contra hoc ꝗa eſſe in poſſeſſione habetur per traditionem de rerum di. .§. interduꝫ. de rei ven. l. quedam mulier. quidam concedunt. ſed tu dic ꝙ iuramentum eſt ſpecies tranſactionis. vt. l. ij. sͣ. e. ⁊ in tranſac. qꝛ magis eſt contractus liberatorius qͣꝫ obligatorius non hꝫ vim traditionis retentio. vt .l. ſi pro fundo. ſecus in alijs contractibus veris. in ficto contractu dic vt. sͣ. de rei ven. l. eius rei. ¶ Op. tertio. ꝙ reus nō poteſt agere. qꝛ actio nō nata a principio poſtea naſci non pōt. arg. jͣ. de ſtipu. ſeruorum vſufruc. ⁊ no. jͣ. de condi. inde. frater a fratre. ¶ In glo. minus vel plus rn̄de duobus modis. primo ꝙ illud eſt verum in mera per ſonali. ſecus in ea q̄ coheret dn̄io quaſi interim competat habitu ſed non actu.i. quo ad exercitiuꝫ. vt no. Dy. in. c. pro poſſeſſore. nō ergo naſcit̉ de nouo ſimile. jͣ. de excep. rei iudi. ſi a te.§. i. ⁊ eſt rō. qꝛ hꝫ principium materiale licꝫ nō formale ex ꝑte rei. ⁊ notauit Cy. C. de alie. iu. l. i. Sed contra hoc facit glo. in. l. vlti. C. de here. ven. que dicit ꝙ poſſeſſor non poteſt cedere actionem. Sed rn̄deo ꝙ ceſ ſio actionis exigit exercitiū nec ſufficit ꝙ actio competat cauſaliter niſi formaliter competat. ⁊ ideo ita loquit̉ ibi. nam aūt poſſidens cederet actionē contra ſeipſum ⁊ hoc videt̉ impoſſibile ꝙ ex eadem ꝑſona fundet̉ actio ⁊ ꝯuen tio. l. i. in fi. de no. ope. nun. de ſolu. l. ſi duo.§. i. C. de ꝓcu. ꝗ ſtip. ſi ceſſio reuiuiſceret a principio poſſeſſione ex poſt facto reuerſa ad cedentem poſſit cedens conueniri. qꝛ ceſ ſio valuit. de rei ven. ſi culpa. vnde tunc ꝯuenitur cedens tanqͣꝫ ꝗlibet poſſeſſor. aut poſſidens cederet actionem ꝯͣ extraneū. iunc ſicut nō cōpetit ius cedenti. ita nec ceſſiōa rio. jͣ. vti poſ. l. i.§. interdictꝭ. ⁊ ideo qn̄ vēditor tradit poſ ſeſſionē ⁊ cedit iura iſta ceſſio nō ītelligit̉ de iure directo qd̓ querit̉ traditiōe. arg. ad trebel. l. ſi heres. ſed de alijs d iuribus coherentibus cōtra tertium competentibus. Si aūt non tradit tunc poſſeſſionem adhuc non videt̉ ceſſa actio in rem. vt no. in. d. l. fi. Ius aūt dn̄ij nō pōt cedi. ſꝫ dꝫ tranſferri per traditionem. vt. l. traditionibus. niſi lex diſponeret ꝙ nō requireret̉ traditio corporalis. vt extra de conſue. c. ij. vel ſolue p̄dictū ꝯͣrium aliter ⁊ dic ꝙ actio e ex poſt facto orit̉ ſi primo erat in potētia naſcendi ſic. sͣ. d̓ dolo. l. heredibus. ſecus ſi non erat in potentia vt in con trario. non ob. C. de inoffi. dona. l. ij. qꝛ ibi confirmat̉ quo ad dn̄ium rei donate ⁊ tradite dico. ſed qͣꝫtum ad ciuileꝫ obligationē non pōt ꝯfirmari. jͣ. de dona. inter vir. ⁊ vxo. l. pap̄. jͣ. de condi. inde. l. frater a fratre.§. queſitū. vbi etiā per emancipationem filij nō addit̉ ciuilis naturali. ſed re manet mera naturalis in primis finibus. facit. jͣ. de actio. ⁊ ob. l. obligationes. ¶ Ultimo no. per iſtum ver. perin de ꝯfirmantur due ſnīe. nam dicit Inno. ꝙ ſi reus ꝓbat ſe dn̄m nō ſolū dꝫ agenti imponi ſilentium. ſed etiā ſi actor hēat aliquaꝫ poſſeſſionem. puta cauſalē. vel ꝯdam fuit in poſſeſſione ⁊ ꝑceperit fructus ꝯdemnabit̉ in his reo per iſtum tex. ita no. Inno. de reſti. ſpo. c. ex ꝯqueſtu. facit qd̓ no. Dy. in. c. non lꝫ actori. ⁊ qd̓ no. jͣ. de proba. l. circa eū. Sed Hoſt. dicit ꝯͣrium qꝛ non eſt actum ad hoc. C. de fideicō. li. l. fi. ⁊ lex dat formā ꝙ agat̉ in modum recōuen tionis. de excep. rei iudi. l. ſi inter me ⁊ te. Non ob. iſte.§. nam aliud eſt in iuramento ⁊ aliud in ſnīa que fertur ex alijs ꝓbationibus. nam quo ad intentata eſſet facta ꝓba tio lite non conte. ⁊ ideo non valeret. facit qd̓ no. de ord. cog. c. cum dilectus. de adulte. l. ij.§. ſi publice. Itē ꝓ reo dꝫ ferri abſolutoria non ꝯdemnatoria. Sed ad hoc ꝗdā rn̄dent ꝙ fert̉ abſolutoria tn̄ adiecta cā dominij. ⁊ ſic ex adminiculo cauſe pariet actionem. jͣ. de excep. rei iudi. l. ſi ꝗs rē a non dn̄o. ⁊ ſic non ob. qd̓ no. e. ti. exceptio. naꝫ incidēter poteſt ꝓnunciari de iure rei. ⁊ no. in. d. l. circa eū. Ego dico ſic ꝙ aut loꝗmur quo ad petita per actoreꝫ. ⁊ tunc abſolutoria ex adminiculo cauſe hꝫ vim condemna torie ſi actor nūqͣꝫ reꝑiret̉ in poſſeſſiōe. vt hic. aut quo ad non petita. ⁊ tunc eſt vera opinio Hoſt. facit qd̓ dixi. sͣ. ti. i. l. vinum. ⁊ adde ꝙ lꝫ reus dum poſſidet non poſſit age re ad rē. tn̄ ſi verbo vel facto actor inꝗetaret eū poſſꝫ age re ꝙ ſibi indiceret̉ ſilentiuꝫ ſibi impoſitum a iudice extra de cau. poſ. cum eccleſia. extra de ꝓba. lꝫ cām. ⁊ sͣ. e. l. iij. .§. ꝓderit de fide. l. ſi cōtēdat. Itē per iſtū.§. ẜm Guil. no. ꝙ lꝫ executio ſnīe ſit ſemel facta ſi poſtea ad eundem reddit poſſeſſio iterato ſit executio. naꝫ hic ſnīa abſolutoria traxit ſecū excep sͣ. qd̓ metus cā. l. metum.§. ſed qd̓. ⁊ no. extra de ap. c. p̄terea reꝗſi. ⁊ tn̄ ſi poſtea reddit poſſeſſio. iterato fit executio. ad idem facit. sͣ. de arbi. l. inter caſtel̓. ⁊ illud eſt verum in reali iudicio vel mixto. ſecus in ꝑſonali actiōe. qꝛ eſt ſublata facta prima executiōe. jͣ. de re iu di. l. nēſenius.§. fundi. jͣ. de ſolu. l. in numerationibus. niſi ſit obligatio ad factū ſucceſſiuū. C. de vſufru. l. corruptio nem. vel niſi ꝓpter caſum nouum ſit augumentatū ius ad agendū de nouo. jͣ. de ac. emp. l. ſiꝗs alienam. ⁊ ar. de dolo. l. elegāter.§. i. vel diſtingue in perſonali aut poſſeſſor cadit ab obligatione facto obligati. ⁊ tunc iterato agi po teſt. jͣ. de ꝯͣhen. emp. l. ſi cuꝫ fundus.§. fi. aut ſine facto ſuo. ⁊ tūc ſecus. Sed ꝗd de pena adiecta. Rn̄. aut accedit iu dicio reali vel mixto. ⁊ tūc non liberat̉ a pena ꝗ ſemel ob temperat niſi perſeueret. vt. l. inter caſtel̓. aut ꝑſonali. tūc aut cōtinet factū ſucceſſoris ⁊ ſucceſſiuum ⁊ idem. l. cor ruptionem. aut inſtātaneum. tunc aut poſſeſſor facto obligati cecidit a poſſeſſione. ⁊ videt̉ pena deberi. qd̓ eſt ve rum ſi tradens eſt obligatus. de euic. dicta. l. ſi cū fundus nam quem ab alio iuuare dꝫ ipſe offendere non pōt. jͣ. de ꝯdi. īde. l. frater a fratre. ver. porro. aut cecidit ſine facto ꝓmiſſoris. tunc ſecus. vt. l. in numeratꝭ. niſi ꝑꝑ ius ſuꝑue niens. vt. sͣ. de rei ven. l. ſi a titio. adde qd̓ dixi. sͣ. ti. i. l. pro inde. ⁊ qd̓ no. Cy. in auc. ſacramēta puberū. in. xvij. q. ⁊ ibi per glo. ⁊ in glo. ⁊ adde qd̓ no. sͣ. de pac. l. ab emptio ne. ⁊ not. deinde vides hic ꝙ iuramentum capit ſe cum acceſſioneª. sͣ. de rei ven. ex diuerſo. non obſt. jͣ. de excep. l. fundi. qꝛ ibi qn̄ actio principaliter cumulat̉ hic incidenter officio iudicis. vt ibi no. Extra no. ꝙ reus non hꝫ publicianam. nam lꝫ acꝗrat titulū. tn̄ ab eodē a quo hꝫ titulum nō hꝫ poſſeſſionem qd̓ reꝗrit̉ in publiciana. ⁊ in vſucapione. jͣ. de vſuca. cū ſolus. de publi. l. eum qui.§. fi. ⁊ ꝑ hoc obuiat̉ fraudi eius ꝗ cōuentus eſt publiciana vel timens ne ꝯueniat̉ facit ſibi vendi rem quā poſſidet a quo dā qui ſe aſſerit dn̄m. nam qui non hꝫ ab illo poſſeſſioneꝫ nudus tiiulus nō ꝓdeſt. bn̄ tn̄ ꝓdeſſet ſi ꝓbaret illum vēditorem dn̄m. jͣ. de euic. l. ſi rem. quam tene menti. cautius ergo eſt ꝙ ipſe vendat alijs ⁊c. Ex lec. ant. ¶ No. ex iſto.§. ꝙ ſi aliquis me turbat in quaſi poſſeſſiōe iuris incorporalis. ⁊ ego ſic formo libel lum. Conquero de tali qui me turbat in poſſeſſione talis iuris ꝙ iſte libellus non eſt ineptus. qꝛ accipit̉ poſſeſſio pro quaſi poſſeſſione ⁊ intelligitur in ea poſſeſſione que cadit in corporalibus. Itē ſi aliquis dicit ī libello ſic. ego emphitheota peto me dn̄m declarari non ꝓpterea libellus erit ineptus. qꝛ intelligit̉ de tali dn̄io qd̓ poſſit cadere in perſona emphitheote ẜm Guidonem de ſuzaria. al legat. l. pones.§. fi. C. de fundis patrimo. ⁊ idem dicatis in verbis ꝓlatis a teſte ⁊ a iudice. Tantum durat fiItem ſi iurauer O. etio vel p̄ſumptio qͣꝫtum veritas. facit. jͣ. de noua. l. iiij. ⁊ qd̓ no. jͣ. de le. i. l. talis ſcriptura. Quid in emphitheoſi quidam iurat ſe ein phitheotam. qͣꝫtum durabit iſta emphitheoſis. vtrum ad vitam ſuam tm̄ an ad tertiam generationem an in perpe tuum. vel ponamus ꝙ hoc pateat per ſolutionem ceſus ꝙ eſt emphitheota non tn̄ apꝑet qualiter in vſufruc. p̄ſumit̉ qͣꝫtū plus pōt vſufructus durare.i. vſqꝫ ad vitam. vt hic. ſed illud eſt in vſufructū. qꝛ vſufructus hꝫ naturā vni formem

De iure iurando. formem vſqꝫ ad vitā hoīs. Sed emphitheoſis non hēt fi nes a natura emphitheoſis ſed a forma ꝯͣctus. vt inſti. lo ca.§. adeo. Quid ergo preſumemus. Reſpondeo ſi erat lis de emphitheoſi ⁊ tp̄us eius ſuꝑ toto intelligam iuratum. ar. de interrog. ac. ſi defen.§. i. ⁊ forte idē in dicto teſtis qꝛ refertur ad articulum ſuꝑ quo deponit. ſi v̓o hoc non apꝑet qd̓ minimum eſt ſequar. vt no. jͣ. de preto. ſtip. l. fi. i. in perſona iurantis tm̄. Sed videtur verius ꝙ preſumatur emphitheoſis realis ⁊ non perſonalis. arg. jͣ. de probatio. ſi pactum. vel intelligam ad tertiam generatio nem quia ita de iure ⁊ facto cōcedi conſueuerit potiſſime emphitheoſis eccl̓ie in aucͣ. de non alie.§. emphi. v̓o ſolu. ma. etiam in eccl̓ia inde finita emphi. nō trāſit vltra filiuꝫ ⁊ nepotem. Sed ſi non apparet de ſuo initio videt̉ ne in choari cum iurat̉ ita ꝙ iſte ſit prima ꝑſona. an interpreta bimur ꝙ ſit vltima ꝑſona in qua finiat̉ qd̓ credo veruꝫ qꝛ ꝓprietarius hēt ius certuꝫ iſte incertum. vn̄ ſi allegat certum tp̄s ad hūc effectum ꝯſequendū ꝓbat de tꝑe. ar. not. .sͣ. de neg. geſt. l. cū actū. de ꝓba. l. mr̄em. de teſti. ob cau. Verba accipiūtur imSed ⁊ ſi rerum. proprie vt pn̄t cā euitandi periurij. h. d. ¶ No.§. dicunt ꝗdam ꝙ dicta teſtiū iuuātur a ꝯͣrietate ſolum ad penam criminis euitandam non ad ꝓbandum. extra de teſti. cum tu. ſed iſte.§. facit ꝙ etiam ad ꝓbandū ſic. jͣ. de ꝓba. l. cum de etate. Sed dic ꝙ rōne ꝯͣrietatis non ꝓbāt. qꝛ ſe inuicem collidūt. tn̄ nemo punit̉. qꝛ non ꝯſtat ꝗs falſum dixerit. vt no. jͣ. e. l. duobus. §. fi. non ob. iſte.§. qꝛ hic teſtis loquebat̉ ꝓprie non autē erat ſuſpectus ex ꝓbatione ꝯͣrij. ⁊ no. ꝙ ideo teſtis excuſatur ⁊ non ꝓbat in dicto. c. cum tu. qꝛ ꝓbatio debet eſſe neceſſaria. ſed excuſatio ſufficit ꝙ ſit ꝓbabilis qd̓ not. dic̄ Inno. ꝙ atteſtationes ſunt interpretāde in meliorē partem. de electꝭ. dudum. facit qd̓ no. jͣ. de p̄to. ſtipu. l. fi. alibi dicit Inno. concordia teſtium debet fieri in pari numero forte non alias. de offi. dele. cum contingat ⁊c̄. Tantuꝫ Si cum de hereditate. valet iuramētum qͣꝫtum ſnīa. ⁊ ſnīa lata in vniuerſali iudicio mā dat̉ executioni etiam in rebꝰ poſtea poſſeſſis qd̓ eſt no. ⁊ vide. jͣ. de excep. rei iudi. l. ſi a te.§. i. facit. C. de iure fiſci. l. facultas. lib. x. ⁊. jͣ. de cōfeſ. l. cum fideiuſſor. ⁊ eſt iudiciuꝫ vniuerſale qn̄ vniuerſitas petit̉. Sunt autē quatuor noīa que vniuerſitatem ſignificāt.ſ. hereditas pr̄imonium peculium bonoꝝ poſſeſſio. vt dicam. jͣ. de cōdi. inde. l. frater a fratre. Sed ꝗd eoꝝ petat̉ eſt vniuerſale iudiciū. glo. ad dit quintum.ſ. ꝙ dos eſt vniuerſitas quedaꝫ. jͣ. de impen l. qd̓ dr̄. ſed improprie loquitur. vt. jͣ. de iure dotꝭ. l. mulier bona. tn̄ cauſa dotis habꝫ inſtar iudicij vniuerſalis. vnde in executione examinat̉ quātitas executionis. jͣ. ſol. ma. l. ex diuerſo.§. fi. ¶ Quero vtrū ex alia probatione qͣꝫ per cōfeſſionem vel iuramentum oriat̉ actio dicit glo. ꝙ non ¶ Quero vtrum cōuictus ſit infamis. l. ſicut ꝯfeſſus dicit glo. ꝙ non niſi lata ſnīa qd̓ eſt no. dignum. ¶ Quero an ex ſnīa lata contra colonum eo repulſo p̄iudicetur do mino. ar. eſt hic ꝙ nō. hoc tenet Inno. ⁊ aliud ſi vi repel latur. vt lit. non cōte. qm̄ frequenter. Ex lec. ant. ¶ No. ꝙ iſta ſunt pariaᵇ probatio ꝯfeſſio ⁊ iuramentū. glo. dicit ꝙ iſtud eſt verū qͣꝫtum ad fideꝫ ꝓ bādi. ſed non quantū ad finem aliꝗd inducēdi. qꝛ ex pro batione non orit̉ ius. ſed ex iuramēto ⁊ confeſſione ſic ⁊ ita cōfeſſio ⁊ ꝓbatio non ſunt paria. ita dicit glo. que eſt no. ⁊ ex hoc no. ꝙ ꝓbatio non hēt paratam executionem ſed reꝗritur ꝓnūciatio. ¶ Itē no. ar. ꝙ non ſufficit excuſ ſio niſi ꝓnūciet̉ ſuꝑ ea ẜm bar. Sed ꝯͣrium videt̉ ꝙ in ex cuſſione ſufficit mera ꝓbatio. vt. l. fin.§. i. sͣ. ti. i. ⁊ pro hoc bene facit. C. ad trebel. l. pe.§. fi. ⁊ qd̓ ibi per Ia. Excluſo vno Iduo patroni. ⁊ pr̄onis ꝑ iuramentū liberti vel per ſnīam nō auget̉ ius alterius pr̄oni niſi qͥ ad p̄ſumptionē vt ex quo iurando. ſolus apparet pr̄onus p̄ſumat̉ inſolidū. h. d. Duo dn̄i ſer uum cōem manumiſerunt ille negabat ſe eoꝝ libertū nec eis impēdebat obſequiū. vnde qꝛ nō recognoſcebat eos in pr̄onos ipſos inquietare videbatur in iure ſuo. vt. jͣ. de acꝗ. re. do. l. pōpo. in fi. intētauerūt contra cōem libertuꝫ officium iudicis quo petebāt eum libertum eorū ꝓnūcia ri ip̄mqꝫ cogi ⁊ condēnari ad obſeꝗa libertoꝝ vnus pr̄o noꝝ detulit ſibi iuramētum libertus iutauit ſe nō eē eius libertum ⁊ abſolutus eſt ab eius petitione. Alter v̓o patronus ꝓbauit ſe pro ꝑte patronū ⁊ lata eſt pro eo ſnīa. Tādem libertus deceſſit. vn̄ patronus victor petit bono rum poſ. totius dimidie tanqͣꝫ ei accreuerit portio cōpatroni defecta ⁊ ſic vtebat̉ nūc duplici iure.ſ. iure ſuo proprio ⁊ iuri accreſcēdi. ſed heres liberti dicit ꝙ nō pōt pe tere niſi dimidiam ⁊ dicit ꝙ non hēt locum ius accreſcēdi. ¶ Querit̉ quid iuris. Rn̄. ꝙ nihil accreſcit. ⁊ ideo al ter ē patronus qui nō admittit̉ ad ꝑtem. facit tn̄ huic par tem. ⁊ hoc vſqꝫ ibi multum tn̄ ibi mutat cauſam. duo ꝯtē debāt ſe eē patronos ſeu ꝗlibet per ſe ⁊ inſolidum libertus iurauit cōtra vnum. ¶ Querit̉ vtrum alter qui probat ſe patronum preſumat̉ patronus inſolidum. rn̄detur ꝙ ſic nō tn̄ eſt ita efficax preſumptio ꝙ ſufficiat. ſed eſt ali qualis preſumptio. qꝛ non ſeꝗtur eſt libertus pone titij. ergo eſt inſolidum libertus titij. qꝛ pōt eē etiam cuiuſdā titij. h. d. ẜm iſtam lec. Alia lec. eſt ꝙ totum iſtud principium loquatur in eodem caſu.ſ. ꝙ quilibet in primo iudi cio dicebat ſe patronum inſolidum. nam excluſio vnius non eſt neceſſaria incluſio alterius. ſed preſumptiua tm̄. h. d. ¶ No. ꝙ ſnīa abſolutoria nō parit ius accreſcēdi. ⁊ ideo no. hic de quali quali p̄ſumptione ⁊ ſtatim dicaꝫ de eius effectu. ¶ Oppo. dicit̉ hic excluſionem vnius non ꝓdeſſe alteri contra. jͣ. e. l. v̓. multum. So. hic quilibet patronus dicebat a principio ſe pro ꝑte patronū. ⁊ ideo nō preſumitur inſolidum. qꝛ confeſſio actoris tollit hanc p̄ſumptio. facit qd̓ no. in aucͣ. de equali. dotꝭ.§. aliud. vel dic ꝙ licet hic ⁊ ibi eſſet lis de ſolido. tn̄ non ꝓdeſt ad cōuin cendum vt hic. ſed ad preſumēdum.i. ad cōiecturādum ⁊ fauorem iudicis acꝗrendum ſic vt ibi ⁊ vtraqꝫ vera. ¶ Oppo. ⁊ videt̉ ꝙ in iure patronatus nō cadit portio cum ſit indiuiduū. sͣ. fami. her. vt. l. quedam mulier. Sol. fateor ꝙ eſt indiuiduum ſicut fidelitatis vaſalli. nam eſt qͣ ſi quedam vmbra ſeruitutis ⁊ oīs ſeruitus eſt indiuidua excepto vſufructu. facit quod no. sͣ. de vſufruc. ſi cuiuſ. C. de iure annulo. aure. l. ij. de here. inſti. l. talem in fi. tn̄ ſucceſſio eſt diuidua ⁊ hoc reſpectu dr̄ ꝗs pro ꝑte pr̄onus. jͣ. de aſſignāda libertate. l. vtrum. ¶ Oppo. ⁊ videt̉ ꝙ ac A creſcat alteri patrono portio defecta. vt. jͣ. de bo. lib. l. com b muni liberto. So. ibi portio ipſo iure deficit hic ope exce ge ptionis iuriſiurādi vel rei iudicate ⁊ hoc eſt no. dignum. ri ꝙ in portione defecta ope exceptionis non hēt locū ius bi accreſcēdi ⁊ eſt rō qꝛ non eſt portio omnino defecta ẜm I Guil. ⁊ Bar. vel qꝛ declaret̉ retro nō fuiſſe inter eos ius ix ꝯiunctionis ex quo negat̉ cōpatronitas ẜm Ia. tu dic ꝙ ac ius accreſcēdi duobꝰ modis ꝓcedit. aut ex impedita acc git ſitione a principio vnius ꝯiunctoꝝ. aut ex acꝗſita amiſſio tio ne ex poſt facto. ſed per ſnīam non ꝑditur oīno. jͣ. tit. iij. l. lai ea iulianus. lꝫ in incorporalibꝰ ſnīa hēat ſuum effectum ſine rapoſſeſſione. vt no. Inno. de conceſ. p̄ben. cum nr̄is. Et eſt cer notādum ꝙ ſi vnus ex legatarijs vel vnus ex filijs ſit ex ter cluſus a legato vel legitima per ſnīam ꝙ non ideo accre mi baſcit ꝯiūcto vel fratri qd̓ no. ſi ipſo iure ⁊ in perpetuū vnꝰ qͦe filius excladat̉ a legitima hēt locum ius accreſcēdi. qꝛ in cog ꝓuiſione legali ꝓcedit ius accreſcēdi ex cōiūctione legis ⁊ no. Dy. de le. i. l. plane.§. ſi ꝯiūctuꝫ. ⁊ dic vt ibi. ¶ Op ponit̉ tu dicis ꝙ p̄ſumptio non hēt excludere de neceſſi tate. ſed ꝓbatio ſic. ⁊ ideo non ſeꝗtur non eſt libertus ſeij ſed titij. ergo inſolidum titij qꝛ poſſet eſſe tertij. certe ſi rō eſt vera nec certa portio ꝓbabit̉. qꝛ poſſet eē ſeruus multorum alioꝝ. Sol. hic libertus de dimidia fatebatur ſed pro alia dimidia dicebat ſe ingenuum. qꝛ non poteſt eſſe Bal. ſuꝑ. ij. ff. veteris. ADDITIO. h ¶ Sunt pa ria. pro intelli gentia clario ri huius nota bilis. vīde. d. Iaſ. may. i.§. Idrupli car. lxxxvi. inſt. de acti. vbi an le gittime probationis appellatione veniat ea q̄ ſit per iu ramētū. nā eli cere inde poteris validiſſi mū arg. cōtra bal. hic. tu vide omnino ⁊ cogita.

De iureiura ⁊o. ADDITIO. a ¶ Que nō eſt. Adde pro ꝯcordāti. l. ad probationem la. i. C. d̓ ꝓba. vbi exp̄ſſe hr̄ ꝙ ille dn̄r im pertinentes a bationes q̄ ne qꝫ per ſe ipſas neqꝫ ꝑ cōiunctione aliaruꝫ afferūt adminiculuꝫ. ⁊ ita ponderat̉ tex. a bal. ibi ergo ꝑtinens dr̄ qd̓ eſt de defendē tibus. l. ꝗ pro prio.§. itē q̄ri tur. sͣ. de ꝓcu. pro quo vide eundē bal. ī. l. teſtiuꝫ maxīe in. iij. col. C. de teſt. ⁊ aliꝗd ꝑ bar. hic ſuper gl. fi. in quib locis oīa pa tēt latiſſime. eiurando. ingenuus pro dimidia. ſed libertus ſe aſſerebat cuiuſdā tertij. puta pamphili. Si autem eēt ꝓbatum aliter qͣꝫ per ꝯfeſſionem. ſi eēt ꝓbatum ſine diſtinctione ꝑtis preſume retur. oīno inſolidum. de rei ven. l. ſi in rem. de ꝓcu. l. pō po.§. ſi is. ¶ Opp. ꝙ ille qui iurauit in vna cauſa debet ſtare iuramēto in qualibet cauſa ⁊ inſtātia. qꝛ nō pōt p̄tē dere ſe ꝑiurum. ar. d̓ le. i. l. ſi ſeruus pluriū.§. ſi quis ante. ergo firmatiuā ꝓbationem facit. So. illud eſt ideo qꝛ nō concludebat neceſſario. ¶ Quero qualiter hic fuit formatus libellus ꝯͣ libertum. Rn̄. vt in glo. hec dictio. Ex qͣ no. ꝙ ad ius ſuum conſeruādum pōt ꝗs petere vt ius ſu um declaretur hoc in petitorio in poſſeſſorio. vide. l. i. C. de carbo. edic. ¶ Quero ad ꝗd referat̉ dictio alteri dic vt in gl. ⁊ no. ad. q. plures ſunt accuſati in eodem libello ⁊ in fine dr̄ ꝙ alter alteri p̄ſtitit opem. Nam cuꝫ non appareat ꝗs eſt iſte alter non pōt fieri certa relatio. ⁊ ideo n̄ procedit libellus ī hac ꝑte. qꝛ iſta dictio alter ponitur red ditiue ſiue relatiue ⁊ relatio debet cadere ſuper certo. ſecus ſi dicat inuicem vnus alteri. qꝛ quilibet includit̉. de vulg. ſubſti. iam hoc iure. ¶ Quero ꝗd oꝑet̉ qualis qua lis p̄ſumptio. Rn̄. qꝛ facit p̄ualere parem ꝓbationem. vn̄ ſi per duos teſtes libertus ꝓbauit ſe libertū pro dimidia ⁊ pr̄onus per duos teſtes ꝓbauit eum libertum inſolidū pͥualet ꝓbatio pr̄oni qd̓ eſt multū notabile. ſic in vti poſſidetis p̄ſumptio facit p̄ualere ꝓbationem vnius ꝑtis ce teris alijs paribꝰ que p̄ſumptio ibi eſt ex antiꝗore poſſeſ ſione. de ꝓba. l. cauſam. de acꝗ. poſ. l. clam poſſidere. ⁊ ex titulo vel dn̄io. qꝛ poſſeſſio iuſtior vincit. hēmus exēpluꝫ nāͣle in pōderibꝰ. qꝛ modicum facit p̄ualere ⁊ dat curſuꝫ ponderi ⁊ non ſolum hoc eſt verum ſi eſt plene ꝓbatum hoc. ſed iſtud quali quali preſumptione puta ex re inter alios acta vt hic. ¶ Et no. iſta etiam qualis qualis p̄ſum ptio addita vni teſti facit ꝙ iudex in delatione iuramenti debet huic fauere ẜm Guil. ¶ Querit glo. ſi quis iuq rat ſe patronum an debet haberi patronus quo ad ſucceſ ſionem. dic vt in gl. ⁊ adde ad hanc glo. quod notat In1. no. de re iudi. cum ſuper. in prin. ⁊ vide quod no. docto. ſupra de infami. l. lucius. Ex lec. anti. ¶ Reuoco in dubiū hic. ꝗd ꝓdeſt habere ſe qualem qualem p̄ſumptionem dicit hic glo. qꝛ facit ꝓba is tiones hn̄tes p̄ſumptionem pro ſe p̄ualere ꝓbationibꝰ ad uerſarij in pari numero teſtiū vel inſtr̄orū qd̓ eſt no. Iteꝫ dicit Guido hic valet in alio.ſ. qꝛ ex ꝓbabilibꝰ ꝯiecturis ta poſſet deferri ſacramētum in defectum ꝓbationis qd̓ eſt x. notādum. ¶ Et no. ex hac. l. ar. ꝙ ſi ꝗs dicit aliqueꝫ ſuū 30 eē feudatarium ⁊ reus cōfitet̉ ſe eē feudatarium ſed non agētis ſed alterius. ⁊ noīat vel etiam nō noīat ꝙ per iſtā rn̄ſionē nulla fundat̉ intētio agētis. Si tn̄ apperet ꝙ illiꝰ 20 iri. quem noīat non eēt. tūc pro agēte eēt p̄ſumptio non dico u. ſufficiēs ꝓbatio per hāc lr̄am. ⁊ facit in rōne ſui. sͣ. ſi ẜuitꝰ de vendicet̉ loci corpuſ.§. cōpetit. Idē dico in liuellario vel ī. l. cie in emphitheota ⁊ inter alia no. illud qd̓ dixi ꝙ lꝫ preſum de ptio hominis non faciat probationem per ſe tamen facit lꝑ vnam probationem alteri proponderare. er z Iuramentum elidit p̄ſcriptionem IilaNS. vt factam ⁊ impedit fiēdam. ⁊ ẜm hoc actor iurauit cōtra poſſeſſorem. Secūdo modo legi 65 tur ꝙ ꝗdā dicebat rem ſuam ex p̄ſcriptꝭ. ꝓbauit hoc per iuramentum dicit ꝙ hēt vtilem actionem. ¶ Ex hoc noͣ ꝙ per p̄ſcriptionem querit̉ vtile dn̄ium ẜm Guil. qui allegat hunc tex. C. de bonis mater. aucͣ. niſi facit. jͣ. de aqua plu. ar. l. fi. Et iſtud eſt clarum in p̄ſcriptꝭ. xxx. an. C. de p̄ſcrip. xxx. an. l. ſi ꝗs emptionis. ⁊ hoc qn̄ apparet ꝙ aliꝰ fuit primo dn̄s al̓s in veterata poſſeſſione p̄ſumit̉ hr̄e ꝗs dn̄iuꝫ directe. ar. de aqua quoti. ⁊ eſti. l. hoc iure.§. ductꝰ aque. Quid de eo qui dicit ſe dn̄m ⁊ ꝓbat preſcriptio. di cunt ꝗdam ꝙ non obtineat. qꝛ aūt dices ꝙ ille videatur intētaſſe rei ven. directam tm̄. ⁊ tūc aliud ꝓbauit ⁊ aliud intētauit. jͣ. de inſti. l. hēbat. aut vtileꝫ tm̄ ⁊ hoc eſt falſum. qꝛ ſequeret̉ ꝙ ſi ꝓbaret directum dn̄ium nō vinceret ad trebel. l. ſi hēs. aut vtranqꝫ. ⁊ tunc nō ꝓcedit libellus. ar. dicte. l. ſi heres. Preterea appellatio dn̄ij refert̉ ad dn̄iū directuꝫ. l. i.§. qui in ꝑpetuum. ſi ager vecti. pe. ⁊ no. in. l. minor. jͣ. de euic.§. ſi ſeruus. Solu. dico ꝙ iſtud dn̄ium vi det̉ intētatum qd̓ eſt poſtea proſecutum ⁊ ꝓbatum. ar. jͣ. de iudi. l. ſi ꝗs intentionum. Sed an videat̉ intētata publiciana. glo. dicit ꝙ ſic. de rei ven. l. marcellus. ſed cōtra videt̉ in. d.§. ſi ſeruus. Sol. ſi petit̉ certa ſpēs tunc non videt̉ intētata publiciana. ſi aūt grex. tunc ſecus qꝛ dr̄ grex meus in quo quedā aliena capita ſunt. vt in. l. marcellus. qꝛ in vniuerſali vocabulo ꝯtinent̉. ⁊ demū no. ꝙ oēs cau ſe acꝗrendi dn̄ium de iure gētium pariūt directum dn̄iuꝫ Sed iure ciuili non eſt ſic. qꝛ interdum eſt directum inter dum vtile vt per p̄ſcriptionem ⁊ emphithe. in feudo ⁊ ſi milibꝰ. ⁊ eſt rō qꝛ vtile dn̄ium eſt fictum dn̄iuꝫ ⁊ ius ciui le arte inuenit fictiones. ſed ius gētium nō hēt fictiones. Ex lec. ant. ¶ Iuramentū excludit exceptionem p̄ſcri ptionis. h. d. Intelligēdo qn̄ eſt iuratum cōtra p̄ſcribentem. alius intellectus eſt qn̄ eſt iuratum a p̄ſcribēte. ⁊ tūc ad hoc allegat̉ ꝙ appel. dn̄ij intelligit̉ dn̄ium p̄ſcriptum ſiue vtile. ⁊ ad hūc ſenſum allegat hūc tex. Guil. de cu. C. de bonis mater. aucͣ. niſi. ⁊ dicit hic eſſe caſuꝫ ꝙ per p̄ſcri ptionem non ꝯuenit̉ niſi dn̄ium vtile ẜm hūc intellectum qd̓ eſt no. ⁊ iſte ſecūdus intellectuſ eſt magis planus pro pter idem qd̓ lr̄a dicit de vtili actꝭ. nam ſi eēt iuratum ſuꝑ directo dn̄io non daret̉ vtilis ſed directa intētata. Alius intellectus ꝙ iſte tex. vult dicere ꝙ iuramentū interrumpat p̄ſcriptionem dn̄ij. facit. sͣ. eo. nam ⁊ poſtea.§. ſi is. Iuramētum ſuper faIdem iulianus. as tollit omneꝫ actis nem ex eo naſcentem. Sed ſi alia perſona agit non ob. ex ceptꝭ. h. d. ar. iſtius.§. dixi ꝙ ſi datum eſt arbitrium ſuper facto intelligit̉ datum etiam ſuꝑ lite pēdente ex eo ſiue ſit ciuilis ſiue criminalis. qꝛ arbitrium datuꝫ ſuꝑ facto videt̉ datum ſuper actione ⁊ accuſatione per iſtum.§. no. ⁊ fuit de facto in arbitrio dato ſuper facto campionis. ꝗa officiales caſſauerūt de facto caſtronoꝝ campionis. ¶ No. de eo qd̓ iuratum eſt non pōt fieri poſitio vel ꝓbatio. tuꝫ qꝛ impertinēs que iudicis officio reijcitur. tum qꝛ iam ſo pita. h. d. ar. huius.§. dicit Bar. ꝙ qn̄ minor iurat ſuper ꝯͣctu non eſt neceſſe ꝙ minor ſit certioratus de iure ſi intelligit de obligatꝭ. bene dicit. ſi autē de beneficio etatis iſtud preſumit̉ ignoraſſe. ẜm Dy. Cy. ⁊ Io. an. ¶ No. ꝙ abſolutus vt principalis pōt ꝯueniri vt heres facit. C. de peti. heredi. l. hereditas matertere. ¶ Not. ꝙ non dꝫ a admitti poſitio vel ꝓbatio que non eſtª pertinēs vel que al̓s eſt abiecta vel cui al̓s eſt rn̄ſum. quia non debet plus qͣꝫ ſemel rn̄deri. ar. huius.§. ẜm Bar. ¶ Not. ꝙ teſtes n̄ debēt examinari ſuꝑ articulo ſuper quo non ſunt inductꝭ ẜm glo. non etiam debet iurare teſtis niſi ſuꝑ eo ſuꝑ quo pars ꝓducit eum niſi in caſibus in ꝗbus iudex pōt eum ex officio examinare. vt no. jͣ. de ꝯdi. ob turpem cauſam. l. iij.§. ſi tibi iudicium. Non tn̄ dicitur teſtis deponere extra articulum ſi deponat ſuꝑ depen̄. ⁊ connexis vel ſuper concomitātijs vt ſuper loco ⁊ tēpore. ⁊ dic vt no. Inno. extra de teſti. per tuas. ⁊ in Spec. de teſte.§. ſeꝗt̉. v̓. illud. Sed an articulus eſt de ſubſtantia ꝓbationis dic ꝙ non qꝛ valet qd̓ teſtis deponit ſuꝑ libello. lꝫ articuli non ſint formati. vt no. Archi. in. c. p̄ſentium. extra de teſti. lib. vi. Quid ſi teſtis ſuꝑ articulo deponit verum. ſed exͣ articulum deponit falſum an vitiat̉ ſuum dictum. dic ꝙ non. qꝛ non eſt periurus cum extra articulum deponat non iuratus. ⁊ vide qd̓ no. Inno. de hereti. fraternitatꝭ. vide Ly. in. l. i. C. de ſepul. vio. ⁊ per Ia. butri. de infami. l. lucius Quid ſi dubitetur ꝓbabiliter an poſitio ſit pertinens vel non. dic ꝙ debet rn̄deri ſaluo iure impertinētium ⁊ non admittendoꝝ. vt no. Ber. de offi. dele. cum cōtingat. ⁊ di ſputabitur poſtea de ꝑtinentia vel impertinētia cum hoc ſit reſeruatum. ar. C. de teſti. aucͣ. ſi dicatur. ⁊ qꝛ apparet ꝑ tem non conſenſiſſe aliter ẜm Bar. Sed an interrogatorium

De iure iurando. riuꝫ imꝑtinens debet admitti dic ꝙ non. vt no. in ſpecu. de teſte.§. iam de ver. iā habita cōcluſio. Sed an de crimi ne pōt fieri poſitio ꝑti ad hoc vt rn̄deat. Nā articulus ad probādum aliter qͣꝫ per reſpōſionem ꝑtis bn̄ pōt fieri vt hic. Dicūt doc. ꝙ ſi poſitio ſit de ipſo crimine non debet reſponderi. ſecus ſi de infamia vel ꝓceſſu. vt no. Inno. de elec. dudum. ⁊ ar. jͣ. de v̓bo. ſig. ꝓbrum ⁊ opprobrium. tu dic ꝙ de crimine ꝗs interrogari pōt ad litis preparationem. vn̄ interrogat̉ quis an dolo deſierit poſſidere de no xa. quotꝭ.§. p̄tor. ad iudicij inchoationē non debet rn̄deri libello criminali. de accu. abn̄tem. ad litis deciſionem. vt jͣ. rerum amo. l. marcellus. ⁊ ibi plene per Barto. de iſto pūcto. Sꝫ nō debet rn̄deri poſitioni ad actoris releuatio nem ab onere ꝓbādi. qꝛ qn̄ quis rn̄det poſitiōi hoc ſit ex iuramēto calūnie. vt no. in.§. qd̓ obſeruari. qd̓ non eſt deciſiuum cauſe. ⁊ vide qd̓ no. Archi. l. di. ex penitētibus. in criminalibus v̓o iudex ex officio pōt interrogare ſine tormentis qn̄cunqꝫ vult ⁊ cum tormētis in caſibus tortu re exp̄ſſis in iure. jͣ. de edil. edic. l. quero in fi. de queſtio. l. maritus. Poſitioni etiam captioſe vel que deducit ad īconueniens non debet rn̄deri. jͣ. eo. l. qui iure.§. ſi pater. ¶ Quero an in dubio videat̉ iuratū de facto ⁊ dic ꝙ ſic jͣ. e. l. fi. ⁊ no. in. l. i.§. i. quaruꝫ rerum actꝭ. non da. ſecus in trāſactionibus. qꝛ ſuꝑ iure intentato non ſuꝑ facto videt̉ trāſactum. jͣ. de condi. fur. ſi pro fure ẜm glo. in ſnīa dic vt no. Cy. in. l. i. C. qn̄ ciuilis actio. ⁊. jͣ. de except. etiam in. l. ſi quid ad exhi. jͣ. de condi. indebi. l. iulianus. ⁊ ibi dicaꝫ. ¶ Ultimo no. exͣ ꝙ quecūqꝫ poſitio poſſit coaptari cau ſe dicitur ꝑtinēs ſiue faciat ad cauſam directe ſiue indirecte quoquo mō vt dn̄ium in interdicto vti poſſidetis. ar. C. de ꝓba. l. ad ꝓbationem. in fi. a ꝯͣrio ſenſu ibi enim im ꝑtinēs ſic deſcribit̉ ꝙ ad cauſam nullum p̄ſtat adminiculum. ergo a ꝯͣrio ſi qd̓ p̄ſtat eſt ꝑtinēs. ¶ Itē no. ꝙ iudex videt̉ admittere poſitionem vel libellum eoip̄o ꝙ recipit ſine preſtatione. jͣ. ad macedo. l. ſi filius. Ex lec. ant. ¶ Iuramētum negatiuū facti excludit qd̓ libet genus agendi ex eodem facto ſecus ſi agat̉ ex altero b. d. ibi de toto. vide qd̓ no. in. l. i.§. i. jͣ. quarum rerum actio. nō da. ⁊. jͣ. de ex. rei. iu. ſi ꝗs ad exhibēdū. ⁊ per Cy. in l. i. C. qn̄ ciuil̓ actio. ⁊ in Spec. de iudice delega.§. ſeꝗtur. v̓. ꝗd ſi ep̄s cauſam. no. in iſto textu in fi. ꝙ iudex non debet pati ꝙ fiat articulus vel ꝓbatio imꝑtinēs. vn̄ hoc ꝑti net ad officium iudicis etiam nemine petente. ⁊ idem dicēdum eſt in interrogatorio teſtis. qꝛ interrogatoriū imꝑtinēs fieri non dꝫ. ar. huius littere. de hoc no. in Specu. de teſte.§. iam de interrogationibꝰ. v̓. habita ergo. Itē lꝫ articuli ſint admiſſi. tn̄ nihilominus poſtea tanqͣꝫ imperti nētes pn̄t repelli. vt no. in Spec. de teſte.§. nūc vidēduꝫ. v̓. eſt autem vt plurimū. ⁊ ar. sͣ. de interroga. actꝭ. ſi filius. ¶ Itē no. ꝙ non debet ꝗs interrogari de eo qd̓ iā rn̄dit ẜm Bar. vel de eo de quo iam abſolutus eſt. vt no. jͣ. e. qui iuraſſe.§. penul. ⁊. l. euꝫ qui.§. in popularibꝰ. ⁊ de except. rei iudi. l. ſi a te. in pͥn. ¶ In gl. no. ar. in fi. ⁊. C. qui legi. ꝑſo. momētanea Odoſ. Specu. dicit ꝙ aut teſtis iurauit ſuꝑ certo capitulo. aut ſuꝑ tota cauſa. primo caſu non eſt interrogādus exͣ capitulum niſi de circūſtātijs. Secūdo caſu pōt interrogari de oībus faciētibus ad cauſam quia eſt iuratus ſuꝑ toto. de hoc in Spec. de teſte.§. illud. in.§. iam de interrogatorijs. v̓. in ſumma. ⁊ in.§. i. v̓ſic. item qd̓ depoſui. ⁊ per Inno. extra de teſti. per tuas. Adde ſi dubitatur vtrum articulus ſit impertinens pōt recipi articu lus ⁊ etiam teſtis ſuꝑ eo ſaluo iure imꝑtinētium ⁊ nō ad mittendoꝝ. vt no. extra de offi. dele. cū ꝯtingat. ⁊ an teſtiexaminatus extra articulum poſſit de falſo redargui no. ꝑ Cy. in. l. i. C. de ſepul. vio. ⁊ dixi. sͣ. de infamibus. lucius. ¶ Extra quero hic vtrum articuli ſint de ſubſtantia pro bationis ⁊ breuiter dic ꝙ nō. vnde ſi teſtis eſt interrogatus ſuper libello ſufficit ⁊ hoc caſu poteſt ſupplere libellus defectum articulorum. vt no. Archidi. in. c. preſentiū de teſti. lib. vi. facit quod no. in Specu. de teſte.§. nunc vi dendum poſt principium tene menti. Ex iuramēto for Siquis iurauerit. niter p̄ſſito orit̉ actio vtilis ex eo ꝯͣctu hincinde ⁊ orit̉ etiam tam petitio qͣꝫ repetitio ẜm nam ꝯͣctus ⁊ ponit quatuor exēpla in vē ditione ſocietate pignore ⁊ dote. ¶ No. ꝙ iuramentuꝫ hꝫ vim pacti obligatorij hincinde. ¶ Not. ꝙ id qd̓ ꝓ te admittis etiā ꝯͣ te approbare teneris. ¶ No. ꝙ in corre blatiuo ſi vnū in eē ꝓducit̉ ⁊ reliquū. qꝛ correlatiuoꝝᵇ ea 1 dem eſt diſciplina. C. de indi. vidui. l. fi. ⁊. l. i. C. de cupreſ. ¶ No. h̓ de dictione ⁊cͣ.ſ. ꝙ cōprehēdit oīa que ſunt de i naͣ ꝯͣctus. ſi ergo in abbreuiatura notarij hec dictio reꝑit̉ eius clauſule que ſunt de naͣ ꝯͣctus hn̄tur pro ſpecificatis. f Item ⁊ que ſunt ꝯſuete apponi vt p̄ceptum guarentigie in inſtr̄is ⁊ in locis vbi ſic ſe hēt gn̓alis ꝯſuetudo. ſi auteꝫ ꝑ iſta dictio ⁊ cetera nō eēt. tūc inſtr̄m nō p̄ſumit̉ ꝯtinere ni d ſi ea q̄ ſunt in eo ſpecificata ⁊ ſolum ea q̄ intelligi pn̄t per d̓ oꝑam ex eo que lectio oſtendit de ꝓba. l. ad ꝓba. dn̄ij. C. loca. l. licet. C. de fideiuſſ. l. fi. de. l. cōmiſſo. l. ſi fundus.§. in cōmiſſoria. non tn̄ p̄ſumā penā appoſitam in inſtr̄o niſi ī appareat. vt no. C. de fal. l. ij. ⁊ eſt rō qꝛ pena non eſt vniformis. ideo p̄ſumi non pōt. arg. de an. le. l. ſeio. ⁊. C. de ꝯͣ hen. ſtip. l. i. per Dy. de v̓bo. ob. l. triticum. in inſtr̄o tn̄ fie̓ do ad ſenſuꝫ ſapiētis cogit̉ pars ꝓmittere penā. qꝛ ita fie ri ꝯſueuit. vt no. de v̓b. ob. ex ea ꝑte. ¶ Oppo. ⁊ vr̄ ꝙ ex iuramēto oriat̉ actio in factū non ex eo ꝯͣctu. vt. sͣ. eo. l. nā ⁊ poſtea.§. fi. Solu. ibi in reali hic in perſonali. vel dic c vtraqꝫ cōpetit ſi iurat̉ formiter. ſed ſi informiter. tūc ſola actio in factum ẜm Bar. ⁊ hoc per glo. ⁊ Dy. inſti. de ac tio.§. itē ſi ꝗs poſtulantē. ¶ Opp. ſi iurat̉ formiter dꝫ cō petere actio directa. ergo ⁊ ex iuramēto. qꝛ iuramentum habet̉ ꝓ veritate ⁊ ex v̓o ꝯͣctu orit̉ directa. Rn̄. aut iuramētum introducit̉ in modum ꝓbationis. tūc agit̉ directa aut in modū agendi tūc vtili. ſed an idem in ſnīa vt ſi ſen tentiat̉ formiter oriat̉ vtilis ex eo ꝯͣctu. Illud certum eſt. ꝙ ſnīa pōt ꝓduci ad ꝓbādum ⁊ ad agēdum vel excipiēdū. vt no. jͣ. de ꝯdi. inde. l. iulianus. in pͥma glo. ¶ Sꝫ op. ſi vtili dr̄ reus an p̄ceſſit ꝯͣctum tūc cōpetit directa. ergo non vtilis. jͣ. ad trebel. l. ſi hēs. aut non p̄ceſſit. ergo eſt ꝑiurus. Rn̄. nō tenet̉ huic allegationi rn̄dere. jͣ. eo. qui iure .§. pe. vel dic ꝙ ex vna cauſa non cōpetit actio vtilis ⁊ directa eidem ſuo noīe. ſed ex cauſis diuerſis ſic non quaſi ꝯfundat vna aliam. ¶ Opp. ꝙ iuramētum non hēat no cere iurāti de excep. rei iudi. l. euid̓. So. nō nocēt iuramētum. ſed natura facti ⁊ ꝑtium ꝯnexarum ſic. C. de repu. l. i. non tn̄ credo ꝙ iurās poſſit renūciare in p̄iudiciuma duerſarij. ar. de ꝯͣtab. l. ſi poſt.§. fi. quia eſt eque fauorabile vtriqꝫ. C. de qō. l. ꝗdam. iuramētum enim ꝓbat veritateꝫ pro vtraqꝫ ꝑte. non ob. de mino. l. ſi iudex. qꝛ ibi bn̄ficiuꝫ ꝑſonale hic ius cōe. ¶ Op. ad v̓ſi. marcellus. ꝙ non p̄ſumat̉ numeratio ⁊ poſſit agi ſine numeratione ad pignus .C. de nō nu. pecu. So. hic fuit facta mētio numerationis in iuramēto ẜm glo. vel dic ꝙ ſimpl̓r dictū refert̉ ad actū naͣlem ſecus ſi fiat mētio ꝯfeſſionis vt ibi. hic enim nō fiebat mētio cōfeſſionis. ſꝫ ſimpl̓r dicebat ob. x. vn̄ intelligo numerata non ꝯfeſſata ⁊ numerāda. gl. dicit ꝙ immo intelligit̉ de futura numeratione niſi aliter exprimat̉ qd̓ eſt no. ¶ Op. ad finem ꝙ iuramētum vnius non ꝓſit alteri .sͣ. e. l. iij.§. pe. So. hic in litigātibꝰ ibi non. ¶ Quero qd̓ dr̄ iuramentū forme. Rn̄. illud cui eſt annexa certa forma ⁊ certum factum obligatoriuꝫ vt cauſa emptionis dotis pignoris ſocietatis ⁊ ſimiles. forma enim in iure dicitur pluribus modis. vno modo.i. ex cauſa vt hic. Secundo modo.i. modus de verbo. obli. qui rome.§. flauius. Tertio.i. ſolēnitas intrinſeca. de cōſti. pecu. l. i.§. i. Quarto. i. ſolēnitas extrinſeca. de publi. l. quecunqꝫ.§. fi. Quinto. i. numerus teſtium. jͣ. de diuior. l. nullū. Sexto.i. idē ꝯtextꝰ de teſti. l. heredes.§. fi. Septimo forma.i. eadeꝫ cōſiſtētia non mutata in eſſentia eius. vt. l. iul.§. i. ad exhi. Octauo dicitur forma iudicij ordo iudicioꝝ. C. de ſen. ꝓlataꝫ. iſte Bal. ſuꝑ. ij. ff. veteris. ADDITIO. b ¶ Correlalatiuoꝝ. Re gula topica ē iſta ⁊ natura lis poſita a ph̓o in multiſ locis vt alibi dictū fuit. Et no. de mente. do. alex. ꝙ iſta dictio ⁊ cete. de qua paulo infra bal. loꝗ tur facit ꝓ ex tenſionibus ꝓ thocolloꝝ no ta. in ꝗbꝰ iſta dictio ponit̉. de qͣ vide copioſe barth. ī l. galluſ.§. idē credendū. jͣ. d̓ lib. ⁊ poſthu. vbi oīa ad ple num. vide ibi omnino.

De iureiurando. ordo incipit in litꝭ. ꝯteſta. vn̄ ante litꝭ. ꝯteſt. ordo non eſt de ſubſtātia ꝓceſſus ẜm Bar. qꝛ non eſt peccatuꝫ in forma iudicij. vt no. Bar. jͣ. de teſta. ſi queramur. In ꝯͣrium facit extra de iudi. exhibita. ⁊ in aucͣ. offerat̉. ſed de hoc alibi dicam. Nono dicit̉ forma ſicut ſigilluꝫ qd̓ imprimitur cere. de ꝯͣhen. ſtipu. l. i. Decimo dicit̉ forma ſicut pactum qd̓ ineſt ſtipulationi. sͣ. ti. i. l. lecta. forma autē habꝫ ſe ſicut ſuſceptum ⁊ materia ſicut ſuſcipiens. ⁊ inter materiam ⁊ formam debet eſſe aptitudo ⁊ cōuenientia ſeucōcordia. Vndecimo dicit̉ forma mandati tenor. jͣ. man. l. diligenter. ſic dicimus cōditio eſt implenda in forma. ⁊ quādoqꝫ in forma.i. tenore ſcripture. de condi. ⁊ demō. l. meuius. de lega. iij. l. fideiuſ.§. ſi filio. quādoqꝫ ergo cō ditio eſt appoſita ad proprium finem ⁊ debet impleri in forma. ſed quādo ad tertium fineꝫ ſufficit impleri per eꝗ pollens. Duodecimo dr̄ forma cuiuſlibet ꝯͣctus tenor ꝯͣ ctus ⁊ forma inſtrumenti ⁊ eius tenor ⁊ forma legis.i. tenor legis. de exerci. l. i.§. ſi is qui nauem. de pͥuileg. por ro ad tertul. l. ij.§. antepenul. cum ſi. ¶ Quero qd̓ iuramentuꝫ dr̄ informe. Rn̄deo vt ſi iuro te mihi teneri in. x. non adijciens ex qua cauſa ⁊ idem in cōfeſſione qꝛ valet informis cōfeſſio in iudicio ꝓpter auctoritatem iudiciorum. Item valet ſnīa informis. C. de anna. excep. l. fi. ſecꝰ in probatione teſtium qꝛ ſi teſtis iurat ſuper certo facto. ergo formiter. ſed ſi ſuper iure non credit̉ ei niſi adijciat cauſam. ⁊ ſic neceſſario formiter habet deponere Inno. de teſti. cum cauſam. exͣ iudiciuꝫ v̓o non tenet cōfeſſio informis ad obligan̄. ſed iuramentum ſic. qꝛ ſiue ſit voluntarium. ſiue iudiciale. ſiue neceſſariū tenet. lꝫ ſit informe ꝓpter vinculuꝫ religionis. C. e. l. actori. dr̄ ergo informe priuatiue.i. ſine forma. Cōſueuit queri que actio orit̉ ex ſtatuto. ⁊ rn̄deo ſi eſt forme orit̉ actio ex eo ꝯͣctu ꝯfirma to per ſtatutuꝫ. ſi informe agit̉ ꝯditione ex. l. ex ꝯfirmando non ex cōfirmato. ad. l. fal. l. i.§. lex fal. C. de dona. l. ſi quis ar. ⁊. l. i. de ꝯdi. ex le. ẜm Bar. Conſueuit queri an ꝯdēnatus ad reſtitutionem rei poſſit poſt ſnīam oppone re exceptionem p̄cij non ſoluti. hic eſt ar. ꝙ ſic. qꝛ ſnīa videt̉ lata pro vtroqꝫ ſicut. iuramentum. Item ſi dat̉ actio ad precium multomagis exceptio de ſuꝑfi. l. i.§. ꝙ aut. Item qui vtit̉ ꝯͣctu pro ſe videt̉ etiam contra ſe vti vt h̓. ⁊ no. de edē. l. i.§. adeo. qꝛ nihil pōt obijcere ille qui vtit̉ de cēſi. cum olim. C. de fideicō. aucͣ. ad hoc. ad idem. jͣ. de reſcin. ven. l. fundus. nam iſta non eſt ꝓprie exceptio ſed magis retētio quaſi iure pigno. de actꝭ. emp. l. iulianus. §. offerri. ad hoc facit qd̓ no. C. de peti. heredi. l. item ve niunt.§. idem recte. ⁊ ar. fa. herciſ. l. fundus. In ꝯͣriuꝫ qꝛ iſta eſt exceptio peremptoria. ergo non pōt opponi poſt ſnīam. ita tenet Spe. de excep. ſnīe.§. fi. v̓. illud. ⁊ hoc tenet bar. niſi iudex hoc exp̄ſſiſſet in ſnīa. vt. C. de ſen. cū eorum ſiue modaliter ſiue cōditionaliter. nam quicꝗd ſnīa ꝯtinet formaliter eſt adimplēdū eo. ti. l. cum iudex. ego credo ꝙ lꝫ non poſſit excipere loco exceptionis implora bit offm̄ iudicis. ar. de peti. heredi. l. fi. C. vbi cauſe fiſca. l. cum vend. Nam agens ſi non facit qd̓ debet ſuccūbit. ¶ No. jͣ. e. ſi fuerit. ſed certe hic iam obtinuit. qūo ergo pōt ſuccūbere. ⁊ facit. jͣ. d̓ euic. ſed ſi exceptio. ſed dico ꝙ non ſuccūbit in petitione ſed in executione petitionis pa titur morā donec impleat. ſed videt̉ ꝙ ſnīa non excludat exceptꝭ. p̄cij non ſoluti. qꝛ ad hoc non fuit cognitum nec venit ad reſciſſionem ꝓnunciati. ar. de ꝯdi. ſine cauſa. l. ſi fullo. ſed ꝓpter hanc cauſam pōt appellari ⁊ in cauſa ap pellationis excipi. vt. l. per hanc de tempo. ap. ergo citra remediū appel. non pōt excipi al̓s fruſtra appellaret̉ ab iniquitate. vnde verior videt̉ opinio Spe. qꝛ de iniꝗtate cōqueri videt̉. qui dicit non debeo rem niſi recipiam pre cium. ar. de lib. cau. l. vel obligatus.§. i. ¶ Quero vtruꝫ iuramētum habeat paratam executionem ⁊ videt̉ ꝙ nō qꝛ ex eo orit̉ actio vt hic. ſed actio debet exerceri lite non ordinata. d̓ mino. l. minor. xxv. an. cui fideicō. dico ꝙ nō expedit etiam ſi actio intentet̉ litem ꝯteſtari. sͣ. e. l. nam ⁊ poſtea.§. ſi is. ⁊ ideo actio in factum habet paratam executionem nec requirit ordinem iudicioꝝ nec reꝗrit aliaꝫ ꝓbationem. niſi ꝙ ſit ꝓnunciatum. jͣ. ſo. ma. l. ſi filius. vbi eſt glo. no. ar. C. de peti. heredi. l. item veniunt.§. idem̄ re cte. ⁊ facit qd̓ no. C. de iud. l. i. de inoffi. teſta. l. ꝗ de inoff. Sed offm̄ iudicis habet expeditiſſimam executioneꝫ. qꝛ non expedit partem vocari. vt no. Inno. de app. ex rōne ſcilicet ſi fiat executio in rem adiudicatā. ſed ſi in diuerſaꝫ rem dꝫ pars citari ⁊ ſūmatim cognoſci. jͣ. de re iudi. l. a di uo pio.§. ſi ſuper rebus. vnde tunc citatus ad ſnīam nihi lominus debet citari ad executionē. vt. l. fi. ſi per vim vel alio modo. In actionem aūt in factum ſemꝑ requirit̉ no ua citatio ⁊ expectatio partis. ⁊ facit. sͣ. de iud. l. ſi p̄tor. §. fi. ¶ Exͣ no. hūc tex. ad. q. ſi dico inſtr̄m eſſe de duplo vere ſortis ꝙ videor cōfiteri dimidiam partem obl̓onis niſi allegem me ſoluiſſe vt hic qd̓ eſt no. ¶ Quero quid ſi iuro te mihi vendidiſſe rem nec inſero p̄cium an potes petere p̄cium certe non. qꝛ non eſt certum. tn̄ audiar petē do rem niſi declarem p̄cium. de cōfeſ. certum ẜm Bar. ſi uolo declarare ſtabit̉ de p̄cio arbitrio boni viri. ar. de le. ij. l. ꝗdam. ⁊ interim repellar ab agēdo. Quid ſi iuro ſuper permutatione dico ꝙ non oritur actio niſi re ſecuta. .C. de rerum permutatio. l. ex placito ẜm Bart. Ex lec. ant. ¶ Iuramentū ſuꝑ actu reciproco inducit actꝭ. hīcinde. ⁊ vbi iuratur formiter ⁊ ſpecifice formiter agit̉. vbi informiter actiōe in factū agit̉. h. d. ⁊ no.§. ⁊ de clara ip̄m.§. vt plene no. inſti. de actio.§. item ſi ꝗs poſtulante in glo. magr̄a. ¶ No. h̓ de dictiōe cetera ꝙ cōprehēdit ea que ſunt de naͣ ꝯͣctus. nā ita hic lr̄a exponit iſtud v̓bum. ⁊ ideo ſemꝑ allegat̉. ⁊ facit. jͣ. de euic. ſi ita ꝗs. hec etiā dictio ſiue nomen ſiue aduerbiuꝫ qn̄qꝫ tacite repetit p̄cedentia. vt. l. gallus.§. i. de lib. ⁊ poſthu. ⁊ allegatur ꝙ vbi iſta dictio reperit̉ in ſcripturis tabellionum includit oīa que ſunt de natura vel de cōſuetudine ꝯͣctus. ⁊ facit preſumi oīa ſolenniter acta. puta teſtes rogatos ſimilia vnde ſi dicit pn̄tibus talibus teſtibus ⁊cͣ. intellige rogatis. ⁊ facit. C. de fideiuſ. l. fi. ¶ Scd̓o no. ꝙ tenet iuramē tū tam forme qͣꝫ informe. ⁊ dr̄ forme illud qd̓ ꝯtinet cām ſpecificatā. informe illud qd̓ non ꝯtinet cauſam ſpecifica tam. Et ex hoc ēt collige qd̓ tenet in iudicio confeſſio taꝫ formis qͣꝫ informis. ¶ Tertio no. ꝙ iuramētuꝫ ordina tū ad vnam partem ꝓducit ius alteri parti qd̓ eſt verū ꝓ pter naturā correlatiuoꝝ. ar. in. l. fi. jͣ. d̓ acceptil̓. ¶ Quero hic vtrū in executiōe poſſit opponi exceptio precij nō ſoluti. lr̄a noſtra non dicit aliquid de exceptiōe ſed de iure agendi. ꝙ non retardat executionem. Sed gloſa. in.§. marcellus. ſentit ꝙ agēs debeat offerre. ergo poteſt ſibi obijci. Speculator videt̉ dicere ꝙ iſta exceptio nō poſſit opponi in executione ſnīe. qꝛ peremptoria. vt in Spe. de execu. ſen.§. fi. v̓. illud. ⁊ idem tenet hic Bar. ꝯͣrium tn̄ vi det̉ qꝛ iſta exceptio venit ad implēdum non ad reſcindē dum. ⁊ facit qd̓ no. C. de ſenten. cum eoꝝ. ⁊ ita tenet Albertus galeoti per hunc tex. ⁊ per. l. ex parte fa. her. ⁊. jͣ. de reſcin. vē. l. fundus qui lucij titij. ⁊ facit qd̓ no. in Spe cu. de ſolu.§. i. v̓. ꝗd ſi te mihi. Qn̄ peteret̉ executio inſtru menti guarentigiati tunc non eſſet dubium. qꝛ poſt tale inſtrumētum bene pōt opponi exceptio etiam perempto ria. qꝛ nunqͣꝫ retro fuit admiſſa proprie. tamen exceptio precij non ſoluti non eſt peremptoria. qꝛ non perimit ob ligationem in ꝯͣctibus nominatis. vt. C. de reruꝫ permu. ſed ex placito. ſed differt exactionem. vt in.§. offerri. ⁊. jͣ. de ſolu. ſi ſoluturus. facit. sͣ. de rei vendica. in fundo. Periurus eſt puniendus ictu fuſti ꝯl quis. um ⁊ monēdus ne ꝑiuret vlterius ⁊ increpādus qꝛ ꝑiurauit. h. d. ¶ Oppo. de le. ij. C. eo. So. aut iuratur deo ⁊ ſolum deum hꝫ vltoreꝫ. puta ſi ꝗs iurat non comedere carnes talis ꝑiurus non eſt infamis qꝛ non punit̉ niſi a deo. no. de infa. l. lucius. fallit qn̄ iura tur ē in deſpectuꝫ dei per abominatiōem dei. qꝛ equiꝑat peccato contra naturam. vt in aucͣ. vt non luxu. cōtra na. aut iuratur

De iure iurando. aut iurat̉ homini. tūc ſi in ꝯͣctu punit̉ periurus de crimine ſtellio. de periurio. ſi in iudicio. tūc ſtat̉ iuramēto nec pōt reprobari. vt. C. eo. l. ij. tn̄ ſi iurās paſſus eſt ꝓbari cō tra. ſemꝑ punit̉ de periurio vt hic. vel dic ꝙ ſemꝑ punit̉. qꝛ obrepſit iudici. ar. jͣ. de fal. ſi ꝗs obrepſerit. ⁊ idem forte eſt in eo qui deierat rn̄dendo poſitionibꝰ. qꝛ noſter.§. gn̄aliter loquit̉. vel dic ꝙ non dr̄ obrepere qui non vult aduerſarium inſtruere. Sed qui falſum ꝓbat ⁊ al̓s non. Item ex ſola aſſertione libelli non cōmittit̉ falſitas. qꝛ iu dex non ſtat narratis ſed ꝓbatis. vn̄ falſus libellus non dicitur obreptitus. ſed falſa probatio. ſic vt. l. preſcriptꝭ. mandatorum. C. ſi contra ius vel vti. pub. cum ſi. a Ex lec. anti. ¶ Periurus qui iurat per principeꝫª eſt fuſtigādus. h. d. ibi per geniū.i. per dignitatem. glo. que rit quid ſi eſt iuratum per deum. glo. dicit ꝙ ſolum deuꝫ habet vltorem. qd̓ dic vt. sͣ. de infa. lucius. Iac. but. dicit ꝙ oīs vel vnus pōt accuſari de periurio non rōne cōten ꝑte religionis ad eum. ſed rōne correctionis ad iudicem vel aduerſariuꝫ. ⁊ ideo non debet formari libellus ſic pe to puniri qꝛ deierauit ſed qꝛ deierando cōmiſit fraudeꝫ ⁊ dolum in me. vt no. Iaco. but. in. l. cūctos populos in lec. ſed veritas eſt. ꝙ de iuramēto litis deciſiuo non pōt ammodo queri ciuiliter nec criminaliter. vt. sͣ. eo. nō erit §. dato. ⁊ sͣ. de dolo. qd̓ ſi deferente. ⁊ imputet ſibi pars que detulit. Si aūt non eſſet litis deciſiuuꝫ. tūc bene pōt agi de periurio. vt. l. de periurio. de crimine ſtellionatus quod dic vt no. per Cy. in. l. ij. C. eo. Iuramētū veritatis nō UOllenS. remittit̉ parēti nec pr̄ono ſed calūnie. ſic dic vt in glo. ſi actione illa q̄ intētat̉ pōt ꝯueniri al̓s ſecus. vt. jͣ. e. l. ſi pr̄onꝰ. Pōt ex cā com O perſonas. mitui receptō iu ramenti ꝑti. ꝗd in teſte. dic vt. C. de fide inſtr. aucͣ. apud eloquētiſſimū. Sed cui cōmittit̉ vi det̉ ꝙ bōis viris. ar. de teſti. curēt. Tu dic ꝙ notario cau ſe. ar. de iure fiſ. l. quotiens. ⁊ in Spe. de teſte.§. qualiter. v̓. pōt. Sed an cōmiſſarius ſcribet ſuam cōmiſſionem vr̄ ꝙ ſic. de teſta. tu. l. ex ſnīa. qꝛ aſcribit ſibi onus nō cōmoduꝫ. Sed dic ꝙ alius notarius debet ſcribere. vt no. Inno. de ꝓba pn̄tium. ⁊ Hoſti. ⁊ Io. an. in. c. qm̄ cōtra. eo. ti. niſi forte non ſit ibi alius ſcriba. ar. de v̓bo. oblig. l. i. in fi. ⁊ adde hic quod no. in. c. i. de offi. delega. in cle. ⁊. C. d̓ teſta. l. hac conſultiſſima.§. penul. ⁊ per Cy. in aucͣ. ſacramenta puberum in nona queſtione. Ex lec. anti. ¶ Receptio iuramenti partis pōt per iu dicem cōmitti ex cauſa. h. d. facit. jͣ. de excu. tu. ſcire oportet.§. penul. per Inno. de ꝓba. qm̄ cōtra. ⁊ in Spe. de te ſte.§. qualiter. v̓. pōt etiam iudex mittere notariuꝫ cauſe. ⁊.§. ſequitur. ver. quid de preſbytero. ⁊ vide Cy. in aucͣ. ſacramenta puberum. in. ix. q. ¶ No. hic ꝙ propter impedimētum morbi vel ratione dignitatis poteſt aliquid committi quod alias non poſſet conimitti. Ubi tenor libelli I patronus. en cōira ius ſcriptum nō valet libellus nec ꝓceſſus cauſe nec pōt reus cogi ad iuramētum vel rn̄dendū. ꝓ bationes etiam non valent. quia ſi libellus non tenet pro ceſſus eſt ipſo iure nullus. quod dic vt no. Ioā. andre. d̓ iudi. cum tu. in nouella ibi vide. Ex lec. ant. ¶ Ubi non procedit libellus non cogitur quis iurare vel interrogationibus reſpōdere. h. d. ⁊ no. l. ꝙ exceptio ineptitudinis non debꝫ vlterius procedere dum nec iuramētuꝫ quod no. Iuramētuꝫ cōUſiurandum. uentionale habet fines a cōuentione nec cōtinet in ſe neceſ ſitatem iurandi ⁊ deferendi. h. d. per iſtam. l. dicit Iaco. but. ꝙ valet pactum ꝙ credat̉ iuramento. de hoc per Dy. jͣ. de p̄to. ſtip. l. fi. per Cy. C. de ep̄i. ⁊ cle. l. ſi De iur iurando quis in ꝯſcribēdo. per Inno. de fide inſtru. cū. p. tabellio ⁊ per Albericū in hac plene. ⁊. l. ſi quiſ in ꝯſcribendo. C. de ep̄i. ⁊ cle. vbi per eū. vide tn̄ forte qꝛ tanqͣꝫ delatū pōt reuocari anteqͣꝫ p̄ſtet̉. C. eo. l. ſi quis ẜm Bar. qd̓ nō credo qꝛ ſic poſſit aduerſarium decipere. ⁊ qꝛ tranſiuit in ꝯͣ ctum inter partes. Sed quid ſi pactum dicit ꝙ ſtetur di cto creditoris an ītelligatur de ſimplici verbo. an de iura mento. Reſpondeo in dubio intelligitur de iuramento. vt in. l. theopompus. de dote preleg. Ex lec. anti. ¶ Ex hoc pͥmo dicebat Marti. ſil. ꝙ valebat illud qd̓ cōſueuit apponi in inſtr̄is.ſ. ꝙ credat̉ ſuo ſimplici ſacr̄o ⁊ primi quaſi videat̉ eſſe iuſiurādum conuentionale nec pōt reuocari delatio. qꝛ trāſiuit in formaꝫ ꝯͣctus. Sꝫ quid ſi dicat̉ ꝙ credatur ſuo ſimplici v̓bo videt̉ ꝙ non valeat qꝛ datur materia delinquēdi. ergo ⁊cͣ. credo ꝙ valeat poſtqͣꝫ ita eſt cōuentum. nam tunc videt̉ iuſiurādum remiſſum. ar. sͣ. eo. remittit ẜm Ia. butri. Sꝫ ꝙ requirat̉ iuramētum. facit. jͣ. de dot. p̄leg. theopōpus. ⁊ adde qd̓ no. Dy. in. l. fi. jͣ. de p̄to. ſtip. Cy. de epiſ. ⁊ cle. ſi quis in cōſcribēdo. Inno. de fide inſtru. cū. p. tabellio. facit qd̓ no. sͣ. de eden. quedam.§. nūmularios. Hn̄s ius ſine adminiſtratiōe nō Pupillus. pōt de erre iuramētum. vide Ar chidi. lxi. diſt. iuramētum. ⁊. c. nullus. ¶ Et no. ar. ꝙ nō valent geſta per non legitimum p̄latum ⁊ hoc verum ꝙ nō valent in p̄iudiciū eccleſie etiaꝫ ſi ſit in pacifica poſſeſſione.ſ. quātum ad alienādum. ſed qͣꝫtum ad vtendum ⁊ percipiēdos redditus ex ſuo ꝯͣctu bene valent. jͣ. de cōdi. inde. ſi vrbana. nec ob. ad primuꝫ. l. barbarius. qꝛ ibi ſpā le propter publicam vtilitatem ſuperioris auctoritate ⁊ cōem erroreꝫ. Item ibi non p̄iudicat̉ rei publice ſed ma gis cōſulitur ⁊ ꝓuidet̉. de orig. iur. l. ij.§. poſt originem. ¶ Oppo. ꝙ ſi iudex interpoſuit decretum valeat iuramētum delatuꝫ a pupillo. qꝛ exequebat̉ ſol̓oni ⁊ ſolutio valet. de mino. l. ait p̄tor.§. ꝓmittit̉. Sol. in hoc non ſunt paria. Item aliud eſt eſſe tale aliud haberi ⁊ fingi pro ta li. de v̓bo. ſig. l. ſi mortis. ¶ Quero an valeat iuramētuꝫ delatum ab adulto ſine curatore. gl. dicit ꝙ ſic. ſed datur reſtitutio ẜꝫ Io. hͦ veꝝ ſi careat curatore ⁊ d̓ferat̉ exͣiudi cium. Si aūt hēat curratorē vel ſimus in iudicio ipſo iure nō valet. C. de auc. p̄ſtan. l. clarū. ar. ꝯͣ. jͣ. de bo. auc. iud. poſ. l. ſi minor. ſed ibi loꝗt̉ in minore ꝯtumace h̓ in pn̄te. qꝛ cōtumacia nocet qͦ ad interlocutoria. ⁊ ita loꝗtur ibi. Ex lec. anti. ¶ No. ꝙ ille qui nō habet adminiſtratio nem nihil pōt facere in iudicio vel exͣ. ⁊ eſt ar. contra nō rite electos vt nihil valeat ex his que agunt̉ ẜm glo. ſecꝰ ſi rite lꝫ non recte. ar. jͣ. de acqui. poſſ. ſi iuſte. nec ob. C. de peij. heredi. ſi putas. qꝛ ibi rite ⁊ recte rōne dubij. tu dic ꝙ ꝓpter cōfirmationem ſuperioris qn̄ eſt facta cauſa co gnita valet factum etiam a minus legitime electo. arg. in l. i.§. idem pōponius. qd̓ falſo tu. au. ſecus ſi eſſet vitium in ip̄a ꝯfirmatione. vt. jͣ. de teſta. tu. iure noſtro. ⁊ vide qd̓ no. Archi. lxi. diſt. c. fi. ⁊. Inno. de elec. nihil eſt. No. hic equiꝑari alienatꝭ. ⁊ iudici ꝯl cucO.um i. actionis motionē. ⁊ hͦ ꝑmiſſi ue. Itē ꝓhibitiue. de iure delib. l. ait p̄tor. ſed ibi loꝗtur quando quis caret iure. ſi autem non caret omnino. dic vt no. C. de bonis mater. l. i. Ex lec. ant. ¶ No. h̓ iſta tria equiꝑari. Iuramēti dela tionem alienationem ⁊ actionis intētationem. facit. jͣ. de iure delib. ait p̄tor. ibi detulerit ꝓpter inopiā ꝓbationuꝫ. No. hic equiperari tria man ProcuratOr. data.ſ. gn̄ale cum libera. ſpāle ⁊ in rem ſuam. ¶ No. ꝙ tm̄ operat̉ gn̓ale mandatum quo ad genus quātum ſpale quo ad ſpecies. hoc verum pVbi quis hꝫ liberamʰ al̓s ſecus facit. jͣ. de pecu. l. quantū. .§. alia. nec preſumitur quis habere liberam niſi nomina tim exprimatur vt ibi. Ex lectu. anti. ¶ No. ꝙ procurator poteſt deferre iuramentum in tribus caſibus tantum. ꝙ ille qui non haBal. ſuꝑ. ij. ff. veteris. ADDITIO. a ¶ Per prin cipē. Uide ꝓ declaratione huius. l. d. ale xā. de imo. hic in v̓. in gl. vbi declarat hͦ nō hr̄e locū quādo iuratū fuit calore iracun die. ſecus ſi d̓liberate qꝛ tūc puniret̉ crimi ne maieſtatis leſe. ⁊ adducit ml̓ta pulchra de mēte Cy. ⁊ Iac. de are. di ſtinguendo ⁊ limitando per multos caus. vt ibi omnino videas. ADDITIO. b ¶ Liberaꝫ. vide. d. Alex. de imo. hic in pͥmo no. addu centē. d. Bal. hic ⁊ ponēteꝫ plures fallen cias. Et vide Bar. poſt glo. in. l. iij.§. ſi ꝓcurator sͣ. ꝙ quiſqꝫ iu. ⁊ in l. ſi ꝓcurator. jͣ. de cō. inde. vbi ponit vnā fallentiā. ⁊ vī de eūdē ale x. in cōſi. xxij. co lū. ij. in. i. volū. vbi an manda tū cum libera equiperet̉ ſpe

ADDITIO. a ¶ Cum cul pent. Ut legē dum eſt ⁊ ha bētur iſta car mina origine liter in epiſto la medee ad Iaſoneꝫ ſꝫ an quis turpitudinem ſuaꝫ al legari poſſit ⁊ debeat audiri vide. Lanfrā. in. c. qm̄. ꝯtra. in ver. hic tra ctabimus. ibi ratio ꝗa de ꝓ ba. car. xxiiij De iureiurando. bet ſufficiens mandatuꝫ non arctat aduerſarium ad iurā dum etiam ſi velit cauere de rato. Procurator in Lias autem. uniciens nō debet admitti etiam cū cautione rati nec dr̄ cau tū ei ꝗ ſi vult agere hꝫ liquidare qualiter eſt ꝓcurator. h. d. ¶ Opp. ſi ꝓcurator actoris detulit iura mentū reo ⁊ cauit ei de rato ⁊ reus iurauit ſe non teneri ⁊ poſtea iterato ꝯuenit̉ a dn̄o ſtatim eſt cōmiſſa ſtipl̓o de rato. qꝛ euenit ꝯditio. ergo ſtatim pōt agere nec expedit aliud ꝓbare niſi ſe ſtipu. ⁊ ꝯdōnem exitiſſe. ſꝫ hic dr̄ ꝙ dꝫ probare ſe periurum ergo male. vnde vident̉ obſtare leges que dicūt cautionem rati ſtatim cōmitti qd̓ venit cō tra. de v̓bo. ob. l. ea.§. catho. de ſolu. l. ratum. ⁊.l. qd̓ dici mus rem ra. ha. l. quo enim.§. i. cuꝫ ſi. So. immo oportet ſi vult ꝯſequi dānum ꝙ ex nō ratificatione ſentit ꝙ talia ꝓbet ex quibꝰ infert̉ ꝙ eſt periurus ꝙ tali diuiſione de monſtrat̉. aut lis mota per dn̄m pendet. aut eſt ſopita. ſiꝗ dem eſt ſopita. ⁊ tūc aut per abſolutoriam rei. aut per cō demnatoriam. ſi per abſolutoriam ſtipulatio rati non eſt cōmiſſa plenarie. ſed tm̄ ad ſumptus litis. jͣ. rem ra. habe. l. ſi ſine.§. marcellus. qꝛ nec in plus intereſt facit. jͣ. de v̓bo. ob. l. nedum. ſi per cōdēnatoriam. aut reus iniuſte ſuccu buit. ⁊ tunc alij non nocet iniuria ſibi facta. jͣ. de fideiuſſo. exceptꝭ. de euic. ſi per imprudētiam. C. de actio. emp. l. fi. jͣ. rem ra. habe. l. ſine.§. cum aūt. aut reuꝫ ſuccubuit iuſte. ergo in primo iudicio iurando cōtra deierauit. ſi ergo di cit ſe actionem hr̄e neceſſario dicit ſe victum ⁊ ſic ſe ꝑiurum. modicum ergo ſibi patrocinat̉ cautio que deducit eum ad tātum incōueniēs ⁊ ad tantam infamiaꝫ. aut lis pendet ⁊ tunc interim non pōt agi ad plenū intereſſe. qꝛ. pendet de futuro euentu quātum erit. nō ob. rem ra. ha ꝓcurator ad exhi.§. i. qꝛ ibi procurator egit ⁊ exegit. hic non exegit. Item qꝛ nec plus operat̉ litis pēdentia qͣꝫ in alternatiua parte lata ſnīa. jͣ. d̓ ꝯdi. inde. l. iulianus. Procurator ergo cōuentus ex ſtipl̓one rati per talem diuiſionem excipiendo repellet iurātem vel ſaltim deducit eum ad incōueniēs.i. ad ꝓbandum ſe ꝑiurum ⁊ in periculum criminis eum deducet. Modo rn̄deo ad arg. in ꝯͣrium. ⁊ dico ꝙ immo agēs de rato debet tria ꝓbare.ſ. ſe ſtipu latum. Item ꝯditionem extitiſſe. Item debet ꝓbare ſuuꝫ intereſſe. jͣ. de p̄to. ſtip. l. fi. Item ꝙ interſit ꝓbabili rōne. non enim debet ſe fundare rōne intereſſe ex ſuo periurio ⁊ ex ſua iniꝗtate. ar. jͣ. de ꝯdi. inde. l. in ſumma.§. i. de fur. itaqꝫ fullo. ⁊ no. C. de fur. l. manifeſtus. in prin. qꝛ eſt turpitudo ſolius agentis que repellit eum. jͣ. de cōdi. obtur. cau. l. ſi obtur. qꝛ enim turpitudo ineſt ſoli agenti ⁊ cauſe ex qua agit repellit ipſe ſeip̄m. C. e. l. mercalem. C. de re uo. do. l. cum ꝓfitearis. nō enim dico ꝙ periurus. qꝛ per iurus repellat̉ niſi ſit periurus in hoc ex quo agit̉. ſecus enim ſi ſua turpitudo non tangit factuꝫ ex quo agitur. qꝛ turpis ꝑſona non repellit̉ ab agēdo. de mino. l. pap̄. exuli. niſi ſit turpis ⁊ inhabilis ſicut eſt excōicatus. vt not. C. de iur. ⁊ fac. igno. l. i. Reuoco hoc in dubium an ꝑiurus poſſit agere ex ſtipl̓one de rato: ⁊ dico ꝙ pōt ſi pena eſt il appoſita. qꝛ etiam p̄do ex ſuo ꝯͣctu mere experit̉. jͣ. de con di. inde. l. ſi vrbana. Si aūt vult agere ad intereſſe in hoc a aliqualiter verſat̉ ꝓuiſio legis. vt no. sͣ. ti. i. l. certi conditio. vnde dixit Azo ꝙ agere pōt ad certa damna non ad q id ſuꝑ quo directe eſt periurus. nam iuramentum ⁊ perd iurium eſt ſtricti iuris. vnde non contingit acceſſorie ẜm n Azo. ſic. jͣ. de ꝯdi. indeb. l. fi.§. fi. Sed hoc non eſt verum. vt. sͣ. e. l. ſed ⁊ ſi.§. ij. ⁊ ideo Azo poſtea mutauit opinio3 nem ⁊ dixit ꝙ lꝫ ſit periurus. tn̄ agit̉. ⁊ eſt ratio qꝛ ille ꝗ i detulit non pōt opponere hoc ſic exͣ de exceptꝭ. c. cum ec i. cleſiaſtice. Nam is qui detulit videt̉ auctor periurij. vnd̓ pōt dici illud Ouidij epiſtolaruꝫ. Cū culpentª alij te me a laudare neceſſe eſt. Pro quo ſum totiens eſſe coacta no p cens. Et ſi dicat̉ nōne quis pōt allegare agēdo ſuam tur pitudinem. Reſpōdeo ſic ſi ſit al̓s detecta per ſnīam ẜm De iureiurando. Pet. ⁊ Bar. Item turpitudo non eſt ꝓxima cauſa agēdi ſed ſtipulatio nec dedit turpitudo cauſam ſtipulationi. ſed actus non turpis.ſ. delatio iuramēti. vnde cuꝫ pro xima cauſa ſtipl̓onis ſit licita ⁊ honeſta. ergo agi pōt. vt d. l. ſi ob turpem. ⁊ ar. in. l. ſi mulier. rerum amo. ⁊ lr̄a no ſtra vult ſupponere ꝙ agere poſſit. tn̄ cum infamie detri mento. Nam in iuramēto eſt ſpāle ꝙ improbum factum actionem meret̉. vt. jͣ. de re iudic. l. poſt rem. ⁊ facit quod no. jͣ. e. l. qui iuraſſe.§. ſi pr̄. ⁊. l. eum qui.§. in popularibꝰ. ⁊ ſic nō ob. ꝯͣria qꝛ hic eſt ſpāle. opinio iſta verior videt̉. ⁊ vt liqueat ſic diſtingue. qn̄qꝫ ꝗs allegat turpitudinem ſuam cōtra ſe in ſuum p̄iudicium. tunc ſtabit̉ tali allegationi. ⁊ ſi facit taleꝫ allegationē in libello habet vim confeſ. legitime facte. C. de tranſac. l. tranſactione finita. C. de lib. cau. l. cum precum tuarum. ⁊ lꝫ libellusnt ineptus ⁊ iuri ꝯͣrius. tn̄ ſtandum eſt cōfeſſioni. ſimile de reſti. ſpo. l. piſanis. nam cōfeſſio ſemper valet etiam noū ſeruata for ma vel ordine iudicioꝝ facit. c. i. de accu. lib. vi. Qn̄qꝫ ꝗs allegat ſuam turpitudinem cōtra aduerſarium. ⁊ tūc aut allegat eam ad cōmodi acquiſitionem. aut ad damni eui tationem. ſi ad commodi ꝯſecutionem. ⁊ hoc non pōt qꝛ nō meret̉ p̄miū ꝗ cōmittit illicitū. ar. d̓ neg. ge. l. ſiue her. C. d̓ ſer. pig. da. ma. l. ſi creditoribꝰ. ⁊. l. d̓ ac. ⁊ obli. l. fi. Si ad dāni euitationē tūc aut agēdo ⁊ nō pōt ſi agit ex facio cui turpitudo ineſt. jͣ. de fideiuſ. ſi a reo.§. fi. d̓ fur. ita qꝫ fullo. aut excipiēdo tūc aut ipſe ſolus ē ī turpitudine ⁊ nō pōt exciꝑe vn̄ doloſus n̄ pōt exciꝑe de ſuo dolo vt no. de dolo. elegāter. ⁊ ar. ad ſill̓. l. ꝓpter veneni.§. neptis. de le.i. ſi ſeruus pluriū.§. ſi quis aut ipſe ⁊ aduerſarius ⁊ tūc pōt excipere. vt. jͣ. de cōdi. obtur. cām. l. ſi ob turpe.§. fi. ⁊ ar. de ver. ob. l. ſi ſeruū.§. ſequit̉. aut replicādo ⁊ tūc. aut vult agere rōne obli. ⁊ nō pōt iurare petitionē per replicationē cui inſit turpitudo de excep. doli. l. apud celſum. .§. marcellus. fallit ꝓpter vim iuramenti vt hic. Itē fallit vbicūqꝫ exceptio nō nititur equitate. nā tunc preualet replicatio de pac. iuriſgentiū.§. ſed ſi fraudādi. aut vult age re rōne dn̄ij ⁊ pōt. vt no. de cōdi. obtur. cāꝫ. l. cum te maxime noīe alieno. C. de ſacro ſan. eccle. l. iubemus.§. yconomus. ⁊ ideo qui alienauit in fraudē legis vel ſimulate pōt agere rei vendicatione de iure patro. l. ſi libertus. ⁊ ſi excipiat̉ de cōtractu replicabit̉ de fraude. qꝛ actus fuit ip ſo iure nullus. ſecus ſi in fraudē hoīs ⁊ nō legis. vt no. d. .l. cū profitearis. ⁊ ibi per Odofre. qd̓ no. Quid ſi nō allegat quis turpitudinē ſuam ſed aduerſarij. vnde aduerſarius retorquet aliā turpitudinē in allegātē. dic ſi reſpicit inhabilitatem perſone potior eſt cauſa rei de excep. cū eccleſiaſtice. Si defenſionē cauſe aut defenſio nititur eꝗtate vel iuſto rigore ⁊ preualet. vnde exceptio bāni p̄ualet replicationi bāni. vt in.§. marcellus. aut replicatio eſt iuſtior ⁊ tunc preualet replicatio. ſo. ma. l. cū mulier. ⁊. l. viro atqꝫ vxore. ſi meritū perſone dic. vt. C. de inoffi. teſta. .l. in arenam. Itē adde predictis ꝙ quis poteſt allegare propriam turpitudinem per modum inhabilitatis. de ex cu. tu. l. ſed ⁊ milites.§. ignominia. ¶ Tertio querit̉ an preſumatur reus iuſte victus ⁊ ſic habeat regreſſuꝫ ex ſti pulatione an iniuſte ⁊ non habeat regreſſum. Et videt̉ ꝙ iniuſte propter ſacramētū ꝙ inter partes debet haberi ꝓ veritate. vt. sͣ. e. l. nō erit.§. dato. glo. dicit ꝙ ſentētia p̄ſumitur iuſta ſic. jͣ. de euic. l. herēnius.§. i. nā licet in iudicijs nō preſumatur ſolēnitas ſicut p̄ſumitur in ꝯͣctibus tn̄ pre ſumitur iuſtitia vt no. Inno. ex de eo qui fur. or. ſuſce. c. īnotuit. nō enim ſolū preſumā ſeruatū ordinē iudiciorum niſi ſnīa ſit lata in preſentē ⁊ nō reclamāteꝫ. ar. C. de recla. .l. i. ⁊ no. Inno. extra de proba. qm̄ ꝯͣ falſam. tn̄ ex quo ap paret rite proceſſum preſumitur ꝙ recte ⁊ iuſte. ⁊ no. de acqui. poſ. l. iuſte. Iudex tn̄ ſemper debet eſſe competēs alias contra eius proceſſuꝫ preſumitur. jͣ. de cōdi. ob. cau. .l. pe. ⁊ ibi no. nec ob. ꝙ hic magis debeat ſtari iuramento inter eoſdem qͣꝫ rei inter alios iudicate. immo dico ꝙ procurator detulit vt alius non vt ipſe. ⁊ ideo nō videtur cum eo

cum eo iuratuꝫ. qꝛ lis erat domini. nūc vero noualis eſt procuratoris principaliter in qualite non fuit iuratum. ⁊ facit. sͣ. eo. l. ſi duo. ⁊ de excep. rei iudi. l. ſi is qui heres non erat.§. vlti. ⁊. C. de fide inſtru. l. ij. ⁊ de peculio. l. eo tempore. ¶ Quarto querit̉ an ſtipl̓o de rato debeat cō mitti ꝗdam a lit. ꝯteſt. per dn̄m. alij etiaꝫ a p̄paratorijs iu dicioꝝ qd̓ eſt verius qn̄ ꝓmittitur de rato circa iudicia. fallit. jͣ. rem ra. ha. l. ꝓcurator ad exhiben.§. fi. Sed ſi circa contractus. dic vt. jͣ. de ſolu. Lratum. ⁊.L. qd̓ dicimus. ¶ Quinto quero ad ꝗd cōmittat̉. dicunt quidam ꝙ ſta tim committit̉ ad totam litem. ſed ſi poſtea fert̉ abſoluto ria deſinit actio cōpetere qꝛ deſinit intereſſe. alij dicūt ꝙ interim non cōmittit̉ qꝛ interſſe pendet. ar. jͣ. ad macedo. l. i.§. ſi pendeat. Tertij dicunt ꝙ contra falſum ꝓcuratorem cōmittit̉ ſtatim ad intereſſe dotale. Sed contra veꝝ ⁊ legitimum procuratorem qui cauit eo qd̓ erat dubiuꝫ de mandato non cōmittit̉ niſi ad expenſas litis. dūmodo in iſto ſecūdo iudicio ꝓducat mādatum ſuuꝫ. al̓s cenſet̉ falſus ꝓcurator. ar. no. de iniurijs. ſed ſi vnius. sͣ. ſi ꝓcura tor. ¶ Sed quero ſi ꝓcurator eſt funditus falſus an ha bet locum ratihabitio in iudicijs. In ꝯͣctibus enim ⁊ di ſtractibus bene habet locum. jͣ. de cōdi. inde. ſi ꝓcuratorem. de ꝯdi. ob cau. l. ſi ꝓcuratori falſo. Sꝫ in iudicijs ſe cus videt̉. Nam vt dicit Innoc. factum in iudicio a falſo vel reuocato ꝓcuratore eo ſciēte nō pōt ratificari ſecus ſi litigauit bona fide. ita no. Inno. de reſcrip. ex parte de cani. facit qd̓ no. in. l. i. C. de ſatiſda. Sed rn̄deo ꝙ in pre iudicium ratificantis pōt ratificari. vt hic ſed ad ſuuꝫ cō modum non ex quo eſt lata ſnīa. vt. C. in qui. ca. in inte. reſti. non eſt neceſ. l. ſi tutor. Naꝫ talis ꝓceſſus non tenet. qꝛ eſt factus per obreptionem de fal. l. ſi quis obrepſerit in v̓. nihil agit. ⁊ ratificatio non purgat crimen de furt. ſi vēdidero.§. ſi titius. niſi falſus ꝓcurator cauiſſet de rato qꝛ hoc ipſo ſuam ꝑſonam legitimaſſet ⁊ valet iudicium ſaltem Spe. de dam. infec. l. inter quos.§. alieno. ⁊ ar. iudi. ſol. l. iam tn̄.§. videamus. ⁊ de admi. tu. l. vulgo. vel ni ſi eſſet dubiuꝫ de mādato. qꝛ ſi pōt legitimari per cautio. nem. ergo fortius per ratificationem. ⁊ ſic intelligitur de exceptꝭ. rei iudi. l. ſi mater.§. hoc iure. ⁊ de interdic. licet. pōt etiam intelligi.§. hoc iure. ex parte rei. qꝛ mandatum tunc non eſt de ſubſtantia iudicij. vn̄ etiam ſine allegatio ne mādati debebat admitti. ſecus ex parte actoris. qꝛ videt̉ obreptuꝫ. vide no. sͣ. qui ſatiſda. cog. l. iulianus. in ca ſu tn̄ īdiſtincte valet ratificatio vt qn̄ lex docet mētiri. no. .sͣ. de neg. geſt. l. i. ⁊. l. at qui natura.§. cum me. de eo aūt qd̓ gerit̉ a nūcio falſo. dico ꝙ non pōt ratificari. vt no. sͣ. ſi quis alteri vel ſibi. l. multum. ¶ Sexto quero quomo do reſoluat̉ ſtipl̓o de rato poſtqͣꝫ eſt cōmiſſa. Rn̄deo ſi dn̄s qui reprobauit approbet. l. quo eniꝫ.§. i. rem ra. ba. Item ſi victus ſit. vt in.§. marcellus. niſi quo ad expēſas iudicij. qꝛ in omni lite oportet expendere. jͣ. de liber. lega. l. petitor. Item ſi defenſionem ꝓcuratoris ſuſcipiat ⁊ eſt mirum ꝙ qui ſuccubuit vt principalis admittat̉ vt acceſ ſorius. l. vt defenſor. rem ra. ha. ꝓcurator. ad exhibē.§. i. ⁊ no. ꝙ ratihabitio trāſit ad heredem in iudicijs ⁊ in cō tractibus in quibus ius tranſit ad he̓dem. vt. d. l. ſi ſiue. .§. ſi ꝓcuratori. ¶ Septimo querit glo. qn̄ cōmittat̉ ſtipulatio amplius nō peti. ⁊ dicit ꝙ lit. ꝯteſt. qꝛ debꝫ intelligi de iudiciali petitione. l. amplius. ⁊ hoc in pena ꝯuen tionali. Sed in pena legali expectat̉ ſnīa. vt. l. qui cuꝫ ma ior.§. petijſſe. de bo. lib. ẜꝫ Ia. but. hic qd̓ eſt no. idē ſi di xit amplius non agi. no. de peculio. l. ſi poſtea. ſi aūt dixit non contra fieri dic vt. C. de tranſac. l. ſi quis maior. ⁊ facit qd̓ no. jͣ. ad trebel. l. lucius.§. tres he̓des. illud autē nō curo an de iure ſit actum vel non in illa ſtipl̓one amplius non peti vel non agi. vt no. C. de trāſac. l. vbi pactum. dic vt ibi. Interdum enim factum de facto allegat̉ ad p̄miuꝫ ꝯſequēduꝫ. ⁊ tūc aut eſt tale factum qd̓ de iure fieri ꝯſueuit ⁊ non ſufficit fieri de facto. de cōdi. ob cau. l. iij.§. ſi liber. hinc eſt ꝙ mandata debent adimpleri ſic ꝙ de iure De iure iurando. 60 De iure iurando. valeant. no. de le. i. l. huiuſmodi. in prin. facit de ꝯdi. ⁊ de mon. l. hec cōditio. fallit vbi impoſſibile eſt de iure fieri. nam tunc ſufficit primo de facto fieri ⁊ poſtea de iure cō firmari. C. de ꝯdi. inſti. l. mulier.§. i. Si v̓o de iure confirmari non pōt non valet. jͣ. de cōdi. inde. l. ſeruo manumiſ ſo. tn̄ ibi teſtator errauit. vt ibi no. Aut eſt meruꝫ factum cui ius ineſt vt currere ad brauiuꝫ in cāpo. vincere ⁊ hu iuſmodi. tunc ſufficit fieri de facto. de p̄ſcrip. v̓bis ſi quis ſponſionem. de v̓bo. ob. in excep. in fi. ¶ No. quo ēt caſu voluntas non habet̉ pro facto cōſumato ſed impedit̉. vt in colluctātibus vt ibi no. uiribus enim premiuꝫ ꝓpoſitum eſt interdum factum de facto allegat̉ ad penam im ponendam. ⁊ tunc refert aut tale factum habet in ſe delictum vt periurium ⁊ ſimilia. tunc ſufficit de facto fieri. C. de tranſac. l. ſi quis maior. ⁊ no. jͣ. de ꝯdi. ſine cauſa. l. cuꝫ auunculo. vbicūqꝫ tn̄ pena imponit̉ ipſo facto debet eſſe factum ꝯſumatum. vt no. in. c. perpetue. de elec. lib. vi. in nouella. aut nō habet in ſe delictuꝫ ⁊ tunc pena eſt appo ſita ſuꝑ iure aut ſuper facto mero. aut dubitatur ſi ſub no mine iuris ⁊ nō ſufficit fieri d̓ facto. jͣ. de ſer. expor. l. ſerui venditor. ſi ſub noīe ſeu cōdōne facti meri ſufficit fieri de facto. C. de tranſac. l. vbi pactum. Si dubitat̉ aut intereſt aduerſarij de facto nō fieri. ⁊ ideo cōmittit̉ pena. aut nō intereſt ⁊ non cōmittit̉. vt no. in. d. l. vbi pactū. Interdū factum de facto allegat̉ ad priuationem cōmodi. ⁊ tunc dic vt. jͣ. de his qui. vt indig. l. ſi poſt legatum. in princ. C. de his qui. vt indig. l. polla iſta iura loquunt̉ in pͥuatione legali ſed in pͥuatione hoīs facit qd̓ no. ad treb. l. lucius. §. tres heredes. virum quis ꝑdit ius vel cōmodum ſi de facto venit contra ꝯͣctum factum vel teſtm̄ alibi dicam. ¶ Exͣ quero qn̄ cautio de rato ſufficit. Rn̄deo qn̄ dubi tat̉ de mandato de facto vel de iure talis cautio plene cō ſulit recipienti al̓s non vt hic. ⁊. C. de ꝓcur. l. i. ⁊ sͣ. de ꝓcura. l. non ſolum.§. qui alieno. iſtud eſt verum qn̄ exceptio oppoſita ꝓcurator pōt repelli per dn̄m ratificātem. ſecus ſi non pōt repelli vt exceptio excōicationis ⁊ exce ptio minoris etatis ⁊ exceptio bāni ⁊ ſimilia. Item cum dubitat̉ ſuper iure aut ius preſumit̉ iuridice ⁊ ſolēniter factum ⁊ tunc iuris p̄ſumptio remittit neceſſitatem cauē di. ſecus ſi ius non preſumit̉ rem ra. hab. l. actor ¶ Ulti mo no. ex his. l. ꝙ adiectio libere multum operat̉ in vni uerſali mādato. Item in mādato ad certum actum. Iteꝫ in mādato nuncij. de v̓bo. ob. l. qui rome.§. calimachus. ¶ Itē no. ꝙ quilibet procurator in rem ſuam debet ha bere liberā ⁊ ſit procurator in rem ſuam. al̓s ex parte rei in ꝯͣctu vniuerſali. jͣ. de condi. indebi. l. fi. Iteꝫ dicitur habere liberam ille quē dn̄s in omnibus ſubſtituit loco ſui. .jͣ. ꝙ cum eo. l. titianus. ⁊ ſi dn̄s dicit inſtituo vl̓ ſubſtituo te in locum meum vel hoc preſumi poteſt vt ibi patet. fa cit. jͣ. manda. l. creditor.§. fi. Legitimi autem adminiſtratores qui adminiſtrant perſonam ⁊ bona dicuntur habe re liberam generalem ⁊ inſolidum. jͣ. de admi. tutoꝝ. l. in ter bonorum. immo vbi ex natura officij taxati a lege. facit. jͣ. de exercito. l. i.§. ſi plures. ⁊. l. inter tutores. pater ēt vbi vſufructum habꝫ dicitur habere liberam. immo etiā liberiſſimam adminiſtrationeꝫ quia ex iuſta cauſa poteſt alienare predia filij minoris ſine decreto. C. de bonis ma ter. l. i. ⁊ no. Azo in ſumma. C. de bo. que libe. In manda to iuriſditionis nil operatur adiectio libere. nam totum ad iuſticiam referendum eſt. vt no. in. c. ſepe. extra de ver bo. obli. in cle. In alijs cōmiſſionibus vel priuilegijs dic vt. l. i. de mili. te. ⁊. C. de inoffi. teſt. l. ſi qn̄. cum ſi. Et vnuꝫ ſcias ꝙ mādatum quantūcunqꝫ ſit latiſſimuꝫ ex ſui gn̓alitate non comprehēdit niſi poſſibilia vel licita de iure. d̓ ꝯdi. inde. l. ſi ꝓcurator. Nam ⁊ iuramētum nō cōprehē dit niſi licita ⁊ honeſta. de ope. lib. l. ſi libertus. ita. ⁊ no. jͣ. de conditio. indebi. l. ſi procurator. ⁊ no. jͣ. de regu. iur. l. non videtur.§. qui iuſſum. Ex lec. ant. ¶ No. ꝙ nō debet quis arctari ad probā dum ſuam turpitudinem. vide qd̓ no. Inno. de elec. duBal. ſuꝑ. ij. ff. veteris. iiij

De iureiurando. ADDITIO. a a ¶ Iuramē tuꝫ. Intellige hoc dictū va lere ī iuramē to litis decīſiuo deferēdo a ꝑte ſecus in iuramēto in li tē. l. videamꝰ in princ. jͣ. ti. i. ſecus tn̄ in iuramēto cōfirvt auc. ſacramatorio ꝯͣct me̓ta puberū. C. ſi aduerſus venditorem ⁊ ibi no. ⁊ etiā ī corpore vnde ſumit̉. ⁊ hr̄ in c.i. de delictīs puero. ⁊ ꝑ eū dē bal. in. l. pa ctū in prin. C de colla. Ioāan. ⁊ alios in c. cuꝫ cōtingat extra eo. ⁊ ibi plene per aliqs docto. ADDITIO. b ¶ De peculio. Pro compleniēto iſtiꝰ materie. vide oīno do. Iaſo. may. in.§. oīum car. ix. ⁊ ī §. actōes car. xlix. cum plurimis alijs qō nibus ad maꝫ attinentibꝰ ea cā. ⁊.§. vt ibi. dum. ¶ Iteꝫ no. ꝙ rō huius lr̄e ſtat in hoc qꝛ nō poſſet iſte ꝯſequi intereſſe niſi ꝓbaret ſe periuruꝫ. nam ſi iurauit verum ⁊ ꝯſtat ſua non intereſt. ſi falſuꝫ ⁊ ꝯſtat niſi ſua interſit apparet de periurio. ⁊ ideo cautio de rato cum ſit captatoria iſto caſu non eſt ſufficiens. ¶ Ex glo. notabiꝫ duo. Primo ꝙ ꝯdēnatio facta iuſta preſumit̉. Scd̓o ꝙ qn̄ turpitudo alicuius eſt detecta tunc quis pōt eam alle gare. ſecus ſi nō eſſet detecta ab alio. facit. sͣ. eo. ſi duo pa troni. in prin. facit qd̓ no. Odofre. C. de reuoca. do. cum ꝓfitearis. glo. hic tractat de cautꝭ. de rato qn̄ ⁊ qualiter cōmittatur ⁊ ad quid ⁊ non poteſt intelligi niſi intelliga Ex lec. anti. tur. l. ſi ſine rem ratam habe. Nō valet I itaqꝫ mādatu. qs ꝑcura tor facit exͣ mādatū. h. d. facit. sͣ. de pactis. ſed ſi tm̄. ¶ Nota ꝙ ſi actum cum minuſ legitima ꝑſona valet ergo multo fortius cum minꝰ legitima. De ſeruo ⁊ filio deferētibꝰ Eruus. ⁊iurantibus loquuntur he leges quas vide per te. Pupillus habet̉ pro Ui iuraſſe. legiumoī eo qd̓ eſt ſi bi fauorabile. ¶ Not. ꝙ tꝫ iuramētumª puj. a pilli pro ſe. ¶ No. ꝙ pupillus nō pōt eſſe ꝑe iurus. ergo delictū periurij nō cadit in impuberē. qd̓ eſt valde notabile. ⁊ vide extra de ſpon. c. ex lr̄is. lo. ij. iiij. q. cap. i. ⁊. xxij. q. v. c. paruuli. ¶ No. ꝙ pars in ſuum preloª iudiciū pōt ꝯſentire in ꝑſonā inhabilē ⁊ eam legitimare. Item adde hic qd̓ no. Cy. in aucͣ. ſacr̄a puberū. in. vij. q. n̄ Ex lec. anti. ¶ Etiam pupillo pōt deferri iuramētum 1. in eius fauorem. non tn̄ pōt eſſe ꝑiurus. h. d. Hac rōne u non pōt ꝓduci in teſtem. qꝛ non pōt periurare niſi forte ir de ꝯſenſu vtriuſqꝫ partis. nam etiam minus legitima ꝑſo na habet̉ pro legitima ex cōſenſu partium. vt hic ⁊ sͣ. e. ſi ū. ſeruus. ⁊ vide in aucͣ. ſacramenta puberum. ⁊ per Cy. in us vij. q. ¶ No. ꝙ pupillus non eſt capax periurij. ¶ Deſtructo pͥncipali deſtruit̉ acceſ1 ⁊ Si paten. ſorium. ar. huius.§. ⁊ ſimilium. diij de eo ꝙ ſi curia inꝗrit ad denūciationē officialis ſublata dein tis nūciatione forte qꝛ erat fcā in caſu nō ꝑmiſſo eſt ſublata eū inꝗſitio. qꝛ ei adherens eſt. non.n. fama deferente fcā eſt. pa vn̄ non eſt mera inquiſitio ſed proceſſus denūciationis. C Iuramētuꝫ ſuper pn̄ti peculio nō Si patet. ꝓdeſt in futuro qd̓ poſtea queſiiū qā in gat eſſe ꝓbatur. h. d. ¶ No. ꝙ exceptio ſuꝑ re pn̄ti non pͥor ibi rigit̉ ad nouā rem. lꝫ enim actio non mutet̉. tn̄ ſi res eſt di iliuerſa non ob. exceptio. ¶ Scd̓o not. ꝙ p̄ſumit̉ eē eadeꝫ res niſi ꝯͣriuꝫ ꝓbet̉. ſed oppo. ⁊ videtur ꝙ nihil proſit iu 7. ramētum. nam actor tenet̉ ꝓbare aliquid eſſe in peculio cu ſi iuratum non eſſet. pone ergo ꝙ hoc probet ꝙ non poſ m ſit repelli. ſic probo. aut iſtud eſt nouum peculium ⁊ pōt ij qe 881. aūt antiquum. ⁊ tūc ergo reus eſt periurus. cuꝫ ergo aſo. reus non poſſet dicere antiquum. ergo neceſſario habet oī fateri nouum. ⁊ ſic ꝯfitebit̉ ſe teneri. Interrogabit enim ⁊ iudex eum. ⁊ ſi rn̄dit aut cōſtabit eum periurum. aut con aſ. ſtabit eum teneri. rn̄det glo. ꝙ non tenet̉ huic interrogaluqd tioni rn̄dere. qꝛ eſt captioſa. ⁊ eſt ſimile qd̓ no. jͣ. de excep. naꝫ rei iudi. l. ſi a te. in prin. Iſtud ergo iuramētuꝫ velat veriea tatem contrariam vt non poſſit ſibi opponi ſicut ſnīa. vt ibi. no. jͣ. de ꝯdi. inde. l. iulianus. Sed pone ꝙ actor facit has poſitiones. ⁊ primo ꝙ tꝑe iuramenti nil erat in peculio. Scd̓o ꝙ nihil eſt. Tertio ꝙ de nouo ſuꝑuenit nonne tenet̉ reus rn̄dere. Rn̄. non qꝛ de hoc non debet interroga ri. gͦ nō dꝫ rn̄dere. nam prime poſitioni dicet̉ ſcd̓e non debet reſpondere. qꝛ iam iurauit. vt. sͣ. e. l. ſi duo.§. idē iulia. tertie poſitioni nō tenet̉ rn̄dere. qꝛ tēdit ad crimē. ⁊ vide quod no. Archi. l. diſtī. c. ex penitētibus. ¶ Sed oppo. ꝙ etiam ſine vlla rn̄ſione eſt ipſo facto conuictus. nam ſi nunc reperitur poſſidere preſumitur de nouo ⁊ non de retro poſſediſſe. nam preſumitur verum eſſe quod iurauit. ⁊ inter eaſdem partes eſt lis ergo ⁊cͣ. rn̄deo non ſtatur huic p̄ſumptioni. ita dicit glo. ſed non aperit rōnem. nam immo videt̉ ſtari. qꝛ iuramentuꝫ eſt actus in factuꝫ reſpiciens. ergo valet etiam in alia inſtātia. vt. C. de teſti. l. fi. ⁊. C. de arbi. l. pe. in fi. ſed dico ꝙ iuramētuꝫ preſumi tur verū quo ad excuſationem iurantis non quo ad ꝯdēnationem eius. ar. sͣ. e. l. ſi duo pr̄oni.§. multum ẜm Bar to. Ego dico ꝙ nulla īterrogatio ſiue poſitio fieri pōt ad retractationem litis poſite. nec preſumit̉ lis aliquid per qd̓ poſſit retractari vel eius effectus infringi qd̓ eſt not. ¶ Ex querit̉ hic titius fuit accuſatus de vulnere ⁊ abſo lutus. deinde accuſat̉ de vulnere qd̓ pōt eſſe idē ⁊ diuerſum. qꝛ delictum eſt reiterabile ꝓbatum fuit vulnus. Titius opponit. de re iudi. replicat̉ qd̓ non eſt idem factuꝫ. queritur an p̄ſumatur idem vel diuerſuꝫ. an v̓o nec idem nec diuerſuꝫ. breuiter dico preſumi idem factuꝫ numero ⁊ eum abſolutum cēſeri niſi ꝓbet̉ iteratio. vt hic ⁊. jͣ. e. l. eus qui.§. in popularibus. no. ⁊ tene mēti. Ille ergo qui allegat pluralitatem factoruꝫ debet ꝓbare numerum. qꝛ pluralitas non preſumit̉. ergo non preſumit̉ iteratio niſi ꝓbet̉ immo preſumit̉ vnuꝫ ſactum ⁊ quotidie allegat̉. ⁊ vide qd̓ no. in Spe. de teſte.§. iaꝫ de v̓. quid ſi vnus teſtis an in facto iterabili teſtes preſumant̉ ſingulares. ⁊ ibi videas. ¶ Scd̓o exͣ quero nunquid admittit̉ poſitio alter natiua. iſta glo. innuit ꝙ ſic. niſi ſit captioſa. In ꝯͣrium vi det̉ qꝛ eſt obſcura. ⁊ qꝛ ponēs debet eligere niſi cauſaret̉ incertitudo ⁊ ex improbo facto aduerſarij. jͣ. de tribu. l. qd̓ in heredeꝫ.§. eligere. lꝫ ꝓbatio debet eſſe certa ⁊ non dubia. vt ibi no. Solu. dic vt no. Inno. exͣ de reſcrip. c. ex b parte vbi videas. ¶ Ex queritur an actio d̓ peculioᵇ ſit actio per ſe an ſit adiectio. ⁊ videt̉ ꝙ actio. qꝛ per ſe ſtat. vt. jͣ. ad mace. l. an̄pe. ⁊ ꝙ ſit adiectio videt̉ qꝛ ex eadem cauſa numero ex qua filius obligat̉ ⁊ deſcēdit exercitiuꝫ in pr̄em ⁊ eſt potius modificatio quedam agendi qͣꝫ nomen ſpecificatum actionis. vt. jͣ. de pec. l. iij.§. cui ꝯgruit. ⁊ dic vt ibi ꝙ peculium ſit nomen rei cōſequēde non no men cauſe vel actionis. ⁊ ꝓbat̉ qꝛ tenet actio de peculio etiam ſi nihil ſit in peculio. vt. jͣ. de pecul. l. queſitum. In ꝯͣrium videtur qꝛ in peculio ineſt obligatio. vt. jͣ. de cōdi. indebi. l. frater a fratre. dic vt ibi. Ex lec. anti. ¶ Per iuramentum patris acquirit̉ ſibi ⁊ filio. h. d. ¶ In gl. ſed oppo. nōne iudex q̄ret. ¶ No. optimā glo. ꝙ poſitioni que tendit ad crimen non debet rn̄deri lꝫ directe non fiat ſuꝑ crimine. facit qd̓ not. jͣ. de excep. rei iudi. ſi a te. ¶ Scd̓o no. ꝙ in eo qd̓ pōt eſſe vnuꝫ factum continuatum non preſumitur pluralitas. qd̓ dic vt no. jͣ. eo. eum qui.§. in popularibus. Aliud eſt eſſe Uſiurandum. pprie. ⁊ elud loco eius. vt. sͣ. eo. l. iuſiurandum.§. i. ⁊ de ver bo. ſigni. l. mercis. ⁊. jͣ. eo. ti. i. l. tutor. Unus correoꝝ deferēs de UObus. bitori iuramētuꝫ piudicr alteri. ſecus ī puro pacto. nā iuramētuꝫ hꝫ viꝫ pacti nō gratuiti. vt. jͣ. e. l. ſi ꝗs euꝫ. Sꝫ nunꝗd īſte qui detulit tenet̉ correo ad ꝑtem reſarciēdaꝫ ⁊ vr̄ ꝙ ſic. vt. sͣ. de his qui deie. vel effude. l. ꝑceptione. In ꝯͣriuꝫ vr̄. jͣ. ad. l. fal. l. in. l. falcidia.§. hͦ obſeruandum. Solu. aut ſunt duo rei ꝓprie. ⁊ tūc aūt ſunt ſocij ꝑiculi ⁊ queſtus. ⁊ tunc qd̓ vnus facit bona fide vterqꝫ feciſſe videt̉. culpa tn̄ per actionem pro ſocio purgat̉. vt. jͣ. pro ſocio. l. cum duobꝰ. aut nō ſunt ſocij. ⁊ tūc aut ſunt ꝯrei ꝓprie ⁊ ex ca mere lucratiua. aut ex cā oneroſa. Prīo caſu nō hꝫ locuꝫ ꝯtributio. vt. d. l. ſi in. l. Scd̓o ſic vt. jͣ. d̓ duo. re. l. i. Si vo nō ſunt ꝓprie duo rei pares ſed vnus ad quē pͥncipal̓r re ſpicit ſcm̄. tūc illius ē cōmodū ⁊ is ſolus oīa pōt. vt no. j. de ꝯdi. īde. l. frater a fr̄e. in gl. i. Si v̓o nō ſunt ꝓprie ꝯrel tn̄ ad vtrūqꝫ ꝑtinet cōmodū. vt pr̄ ⁊ filia ī dote. tūc pr̄ nō pōt pͥuare filiā ſine ꝯſenſu filie. vt. sͣ. de ꝓcu. l. filius.§. ſꝫ ⁊ filia. Sꝫ ꝗd in reis debēdi. Rn̄deo ſi ex maleficio ꝗlibetenetur

De iureiurando. tenet̉ inſolidū ⁊ nō repetit. ar. jͣ. de fideiuſ. l. ſi a reo.§. fi. fi ex quaſi maleficio repetit partem ex. l. ꝑceptione. ſi v̓o ex vltima volūtate vel cā lucratiua non repetit. d. l. in. l. ſed ſi ex cauſa oneroſa repetit pro parte. no. in. d. l. i. cum ſi. ⁊ vide qd̓ no. Dy. jͣ. ſo. ma. l. ſi cū dotē.§. trāſgrediamur. Defenſio fideiuſſoris que fundat̉ A fide iui. i facio principali. ꝓdeſt reo. h. d. ⁊ ar. huiꝰ.§. dicit Dy. ꝙ abſoluto eo qui accuſat̉ de auxi lio ⁊ fauore inſerta cā. qꝛ non fuit cōmiſſum maleficium principale vr̄ abſolutus principalis. vt no. Dy. in. c. ratihabitio ad fi. de reg. iur. Rizar. mal̓. dicit ꝯͣrium ar. l. de nūciaſſe.§. fi. ff. de adul. ⁊. l. nihil.§. fin. C. ſi reus vel accu. mor. fue. l. i. ⁊. C. de fide inſtru. l. ij. ⁊ iſtud eſt verum quo ad penā fiſcalem. ſed quo ad dāni reſarcioneꝫ vera ē opinio Dy. ⁊ eſt rō. qꝛ abſolutoria hꝫ vim ſolutionis. vt. sͣ. l. ꝓxi ⁊ no. jͣ. de excep. rei iudi. l. ſiꝗs cū totū.§. plane. ⁊ no. C. ad. l. aꝗl. l. ex morte. ⁊ vr̄ expreſſum. jͣ. de iure patro. l. diuus veſpaſianus.§. vl. ſed in criminali nō ꝓdeſt ſolutio vnius alteri. vt. sͣ. de interro. actio. l. qui ſeruū. ſed in ciuili ꝑſecutoria intereſſe ſic vt. l. i. C. de cōdi. fur. dicet aliꝗs. ꝙ reſarcio dāni non venit ex criminali iudicio. īmo ciuili ter eſt agendū vt.l. i. qn̄ ciuil̓. actio. Ego dico ꝙ in crimi nali iudicio ciuilis pena nō venit. ſed intereſſe liquidatū venit incidēter. vt no. Inno. de accu. c. cū oportet. ⁊ maxime ſi iudex precedit ex officio ſuo vt. jͣ. de fur. l. interdū. .§. ꝗ furem. dic ꝙ incidenter ciuilis preiudicat criminali principaliter v̓o nō pn̄t cumulari. lꝫ Iac. but. dicat ꝯͣriū. vt ſi ex eadē lege deſcēdūt. tunc pn̄t cumulari. ſecus ſi ex diuerſis legibus. nā cū ex eadē lege nō vr̄ cumulatio pluriū actionū. ſed vr̄ potius vnū ⁊ idē remediū cōpetēs ad diuerſa. ſed prior opinio vr̄ mihi verior. ⁊ apparet ex pre dictis ꝙ abſolutoria in criminali non ꝓdeſt niſi abſoluto. Sed in ciuili ſecus qn̄ ꝑſone ſunt cōnexe ita ꝙ repute tur vnū iudiciū ⁊ vna cā defenſionis. Sed cōſueuit queri nunꝗd in delictis defenſio rei ꝓſit auxilianti vel mādā ti. ⁊ videt̉ ꝙ ſic. vt. jͣ. de fur. l. ſi is qui.§. ſi titium. In ꝯͣriuꝫ videt̉. sͣ. de iuriſ. om. iu. l. ſi idem cū eodē.§. fi. So. īterdū factū principale eſt licitū offenſi penalitate. vt qꝛ bānitus ⁊ rebellis offendit̉ tunc nemo tenet̉ ar. no. qd̓ me. cau. l. accuſatiōis. ⁊ hoc verū niſi talis offenſio eſſet ꝑmiſſa tm̄ certe ꝑſone. vt no. jͣ. de vi ⁊ viar. l. cum fundus. Illa glo. Io. in ſuis terminis pōt eſſe vera qn̄ tertia perſona rē mi hi ablataꝫ vult recuꝑare noīe meo ſine meo mādato. hoc nō licet ſibi. ſed meo mādato diceret. nec ratihabitio pur gat delictū. de fur. ſi vēdi.§. pe. niſi forte infragrāti crimi ne. vt. jͣ. de fur. l. ſiꝗs. ⁊. jͣ. d̓e vſur. l. ſiꝗs ſol̓oni.§. mora. In terdū eſt licitū ⁊ naͣli rōne ⁊ eꝗtate vt vim vi repellere. ⁊ vt no. jͣ. de vi ⁊ vi ar. l. iij.§. cum ergo. Interdum licitum qꝛ licitum principale ſe tuet̉. ſed qꝛ negat ſe feciſſe ⁊ ſic ſe tuet̉ negatiōis virtute. tūc eadē defenſione vti pōt mandans ⁊ auxiliās. vt. d.§. ſi tu titium. non dico ꝙ iuuet̉ ea. dem ꝓbatiōe vel ſnīa ſed noua defenſiōe vt. sͣ. dixi. Inter dū excuſat ſe reus ſua ſimplicitate. vt qꝛ infans vel furio ſus vel dormiens. ⁊ tūc aut loꝗmur in facto cōſumato ⁊ non excuſat̉ mādās. vt. ff. de ſiccar. l. nihil. ⁊. ff. de iuriſdi. om. iudi. l. ſiꝗs id qd̓ ad fi. aut in facto non conſumato ⁊ tūc excuſat̉. vt. d. l. ſi is qui.§. ſi tu titiū. ibi enim mādatuꝫ ꝯtinebat titulū criminis. ⁊ ex facto non reſultauit titulus criminis ⁊ hoc verū qn̄ ad eē delicti hoc reꝗritur. ſecus ſi non reꝗrit̉. ſed ſufficit dolus ſolius mādātis ſine alio fa cto ſubſecuto. vt no. ff. d̓ ſeruo corrup. l. i.§. ꝑſuadere. Eꝯͣ qꝛ non pōt teneri pͥncipal̓r nec ſecūdario. vt. jͣ. de fur. l. ſi fullo.§. nemo per Dy. Interdū ſe vere tuet̉ reus quia ve re delinꝗt tn̄ inopia ꝓbationis. qꝛ non ꝓbat̉ cōtra eū. tūc alijs non ꝓdeſt. īmo talis cā non tollit verā obligationeꝫ etiam in ipſo reo. ſed velat eam. vt. jͣ. de condi. indebi. l. iu lianus. ⁊ ar. sͣ. de eden. l. argentarius.§. cum autem. Ex lec. ant. ¶ Iuramentū fideiuſſoris ꝓdeſt reo pͥnci pali qn̄ ſuꝑ toto iurauit. h. d. ar. huius.§. d̓terminat Dy. ꝙ ſi eſt abſolutus ille qui eſt accuſatus de auxilio ⁊ fauo re ex eo qd̓ delictū non fuit ab aliquo cōmiſſum ꝙ hoc ꝓ deſt pͥncipali accuſato. vt ipſe no. in. c. ratihabitionem ad fi. de reg. iur. non ob. de adulte. denunciaſſe.§. querit̉. qꝛ ibi erant eque prīcipales. hic nō ẜm Rizar. mal̓. ⁊ diſpu tādo determinauit ꝯͣriū ꝙ ſnīa non ꝓſit nec obſit. facit. jͣ. de adul. nihil.§. fi. ⁊ in. l. i. C. ſi reus vel accuſator mortuꝰ fuerit. ⁊ iſta eſt cōis opinio. non ob. iſte.§. qꝛ aliud eſt ī ci uili cā. aliud in criminali. nam in ciuili rōne obligationis que vertit̉ inter mandantē ⁊ mandatarium reputatur ea dem perſona. ſed in criminali non vertitur iſta obligatio inter eos. vnde non ſunt ꝯiuncti per aliqd̓ iuris vinculū. No. hic exequari fideiuſſorem exercende I EIlitis ⁊ fideiuſſorem cōdēnationis ſeu litis exercite ⁊ fideiuſſorem contractus. Ex lec. ant. ¶ Iuramentū fideiuſſoris iudicij prodeſt pͥncipali. ſi de toto iurauit ſicut in fideiuſſoris ꝯͣctu. h. d. No. hūc tex. qꝛ exp̄ſſe ponit ꝙ eſt duplex fideiuſſor iudicij ⁊ ꝯͣctus ſiue debiti. ⁊ ꝙ ad paria iudicantur. Si nō mutat̉ cauſa lꝫ mutet̉ actio ExcePeiO. abſtat iuriſiurādi exceptio. h. d. vi de Inno. de ordi. cog. c. ſuꝑ. ⁊ dic ꝙ interdum mutatur cauſa ⁊ non actio. vt qꝛ circa eandem actionem cōtingit mutatio alicuius qualitatis ſeu cauſe. ⁊ tūc mero iure ob ſtat exceptio. ſecus de equitate. vt. jͣ. de inſti. l. hēbat. tunc enim aut ideo ſuccubuit. qꝛ ſe aſtrinxit. ⁊ tūc ibi loquitur aut qꝛ non ꝓbauit factū principale ⁊ tūc ob. exceptio cū effectu maxime cum ſubaudit̉ vbi eſt error cōis. vt. jͣ. quāac. de pecu. eſt anna. l. queſitum. ⁊ interdū ꝓpter iuſtum errorem ⁊ cōfitēti exp̄ſſe dat̉ reſtitutio. vt. jͣ. de cōfeſ. l. pe. Interdum mutat̉ actio non cauſa nec effectus finalis. ⁊ tunc ob. exceptio vt hic dūmodo ꝯſtet ꝙ ſit eadeꝫ cauſa. ſecus ſi non ꝯſtet de idēptitate ⁊ factū vario modo ꝓponitur. qꝛ non p̄ſumit̉ idem factum. vt. jͣ. proxi.§. interdum mutat̉ finalis effectus. ⁊ tūc glo. innuit hic ꝙ non ob. ex ceptio. facit. jͣ. de euic. l. venditor cum. l. ſeq. ſed ibi variat̉ effectus ⁊ modus. vt qꝛ primo excipit. ſcd̓o agit. naꝫ ſnīa lata in incidēti non ob. ſi ad aliud pͥncipal̓r agat̉. lꝫ ſit argumētum cōtra. C. de fide inſtru. l. fi. in fi. ⁊ hoc verū niſi in pͥncipali ⁊ acceſſorio. vt qꝛ ſuccūbit in pͥncipali videt̉ ſuccūbere in acceſſorio. vn̄ quia ſuccūbit in ſorte nō agit ad penam. vt. jͣ. de ver. ob. l. qui rome in fi. Ex lec. ant. ¶ No. ꝙ exceptio cōpetens in actiōe ſpāli porrigit̉ ad certi ꝯditꝭ. generalē ⁊ ꝙ ad deſtructionē ſpēi ſequit̉ deſtructio gn̄is ſiue generalis actionis. nota bene. No. ꝙ detracta qualitate vel addita ꝯlOUIS. videt nouum factū ⁊ pōt denuo agi⁊ eſt rō qꝛ variabit̉ nomē delicti. ſecus circa idem nomē delicti. qꝛ exquo eſt idem titulus criminis lꝫ ſit alia agen di qualitas. obſtat exceptio vt. sͣ. de noxa. l. in delictis.§. fi. facit qd̓ no. Dy. sͣ. de publi. l. i.§. dixerit aliꝗs. ⁊ hoc in abſolutoria. ſed in ꝯdēnatoria an poſſit iterato agi ratiōe qualitatis adiūcte. dic ꝙ ſic ciuiliter ad intereſſe. ſed non ad vindictam ergo nō criminaliter niſi eſſet in primo iudicio cōcluſum. ar. jͣ. de accuſa. l. ſenatus cenſuit. nā ſi non pōt abſolui. qꝛ eſt queſitū iam ex prima ſnīa ius fiſco. ergo non pōt denuo cognoſci. ⁊ ita cōſuluit Ia. bu. ¶ Itē no. hic ꝙ ad hoc vt exceptio obſtet debet neceſſario con cludere circa īdem. ⁊ facit. jͣ. e. l.§. qui iurauerit. v̓. poteſt enim. ibi ē tex. rotūdus ꝗ dicit ꝙ exceptio dr̄ inepta ſi neceſſario non cōcludit ⁊ exceptio debet a parte ꝓponi. vt .j. de flu. l. i.§. labeo. ⁊ clare. nā exceptio obſcura pro nulla habet̉. vt. jͣ. de le. i. l. titie textores. Probatio etiam debet eſſe liꝗda ⁊ aꝑtane ſit ignotum per ignotius exͣ de ꝓ batꝭ. c. in pn̄tia. ⁊ notat̉. jͣ. depoſi. l. i.§. ſiꝗs argentuꝫ. dico tn̄ ꝙ ſufficit ſi cōcludit p̄ſumptiue p̄ſumptiōe iuris. vt. jͣ. que in frau. cre. l. oēs.§. lutius. qꝛ legis p̄ſumptio habet̉ pro liquida ꝓbatione. facit. ff. de lega. i. l. lꝫ imperator. ⁊ no. C. de periculo tuto. l. ſi tutor. Ex lec. ant. ¶ Mutatio qualitatis que habet diuerſificare delictum facit exceptionem non obſtare.

ADDITIO. a ¶ Antecedens. No. na. turalem regu lam poſitam a iuriſcōſulio h̓ pro cuius cla riori noticia. vid̓ omnes ſo phiſtas ī eoꝝ ſūmis qui iſti us regule rōnem ⁊ declarationem elegantiſſime po nunt que oīa hincinde in li bris predicamen. ꝑ hyer. a philoſopho aſſumūt ⁊ in ml̓tis alijs lo cis ſparſim. ADDITIO. b ¶ Magis releuatio. Uide pro confirmatione iſti no. tex. cū gl. no. in. l. cum d̓ indebito. ī pͥn in ver. legibꝰ. jͣ. d̓ proba. Et latiſſime. do. Alex. de imo. in. l. non erit. §. dato. sͣ. eo. De iure iurando. De iur eando. Sublata cauſa oīs agendi forma ColonuS. tam ex āctu qͣꝫ ex delicto videt̉ eē ſublata. nam eſt appoſitus gladius ad radicē de qua ma teria vide per Dy. in. c. nullus pluribus. de reg. iu. lib. vj. Ex lec. ant. ¶ Qn̄ iuramentū excludit factū excludit oē remedium quod ex ipſo naſci pōt. ſecus ſi non ſit formatum iuramentuꝫ ſuꝑ facto ſed ſuꝑ aliquo. remedio iu ris. nam diuerſum remediū nō excludit. No. ꝙ colonua non pōt ſuccidere arbores nec excuſat̉ a crimine. qꝛ colo nus. Scd̓o no. regulā ꝙ aut reputat̉ eadem qō aut non. ¶ Ad deſtructionem vnius ſeQue iurauit. paratoꝝ nō deſtruit̉ alterum ſed ad deſtructionem antecedentis ſequit̉ deſtructio ꝯſe quētis. h. d. No. in v̓.i. ꝙ id qd̓ eſt ſopitū per modum pͥn cipalis qōnis non pōt poſtea refricari per modū īcidentis. ⁊ vide Inno. de ordi. cogni. c. cū dilectꝰ. No. hic pro vxoribus vt nō patiant̉ penā ſtatuti ſi amouēt res ſuas. Argumentum ꝙ in fide Igitur ſiquis. iuſiorem iudi. ſol. non̄ ſiat executio. ſed debeat ipſe cōueniri per libellum. nam ⁊ ipſe reus principalis ſi ꝓmiſit iudicatuꝫ ſolui. lꝫ patiatur executionem ſnīe non tn̄ patit̉ executionem ſtipl̓onis niſi via ordinaria intētata actiōe ex ſtipularū vt hic. tu dic ꝙ fideiuſſor ꝯͣctus nō ligat̉ ex ſnīa lata in reum. ſed fideiuſſor iudicatum ſolui ſic. qꝛ iſta eſt natura iſtius fideiuſſionis vt. C. de vſur. rei iud. l. fi. in fi. ⁊ ſimul cedit vtriqꝫ tꝑs quadrimeſtre vt ibi patet. ad idem facit. sͣ. mā. l. ſi v̓o non remunerādi.§. maurus. ⁊ eſt ſpāle. qꝛ fingitur fideiuſſor iſte cōdēnatus vna cum principali. ẜm Guil. de ſuza. ſil̓e in pr̄e vt no. in. l. ſi filio. jͣ. ſo. ma. de noxa. ⁊ ſiꝗs cōdēnatꝰ. ſed nunꝗd iſte fideiuſſor ad ſnīam eſt citandus cuꝫ legit̉ ex ea arg. ꝙ ſic. jͣ. de cōfeſ. l. certum.§. ſiꝗs abn̄te. non credo. qꝛ iudicium non agit̉ cuꝫ eo. ſil̓e no. jͣ. de bo. poſ. l. iij. .§. pe. ꝑſone enim que agit̉ al̓s attingit̉ ex trāſuerſo.i. indi recte ⁊ per obliquū generat̉ preiudicium ex ſola cauſa.i. ſine citatione. vt. l. ſepe. de re iudi. niſi poſtqͣꝫ ſe conſtituit aduerſarium cōparendo ⁊ ꝯͣdicendo. qꝛ tūc non valet qd̓ ſit eo non citato. vt. jͣ. de appel. l. ſi pluſorio. qd̓ no. nec dico eū ligari.i. obligari. ſed officio iudicis ſit in euꝫ executio ſnīe ꝓpter ſuam ꝓmiſſionem qꝛ aſtrinxit ſe ad hoc. Nō aūt debet peti executio ſtipl̓onis vt hic. ſed executio ſnīe ꝓpter ſtipulationem.i. debet peti executio iudicij nō a ꝯͣctus. ⁊ facit. ff. de in ius voc. l. eum pro quo. ⁊ vide per Guil. in. l. ij. ff. qui ſatiſ. cog. no. in v̓. niſi. ꝙ cauſa ſeu vitiū ampliat dictuꝫ. ⁊ ratio pro dicto pͥncipali debet haberi. Ex lec. ant. ¶ No. ꝙ fideiuſſor iudicato ſoluēdo ꝯue nit̉ via ordinaria ex ſua ſtipl̓one ⁊ eſt cōtra eos ꝗ dicunt i ꝙ fiet in eū executio officio iudicis ẜm Ia. bu. ſed tu dic ꝙ hic non negat̉ cum fiat in eum executio. lꝫ hic dicat̉ ꝙ poſſit ꝯueniri via ordinaria. qd̓ dic vt dixi in. l. ij. in fi. sͣ. ꝗ ſatiſda. cog. nā iſta ꝓmiſſio hꝫ vim ꝯfeſſionis. ergo ⁊cͣ. ar. .sͣ. de pac. tale pactū.§. ꝗ ꝓuocauit. facit. C. de vſur. rei iu. i l. fi. in fi. ⁊ ibi ꝑ Odoſ. Iteꝫ no. in v̓. pōt enim fieri. ꝙ exceptio nō eſt exceptio niſi ꝯcludat neceſſario. tene menti. Antecedēsª qd̓ Item pomponius. nat cum deſtru ctiōe ꝯſequētis nō īfert ꝯſequēs ſic. jͣ. de ꝓba. l. neqꝫ. Ex lec. ant. ¶ Iuramentum cōcludit id qd̓ ex neceſſitate includit ⁊ nō aliud. h. d. nanciſci. qꝛ etiam non domi no fiet furtū. ergo iuramentum non infert dn̄ium niſi cā dominij ſit inſerta. vt. sͣ.§. proximo. ¶ Secūdum iuramentū ꝯͣriuꝫ pri Item cun. mō vel abnegatiuum eius tollit primum. ⁊ lꝫ de neceſſitate vna pars ſit ꝑiura tn̄ qꝛ nō cō ſtat ꝙ deierauerit neuter videt̉ deieraſſe. not. cōſtare ꝗd. ſed non ꝗs. ⁊ facit pro teſtibus ꝯͣrijs.ſ. qn̄ ſunt in pari nu mero. ꝙ neutra ꝑs poſſit puniri de falſo. Item facit ꝓ ſin dicis qui ſciunt quid ſed non quis. nam iuſta ignorantia eos excuſat. puta rōne noctis vel multitudinis hominuꝫ. vt. sͣ. qd̓ me. cauſa. l. ſi cum exceptione.§. in hac. ⁊ inꝗſitio priuata facta bona fide per ſindicum domī vel in villa ex cuſat eum. facit qd̓ no. C. de his quib. vt indig. l. ſi ea. ⁊. l. ſi ideo. ⁊ iſtud faciūt quotidīe fieri aduocati vbi factū in ueniri non pōt. Item no. hic argumentū ꝙ lꝫ mulier iurauerit nō alienare tn̄ ſi poſtea alienat cū iuramēto valet. qꝛ vltimū iuramentū eſt ſeruādū. Ego dico ꝙ aut primū iuramentū fuit nudū. qꝛ mulier iurauit ſibi ipſi ⁊ tūc ſecū dū valet. ar. C. de ꝯdi. obtur. cau. l. ſi repetēdi. ⁊. ff. de leg. i. l. filius.§. diui. Aut nō fuit nūdū ſed preſtitū ei cui cede bant̉ iura ſi alienare tētaret. ⁊ tunc valet primū. qꝛ iuri al terius per ſecūdū nō potuit derogari ar. in. l. fi. sͣ. de pac. ⁊ vide qd̓ no. in Spec. de emp. ⁊ ven.§. tertio loco. v̓ſi. ⁊ no. generale cōſiliū. ⁊ in. c. licet. de iureiuran. in nouella. Iuramentū ſuꝑ dāno daUm qui. tanō meret̉ executionem niſi in ſimplū ēt ꝯͣ negantē. ⁊ hoc tribus rōni bus. pͥma qꝛ ſufficit actori ꝙ eſt releuatus ab oner̄ ꝓbādi. ſcd̓a qꝛ ſi hoc diſplicuit actori ꝓbet ꝑ teſtes. tertia qꝛ cā iuramēti eſt alia a principali. No. ꝙ iuramen btū eſt magis releuatioᵇ ab onere ꝓbādi qͣꝫ ꝓbatio. Nota ꝙ releuatus ab onere probādi adhuc pōt ꝓbare ꝑ alias ſpēs ꝓbationis. No. ꝙ ad vnam ſpēm ⁊ viam probationis. nō videt̉ ꝗs ſe aſtrinxiſſe. No. ꝙ executio iuramenti non eſt oīno eadem cum principali cauſa. ⁊ ideo eſt cauſa ſimplex nō penalis. facit qd̓ no. ff. ſi cer. pe. l. certi cōditio in prin. Addo quartam rōnem. qꝛ ille qui negauit de ferēdo iuramētum videt̉ corrigere dictū ſuuꝫ ⁊ tacite ꝯfi teri illud qd̓ iurabit̉. ⁊ ideo ſibi parcit̉. Si tn̄ actor velit inniti iuramēto. non enim cogit̉. qꝛ pro ſe introductū eſt ⁊ pōt vti ⁊ nō vti prout vult. qd̓ eſt nō. Itē no. quod ꝗ in vno releuat̉ ī alio grauat̉ qd̓ eſt notabile. ¶ Quero quo modo format̉ prima ratio littere. rn̄deo ſicut in. l. aꝗlia. ideo negans punit̉ in duplum. qꝛ grauat actorem ab one re ꝓbandi. ergo ſi non grauat ſed defert ei iuramentū nō punitur in duplum. qꝛ ceſſat ratio pene imponende ẜm Barto. Ex hoc ſequitur ꝙ ſi reus non negat factum ſed excuſat ſe. qꝛ dicit ſe feciſſe ad ſui defenſioneꝫ. qꝛ per hoc non grauat actorem ſed ſeipſum in onere probandi non incidit in penam dupli ẜm Bar. Ex hoc videt̉ idem dicē dum in cōſecutione cōmodi. nam ſi ſtatutum dicit ꝙ con fitenti maleficium remittit̉ tertia pars pene. ⁊ accuſatus fateat̉ factum. ſed dicit ſe feciſſe ad ſui defenſionem. ⁊ po ſtea hoc nō probat ꝙ nō debeat ſequi cōmodū ſtatuti. qꝛ releuauit ⁊ actorem ⁊ rem pub. ab onere ꝓbādi quia ſibi incūbit ꝓbare defenſionem. vt. l. ſi ex plagijs.§. tribus. ⁊. l. ſcientiam.§. cum ſacram. sͣ. ad. l. aꝗl. p̄terea poſito ꝙ ſimpliciter eſſet cōfeſſus a principio. tn̄ poſtea poſſet pro bare ꝙ licite fecerit ad ſuam defenſionem ſicut dicit decretal̓ de illo qui cōfeſſus fuit ſe dilapidaſſe. nam pōt po ſtea ſe defendere ⁊ ꝓbare cauſaꝫ quare dilapidauit. vt exͣ de accu. c. cum dilecti. niſi tn̄ hoc alleget ⁊ ꝓbet non p̄ſumit̉ hr̄e defenſionem ille qui confitet̉. vt no. in. l. i. de fur. Ar. tn̄ contra. qꝛ iſte nō confitetur maleficiuꝫ. vnde nec cōfeſſio infamat eum. Item non cōuincit̉ ex tota ſua con feſſione. ſed ꝯuincit̉ a lege iuris p̄ſumptione. vt. C. de iniur. l. ſi non cōuitij. ⁊ idem dico ſi a principio confiteat̉ ⁊ poſtea introducat defenſioneꝫ vt videat̉ receſſiſſe a bene ficio legis ⁊ cōfeſſionis. ar. in. l. ij. C. de iure dotꝭ. ⁊ hoc te net Bar. ¶ Quero ꝗd ſi reus non negat dānum ſed extimationeꝫ dāni. an puniat̉ in duplum. ⁊ dicit Bar. ꝙ nō qꝛ totum maleficium confitet̉. nam extimatio rei non eſt maleficium ſed aliud ſeꝑatum. vt. ff. ad. l. aꝗl. l. inde neratius.§. fi. cum. l. ſequēti. Quid aūt ſi eſt talis qualitas negata cuius probatio incūbat agenti ⁊ ꝑimit condēnatio nem ſi non ꝓbat̉. ⁊ dicit Bar. ꝙ nihil videt̉ confeſſatum nec euitat penam mēdacij niſi eam qualitatē ignoret nec cōſequit̉ beneficiū cōfeſſionis. qꝛ ſicut nō dicitur ſolutuꝫ qn̄ qualitas ſubſtātialis deficit ita non dicit̉ confeſſatum quando deficit talis qualitas. vt. ff. de dolo. l. eleganter. §. i. Sed nūquid ille qui primo negauit poſtea cōfitēdo. euadit

De iureiurando. euadit penam. hic eſt argumentuꝫ ꝙ ſic. vt no. inſtitu. de actio.§. item mixta. non tn̄ videt̉ ꝙ cōſequat̉ premiuꝫ de creſcētis obl̓onis. qꝛ indignus videt̉ ꝓpter mendaciuꝫ. ar. exͣ vt eccle. bn̄. c. i. ⁊. ff. d̓ leg. iij. l. fideicōmiſſa.§. ſiquis decem. ⁊. ff. de v̓. ſig. l. boues.§. hoc ſermone. nam de pri ma rn̄ſione debet intelligi ⁊ poſito ꝙ ꝓdeſſet iudex pōt dicere nolo admittere poſteriorem ꝯfeſſionem. Sed volo ꝓbare per teſtes vt hic in v̓ſi. cum omiſſa ẜꝫ bar. Ego aūt credo ꝙ in ſuum odium poſſit cōfiteri nō ad p̄mium vt dixi. sͣ. ſi cer. pe. l. ꝗdam extimauerunt. ¶ Quero qūo format̉ ratio ſecūda. rn̄deo duobus modis. nam anteqͣꝫ iuret̉ pōt dicere actor nolo iurare ne ꝑdam ius meum in pena dupli. ⁊ ſic no. ꝙ iuſta cauſa iurandi eſt. qꝛ per hoc effectus cōdēnationis minuit̉ ẜm Bar. Item poſtqͣꝫ eſt iuratum non pōt actor cōqueri. qꝛ nō pōt inherere iuramēto ſed alijs ꝓbationibus ⁊ non eſt ꝓbatio ſuperflua. qꝛ ex ea auget̉ effectus. ⁊ vide qd̓ no. in. l. i. C. de cōdi. ob tur. cau. Et no. ex hoc arg. ꝙ lꝫ reus ſit plene cōuictus tn̄ pōt torqueri vt cōfiteat̉ ⁊ ſic nō appellet. Item ſi pōt ꝗs torqueri ex indicijs. ergo ex plena ꝓbatiōe. vt. ff. de edil. edic. l. quero in fi. Sed ꝯͣriū dicunt doc. ꝙ tortura nō ſit niſi ꝓpter inopiam ꝓbationum. vt. jͣ. de ꝓba. l. cū probatio. ⁊ de hoc per Cy. C. quo. appella. l. ij. aſſeſſores faciūt cōfiteri ne appellet. ⁊ bene faciūt ex quo per malitiaꝫ appellari poſſet. nam malitijs hoīum eſt obuiādum. vt. sͣ. de rei vēdi. l. in fundo cum ſi. Sed nūquid ſemiplene conui ctus ⁊ poſtea tortus ⁊ cōfeſſus punit̉ pena negantis. dicit Bar. ꝙ nō. qꝛ ſua cōfeſſio releuat actorem ab onere ꝓ bandi ẜm Bar. euitat ergo penaꝫ. tn̄ ex hoc non meretur premium. ar. jͣ. ad tertul. l. ij.§. ſi iuramentum. ¶ Quero qūo formatur tertia ratio. rn̄deo ideo nō duplatur iuramētum. qꝛ habet per ſe naturam ſimplicem nō penalē. ⁊ eſt alia cauſa noua. non auteꝫ eſt cauſa maleficij nec accumulatur prime cauſe acceſſorie. ſꝫ ſtat per ſe. ¶ Ultimo no. ꝙ iuramentum non eſt ſpecies ꝓbationis vere ſed p̄ſumptiue ꝓbationis ſic. ⁊ qn̄ iudicat̉ ex preſumptiōibus ſemꝑ iudex debet minorare cōdēnationem quātum pōt ẜm Inno. ⁊ facit iſte tex. Ex hoc noto ꝙ lꝫ ſtatutum repellat veras ꝓbationes. tn̄ non repellit iuramentū. argu. C. de nō nu. pecu. l. in ꝯͣctibus.§. de illo. Sol̓. vbi repellit ius ⁊ ꝓbationes loquit̉ ibi. ſed vbi ꝓbationem tm̄. tunc quod dixi modo. ⁊ facit. C. de adop. pu. l. quicūqꝫ. lib. x. ⁊ quod no. ff. de interro. actio. l. vbicunqꝫ. Ex lec. ant. ¶ Qui in vno releuat̉ in alio grauat̉. ⁊ ecō tra. ad hoc allegat̉. ¶ No. ꝙ reus ꝯuictus per iudiciale iuramentū actoris non punit̉ pena inficiātis. ⁊ eſt rō. qꝛ magis videt̉ releuatus actor ab onere ꝓbādi qͣꝫ probaſſe de mendacio. nec pōt conqueri actor ꝙ auferat̉ ſibi ius queſitum ex negatiōe. nam ſi vult hoc probet per teſtes. ¶ Ex hoc no. ꝙ releuatus ab onere ꝓbādi adhuc pōt īducere ꝓbatiōes ex ꝗbus auget̉ effectus qd̓ alibi melius non reꝑitur. ⁊ vide qd̓ no. in. l. i. C. de condi. obtur. cam. ſi ergo vult cōſequi duplum aſſumat viam probandi. qꝛ ſic aſſumit viaꝫ iuramēti qd̓ innitit̉ cauſe ſecūde ⁊ nō pri me penali. ⁊ ideo ſibi īputet. h. d. ¶ Ex hac. l. no. ꝙ iura mētum ⁊ probatio non ſunt paria. adde ad hoc qd̓ no. sͣ. e. ⁊ ſi pōri. Itē no. ꝙ qn̄ ī vno grauat̉ ⁊cͣ. ad quod bene facit. jͣ. de furtis. interdū.§. qui furem. ⁊ vide hic qd̓ no. in Spe. de furtis. v̓ſi. ꝗd ſi res. ⁊. C. de cōpenſa. l. fi. in glo. ꝑ teſtes. ⁊ adde ꝙ intelligo hanc. l. in iuramento iudiciali non in iuramēto neceſſario. qꝛ illa eſt probatio mixta. vt jͣ. c. admonendi. ⁊. jͣ. de in litem iurando. cum furti. Iuramentuꝫ non obligat ad ꝯͣi iurauerO. imnpoſſibile. ⁊ duos habet ca ſus. nam in primo deficit res ⁊ obligatio. ⁊ non valet iuramētum. In ſecūdo deficit res non obligatio. ⁊ tūc valet iuramentum. facit. jͣ. de confeſ. l. iulianus cum ſi. M Iuramentum tollit exceptionē lNulleſ. in cōpaſſibilem ſibi. non aūt cōpaſſibilē. ⁊ facit. ff. de leg. ij. l. meuio§. a me. ⁊. jͣ. de condi. ſine cau. l. ſi fullo. ⁊ habet duos caſus. nam in primo fiebat relatio de pn̄ti. in ſcd̓o de p̄terito. qꝛ preteritum de pn̄ti non inferebat neceſſariam coactionem. ⁊ no. ſil̓e de ſnīa. ꝙ pōt fieri per v̓ba p̄teriti tꝑis ⁊ pn̄tis. vt no. de cōdi. inde. l. iulianus. in prima glo. In cōfeſſione autem dic vt no. jͣ. de confeſ. l. certum.§. ſiꝗs abn̄tem. ⁊ vide qd̓ no.jͣ. de acqui. poſ. l. i.§. veteres. Iuramētū in actio In popularibus: ne populari ab agē te delatum oībus obſtat niſi interuenerit dolus vel colluſio delatoris. h. d. ¶ No. ꝙ id bene fieri videt̉ qd̓ ſit recta intētione. etiā modicus defectus non vitiat id qd̓ bona fide factum eſt. vt. jͣ. de cōdi. ⁊ demō. l. quāuis. que lex eſt argumentū ꝙ lꝫ gabella ꝓpter difficultateꝫ calculi nō ſit bene ſoluta. tn̄ propter modicum defectum non debet vitiari ⁊ poſſet ibi ſuppleri. arg. ibi. ⁊ sͣ. de in integ. reſti. l. ſeio. ¶ Nota tn̄ ꝙ bene fieri qn̄qꝫ refert̉ ad perſonā. ⁊ tūc accipitur.i. legaliter ⁊ bona fide vt hic. qn̄qꝫ ad actuꝫ ⁊ tunc dicit̉ iuridice.i. legitime. vt. jͣ. de vſur. l. ſi bn̄. qn̄qꝫ ad rem ⁊ tūc dicit̉ bene.i. vtiliter. vt. ff. de neg. geſt. l. que vtiliter. nam aduerbia huiuſcemodi qualitatem ſignificant. vt no. ff. de neg geſ. l. pōponius.§. i. ¶ No. ſecūdo ꝙ vnus oībus p̄iudicat in eo iure ꝙ bona fide exercitauit. nam actus exercitatus bona fide ab vno videt̉ a tota re publica exercitatus. qd̓ eſt no. Et ſic ī publicis cauſis nocet ſnīa etiam in his qui non interfuerūt in iudicio qd̓ eſt verum in eo ad qd̓ directe agebat̉. vt no. in Specu. de aduo.§. fi. v̓. illud aut. vbi videas ad ꝗd agat̉ ⁊ quid ī iu dicio ventilet̉ ſemꝑ pōderādum eſt. vt. jͣ. de condi. inde. l. fi.§. vltimo. Et pone hic exemplum. vt qꝛ ꝓpter inopiam al̓s nimiā difficultatem ꝓbatiōis detulit iuramētuꝫ. ar. jͣ. e. l. tutor. ⁊. C. de trāſa. l. plures. facit qd̓ no. jͣ de ſecun. ta. l. qui ex liberis in prin. ⁊ intellige iſtum iex. gn̓aliter ſiue actio popularis ſit talis ex qua ſoli agenti acquiratur cō modum vt exͣ de ver. ſig. l. ſi cui. ſiue ex qua fiſco tm̄. vt. l. fi. C. de litigio. ⁊ no. ff. de popu. actio. in rubrica. ⁊. l. i. de iure fiſ. ſiue inter vtrūqꝫ diuidat̉ effectus. vt. jͣ. ad ſille. l. le ge. ⁊ no. de his qui deie. vel effu. l. ſi v̓o non renūciando. §. hoc aūt. Sed nūquid ille qui mouet actionē popularē dicatur ꝓcurator rei publice. dic ꝙ nō. qꝛ non poſſet deferre iuramentum. vt. C. e. l. iuſiurandū.§. fi. Item qꝛ ſuo noīe agit. vt. sͣ. de ꝓcura. l. licet. ⁊ lꝫ lex admittat eum ad agenduꝫ. tn̄ lex non facit aliquem procuratorem. vt. ff. iudi. ſol. l. iij.§. i. Item in accuſationibus qꝛ lꝫ ad vtilitatem publicam agat̉. vt. ff. de termi. mo. l. agraria. tn̄ ſuo ꝓprio noīe quilibet agit. vt. C. qui accu. non poſ. l. ij. Et nota ꝙ vbi crimen purgat̉ vel punitur ciuiliter. puta edicto pretoris. eoipſo actio eſt popularis. ꝙ factum non cōcernit certam ꝑſonam. vel pena venit fiſco applicanda. vt not. jͣ. de popu. actꝭ. in rubrica. ſed in criminali iudicio ſi factuꝫ neminem ſpecialiter tangit. vt maledicere deuꝫ quilibet pōt accuſare nec miruꝫ. qꝛ etiam ſacrilegium eſt. vt. C. de hereti l. manicheos. Si v̓o tangit ſpecialem perſonā. tūc ſi imponit̉ pena criminalis eſt pecuniariuꝫ crimen priua tum ſi pecuniaria fiſco applicanda intelligitur publicum quo ad accuſationē ⁊ cuilibet permittendum. vt no. ī. d. rubrica. lꝫ ꝯͣrium no. in. l. fi. de priua. deli. non tn̄ dicit̉ pu blicum quo ad infamiā. puta ſi accuſatio pecuniaria oria tur ex ſtatuto ẜm bar. Sed tu dic ꝙ accuſatio nunqͣꝫ cōpetit niſi offenſo. qꝛ ius proprium eſt eius. vt. l. iij. in fi. de preuari. niſi in caſibus exp̄ſſis in lege vel ſtatuto ẜm Iac. ⁊ Old. ibidem. qd̓ eſt verius. ⁊ idem tenet Ray. de for. in. d. l. fi. de p̄ua. delic. nam accuſationes criminales ſunt multum odioſe. ⁊ ideo de priuatis criminibus etiā ſi ad penam fiſcalem nō fuerit accuſatus niſi per offenſaꝫ. īmo dicunt ꝗdam ꝙ de talibus iudex non pōt inꝗrere lꝫ ſint notoria. ſed hoc non eſt verum. vt. jͣ. de fur. l. interdum.§. qui furem. ⁊. jͣ. de cōdi. ob cau. l. pe. naꝫ iudex eſt publica ꝑſona ⁊ repn̄tat principaliter ip̄m fiſcuꝫ. ⁊ ideo ius fiſci pōt exeꝗ. ſecus in ꝑſonis pͥuatis. ⁊ vnū ſcias tanqͣꝫ nota

De iuſt iurando. ADDITIO a ¶ Appēſū. Pro comple mento iſtius qōniſ. vide. d. Alex. d̓ imo. hic. ꝗ adducit op. oīum doc. ⁊ tn̄ ꝑ varios caſus diſtinguendo dicit rē eē ī magno cōflictu ⁊ de mū ipſan pul cherrime determinat vt De iure iurando. bile ꝙ de populo dicunt̉ oēs tam magnates qͣꝫ popula res. vn̄ de publico crimīe bn̄ pōt magnas tanqͣꝫ ꝗlibet d̓ populo accuſare popularem. vt inſti. de iure naͣ.§. plebs. Sed ꝗd ſi ſtatutū ſuꝑ publico crimine ītroducit nouum genus pene. an nouam penā ſtatuti poterit accuſare quili bet de populo. ⁊ videt̉ ꝙ ſic. qꝛ eſſe publicuꝫ eſt qualitas factū reſpiciēs ad ſtatutuꝫ ⁊ videt̉ aſſumere illud factū in tegraliter.i. cum ſua qualitate. nec nouum ꝗd diſponit ni ſi ſuper nouo genere pene. adhuc ergo remanet publicū crimen. ⁊ facit qd̓ no. Iac. bu. in.§. publice. ⁊ Cy. in. l. trā ſigere. sͣ. de tranſa. Sed ꝯͣriū credo. qꝛ via ſtatuti eſt iuris priuati non publici. ſimile no. l. ij. jͣ. de concuſſio. ¶ Mo ado veniamus ad qōnes glo. tu tenebas appenſuꝫª. egi ꝯͣ te populari actione nō cōfidēs hoc poſſe ꝓbari detuli tibi iuramentū tu iuraſti te nō hr̄e appenſum. ⁊ fuiſti abſolutus. deinde alius agit ꝯͣ te. qꝛ tenes appenſum. tu dicis te nō poſſe cōueniri qꝛ iuraſti. agens ꝓbauit te appēſum t tenere. ⁊ querit̉ ꝗd iuris. Glo. arguit pro ⁊ cōtra. ⁊ fina liter determinat ꝙ non teneris. qꝛ p̄ſumit̉ eadē appenſio cōtinuata. non aūt preſumit̉ iteratio. sͣ. eo. qui iur.§. ſi pater. vt. ff. de excep. rei iudi. l. ſi a te. ⁊. ff. de fur. l. ſi inficiatꝰ. o.§. infans. ⁊ inducit ſimile de poſſeſſione cōtinuata. qꝛ eſt e vna poſſeſſio ⁊ totū eſt vnum factū donec interrumpat̉. vt. ff. de vſucapio. l. nāliter. ⁊ facit. ff. de acꝗr. poſ. l. clā poſ ſidere.§. i. ⁊.§. qui ad nūdinas. nō eniꝫ iterat̉ donec interrumpat̉ al̓s intermiſſuꝫ ſit. vel noua perſona interueniat. vt in furto noua ꝑſona. vt no. jͣ. de cōdi. fur. l. ſed nec legatarius. ibi de hoc ⁊. l. ſi pro fure.§. pe. non obſtat. jͣ. de lib. ho. exhi. l. qd̓ ait lex. qꝛ aliud eſt in ſnīa qͣꝫ in iuramēto qd̓ hꝫ in ſe ꝯſenſum vtriuſqꝫ partis ac rei publice iuris fictīo ne. ſnīa aūt reddit̉ in inuitum. vt. ff. de verb. ob. l. inter ſtipulantē.§. i. tn̄ ſi ſnīa hꝫ ortū ex iuramēto tunc vr̄ lata īter ꝯſentientes ⁊ idē qd̓ in iuramēto. ⁊ tūc eſt cenſenduꝫ. ſed certe iſta differētia nō vr̄ bona per. d. l. ſi a te. ⁊ iō dic ſpe ciale eſſe in. l. ꝯͣria. qꝛ vitiuꝫ ibi purgari non pōt niſi liber hō ponat̉ in ſtatu. ⁊ hec ſol̓. eſt verior. ſed Bar. dicit ꝙ imo cōpetat actio ex pn̄ti appenſione. qꝛ quotidie delinꝗ tur. arg. in. l. i. in fi. de vſufruc. ac. ẜm eū. pro quo facit qd̓ no. ad. l. aꝗl. l. ex morte. per gl. ⁊ Cy. ſed hoc falſum ē. qꝛ vna actio numero ſit pro oī appēſiōe ex vna radice. ⁊ cū obuiatum ſit ad radicē ꝑꝑ iuramentū vel ſnīaꝫ denuo agi non pōt. qꝛ ſopitū eſt. ⁊ lꝫ quotidie delinquat̉ tamē vnuꝫ delictum eſt cōtinuatum. qd̓ denuo intentari. ⁊ ratificari non pōt. non qꝛ ſnīa tollat factum ſed velat ipſuꝫ vt intro duci de nouo in iudiciū nō poſſit. ecce ſimile dicit ſtatutū ꝙ quis nō poſſit tenere domū altam vltra centuꝫ pedes. de hoc fuit ſemel actum ⁊ reus abſolutus. certe non pote rit iterato agi. al̓s ſnīa eēt inanis ⁊ vacua ⁊ nō eēt litiū fi nis. tn̄ notandū eſt ꝙ aut probat̉ per actorē appenſio de p̄terito ⁊ pn̄ti. ⁊ tunc ꝓbat actor per ſe rem ra. ha. l. ꝓcu rator. ad exhi. aut ꝓbat de pn̄ti ⁊ preterito. ⁊ tūc nō p̄ſumitur in pn̄ti. vt in glo. aut probat ſe de preterito nō fuiſſe. ⁊ tūc ꝓbat actor. aut nihil eſt allegatū ⁊ ꝓbatuꝫ ⁊ tūc p̄ſumit̉ pro reo ⁊ ſnīa fit abſolutoria. vt no. in. l. ꝗ iur̄.§. ſi forte. al̓s.§. ſi pater. vel forte ex p̄terito. ⁊ hoc nō p̄ſumit̉ ī pn̄ti. qꝛ negatio de preterito nō infert negationē de pn̄ti. qꝛ eſt negatiua facti. ⁊ factū pōt quotidie oriri. nō obſtat .§. ſi pater. qꝛ ibi actio ꝯſtabat ex cā de preterito ibi ex veteri ꝯͣctu. de quo ꝯſtat. peculiū aūt magis eſt res qͣꝫ cā. vt jͣ. de pecul. l. queſitū. aut appēſio eſt prima cā ⁊ totius litis origo. Ibi v̓o ſaltem prima cā eſt de p̄terito. hic auteꝫ cā ⁊ ius de futuro. ⁊ facit qꝛ exceptio neceſſario ſuper re ⁊ tꝑe concludere debet. vt. sͣ. e. l. duobus.§. ſiquiſ. facit to tum illud generale qꝛ qn̄ certuꝫ tēpus dꝫ apparere ad ali quem effectum ꝓducendum debet liꝗde ⁊ ſpecificate ꝓbari tēpus. de neg. geſ. l. cū actuꝫ. de proba. l. matrem. vt .ff. de teſtibus. l. ob carmē.§. fi. ⁊. C. de peti. here. l. ij. ⁊ per Inno. in. c. qualiter. de accuſa. ¶ Querit̉ quid in preſcri ptione. an attēdat̉ facti initium. aut medium vel finis. dicit lex ꝙ fur preſcribit contra actioneꝫ legali ſpatio de p̄ſcrip. xxx. anno. l. ſicut. ⁊ l. oēs. vel dicit ſtatutuꝫ ꝙ de ma leficio non poſſit cognoſci poſt annuꝫ. modo ſunt duo an ni ꝙ titius furto abſtulit rem meam ⁊ poſtea quotidie: ctauit vſqꝫ nūc volo eum accuſare. queritur vtrū poſſiꝫ ⁊ videtur ꝙ non. qꝛ principiuꝫ debet inſpici. vt. ff. ad. l. aꝗl. l. ita vulneratus. ⁊. ff. de adul. l. quod ait lex.§. fi. In cōtra rium videt̉ qꝛ mala fides officit. ⁊ preſcriptionem etiā liberatoriam quotidie interrumpit. vt. jͣ. de condi. fur. l. in re furtiua.§. pe. ⁊ de hoc. ff. de pe. l. ſi diutino. quādo ſunt plures actꝰ iterati tunc reſpice ex quo agit̉. vt. ff. de adul. l. mariti.§. ſex menſium. Sed quando eſt vnus actus con tinuatus ne faueamus delicto videt̉ īſpici tempus quod nocet ⁊ non tēpus quod ꝓdeſt. non enim eſt parcenduꝫ ei qui non corrigit ſe. ſed perſeuerat delinquendo. vt. ff. d̓ adul. l. ſi adulter. Ego dico ꝙ quedā poſſunt acꝗrere robur ex tēpore. vt ius tenendi edes altius. ⁊ tūc ſi ſemel eſt queſita exceptio non pōt agi. qꝛ ex preſcriptione orit̉ ius .sͣ. quemad. ſer. amit. l. ſatis.§. ſi ego. vt ī aucͣ. niſi. C. de bo ma. ⁊. l. traditionibus. C. de pac. Quedam ſunt que tractu tēporis foueri nō poſſunt. ⁊ tūc perſeuerantia delicti perſeuerantis interpellat. vt. ff. de vſuca. l. ſequitur.§. tunc in poteſtate. Quedam ſunt que natura ſui recipiunt itera tionem. vt. C. qui accuſ. non poſſ. l. i. ⁊ nota. Unum ſcias ꝙ vbi factuꝫ ignorat̉ tēpus accuſandi vel inquirendi nō currit. vt. l. fi. ſiꝗs teſta. liber eſſe iuſ. fuerit. ẜm Bart. hic Ego puto quo ad fauorem delinquentis ſufficiat tēpora eſſe cōtinua in dubio. ſed quo ad penam non inquirētis vel nō denūciantis ſint vtilia. vt. l. quero de infa. per Ia¶ Querit gl. ꝗd de pacto qn̄ cadit ſuꝑ certo. an valeat in publicū iudicium. ⁊ dicit gl. ꝙ non. tn̄ repellit paciſcētem ⁊ quēlibet adminiculo ⁊ facto eius vtentem. vt. ff. de adul. l. ſi maritus.§. ſi negociū. ⁊ hoc in in delicto cōmiſ ſionis. ſed in delicto omiſſiōis quādo cōtra ius cōe punit̉ offenſus plenarie pōt remittere parcēdo vel innocentiaꝫ excuſando vt. l. diuus. ff. ad ſill̓. facit. jͣ. de no. ſiꝗs dicat. Ex lec. ant. ¶ Iuramētū delatū in ppl̓ari actiōe ⁊ ſnīa afferūt defenſionē reo ꝯtra oēs niſi ſit ꝯcluſuꝫ. No. hic ꝙ vnus de ppl̓o in actiōe ppl̓ari pōt ꝯcludere viam ceteris agentibꝰ dūmodo ius publicum fuerit fideliter executꝰ ⁊ eſt verum non ſolum in ciuilibus ſed etiam in criminalibus. vnde dicit Spe. ꝙ in criminibus publicis ſnīa no cet his qui nō fuerunt in iudicio. vt ipſe no. in Specu. de aduoca.§. fi. v̓. illud aūt. Secundo no. ꝙ illud videtur be ne fieri quod fiet bona fide. vt. jͣ. māda. creditor.§. lutius. ¶ In glo. no. publico. ibi tn̄ reus cōdēna. ibi erat cōdē natoria non mere abſolutoria. ar. eius qd̓ no. sͣ. de rei vē. vtiqꝫ. vbi no. ꝙ abſolutoria qn̄qꝫ habet naturam condē natorie ex cauſa inſerta in ea. ibi ſed ſecus ī re iudi. immo non eſt locus. ⁊ ꝓpterea reſpōde ad illaꝫ de libero homi ne exhi. vt. sͣ. vel ꝙ ibi eſt ſpeciale vt in ſolutꝭ. ſequenti. Et per iſta determinat̉ queſtio. Titius fuit accuſatus aſeio de vulnere ⁊ abſolutus poſtea accuſat̉ de vulnere qd̓ poteſt eſſe idem ⁊ diuerſum quia iterabile. Oppo. exceptio rei iudicate. modo querit̉ nūquid obſtet ſi iſta ſol̓o gl. eſt vera ꝙ aliquid in re iudicata non obſtaret exceptio. ſed veritas eſt ꝙ obſtat. qꝛ in dubio preſumitur idem factuꝫ reuolui ⁊ deduci iterato. nam non preſumit̉ iteratio deli ctorum niſi ꝓbet̉. ⁊ vide qd̓ no. in Spe. de teſte.§. iam de interrogationibus. v̓ſi. ꝗd ſi vnus teſtis. ⁊ quod not. per glo. ⁊ Cy. C. ad. l. aꝗl. ex morte. qꝛ ergo accuſatus habel pro ſe preſumptionem nature. vt. jͣ. de ꝓbatꝭ. quotiens.§. qui dolo. debet abſolui niſi doceatur ꝙ iſtud ſit aliud fa ctum ab eo de quo reus fuerat impetitus in primo libel lo. qd̓ ſatis poteſt apparere ex diuerſitate loci ⁊ tēporis vt. l. aut qui aliter.§. i. jͣ. qd̓ vi aut clam. Querit glo. ſi ille cui eſt aſiSi libertus. guatus liberius derilit lim mentuꝫ ⁊ poſtea decedit ſine liberis ⁊ redit ius patronatus ad fratrem. an obſtet fratri exceptio. ⁊ dicit ꝙ non. ⁊ idem dico in feudo antiquo vni aſſignato quod redit ad alterum

ad alterum ex natura feudi. vt non obſtet ſibi pactuꝫ feu di. quia non habet ab eo cauſam nec ex ſuo facto ius deſcendit in eū ſed ex ipſius rei natura. ar. de teſta. tute. l. tu tores non ab herede. vt. ff. de preca. l. queſitum.§. fi. ⁊. jͣ. d̓ diuer. preſcrip. l. an vitium.§. ex facto. non tamen ſic dico in duobus prelatis. qꝛ ſecundus ſuccedit in adminiſtratiōe primi. ergo ſibi ſuccedit in ipſa geſtione ſi bona fide factum eſt ⁊ legitime. vt. C. de tranſac. l. preſes. al̓s nō tenetur ſucceſſor. vt. sͣ. ſi cer. pe. l. ciuitas. Item econtra no. ꝙ feudum qd̓ amittitur ex natura feudi non dicitur euin ci ſed pariter. vt no. sͣ. fa. her. l. ſi familie. Retractat̉ iuramē Dmnonendi. q inopia ꝓbationis reo ꝓpria auctoritate iudicis delatū ⁊ p̄ſtitū ſi poſtea liquidis inſtrumentis de nouo reꝑtis appareat ꝯͣriū. ſecus ſi iuramentū eſt a parte dela tū. h. d. Et ꝗdā intelligūt hāc l. ꝙ fuit iuratū ⁊ nō ſnīatū. alij ꝙ iuratū ⁊ ſnīatū. Caſus petebā a titio. x. ex cā mutui lite conteſtata ⁊ dato mihi termino ad ꝓbandum ꝓbaui mutuum ſemiplene per vnum teſtem. petij iuramentū in defectum ꝓbatiōis. ecōtra reus ſimiliter petijt ꝓpter ino piam ꝓbationis mee deferri ſacramentū ſibi iudex cauſe detulit ſibi iuramentū. qꝛ in iſta petitione delationis iura menti fauit reo ⁊ detulit ſibi iuramentum qui iurauit ſe non debere qd̓ iuramētum ſecutus iudex abſoluit eum. a qua ſnīa ego nō appellaui elapſo tꝑe appellandi. ego re peri inſtr̄m mutui. modo quero an ſnīa debeat retractari per iſtam probationem de nouo ſuꝑuenientem. rn̄det̉ ꝙ ſic ex ꝯſtitutionibus principum. inſtat querens qn̄ habet locum iſte cōſtitutiones. rn̄det̉ qn̄ iudex in dubia cauſa detulit iuramentum ⁊ de nouo apꝑuit probatio qua ſola vtēdum eſt. Sed inſtat querens quid ſi iuramentum fuit delatum a parte ⁊ reſpōdetur ꝙ non retractat̉. quia vide tur tranſactum ⁊c̄. ¶ No. ꝙ iuramentuꝫ retractatur ratione periurij ſi de nouo apparet probatio probata. puta per inſtrumenta de nouo reperta. no. idē in ſentētia inde ſecuta ⁊ fundata ſuper iuramēto retractabili. ſecus ſi ſuꝑ irretractabili. No. propter inopiam ꝓbationisˢ actoris iuramentum deferri reo. ⁊ hoc interdum verum eſt īterduꝫ non. Nota ꝙ iudices in dubio ſolent cauſis iuramē tum deferre. Nota ꝙ iuramentū iudiciale habet vim trā ſactionis. ⁊ ideo etiaꝫ enormiter leſus patienter ferre de bet. vt. ff. ad trebel. l. lutius.§. fi. ¶ Op. ⁊ videtur ꝙ ſine auxilio huius legis ex nouis inſtrumentis poſſit retracta ri iuramentum ⁊ ſententia nec diſtinguatur an ſententia ſit lata pretextu periurij nec ne. qꝛ poſſunt partes recedere a ſententia ſi volūt. vt. jͣ. de re iudi. l. iiij.§. ſi ex conuētio ne. ⁊ no. jͣ. de condi. inde. l. eleganter.§. ſi poſt. licet enī nō valeat ſimplex renūciatio rei iudicate. vt no. C. de trāſac. l. ſi diuerſa. tamen pactum valet ⁊ ex noua cauſa pōt ſententia retractari. vt no. C. de iuris ⁊ fac. igno. l. i. ⁊ facit. jͣ. de condi. ſine cau. l. ſi fullo. Facto enim ſuo is pro quo la ta eſt ab ea recedere poteſt. facit qd̓ no. sͣ. de excep. rei iudi. l. duobus. ⁊ ar. jͣ. de condi. furti. l. ⁊ ideo. So. propter noua inſtrumēta dicit glo. qd̓ intelligo non nouiter facta ſed de nouo reperta. dic ergo ꝙ aliquādo poſt ſnīam ſuperuenit ius ⁊ ꝓbatio ⁊ ſic loquit̉ cōtrarium. interdum ſola ꝓbatio non ius. ⁊ tūc loquit̉ hic. ¶ Op. ſecūdo cō tra primū notabile de ſententia. ⁊ videt̉ ꝙ per nouam ꝓbationem inſtrumentoꝝ de nouo reꝑtorū non poſſit fieri retractatio iuramēti. vt. C. de tranſac. l. ſub pretextu. So. ibi in tranſactiōe hic in iuramēto. ⁊ eſt ratio qꝛ trāſactio ſubſtātiat̉ a partium cōſenſu. ſed non iuramentum neceſſarium. probat̉ iſta ſolutio in fi. huius. l. ¶ Oppo. tertio cōtra ſecūdum no. de ſententia. ⁊ videt̉ ꝙ nō retractatur pretextu inſtrumētoꝝ de nouo repertoꝝ. vnde videt̉ obſtare. jͣ. de re iudi. l. imperatores. ⁊. C. de re iudi. l. ſub ſpecie. Sol̓. hic iudex ꝓnūciauit fundando ſe ſuper falſo iuramento partis. ibi ſuꝑ alio fundabat ſe ſententia. nam lꝫ iudex errauerit vt patet per inſtrumēta de nouo reperta non tn̄ reſcindit̉ res iudicata. In cōtrario erat ergo vnū vitium.ſ. in ſnīa tm̄. hic aūt erant duo vitia.ſ. in ſnīa ⁊ iuramento. ⁊ duo vitia magis obſunt qͣꝫ vnum. multi enim defectus ſunt intolerabiles. vt. l. i. C. de dotꝭ. ꝓmiſ. ar. C. d̓ epiſ. audi. l. iiij. Alij ſoluūt ꝙ hic non erat lata ſententia ſed ferenda. ⁊ ſic non obſtat. ¶ Sed ꝯtra iſtam ſolutio. op. ꝙ ibi dicit ꝙ reus erat abſolutus. ſed reſpondetur ibi abſoluēdus qꝛ pro abſoluto habebat̉ quia erat de neceſſitate abſoluendus niſi apparuiſſet cōtrarium per inſtrumenta. ¶ Sed contra iſtud op. nam delato iuramēto videỉ concluſum in cauſa. vt. sͣ. e. l. non erit.§. dato. ſed poſt ꝯcluſum in cā nihil poteſt agitari nec inſtrumenta ꝓduci vt extra de fide inſtru. c. cum dilectus. ⁊ no. Inno. de ca. poſ. c. paſtoralis. ⁊ nulla exceptio vel allegatio fieri pōt. vt. C. de adul. l. quamuis. facit qd̓ no. l. iij.§. i. sͣ. de mino. ꝑ Guil. ⁊ quod no. in. c. fi. de reſti. in integ. lib. vj. in nouella. Sol̓. verum eſt niſi per inſtrumēta de nouo reperta vt hic qd̓ eſt no. nam poſt concluſum in cauſa pōt reuocari. vt no. in. d. c. fi. ſiue iudex ex ſua iuriſdictione cōcluſit. ar. huius. l. ſiue ꝯſenſu partiū concluſerit in cauſa. arg. cōtra de reſtitu. in integ. coram. vel clericus vel eccleſia indiget reſtitutione ⁊ non iuuatur ipſo iure. ſed ibi nō fuit error vel ignorātia. ſed negligētia. ⁊ ei qui ignorat nō videtur p̄cludi via. ar. contra. jͣ. de reꝗ. re. l. annus. ⁊. l. i.§. ex hoc. .jͣ. de edi. edic. l. cū ſex. de excuſati. tuto. ꝗn̄quaginta. Iſta ſolutio vera eſt in ſe. ꝙ an̄ ſnīam inſtrumēta pn̄t produci qd̓ eſt notabile ꝙ ille qui ſponte detulit iuramentum oīa inſtr̄a ſpreuiſſe videt̉ in fi. huius. l. tn̄ inquantum iſta lec. dicit ꝙ hec lex non loꝗtur poſt ſnīam male dicit. qꝛ text. vtit̉ verbis late ſnīe. facit qd̓ no. sͣ. de capi. dimi. l. amiſſio. ne.§. i. ⁊ ideo tertij ſoluūt. aut ſnīa eſt lata pure. ⁊ tunc loquunt̉ contraria aut ſub conditione iuriſiurādi. ⁊ tūc anteqͣꝫ iuret̉ pōt al̓s obuiari ne iudex recipiat iuramentum ꝓducēdo inſtrumēta econtrario de nouo reperta vt hic. ¶ Et ex hoc no. ꝙ ꝓpter cōditionem appoſitam in ſnīa admittunt̉ ꝓbationes poſt ſnīam ſuꝑ quo ſic diſtingue. Quedā ſunt ꝓbationes que recipiūt executionem ſenten tie. ⁊ iſte pn̄t fieri poſt ſnīam. vt. sͣ. e. l. ſed ⁊ ſi poſſeſſori.§. b fi. fi. ⁊ no. in. l. i.§. fi. C. que ſenten. ſine cer. quā. ⁊ facit. sͣ. e. l. In eū qui.§. ij. Quedam reſpiciūt vires ſnīe. ⁊ tūc aut ſenten tia lata eſt pura. ⁊ non pōt poſt ſnīam fieri ꝓbatio. qꝛ eēt ꝓ ordo p̄poſterus. fallit. jͣ. ad mace. l. tam ⁊ ſi. ⁊ no. C. d̓ iur. ra fer ⁊ fac. igno. l. i. aut eſt lata ſub cōditione ⁊ tūc aut cōditio Fͦ reſpicit actum ꝓbatorium. aut alium. ſi alium non debet 2 admitti ꝓbatio ex aliqua ꝑte. ⁊ male facit iudex tn̄ ſenten ſe tia valet. vt. jͣ. qn̄ ap. ſit. l. i.§. biduū. ⁊ qn̄qꝫ etiaꝫ bn̄ facit ſi tf natura cauſe hoc importat. ⁊ tūc dicit̉ cōditio intrinſeca. pi de qꝛ eſt cōditio naͣlis vt ſi non ſortem ſolueris hinc ad men lū ſem ꝯdēno te in pena. vt no. exͣ de teſta. c. raynaldus. ⁊ fal qu cit qd̓ no. C. de ſen. l. cū iudex. ⁊ ideꝫ in modo qꝛ modus dicit̉ eē forma ſnīe. vt no. eo. ti. l. cū eoꝝ. ſi v̓o cōditio con cernit actū ꝓbatoriū. ⁊ tūc aut ſolius iuramēti ⁊ nō pōt obuiari ꝯditioni niſi ẜm formā huius. l. aut gn̓aliter dicit ꝓnuncio ⁊ ꝯdēno ſi ꝓbabit̉. ⁊ tunc vterqꝫ pōt probare. vt in. c. non licet actori. ⁊. l. petēde. sͣ. de tēpo. in integ. reſti. pet. ẜm bar. lꝫ non videat̉ valere ſnīa. qꝛ eſt ordo p̄poſterus. ⁊ qꝛ lex ſic ꝓnūciari ꝓhibet. vt. C. eo. l. gn̓aliter in prin. ſed dico ꝙ lex dicit. ꝙ non debet fieri. non tn̄ annulat factum. vt dicto.§. biduū. ſed videt̉ non valere qꝛ ſine cauſe cognitione p̄cedēti lata eſt. ergo ipſo iure nulla. vt no. in. d. l. prolatam. ⁊ in. c. eccle. ſancte marie. exͣ de ꝯſti. ⁊. ij. q. i. nos in quenqͣꝫ. ⁊ facit ar. de iudi. l. quēadmodū. ⁊. ff. de ver. ob. l. qui rome.§. augerius. qn̄ aūt ꝯditio ē de natura actus valet vt. sͣ. dixi. vt ꝯdēno te in. x. ⁊ niſi ſolueris amputet̉ tibi pes qn̄ ex forma ſtatuti. quia corporalis pena ſuccedanea eēt in defectum pecuniarie. Ep̄s ēt ita fert ſnīam excōicationis. excōico oēs ſcientes furtum factū eē niſi manifeſtauerint infra mēſem. vt no. C. de fur. l. ciuile. ⁊ facit quod no. jͣ. de actio. ⁊ obli. l. obligationū.§. conditio. ⁊. jͣ. defideicō. liber. l. iij.§. illud. ⁊ ꝗcꝗd ſit tene IDDITIO. b ¶ Probationis. Cui āt in ſupplemen tū vel inopiaꝫ ꝓbationis iu ramentum de ferri d̓beat an ſ. actori vl̓ reo ⁊. ꝗd ī hoc ip ſe iudex arbitrari hēat vihic ī. xxvij. co de oīno lāfrā. lū. ver. ſubſequenter car.

De iure iurando. primā ſol̓onē. ¶ Quarto op. cōiter ꝯͣ vtrūqꝫ notabile ⁊ vr̄ ꝙ nec ſnīa nec iuramentū retractet̉. vt not. jͣ. de re iudi. l. poſt rem. So. illud regulare. iſtud caſuale odio ꝑiurantis. ſic alibi eſt ſpāle fauore minoꝝ. vt. l. minor. xxv. annis cui omiſſa. ¶ Quero vbi ſunt iſte ꝯſtōnes pͥncipuꝫ. dicit gl. ꝙ eas nō habemus ſed habemus hic mentē ⁊ ſufficit nobis ſic exͣ de ver. ſig. c. abbate. qd̓ enim certū eſt de ſe nō indiget declaratione. vt. jͣ. de dot. p̄le. l. i. in fi. ⁊ ſepe occur rit in ſtatutis ꝙ certum de incerto ⁊ notū de ignoto facit mētionē. ⁊ nō vitiat̉ certū ꝑ incertū. exēplū dicit reforma tio ꝙ nō ſoluētes collectā in pͥmo termino ſoluāt noīe pe ne quartū plus ẜm formā ſtatuti. nā ſi de hoc nullū ſtatutū loꝗtur tn̄ reformatio nō vitiat̉ ẜm Bar. ¶ Scd̓o que ro an iſta retractatio ſnīe fiat ipſo iure ex ꝯſtitutionibꝰ pͥn cipū. an ope reſtitutionis in integ. ⁊ vr̄ ꝙ ipſo iure ex cōſtitutionibꝰ pͥncipū. ar. jͣ. de ꝯdi. inſti. l. que ſub cōditiōe.§. fi. ⁊ qd̓ no. jͣ. de ope. no. nū. l. de pupillo.§. ſi is cui. Itē ꝑiu rus obrepſit p̄tori. ergo ſpēs iuſiurādi nihil agit. vt. jͣ. de fal. l. ſiꝗs obrepſerit ad idē de tutore ⁊ cura. l. tutor ſi pe titꝭ. ⁊ de excu. tuto. l. ſi teſtamento. ⁊ sͣ. ne vis fiat ei. l. i.§. hec verba. In ꝯͣriū ꝙ oꝑe reſtitutionis qꝛ ſpāle eſt ī fiſco eccleſia ⁊ pupillo. vt. C. de ſen. aduer. fiſ. lat. l. i. li. x. ac idē ff. de re iudi. l. diuus. ⁊ de excep. l. ꝗ agnitus. ⁊. ff. de iudi. l. ſi p̄tor.§. marcellus. Itē ſnīa ꝯͣ ſnīam nō valeret niſi appellet̉ ſimpl̓r vel petat̉ reſtitutio. vt. C. qn̄ ꝓuo. nō ē ne. l. i. hec v̓ba. hoc ēt ſentit guil. dū adducit ſil̓e d̓ minore. vt. sͣ. e. l. nā ⁊ poſtea.§. ſi minor. ad idē. jͣ. ad treb. l. ſeruo īuito. §. cū p̄tor. Ego dico ꝙ aut ꝑiurus fuit in dolo ⁊ cōpetit reſtitutio ex oībus inſtr̄is ēt nō de nouo repertis. ar. d.§. cū pretor. ⁊ hoc eſt ſpāle ī iuramēto. vt ſolū ex nouiter re ꝑtis. aut nō fuit in dolo. ſꝫ error. ⁊ tūc nō poterit ꝓbari in cā reſtitutiōis niſi per inſtr̄a de nouo reꝑta. vr̄ ergo ꝙ in hac lege ſit neceſſaria petitio reſtitutiōis in ītegrū. tn̄ iſta reſtitutio in integrū poterit incidēter peti ẜm Guil. d̓ cu. vel refert. an in ſnīa ſit exp̄ſſa cā iuramenti. ⁊ tūc ipſo iure non tꝫ ſed ope reſtitutionis. Nō ob. l. ſiꝗs obrepſerit. qꝛ ibi allegauit iudici falſa acta. Hic nō obſtāt alie leges. qꝛ loquunt̉ in d̓cretis que nō reꝗrūt formā iudicioꝝ. ⁊ iō dꝫ ſubſtātiari in v̓itate. ¶ Tertio q̄ro. an hic admittat̉ ad ꝓ bandū per teſtes de nouo reꝑtos. ⁊ vr̄ ꝙ ſic. vt. jͣ. de v̓b. ſi. l. motionē.§. inſtr̄oꝝ. ⁊. C. de ꝓba. l. in exercēdis. In ꝯͣriū vr̄. qꝛ ſignāter hic ſit mētio tm̄ d̓ inſtr̄is vn̄ a verbis legis nō d̓bemus recedere. Preterea ex quo atteſtatiōes erāt publicate. qd̓ patet. qꝛ erat ſemiplene ꝓbatū ꝑ teſtes. ergo iterato teſtes ꝓducendi nō ſunt. vt ī aucͣ. at qui ſemel. nec dꝫ eē melioris ꝯditionis mō qͣꝫ retro an̄ iuramētum. Sed veꝝ credo ar. exͣ d̓ teſti. c. fr̄nitatīs. Si aūt nulli eēnt ꝓducti teſtes retro poſſent ꝓduci nūc ꝑ. l. all̓. ¶ Quarto q̄ro. ꝗd vult dicere lr̄a q̄ dicit ꝗbus ſolis. rn̄deo ſi vult ꝓducere inſtr̄a in ꝗbus nō ꝓducēdis an̄ ſnīam fuit negligens vel culpabilis nō dꝫ admitti. Ex hoc no. duo. pͥmo ꝙ inſtr̄a q̄ non pn̄t ꝓduci nō faciūt fidē. Secūdo qꝛ ſi rō ne īpedimenti in primo termino vel ſcd̓o aſſignat̉ noua dilatio ſolūmodo hi teſtes pn̄t ꝓduci ī ꝗbus fuit impedimētū nō alij. qꝛ limitata cā limitatū parit effectū ẜꝫ But. ⁊ Bar. Nā quo ad ceteros ceſſat cā dilatiōis. ergo ⁊ dilatio. ar. jͣ. ad treb. l. a filia.§. alūno. Sed aſſeſſores nō faci unt iſtas diſtinctiōes ꝑſonaꝝ. nā ex quo aduerſarius pōt ꝓbare ꝑ quēlibet teſtē. vt. l. petende. ergo ⁊ iſte. quia debet ſeruari equalitas in medio cauſe.i. in ꝓbatiōibus fiē dis. ¶ Quinto qͥro qualiter ꝓbet̉ de nouo ꝑueniſſe īſtr̄a ad notitiā. rn̄deo per inditia ⁊ iuramentū. vt. C. de fide in ſtru. l. fi. jͣ. d̓ bo. au. iu. poſ. l. fi. ⁊ de exceptio. c. paſtoralis. nā ignorātia ꝓbatur per ſacr̄m. vt no. de accuſa. ſi cui.§. i. ¶ Sexto q̄ro an ſemiplena ꝓbatio olim facta dꝫ cōiūgi ad corroborationē inſtr̄oꝝ de nouo reꝑtoꝝ. ⁊ dicit ꝙ nō qꝛ eſt abſorta ꝑ iuramentū. ⁊ qꝛ hic dicit ꝗbus ſolis. ⁊ eſt ar. ꝙ vbi eſt datus terminus ad ꝓbandum certa inſtr̄a ꝙ alia ꝓduci nō pn̄t. Itē ſi ad ꝓducēduꝫ ſuꝑ certo capl̓o nō pn̄t ꝓduci ſuꝑ alio ſicut in teſtibus. vt in glo. ⁊ sͣ. eo. l. ſi duo.§. idē iulianus. ⁊ ibi videas. ¶ Nūc venio ad aliaꝫ glo. ma. ⁊ op. dr̄ hic ꝙ in dubijs cauſis iudices deferunt iuramētū. ꝯͣ. aut nihil eſt ꝓbatū ⁊ tūc reus abſoluit̉. vt. C. de edē. l. qui accu. aut plene eſt ꝓbatū. ⁊ tūc dꝫ ꝯdēnari. vt. jͣ. de ꝓbatio. l. ꝗnquaginta. ⁊.l. in exceptionibus. So. eſt tertius caſus in quo eſt ſemiplene ꝓbatū. ⁊ tūc defert̉ iuramētū vt hic. In ꝯͣrio aūt ſecus. nā in ꝯͣrio erat defectꝰ obſcuritatis. ⁊ hic erat defectus numeri teſtiū. ¶ Item op. ꝙ iuramētū deferat̉ ēt ſi nō ſit ſemiplene probatuꝫ. vt .C. vn̄ vi. l. ſiꝗs in tātā. So. ibi ſpāle in odiū violēti. Item ibi liꝗde ꝯſtabat. ſed nō de rebus ablatis. ⁊ dic de hoc vt jͣ. ti. i. l. in actiōibus.§. plane. ¶ Mō venio ad qōnes ⁊ pͥmo quero an ſit reperire ſemiplenam ꝓbationeꝫ. Scd̓o quid ſit ſemiplena probatio. Tertio qui faciunt ſemiplenam probationē Quarto quis ſit effectus. ⁊ ſic me expe diā. Quo ad primū videt̉ ꝙ non inueniat̉ ſemiplena pro batio. qꝛ probatio eſt arguta demōſtratio que eſt ꝑ duos teſtes ad minus. ⁊ eſt ꝗd indiuiſibile. ergo nō inuenit̉ ꝓbatio diuidua vel ſemiplena. quia indiuiſibili forma pro bationis cōſiſtere videt̉ ⁊ de forma ꝓbationis per voceꝫ viuā videt̉ eſſe numerus duorū teſtium vt exͣ de teſti. c. in omni. ⁊ hoc videmus in his que hn̄t certā formaꝫ ex numero. vt de le. ij. l. peculium.§. quadrige. ⁊. C. de teſta. l. ſi vnus. hoc ēt videmus ī teſtibus ſingularibus qd̓ nullus eoꝝ ꝓbat quoquo modo niſi in vnū rei finē cōſentiāt. vt extra de ſucceſſio. ab inteſta. c. cuꝫ dilectus. ⁊. C. de pe. l. q ſnīam. Item hoc nomē.ſ. ſemiplena ꝓbatio non videtur reperiri in aliquo tex. Sed ꝯͣriū dicunt glo. ⁊ cōmuniter oēs ꝙ reperit̉ ſemiplena ꝓbatio. nā ſi duo faciunt plenaꝫ. ergo vnus ſemiplenā ẜm gl. locus eſt a ꝓportione nume ri ẜm Odoſ. qꝛ ſi vnus teſtis dꝫ aliꝗd oꝑari in his in qui bus certus numerus teſtiū non exigitur ad ſolēnitateꝫ fa cti. ſed ad ſemiplenā probationē. Et vt hoc melius intelligatur ſciendū eſt ꝙ aliud eſt ſuggeſtio. ⁊ aliud indiciū. ⁊ aliud ſemiplena ꝓbatio. aliud plena probatio. aliud fa ma. Suggeſtio eſt qn̄ partes narrāt aliꝗd iudici iudiciario ritu. vt. C. ſi per vim vel alio mō. l. fi. qua ſuggeſtione iudex mouēdus eſt ad inꝗrendū nō ad credendū. vt. C. d̓ prohi. ſequeſtra. l. i. Itē eſt ſuggeſtio qn̄ teſtes ante indicium motū informant iudiceꝫ de veritate criminis vel de fama que ſuggeſtio valet ad inquirendū nō ad ſnīam niſi denuo ſint recepti in forma iudicij. qꝛ preambula recep tio fit ad iudicē ſimpliciter inſtruenduꝫ nō ad probādū. qꝛ non pōt incipere iudiciū a probationibus que in medio cauſe fieri debēt. ⁊ hoc vult dicere Inno. ꝙ fine iudi ciario ordine ⁊ ſine teſtibus.ſ. rite receptis pōt quis certiorari de fama de ſpō. c. olim in tua. Itē eſt ſuggeſtio ad inſtructionē nō ad legitimā ꝓbationē. qn̄ oīno inhabiles ⁊ indigni deponūt de penis. l. qui vltimo. C. de accuſa. l. fi. Indicium eſt qualis qualis ꝓbatio. non tn̄ eſt ſemiple na ꝓbatio. ſed minus eſt indiciū qͣꝫ ſemiplena probatio. Eſt enim potius cōiectura qͣꝫ probatio. vt no. jͣ. de proba tio. l. cū probatio prioris fuge. ⁊ facit indicium vnus teſtis nō integer hō deponēs directe ſuper facto principali vt ibi. ⁊ hoc in cā ciuili. ſed in criminali non facit vnꝰ teſtis indiciū niſi ſit integer hō. arjͣ. de qōnibus. l. maritus. Item faciūt indiciū duo teſtes deponentes ſuper īdicio ⁊ nō ſuꝑ facto principali. vt no. Inno. exͣ de ſimo. c. ſicut. facit qd̓ no. in. l. vl. C. fami. her. ⁊. C. de queſtio. l. milites. §. oportet. de excu. tu. l. ij.§. etas. ⁊ per glo. ⁊ Dy. Semi plena ꝓbatio eſt ꝓbatio per vnum teſtē vbi nō requiritur certus numerus per quē iudex mouet̉ nō ad iudicādum ex ea ſed ad deferendum iuramentuꝫ. loquor in cauſis ci uilibus. vt hic ⁊. C. eo. l. in bonefidei. ⁊ in aucͣ. de ꝯſue. re cti feudi.§. ſacr̄m. coll̓. x. Si aūt minus ſit ꝓbatū qͣꝫ ſemiplene nō hꝫ locū delatio iuramenti. Plena ꝓbatio ē qua lex cēſet hr̄e pro veritate ⁊ dicit̉ plena qꝛ adiectione non indiget plenitudo. eſt ergo plena ꝓbatio ſolēnis ⁊ certa ex legitimo numero teſtiū cui lex ſtari iubet. Ego loquor de ꝓbatione viue vocis. per vocem etiā mortuā ſit interdū ſemiplens

6 4 De iureiurando. dum ſemiplena ꝓbatio. ⁊ interdum plena. vt. jͣ. dicā. Faa maª v̓o nō eſt ꝓbatio facti ſed opinionis ⁊ dicti gentium tn̄ ex ea iudex multū mouet̉ ad fauendū ei pro quo fama laborat. qꝛ fama quā multi ppl̓i famant al̓s fauent nō eſt ex toto mendax. vt ait Ariſtotelesᵇ. ⁊ interduꝫ fama ſup plet ꝓbationis defectuꝫ. nam ſi vnus teſtis integer vnus hō deponit de veritate ⁊ fama per alios teſtes ꝓbata co oꝑat̉ in ciuili cauſa. vt. jͣ. de teſti. l. iij.§. idem̄ diuus. niſi fama habuit origineꝫ ab ipſa parte. vt. jͣ. de adul. l. miles.§. pe. Eſt ergo ſemiplena ꝓbatio actus legitimus per queꝫ iudici ſit ſemiplena fides de veritate facti de quo querit̉. Que faciunt ſemiplenaꝫ ꝓbationē videamus. Et primo c quero an priuata ſcriptura faciat ꝓbationē ſemiplenāᵉ. ſe cūdo an cōparatio litteraꝝ. tertio an fuga. quarto an vnꝰ teſtis. ⁊ glo. in oībus dicit ꝙ ſic. ꝗd de priuata ſcriptura. Ego dico de prima. an priuata ſcriptura deficit quo ad obl̓onem ⁊ per eam tūc inanis ſit ꝓbatio. ⁊ non dicit̉ pro batio. qꝛ magis deficit cauſa eē qͣꝫ ꝓbatio eē. ar. jͣ. de fal. l. ſiquis obrepſerit. ⁊. ff. de pen. l. ſiꝗs.§. teſtiuꝫ. aut priuata ſcriptura cōtinet eēntialia obl̓onis. qꝛ cōtinet cauſam qn̄ tēdit ad obligandū vel eſt facta in iudicio vel ad liberan dum vbi non reꝗrit̉ cauſa. vt no. Cy. in. l. cōparatiōes.§. iij. ⁊ ſic non eſt pactum forme cōtractus ſed deficit quan tum ad ꝓbationem. ⁊ tunc aut laborat alio morbo. puta qꝛ non cōtinet diem vbi dies eſt de neceſſitate ꝓbatiōis. ⁊ non ꝓbat. vt. C. qui potio. in pigno. habe. l. ſcripturas. aut non laborat alio morbo niſi qꝛ eſt pͥuata ſcriptura facta ꝑtibus mādātibus. ⁊ eſt manu tertie ꝑſone. ⁊ ſiquidē ꝑtes hoc cōfitent̉ facit plenam ꝓbationem. vt. C. de eden. l. ſiꝗs ex argentarijs.§. ꝑtinere. ⁊. l. quedam.§. nūmularios. Si diffitet̉ reus tūc ex qualitate ꝑſone ſcribentiū p̄ſumendū eſt. ar. dicte. l. ex argētarijs.§. i. ⁊ de tuto. ⁊ ratio. diſtrah. l. i.§. officio. Si eſt propria manu creditoris nullam facit fidem nec pro eo nec pro eius ſucceſſore etiam ſi ſuccedat ei fiſcus vel eccleſia. vt. C. de cōue. fiſ. debito. l. īter cartulas li. x. niſi ſit facta ex neceſſitate officij qd̓ quis gerit ⁊ iuuet̉ adminiculo iuramenti. vt. ff. de admi. tuto. l. lutius.§. tutelas. ⁊ no. exͣ de accuſa. c. qualiter in modid cis. Si v̓o eſt ꝓpria manu debitorisᵇ. ⁊ hoc conſtat facit plenam fidem. vt. ff. de conſti. pecu. l. ꝗdam. ⁊. ff. depoſi. l. publia in fi. idem ſi manu ſui inſtitoris vel adminiſtratoris. vt. jͣ. de īſtito. l. fin. Si aūt hoc negat̉ tunc aut priuata ſcriptura iuuat̉ cōparatione litteraꝝ ⁊ facit ſemiplenam ꝓbationem. qꝛ ad hoc vt faceret plenā reꝗreret̉ ſubſcriptio notariorum ⁊ certa trium teſtium dicta. vt. l. ſcriptu ras. Si aūt aliquo adminiculo ꝓbatorio non iuuatur nō facit fidem. vt. C. de ꝓbatio. l. inſtrumenta.§. rationes. ⁊ de ſcripturis vſurarioꝝ dic vt in. c. i. de vſur. in cle. quo ad ſcd̓m. an comparatio litteraꝝ faciat ſemiplenaꝫ probatio nem dico ꝙ priuata ſcriptura recipit adminiculum probationis ⁊ ex cōparatōe tm̄ ſit ſemiplena fides niſi eēt tri no teſte notata. qd̓ tūc dic vt in caſu ſequenti. naꝫ hoc ius eſt no. ꝙ ſcriptura publice facta eſt. Si vero ſcriptura pu blice perſone recipit hoc adminiculum adhuc ſola comparatio non facit plenam fideꝫ. vel dic ꝙ iudex de hoc de cernere ⁊ arbitrari debet ẜm azo. vt no. Cy. in. l. comparatiōes. in tertia qōne. ⁊ hoc videt̉ eꝗus. priuata aūt ſcriptura vel apodiſſa vel lr̄a trāſmiſſa vel codex priuatarum rōnū nō iuuat̉ ſola comparatione quo ad plenam fidem nec pōt iudex eā hr̄e pro plena ꝓbatione. ſed debet defer re iuramentum ex inopia ꝓbationū. vt in gl. Cōparatio reꝗrit duo extrema.ſ. ſcripturā ex qua ſit. ⁊ ſcripturaꝫ ad quā ſit cōparatio.i. que debet reciꝑe robur ex cōparatione. ⁊ ſi dubitata ſcriptura ad dubitatā ꝯferat̉ nulla cōꝑa ratio eſt. quia claudicat ex vtroqꝫ latere. ⁊ ſicut vbi d̓ficit exēplar deficit exēplādum. vt. ff. de ꝯdi. ⁊ de. l. in teſtamē to. ita cū deficit ſcriptura ex qua deficit etiaꝫ ſcriptura ad quam. Eſt aūt triplex ſcriptura ex qua ſit comparatio.ſ. publica forenſis ⁊ priuata trino teſte ſubſcripta. vt ī. l. cō paratiōes. ⁊ hoc iure. C. ſed iure auctēticoꝝ ſit cōparatio ex duabus alijs ſcripturis.ſ. ex priuata quā pro ꝑte ꝓdu a ¶ Fa cis ſit cōparatio ꝯͣ te. qꝛ eoipſo ꝙ ꝓduxiſti diceris cōfeſ āt ſit fa a̓e r̄mi ſus eā eē verā. Itē ſcriptura archiui publici de fide īſtru. iicin. c. aucͣ. ad hoc. qꝛ habet̉ pro legitima ⁊ auctētica ſcriptura. i. coi. c. Certe ergo ſi ſunt ſcripture ex ꝗbꝰ ſit cōparatio non ſunt di. dediffinite a iure. vn̄ ad oēm ſcripturā pōt fieri comparatio ēt ad priuatā nō ſubſcriptā non tn̄ facit plenaꝫ fidē tunc. ADD bT3 Quid aūt ſi deficit cōparatio rōne ſolēnitatis ipſius com ſes. vic paratiōis nō dico ſcripture. dico ꝙ non legitime nec rite phi. in facta cōparatio nullum p̄ſtat adminiculū. qꝛ eſt. defectus ꝗ naͣlit maͣe ſeu forme ar. ff. de re iudi. l. ſi cū nulla. Quid autē de ⁊ ſubt ſed nu inſtr̄o publico quod caret inditione. an faciat ſemiplenā cͥ tam probationem. dic ꝙ nō qꝛ p̄ſumit̉ falſum quātum ad fi vel ſen dem non faciendā vt in aucͣ. de tabel. in fi. ⁊. C. de teſt. l. iu proba bemus in fi. cum ſi. Quid de inſtr̄o examinato ſine aucto ⁊ ꝗbi bus vi ritate iudicis. dic vt no. C. de fide īſtr. l. ſicut. ⁊. jͣ. de fide in exan. l ſtru. l. fi. ¶ Quō ad tertiū an ꝑ fugā fiat ꝓbatio ⁊ videt̉ col. v̓. j ꝙ nō vt. l. diuus de cuſto. reo. ⁊ in aucͣ. de exhi. re.§. ſi v̓o cū. ij. etiā quedā. In ꝯͣrium videt̉ de ſuſpe. tu. l. impuberibus. car. li. vt. ff. de cuſto. re. l. in eos in fi. So. aut fuga allegat̉ ꝑ mo dum delicti fuge. aut incidenter per modū probationis. c S na. que Primo caſu ꝓbatio fuge eſt plena ⁊ directa probatio vt tionen jͣ. de ꝓba. l. cū ꝓbatio. ⁊. ff. de edi. edic. l. quero in fi. ⁊ iſta ſcripti fuga ſufficit ad remouenduꝫ quē ab officio rōne culpe. vt ta. vid jͣ. de ſuſpe. tu. l. impuberibꝰ. ⁊. C. de ꝓcur. l. eum qui res. xan. ſi ij. col. Scd̓o caſu aūt eſt fuga de carcere ⁊ habet̉ pro plena pro te. ⁊ v batione. vt. jͣ. l. in eos. Et an intelligat̉ fugere de carcere il in cō. le qui recedit de palatio cōtra p̄ceptū iudicis. dic ꝙ non prin. ex quo nō erat incluſus. vt nō in. l. ſuccurrit̉ cum. l. ſe. sͣ. ex ca. in. ꝗbus cau. maio. ẜm Guil. de cu. Aut eſt ſimplex fuga. ⁊ in. li. q. tūc aut eſt fuga officialis. aut priuate perſone. ſi officialis 4 C dic vt. C. d̓ aſſeſſo. l. ſi poſt. Si priuate ꝑſone certe lꝫ quis ris. ac latitet nō tn̄ intelligit̉ ſemiplene ꝯuictꝰ tn̄ ſuſpitio orta ē alex. d ꝯͣ eum. vt dicto.§. ſi v̓o. vn̄ non eſt verum ꝙ fuga faciat ſe cōſil. miplenā probationē debiti vel delicti ſed bene facit ſemi in. ij. p plenam ꝓbationē ꝙ non ſit ſoluendo ⁊ reddit̉ ſuſpectus quo ad ſolutionem ⁊ capi pōt de facto. vt in. l. fi. C. de ferijs. ⁊. jͣ. de pigno. l. queſitū. Infragrāti etiā crimine ma lefactor a quolibet pōt capi ne fugiat vt. ff. de fur. l. ſiquis in ſeruitute. ⁊ no. Inno. de ſen. excō. vt fame. ⁊ ꝗdā ſunt qui ſemꝑ delinquunt ⁊ ideo ſemꝑ capi pn̄t vt heretici ⁊ mathematici vt. C. de malefi. ⁊ mathema. l. fi. nulli tn̄ licet eos occidere niſi iudici vt ibi patet. Quid aūt ſi ſtatutum dicit ꝙ bāniti qui nō cōparent infra terminū bāni hēant̉ pro cōfeſſis. an valeat ſtatutū. dic ꝙ ſic vt dicto.§. ſi v̓o. ⁊ vide qd̓ no. Dy. in. l. diuus de cuſto. reo. ⁊ in ſpe. de acc. .§. ſequit̉ in pͥn. ⁊ facit in auc̄. de pace tenē. ⁊ eius viola. l. i.§. ſiꝗs hoīem coll̓. x. Quid aūt ſi accuſatio eſt male formata nunꝗd habeat̉ pro cōfeſſo. ⁊ dico ꝙ non ar. sͣ. e. l. ſi pr̄onus. facit qd̓ no. C. de iura. calum. l. ij.§. ſinaūt in v̓bo rei qualitas. nā lꝫ ineptitudo libelli non impediat veram ꝯfeſſionem ar. de reſti. ſpo. c. piſanis. tn̄ impedit fictā confeſſionē ⁊ legalē diſpoſitionē. facit qd̓ no. jͣ. iudi. ſol. l. vir bonus. vnde etiam poſt lapſum terminū banni pōt oppo ni exceptio ineptitudinis libelli. qꝛ reddit iudiciuꝫ retro nullum qd̓ no. Quid aūt ſi accuſatio eſt rite formata ⁊ cō cludit iudici ⁊ ꝑti inſpecta ſua forma tn̄ accuſator potuit impune offendi an hec exceptio pōt opponi poſt termi num bāni. ⁊ credo ꝙ ſic ſi eſt liquida ⁊ notoria exceptio. ADI ⁊ lꝫ non poſſit excipi tn̄ iudex ex officio ſuo pōt abſolue e¶ 3 na. ſere nec debet licitum factum punire. nā in criminali etiam nis ſe inuito reo iudex pōt aſſumere nālem defenſioneꝫ ⁊ ratio ſpēs nem ipſius. vt. ff. de queſtio. l. i.§. ſiꝗs vltro. ⁊ adde quod ⁊ q̄ ſi no. Bar. in. l. pe.§. ad crimen. ff. de publi. iudi. ⁊ in. l. ſer lafra. uum quoqꝫ.§. publice. ff. de ꝓcurato. ¶ Quo ad quartū 101. 1 gl. ībi an vnus teſtis faciat ſemiplenam ꝓbationē ſic dico. nam ne cū aut loꝗmur in criminali ⁊ non facit ſemiplenamᵉ ꝓbatio car. li. nem ſed indicium. vt. C. ad. l. iul. maie. l. ſiquis ẜm doc. ⁊ col. aideo nō defert̉ iuramentum in criminali. Sed gl. ibi dicit i ea. xviij. ꝙ facit ſemiplenam ꝓbationeꝫ. Aut in ciuili ⁊ tūc refert. ea. gl de r̄miſſiue fe li. in. c. qͣꝫto in i. col. circa me di. de p̄ſump. ADDITIO. b ¶ Ariſtote les. vide eūdē phi. in ethicis ꝗ naͣliter loꝗt̉ ⁊ ſubtiliſſime ſed nunꝗd ip ſa fama plena vel ſemiplenā proba. faciat. ⁊ ꝗbus caſibus vide lanfran. hic. xiij. col. v̓. iiij. ſpēs cū. ij. ſequen. c ¶ Semiple nā. quā āt ꝓba tionem faciat ſcriptura pͥua ta. vide. d. alexan in cō. xc. ī ij. col. in. iij. ꝑ te. ⁊ vide are. in cō. xliiij. in prin. ⁊ pau. d̓ ca. in cōſi. liiij. in. ij. col. i. ꝑte. d ¶ Debitoris. adde do. alex. de. imo. ī cōſil. clxxviij. in. ii. parte.

De iure lurando. aut deficit forma ⁊ ꝓbatio ⁊ tūc nil cum effectu ꝓbat. vt C. de teſtibus. l. ſi vnus. aut deficit probatio ⁊ non ius ⁊ tūc refert. aut iſte teſtis non eſt integer hō puta infamis infamia facti ⁊ facit indiciū nō ſemiplenam probatiōem nec defert̉ iuramentū. vt. jͣ. de ꝓbatio. l. cū ꝓbatio. Sed ſi eēt ꝓrſus inhabilis vel prohibitus qui pro nullo habet̉. tunc non facit indicium. vt. jͣ. de queſtio. l. maritus. aut eſt integer hō ⁊ tunc aut eſt teſtis ⁊ arbitrator diffinitor vel ꝯmiſſarius ⁊ ſtat̉ ei. vt. ff. de dote p̄le. l. theopōpus. qꝛ ita voluit ibi teſtator. aut eſt merus teſtis. ⁊ regulariter facit ſemiplenam ꝓbationē. fallit in caſu vbi facit plenam ꝓ bationem vt interp̄tis. qꝛ non reꝑiebātur plures. vt. ff. de verbo. ſig. l. i.§. vltimo. ⁊ vbicūqꝫ dixi ꝙ vnus teſtis facit ſemiplenam ꝓbationem vel indicium eſt intelligenduꝫ ſi deponit in facto principali. vt no. in. l. fi. C. fa. her. Sꝫ ꝗs eſt effectus iſtius ſemiplene ꝓbationis dico in ciuili cauſa pͥncipalis eſt eius effectꝰ delatio iuramēti in defectuꝫ ꝓ bationis ſi petat̉. tn̄ ꝗdam eſt caſus in ꝗbus non hēt locū delatio fienda actori vt ſi cauſa ſit famoſa vel dolus oppo nat̉. vt no. sͣ. de mino. l. iij.§. i. Sed reo poſſet deferri quia actori non ſit iniuria cū non probauerit niſi ſemiplene. ⁊ ita intelligat̉ iſta glo. ad fineꝫ. ita ſi cauſa ſit nimis atrox ⁊ ardua ar. C. de teſti. l. teſtium. ⁊. C. ſi cer. pe. l. fi. Item nō defert̉ ex vno teſte nō integro. vel cuius probatio ſit eliſa per aliquam p̄ſumptionem. vt. C. qui ⁊ aduer. quos. l. i. ⁊ ibi no. Item nō defert̉ ei ꝗ veriſimiliter ignorat veritatem ar. l. marcellus. ff. re. amo. nec ſufficit ſi aſſerat ſe ſcire per famā. C. eo. l. in bonefidei. Quid ergo ſi iudex minus circūſpecte deferat. dic ꝙ pōt appellari. vt no. Innoc. qd̓ me. cau. c. ſuꝑ eo. Sed cui debet iudex deferre. rn̄deo videt̉ ꝙ reo vt hic exͣ eo. c. fi. Sed videt̉ cōtra ꝙ ei ꝗ ſemiplene ꝓbauit. vt in auc̄. de ꝯſue. rec. feudi.§. ſacramētum. So. iudicis eſt arbitriū ẜm omnes. Sed ꝗd ſi iudex non vult deferre an pōt appellari. rn̄det̉ ꝙ nō ex quo eius eſt arbitriū. vt no. ſpe. in ſil̓i de offi. iud.§. impedit. verſi. ꝗd ſi iudex. ⁊ dico ꝙ pōt appellari argu. in aucͣ. de queſtore.§. ſuper. ⁊ hoc verū anteqͣꝫ ſit cōcluſum in cauſa. ſed poſtea non pōt appellari. qꝛ pars non pōt petere lꝫ iudex poſſit ſupplere. ⁊ adde qd̓ dixi in. l. i. sͣ. eo. Eſt ⁊ alius effectꝰ ſe miplene ꝓbationis. qꝛ ille qui ſemiplene probauit videt̉ habuiſſe iuſtam cauſam litigādi ⁊ excuſat̉ ab expēſis ẜm quoſdam canoniſtas vt tangūt Inn. ⁊ hoſti. ex de dolo ⁊ cōtu. c. ꝓut qd̓ nō credo verū. qꝛ actor qui non hēbat niſi vnum teſtē temere facit ad iudiciuꝫ prouocando. qꝛ ſcire debebat hoc ſibi non ſufficere ⁊ ideo temere facit ad iudi ciū ꝓuocando. vt. C. de teſtibꝰ. l. iuſiurandū. niſi ex qualitate cauſe ſue ⁊ teſtis veriſimiliter debuerat ꝯiecturari ꝙ iudex ſibi deferret iuramētum. ⁊ ſicut arbitrium eſt iudicis deferre cui vult ita ſi defert reo pōt parcere actori in ſumptibus ar. sͣ. e. l. eū qui. excuſat etiam vnus bonus teſtis a p̄ſumpta calumnia a crimine facti in facto alieno. vt no. in ſpe. de accu. in fi. qꝛ ex vno teſte naſcit̉ ꝓbabilis pre ſamptio hoīs que excuſat a dolo. nam illud qd̓ dicit̉ a bo no viro credi pōt. facit qd̓ no. C. de condi. ⁊ demō. l. titio fundus. ⁊ propterea auditus frequenter excuſat. ar. ff. de adul. l. miles.§. i. Quid aūt ſi teſtator mandat reſtitui oībus ꝓbantibus ſe debere reciꝑe. an ſufficiat probare per vnū teſtem ⁊ iuramētum. ⁊ videt̉ ꝙ nō qꝛ iſta cōditio for maliter debet impleri. ar. ff. de ver. ob. l. qui rome.§. auge rius. ⁊ pro hoc facit. sͣ. e. l. eū qui in prin. vbi eſt differentia inter ꝓbationē ⁊ iuramentū. Credo ꝙ ſufficiat ꝓbare per vnum teſtem ⁊ iuramētum delatū a iudice qꝛ habet̉ pro plena ꝓbatione. vt in. l. nr̄a. Si aūt nil ꝓbaret nil deberet cōſeꝗ. qꝛ deficit ꝯditio ex quo non ꝓbat arg. ff. de li be. lega. l. legaui. ⁊. l. aurelius.§. vlti. Quid aūt ſi ſtatutuꝫ dicit ꝙ contra magnatem ſufficiāt in homicidio teſtes de fama. magnas v̓o pro ſe ꝓbat indicia an habet locuꝫ ſtatutum. ⁊ dico ꝙ nō. qꝛ fama eſt eliſa per indicia. nam vna p̄ſumptio tollit aliam. vt no. ff. de in integ. reſti. l. diuus. ⁊ facit quod no. in. l. i. C. qui ⁊ aduer. quos. Quid auteꝫ ſi non probat indiciū ſed ꝯͣriam famam videt̉ inſpici fama que nocet. qꝛ pͥuilegiata ⁊ magis potēs. Item qꝛ vtraqꝫ fama pōt ſimul eē vera. vn̄ vna non tollit aliaꝫ. facit quod no. Inno. de accuſatio. c. qualiter. ⁊. c. cū oportet. Sed ꝯͣ rium dico. nam exquo pariter probat̉ fama. non ꝯſtat de fama. sͣ. eo. l. duobus.§. fi. ⁊ ideo non eſt priuilegiata eliſa ⁊ abſorta per cōtrariam ꝓbationem. ar. ff. de te. mili. l. diuus. Et ſi dicatur ꝙ fama non recipit ꝯͣrium falſum ē. qꝛ eodem loco ⁊ tꝑe non pn̄t due fame ꝯͣrie eſſe valide ⁊ ve re. ⁊ maxime qꝛ fama debet ꝑſeuerare. nam ſi non ꝑſeuerat non dicit̉ fama ſed rumor. vt. C. de here. inſti. pacume uius. ſed nunꝗd fama excuſat a dolo. rn̄deo non ſi habuit ortum ab excuſante ſe colore queſito vt. ff. de adul. l. mi les.§. pe. Si aūt aliunde. aut in facto ꝓprio ⁊ non excuſat vt. ff. ad velleia. l. quanqͣꝫ. Aut in alieno ⁊ excuſat. vt. d.§. pe. Sed nunquid ex ſola fama defert̉ iuramentum in defectum ꝓbationis. ⁊ dic ꝙ non qꝛ fama per ſe non facit ſemiplenam probationē. nuda enim fama non eſt ſpēs ꝓbationis. vt no. jͣ. de teſtibus. l. iij.§. idem̄ diuu5. ¶ Quid aūt ſi actor hꝫ vnum teſteꝫ de veritate ⁊ duos de fama. re us vnū de veritate tm̄. an actor dicat̉ ꝓbaſſe vel ſaltē mere tur iuramentū ſibi dari ad corroborandā ꝓbationē. vide tur ꝙ non. qꝛ remanet nuda fama. In hoc enim ſolo excedit actor reū quod verū credo ſi teſtes deponāt ꝯͣria ſu per eodē. Si aūt actor ꝓbat modo p̄dicto cōtractū. reus ſolutionē tūc non tollit̉ ꝓbatio actoris per probationem rei qꝛ non eſt ſuꝑ eadem. ſed tanqͣꝫ ſuꝑ ſemiplena ꝓbatio ne rei videt̉ ꝙ iudex poſſit reo vel actori vt ſibi videt̉ de ferre ſacramentū per iſtā legem. ⁊ qd̓ no. Cy. in. l. bonefi dei. C. de iureiur. ¶ Quid aūt ſi reus ꝓbauit per vnū teſtē p̄ſcriptionem an deferat̉ ei iuramentū. Credo ꝙ nonqꝛ exceptio p̄ſcriptionis eſt odioſa. ⁊ in odioſis iudex nō debet ſupplere nec fauere. Iteꝫ vbi onus ꝓbādi imponūt alicui in penā. vt. jͣ. de ꝓbatio. l. cum d̓ indebito. vel vbi ſe aſtrinxit ad probandū vel vbi ꝓbatio reꝗrit̉ non videtur ſupplendus defectus per iuramentū. Itē vbi reꝗrit̉ ꝓbe tio per ſcripturā. vt. C. de nō nu. pe. l. general̓r. ¶ Quid ſi teſtis pͥmo dixit vera eē. ſcd̓o ſe credere. an ex eo defeti iuramētū. Attēde an hoc dixit facti ignorātia an calūnia examinatoris. ⁊ vide qd̓ no. exͣ de accu. inꝗſitiōis ī nouel la. ¶ Quid aūt de duobꝰ teſtibus īfamibꝰ infamia facti an faciūt ſaltim ſemiplenam ꝓbationeꝫ. dico ꝙ ſic lꝫ non plenā qꝛ infamia fidem attenuat vt no. C. de ſum. tri. ⁊ fi. de catho. l. i. ¶ Quid aūt ſi dictū teſtis infamis iuuat̉ fe ma cōcordāte inter bonos ⁊ graues credo ꝙ ſaltim ſit ſe miplene probatū oꝑe tali ar. de eden. ſiꝗs ex ar.§. i. Sed nunꝗd ſint aliꝗ caſus in ꝗbꝰ credat̉ iuramēto ſine aliqua ꝓbatione dicā. jͣ. ti. i. l. in actionibus.§. i. Ibi vide an igno rātia ꝓbet̉ per iuramentū no. per archi. lxxxij. di. pro poſ ſeſſore. ⁊ de excep. c. paſtoralis. niſi ſit p̄ſumptio cōtra iuramentū al̓s cōtra iurātē. vt no. in. l. i. de receptatoribꝰ. ⁊ in. c. i. de poſtu. p̄lato. An aūt bona fides ꝓbet̉ per iuramentū no. inſti. de actio.§. alie. Et an animus probet̉ per iuramentū no. in. l. pro herede.§. ij. de acꝗ. heredi. per Ia co. adde etiam qd̓ habes. jͣ. de conſti. pe. l. qui in iure. Ex lec. anti. ¶ Snīa lata p̄textu iuramēti delati in defectū ꝓbationis retractat̉ repertis poſtea in ꝯͣriū inſtr̄is. ſed ſnīa lata p̄textu iuramēti non delati in defectū ꝓbatio nis ſed ex ꝑtium ꝯuentione retractari eo modo non pot. b. d. ⁊ iſte caſus ꝓcedit ẜm veraꝫ lecturam que habet ꝙ hic erat iuratum ⁊ ſententiatum. Alia lec. eſt ꝙ hic erat iuratū non ſententiatū. al̓s ꝙ ſententiatū non iuratū ſed iurandū. qꝛ ſnīa erat lata ſub cōditione iuramēti. vt. C. de rebus credi. gn̄al̓r. ⁊. C. de ſentē. cū iudex. ſed poſtea ē ip ſa veritas. loquit̉ ergo hec lex in ſnīa lata ex ſemiplena ꝓ batione ſuppleta per iuramentum delatuꝫ ſola iudicis au ctoritate qd̓ vocat̉ neceſſarium. ⁊ hoc vſqꝫ ibi. ꝙ ſi alias. Sed ibi poſtea loquit̉ de iuramēto iudiciali ⁊ volūtario que qualia ſint no. sͣ. e. l. i. ⁊ hec diſtinctio ſpecieꝝ iuramē ti patet. sͣ. e. in rubrica. loquit̉ etiā hec lex ſiue ſnīa ſit lata pro actore

De iureiurando. pro actore ſiue pro reo ẜm Guil. Item loꝗtur in iuramē to p̄ſtito ex delatio. non ex relatio. qꝛ eſt ibi cōſenſus par tiū. ⁊ iō ceſſat remediū huius legis. ar. ver. ꝙ ſi. alias ẜꝫ Guil. ¶ No. primo ꝙ eſt triplex iuramētū. neceſſarium iudiciale ⁊ voluntariū. de primo loꝗtur vſqꝫ ibi. ꝙ ſi al̓s. de ſcd̓o ⁊ tertio loꝗt̉ ille ver. ꝙ ſi al̓s. ¶ Scd̓o no. ꝙ iuramentū neceſſariū non aſſimilatur tranſactioni ſed iudi ciale ⁊ volūtarium. ſic facit. l. sͣ. eo. ¶ Tertio no. ꝙ ſentē tia retractat̉ pretextu inſtrumenti de nouo reperti. qd̓ eſt ſpāle in ſnīa lata vigore iuramēti delati ꝑꝑ inopiam ꝓbationū quaſi ceſſante cā ceſſat effectus qd̓ alibi non reperi tur qͣꝫ hic. Hoc tn̄ eſt intelligendū non ipſo iure qꝛ non valeret ſnīa contra ſnīam. vt. l. i. C. qn̄ prouo. non eſt ne. ⁊ no. C. de tranſac. ſi diuerſa. ſed ope reſtitutionis in integ. que poterit implorari principaliter ⁊ incidēter ẜm Guil. ſꝫ ẜꝫ Ia. principaliter tm̄ in modū libelli. Pro Guil. facit quod no. extra de reſti. in integ. ſciſcitata. Pro Ia. facit qd̓ no. sͣ. eo. nam poſtea.§. ſi minor: In hoc tn̄ ſunt con cordes ꝙ non ipſo iure ſed per reſtitutionē. qd̓ verū cre do. ⁊ ſic ꝓbo vbi nihil eſt ꝓbatū niſi falſo eget victus reſti tutione. vt de iudic. diuus. ⁊ sͣ. de iudi. ſi pertor.§. marcellus. ad treb. ſeruo inuito.§. cum pretor. jͣ. de falſis ſiꝗs obrepſerit. ergo multo fortius eſt neceſſaria reſtitutio vbi non fuit dolus. vt qꝛ iurās putabat ſe uerum iurare. vt. jͣ. d̓ reg. iur. qui in alterius. ad hoc facit qd̓ no. in. l. i. C. d̓ ſen. aduer. fiſ. latis. Idem ēt tꝫ Odoſ. ꝙ ſit neceſſaria reſtitutio in integrū que debebit implorari infra quadrienniuꝫ a die ſnīe ſicut eſt de natura iſtius petitionis. vt. C. de in in teg. reſti. l. fi. ¶ Quarto no. ꝙ iſta littera ponit exēpluꝫ in reo vincēte ex ſemiplena ꝓbatione qd̓ exēplū dꝫ ſic poni. qꝛ actor ꝓbauerat mutuū plene reus probauerat ſolu tionē vel pactū ſemiplene. ⁊ ideo iudex detulit reo ſacramentū in defectū ꝓbationis ꝙ ita debeat exēplificari pꝫ. qꝛ ſi reus eſſet abſolutus actore nil probāte ceſſaret hec lex. ergo hic eſt caſus directe. de qōne dic in. l. bonefidei. C. e. qd̓ deferat̉ iuramētū ſemiplene ꝓbanti lꝫ aduerſarius plene ꝓbauerit. eſt verum niſi eſſent probationes con trarie. qꝛ tūc ille vincit ꝗ melius ꝓbat. vt. l. fi. C. de edi. diui adri. tol. ¶ Quinto no. hic ꝙ recte dubitatiōis defer tur ſacramentū. qd̓ intellige qn̄ dubitatio eſt cauſata per ſemiplenā ꝓbationem non per ſolā affirmationeꝫ ⁊ nega tionē ꝑtiū. de quo loꝗtur. l. fi. C. qui ad li. procla. non lꝫ. ¶ In glo. i. nouiter reperta ibi fabricata. qꝛ per iſta inſtrumēta non venit̉ ad reſciſſionem ꝓnūciati eo ꝙ non re darguūt ſnīam de eꝗtate. Iteꝫ in talibus inſtrumētis nō ꝓcederet diſtinctio huius. l. ar. jͣ. de cōdi. ſine cā ſi fullo. ⁊ facit. sͣ. de edendo argentarius.§. cū aūt. ibi. l. i. li. x. ⁊ dic vt ibi. vbi in odiū ꝑiurantis nō dr̄ ꝑiurus niſi ꝗ eſt ī dolo. vt. sͣ. eo. qui iuraſſe. tn̄ lex noſtra hꝫ locum etiā in eo ꝗ iurauit ꝑ errorē putans ſe veꝝ iurare. qd̓ non eēt verū. ⁊ iō iſta rō non eſt ſufficiens ſed vera rō eſt. qꝛ cā redit ad non cām. ſecus aūt vbi ſentētia fundat̉ ſuꝑ alio. puta ſuꝑ plena ꝓbatione. qꝛ tunc non retractat̉ ſolū rōne ſuꝑueniētis ꝓbationis. vt in. l. ꝯͣria. ſed quid ſi ſnīa ſit lata nulla facta ꝓbatione. dic vt no. extra. de conſti. eccleſia ſancte marie. ⁊ in. l. prolatam. ⁊. ij. q. i. nos in quemqͣꝫ. ibi ẜm pileum. ¶ Ex hoc no. ꝙ inſtr̄a poſſunt ꝓduci vſqꝫ ad ſnīam ⁊ ſi p̄ceſſit iuramentū in defectū ꝓbationis non ꝓducent̉ oīa. ſed tm̄ de nouo reꝑta vt hic ẜm Bar. qui dicit ꝙ etiaꝫ cō cluſio in cā non impedit ꝓductionem inſtrumētoꝝ de no uo repertoꝝ. nec eſt tunc opus peti reſtitutionē in integ. ar. extra de excep. paſtoralis ẜm eum. ſed tu dic ꝙ anteqͣꝫ concludat̉ in cā poſſint produci quelibet inſtrumenta. vt extra de fi. inſtrumen. cū dilectus. ⁊ no. sͣ. de rei vendica. officiū. etiam ſi precedat iuramentū. vt in ti.i. videamus .§. item videndū. ⁊. l. fi. ſed poſt concluſionem in cā opor tet ꝙ petat̉ reſtitutio in integrū. qꝛ videt̉ renūciatum pro ductioni. vt extra de reſti. in integrum coram felicis. facit qd̓ no. Inno. de cā poſſeſ. paſtoralis. ibi adhuc iuratū. Ex hoc patet ꝙ iudex non debet pati iurare vbi videt ꝙ ꝑiu raretur. ¶ Item no. vbi vni parti reſeruatur poſt ſenten tiaꝫ probatio reſeruat̉ alteri ꝑti ẜm Bar. Ad hoc facit. l. petēde in rōne ſui. ſed iſtud no. eſt falſum. qꝛ ẜm hoc poſ ſent ꝓduci inſtr̄a tam de nouo reꝑta qͣꝫ quelibet alia. qd̓ ē falſum. in fi. glo. Item eſt argu. ad qōnem. pone fuit dela ta dilatio ad probandum parti pars fecit citare duos teſtes ꝗ non venerūt fuerūt pignorati ⁊ mulctati. ⁊ ſic trā ſiuit tēpus dilationis. modo pars petit nouā dilationem dari propter impedimētū in prima. videt̉ enim ꝙ nō debeat iterū dari niſi ſolum ad illos duos teſtes in ꝗbus fuit impedimentū ⁊ ꝙ alij non poterūt produci ar. eius qd̓ hic dicit̉ quibus ſolis ⁊c. ẜm Iaco. bu. quod eſt no. Iteꝫ ſi minor vel eccleſia reſtituit̉ eo ꝙ dicit ſe non produxiſſe quoddā inſtrumētū reſtitutꝭ. al̓. ꝓbatꝭ. preterea illud inſtrumentū non poterit inducere. ar. huius. l. ⁊ no. bene. ¶ In glo.ſ. inopia ꝓbationū. Iſta gl. declarat. qn̄ ſit deferendū ſacramentū in defectū ꝓbationis in qua cauſa ⁊ cui quo aūt tꝑe non declarat. ſed credo ꝙ vſqꝫ ad cōclu 7 a ſionem in cauſaº ibi. l. defert. ¶ Nota ꝙ qn̄ lex defert iu pu ramentū realiter non defert lex ſed iudex. vt. jͣ. titu.i. videa de mus.§. deferre. vel dic ꝙ lex. defert cū miniſterio tn̄ iudi liij. cis. ⁊ ita intellige glo. ibi. domeſticum debitoris. Franc. ⁊ ī ibi. C. de ꝓbatio. inſtr̄a. qd̓ dic vt ibi. ⁊ eo ti. rationes. ⁊ sͣ. 111 ꝑte de edendo quedam.§. nūmularios. ⁊ facit. jͣ. depoſiti pu qn̄ blia. in fi. ibi. ⁊.§. ſeq. quod dic. vt. C. de fide inſtru. cōpa rii ritiones. vbi el. per fugā. dic vt in auc. de exhib. re.§. ſi ve deſ ple ro. ⁊ plene per Cy. in. l. i. C. de raptu virgi. ⁊ adde quod ma no. jͣ. de ꝓbatio. cum ꝓbatio. ⁊ quod no. in Spec. de pro inba.§. ſequit̉ videre in prin. ibi nō oēs.§. fi. ⁊ eo. ti. l. iij.§. ſi vl. ad diem. ibi vel per vnum teſtem. nec ob. ꝙ probatio eſt te. in ſ abrupta rei demonſtratio. ⁊ ſic videt̉ ꝗd indiuiſibile. ꝗa co iſta diffinitio eſt diffinitio plene probationis. ſed ſemiple inna ꝓbatio eſt ſpecies per ſe. vt no. jͣ. de teſti. l. iij.§. eius. in vl. glo. ſunt enim. vel licet diceremus ꝙ eſſet pars alteri ſpēi ⁊ ihoc eſſet dictum intellectualiter. non ꝙ plena probatiovl. iij. recipiat diuiſionem. ſed qꝛ per ſemiplenam probationeꝫ xxi iudex incipit credere ꝙ poſtea per plenam probationem in. perfecte credit ẜm Ia. adde ẜm eum ꝙ iudex qn̄qꝫ dubi ꝯſ. tat in principio cauſe ⁊ hoc eſt per affirmationeꝫ ⁊ nega 1a. tionem. vt. l. fi. qui ad li. ꝓcla. nō licet. qn̄qꝫ in medio cau Pa ſe. ⁊ hec dubitatio qn̄qꝫ appellatur ſuſpitio. qn̄qꝫ appellatur p̄ſumptio. qn̄qꝫ appellatur inditiū. quādoqꝫ appellatur ſemiplena probatio. vt no. Iac. C. de procura. l. i. in lec. ⁊ facit. sͣ. ad. l. acꝗl. l. in. l. acꝗlia. ſi deletum. probatio non dicit̉ qn̄ iudex eſt certus ex his que ſibi conſtāt vt iu dici. Item ſpecies probationis ſunt indicia ⁊ adminicula vehementia. vt extra de ſucceſ. ab inteſta. c. fi. ⁊ no. ex pͥ dictis ꝙ aut eſt plene probatū ⁊ iuramentum eſſet ſuper fluum. aut nihil probatuꝫ. ⁊ tunc eſt impoſſibile. aut eſt ſe miplene probatum. ⁊ tunc eſt neceſſarium. Adde nunꝗd vnus teſtis faciat ſemiplenam probationem in criminali. quod no. in. l. iij. C. ad. l. iul. maie. ⁊. jͣ. de queſtio. maritus. Item adde quod no. in. l. ij. C. de excu. tuto. ⁊ per Cy. C. de qōnibus de tormentis. ⁊ per eūdem. C. ad. l. iul. maie ſta. quiſꝗs. Item adde quod no. in Specu. de teſte.§. reſtat. ⁊ quaſi per totū. ⁊ de officio iudicis. ver. vi. querendū. ⁊ de actore. ver. quid ſi poſtqͣꝫ. ibi theopōpus. vbi fa cit plenam probationem ꝓpter voluntatē teſtatoris ꝗ vo luit eius v̓bo ſtari. ibi. l. ſi qn̄. hoc plene examina. vt not. Ia. bu. in. l. ij. jͣ. ti. vbi vide oīno. ¶ Extra no. quēdā tex. no. qui dicit ꝙ in dubio ſemper dꝫ deferri ſacramētū ei ꝗ ſemiplene probauit. vt in auc. de conſuetudine recti feudi .§. ſacramentum. coll̓. x. nec habemus meliorem textuꝫ in iure. ¶ Item extra no. ꝙ vbicunqꝫ lex reꝗrit perſpicuaꝫ probationē non defert̉ ſacramentum. vt no. Odof. ⁊ Cy. C. eo. in bonefidei. ⁊ facit quod no. sͣ. de minoribus. l. de niqꝫ.§. i. Idem vbicūqꝫ certus numerus teſtiū eſt de ſolē nitate. qꝛ ſacramētū defert̉ in defectū probationis. nō au tem vbi deficit ius ⁊ ꝓbatio vt in cā teſtamēti. Et vltimo conclude ꝙ qn̄ defertur iuramentum in defectū ꝓbatioBal. ſuꝑ. ij. ff. veteris. ¶ In cā. Et nunꝗd poſty lde. d. ale. in ꝯ. liij. in. iiij. colū. ⁊ in ꝯſ. cxxvij. in vlt. col. in. i. ꝑte. ⁊ qūo ⁊ qn̄ poſſit d̓fer ri iuramētū in defectuꝫ ſemi plene ꝓbationis. vide ꝑ eū in ꝯſi. lxviij. in vl. col. in. ij. ꝑte. ⁊ in ꝯſi. lix. in fi. iiij. col. cū ſeq. in. ij. ꝑte. ⁊ in ꝯſi. cxxi. in vl. col. ea. ꝑte. ⁊ in ꝯſi. xlij. in vl. col. in fi. in iij. ꝑte. ⁊ in ꝯſ. xxxij. in. i. col. in. i. parte. ⁊ in ꝯſ. xxi. in. i. co. lū. in fi. in. iiij. parte.

b ¶ Dn̄i. viaglo. xvij. q. iiij. metuentes. ⁊ ro. in deciſiōe xxxix. ꝗdā. ſed nūꝗd debeat habere termi nū ad deliberādū. vid̓ Frā. are. de quo ēt ꝑ Lo. ro. ī ſingu. ſuo ꝑti rn̄dere volenti. De iureiurando. De iureiurando. nis conſideratur res vtrum ſit parua vel magna cā. vtruꝫ ciuilis vel criminalis vel famoſa perſona. vtrum honeſta vel non. Item conſideratur an ille cui defertur veriſimili ter debeat ſcire veritatem nec ne. vt. l. marcellus.§. qui re rum. rerum amota. ⁊. jͣ. e. c. iuſiurandum ẜm Odofr. l. in bonefidei. vbi vide quod dixi ꝙ vnus teſtis facit ſemiple nā ꝓbationē. intellige qn̄ ſuper veritate deponit. ſecus ſi ſuꝑ preſumptione vel inditio. vt. l. fi. C. fa. her. Pupillus. nō po Uriſiurandi. en facere gratiaꝫ vel remiſſionē. hoc dicit. Hic agitur de pecuniario intereſſe. ſed an̄ poteſt facere pacem in iuria illata ſibi vel patri occiſo. dico ꝙ pōt cū auctoritate tutoris vel curatoris dati ad hunc actū. ⁊ hoc pro bono pacis quo ad ſimplicem abolitioneꝫ inimicitie. non tn̄ po terit apponere penas. ratio eſt primi. qꝛ pax eſt vtilis ⁊ placet deo ⁊ hominibus ⁊ paci via aperienda eſt. vt no. de infami. l. furti.§. pacti. ⁊ facit. jͣ. ma. l. creditor.§. i. rō ſecūdi eſt. qꝛ pene ſunt odioſe ⁊ nō ſunt de ſubſtantia pacis ⁊ iō pupillus non poteſt ſe obligare ad eas. facit. sͣ. de mi no. l. ſi minor.§. minores. ⁊ vide quod no. in. l. i. C. de in ī teg. reſti. mino. per Ia. ⁊ Spe. de homici. ver. illud. Sed an ciuitas poteſt facere pacem de dānis ⁊ offenſionibus priuatorum. dic vt no. Inno. de iniur. c. in noſtra. Sꝫ poū a namus ꝙ aliquis eſt accuſatus de blaſfemiaª dei. an ep̄s la pōt facere pacē. ꝗdā dicūt ꝙ ſic. qd̓ nō credo veruꝫ. C. de m qt ep̄i. ⁊ cle. l. ſiꝗs in hoc genus. ⁊. ff. qd̓ vi aut clā. l. ꝓhibee re.§. plane. Sed ponamus. ꝙ aliquis eſt accuſatus ꝙ nō ſoluit collectas nunꝗd ſindicus cōis poterit ei facere con piᵐ cordiam. ⁊ dico ꝙ non niſi habeat ſpāle mandatuꝫ. ar. jͣ. lit de verbo. ob. l. qui rome.§. calimachus. y. O miſſio Is Ui per ſalutem. modi ⁊ d̓ forme reddit actum nullū. tn̄ iterato fieri pōt cū obſeruatione debite forme. ⁊ facit. jͣ. de con di. ⁊ demon. l. hec conditio. nec ob. q̄ in contra. facit. jͣ. de verbo. ſig. l. boues.§. hoc ſermone. qꝛ ibi intelligit̉ de pri mo actu valido. ⁊ hoc ſi ad ius ſit relatio. Si aūt ad meꝝ factū intelligit̉ de primo actu qualitercūqꝫ conſumato. vt jͣ. de le. iij. l. fideicōmiſſa.§. ſiꝗs decem. Et eſt ar. ad commiſſiones. cōmiſſum eſt nuncio ꝙ citet titium. citauit euꝫ die dn̄ica ⁊ ſic nō valet citatio. an potuit ſine noua cōmiſ ſione iterato citare. ⁊ videt̉ ꝙ non. qꝛ ſine cōmiſſione nō valet citatio. C. de exhi. re. l. fi. Sed cōmiſſio prima videt̉ expirata per primam citationem. ar. jͣ. de re iudi. l. iudex. dic ꝯͣ per hanc legem. qꝛ tacite videt̉ ſibi mādatum ꝙ citet tꝑe congruo ⁊ loco. ar. jͣ. de ſolu. l. ſoluturus. ⁊ ſic duo vident̉ precepta.ſ. ꝙ citet congruo loco ⁊ tꝑe. ar. ff. de ar. l. celſus. nam videt̉ mandatū ſic fieri. ꝙ de iure teneat. ar. no. ff. de lega.i. l. huiuſmodi in prin. Item eſt argu. ad cō ceſſiones. conceſſum eſt alicui ꝙ poſſit eligere poteſtateꝫ eligit ⁊ prima electio caſſatur. vel nulla ꝓnunciatur vide tur ꝙ iterato poſſit eligere. Inno. dicit ꝙ lꝫ in iudicialibus actibus iudex delegatus non poſſit corrigere diffini tiuum errorem. tn̄ ſecus in extraiudicialibus. vt no. Inn. de offi. dele. c. in litteris. nam in negocijs cōmiſſarius petitus plus eꝗperatur iudici ordinario qͣꝫ delegato. arg. ff. man. l. ſi procurator.§. i. doc. dicunt ꝙ aut electio non tꝫ. īde iiij. qꝛ non eſt ſeruata forma cōmiſſionis. ⁊ tūc iterato dꝫ eli. 2 gere. qꝛ res eſt integra. arg. ff. de arbi. l. ꝗd tn̄. ⁊ vide qd̓ ſiōe no. jͣ. pro ſocio. l. in ꝓpoſita. aut eſt ſeruata forma cōmiſſio ſed nis. ſed propter aliud iudiciū electio pōt annullari. ⁊ tūc ieai rmi refert. aut ꝗs habebat ius eligendi iure ſuo. ⁊ pōt iterato be eligere. vt. ff. de leg. i. l. ſerui electione. Aut habebat mini frā. ſterium facti. ſed eligebat nomine alieno. ⁊ tunc functus et eſt officio ſuo. arg. l. iudex. ff. de re iudi. Item eſt argu. ad ſini delegationem cauſarum vt ſi non tenet prima ſententia nti. poſſit ferri ſecūda. docto. dicunt ꝙ aut eſt ſeruata forma mandati. ⁊ non poteſt delegatus iterum pronunciare. vt .l. ſi vt proponis. C. quomodo ⁊ quando iudex. Aut non eſt ſeruata forma mandati. ⁊ tunc ſic. ⁊ eadem diſtinctio facienda eſt in arbitro ⁊ arbitratore. vt. ff. de arbi. l. quid tn̄. ⁊. l. qui arbiter. Item eſt argumentū hec lex ad qōnē dicit ſtatutum ꝙ oīs cā debeat ſemel compromitti. cā eſt ſemel compromiſſa ⁊ interim mortuus eſt arbiter. Queritur an iterato debeat compromitti. ⁊ videtur ꝙ nō. vt .l. bone.§. hoc ſermone. ſed ibi ſit mentio de actu cōditio naliter. hic preceptiue ⁊ diſpoſitiue. vnde videt̉ ſtatutum intelligendū de cōpromiſſo qd̓ trahit ſecū ſuum effectuꝫ non de eo ex quo nō reſultat effectus. ar. sͣ. qui ſatiſ. co. l. quotiens cum ſi. dico ergo alium ſubroganduꝫ in locum mortui. ar. de vaca. mu. l. p̄tor.§. poſt cām cum ſi. Ex lec. ant. ¶ Qui iurat non ſeruata debita forma nō videt̉ iuraſſe ſed dꝫ iterato iurare. h. d. ¶ No. ꝙ illd̓ qd̓ non eſt rite ſactū dꝫ ⁊ poteſt reiterari. ⁊ eſt ar. ad illū cui cōmiſſa eſt electio ſi non elegit rite ꝙ poſſit eligere iterato. quod dic vt hic per Guil. ⁊ Iaco. facit quod no. Iac. de are. de le. i. ſerui optione. ⁊ de condi. ⁊ demon. cuꝫ ſub hac. ⁊ per Archi. lxi. diſt. ſtudij. ⁊.i. q. vij. per illicitam. ⁊ facit ad. l. quod no. jͣ. pro ſocio in propoſita. No. ꝙ dubitāUſiurandum. noꝫ dari temi nus ad deliberandum. ¶ No. argumentum ꝙ exceptio pōt formari per verbum non credo. ⁊ litis cōteſtatio ſimiliter fieri. de hoc no. de reſti. ī integ. c. cū ad ſedē. Sed pone ꝙ quis habuit terminum ad deliberādū an pōt poſtea dicere ſe erraſſe. ꝗdā dicunt ꝙ nō. qꝛ preſumit̉ plene fuiſſe inſtructus ex quo habuit ter minū ad deliberandū. extra vt eccle. bn̄. c. i. de diuor. c. ex litteris. de iniur. c. fi. li. vi. per Archi. Sed hoc eſt verum ergo error cōmiſſus poſt litē cōteſtatā non poſſet reuoca ri cum precedant inducie deliberatorie. vt in auc. offeratur. Sed hoc eſt falſum. qꝛ oīs error poſt litem conteſta tam pōt corrigi. vt. l. error. C. de iur. ⁊ fac. igno. excepto errore libelli. qꝛ non pōt emēdari libellus circa ſubſtātia lia poſt litem conteſtatam. vt in. l. edita. C. de edendo. vel dic ꝙ etiam poſt litem conteſtataꝫ poſſum emēdare libel lum rōne erroris ſi ꝓbo me erraſſe. vt. C. de erro. aduoc. l errores. non vt ꝓcedatur vlterius ex eadē inſtantia. Sed vt nō noceat libellus ꝓducenti ſꝫ ante litē cōteſtatam nō oportet allegare errorem. vt. l. edita. ſed hoc videt̉ cōtra .l. cum p̄cium. C. de liber. ca. ſed ibi non allegabat̉ error illius tacite cōfeſſionis. ſi enim allegaret̉ non p̄iudicat illa tacita cōfeſſio. vt. sͣ. fami. herc. l. qui familie. ⁊ vide quod no. Guil. de cu. C. de inſtitutio. ⁊ ſubſtitu. l. cōditioni. ad de ꝙ in criminali ſufficit reo ꝓbare defenſionē abſqꝫ exce ptione. nam etiam non requiritur ꝙ reus emendet exceptionem depen. ſi non defendit. ſecus in actore. vt. l. edita. alias ſi actori ſufficeret cōgrua ꝓbatio ſiue ꝯgrua peti tio ſuꝑuacuo. l. edita ꝓuideret de emendatione libelli. ꝗa poſſet emēdari ꝓbādo qd̓ eēt falſuꝫ. ⁊ vide qd̓ no. in ſpe de officio iudi.§. deſeruit. ver. ꝗd ſi libellus. ⁊ in Specu. de teſte.§. i. v̓ſi. ꝗd ergo ſi capitula. ⁊ in. c. conſtitutus. de ele. in cle. ſed quero an ille qui dicit ſe dubitare debeat aſ ſignare cām quare dubitat. dic ꝙ rōnabiliter dꝫ ꝗs dubitare. vt no. sͣ. ſi pars here. peta. l. antiqui. Ex lec. ant. ¶ Si ille cui defertur iuramētum petit ter minum ad deliberandum debet ei terminus aſſignari ad hoc allegatur. No. ſindicū magis aſſimilari ꝓcuDe ſeni ratori qͣꝫ tutori ẜm gl. vide Guli de cu. C. etiā per ꝓcu. l. i. ⁊ vide Arch. lxiij. di. c. tibi dn̄o. No. ꝙ ꝓcurator non cogitur iura Procura. re. ⁊ qn̄ ꝓcurator iurat an debenurare in animam dn̄iᵇ vel in ſuam ⁊ an dꝫ reſpondere id qd̓ credit dn̄s. an id qd̓ credit ipſe ꝓcurator. dic ꝙ id qͦ credit ip̄e dn̄s. ⁊ in aīa domini dꝫ iurare. vt no. per Inno cē. extra de teſti. ad hoc hodie incipit preſentiuꝫ vbi vidi ⁊ facit ad hoc ꝙ iſte eſt ꝓceſſus alicuius in quo dn̄i cau ſa conſcientia eſt ſequenda. vt. jͣ. man. l. quintus. Qui iuſiuran.

De iureiurando. No. ꝙ omiſſio iuramēti ca Qui iuſiuran. ſumnie non vitiat ꝓceſſum vbi non ſit hoc petituꝫ. ⁊ facit. C. vt intra cer. tēp. l. ij. ⁊. ff. de damno infec. l. iiij.§. hoc inditium. pōt etiā omiſſio ſuꝑ pleri in qualibet parte. vt in. c. i. de iura. calū. lib. vi. ⁊ ibi videas in nouella ꝙ aliꝗd poteſt omitti cui non pōt renū ciari. ſimiliter qꝛ pōt in criminali omitti defenſio. vt in. l. i. C. de fur. nō tn̄ vꝫ exp̄ſſa renūciatio ꝗn poſſit fieri legitima defenſio. vt no. sͣ. de pac. l. pactū inter heredē. No. ꝙ vbi ꝑtes nō Coī de qualitate. ſunt in ꝯcordia ī for matione puncti illa pars vincit cui iudex adheret. ⁊ eſt argumentum ꝙ ille executor vincit cui adheret ep̄s. pōt etiā propter diſcordiam libere reuocare executorem ad ſe. arg. iſtius.§. no. in gl. de cōmiſſione iuramēti. ¶ Iteꝫ no. ꝙ iuramentum poteſt recipi in eccl̓. quod quotidie fa ciunt iudices in examinationibus maleficiorū. citatio ēt c per nuncium poteſt fieri in eccleſiaᵉ. qꝛ eſt merum factuꝫ quo ad nuncium. vt. l. preſenti. C. de his qui ad eccle. con fu. nam etiam eccleſie ſunt de territorio poteſtatis. vt no. Guil. sͣ. de in ius vocan. l. pleriqꝫ. No. ex cauſa derogari iuramēAit Pret atō cōtumacie. facit extra de ꝯſſi tu. c. ex litteris. ⁊ ex hac fundant̉ ſtatuta ꝙ bāniti non de beant audiri. idē in excōicatis. ſecus in interdictis. Ex lec. ant. ¶ No. ꝙ reus cui defert̉ iuramētum dꝫ fa cere alterum de tribus vel iurare vel ſoluere vel referre ſi refert aduerſarius non poteſt recuſare nec hꝫ locuꝫ relatio relationis. ¶ No. hic ar. ꝙ imputet ſibi ille ꝗ aſtrixit ſe ad certam ſpeciem probationis. ⁊ nota bene. No. argumentū qd̓ pōt ꝯſu Non ſemper dli vltra ꝓpoſitam. ¶ Item no. ar. ꝙ lꝫ ſtatutum mandat poſitioni ſimpliciter rn̄deri tn̄ pōt rn̄ſio modificari ex cā. ⁊ no. iſtum.§. Ex lec. ant. ¶ No. ꝙ ex varietate perſonaruꝫ iuris ſta tutum variatur. ⁊ no. bene. No. hic d̓ abſolutoria ab obſerua Cum re S. uone iudicij que interdum fertur ante litē cōteſta. jͣ. de eo qd̓ cer. lo. l. ꝙ ſi epheſi.§. i. ⁊ inſti. de perpe. ⁊ tēpo. ac.§. fi. ⁊ sͣ de ꝓcura. l. ſi reus. Interduꝫ poſt litem conteſta. finita inſtantia. vt. l. properanduꝫ. In terdum poſt litem conteſta. durante inſtantia vbi ſic diſtī gue. aut ſuperuenit reo exceptio que ipſo iure tollit actio nē. ⁊ tunc fert̉ abſolutoria ab obſeruatiōe iudicij. vt. d.§. fi. ⁊. jͣ. de condi. furti. l. ſi ſeruus. aut oꝑe exceptiōis. ⁊ tūc aut talis exceptio impedit proceſſum. ⁊ opponitur ne ꝓcedatur. ⁊ tunc abſoluitur reus ab obſeruatione iudicij. vt hic. aut non impedit proceſſum vel non opponitur ad hoc. ⁊ tunc fert̉ diffinitiua. vt. ff. de iudi. l. de qua re. ꝗa litis conteſtatio regulariter expectat ſemper poſt ſe diffini tiuam. fertur etiam abſolutoria ab obſeruatione iudicij ſi renunciatur liti. vt. C. de pac. l. poſtqͣꝫ. Item cuꝫ appellās deſerit appellationem. vt. C. quomodo ⁊ quando iud. l. ſi preſes ⁊ quandoqꝫ iſta abſolutoria habet vim diffinitiue vt no. sͣ. ſi ſerui. vendi. l. haruꝫ. ⁊. jͣ. de accuſatio. l. titia. Et facit ad ſtatutum ꝙ poteſtas vltimo menſe ſui regiminis non poſſit abſoluere ab obſeruatione iudicij n ſi forte per libellum ineptum. qꝛ non habet vim diffinitiue cū denuo poſſit agi. de adulte. l. accuſat. ⁊ facit ad aliud ſtatutuꝫ in quo cauetur ꝙ arbitri debeant diffinire cauſas vt ſciāt ab ſoluere ab obſeruatione iudicij eo caſu quo imponit per petuum ſilentium. qꝛ habet vim diffinitiue ⁊ effectus pōderandus eſt. ar. jͣ. ꝙ cum eo. l. ſi filius.§. i. Et lꝫ noīe ſentē tie diffinitiua ſignificetur. vt no. ff. quando appella. ſit. l. i. .§. ꝙ in ſentētijs. tamen dico idem de interlocutoria vbi habet vim diffinitiue. ⁊ eodem modo appellatur ab vtro qꝫ. vt no. Abbas ⁊ Ioan. andre. poſt eum. extra de appel latio. c. peruenit. Ex lec. ant. ¶ Nota hic ꝙ ratione iuramēti ⁊ recte cō tumacie fertur abſolutoria ab obſeruatione iudicij. ⁊ eſt ratio. qꝛ ius ſuperueniens impedit proceſſuꝫ. ſecus in exceptione peremptoria que non impedit proceſſuꝫ. qꝛ ibi reꝗret̉ ſententia diffinitiua abſolutoria. quod eſt no. ⁊ an iſta abſolutoria ab obſeruatione iudicij poſſit ferri ante li tem conteſta. no. Inno. de offi. dele. conſuluit. ⁊ adde qd̓ no. sͣ. ſi ſerui. vendi. harum. No. aliꝗd ꝑmitti ꝑꝑ inopiā pro ULO2. bationū qd̓ al̓s non ꝑmittitur. No. argumētū ꝙ ſindici non tenent̉ denūcia re maleficia que nō poſſunt vllo teſte ꝓbari. Ex lec. ant. ¶ No. ꝙ ꝓpter inopiā ꝓbationū pōt tutor facere idem qd̓ alius nō poſſet. idem in p̄lato eccleſie. vt .C. de tranſac. preſes. ⁊ per Archi. v. q. iij. qꝛ vniuerſi ⁊c. No. ꝙ exceptio de inhabilitate Prodigus. ſemꝑ poteſt opponi ⁊ ꝙ omne ſtatutum intelligitur de habili perſona. ſia Ex lec. ant. ¶ No. ꝙ id qd̓ fiet ab inhabili perſona nō xā. valet ſiue ſit ꝯͣctus ſiue diſtractus ſiue iudicium ſiue ꝗd ſi teꝫ i. l. mile. facit. sͣ. e. iuſiurandum. el primo.§. pupillus. po No. ar Qui non compellūture gumen tum ꝙ duꝫ pendet exceptio declinatoria fori nō cogitur quis reſpondere poſitionibus. nec dꝫ interrogari de fcō principali ſic. sͣ. de iudi. l. ſed ſi reſtituatur.§. ex ꝗbus. Deſtructa ſecūda cā non ꝓ I AC LO. pterea deſtruitur prima cā ſed ecōtra deſtructa prima cā deſtruitur ſecū da que pendet eſſentialiter a prima cauſa. ſic jͣ. de excep. l. ſed ⁊ ſi ante. Ex lec. ant. ¶ No. an iuramentum preſtitum in contractu ſecūdario valeat in contractu primitiuo qꝛ ponde randa ſunt verba iuramenti. Si deferens iuramenI non ſue̓. tum iurare non vult de calūnia habetur pro confeſſo ſicut ſi remitteret iuramentum. h. d. ¶ No. argumētū ꝙ ſi nec actor nec reus voluit iurare de calumnia actor habet̉ pro confeſſo. ¶ Item no. ar. ꝙ ſi reus non vult reſpōde re poſitionibus actoris nec actor poſitionibus rei ꝙ tod ta mora imputetur actoriᵈ ⁊ litem perdit. qꝛ ipſe ꝓuoca uit ad litem. ſimile. jͣ. de conditione fur. l. ⁊ ideo. ¶ No. ꝙ ſi non facio qd̓ debeo litem perdo. lꝫ tu reus nō facias qd̓ debes ẜm glo. notabilem hic. a Ex lec. ant. ¶ In tex. non iurabitur.i. non vult iurare c. ſe non deferre aīo calūnie ⁊ ſic non vult ſolēnizare actum hiex parte ſua. no. hic notabilem glo. ⁊ facit. jͣ. de loco pub. A ſui fru. l. i.§ fi. ⁊ quod ibi no. ces o Qui nō vult iurare nec do AnifeſtL. referre habetur ex ficta ho futurpitudine pro cōfeſſo hoc verū niſi habeat Fº iuſtā excuſationem quare nolit iurare. puta qꝛ ad neſcit factum. vt. sͣ. eo. l. iuſiurandum. ⁊ ad pecunias. ⁊ ſi feſi iudex nō admittit cām iuſtam pōt appellare. vt. C. e. l. ge an ⁊ neraliter.§. ſi iudex. ⁊ no. ꝙ nunqͣꝫ habet̉ quis ꝓ cōfeſſo tar ſi hꝫ iuſtam cauſam non reſpondendi. vt. c. de confeſ. lib. ſtii vi. ¶ Hic querit̉ de cōtumace vtrum habeat̉ pro confeſ in. ſo ſuꝑ eo ſuꝑ quo eſt contumax in reſpondeūdo. ⁊ dic vt im alino. Ia. de are. jͣ. de ven. inſpi. ⁊ sͣ. de interro. actio. l. ſi fili mo us per Ia. butri. glo. dicit ꝙ ſic. vt. jͣ. de confeſ. l. certuꝫ.§. ui. tu dic. vt. d. c. ij. de confeſ. lib. vi. Sed an ille qui ſcit veri vic tatem per famam cogatur iurare. ar. ꝙ ſic. ff. de acqui. he no redi. l. cum ꝗdam.§. i. ⁊ qd̓ no. Inno. de iuramen. calum. c. fi. ⁊ Archi. iij. q. viij. teſtes. In contratium facit qd̓ no. 1º C. eo. l. in bonefidei. Sed an dꝫ iurari de negatiua ſicut int de affirmatiua. dic ꝙ ſic. ſiquis ſcit factum. vt. ff. de acqui. lathere. l. pantonius.§. rei. ⁊. l. cum falſum. facit qd̓ no. d̓ iti. imvij actūqꝫ priua. l. i. ⁊. ff. de probatio. l. ſi arbiter. Ex lec. ant. ¶ In tex. referre. quādo inter partes eratᵐ conuentus vt cauſa dirimeretur iuramēto. ⁊ no. hic ꝙ cō tumacia appellatur confeſſio. ¶ DDITIO. d ¶ Actori. Colligit ang. hic argu. ꝙ ſi actor ⁊ reus ſunt cōtumaces in rn̄dendo poſitōibuſ noſtqͣꝫ moniti fuerint vt rn̄deant nullus eorū hr̄ ꝓ cōfeſſo ꝑꝑ mutu am ꝯtumaciā ⁊ hͦ mō limitat. c. ſi poſt p̄ ſtitū. de cōfeſ. in. vi. d. alex. d̓ imo. tꝫ ꝯͣrium alleg. l. quēad modū.§. ſi ſer uus. sͣ. de nox. vide hic in i. no. latius. e ¶ Manife ſte. ꝓ huiꝰ tex. intellectu. vid̓ late. d. alex. de

D. in litem iurando. aDOIrio a ¶ Epiſtolā. Uide. lo. lalex. de imo. hic tā gētē elegatiſſi me qōnē iſtaꝫ ẜm oēs op. Et vide in ſimili in. l. fi. ego pec cuniā.s. ſi cer tum pet. b ¶ Epiſtolā. Adde Lo. De ī Conditio iuriſiu I quis cum. nai habet ꝓcā hoc in pacto liberatorio quid ī pacto obligatorio. glo. dicit ꝙ impletio modi veſtit pactū nō impletio conditionis qd̓ eſt verū in conditione q̄ īpletur de neceſſitate p̄cedētis cauſe. vt. sͣ. de pac. l. ſi intra. Sꝫ dicas in. l. ſi intra erat pactū gratuitū quo ad reſiduum. ⁊ ideo non veſtit̉ rei interuentu. vt no. sͣ. de pac. l. in tradi tionibus. Si aūt eſt cōditio voluntaria. aut conſiſtit in p̄ſtatione vel intereſſe ꝓmiſſoris ⁊ veſtit pactū. vt. jͣ. de nau. feno. l. periculi. aut non conſiſtit in talibus. ⁊ tunc nō veſtit pactuꝫ. vt in glo. Sed videtur ꝙ pactum fiat per ſi. ⁊ oriatur actio preſcriptis verbis. vt. jͣ. de contrahen. emp. l. labeo ſcribit. ⁊. jͣ. de dona cauſa mor. l. ſenatus.§. i. ⁊ de nau. feno. l. periculi. Item lex dicit ꝙ conditio habet̉ pro cauſa. vt. ff. de verbo. obli. l. a titio. ad idē. jͣ. de cōdi. ob ca. l. pe. So. ibi deficit ſolēnitas cauſalis ⁊ adeſt formalis. vt in ſtipulatione ⁊ vēditione cōditio habetur pro cā. vt in .l. a titio. ⁊ in. l. labeo. Si aūt ſimul deficit cauſalis ⁊ for malis. vt ex nudo pacto. tunc non orit̉ actio vt hic. Sed quo reſpondebit̉ ad. l. labeo. ibi non fuit venditio condi tionalis. qꝛ non oriret̉ ex contractu noīato p̄ſcriptis verbis. ſed pactū de vendendo qd̓ veſtit̉ exiſtentia ꝯditiōis. qꝛ ſi non veſtiretur non ageretur vt hic. Ex lec. ant. ¶ In tex. exceptio iuriſiurandi.i. exceptio pacti ſecuto iuramēto ẜm Pe. ibi ſolutum.ſ. poſtea ꝑ errorem facti. ¶ No. hic ꝙ ꝯditio habet̉ ꝓ cā quantū ad liberandū. ſed an veſtiat pactū obligatorium. glo. hic videtur dicere ꝙ nō. qꝛ ꝯͣctus innoīati habent fieri per mo dū nō ꝑ ꝯditionē. vt. sͣ. de pac. ſi inter. ⁊. jͣ. de nau. feno. ꝑiculi. in ꝯͣrium facit. jͣ. de dona. cā mor. l. ſenatus.§. nec dubitauerūt caſſiani. ⁊ sͣ. ti. i. nō oīs. ⁊ de ver. ob. a titio. Iuramentū excluUſiurandū. deus ſoriē excludit penā. h. d. ꝯcordat. C. de vſur. l. eos in princi. Ex lec. ant. ¶ No. hic ꝙ ſopita qōne prin cipali videtur eſſe ſopita queſtio pene. tene menti. Gratia ⁊ remiſſio pōt fieri ab ADEO. ſenti ⁊ ignoranti. h. d. Sꝫ nūquid ille cui ſit remiſſio dꝫ eam acceptare ⁊ ra tificare. glo. dicit ꝙ ſic. ⁊ tunc oportet eū ſcire. Sed nunꝗd eſt neceſſe ꝙ intimēt per nūcium vel epiſtolamª facientes gratia vel remiſſionem. glo. dicit ꝙ ſic. ā. In ꝯͣrium facit qd̓ no. jͣ. de lib. lega. l. non ſolū.§. tale. vbi . dicitur ꝙ abſenti queritur exceptio doli. iſta glo. facit pro eo quod no. sͣ. de pac. idem in duobus. pro glo. ꝯͣria facit ſi aꝫ quod no. inſti. de iniur. in fi. Sed ad illam reſpondet̉ ꝙ Etᵐ in foro penitentiali non requiritur preſentia partis. qꝛ fo ll rum penitētiale magis accedit vltime voluntati. vt no. ex tra. de ſepul. c. parent. Item ad idem facit. sͣ. de nego. geſ. l. nenſennius. dic ꝙ aut remiſſio iuramēti tendii ad obligandū. ⁊ tunc reꝗritur organū medium. facit qd̓ no. jͣ. de actio. ⁊ ob. l. cōſenſu. ⁊. C. de ſacroſan. eccl. l. illud. vel dic ꝙ aūt ſit ad deliberādum. ⁊ tūc non reꝗritur mediuꝫ organum. non ob. qd̓ no. in. l. idem in duobus. qꝛ ibi in pacto hic in gratia ⁊ remiſſione. ⁊ facit arg. ad collationes p̄bendaꝝ vt querat̉ ius abſenti. qꝛ eſſentialiter collatio d̓ pendet a ſola poteſtate cōferentis in quo ſolo reſidet ius ⁊ auctoritas ꝓuidēdi. In eo autem cui prouidet̉ non reſidet poteſtas ꝓuidendi ſed acceptādi prouidentiā in facium alterius. vt extra de preben. accedens. de conceſſio. p̄ben. qꝛ in cunctis. ⁊ eſt arg. ꝙ ſi ſtatutum dicat. ꝙ ꝯcor dia fiat infra octo dies ꝙ etiam poteſt ratificari. qꝛ a pͥncipio queſitum eſt ius etiam ignorāti. arg. ad hoc. quēad mo. ſerui. amit. l. ſi partem.§. i. ⁊. jͣ. de bo. liberto. l. octuaginta. qꝛ ſtatutuꝫ non reꝗrit niſi ꝙ fiat. ⁊ non exigit ꝙ ra tificet̉. nam per liberā ꝑſonam bene poteſt queri exceptio concordie etiam ignoranti. vt. sͣ. eo. l. nam ⁊ poſtea.§. i. ⁊ .C. de non nu. pe. l. ſi cui. ⁊. jͣ. de vſur. l. ſiꝗs ſolutioni.§. mo ra. ſufficit enim fieri qd̓ ſtatutum exigit nec reꝗrit̉ ꝙ plus fiat. ar. in. l. qui fundum. de contrahen. emp. Alij dicunt ꝙ requiritur ratificatio infra terminum rem rataꝫ habe. l. bonorum. al̓s habetur pro repudiata. vt no. sͣ. de nego. geſt. l. ſi ego. ⁊ de appellatio. recip. l. i. ſed iſta iura loquū tur in iure qd̓ non prius q̄rit̉ qͣꝫ ratificet̉. ſed liberatio ſta tim querit̉ ip̄o geſtu. ⁊ hoc vides in priuilegijs q̄ ignorā tibus ius tribuunt. vt no. Archi. de priuileg. c. i. in ver. in dultus. ⁊ vide quod no. Archi. lxxxij. di. ꝓpoſuiſti. Cōmuniter ꝓbatur opinio ꝙ exigatur ratificatio infra terminum. al̓s. non valet ꝯcordia nec pax. qꝛ non poſſunt eē circa neſcientes. Item conſtitutio fauorabilis non requi rit ſcientiaꝫ. ſecus in conſtitutione penali. vt. l. fi. de decre. ab ordi. facien. ⁊ facit. jͣ. de acꝗrē. poſ. l. qui abſenti. in pͥn. ⁊ qd̓ no. sͣ. ſi cer. pe. l. certi conditio.§. ſed ſi nūmos. Ex lec. ant. ¶ Remiſſio iuramēti pōt fieri abſenti. pubita per nuncium vel epiſtolamᵇ. h. d. Quid ſi iſta remiſſio non eſſet directa per nuncium vel epiſtolam. vr̄ ꝙ ideꝫ tn̄ non ſortitur ſuū effectū anteqͣꝫ ꝑueniat in notitiā ⁊ ratifi cet̉. vt innuit glo. parua. facit. jͣ. de acꝗ. poſ. qui abſenti in prin. ⁊ qd̓ no. C. de ſac. ſan. ec. illud. vide hic Guil. de cu. ⁊ adde qd̓ no. sͣ. de nego. geſt. pōponius ſcribit. ⁊ qd̓ no. in. c. is ꝗ. de ꝓcur. li. vi. ꝑ Archi. ⁊ in. c. i.§. i. de priuile. eo dē libro per eū. vbi no. de priuilegio ꝙ ſtatim valet poſt qͣꝫ eſt bullatū ēt anteqͣꝫ ꝑueniat in notitiā priuilegiati. ad idē. lxxxij. di. ꝓpoſuiſti. nā agit̉ de fauore eius. ſꝫ vbi ageretur de odio non nocet ignorāti. vt. l. fi. de decre. ab or. fa. ẜm Cy. qui ita no. de ꝯſti. princi. bn̄ficium. in lec. ⁊ facit. jͣ. de furtis inter oēs.§. recte. ⁊ in. l. fi. de crimine ſpiri. heredi. in glo. vt. C. qd̓ dic vt extra de p̄ben. accedens. Iuramentū in dubio p̄ Reditore. ſumitur reale. h. dicit. ¶ No. ꝙ iuramētū negatiuū facti tollit ſolā naturalē ipſo iure. velat etiā ciuilem. qꝛ nō po teſt probari a modo. vt no. jͣ. de conditio. inde. l. iulianus. ¶ No. ꝙ iuraui ſuꝑ iure.i. ſuper qͣlitate facti. hoc dicit glo. nec obſtat qd̓ no. de aur. ⁊ arg. leg. l. ornamentoruꝫ. nam ibi de mero iure loquitur.i. de iure. l. quod in conſti tutione non in facto poſitum eſt. Ex lec. ant. ¶ Iuramētū principalis opitulat̉ fideiuſſori niſi ſit iuratum reſpectu priuilegij perſonalis ⁊ in du bio iuramētū interp̄tat̉ reale ⁊ de toto eſſe iuratū. qd̓ eſt no. ⁊ c. ¶ No. tres caſus. aut eſt iuratū ſuꝑ facto ⁊ tunc tollit̉ obligatio naͣlis. ⁊ iō liberatur fideiuſſor. aut ſuꝑ ſolēnitate. ⁊ tunc ſecus. aut dubitat̉ ⁊ tūc lex interp̄tatur ꝙ ſit plene iuratum. ⁊ facit qd̓ no. in. l. i.§. i. qua. reruꝫ actio non da. ⁊. jͣ. de excep. rei iudi. ſiquis ad exhibendum. Nihil hꝫ iſte.§. in tex. nec in Si fideiuſſO.. gls. nec in materis ſua. Ex lec. ant. ¶ No. in iſto tex. in fi. ꝙ eſt bonū argumē tū de ſnīa ad iuramentum. vn̄ ad quos porrigit̉ ſentētia ⁊ iuramentum vt hic. vt. sͣ. e. eum qui.§. in popularibus. Item eſt bonum ar. de ſententia ad acta. vt no. Inno. de teſtibus cauſam que. ⁊ Cy. C. de eden. is apud quē. No. defenſionem deEadem ratione. ſenſoris admitti ⁊ pa ribus paſſibus ambulare. ⁊ ꝑ vtrūqꝫ queri exceptionem dn̄o. ¶ No. arg. de ꝓceſſu ad ſnīam. de qua materia dic vt per Inno. extra de teſtibus cauſam que. ⁊ ibi vide. ¶ De in litem iurando. Rubrica. Promiſſio fideiuſſoris Em̄ in.iudicatum ſolui nō extit̉ ditur vltra verū p̄cium ⁊ rei petite. lꝫ ex cōtumacia rei iuuet̉ in litē. h. d. ¶ No. principium. l. ſequētis. Caſus petebā a titio cētum vel codicem meum queꝫ te nebat intentans rei vēdicationē. ⁊ qꝛ titius erat ꝑſona ſu ſpecta petebā vt ſatiſdaret de iudicio ſiſti ⁊ iudicato ſoluēdo. titius offerebat fideiuſſorem ꝗ volebat ſe obligare vſqꝫ ad

De in litem iurando. vſqꝫ ad predictam quantitatem iſtius. C. Ego voleba ꝙ obligaret ſe vſqꝫ ad quantitatem iuramēti in litem in caſu quo res per contumaciaꝫ non reſtitueretur. Queritur quid iuris reſpondet̉ ꝙ ſufficit ſatiſdatio vſqꝫ ad verā ex timationē nec dꝫ conſiderari in augenda fideiuſſione ſeu ſatiſdatione contumacia que non eſt ⁊ que forte non erit hoc dicat. ⁊ eſt primus caſus in ſatiſdatione interponenda. ſecūdo modo legitur in ſatiſdatione interpoſita petebam a titio codicem ſatiſdedit de iudicio ſiſti ⁊ iudicato ſoluendo lata in eū ſententia non reſtituit. vnde iuratū eſt in litem ⁊ iudex fecit preceptum ſecutus iſtud iuramētū. Ego petij exequi preceptum ꝯtra fideiuſſoreꝫ fideiuſſor dicit ſe non teneri ad intereſſe affectionis ſed ſoluꝫ ad ve ram extimationem. queritur ꝗd iuris. ⁊ rn̄det̉ ꝙ fideiuſſor non tenet̉ vltra verum intereſſe nec nocet ſibi quo ad hoc contumacia rei. h. d. ¶ No. non inſpici qd̓ euenire pōt. ¶ No. cōtumaciam rei non augere ꝓmiſſionem fideiuſſoris. ¶ No. ꝙ contumacie pena eſt diuerſa a prin cipali. vt. ff. de tab. exhi. l. locū.§. cōdēnatio. nec vna tollit alteram. vt. l. i. de requi. re. ⁊ de cuſto. reo. l. diuus ẜm. l. ſub. niſi confundant̉ adinuiceꝫ. ⁊ hoc eſt qd̓ aſſeſſores di cunt cōputato bāno in pn̄ti cōdemnatione. ¶ No. ꝙ fideiuſſio non egredit̉ reꝫ ſuper qua interponitur. ¶ No. ꝙ aliud eſt pena cōtumacie. ⁊ aliud eſt ipſum debitū prīcipale. aliud eſt enim illud qd̓ venit ex accidenti ꝑꝑ morā aliud id quod venit ab ipſo principio. cōcordat. sͣ. ſi cer. pe. l. vinū. ⁊. jͣ. de eo qd̓ cer. lo. l. centum capue. ⁊ pro hoc ſoluit̉ queſtio. vnum ſtatutum dicit ꝙ non ſoluens penaꝫ homicidij infra decem dies decapitetur. aliud ſtatutuꝫ di cit ꝙ cōtumax cōdemnet̉ in quarto pluri. mō queritur ſi ſoluit primā penā ⁊ nō ſoluit iſtud quartū plus vtrū poſ ſit decapitari ꝓ iſto quarto pluri non ſoluto. ⁊ videtur ꝙ ſic. qꝛ iſtud quartum videt̉ pena maleficij aucta propter contumaciam. Item qꝛ nec debuit admitti ſolutio particularis. contrariū eſt verū. qꝛ iſta eſt pena contumacie nō homicidij. qꝛ imponitur per ſe diſcretiue a pena originali ſicut mulcta que imponitur contumaci vel excōicato q̄ non eſt pena delicti ſed contumacie. ⁊ ideo propter iſtud quartum plus non ſolutum non pōt decapitari ſed dꝫ de tineri in carcere donec ſoluat. ⁊ ſi dicis ꝙ ſolutio particularis non dꝫ admitti cum totum ſit liquidum. vt. l. ꝗdā exiſtimauerunt. Rn̄deo ibi in ſolutione fienda. hic in iaꝫ facta. vel hic ſpeciale fauore vite que maior eſt libertate. ar. de ſta. l. cum heres.§. pe. vel qꝛ non venit eodē iure cū principali ſed diuerſo iure. quibus modis pigno. vel hy. ſol. l. fi. Sed quid ſi pena non eſt inſerta non comparenti ſed ſoluenti. an ſit pena corporalis vel alia pena. qꝛ nō ſol uitur ſicut pena maleficij vel contumacie. ⁊ videtur ꝙ pe na contemptus. vt. ff. de arb. l. ſiꝗs rem. Sed dico ꝙ ē pe na maleficij intentati. qꝛ lꝫ non ſit in prima diſpoſitione. ē tn̄ in diſpoſitione ſecūda ⁊ venit ex eadem cauſa. arg. de ope. lib. l. iſta ſtipulatio. ⁊ qꝛ prima pena tranſfunditur ī ſecundam. vt. ff. ad. l. fal. l. i.§. item ſi ita. ⁊ per Dy. jͣ. de pu bli. iudi. l. ij. Sed contra hoc facit lex noſtra. qꝛ hic īponi tur pena non ſoluenti. ⁊ tn̄ dicit̉ ex mora eſſe ⁊ non ex re. Sed rn̄deo ꝙ extimatio rei hꝫ certos fines quaſi a natura vn̄ quicꝗd vltra eſt venit extrinſecus. ſed pene delictorū non hn̄t certos fines a natura. ⁊ poſſunt augeri ex mo ra vel alia cā. vt. sͣ. ti. i. l. eum qui. Itē facit hec lex ad aliā queſtionem notatam per Dy. ff. de verbo. obli. l. cū filius vbi dicit ꝙ filius bānitus pro contumacia non dicit̉ con demnatus de maleficio maxime in preiudiciū tertij. ⁊ ibi oīno vide. Et cuꝫ queritur an futura ꝓſpiciant̉. refert. aut eſt cā ⁊ ius de futuro contingenti ⁊ non inſpicit̉ vt hic. ⁊ jͣ. de vſur. l. i. nam hec cā immediata iuramenti erat incer ta de futuro. ⁊ ideo non inſpicitur. qꝛ cauſa ⁊ debendum ex ea erat de futuro non cauſatum nec preordinatuꝫ de p̄ terito. Aut cā eſt de preterito ⁊ ius de futuro. ⁊ tūc aut fu turum factum eſt neceſſarium. ⁊ tunc inſpicitur. vt. jͣ. d̓ cō di. indebi. l nam ⁊ cum moriar. aut poſſibile ⁊ contingēs De in litem iurando. ⁊ tunc aut futurus euentus eſt initiatus vel p̄paratus. qꝛ pn̄s ſtatus tendit. ad hoc. ⁊ tunc inſpicit̉ qd̓ euenire pōt. vt. jͣ. de priuile. credito. l. ſi creditores. arg. j. titu.i. l. qd̓ ſer uus. Aut non eſt initiatus nec preparatus. ⁊ tunc aut inſpici pōt ⁊ nemini nocet ⁊ inſpicitur. vt. jͣ. ſol. matri. l. ij. aut alicui nocet. ⁊ tunc non inſpicitur vt hic. qꝛ nō deducitur oīs potentia in actum. ⁊ ideo non poſſumus eē cla ri. fallit ꝓpter dolum aduerſarij. vt legit̉ ⁊ no. sͣ. de ne. ge. l. diuortio. ¶ No. ꝙ fideiuſſor non tenet̉ ſe obligare ad penas legales. vide. jͣ. de fideiuſ. l. fi. l. iij. qui ſatiſ. cogan. ⁊ no. in. l. fi. jͣ. de eo qd̓ cer. lo. Sed qūo pōt iſta lex intelli gi in fideiuſſore de iudicio ſiſti. nam iſte nec ad rem tene tur lata ſentētia. vt. jͣ. de fideiuſſo. l. grece.§. poſt liteꝫ. So. hic non erat lata diffinitiua ſed interlocutoria. vt no. sͣ. de rei vendica. l. qui reſtituere. vel hic promiſerat etiaꝫ iudi catum ſolui vel ꝓmiſerat parere oībus mandatis curie. vt no. Dy. jͣ. ve verbo. oblig. l. continuus.§. cum ꝗs. ⁊ ibi vi deas. ⁊ ibi Cy. in. l. fi. C. de ſponſa. Sed quomodo cōuē tus ſuo noīe dꝫ ſatiſdare. vt inſti. de ſatiſda.§. ſed hodie. Rn̄deo qꝛ erat de caſibus in quibus eſt ſatiſdandum. C. vt in poſ. leg. l. ij. vel reus erat perſona ſuſpecta ⁊ res mo bilis. vt. l. ſi fideiuſſor.§. fi. ff. qui ſatiſda. co. vel cum reus paſſus eſt miſſionem ſatiſdedit propter rehabēdam tenu tam. vt in auc. de exhi. re.§. ſi vero etiam ꝗdam. ⁊ facit. jͣ. d̓ ſta. lib. l. rationem. ⁊ extra de ver. ſig. c. ex parte in chriſto cum ſimilibus. Item eſt arg. hec lex ad qōnem de eo qui ꝓmiſit reddere caſtrum ⁊ dedit fideiuſſores ⁊ poſtea ꝑdidit caſtrum ⁊ cōdemnatus eſt. ꝙ ad penā criminis nō tenetur fideiuſſor qꝛ non accreſcit crimini ſed contractui vt. jͣ. ad munici. l. lucius per Dy. Circa qd̓ dic aut fideiuſ ſor ſimpliciter acceptus tenetur ad penam. aut pena naſcitur ex eodem facto. aut ꝓrſus ex alio facto nouo. ſi ex alio non tenet̉ fideiuſſor. vt. jͣ. de fideiuſſo. l. fi. ſi ex eodē fa cto. aut eſt pena cōuentionalis. ⁊ tunc ſi primo fideiuſſit ⁊ poſtea eſt appoſita pena ex interuallo non tenetur fideiuſſor. Si autem ꝓmiſſio pene p̄cedit fideiuſſioneꝫ. ⁊ tūc tenetur. vt. jͣ. de eo quod cer. lo. l. centum capue. ⁊ ibi no. Aut eſt pena legis ſeu etiam intereſſe qd̓ etiam pena dici poteſt ex parte rei cui niladeſt. ⁊ tunc refert. aut venit ex natura actionis. aut ex accidenti. primo caſu tenet̉ fideiuſ ſor. vt. jͣ. loc. l. quero. ⁊. l. ſi poſtea. jͣ. rem pupil. ſal. fore. Se cundo non tenetur iure obligationis ſiue ante morā ſiue poſt precedat. vt. jͣ. de eo quod cer. lo. l. fi. Sed an teneat̉. officio iudicis refert. aut eſt ꝓpria mora. ⁊ tenetur. vt. jͣ. de eo quod cer. lo. l. centum capue. ij. reſponſo. ⁊. jͣ. de fideiuſ ſo. l. ſi teſtamento.§. fi. Aut ex mora rei. ⁊ tunc refert aut mora p̄cedit fideiuſſionem. aut fideiuſſio moraꝫ. Primo caſu tenetur fideiuſſor ẜm Azo. Secūdo non vt dicta. l. centum capue. ⁊. l. fi. Sed tu dic ꝙ iſtud intereſſe eſt acci dentale ⁊ emergēs ⁊ ratione mixta loci ⁊ more nō ꝯtine tur in forma contractus nec etiam executiue venit contra fideiuſſorem ex mora rei. qꝛ non eſt intereſſe vniforme in reo ⁊ fideiuſſore. nam ex perſonis ⁊ re mixta rōne conſiſtit. vt. jͣ. de eo quod cer. loco. l. ideoqꝫ. ⁊ ideo moram fideiuſſoris exigo vt ſit actio arbitraria ⁊ eiuſdem qualita tis ⁊ nature in reo ⁊ fideiuſſore. ⁊ hincinde veniat inter eſſe. ſecus in vſuris q̄ ſunt vniformes. vt. d. l. quero. Sed ꝗd ſi fideiuſſor expreſſe ꝓmitteret intereſſe. Rn̄deo. tunc actio non tenet arbitraria ſed preciſa. qꝛ nō veniret inter eſſe officio iudicis mercēnario. ſed iure cōtractus ⁊ actio nis. ⁊ ideo cum actio ſit arbitraria eque in fideiuſſore ⁊ in reo. nō videt̉ in dubio ꝓmiſſum hoc intereſſe. vt. d. l. fi. ad penas etiam maleficiorum fideiuſſor non tenetur nec ex ꝓprio maleficio nec ex maleficio rei niſi maleficiuꝫ pur garetur per actionem ex eo contractu. vt. sͣ. de dol. l. ſed fi deiuſſor. qꝛ vbi mora vel culpa rei fingitur eſſe mora vel culpa fideiuſſoris nocet fideiuſſori. Sed quid in actione .l. acꝗlie an fideiuſſor teneatur ad penaꝫ inficiationis. rū detur ꝙ non vt hic. In contrarium qꝛ venit ex eadem cā ⁊ iure eiuſdem actionis. Item quicꝗd venit in condemBal. ſuꝑ. ij. ff. veteris.

De in litem iurando. ADDITIO. a ¶ Caſualiter. Quid aūt caſus ⁊ quid fortuna originaliter. habet ſcd̓o phi. in. c. de cauſis: me thaphorice ve ro ⁊ iproprie tranſfert̉ a. d. Ia. may. in.§. ſed iſte. car. xx inſti. de actio. vbi vide qͣꝫplu res ſingulareſ qōnes ad ma teriā legiſtarū ꝑtinētes que ſucceſſiue ab eo eo.§. ⁊ cā. numero ponū De in litem iurando. natione venit in fideiuſſione iudicij. vt. jͣ. loc. l. quero. in fi. principij. ⁊ ſic ſufficit ſiue ſit nata cā ⁊ obligatio. ſiue cauſa tm̄ nata dico cauſaliter vel formaliter. Preterea ſentē tia pōderāda eſt ⁊ ius ex ea metiri debemus. tanqͣꝫ ex ter mino ad quem ſit relatio quod verum credo. Si aūt iſte fideiuſſor eſt receptus poſt inficiationē. tunc non eſt dubi um qꝛ cā precedit fideiuſſionem. Vltimo collige hic arg. ꝙ condemnatus ex contumacia non dicitur condemnatuꝫ de maleficio hoc verū qꝛ ſit mentio per reſpectum ad maleficium intentatum. hoc verum credo niſi contumax haberet̉ pro cōfeſſo. tunc dicitur condēnatus ex ficto ma leficio non ex vero. vt. C. de interdi. ma. l. ſi tutor. ⁊. ff. d̓ iu re fiſ. l. eius qui. facit in arg. qd̓ no. de fide inſtru. l. iij. Si autem loꝗmur de maleficio in genere.ſ. vtrum contuma cia ſit maleficium. dic vt per Dy. C. de cri. ſtellio. l. i. ⁊ facit ad ſtatuta que dicunt ꝙ cōdēnatus pro maleficio poſ ſit impune offendi an intelligatur de cōtumace. Adde ēt ꝙ ſiꝗs non eſſet contumax in medio cauſe īmo aſtitit cāe ⁊ inſtruxit eam ſed poſtea fuit contumax nō veniendo in ſententia ꝙ tunc dicitur cōdemnatus ex contumatia im mo ex geſtis. ar. C. de adul. l. qͣꝫuis indubitati. ⁊ facit qd̓ no. C. ſi aduer. rem iudi. l. cum ⁊ minores. melius facit ꝙ no. C. cōtra iudi. tutel. l. ij. hic non ſunt alia. Ex lec. ant. ¶ Nō inſpicitur illud qd̓ caſualiterª acciū̄t dere pōt. vel ſic. ex delicto principalis non auget̉ obligaid tio fideiuſſoris. vel ſic non dicit̉ creſcere actio lꝫ ex contu i macia creſcat pena vel ꝯdemnatio. h. d. ⁊ eſt lex no. ⁊ exē et pliſicat̉ hec lex in fideiuſſore dando ⁊ in fideiuſſore dato. nam fideiuſſor eſt dandus ꝓ rei qͣꝫtitate attēto libello ſeu ee petitione non attenta futura cōtumacia. Iteꝫ iam ſimpliie citer datus non tenet̉ ad penam contumacie ſed iuxta ex d. timationē rei petite quod vtrūqꝫ eſt notabile ⁊ dꝫ hoc in telligi in fideiuſſore iudi. ſolui. nam fideiuſſor de iudicio xx o. ſiſti non obligat̉ ex ſnīa ſed liberatur. vt. jͣ. de fideiuſ. l. gre lu ce.§. poſt liteꝫ ẜm Ia. ⁊ ex hac. l. ſume arg. ad. q. dicit ſtae tutum ſiquis non ſoluerit condemnationem infra mēſem ſa puniatur in quarto pluri. mō accuſatus comparet ⁊ vult eª dare fideiuſſorem reſpectu prime pene ⁊ non reſpectu ilab lius quarti pluris. modo querit̉ vtrum ſit dimittēdus ta ā. li fideiuſſori an non detinendus. ⁊ hic eſt ar. ꝙ dimittenudus. qꝛ illud quartū plus eſt pena ꝯtumacie nō delicti vt hic. immo ſi eſt ſimpliciter acceptus fideiuſſio ſua nō trahitur ad illud quartum plus. quod eſt no. Item facit in ar. ad iſtam. q. dicit ſtatutum ꝙ homicida puniatur in cē tum ⁊ ſi non ſoluerit infra decē dies decapitet̉. Aliud ſta tutum dicit ꝙ cōtumax cōdemnetur in quarto pluri. mo do querit̉ vtrū ratione illius quarti pluris nō ſoluti veni at decapitandus. ⁊ eſt hic ar. ꝙ non. qꝛ illud quartū plus eſt pena adita ratione cōtumacie ⁊ contemptus iudicis. non aūt eſt pena homicidij. ⁊ iſta eſt veritas. ⁊ ita practi camus. ad qd̓ optime facit iſta lex ⁊ meliꝰ qͣꝫ aliqua que ſit in iure. ſed ponamus retento eodē themate ꝙ homici da vult ſatiſdare ſed cōtra eum allegatur ꝙ lꝫ pena ſit pecuniaria a principio. tn̄ pōt fieri corporalis ſi non ſoluat̉. ergo eſt detinēdus. ⁊ videt̉ per iſtam. l. ꝙ non debeat de tineri. ſed cōtrarium eſt verū. qꝛ iſta pena eſt pena ſurrogata loco prime pene. ⁊ ideo iſta pena ē pena delicti ⁊ ſu mit originem ex cā de p̄terito. ⁊ ideo cuꝫ crimen ſit capi tale non dꝫ fideiuſſoribus relaxari. facit quod no. Dy. in .l. i. jͣ. de pu. iudi. quomodo ergo reſpōdebis ad hāc. l. rn̄ 1. deo. non ob. hec lex. qꝛ hic loꝗtur in pena que venit ex ſo iuſ .n la contumacia. ſed queſtio loquitur de pena q̄ peruenit ex ue delicto lꝫ mediante contumacia. ⁊ adde ad confirmationō nem predictoꝝ ꝙ pena contumacie nō dicitur eſſe pena a delicti. quod no. Cy. C. de crimine ſtellio. in rub. abſurdū 1e. d. entim eſſet in premiſſo caſu ꝙ pena capitalis eſſet pena ſo .5. lius contumacie. ¶ Quero nunꝗd iſte fideiuſſorᵇ poſſit ar. conueniri non facta excuſſione rei principalis. ⁊ videtur tu. ꝙ ſic. C. de agrico. ⁊ cenſi. litibus.§. fi. ſed ibi loquitur in fideiuſſore qui eſt datus loco ſequeſtri contra quem eſt parata executio. idem tamen videtur in quolibet fideiuſ ſore iudicij. ar. sͣ. de in ius vo. eum pro quo. de hoc teligi in. l. ij. sͣ. qui ſatiſda. cog. QuanIue? Interdum. qo peu tur intereſſe rōne culpe non aurat̉ in litē. ſꝫ rōne doli vel cōtumacie ſic. hoc dicit de iuramē to affectionis. Sed an per iuramētum probet̉ ſimplex ⁊ verū intereſſe. dicit glo. ꝙ non ſi agit̉ rōne culpe. ſecus ſi doli. vt inſti. de verb. ob.§. pe. ⁊ facit qd̓ no. jͣ. de triti. l. in hac. ⁊. jͣ. de p̄to. ſtip. l. fi. ⁊. jͣ. eo. l. in actionibus.§. p̄ſens. ⁊ .l. cū furti. qd̓ eſt verū vbi factū rei inducit difficultateꝫ ꝓ bationis vt. d.§. plane. ⁊. C. vnde vi. l. ſi qn̄. Hec vera de ī tereſſe dāni. ſed de intereſſe lucri non ꝓbat̉ ſacramēto. vt jͣ. de eo qd̓ cer. lo. l. iij.§. fi. ⁊ dic vt. jͣ. ꝓxi. l. ¶ Querit gl. an ſit neceſſarium iuramētū vbi abſqꝫ eo cōſtat iudici de affectione ꝑtis ⁊ ſcit ꝗd ille iuraturus eſt. ⁊ dicit gl. ꝙ ni hilominus dꝫ iurare. qꝛ iſtud eſt de ſolēnitate ꝓbationis. ⁊ non dꝫ omitti ⁊ qꝛ lꝫ conſtet iudici hoc non ſufficit. ꝗa non conſtat per modum ꝓbationis. ⁊ no. glo. ⁊ facit ad qōnem de duobus arbitris qui ſciunt voluntatem tertū abſentis. an poſſit eo abſente ⁊ non expectato pronūciare. ⁊ dicit Inno. ꝙ ſic. extra de teſta. c. raynaldus. ⁊ ar. sͣ de ſta. homi. l. arethuſa. Sed dico contrarium qꝛ college neſciunt iſtud eo modo quo debent nec ſciunt vt iudices ſeu vt arbitri ſed vt priuate perſone quod nō ſufficit. ⁊ fa cit. sͣ. de arbi. l. ſicuti. ⁊. jͣ. de re iu. l. duo iudices. ⁊ hec opi nio eſt tutior. qꝛ etiam non eſt ſeruata forma ⁊ mandatū legis in ꝓnunciando. ⁊ qn̄ p̄ſentia alicuius perſone reꝗri tur eius abſentia facit non valere qd̓ agit̉. vt. C. de tuto. ⁊ cura. l. i. ⁊ idem quādo requiritur exploratio voluntatis vt. jͣ. de acqui. here. l. eum qui duobus.§. filius. ⁊. l. ſiquis mihi bona.§. fi. de auc. tuto. l. obligari.§. fi. Ex lec. ant. ¶ Ratione culpe non iuratur in litem ſed ratione doli. ⁊ quot reꝗrantur ad hoc vt ſtetur iuramento agentis ſine alia ꝓbatione. vide hic per Ia. ⁊ adde qd no. inſti. de ver. obli. ad finem. In nūmis non venit īter Ummis. e ſſe affectionis ſed bn̄ ie nit intereſſe pene cōmiſſe vel pignoruꝫ diſtra ctorum. h. d. ¶ No. ꝙ iſtud intereſſe damni emergentis extra rem venit in nūmis multo magis veniintereſſe intrinſecum. vt. sͣ. ſi cer. pe. l. vinū. In actionibus arbitrarijs ꝓpter locū nō eſt dubiū. vt. jͣ. de eo qd̓ cer. lo. l. iij.§. nūc vidēdum. idem tn̄ vbi locus non eſt appoſitus ad ſoluendū. vt ibi no. hoc intereſſe pōt ꝓbari ꝑ ſacramē tum contra moroſum. hoc verum in actionibus in ꝗbus ꝯſueuit in litem iurari vt in realibus ⁊ bona fide. nāſi ex qualitate rei nō cadit iuramētum affectionis cadit tn̄ iu ramētum veritatis vt hic. al̓s aūt nō ꝓbatur intereſſe per iuramētū. vt. sͣ. eo. l. ij. ideo. l. noſtra ponit exēplū in actio ne depoſiti. ⁊ no. ꝙ iſta. l. loquitur de intereſſe dāni intrin ſeci. ar. jͣ. de actio. em. l. ſi ſterilis.§. cum per venditorē. vbi venit intrinſecū nō extrinſecū. So. ſpāle eſt in pecunia. vt jͣ. de verbo. ob. l. liber homo in fi. ⁊. l. pecuniam ẜm barSed ꝗd ſi nō petat̉ quātitas ſed ſpēs. dicit glo. id qd̓ iurabitur ⁊ veniet tunc circa intereſſe in lucro fructuū non in lucro negociationis. at. jͣ. de cōdi. fur. l. iij. ſed in quātitatibus dicit Ia. ꝙ nō veniet lucrum niſi in actiōibus ar bitratorijs. Item vbi petit̉ quātitas nō venit aliꝗd nomi ne fructuū. ſecus in ſpēbus que natura ſui fructum gene rāt ẜm Io. ⁊ lꝫ in nūmis cadat intereſſe negociatiōis. in̄ iſtud nō eſt cōſiderādum. Tu dic vt per Cy. C. de ſentē. qͥ ꝓ eo. l. i. in. ij. q. Recita apparatuꝫ iſtius legis ſic vt dicit hic ꝙ certa eſt nūmoꝝ extimatio. Sed contra nummus nō eſt extimatus ſed extimatio. vt. jͣ. de fideiuſ. l. ſi ita. So. cōcedo ⁊ dico ꝙ nūmi ſunt extimatio extimata actiue nō extimatio extimata paſſiue ẜm Io. ⁊ Azo. vel dic ꝙ num mi nō extimant̉ a ceteris rebus. vt. jͣ. de ꝯͣhē. emp. l. i. ⁊. jͣ. de reꝝ ꝑmu. l. i. ſed bene extimatur nūmus per alios. pū ta florenus

De in litem iurando. ta florenus per venetos groſſos ⁊ groſſi per paruos mi nutos vt cortonēſes. ¶ Scd̓o op. dr̄ hic ꝙ in actione de poſiti non iurat̉ in liteꝫ. ſed ꝯͣ. jͣ. depoſiti. l. i.§. in depoſiti. So. ibi erat depoſita ſpēs in qua cadebat ſingularis affe ctio hic pecunia in qua non cadit affectio. ⁊ hec eſt vera. ¶ Op. ꝙ immo iurat̉. vt hac. l.§. i. Sol. ibi in iuramēto veritatis non affectiōis. ¶ Quero primo an in actiōe de poſiti veniat ītereſſe lucri ceſſantis. dicit gl. aut eſt appoſi ta ſpēs. ⁊ tūc venit iſtud intereſſe qꝛ iurat̉ in litem. aut qͣꝫ titas. ⁊ tūc nō venit vt hic. ¶ Quero an veniant fructus dicit glo. ꝙ ſic in ſpē nō in quātitate. qꝛ non facit fructuꝫ de vſuris dic vt. sͣ. de nego. geſt. l. qꝛ tātūdem. etiā adhuc hodie veniunt interdū vſure non ꝑꝑ morā ſed ꝓpter vſū rei. vt. C. de ac. emp. l. curabit. ⁊ extra de feud. c. ij. vel ꝑꝑ onera rei vel ꝑſone. vt extra de vſur. c. ſalubriter. ¶ Que ro ꝗd ſi nūmi debeant̉ ꝑ aliā actioneꝫ bonefidei. Rn̄deo idē ꝙ dr̄ hic actiōe depoſiti vt veniat intereſſe ⁊ ꝓbet̉ per iuramētū. ¶ Quero ꝗd in actione ſtricti iuris an veniat intereſſe. glo. dicit ꝙ ſic. ſed an probabitur per iuramentum. glo. dicit ꝙ ſic quādo impingit̉ reo dolus vel cōtumacia. eſt ergo generale quo ad intereſſe dāni emergētis ⁊ ꝓbat̉ ꝯͣ quēlibet contumacē per iuramētū. idem no. inſti. de verbo. ob.§. pe. qꝛ eſt certū vbi agit̉ ex maleficio. vt l. ſi qn̄. C. vnde vi. ex maleficio dico rei nō ex maleficio ter tij. vt no. Dy. jͣ. qn̄ ex fal. tuto. l. i. ⁊ Ia. in. l. ne ꝗd. de incē. rui. naufra. Sed qn̄ intereſſe petit̉ ex contractu ſtricti iuris. aut iſtud intereſſe accedit obligationi facti ⁊ non pro bat̉ per iuramētū. vt. jͣ. de p̄to. ſtipu. l. fi. aut in obligationi bus dandi. ⁊ tūc re extante non ꝓbat̉ per iuramētū ſed re ꝑempta poſt morā rei ꝓbabit̉ per iuramētū ꝑꝑ difficultatē ꝓbationis. vt. jͣ. e. l. in actionibus.§. i. Aut obligatiōi rē reſtitui vel reali actioni. ⁊ ꝓbatur contra doloſum ꝑ iura mētū vt hic. ⁊ sͣ. e. l. ij. Illud aūt eſt generale ſiue agatur ex delicto ſiue ex ꝯͣctu bonefidei vel ſtricti iuris qd̓ ceſſan te dolo nō iurat̉. vt. sͣ. eo. l. ij. Adde ꝙ videt̉ eſſe in dolo il le qui nō obſeruat ſolēnitatē legalē. vt. ff. de admi. tuto. l. tutor ꝗ repertoriuꝫ in prin. Item adde ꝙ mora pōt eſſe ſine dolo. vt cum pauper interpellat̉. vt no. Inno. de offi. dele. qd̓ ⁊ contra. Amora aūt lega. puta deſerte appellationis excuſat paupertas. vt not. Inno. de officio dele. ex rōne. ⁊ no. an ꝯtra diſſigillantem ſaccū alienū vel aperien tem capſam alienā ꝓbatur intereſſe per ſacramētū. vt no. Inno. extra qd̓ me. cā. c. ſuꝑ eo. ⁊ vide. jͣ. qd̓ vi aut clam. l. ſemper.§. in hoc interdicto. ⁊. jͣ. de fur. l. ꝗdā ea. in fi. ⁊. C. de ꝓbatio. l. ſi de poſſeſſione. Pupillus nō iurat d̓ Ideamus. nectiōe. qꝛ nō cadit in eo plena affectio. Item mater vel coniūcta ꝑſona coniuncti nomine non iurat. tutor ⁊ cu rator nō cogitur inuitus ſed volens admittit̉ ad iurāduꝫ referendo verba affectionis ad dn̄m nō ad ſe. Adoleſcēs non eſt capax iuramēti. h. d. ¶ No. ꝙ iuramētū affectio nis nō cadit in impuberem. facit. C. de acꝗ. poſ. l. donata rū. ¶ No. ꝙ mater non eſt legitima adminiſtratrix filij. facit. jͣ. de ſolu. l. filie. Si aūt eſſet tutrix. tunc nō qꝛ mater ſed qꝛ nutrix poſſet iurare ẜm glo. non enim officit ſed ꝓficit ad vberiorem adminiſtrationē coniunctio ꝑſonaruꝫ ⁊ duplicitas vinculorum. Ecce ſimile traditio inſtrumēti non hꝫ vim mādati ad agendū in extraneo. ſecus in cō iuncta perſona. vt no. C. de pac. cōuen. l. ſi duobus. Ergo concurrentibus ꝙ ſit coniuncta perſona ⁊ ꝙ ſunt tradita inſtrumenta p̄ſumitur mandatum. ſed altero tm̄ cōcur rente non. vt no. pe. C. de procur. l. maritus. ſicut ergo facilius p̄ſumit̉ mandatum in coniuncta perſona ita ⁊ man datum liꝗduꝫ non dꝫ minus oꝑari. ¶ No. neminē cogi iurare ad cōmodū alienū de aliena ꝯſciētia vel facto nec dꝫ ꝗs grauare cōſciētiam ſuam rōne officij quod gerit ſꝫ dꝫ ſalutem anime ſue preferre cuicūqꝫ officio qd̓ eſt no. di gnū. ¶ No. voluntariū admitti quē lꝫ inuitus cogi non poſſit econtra punit̉ volēs qui non punit̉ nolens. vt. jͣ. de De in litem iurando. his quibus vt indig. l. poſt legatum.§. is vero. Nota in hoc.§. ꝙ in iurādo Adoleſcens. auitus hn̄s curatorē nō eg perat̉ pupillo. vn̄ lex ſi curatorē hn̄s nō videt̉ hēre locuꝫ vbi adultus iurauit. ar. iſtius.§. Sed hic ꝓ ſe. ibi cōtra ſe. vt. sͣ. ti. i. l. qui iur̄. glo. hic dicit ꝙ nō ſunt pares in fauori bus cōſequendis. ſed in dānis vitandis ſic. ⁊ no. glo. No. ꝙ id qd̓ eſt fiēdum a iudice non De ferr̄e. pōt fieris ꝑte. ⁊ facit ad multa iuder pōt ꝓrogare terminū ab eo aſſignatum ſed non ꝑtes. ar. iſtius.§. que enim ad iudicis auctoritatem ꝑtinēt ſine eo explicari non poſſunt. ar. C. de lib. cau. l. iubemus. ⁊. C. d̓ adop. l. ij. ¶ Quid aūt ſi pars detulit an valet. ⁊ dico ꝙ non vt neceſſarium ſed bene vt conuentionale. Affectio pōt eē ſine aliquo limite ratio Iſ al nis. Sed iudex dꝫ ad rōnem limitare. ¶ No. hic ꝙ qui pōt totum pōt partem. ⁊ qui poteſt in totum caſſare pōt modificare. ¶ No. ꝙ iudex poteſt caſ ſare poſt preſtituꝫ iuramētū. glo. opponit in auc. de iudi. .§. oportet. So. ibi in iuramēto veritatis. hic in iuramēto affectionis ẜm gl. ⁊ eſt rō. qꝛ qn̄ iuratur de veritate videtur haberi ꝓ mandato cuius dicto non ſtatur. Item iura mentum eſt indiuiduum. ergo non pōt ꝓ parte verificari. ſed qn̄ iuratur de affectione ſi affectio eſt inordinata ⁊ non bene regulata ſi taxatur nō imponitur mendatiuꝫ iu ramēti ſed frenū appetitui ẜm Bar. Circa hoc an iudex habeat poteſtatem refrenandi aūt ꝓceditur per viā alteri us ꝓbationis. aut per viam iuramenti. ſi proceditur ꝑ via alterius ꝓbationis. aut facte aut fiende. ſi facte nō poteſt iudex derogare probationibus factis ſi rite facte ſunt. im mo eas ſequi cogitur etiam ſi habeat ꝯͣriam conſcientiaꝫ vt priuatus homo circa ea que ſunt neceſſarie iurationis ẜm probationes tenetur expedire. vt in.§. veritas. ſed in ꝓbationibus fiendis. aut vult refrenare numerū teſtium ⁊ pōt anteqͣꝫ iuret̉ dūmodo non refrenet in tantuꝫ ꝙ anguſtet ꝓbationē ⁊ refrenet pariter ex parte actoris ⁊ rei. vt. jͣ. de teſtibus. l. i. in fi. ⁊ facit quod no. in. c. ſepe de verbo. ſig. in cle. in verſi. teſtiūqꝫ. aut vult refrenare numerū inſtrumētorū. ⁊ non poteſt. vt. C. de iudi. auc. iubemus. Si vero proceditur per viā iuramenti. aut voluntarij vel iudicialis ⁊ non poteſt iudex refrenare. ſed hꝫ exequi ar. de re iudi. l. ſi conuenerit. aut neceſſarij. ⁊ tūc aut iuramē tū accedit ad robur ſemiplene ꝓbationis augende. ⁊ idē niſi in caſu. l. admonēdi. vt. jͣ. de re iudi. l. poſt rem iudicatam. aut ſufficit ſolum iuramentum. ⁊ tunc aut iuratur de veritate ⁊ dꝫ taxari ante factū. vt in.§. oportet. non poſtqͣꝫ eſt iuratum. aut de affectione. ⁊ tunc poteſt taxari qn̄cun qꝫ vt hic. niſi ſit lata diffinitiua. qꝛ tūc nullus error poteſt corrigi niſi appelletur. vt. ff. de erro. aduo. l. fi. facit quod no. Inno. de appel. c. ſepe. ⁊ facit. sͣ. de arb. l. qualem.§ fi. ¶ Extra op. nō poſtqͣꝫ eſt iuratum eſt nata actio. vt. jͣ. de pecul. l. depoſui.§. i. ergo non poteſt reuocari. vt. ff. de pre to. ſtipu. l. i.§. fi. So. dico ꝙ vbicūqꝫ iuramētū pōt refrenari non oritur actio. vt no. Inno. extra quod me. cau. c. fi. ¶ No. hic de infinitate non vitāda.ſ. quo ad voluntatem ſed vitatur quo ad ſnīam vel non iuratur quo ad par tem. vt. jͣ. de rei vendi. l. qui reſtituere. ſed quo ad iuramē tum in litem. ⁊ dic vt no. Cy. C. de ſentē. que pro eo qd̓ in tereſt ꝓferunt̉. l. i. in prima opinione. ⁊ no. per Dy. ⁊ alios. ff. de dam. infec. l. ſi finita. Ex lec. ant. ¶ Nota ꝙ tollerat̉ infinitas. quod dic vt no. Cy. C. de ſenten. que pro eo. l. i. in prima oppoſitione. ¶ Secūdo no. ꝙ in cuius poteſtate eſt aliquid facere in eiuſdeꝫ ptāte modificare ⁊ refrenare ſiue taxare. ¶ Ter tio no. hic ꝙ iudex pōt nō ſequi iuramētū etiā preſtituꝫ. ¶ In glo. vt ſi iudex. ibi tu dicas hec vera qꝛ hic loꝗtur in iuramēto affectionis quod eſt refrenandum ⁊ moderandum etiam in intereſſe veritatis. ſed nunquid interlo cutoria lata pretextu iuramenti pōt reuocari. dic vt notat Inno. extra eo. cauſa ſuper eo. vbi omnino vide. iiij Bal. ſuꝑ. ij. ff. veteris.

De in litem iurando. a ¶ Realiꝰ Adde Lu. ro. in ſing. v̓. iura mentū. v̓. dicit l. ꝗ reſtituere. b ¶ Culpam. b Uid̓ raph. ful go. hic ꝗ tꝫ ce tra. ſed dic vt per. d. Alexā. c ¶ In litem. Uide gl. in. l. haꝝ. inſtitu. ſi ſer. vē. ⁊ tex. ⁊ gl. ⁊ bar. in. l. ſi fundū.§. in venditione. de pigno. ⁊ dn̄s Alexan. hic. Primo dicit N actionibus. in abꝰ actioni bus iurat̉ in litē. Scd̓o quāta ſit in eis iudicis ptās. Tertio qualiter iuret̉. Quarto addit de iuramēto qd̓ non eſt ꝓprie in litem ſed iuramentū verita tis. ſcd̓a ibi. ſed iudex. tertia ibi. ſꝫ in his. quarta ibi.§. plane. ¶ No. ꝙ in actionibus realibusˢ. ⁊ que gr̄a realiū ꝓ ioº. a ponunt̉ vt ē actio ad exhibēdū iurat̉ ī litē. vt. C. de rei vē. ro. l. ordinarij. Item in bonefidei iurat̉ in litē cuius iuramē ati natura eſt vt poſſit excedere verum p̄cium. vt. jͣ. e. l. ſi tuicit re. tor. ¶ No. ꝙ iudex pōt apponere metam iuramēto in li tē p̄ſtito ⁊ p̄ſtādo. ¶ No. ꝑꝑ ſolū dolū iurari in litē ⁊ nō in. b ꝑꝑ latam culpamᵇ. ¶ No. ꝑꝑ dolum debitoris ⁊ interiful tum rei creditorem iutare etiam in ſtricti iuris actionibꝰ cc t de vera extimatione. ¶ No. ſoli iuramēto nō ſtari niſi in ra. caſibus expreſſis iure. ¶ Op. dicit̉. hic in ꝙ actionibꝰ bo nefidei iurat̉ in litē. Contra immo ſufficit veruꝫ intereſſe p̄ſtari. vt. jͣ. de act. emp. l. i. in prin. So. ſpāle eſt ibi in ꝯͣctu emptiōis. qꝛ non videt̉ in dolo ille qui vtit̉ legis arbitrio ſed lex dat optionē venditori an tradat rē vel p̄ſtet intereſ ſe. vnde ſi vtit̉ legis bn̄ficio nō eſt in dolo. Alij dicūt ꝙ ſi pōt tradere ⁊ non tradit eſt in dolo. ⁊ iurat̉ cōtra eū in li tem. qꝛ ille qui pōt tradere p̄ciſe tenet̉ ad tradēdū.. naꝫ ꝙ veniat intereſſe fauore creditoris inducit̉ nō fauore debi toris niſi eo caſu quo non pōt rem tradere. tūc eius fauo re eſt inductū vt poſſit p̄ſtari intereſſe.i. q. i. qm̄ ſtudet. vt no. inſti. de emp. ⁊ ven.§. item p̄cium. nā certa eſt obligatio venditoris ad rē ⁊ nō ꝯtinet nudum factū. vt no. sͣ. ti. ij. l. certi cōditio in prin. ⁊ hec opi. eſt vera maxime ſi ē iu ratum de tradēdo qꝛ iuramentum dꝫ p̄ciſe formaliter ob ſeruari. vt no.jͣ. ti. i. l. ſi pecuniā. Tertij dicunt aut eſt data ſnīa de re tradēda. ⁊ tunc iurat̉ in litē. aut venditor offert intereſſe an̄ ſnīam. ⁊ tūc ſecus. Sentētia enim durior ē qͣꝫ ꝯͣctus ⁊ magis dꝫ obſeruari ſicut iacet. ita no. sͣ. de rei vē. l. qui reſtituere. ſed precedēs opi. iuſtior eſt. ⁊ vide quod j. I. no. inſti. de act.§. actionū in princi. ⁊ ibi per Cy. C. d̓ act. i. ſi emp. l. ſi traditio. ¶ Opp. dicit̉ hic nō iurari niſi in iſtis . 2 actionibus. cōtra. jͣ. e. ver. plane. ſo. vt ibi. ¶ Op. dicitur .i. hic ꝙ lata culpa nō eꝗperat̉ dolo. ꝯtra in. l. i.§. i. sͣ. ſi meſ. .in de fal. mo. dixe. ⁊. jͣ. depoſi. l. ꝙ nerua. So. illa eſt regula que n̄s fallit. Itē fallit in ſnīa excōicatiōis. Itē fallit in penis cor poralibus. Item fallit in pena infamie. qꝛ iſta p̄ciſe requi runt dolum. qꝛ cōſiſtunt ex aīo. ita dicit glo. hic ⁊ inſti. de ſuſpec. tuto.§. ſuſpectus. qd̓ no. Item fallit in ꝗbuidā de lictis etiam ſi pena ſit pecuniaria vt in albo corrupto. vt .ff. de iuriſdi. om. iu. l. ſiꝗs id qd̓.§. doli. Itē in furto vt pꝫ in diffinitione furti. Item in falſo. vt. C. de falſis. l. nec exē plum. Item in iniuria que non ſit ſine dolo. vt. jͣ. de iniur. illud. Itē fallit in plagio. vt. C. de plagiarijs. l. plagij. dic ergo ꝙ regula legis qd̓ nerua fallit in delictis. Interduꝫ ex genere pene. vt qꝛ imponit̉ pena capitalis. nam ſiue lex ſiue ſtatutū imponat penam capitalem ſemper requiritur dolus. vt. jͣ. de edil̓. edic. l. cum autē.§. excipit̉. Interdum fallit ex genere delictorū quando abſqꝫ dolo non reſultat ille titulus criminis vt dixi. Item fallit in crimine calumnie. vt. jͣ. ad turpil. l. i.§. queri in fi. Item fallit ſi ſtatutuꝫ ſignanter requirit dolum. vt qꝛ dicit ſiquis ſtudioſe fecerit ſic vel ſiquis appenſate fecerit ſic. nam tūc ignorātia non punit̉ illa lege. vt. jͣ. de pigno. actio. l. tutor.§. i. ⁊. C. de ſeruis fugitiuis. l. quicūqꝫ. ⁊ de lib. cau. l. illud. vt. C. de tab. l. generaliter. niſi ſit ignorātia colorata. vt. jͣ. de abige. l. i. in fi. porro ignorantia p̄ſumit̉ iuſta ex abſentia. ⁊. jͣ. de de cre. ab ordi. fa. l. fi. ⁊ bāniti preſumunt̉ ignorare ea que fi unt in ciuitate. vt. jͣ. de excu. tu. l. plane. ſed videt̉ ꝙ lꝫ lex ſi gnanter faciat mentionē doli. tn̄ ſufficit lata culpa lꝫ nō le uis. vt. jͣ. ſiꝗs teſta. liber eſſe iuſſus fue. l. i.§. non autē. So. ibi in ciuili iudicio. ſecus in criminali. quod intellige qd̓ ibi dicitur vbi ex lata reſultat titulus criminis non competit etiam ciuilis actio ex eadem lege. ⁊ facit. jͣ. vi bono. rap. l. ij.§. hac actione. Itē demū vbi etiam ex culpa mul ctatur ſed non eadem lege. ⁊ facit. e. l.§. ſi publicanus. ⁊ facit qd̓ no. ff. de ſiccarijs. l. i.§. diuus. ¶ Sed ꝗd ſi ſtatutū dicit. ſiꝗs vulnerauerit aliquē ſoluat. x. an ratione leuiſ ſime culpe tenebit̉. ⁊ dic ꝙ nō. qꝛ ex ea nō reſultat accuſa tio criminalis vt ī homicidio. vt no. C. ad. l. acꝗl. l. ex mor te facit de actio. ⁊ obliga. l. ſeruus non in omnibus. Al dicūt ꝙ immo punit̉ criminaliter ſi non eſt accuſatus publice pro culpa ſed pro dolo ſic. facit. jͣ. de pen. l. reſpicien dum.§. delinquūt. ſed ibi loꝗtur quo ad extraordinariaꝫ ⁊ minorem penam. vt. d. l. ij.§. in hac. Tertij dicūt ꝙ pre ciſe imponit̉ pena ſtatuti qꝛ ſtatutū nō requirit niſi nudū factū ⁊ indiſtincte loꝗtur vnde nihil eſt ſubaudiendū. nec obſtat quod no. C. de noxa. l. ij. vbi in ſtatuto tacite intelle git̉ mentio doli. qꝛ ibi conueniebat̉ dn̄s ex facto alterius non ex ſuo. ⁊ ideo mitius agitur cum eo. qꝛ ex alieno fcō non eſt iuſtum ꝙ teneatur niſi ſciens. ſed ex proprio facto bene pōt teneri. vt. sͣ. de legi. l. i. Sed ꝗd ſi eſt lata culpa. Rn̄deo ex quo imponitur omnino pena pecuniaria ⁊ ſta tutum non facit mentionē doli de lata culpa intelligendo dꝫ ſufficere. vt. ff. de verb. ſigni. l. magna negligentia. ⁊ de abige. l. i. in fi. ⁊ idem dico de ſtatutis que reſpiciunt deli cta circa res. vt in ſtatuto ſiquis turbauerit aliquē in poſ ſeſſione vt dolus vel lata culpa ſubaudiatur lꝫ in. l. acꝗlia ſufficiat leuiſſima. vide qd̓ no. ff. de priua. deli. l. fi. ⁊ de ac. emp. l. qui pendente. ⁊. ff. de iniurijs. l. iniuriarum.§. fi. ⁊ dicta. l. ſeruus. ⁊ quod no. ff. de rei vendi. l. rem.§. tignūCirca id quod glo. dicit de ſententia excōicationis. vide quod no. in. c. i. vt lite non conteſt. Circa id quod glo. di cit de infamia. vide quod no. sͣ. de infami. l. liberorū.§. no tat. ¶ Oppo. ꝙ ex lata culpa iuretur in litem. vt. C. de in litem iuran. l. i. So. ibi eſt ſpeciale in actione tutele ⁊ cu re. In ea etiam iuratur ex dolo preſumpto. vt. l. tutor qui repertorium. ff. de admi. tuto. nam tunc eſt ⁊ alia ratio. qꝛ dolus p̄ſumptus operari dꝫ idem ꝙ dolus verus. proba tur. qꝛ ꝓbationes legum habentur pro liꝗdiſſimis proba ctionibus. vt no. C. de peri. tuto. l. ſi tutor. ¶ Querit glo. vtrum in publiciana iuret̉ in litemᵉ. ⁊ dicit glo. ꝙ ſic. ar. cōtra. jͣ. e. l. vulgo. tene glo. sͣ. de proba. l. eum qui res.§. in publiciana. nam in ea omnia veniunt que in rei vendica ⁊ quod eſt mirum etiam veniunt fructus quorum poſſeſ ſor factus eſt dn̄s. qꝛ veniūt officio iudicis non iure actio nis. vt. ff. de rei vendica. l. fructus. ¶ Querit gl. quid in hypothecaria. ⁊ dicit idem. ⁊ probat̉. jͣ. de pigno. l. ſi fun dus.§. in vendicatione. vbi oīno vide illam glo. no. Ex lec. anti. ¶ In gl. ſ. ꝓpter leue. Nota ꝙ lata culpa non equiperat̉ dolo in ſnīa excōicationis nec in pena infamīe nec in pena corporali nec in datione iuramenti in ſi tem. ſed contra hoc facit. jͣ. de admini. tuto. tutor qui reꝑtorium in prin. vbi rōne doli iurat̉ in litem. ſo. ibi ſpeciale in actꝭ. tutele vt hic in gl. vel dic ꝙ ibi eſt p̄ſumptio iuris ⁊ de iure que habet̉ pro plena probatione pro ipſa veritate. vt no. in. l. penul. C. de ꝑicu. tu. ⁊ no. hāc glo. ꝯtra vicarios ep̄oruꝫ qui excōicāt aliquos citatos domi ⁊ ſic ex ficta cōtumacia. naꝫ iſtud non dꝫ fieri cum requiratur ve ra contumacia ⁊ verus dolus. ⁊ ideo ſi eſt factum debet reuocari qꝛ eſt iniuſte ꝓceſſum ẜm iſtam glo. ¶ Op. ꝙ in ſtricti iuris nō iuret̉ in litē. Plane. vt. sͣe. l. i. in prin. So. illud eſt regulare. fallit in ſex caſibus. Primus eſt in. l. i.§. i. sͣ. neꝗs euꝫ qui in ius voca. eſt vi exi. odio impediētis p̄toriam iuriſditio nem. ar. sͣ. de iuriſdi. om. iu. l. fi. ⁊. l. ſi familia.ſ. qꝛ cōtepta maieſtas p̄toris vindicat̉. Secūdus eſt. jͣ. ſiꝗd in frau. patro. l. tenet̉.§. in actione. odio fraudatoris. vel qꝛ hꝫ iſtarrealium. qꝛ eſt in rem ſcripta ẜm Azo. Tertius calus eſt hic propter moram rei ⁊ difficultatem probationis vt lit tera dicit. Quartus caſus eſt propter maleficium cōueti ⁊ difficultatem ꝓbationis. vt. C. vnde vi. l. ſi qn̄. Quintus caſus eſt odio furis. vt. C. e. l. cum furti. Sextus in actione rerum amotarum. vt. jͣ re. amo. l. cuꝫ dos.§. i. vel aliter ſoluo contrarium. qꝛ principium huius.l. loꝗtur de iura mento in

De in litem in4mento in litem affectionis. hic de iuramēto in litem veritatis. ¶ Et vt clarius intelligat̉ hoc ꝯtrarium notandū eſt ꝙ ad hoc vt deferatur a iudice iuramentum affectiōis quatuor ſunt neceſſaria. primo qualitas facti.i. dolus. vt .sͣ. e. l. v̓. ſed in his. ſecundo qualitas rei ꝙ in ea cadat di uerſa affectio diuerſorū. vt. sͣ. e. l. nummis. tertio qualitas actionis ꝙ ſit bonefidei vel arbitraria in qua iudex non ligatur ad petita ſed habet largas habenas. vt īſti. de ac. .§. prete. quaſdam. et. sͣ. de eo qd̓ cer. lo. l. iij.§. nūc de offi cio. quarto qualitas perſone ꝙ ſuo nomine experiatur vt jͣ. eo. l. vulgo. ſed ad hoc vt deferat̉ a iudice iuramentum in litem veritatis non exigitur concurſus omnium predi ctorum ſed duorum ex p̄dictis ipſis.ſ. ꝙ interueniat dolus ⁊ difficultas ꝓbationis. l. ſi quando. ⁊. l. ſemꝑ quod vi aut clam.§. hoc interdicto. vt. jͣ. e. l. cuꝫ furti. nam ibi dif ficile eſt ꝓbare extimationem rei que non apparet qꝛ fui eam cōtractat. Itē ſufficit mora ⁊ difficultas probationis vt qꝛ res nō extat que poſſit ſubijci oculis extimatorum vt hic. vel extat ⁊ deteriorata. vt. jͣ. de triti. l. in hac. vel ꝯtu macia ⁊ difficultas probatiōis vt in expenſis. vt. C. de iu. di. l. ſancimus. ſufficit etiam ꝙ interueniat dolus ⁊ quali tas actionis licet probatio non ſit difficilis. vt. sͣ. e. l. nummis. Si autem dolus tm̄ abeſt ⁊ cetera deſint non ſufficit iuramētum ẜm Ia. but. sͣ. e. in rubrica. ſed gl. dicit ſuffice re. vt inſti. de verbo. ob.§. pe. ⁊ sͣ. e. l. nūmis. Ego vero di co obſcuritatem multiplicem eſſe nec in omni lite ſufficere iuramentum ad deciſionem cauſe. nam quedam eſt ob ſcuritas perſone. quedam rei. ⁊ quedaꝫ extimatiōis. que dam intereſſe. quedaꝫ facti. quedam qualitatis. quedam loci. quedam tempis. ⁊ quedam ꝓbationis. Obſcuritas perſone eſt triplex.ſ. in ſubſtantia perſone in qualitate per ſone ⁊ in nomīe. ⁊ qn̄qꝫ eſt obſcuritas delinquentis. qn̄qꝫ offenſi vel patientis. Obſcuritaꝫ in ſubſtantia perſone eſt verbi gratia. quidam fuit occiſus de nocte in quodaꝫ loco vbi erāt titius ⁊ ſeyus ⁊ neſcit̉ ꝗs occiderit qꝛ nox obſcuritatem parit. vt no. sͣ. qd̓ me. cau. l. ſi cum exceptōe .§. in hac. vnde tormentis ⁊ detentatōe corꝑis hec res in quirenda eſt. ar. C. de ſicca. l. fureꝫ. ⁊. jͣ. loca. l. dominꝰ hor reorum. ⁊ ad ſilleya. l. i.§. occiſorum. ⁊ l. extimatio.§. i. ⁊ vide. sͣ. ad. l. acꝗl. l. iteꝫ mella.§. ſi plures. ⁊ de ſicca. l. ſi in rixa. ¶ Obſcuritas eſt in qualitate ꝑſone. an ꝗs ſit laycꝰ vel clericus an popularis vel magnas. ⁊ aut quis eligat qualitatem que tacite ineſt. ⁊ preſumit̉. vn̄ ꝗlibet p̄ſumit̉ laycus. ꝗlibet p̄ſumit̉ popularis. qui aūt dicit ſe clericum vel magnatem debet ꝓbare qꝛ iſte qualitates paucis in ſunt. ⁊ ideo non p̄ſumitur. nec enim ſunt pͥme qualitates que veniunt a natura. ſed hn̄t ortum ex accidentibus ſibi vel ꝓgenitoribus vt nobilitas. qui ergo huiuſmodi qͣlita tes allegat debet ꝓbare. vt. jͣ. de ꝓba. l. ij. ibi. Obſcuritas in noīe offendētis qui ſe abſentauit a facie curie impedit proceſſum. vt. ff. de iudi. l. eum quem temere ar. ff. de rei vendica. l. idem pōponius.§. i. ⁊. ff. de le. i. l. ſi ꝗs a filio.§. ſi ꝗs plures. Obſcuritas in noīe offenſi non vitiat. verbi d gr̄a reꝑitur ꝗdam occiſus ⁊ neſcit̉ vnde ſit nec nomēˢ. vt no. ij. q. viij. libellorum. ſufficit enim ad puniendū ꝙ ē hō qꝛ p̄ſumit̉ eē de humano cōſortio nec p̄ſumit̉ bānitus vel talis qui poſſit offendi ar. ff. de ꝓbatio. l. ab ea parte.§. fi. non tn̄ dicit̉ obſcurum nomē gallo p̄ſſi. qꝛ vnicus erat vt no. C. qui teſt. fac. poſ. l. hac ꝯſultiſſima. nec nomen phiſil li vel papone. jͣ. de fideicom. lib. l. lutius. per Ia. Obſcuri tas rei ſi quis clam vel per viꝫ domum meā intrauit. ego ipſum quaſdam res ſubtraxiſſe dico ipſe negat qꝛ cōſtat de crimine ſed non ꝯſtat de rebus credit̉ de rebus ſacramento meo cum grano ſalis.ſ. cum moderamine iudicis vt. C. vn̄ vi. l. ſi qn̄ qd̓ me. cau. c. ſuꝑ eo. per Inn. cōſidera bit tn̄ iudex res quas habere ꝯſueueram in domo ⁊ diui tias meas. ⁊ ſtatum meum ar. jͣ. de au. ⁊ ar. leg. l. ſi vxori. ⁊. C. qn̄ ⁊ quibus quar. pars debet. l. ij. qꝛ a vicinis facili us iudex ꝑcipiet vt no. in. l. ij. C. quā. fiſ. vel priua. ar. jͣ. de flu. l. i.§. i. Obſcuritas extimationis ſi cōſtat ꝙ rapuiſti ut andυ. mihi codicem ſed non cōſtat de extimatione ſtabit̉ iuramēto meo de extimatione nec exigo hic difficultatem pro bationis. vt. jͣ. eo. l. ſi furti. ⁊ ſi poſtqͣꝫ iuraui librum exhibeas ⁊ apparet minus valere nihil tibi ꝓderit. naꝫ an̄ de buiſti exhibere vt. jͣ. eo. l. fi. Obſcuritas intereſſe eſt de in tereſſe intra rem ⁊ de exiſtimatione. ⁊ de hoc modo dixi. vel circa rem. ⁊ de intereſſe fructuum ⁊ acceſſionuꝫ. ⁊ idem credo ꝙ cōtra doloſum ſtet̉ iuramēto ar. l. ſi qn̄. vel extra rē ⁊ de intereſſe pene extrinſece. ⁊ dic vt. sͣ. eo. l. nū mis. Obſcuritas facti nō diminuitur iuramento niſi alia accedāt. vt. l. iij.§. i. ⁊. l. admonēdi. sͣ. ti. i. de facto enim liquere debet. vt. l. i.§. illud. jͣ. ad ſille. Obſcuritas qualitatis eſt multiplex. quedaꝫ animi ⁊ in iſta preſumit̉ ex qua litate inſtr̄i de homici. c. ſignificaſti in fi. ad ſille. l. i.§. diuus ex qualitate ꝑſonarum. vt no. C. de ſicca. l. i. Sed in dubio ī delictis p̄ſumit̉ dolus. vt. C. de iniur. l. ſi nō ꝯuitij. ⁊ per dy. in. c. in obſcuris. hoc verum in his que iure naͣli ꝓhibentur. ſed in his que ꝓhibent̉ ſola cōſtitutione humana ciuili vel municipali excuſat a dolo error. vt. C. de adul. l. ſi adulterium cuꝫ inceſtu ⁊ ignorātia. vt. l. fi. de decre. ab ordi. faci. ⁊ in ſumma no. errantem dolo carere. vt. jͣ. vi bo. rap. l. ij.§. ſi publicanus. de qualitate ꝑſone dixi ſupra. de qualitate rei. vt qꝛ ſacra vel non ſacra ꝓbare debet qui allegat qualitatem rei. de penis. l. aut facta.§. iij. ⁊. C. de fur. l. ſi nondum. ff. vt in poſ. lega. l. fi. ⁊ inſti. de re. diuiſio.§. ſacra. cum ſil̓ibus. Obſcuritas loci pōt eſſe in ſubſtātia loci vt an in hoc loco vel in alio. Item in qua litate loci. vt qꝛ cōſtat ꝙ in hoc loco. ſed ego dico ꝙ eſt locus ſacer. tu negas. ⁊ dico ꝙ qui allegat locum ⁊ qua litatem loci debet probare de accuſa. libelloꝝ. Obſcuritas tꝑis triplex in ſubſtātia tēporis. puta an iſto menſe vel illo. in iſto ordine tēporis. puta ante litem conteſtatā vel poſt. vt. C. de peti. heredi. l. ij. In qualitate temporis puta cōſtat de menſe. ſed illo mēſe erant ꝗdam dies priui legiati ⁊ neſcit̉ ſi illa dies fuerit priuilegiata ita vt pene duplicent̉ vel non vel neſcit̉ an de die vel de nocte. ⁊ die ꝙ qui fundat libellum vel probationē ex his debet ꝓba re vt no. jͣ. de teſti. l. ob carmen.§. fi. per Inno. de accuſa. c. qualiter. ⁊ arg. no. in. l. ſi v̓o.§. i. ff. qui ſatiſda. cogā. per quam glo. dicit idem in incertitudine quātitatis quādo quātitas eſt de ſubſtātia libelli. vt no. sͣ. ti. i. l. iuſiuranduꝫ. ⁊ ad pecunias.§. non tamen ſemꝑ. sͣ. de adop. l. i. vt ſi ſta tutum dicit ſiꝗs furatus fuerit a centum lib. ſupra bullet̉ in fronte. nam ad hanc extimationem ꝓbandam non ſuf ficit iuramētum qꝛ pleniſſima cauſa eſt. ar. sͣ. ti. i. l. eū qui. nec ob. jͣ. e. l. cum furti. qꝛ illud intelligo in ciuili iudicio. Item incerta quātitas non erat de ſubſtātia libelli. vt in ſti. de rerum diuiſi.§. gallinarum. Obſcuritas probationis vera.ſ. interp̄tatiua que nulla preſumptione dirimit̉ interp̄tatur contra eum qui habet neceſſe probare. vt extra de ꝓba. c. in p̄ſentia. ⁊ no. in. l. fi. ff. de preto. ſtip. obſcū d ¶ ra exceptio interp̄tatur a iure in partem benigniorem cō a4 in. l. tra eum qui habet neceſſe ꝓbare. vt extra de proba. c. in pͥ c. d̓ ſentia. ⁊. lxxxvi. diſt. qui monachus. per Arch. ideꝫ in ob ⁊ ꝙ ſcura ⁊ generali ſentētia de pe. ſi preſes. Idem in dubia eū d amotione ſuſpecti tutoris. vt. ff. de ſuſpec. tu. l. eum qui. ⁊ ſti. den l. hoc enim. ¶ Extra not. ꝙ ī ſummarijs iudicijs vbi de ſi cu modico p̄iudicio agitur ſit ꝓbatio per iuramētum. vt. ff.§. iſ ad exhi. l. theſaurus. ẜm quoſdam. Item vbi illud modi me. cum p̄iudiciuꝫ eſt reparabile in ſecūdo iudicio ſic in auc. de exhi. re.§. ſi vero. ſed videtur ꝙ reꝗͥratur alia probatio vt. ff. ad carbo. l. iij.§. due. extra de teſt. veniens ſed vbi nō procedit̉ in figura iudicij non ſunt neceſſarie ꝓbationes vt. jͣ. de bo. poſ. l. iij.§. pe. ſed fiūt ꝓbationes poſtea in iu dicio ꝙ inde naſcat̉. vt no. C. quo. bono. l. i. Ex lec. ant. ¶ Contra doloſum ⁊ moroſuꝫ ꝓbat̉ vera extimatio rei ꝑempte per ſacr̄m agētis. h. d. ⁊ eſt regula talis ꝙ vbicūqꝫ cōcurrit dolus aduerſarij ⁊ difficultas ꝓ bationis ibi intereſſe ꝓbatur per iuramētum qd̓ no. ⁊ ad de qd̓ no. C. vnde vi ſiquando.

a ¶ F da. ⁊ nūquid cōtumacia ſit delictuꝫ. vide Frā. are. in. l. ſiue nr̄m. sͣ. e. ti. ⁊ qd̓ ibideꝫ ad euꝫ dixi in apoſtil. De conditione cauſa non ſecuta. Quedam concedunt̉ dn̄o que UlSO. non concedunt̉ eius miuiſtro ꝗ minorem auctoritatem habet. Ex lec. ant. ¶ Nemo iurat in litem niſi dn̄s litis. h. d. niſi habeat legitimam adminiſtrationem vt tutor. vt. sͣ. e. videamus.§. ſi tn̄ ⁊ ſindicus. vt. c. pn̄tium de teſtibus lib. vi. ⁊ sͣ. ti. i. iuſiurādum.§. defenſor. Dn̄s hꝫ eſtimare rem ſuā ⁊ Iuc O2. Fectionē ſuā nō extraneuſ facit. jͣ. rerum amo. l. ⁊ ideo.§. fi. cum. l. ſequē. ¶ No. neminem affectione priuandum. unien a Ex lec. ant. ¶ No. ꝙ contumacia eſt puniendaª. h. d. Cōtra furē ꝓbatur eſti ſūquid Um furii. matio ꝑ iuramentū ſiue ſcia ſit 3. vide agatur ꝯditione furtiua ſiue actōe furti. h. d. e. in. l. ſed quomodo ſpecies duplicat̉ vel quadrupli i. sͣ. e. ibideꝫ catur. vt. ff. de lega. ij. l. lutius.§. impuberem. reſpondeo dixi in non ſpecies ſed extimatio eius. ea v̓o ſpeeies que non re cipit eſtimationem non pōt duplicari. exēplum dicit ſtatutum ꝙ de nocte ſit pena dupla. certe non habebit locū in penis abſciſſionis membri puta manus vel pedis ſiue adijciatur pro prima pena ſiue pro ſecūda in defectū ſolt tionis pecunie. quia in penis corporalibus vna executio ſufficit ꝙ in pena mortis. certum eſt quia ſtatutum eſt ho mini ſemel mori. facit glo. ff. de fur. l. vulgo. ⁊ quod not. .C. qui accuſa. non poſſunt.l. i. ⁊ mors eſt vltimuꝫ terribi lium. ⁊ facit quod no. sͣ. eodem. l. in actionibus.§. plane. ¶ Nota hic ꝙ adiectio pluris nihil operat̉. ⁊ ratio eſt quia iſtud iuramentum eſt probatio quedam que non ca dit niſi ſuper certo. ⁊ iſta verba ſignificāt per modū exceſ ſus indeterminati. vnde probatio obſcura non eneruat. Si autem iſta verba proferantur a lege dic. vt. l. ⁊ ſi poſt tres. ff. ſi quis cautꝭ. ⁊.l. ab hoſtibus. ff. ſolu. mat. in.§. ſed qd̓ ſimpliciter. ſi a teſtatore. dic vt. jͣ. de lega. ij. l. cum filius.§. heres meus. ¶ Sed pone dicit ſtatutum ꝙ ſi quis dederit alicui dānū a. x. lib. ſupra puniat̉ in cētum. ego ac cuſo te ꝙ dediſti mihi dānum a. x. lib. ſupra nec iſtud ſupra aliter declaro an concludit libellus meus ad penam cētum. hic eſt ar. ꝙ non. In contrarium qꝛ ſufficit forma re libellum ẜm formam ſtatuti. non ob. l. qꝛ veniebat hic imponēda pena per noīa multiplicatiua ⁊ ideo ſimplum debet eſſe certum. facit extra de teſti. c. cauſaꝫ. ⁊ ſic incer ta adiectio aliquid oꝑatur. ⁊ vide. jͣ. de v̓bo. ſig. l. hec ad iectio. per Iacobum de are. Ex lec. ant. ¶ Adiectio pl̓is in iuramēto nihil operat̉ ⁊ ideo fruſtra exprimitur. h. d. ⁊ eſt ratio huius. l. qꝛ ꝓba Si ꝗs ſ Ibi vide fiꝰ debet eſſe certa ſed hic nō eſt certa. ⁊ vide Ia. de ver. re. ⁊ oīob ſi. hec adiectio. ⁊ Cy. C. de īoffi. te. ſi ꝗs in ſuo. ⁊ qd̓ dixi ex. in cō. sͣ. ſi ꝗs cautꝭ. ⁊ ſi poſt tres. ⁊ ꝑ hāc. l. videtur ꝙ ſi teſtis di .i. vl. co. cit aliquem poſſediſſe decem annis ⁊ plus ꝙ non ꝓbet ꝑte qͥd niſi de poſſeſſione decēnali. ⁊ adde ad hāc. l. quod no. in t v̓bum Spe. de arbitro.§. ſeꝗtur v̓. quid ergo ſi dicat̉. ⁊ quib. ex minu cau. ma. ab hoſtibꝰ.§. ſed qd̓ ſimpl̓r. Seꝗtur ex lec. ant. No. ꝙ ꝯͣ N inſtrumentis. non eden tem inſtrumenta probatur intereſſe per ſacra mentum ⁊ facit contra tabelliones. No. ēt per euidētiaꝫ Eperiurio. neī iutamentuꝫ non reſcindi. qꝛ iſta ꝓbatio non eſt de nouo reꝑta ⁊ maxime iuramētum affectionis. qꝛ iuramē tum non infert affectionem de neceſſitate. Ex lec. ant. ¶ In gl. vt qꝛ ibi ẜm Io. ⁊ eſt argumētuꝫ ꝙ ſi ſtatutum dicit ꝙ ſtet̉ ſacramento in dāno dato ꝙ lꝫ appareat ꝙ minus ſit damnuꝫ qͣꝫ ſit iuratum tamē debet ſtari ſacramēto ẜm Azo. no. cōtrariuꝫ in ſumma. C. ad. l. acquiliā. circa medium. vide quod no. Ia. in. l. ij. C. ſi ad uerſus liber. ⁊ ſit hic finis. ¶ De cōditione cauſa data cauſa non ſecuta. Rubrica. De conditione cauſa non ſecuta. Exiſtētia cauſe im Iob rem. pedit cōditionē ob ob cauſam. facit quod no. ff. de verbo. ob. l. mulier. ⁊.l. continuus in ratione ſui. Ex lec. ant. ¶ Exiſtens cauſa dati cauſam repetitiōis inhibet. hoc dicit. Defectus tacite cauſe parit Si parendi. cāditionem ob cauſem ſicut defectus exp̄ſſe. h. d. heres inſtitutus ſub cōditione dādi dedit poſtea nō adiuit hereditatem vel adiuit ſed euicta eſt ab eo hereditas repetit qd̓ dedit ideꝫ in legato. fallit qd̓ dixi in caſu euictōis qn̄ euictio trahit originē a delicto dātis. h. d. ¶ Op. ꝙ defectuꝫ taciti modi vel cāe nō ꝓdu cat cōditionē ob cauſam vt. C. eo. ſi repetendi. ſo. ibi cā in erat dāti tm̄ ⁊ ēt in corde retinebat vn̄ mentale ꝓpoſituꝫ nihil oꝑat̉ ſic. jͣ. de ſuppellec. lega. l. labeo.§. inuitꝭ. So. hic inerat dāti ⁊ accipiēti.i. ineſſe dēbat qꝛ hēbat originē ex certa cauſa q̄ erat huius nature. ¶ Op. ad idē. jͣ. e. l. iij. .§. qͣꝫqͣꝫ. ſo. ibi erat cauſa īpulſiua vt. jͣ. de cōdi. inde. l. in ſū ma.§. i. ⁊ ex cauſa impulſiua nō oritur obligatio. vt. jͣ. de ꝯdi. ⁊ demō. l. titio cētum. ⁊. jͣ. de do. l. ij.§. fi. ¶ Sed nū ꝗd preſumat̉ īpulſiua vel finalis refert. aut ponit̉ ꝯditiōa liter ⁊ habetur pro cauſa finali. de v̓bo. obli. l. a titio. ⁊ de cōdi. ⁊ demō. l. demōſtratio.§. ne cauſa. Aut cauſaliter ⁊ tūc refert aut per modum cauſe de preterito. aut de futuro. ſi de p̄terito aut apponit̉ a ſciēte cām non eſſe veraꝫ ⁊ preſumit̉ impulſiua. vt. jͣ. de v̓b. ob. l. diuortio. ⁊. jͣ. de ope. liber. l. cāpanus. aut ab errāte. ⁊ tūc aut eſt error cauſe ⁊ obligatōis. ⁊ p̄ſumit̉ cauſa finalis aut cauſe non obliga tionis. qꝛ ⁊ ſi cauſa eēt vera non reſultaret verū debitum ⁊ tūc preſumit̉ impulſiua vt legit̉ ⁊ no. jͣ. ti. ij. l. domus. ⁊ iſtud eſt verum in ꝯͣctibus. ſꝫ cauſa apponit̉ in vltima vo lūtate non p̄ſumit̉ finalis etiam ſi eſſendo vera inducit ve rum debitum. qꝛ vltima volūtas tēdit ad lucrum de lib. lega. l. aurelius.§. fi. ⁊ ar. jͣ. man. l. heredem. vel dic ꝙ in l. aurelius.§. fi. non cōſtabat de errore teſtatoris. ſi enim cōſtaret nō valeret legatum. vt. C. de heredi. inſti. l. ſi pr̄. ⁊.sͣ. de fideicō. l. eam quam. Sed in illis legibus error re mouebat affectionem legātis. ar. sͣ. de pac. l. tale pactū. in fi. ſed ꝙ error obſtet ꝓbat̉. C. de iur. ⁊ fac. igno. l. non ic circo. ⁊. C. de teſta. mili. l. ex his v̓bis. ⁊ qd̓ no. in ſimili. ff. de le. i. l. ſi domus.§. de euictione. ⁊ iſta eſt rō quare non valet legatum cum effectu ſi teſtator legat ius ſuuꝫ quod morte teſtatoris finit̉. qꝛ videt̉ erronee putaſſe ſe poſſe le gare. vt. ff. de vſufruc. lega. l. ſticho. ⁊. C. de leg. l. vxor patrui. ⁊ pōt ibi eē alia rō. qꝛ finito iure datoris finit̉ ius ac ceptoris. vt. jͣ. de le. ij. l. peto.§. p̄dium. ⁊. jͣ. picu. ⁊ cōmo. rei vēdi. l. minor.§. fina. ⁊. jͣ. loca. l. ſi quis demuꝫ. ⁊ extra ne pre. vic. ſuas. c. fi. Si aūt eſt cauſa de futuro refert. aut ineſt vni parti tm̄ ⁊ p̄ſumit̉ impulſiua vt. C. e. l. ſi repetēdi aut vtriqꝫ ⁊ tūc refert. aut tradens ſcit cauſam impoſſibilem ⁊ p̄ſumit̉ impulſiua. vt. jͣ. e. l. ij. ar. C. de leg. l. ab admi niſtratione. aut credit eam poſſibilem ⁊ tūc refert aut eſt cauſa cōtinēs incertum re ⁊ genere puta ſpecies remune rationis ⁊ preſumit̉ impulſiua nec veſtit̉ ex ea obligatio. vt. jͣ. e. l. quanqͣꝫ. ar. C. man. l. ſalarium. ⁊ tūc eſt vna informis obligatio ad antidora ⁊ non eſt ꝓprie obligatio qꝛ naſcit̉ ex cauſa impulſiua. vt. sͣ. de peti. here. l. ſed ſi lege. §. cōſuluit. non ob. jͣ. de cōdi. īde. l. ſi non ſortem.§. liberiꝰ qꝛ ibi obligatio ad antidora eſt formata ex diſpoſitiōe le gali ad oꝑas reuerētiales. ⁊ pro tāto ſecus in alijs oꝑis in quibus non eſt formata ad fabriles vn̄ minorem in eis hꝫ efficaciam vt ibi patet. aut eſt cauſa ꝯtinēs certum ꝗd tūc aut cōtinet alias res. aut cōcernit vtilitateꝫ tradentis ⁊ p̄ſumit̉ finalis vt hic. aut ipſius pietatem ⁊ ideꝫ qꝛ ipſa pietas habet̉ pro cauſa īmediata ⁊ finali. vt. jͣ. de iure do. l. ſi ego. ⁊. jͣ. ti. ij. l. cum his.§. ij. aut ſolius recipientis gau diuꝫ ⁊ tūc p̄ſumit̉ īmpulſiua. vt. jͣ. de cōdi. ⁊ demō. l. titio. nam tūc videt̉ potius ꝯſilium qͣꝫ mādatum. ar. jͣ. mā. l. i. ⁊ Iͣ. de vſufruc. leg. l. gn̓ali in pͥn. aut tertij cōmodum ⁊ tue preſumitur

De conditione cauſa non ſecuta. preſumit̉ finalis. vt. ff. de excu. tuto. l. nenſennius. ⁊. ff. de lega. iij. l. ſi tibi homo. ⁊. jͣ. e. l. ſi tibi heres. Item vbicūqꝫ modus vel forma tradit̉ nudo executori p̄ſumit̉ finalis. Si aūt cōcernat cōmodū ſentiētis dic vt. l. ea in princ. ff. de le. ij. ⁊. l. ſi ꝗs duos. In cōditionibꝰ v̓o dic etiam ſi nul lius cōmodum cōcernat tn̄ habet vim cauſe finalis. vt. jͣ. de condi. ⁊ demō. l. meuius. Sed ꝗd ſi dono titio funduꝫ pro bn̄meritis ⁊ ſeruitijs que per errorem ꝯfiteor recipiſ ſe nec recepi an valeat donatio. ⁊ dic ꝙ ſic. qꝛ donatio nō reꝗrit donādi cauſam ſicut nec in legato nec in liberatione. ſecus in ꝯͣctu qui non habet ſe ad donationem. vt. jͣ. de exceptꝭ. l. ij.§. circa. ⁊ sͣ. de pact l. tale pactum. valet ergo donatio qꝛ eſt error cauſe non obligatiōis. Illud eſt verū lꝫ non meruerit. ſed ſi demeruerit pōt repeti tanqͣꝫ ab ingrato. vt ſi ſororem donatoris ſtruprauerat. ſic no. C. de fideicō. l. fideicōmiſſū. ⁊. C. de his ꝗbus vt indi. l. ſororē nā odioſis legi ⁊ hoī vel ēt hoī tm̄ hoīuꝫ bn̄ficia porrigē da nō ſunt. vt. jͣ. de le. ij. l. lutiꝰ.§. lutiꝰ titius damā. ⁊ de ma nū. teſt. l. teſtō cēturio. Et p̄dicta hn̄t locū qn̄ cauſa appo nit̉ ab hoīe. ſi v̓o apponit̉ a lege p̄ſumit̉ cā ⁊ rō finalis ⁊ ipſa mēs legis iudicat̉. vt no. ff. de cōdi. ⁊ demō. l. cum ta le.§. pe. niſi apꝑeat ꝙ ſit impulſiua. vt qꝛ cauſa ſit ſpālis ⁊ cōſtitutio gn̓alis vt in calfurnia ⁊ macedoniano. ⁊ no. rō nem legis ēt colligi ex ꝓhemio. vt. jͣ. de here. inſti. l. ſi. Itē no. ꝙ lex valet ēt ſine cauſa tn̄ dicit̉ dura qꝛ caret ſpū rōnis. vt. jͣ. qui ⁊ a ꝗ. l. ꝓſpexit. ⁊ adde qd̓ no. Cy. C. de epiſ. ⁊ cleri. l. gn̓aliter. Item adde ad glo. sͣ. ſi cer. peta. l. cum ꝗd. ⁊. jͣ. loca. l. cum plures.§. locator. ¶ Uenio ad aliam oppoſitꝭ. dicit̉ hic ꝙ qui impleuit conditionem pōt repu diare hereditatem vel legatum. contra. jͣ. de heredi. inſtit. l. iam dubitari. Sol. dicit glo. diſtinguēdum ex aīo. qꝛ in aīo conſiſtit aditio. Aut enim cōſtat ꝙ ꝗs impleuit con ditionem animo adeundi. ⁊ tūc immediate eſt heres impleta conditione. ſed vi animi non vi cōditionis. Aut nō conſtat aliter niſi per impletionem cōditionis. ⁊ tunc aut conditio pōt aliter impleri niſi eo animo vt inſtituo te he redem ſi voles. ⁊ tūc inducit aditionem. vt. l. iam dubita ri. jͣ. de heredi. inſti. Aut pōt aliter impleri. ⁊ tunc refert. aut in ſuo herede. ⁊ tunc inducit exiſtentiam ſui heredis non tn̄ immixtionem vt. jͣ. de condi. ⁊ demon. l. conditiōi bus pupillus. Aut in extraneo. tūc purificat̉ inſtitutio ⁊ p̄parat̉ aditio non autem aditio inducit̉. qꝛ ex vno ſepa ratorum non infert̉ ad aliud de dona. inter vir. ⁊ vxo. l. fi maritus ⁊ hoc qn̄ cōditio implet̉. Si aūt modus implea tur credo ꝙ intelligat̉ adire. qꝛ modus poſt aditionem impleri debet non an̄ vt. jͣ. de cōdi. ⁊ demō. l. ꝗbus diebꝰ .§. fi. ⁊ faciendo poſterius etiam pͥus feciſſe videt̉. vt. jͣ. de acꝗ. here. l. illud. ¶ Quid aūt de alijs p̄paratorijs. an in ducant aditioneꝫ. dic in querela ꝙ nō. de inofficioſo teſt. l. quemadmodum. In cauſa falſi dic vt. jͣ. de acꝗ. hered. l. cum falſum. ⁊. jͣ. de bono. poſ. l. cum ꝗdam. ⁊ in cauſa nullitatis dic vt. C. de repu. here. l. ſuus. ¶ Ultimo no. regu lam ꝙ ea que pn̄t a deliberāte fieri nunqͣꝫ inducūt aditio nem hereditatis. vt. jͣ. de iure delib. l. ariſto. ⁊. jͣ. de acꝗ. heredi. l. antiſtius. ⁊ facit. jͣ. ad tre. l. reſtituta. ¶ Extra op. ſi heres non vult adire imputet ſibi ar. jͣ. de ꝯͣhen. emp. l. labeo. ⁊ de pac. l. ſi cum fundus. So. non eſt ita qꝛ pēdet ex mera volūtate vnius. ſed in ꝯͣrijs ex volūtate duorum. ¶ Oppo. cōtra de. l. ij. ⁊. l. auūculo. jͣ. de condi. ſiue cau. So. ibi fuerat erratum in iure ⁊ ſic ceſſauit dolus. hic au tem ex certa ſcientia ẜm glo. Ex lec. ant. ¶ Datum cauſa cōditionis implēde repe tit̉ ſi diſpoſitio non ſortitur effectum. h. d. ¶ No. ꝙ defe ctus cauſe tacite parit hāc actionem. ¶ Scd̓o no. ꝙ ille c qui implet cōditionem non videt̉ adire. facit. jͣ. e. l. filius cōtulerit. ſeꝗtur nam ⁊c. ⁊ per ſe ſtans ab impletione con ditionis. cōditio eſt quoddā p̄ambulum ⁊ ſic ſunt actus diſtincti. ⁊ facit qd̓ no. in ſimili. sͣ. de inoffi. teſt. quēadmo dum. ⁊ hoc eſt verum niſi eſſet talis cōditio que non poſ ſet impleri niſi per aditionem hereditatis. vt ſi inſtituo te ſi volueris eſſe heres vel ſi adiueris. vt. jͣ. de heredibus in ſti. l. iam dubitari. qꝛ per eūdem actum non per diuerſuꝫ tūc impletur cōditio ⁊ aditur hereditas lꝫ ītellectualiter precedat cōditionis impletio. vt. jͣ. de cōdi. ⁊ demon. qui heredi.§. fi. ⁊ facit. jͣ. de cōdi. inſti. mulier.§. i. ¶ In gloſ. ſicut cauſe. ¶ No. gl. no. ⁊ facit qd̓ no. jͣ. e. ſi pecu. in pͥn. in glo. mag. ibi ſi repetēdi. idem in occaſione qꝛ repetitio nem non parit. vt. jͣ. e. l. iij.§. quanqͣꝫ. ⁊ adde qd̓ dixi in. l. cum ꝗs. ſi cer. pe. Iteꝫ adde quod no. jͣ. de verbo. ob. triti cuꝫ. ibi. jͣ. e. ſi filius. ⁊ facit. sͣ. de inoffi. te. ſi ſub hac. ibi ipſo iure. hoc verum quantū ad iuris ciuilis immixtioneꝫ ſed non quantum ad mixtionem facti ⁊ animi. ⁊ ideo adhuc pōt bn̄ficio pretoris. vt. jͣ. de ac. here. cum bonis. ⁊ arg. de le.i. nam nec emācipatus. Item eſt ar. ad hoc. C. de repu. here. ſuus. ar. cōtra. jͣ. de bonoꝝ poſ. cum ꝗdam. ſolu. plus eſt agere vt ibi qͣꝫ ꝯditꝭ. implere vt hic. ibi vel dic hec vera. ibi ſi ꝗs ita hereditꝭ. ibi omnino videas vbi eſt gl. magiſtra. ⁊ nota. Seꝗtur ex lec. anti. In gl. in falEd et ſi falſuꝫ. ſ. ibi repete re vn̄ ſi hēbat aliū virū ⁊ iterato nupſit ⁊ d̓dit dotē non pōt eam repetere ⁊ fuit de facto. ⁊ ideo no. glo. ⁊ colligit̉ hic ex his v̓bis ibi ſed. ⁊ ſi ſcelere. In ꝯͣctibus innoīatis non habet lo EUl. cum cautio de non implēdo niſi ſit actū exp̄ſſe. h. d. Petebas a me extra iudiciū cētū dedi tibi decē ne me ad iudiciū traheres volo ꝙ mihi caueas de non agēdo. tu nō vis cauere. vn̄ volo ꝯdicere. x. dr̄ ꝙ non poſſū nec ex penitētia qꝛ iſta eſt trāſactio in qua non habet locum penitentia nec ex defectu modi vel cauſe qꝛ iſtud non fuit adiectū in tranſactio ne. ſed ſi eſſet actum de cauēdo ⁊ non caueret̉ hēret locū cōditio ob cauſam. h. d. ¶ Op. ⁊ videt̉ ꝙ poſſit peti cau tio. vt. sͣ. de iudic. l. in oībus. So. ibi loꝗtur qn̄ dari eſt in ꝓmiſſione. ſecus ſi in fieri vel non fieri. vt hic vel cōcedo ꝙ poteſt peti cautio officio iudicis nō iure ꝯͣctus. ⁊ illud qd̓ non venit iure ꝯͣctus non parit ꝯditionem ob cauſaꝫ Alij dicūt ꝙ in ꝯͣctibus innoīatis non habet locum cautio. ſed in ꝯͣctibus noīatis ſi ſunt bonefidei hꝫ locum cau tio ex eoꝝ natura. vt. l. in oībus. sͣ. de iudic. ſed ſi ſint ſtricti iuris hꝫ locum cautio tm̄ ex accidēti. vt ſi debitor incipiat eē ſuſpectus vt. jͣ. de priuile. credito. l. ſi creditores. Ego dico. ꝙ aut eſt promiſſio negatiua ⁊ non exigit̉ cau tio vt hic. ⁊ ar. jͣ. vt in poſ. lega. l. i.§. ſi debitori. qꝛ interim ſit qd̓ fieri debet ⁊ quotidie ſoluit̉ vn̄ interim non cauet̉. Aut eſt ꝓmiſſio affirmatiua ⁊ tunc diſtingue. qꝛ alia eſt cautio ſolūmodo ꝓbatoria ꝯͣctus ⁊ iſta fieri debet quia non dicit̉ plus peti. ar. C. de liber. cau. l. ſicut datū. ⁊. jͣ. ſo. matri. l. ij. ⁊. C. de diſcuſſio. l. ne caſu. Quedam eſt cautio obligatoria. ⁊ tūc aut ex ea nō auget̉ effectus. qꝛ nil addi cit obligationi pͥmeue ⁊ nil nocet ꝓmiſſori ⁊ uil prodeſt petitori ⁊ tūc ſuꝑuacuo petit̉ ⁊ non debet interponi. ar. .C. de ꝓcura. l. licet.§. ea obligatio. Aut ꝓdeſt creditori ⁊ non nocet debitori ⁊ ita debet interponi. vt. C. de fide inſtru. l. plures apoch̓. ⁊ dicta. l. ij. ſol. ma. vn̄ ex cauſa debet fieri renouatio obligationis ⁊ inſtr̄i vt in feudis ⁊ li uellis antiꝗs. facit in auc. de heredi. ⁊ falci. poſt pͥncipiuꝫ. Quedam eſt cautio fideiuſſoria ⁊ tunc aut loquimur in ſtipulationibꝰ p̄torijs vel redactis ad inſtar pretoriarum per. l. vel ſtatutum ⁊ debet dari fideiuſſor. vt. jͣ. de p̄to. ſti pu. l. p̄torie. ne iudicium poſſet eē deluſoriuꝫ ſi pͥncipalis eēt nō ſoluēdo. aut in ꝯuētōalibꝰ vel iure ciuili extraiudi cialibus ⁊ tūc aut debitor hꝫ dilationeꝫ ex pͥuilegio pͥnci pis impetrato per debitorem ⁊ non pōt vti pͥuilegio niſi v ſatiſdet ne p̄iudicium caſuale ⁊ inopia poſſit trahi ad pe ariculum creditoris. vt. C. de p̄cibus impa. offe. l. vniuer b ſas. ⁊ ſi non inuenerit fideiuſſoreꝫ imputet ſibi. ſil̓e no. C. ſt de vſufruc. l. v. ⁊. jͣ. de colla. bo. l. i.§. ſi frater. Aut ex indulʰ ri gētia legis. ⁊ tūc ſi pōt ſatiſdare ſatiſdet ſi non ſtat̉ iura ci torie cautioni. vt. jͣ. ſol. ma. l. ſi cōſtāte.§. quotiēs. ⁊ arg. ff. pͥ

t ¶ Siueapt̓ acta. ⁊ ibideꝫ frā. are. in. iiij. col. v̓. in gl. ex pacto. ⁊ hic. b ¶ Nō trāſfert̉. vide tu h̓ do. alex an. de imo. ⁊ Fran. aret. ⁊ dic vt babet̉ ꝑ eos. De conditione cauſa non ſecuta. de iudi. l. ij.§. ſi dubitet̉. Aut eſt dilatio cōuentionalis aut conditio debitoris poſtea mutatur ad penas ⁊ debet ſatiſdare. vt. l. ſi creditores. de priuile. credi. Aut eſt vnifor mis ⁊ tunc aut loquimur in actore ⁊ debet ſatiſdare de modo implendo. jͣ. loca. l. inſulam.§. fin. aut in promiſſore tunc non tenetur ſatiſdare. C. de here. ven. l. ij. ⁊ no. jͣ. mā. l. ſi mandato titij.§. fi. Ad. l. in oībus dic vt ibi no. aut dilatio eſt appoſita in vltima voluntate ⁊ dic vt. l. i. vt le. no. ca. ⁊. C. eod. l. i. per glo. ⁊ Cyn. Quedam eſt cautio penalis ⁊ tunc diſtingue. nam quedam ſunt que accipiunt robur indirecte ex adiectione pene vt cōpromiſſum. tūc dico ſi promiſi cōpromittere tecum debeo apponere penam conſuetam. C. de arbitris. l. i. Quedam ſunt que ſūt appoſite nature tunc ſecus vt. C. de vſur. l. cum allegas. Quedam ſunt que vtroqꝫ modo conſiſtunt tunc non de bet apponi pena. fallit in caſibus. pͥmo de ver. obl. l. ex ea parte. Secundo vbi quis in alio releuat̉ propter īpotētiā vt no. de iudic. l. ij.§. ſi dubitet̉. ſed ꝗs pluſqͣꝫ per. l. fal. niſi.§. qͣꝫuis. Tertio vbi quis obligat ſe ad id quod non eſt in ſua poteſtate. sͣ. de alie. iudi. l. iij.§. fi. Quarto ꝓpter tollēdam difficultatem probationis intereſſe. jͣ. de preto. ſtip. l. i. Quinto propter vitādam infinitatē circa intereē jͣ. rem ra. ha. l. ꝓcur. ad exhi.§. fi. Sexto fallit in fideiuſſo re qui promiſit aliquē ſiſtere in cauſa criminali. jͣ. de cuſt. re. ſi ꝗs reū. ſed in ciuili cauſa dic vt. sͣ. qui ſatiſ. cog. l. ij. in fi. al̓s non cōpellit̉ ꝗs apponere penaꝫ. nec preſumit̉ inſerta niſi probet̉ facit qd̓ no. C. de fal. l. ſatis aꝑte. ¶ Extra op. de. l. fi. jͣ. eo. So. cautio euictionis eſt ex natura cōtractus. vt. jͣ. de ꝯͣhen. emp. l. pacta cōuēta. ⁊ ideo non mi rū ſi venit qꝛ eſt de appēditijs. ¶ Oppo. jͣ. de cōdi. ⁊ demon. l. mutiane. So. ibi in vltima voluntate hic in cōtractibus dicit glo. per hoc dat intelligere ꝙ cautio mutiana non hꝫ locū in ꝯͣctibus. verbi gratia. promiſiſti mihi. x. ſi capitolium nō aſcendero an poſſim agere videt̉ ꝙ nō qꝛ conditio debet formaliter impleri. jͣ. de cōtrahen. emp. qui fundus. ⁊ de cōdi. ⁊ demō. qui heredi.§. fi. Sed iſta cōditio non impletur formaliter per cautionē qꝛ aliud ē abſtinere aliud cauere de abſtinēdo vt hic cum ſi. facit qd̓ no. jͣ. de ver. ob. ita ſtip. ⁊ debet expectari ꝙ deſinat ꝯͣriuꝫ eſſe poſſibile. Ex hoc videt̉ ꝙ ſi actor tranſegit ēt poſt ſti pulationem non poſſit agere. qꝛ ex parte ſua non implet vere. nam impletio non petēdi infinitum tp̄s demonſtrat j. iudi. ſol. l. nouiſſima. C. de vſufruc. l. corruptionem. hoc ſentit gl. C. de pac. l. i. in fi. ma. gl. Sed iſtud videt̉ falſum nam vbi interuenit ſtipulatio videt̉ cauere. C. de pac. l. cū ꝓponas a cōtrario ſenſu vbi non interuenit ſtipulatio dicit glo. ꝙ cautio hꝫ vim impletionis interim vt nōt. C. de 3 tranſa. l. ſiue apud actaª ſol. cōcordādo gl. ⁊ dic ꝙ in ꝯͣcti bus aut apponit̉ modus vel cauſa vt conditio negatiua. Si cauſa aut ꝯͣctus eſt veſtitꝰ vt ſtipulatio vel ꝯͣctus noīa tus tūc ſufficit cautio vt. jͣ. loca. l. inſulā.§. fi. Si eſt modus tūc qꝛ non parit actionē niſi modus plenarie impleat̉ videt̉ ꝙ cautio non ſufficiat. qꝛ venit ad natiuitatem actiouis ſicut cōditio nō ad exercitiū actionis nate vt. d. l. cū ꝓ ponas. al̓s non eēt ibi differētia inter ſtipulationem ⁊ pa ctū. Si apponitur cōditio dico ꝙ in ꝯͣctibus non ſufficit cautio ſed in vltimis voluntatibus ſufficit vbi formaliter non pōt impleri conditio viuo legatario ⁊ eſt ſpeciale fa uore vltime volūtatis. l. mutus. Non ob. sͣ. ſi ſerui. ven. l. harū. qꝛ ibi cautio eſt ꝗdaꝫ modus exequēdi. jͣ. de no. oꝑ. nun. l. ſi prius. non aūt eſt via cōditionis implēde. Itē illa cautio exigit̉ ab inuito de ſerui. ru. predi. l. i. in fi. ⁊ ſic non ob. Guil. de cu. dicit ꝙ in ꝯͣctibus cōditio negatiua fingit̉ impleri per cautionē ſi eſt conditio inſerta ad factū creditoris. ſecꝰ ſi ad factū debitoris inſpiciat. qꝛ de alie3 no facto nō cadit cautio ẜm Guil. ſed truffe ſunt. qꝛ vt di exi in ꝯͣctibus nulla. l. cauetur ꝙ cautio ſufficiat. ſed in vlti i. mis voluntatibus ſic ⁊ facit. C. de indic. auc. cui relictum t ſit. ¶ Opp. de.§. plane. dic vt ibi dicam. cōtractibus innoīatis lꝫ non caueatur non habet cōditio ob cauſam niſi ſit actum de cauen do. Allegatur ꝙ cautio mutiana nō habet locum in contractibus. de quo vide hic per Guil. ⁊ no. in. l. i. C. d̓ pac. ⁊. C. de tranſac. ſi apud acta. ¶ No. hic ꝙ lex in omnibꝰ .sͣ. de iudi. non habet locū in cōtractibus innoīatis. ⁊ facit. jͣ. ver. id erit. vel dic ꝙ ideo hic non cauet̉. qꝛ ille ꝗ pete bat ſibi caueri erat tutus exceptꝭ. arg. sͣ. de eo per queꝫ factum erit. l. i.§. ſi reus ⁊. l. i.§. debitori. jͣ. vt ī poſ. le. vel dic ꝙ hic non dicit ꝙ non debeat caueri. ſed dicit ꝙ non ha bet locum conditio eo ꝙ non cauetur. qꝛ iſtud non ē in obligatione ſed in officio iudicis. vt. l. in omnibus. de iudi. nam precedens ſolutio lꝫ poſſet tolerari quantum ad iſtud princip. non ſatiſfacit quantum ad verſi. idem erit ſecundum ſed. jͣ. Ex duabus cauſis oritur conditio ob cau DCUI II. ſam.ſ. ex cauſe defectu ⁊ ex penitentia. de hoc plene. jͣ. eo. ſi pecuniam. In cōtractibus nominatis pōt ꝗs pe AuOA N.nitere dilationis ⁊ termini vide. jͣ. de ſeruis expor. l. iij. Ex lec. anti. ¶ Nota ꝙ non dicitur quis in ſolutione ceſſare ante aduentum triennij. Caſus pro impletione cenſet̉ Quinimmo. quo ad actionem poſt ē. non quo ad ac. doli. Ex lec. ant. ¶ No. hūc v̓. no. in ꝯtractibus īnoīatis ꝙ qn̄ cā nō poteſt eſſe abſolute vera nihilominus pōt agi ⁊ facit. jͣ. e. ſi pecuniam in prin. Modus debet impleri de iure. ⁊ vbi Gͣl liDeſ. mnīa indiſtincte loquitur indiſlicte debet intelligi. not.§. Ex lec. anti. ¶ Non dicit̉ cauſa impleta que eſt īpleta de facto ⁊ nō de iure. ⁊ īpletio de iure dꝫ fieri. h. d. niſi ver ba eēnt relata ad purum factū. ar. jͣ. de pec. legato cū dn̄s .§. fi. ⁊ no. C. de tran. vbi pactū. ¶ In tex. queritur. nam cū eū poſueriꝫ in poſſeſſionē libertatis ſatis videbar īple tus ſed nō eſt verū. qꝛ non ſufficit conditio īpleta in ꝯͣctibus innoīatis. ¶ In tex. accepiſſe. ſiue ergo dn̄s putatiuus accipiat ſciens ſiue ignorans hꝫ locū repetitio. ⁊ no. ꝙ ſnīa q̄ indiſtincte loꝗt̉ indiſtincte eſt intelligēda. ⁊ hoc bene tene menti in ſnīa. Filius non eſt in eadem opinione cuꝫ ꝯl AUIS. pr̄e qꝛ opinio pr̄is non erat ratiōe ſul fulta. ⁊ no. ꝙ filius eſt prudētior pr̄e ꝙ ad ſūmaꝫ pr̄is leti tiam attinet. Error dn̄i impedit tranſlationē dn̄ij. ¶ Et no. in.§. quāqͣꝫ. ꝙ qui impedit mortis cācapionē tenet̉ im pedito ad intereſſe. no.§. Ex lec. ant. ¶ Datum cā ꝯditionis implēde que erat ꝑ teſtatoreꝫ adēpta repellit̉ tanqͣꝫ cauſa non ſecuta. nec dr̄ cauſa ſecuta q̄ nō eſt eo noīe ſecuta ſed ex alio noīe ⁊ alio capite. ⁊ falſa imaginatōe ſꝫ preſumptio cordis non reddit diſpoſitionem ſimplicem cauſarum. ⁊ ideo non parit conditionem ob cauſam. ¶ In tex. libertatē fideicōmiſſariam vel directam. ibi euꝫ non poſſe. qꝛ libertas erat ſe cuta. ⁊ hec eſt ratio dubitandi. ibi repeti poſſe. qꝛ ex illa datione non auget̉ effectus ſed ex alio capite eſt liber. vn de nō oꝑatur pro ita nec ꝯͣctatur. ¶ No. ꝙ cauſa eſt im plenda ex eodem capite. ¶ No. ꝙ opinio filij preualet opinioni patris ita ꝙ filius poteſt eſſe prudentior patre ⁊ diſcipulus prudentior doctore. ¶ No. ꝙ illud quod datur pro captanda amicitia alicuius lꝫ nō ſequatur illa amicitia tamen nō poteſt repeti. ⁊ adde quod no. jͣ. man. Ex lec. anti. creditor.§. i. Error dn̄ij īpedit cōSubtilius que. ſenſum in traſiauone b dn̄ij ⁊ ideo dn̄ium non tranſfertur.ᵇ hoc dicit. ⁊ ad hoc ſemꝑ allegat̉. qd̓ dic vt. sͣ. ſi cer. pe. cum fundus.§. i. proſe quit̉ ideꝫ thema qd̓ p̄miſit ⁊ ſupra dicit an̄ repetatur. hic dicit an tranſtulerit dn̄iuꝫ nūmorū. franc. ⁊ iſtud oportet ſcire qꝛ conditio ob cauſam nō daretur dn̄o durāte dn̄io cum nemo De conditione cauſa non ſecuta.

De conditione cauſa non ſecuta. cum nemo cōdicat rem ſuam ⁊c. vt. l. fi. vſufruc. quemad modum caue. ibi acquiſiti. qꝛ peculium videt̉ tacite relictum poſt libertatem. ibi animo. ¶ No. ꝙ in tranſlatio ne dominij requiritur cōſenſus. Item reꝗritur cauſa ad dominiū trāſferendum. cauſa vera vel putatiua vi. jͣ. de ac quir. reruꝫ do. nunqͣꝫ nuda. ⁊ facit qd̓ no. jͣ. de v̓bo. ob. tri. ticum. ⁊ dicit Ia. bu. ꝙ cōſenſus eſt cauſa immediata trāſ lationis dn̄ij. vt. sͣ. ſi cer. pet. ſi ego. titulus v̓o ſeu cauſa eſt cauſa remota ⁊ ẜꝫ eum reꝗritur etiam traditio. vt. sͣ. de rei ven. ſi ager. tria ergo reꝗruntur realiter in tranſlatiōe do minij. requiritur ⁊ quartum ꝙ tradens ſit dominus. vt. jͣ. de cōtrahen. emp. clauibus. ibi alius pro eo. vide. jͣ. de ma numiſſionibus. l. iiij.§. ſi ab ignoto. ⁊ vide. sͣ. de pub. ſi ꝗs ꝓhibuerit. ⁊. jͣ. de iure dotiū ſi ego ſeya.§. i. Ex lec. anti. Nota ꝙ conditio īplenda in per Quaquam. ſona tertij habetur pro impleta ſi heres ingerit difficultateꝫ legatario in īplendo. ¶ Iteꝫ nota agi pro conditione implenda quod eſt mirū. ad idē jͣ. de leg. iij. fideicommiſſa.§. cum eſſet. ar. contra. jͣ. ſi obie ctionis cauſa. l. ſi quis ſub conditione. Liberatuꝫ I quis excepto. a tuturaꝫ promiſſionem tenetur in obligatione reponere niſi promiſſio non ſequatur. liberaui te per acceptilationem vt mihi dares. tu non das condico liberationeꝫ. h. d. ¶ Oppo. ꝙ res condicatur non liberatio .j. eo. l. ſi mulier. Sol. hic non erat obligatio pura. ibi erat obligatio pura. ⁊ ideo ex ea agitur ad debitum qꝛ ſuccedit conditio ob cauſam loco prime obligationis. jͣ. de dona. cau. mor. l. ꝙ ſi debitori. Ex hoc no. an qui remittit vi deatur dare. l. ſi mulier. ⁊. jͣ. de condi. ⁊ demon. iul. Si nō eſt purum vel liquidum non videtur dare vt hic niſi poſtea purificet̉. ar. jͣ. de condi. fur. l. ſi ſeruus. de pig. act. l. ſi rem.§. fi. jͣ. de condi. inde. l. ſub conditione. facit vt hi qui debent preſtantias recipere in cōmuni poſſūt eas excomputare in penis qꝛ ſoluere vident̉. vt. jͣ. qui po. in pig. ha. l. ſi debitor. niſi concernant diuerſas burſas ſiue ſtationes fiſci. C. de compen. l. i. ¶ Oppo. ꝙ ſit agendum preſcriptis ver. non condi. ob cauſam. jͣ. de preſcrip. ver. l. ob cau ſam. Solu. refert quid actor vult conſequi vtrum pacti executionem ⁊ tunc agit p̄ſcrip. ver. in qua officium iudi cis eſt ẜm actioneꝫ intentatam vt fiat qd̓ conuenit. qꝛ offi cium actioni intentate deſeruire debet vt ibi. an pacti reſciſſione ⁊ tunc agitur conditione ob cauſam vt actu con trario reſoluatur quod factum eſt. ⁊ ita loꝗtur hic. hec eſt vera ſolutio. Alij dicunt aūt cōſtat de contractu pͥmo tūc loquitur hic aut non cōſtat tūc loquitur lex contraria qd̓ glo. non approbat. qꝛ ſi non cōſtat ꝗd ꝓmittet promiſſor eſt ⁊ ſi non ꝓmittat in intereſſe dānabit̉. debet enim liqui do probari intereſſe. vt. jͣ. de preto. ſtipu. l. fi. ⁊ facit quod no. jͣ. de ver. ob. l. ſtipu. ¶ Op. ꝙ prima obligatio duret ipſo iure nec ſit neceſſe ꝙ ſe reponat in obligationē. vt. jͣ. de iure do. l. licet. Sol. ibi fuit acceptilatio conditionalis hic modalis. ¶ Op. qꝛ acceptilatio nō recipit conditioneꝫ licet recipiat cauſam ⁊ modū. jͣ. de reg. iu. actus ergo ſo. falſa ſo. conditionē legalem ⁊ neceſſariam recipit. ſed extraneam conditioneꝫ non recipit. qꝛ acceptilatio debet trahere ſecū ſuum effectum qꝛ incipit a ficta executione ⁊ ideo pēdere nō hꝫ. ¶ Extra op. qꝛ nō p̄t ꝗs ſe reponere in obligatione ſublata. C. de tranſac. cum motam. ⁊ sͣ. de pac. ſi vnus.§. ſed ſi pactū. So. ibi in his que non depē dent a conſenſu ⁊ vide eo. tit. vbi pactum. ⁊ sͣ. ad exhi. l. iul.§. quantum. ⁊ eſt ar. ꝙ non valet pactum ꝙ excōicatꝰ qui eſt abſolutus eo pacto. vt ſi reſiduuꝫ non ſoluerit ad terminuꝫ reincidat in eaſdem penas ſpirituales. nec eniꝫ ſuſtentari nec vigorari pōt qd̓ non eſt. nec vna ſpecies alteram gignere poteſt ſecus forte eſt in pena interdicti. qꝛ interdictum pōt ſuſpendi. vt no. Inno. de conſue. cū īter. ⁊ vide Archi. lxxxix. diſt. decenter. abolita enim eſt excōmunicatio per manus impoſitionē ar. inſti. de iniur.§. De conditione cauſa non ſecuta. debet ergo īterari. ſed in penis tꝑalibus valet pactuꝫ ar. jͣ. de cuſto. reo. l. ſi ꝗs reuꝫ. qꝛ non exegit ſeꝑatam formam. vel dic ꝙ quedam ſunt talis nature ꝙ reintegrari nō poſ ſunt ex vna ⁊ eadem cauſa vt iniuria. ⁊ tunc loquitur ver. ſed ſi pactum. Quedā ſunt que poſſūt reintegrari. ⁊ tunc aut requirunt certam formā ⁊ tunc niſi illa forma ſeruet̉ non poſſūt reduci ad priſtinū eſſe. vnde ſnīa excōmunica tionis vel ſuſpenſionis non poſſūt reparari ſola pactione Sed oportet ꝙ interueniat monitio ⁊ ſnīa que tn̄ ſub cō ditione ferri poteſt. naꝫ iſte ſententie ſeu cenſure ſpirituales ferri non poſſūt ſub conditione de ap. c. preterea. vnde ille qui abſoluit pōt dicere moneo te ꝙ tu ſoluas infra talem terminum alias excōmunico te. eſt enim iſta excom municatio noua a qua interim appellari pōt ar. sͣ. ſi cert. pe. l. pecuniam. aut iſta que pn̄t reintegrari poſſunt expli cari ſine iudice ſolo pacto. ⁊ tunc ꝓcedit iſta lex cum ſua materia. Nam iſta poſſunt ſue forme reddi vt dicto.§. pa ctus in fi. loquitur ergo lex noſtra qn̄ actus pōt exerceri ſola cōuētōe. ſecus ſi non pōt exerceri ſola cōuētione. qꝛ non habet locum inſtauratio niſi vbi obligationes proce dunt mediante vel cooperante conſenſu. non enim de facto cadit inſtauratio in iſtis ſpiritualibus qui hn̄t plurimū ⁊ iuris ⁊ minimū facti. lꝫ qn̄qꝫ d̓ facto ꝗs teneat̉ ſuſci pere litē. qꝛ non hꝫ ius opponēdi dicto.§. ꝗntus. arg. jͣ. de ma. te. l. qui habebat in glo. qꝛ qn̄qꝫ aliꝗd non tenet. ⁊ tn̄ nemo pōt hoc allegare ſic extra de excep. cuꝫ eccleſiaſtice. Ex predictis dico ꝙ ſiue ꝗs ſit abſolutus a pena excōica tionis ſimpl̓r ſiue ſub modo ſiue ſub pacto exp̄ſſo non tn̄ eadem excōicatio renaſci pōt. ſed noua excōicatio bene pōt fulminari. Sed in alijs penis pecuniarijs ſi imponun tur rōne delicti ⁊ ſunt ipſo iure ſublate renaſci non pn̄t ſi veniūt rōne cōtumacie vel pacti ⁊ ex noua ꝯtumacia pōt ꝗs reponi in veterem penam ipſo facto ſi hoc ſit cōuētuꝫ exp̄ſſe. alias nō vt hic. ſi v̓o nō eſſent ipſo iure ſublate pn̄t ſemꝑ īſtaurari ope replicationis. C. de pac. l. pacta nouiſſi ma. illud notandū eſt de modo in ſnīa adiecto. qꝛ pro for ma ſeruandus eſt. vt no. C. de ſententijs. l. cum eorum. Ex lec. ant. ¶ Liberatus ob cauſam cauſa non ſecuta cogit̉ ſe reponere in obligatione pͥmeua. h. d. Exponam v̓o in cōtractibus liberatorijs non habere locum conditio. ob cauſam. vt. C. de tranſac. qͣꝫuis. ⁊ sͣ. de pac. ſi cū fun dum. ¶ Nota in glo. huius. l. ꝙ ad hoc vt debitum poſ ſit exigi oportet ꝙ primo liquidetur. facit. sͣ. de arbi. ſi de meis in prin. l. ſequētis. cuꝫ ſi. ⁊ ad hoc debet pars citari ⁊ conuinci quod facit ad exactionem penarum. vt. jͣ. de re gu. iur. l. iij.§. ſi ad diem. Si per caſū cauI pecuniam. ſa ipleri nō potuit nō intentat̉ ꝯditio ob cauſam tanqͣꝫ ex defe ctu cāe. ſꝫ rōne penitētie pōt ītētari dūmodo ꝗ recipit qd̓ repetit̉ conſeruet̉ indēnis. h. d. Diuidit̉ in tres ꝑtes. Primo excludit ꝯditionē ob cām tanqͣꝫ ex de fectū cauſe. Scd̓o ꝯcedit eaꝫ ex penitētia. Tertio reſtrin git ſuā cōceſſioneꝫ ⁊ modificat eaꝫ. Titius dedit tibi. x. vt ires pro eo capuam dū tu p̄paraſſes neceſſaria ad eūduꝫ ſuꝑuenit impedimentuꝫ tꝑis vel diſcriminis viarum. vn̄ nō potuiſti ire in termino. vn̄ titius vult a te cōdicere iſta x. Querit̉ an poſſit. Rn̄det̉ ꝙ ex quo non ſtat per te non dicit̉ cauſa defeciſſe nec potes cōueniri tanqͣꝫ ex defectu cauſe. Inſtat querēs an ex pnīa poteris ꝯueniri. Rn̄det̉ ꝙ ſic qꝛ licet titio penitere. Inſtat querens nunꝗd hoc ē ſimpl̓r verū. Rn̄det̉ ꝙ non. nam ſi nil expēdidiſti eſt veruꝫ ſi totū expēdidiſti cauſa future ꝓfectionis teneris redere qd̓ accepiſti. Si aūt ꝑtē expēdidiſti tūc ſiꝗdē neceſ c1 vidi ſe hēs ire. vt qꝛ iuraſti non teneris nec hoc caſu nec alijs hn̄ti ſupradictis. Si aūt non hēs neceſſe ire teneris duꝫ agēs bal. p̄ſtet tibi īdēnitatē. h. d. ¶ No. ꝙ in ꝯͣctibus īnoīatisᵉ caº cito ſus impediēs nō obligat debitorem nec tn̄ liberat. naꝫ ſi 132 obligaret teneret̉ tanqͣꝫ ex defectu cauſe. ſi liberaret non po. a de f hr̄et locū pnīa ⁊ ambo iſta ſunt ꝯͣ tex. ¶ No. ꝙ in cōtra imo.

De conuitione cauſa non ſecuta. ſe conditione cauſa non ſecuta. ctibus innoīatis ꝯditio ob cauſam hꝫ duo principia.ſ. ex defectu cauſe ⁊ ex pn̄ia. ¶ No. ꝙ in ꝯͣctibꝰ innoīatis lici citū eſt penitere ſine dāno tn̄ aduerſarij qd̓ eſt no. ¶ No. ꝙ in ꝯͣctibus innoīatis pnīa vnius alteri dānoſa eē nō dꝫ ¶ No. ꝙ vbi eſt appoſitum iuramētū ibi oīno eſt fiēdū qd̓ nō hꝫ locū pnīa facit extra de ꝓba. ī pn̄tia. Nūc venia mus ad appoſi. ⁊ qōnes ꝓ intellectu huiꝰ notabilis pͥnci pij. ¶ Opp. dicit̉ hic ꝙ pecunia fuit data pro facto ⁊ ꝙ hꝫ locuꝫ pnīa. ꝯtra vbi pecunia dat̉ pro facto eſt locatio ⁊ ꝯdictio. vt. jͣ. de p̄ſcrip. v̓. l. naͣlis.§. at cū do. ſꝫ in ꝯͣctibus noīatis nō hꝫ locum pnīa. jͣ. eo. l. fi. C. de act. ⁊ obli. ſic ergo hic non hꝫ locum pnīa. Sol. hic fuit data pecunia vt ſpēs. vel accipiēs non ꝯſueuerit locare oꝑas. ⁊ ſic fuit ꝯͣctꝰ īnoīatus. do vt facias. qꝛ ad hoc vt ſit loca. oꝑe duo exigunt̉. pͥmo ꝙ merces ſit in pecunia numerata. Scd̓o ꝙ accipiens mercedem ꝯſueuerit locare oꝑas ſuas ſicut faciūt curſores. vt dicto.§. at cum do. Si ergo non datur pecunia ad numerum ſed vt ſpēs vel dat̉ frumentum pro oꝑa nō eſt locatio. facit qd̓ no. C. loca. l. ſi hi. ⁊. l. excepto. Item ſi oꝑarius nō ꝯſueuerit oꝑas ſuas locare. vt qꝛ eſt nobilis hō nō cenſet̉ locatio. ⁊ ſic eſt pōderāda qualitas ⁊ cōſuetudo ꝑſone. jͣ. de pig. act. l. vel vniuerſorum de nego. ge. l. pōponius in negocijs. ¶ Scd̓o oppo. dicit̉ hic ꝙ ſi ſtat per caſum tn̄ recipiēs cōuenit̉ cōtra. jͣ. loca. l. qui oꝑas So. illa. l. quo ad primuꝫ caſum loꝗtur in cōtractu noīato locationis oꝑarum. quo ad ſcd̓m caſuꝫ loꝗtur in ſalario aduocati qd̓ eſt priuilegiatū a iure. ſed lex noſtra loꝗtur in ꝯͣctu innoīato in quo hꝫ locum pnīa. ⁊ ſic non ob. ⁊ hec eſt vera ſol̓o. Alij dicūt ꝙ ibi fuit ꝯtractus cele bratus gr̄a vtriuſqꝫ. hic gr̄a dātis tm̄. iſta non eſt vera. qꝛ immo hic fuit gr̄a cōi datum cum hincinde verſet̉ emolu mentum. ⁊ hoc eſt quaſi in oībus ꝯͣctibus noīatis reſpectiuis. vt dovt des do vt facias facio vt facias facio vt des.ſ. vt cōi gr̄a celebrent̉ cum hincinde directam actōeꝫ pariant. facit quod no. jͣ. de act. ⁊ ob. l. ꝯſenſu. Alij dicunt ꝙ in. l. ꝯͣria aduocatus nō cōſeruat̉ indēnis qꝛ incurrerat odium alterius partis ⁊ ex quo remanet ſibi inimicitia. ergo ⁊ pecunia remanere debet. Iteꝫ forte habuiſſet non minus ſalarium ab altera parte arg. jͣ. e. l.§. ſed ſi acce perit. ſed iſta eſt diuinatio. Quarti dicunt ꝙ aut caſus ſu peruenit dāti ⁊ non repetit vt ibi. aut recipienti ⁊ tūc con dicit̉ vt hic. Certe iſta. l. ponit exēplum de caſu in gerente difficultatem cuilibet ꝑſone dum dicit conditio tꝑis. ⁊ de caſu cōtingēte ſolam ꝑſonam debitoris dum dicit valitu dinis. Licet ergo ſol̓o ſit vera quo ad exēplum de valitudine.i. infirmitate. non tn̄ videt̉ vera quo ad exempluꝫ de qualitate tꝑis. jͣ. de public. l. ceſar. certe immo eſt vera ſo lutio in ſe. vt no. jͣ. loca. l. ſi vno.§. item cuꝫ ꝗdam. ¶ Ter tio op. de. l. pe. C. eo. So. ibi caſus impediēs emerſit in ꝑ ſona creditoris vnde ei nocet. hic in ꝑſona debitoris. facit. jͣ. de cōſti. pecu. l. item in pͥn. ¶ Quarto ꝯtra hoc op. .sͣ. de aſſeſſo. l. diem functo. Solu. regula eſt ẜm predictā diſtinctionem. Sed fallit in publicis ſalarijs vt in. l. ꝯͣria. Item in ſalario aduocati de var. cogni. l. i.§. diuus. Iteꝫ fallit fauore libertatis. vt. l. cuꝫ heres.§. ſtichus. de ſtatu. ¶ Quinto op. ꝙ non habeat locum pnīa. vt. jͣ. eo. ꝙ ſeruus. So. ibi res nō erat integra qꝛ ꝯͣcta erat affinitas per ſpōſalia. hic erat integra qꝛ nōduꝫ arripuerat iter. ⁊ ſi di cat̉ ꝙ hic fecerat p̄paratoria cōcedo. tn̄ preparatoria nō faciūt deſinere eē rem integram vt hic. Bar. dicit ꝙ in. l. ꝙ ſeruus. eſt ſpāle fauore dotis vt in eo qd̓ dat̉ cauſa dotis non habeat locum pnīa. jͣ. de iure dotꝭ. l. ſi ego.§. i. vel dic ꝙ ꝯͣctus dotis eſt ꝯͣctꝰ noīatus. vt. sͣ de capi. di. l. eas. vel dic ꝙ qn̄ ꝗs integral̓r p̄ſtat habet locum pnīa vt hic. Si aūt ex parte penitet ex parte non. vt qꝛ penitet de dote ⁊ nō de ſpōſalibꝰ. ⁊ tūc ſecus vt ibi ar. jͣ. de admi. tur. l. cum querit̉. ⁊ de lega. ij. ſi ex duobus. Iteꝫ ibi per penitē tiam non reducebat̉ res in priſtinum ſtatum. hic ſic. ⁊ ſic non ob. Item abſonū eēt ibi ꝙ fieret poſtea vxor ſine do te. jͣ. e. ſi donatarius. ¶ Sexto op. exquo ꝯͣctus innoīatuꝫ eſt impletus non hꝫ locum pnīa immo tunc veſtit̉ vt. l. ex placito. So. accipiēs non hꝫ ius penitendi vt ibi. ſed veſtiēs ſic vt hic. ⁊ ſic ꝯͣctus claudicat. ¶ Op. ꝙ non hēat locuꝫ pnīa. vt. l. ſicut. ſo. ibi in ꝯͣctibus noīatis. hic ī inoīa tis. ¶ Septimo op. ꝙ etiam in ꝯͣctibꝰ noīatis hēat locū pnīa. jͣ. pro ſocio. ſi conuenerit. inſti. mā.§. recte. jͣ. depoſiti l. i.§. pe. de p̄ca. l. cuꝫ p̄cario. So regula eſt ꝙ in cōtractibus noīatis non licet penitere niſi vterqꝫ cōſentiat. fallit in mādato depoſito ſocietate ⁊ p̄cario. jͣ. depo. l. lutius. ⁊ eſt ratio. qꝛ iſti ꝯͣctus de ſui natura reꝗrūt durationem vo lūtatis. Sed vbi ſufficit ſemel voluiſſe non habet locū pe nitētia. jͣ. de cōſti. pecu. vn̄ falſam. facit qd̓ no. sͣ. ſi cer. peta. l. certi cōditio.§. ſi nūmos. Item iſti ꝯͣctus lꝫ ſint in facto eē tn̄ etiam quotidie ſunt in fieri. ar. de vſufruc. accreſ. l. i. in fi. vn̄ pro futuro tꝑe habet locum pnīa. Item in dictis ꝯͣctibus non habet locuꝫ obligatio que impedit pnīam. ¶ Octauo op. ad idem de. l. qui pecuniam. ſi cer. pe. ſol. ibi ꝯͣctus deſiderabat impleri rei interuentū. ⁊ ideo licet non acciꝑe. jͣ. qui po. in pig. ha. l. i. ⁊ eſt ratio qꝛ an̄ non eſt nata valida obligatio cōtra reum nec naſci pōt ſine facto rei ſecus ſi non eſt in ptāte rei. ſed eſt conditio caſualis. jͣ. qui po. in pigno. ha. l. potior. ⁊. l. qui balneuꝫ. ¶ Nono oppo. ꝙ non habet locum pnīa. C. de trāſa. l. qͣꝫuis. ſolu. ibi in diſtractu. hic ad obligādum. vt. sͣ. de pac. l. ſi cū fun dus. ¶ Decimo oppo. C. de rerū permū. l. i. Sol. vt ibi no. ¶ Undecimo oppo. ꝙ caſus excuſet debitorem. qꝛ vbi debet̉ factum caſus ſuꝑueniēs in ꝑſona debitoris vi det̉ ſuꝑuenire in ipſa re debita. vt no. Dy. de v̓. ob. l. con tinuus.§. illud. Sed caſus ſuꝑueniēs in re liberat eum. vt .sͣ. e. l. iij.§. ſed ſi ſtichuc. ergo ⁊c. So. ibi caſus inducebat impoſſibilitateꝫ. hic non. vt no. C. e. l. pe. ¶ Duodecimo opp. ſi ꝯͣctus eſt celebratus gr̄a vtriuſqꝫ. ergo vni tm̄ penitere non licet. jͣ. de v̓bo. ob. l. qui rome in pͥn. Sol. ibi lo quit̉ in ꝯͣctu qui ſola cōuētione accepit robur. qꝛ erat cō tractus ſtipulatōis. Itē ibi non erat res integra. ⁊ vt hec liqueāt an in ꝯͣctibus iam celebratis habeat locum pnia refert. aut loꝗmur in ꝯͣctibus noīatis. aut in ꝯͣctibus innoīatis. primo caſu aūt tales cōtractus reꝗrit rei interuē tum. ⁊ tūc licet penitere an̄ rei interuētum. vt. l. qui pecu niam. ſi cer. pe. aut non reꝗrit pro initio obligatiōis ⁊ ad ꝑfectionem cōtractus rei interuētu. ⁊ tūc regula eſt ꝙ nō licet penitere. vt. l. ſicut. fallit in mādato depoſito p̄cario ⁊ ſocietate. ⁊ eſt ratio in mādato ex ꝑte mādantis qꝛ dn̄s re integra poteſt penitere. ꝓbat̉. jͣ. de ſolut. l. vero ꝓcura. tori ſi cum tutor. ⁊. l. aliud. Ex parte ꝓcuratoris eſt ratio qꝛ officium ſuum eſt gratuitum ⁊ p̄carium. vn̄ ſi accepta uerit pōt renūciare re integra. jͣ. mā. l. aliter.§. qui manda tum. ⁊ ſi pͥmo renūciauit poſtea pōt acceptare qꝛ pōt pe nitere. vt in. c. lis. de ꝓcur. li. vi. in depoſito eſt rō qꝛ nullum ius querit̉. De p̄cario v̓o ponit̉ ratio. jͣ. de p̄ca. l. cum p̄cario. In ſocietate eſt ratio. qꝛ ſocietas abſqꝫ cōſenſu e non pōt nec debet detineri ꝗs īuitus in ſocietate. Iteꝫ fal lit in cōmodato rei vſu finito. jͣ. e. in commodato.§. ſicut. Item fallit in cōtractibus qui reꝗrūt cōfirmationem pe mortem. l. non oīs ſi cer. pe. Si v̓o loꝗmur in cōtractibꝰ innoīatis refert aut tēdūt ad liberādum ⁊ non hꝫ locum pnīa. C. de trāſac. l. qͣꝫuis. aut ad obligādum. ⁊ tunc aut traxerūt ſecum executionem hincinde ⁊ non hꝫ locuꝫ pe nitētia vniꝰ qꝛ ꝑfecti ſunt. vt. l. ex placito. ⁊ sͣ. eo. l. iij. aut vnus impleuit alter non impleuit nec cepit. tūc ſubdiſtigue. aut impletio alterius eſt facta impoſſibilis per caluꝫ aut ſemꝑ ab initio fuit impoſſibilis. ſiꝗdē emerſit impoſſibilitas. aut poſt moraꝫ recipiētis ⁊ pōt cōdici. jͣ. e.§. ſed vbi. ſi ante moram aut res erat ei eque ꝑitura ſi non acci piſſet pecuniā ⁊ pōt cōdici. jͣ. e. l.§. ꝙ ſi. aut non erat equi ꝑitura ⁊ tūc non pōt ꝯdici. jͣ. e. v̓. niſi forte. Si aūt impletio eſt adhuc poſſibilis. tūc aut eſt poſſibilis ita ꝙ de pſ ti fieri pōt. tūc aut accipiēs non vult īplere ⁊ habet locū conditio niſi dantem peniteat vt hic. aut eſt impletio pe ſibilis attenta ſpe non tamen de pn̄ti offert ſe facultas in plend

plendi tunc debet caueri de implendo cum facultas ſuꝑuenit. ⁊ ſi accipiens non vult cauere poteſt ab eo cōdici.jͣ. eo. l.§. plane. Si vero cauſa ſemꝑ fuit poſſibilis tunc aut traditio fuit facta a ſciente ⁊ videt̉ donaſſe. C. eo. l. ſi militem. ⁊. l. dictam.§. ſi ab ignorante. tunc cōdicit̉. sͣ. e. l. iij.§ ſi liber. facit qd̓ no. de ꝯdi. īde. l. ſeruo ma. C. de le. l. ab ad miniſtratione. ⁊ hoc in dante. ſed in recipiente non diſtin guitur an ſciuerit recipiens an ignorauerit. vt dicto.§. fi liber in fi. Si autē vnus impleuit ſed alter cepit non tn̄ cō ſumauit an hēat locū pnīa ſic diſtingue. aut inchoatio eſt circa preparatoria ⁊ habet. locū penitētia ſi alia cauſa nō īpediat vt hic. aut eſt inchoatio circa ꝑteꝫ intrinſecā ⁊ ad huc videtur ꝙ habeat locū penitētia dum tn̄ ab omni dā no extrahatur aduerſarius. jͣ. e. l.§. ſi vero iaꝫ. ⁊. jͣ. de dona. hoc iure.§. ſi quis. qꝛ adhuc res eſt imperfecta nec eſt ſibi ius queſitū. ⁊ hoc in extraiudicialibus. ſed in iudicijs videtur ſecus. argu. sͣ. de procur. l. poſt litem. Si aūt neuter īpleuit ſꝫ vnꝰ forte cepit alter nihil fecit an habeat locū cō ditio ob cauſam. ⁊ videt̉ ꝙ nō. qꝛ conditio ob cauſaꝫ nō datur ei qui nō impleuit ex parte ſua. vt no. C. de trāſac. l. actione. hoc verū tanqͣꝫ ex cauſa nō ſecuta. qꝛ tūc oritur conditio ob cauſam ex mora ⁊ non eſt in mora ille cui im pletū nō erat. vt. C. de pac. l. i. ⁊. C. de trāſa. l. ſiue. ⁊ ar. jͣ. de reſcin. ven. l. fi. ⁊. jͣ. de loco publico. l. i. in fi. ſed in penitentia bene habet locū cōditio. ¶ Sed quero nunꝗd in cōtractibus innoīatis ſicut licet penitere in p̄iudiciū aduer ſarij ita in preiudicium tertij. ⁊ dic ꝙ ſic. jͣ. eo. l.§. ſi ſeruuꝫ ⁊. jͣ. de ſer. expor. l. iij. arg. cōtra. jͣ. de ver. ob. l. qui rome.§. a flauius.ª ⁊. jͣ. de cōſti. pec. vnde falſam. ſed ibi queſita erat obligatio. ¶ Sed quero nunquid in ꝯͣctu ꝑmutationis habeat locū penitētia. gl. magna tenet hic ꝙ ſic. alia gl. tangit cōtrariū. prima verior dūmodo intereſſe preſtet̉ al teri ꝑti ſi ex penitentia leditur qꝛ ex eo negocio ſibi aliꝗd abeſt. vt hic ⁊. jͣ. eo. l. fi. ¶ Sed quero an in factis habeat locū penitētia. ⁊ dico ſi poſſūt reduci in priſtinū ſtatuꝫ vt traditio fundi habet locum penitētia. ſecus ſi non poſſūt reintegrari vt no. hic ⁊. jͣ. de ꝯͣhen. emp. l. pacta conuēta. ¶ Sed queroſi penitēti offert an tollatur effectus peni tētie. ⁊ videt̉ ꝙ ſic. vt. sͣ. de pac. l. cum fundū. ꝯͣrium dico qꝛ oblatio nihil operat̉ in ꝯͣctibus innoīatis. non obſt. l. ſi cum fundū. qꝛ ibi pactū obtinebat naͣm liberatiōis. ar. C. de trāſac. l. qͣꝫuis. de ſolu. l. alius. vel erat appoſitum fauo re offerrentis tm̄. ⁊ ideo aduerſarius non pōt penitere. ſe cus ſi cōis gr̄a vel ſolius penitentis. vel dic ꝙ in pacto liberatorio. aut ꝯtingit liberatio vi ipſius pacti ⁊ īmedia te. tunc non habet locum penitētia. vt. l. qͣꝫuis. aut vi futu ri modi vel cauſe. ⁊ tūc habet locū penitentia niſi fiat ob latio. vt. l. ſi cum fundus. ſi aūt cōtractus tēdit ad obligā dum tūc indiſtincte habet locū penitētia anteqͣꝫ ſit imple tū ab accipiēte. ſaluo tamē moderamine huius principij ¶ Sed quero an ꝯditio ob cauſaꝫ orta ex penitētia poſ ſit oriri ex defectu cauſe. ⁊ dic ꝙ nō qꝛ ex quo penituit nō pōt ei mora in impletione cōmitti. Iteꝫ ſi ante erat cōmiſ ſa videt̉ purgari per penitentiam. qꝛ eſt actus ꝯͣrius pnīa impletū. ar. l. i. de fur. de. l. commiſ. poſt diem. ¶ Sed qͥro an differant conditio ob cauſam orta penitentia ⁊ con ditio ob cauſam orta ex defectu cauſe. Reſpondeo differunt in origine. qꝛ ex penitentia oritur licet reus non fue rit in mora. ſecus ex defectu cauſe qꝛ reꝗrit̉ mora vt oriat̉ ex illo capite vt hic. Item in pacto liberatorio hꝫ locū cō ditio ob cauſam ex defectu cauſe. vt. sͣ. e. l. ſi ꝗs accepto. ⁊ jͣ. de cōdi. inde. l. eleganter.§. ſi ꝗs poſt. non autē ex peni tētia. vt. C. de trāſac. l. qͣꝫuis. ⁊. l. cum mota. Item diffe rūt in effectu. qꝛ vbi agit̉ de penitētia debet reus indēnis cōſeruari vt hic. ſecus ſi cōueniat̉ ex ſua mora ꝓpter cauſam nō ſecutā qꝛ tūc nō debet ei offerri aliꝗd intereſſe nec hꝫ locuꝫ moderatio huius. l. ar. in auc. de non alie.§. ſtare Querit̉ cuius cauſe defectus parit hanc actionem. dic ꝙ defectꝰ cauſe finalis. vt. jͣ. e. l. i.§. ſi ꝑendi. Querit̉ quid ve nit in cōditione ob cauſam. dic ꝙ qn̄qꝫ illud idem. qn̄qꝫ De conditione cauſa non ſecuta. tantūdē. qn̄qꝫ aliud. ſic. jͣ. de ꝯdi. inde. l. indebiti. ⁊. l. ſi nō ſorteꝫ.§. libertus. ¶ Queroſi ꝓ arripiēdo itinere de pecunia accepta emit equos an lꝫ non teneat̉ reddere pecu niam teneat̉ ad illos equos. dic ꝙ ſic qꝛ in reſtitutiōe ſuc cedit aliud pro alio. jͣ. e. l.§. item ſi ꝗs. v̓. ſed pro deceꝫ. Et facit ad. q. de ambaſiatoribus poſtea reuocatis qui fecerāt ſumptus ī veſtimētis vt lꝫ pecuniā ſalarij non reddāt qꝛ expēderāt in veſtibus tn̄ reddāt cōi ip̄as veſtes. ar. tn̄ ꝙ nihil reſtituāt qꝛ non ſtat per eos. jͣ. loca. qui operas. ⁊ no. glo. magnam huius. l. que diuidit̉ in tres ꝑtes. prima loꝗtur de pnīa. ſcd̓a de effectu cauſe. tertia ad ꝗd cōditio eſt intētāda. ¶ Quero an ibi ꝑmiſcet̉ ꝯͣctus noīatus cū ī noīato hēat locū cōditio ob cauſam. ſo. aut pactū ex quo reſultat ꝯͣctus innoīatus dat cauſam ꝯͣctui nominato ⁊ tūc hꝫ locū cōditio ob cauſam ex defectu cauſe. C. de pac. inter emp. l. cum te. non tn̄ hꝫ locū penitētia. ar. jͣ. de ꝯͣhē. emp. l. labeo ſcribit ſi mihi bibliothecam. aut īcidit in cōtractu noīato ⁊ ſcd̓ario accidit ei. ⁊ tūc non hꝫ locuꝫ ꝯditio ob cām. C. de reſcin. vē. l. ea cōditiōe. ⁊. jͣ. de ſer. expor. l. queſitū. ⁊ hoc eſt verum niſi ſit actum vt res cōdicat̉ ſi pactū non ſeruet̉. vt. C. de ꝯdi. ob cau. l. ij. nam ꝯditio ob cauſam qn̄ orit̉ ex ꝓuiſione cōtrahētiū ⁊ tūc hꝫ locū etiā in cōtractibus noīatis. qd̓ no. ⁊ vide qd̓ no. jͣ. de do. l. i. in magna gl. ¶ Iuxta hoc no. ꝙ ad reſcindendū qd̓ factū eſt agit̉ interdū cōditione ob cauſam. interdū actione ex beo ꝯtractu. interdū officio iudicis. interdū cōditōe ex. l. Cōditione ob cauſam agit̉ in cōtractibꝰ īnoīatis ex pnīa ⁊ ex defectu cauſe. actione ex eo cōtractu agit̉ in cōtracti bus noīatis qn̄ ex eo ꝯtractu.ſ. ex diſpoſitōe cōtrahentiū orit̉ reſciſſio. de cōtrahē. emp. l. ſꝫ celſus.§. ſi fūdus. de ac. a emp. l. ex empto.§. ſi ꝗs. rōne erroris recedit̉ a ꝯtractu. jͣ. v loca. cum in plures.§. mādaui. officio iudicis qn̄ ſpāli fa uore alicuius ꝑſone ſubiacet reſtōni. vt. sͣ. de mino. l. ꝙ ſi x minor.§. fi. Cōditione ex. l. qn̄ cōtinet intolerabileꝫ leſio e nē. C. de reſcin. vē. l. ij. ⁊ ar. jͣ. de ꝯͣhē. emp. l. domū. ⁊ hoc ſi q petit̉ reſolui qd̓ tꝫ vel minui.ſ. qd̓ petit̉ emendari exceſſuſ vel deceſſus ⁊ reduci per iudicem ad bonū ⁊ equū tunc officium iudicis ꝓponitur. ar. jͣ. de ꝯtrahen. emp. l. officio iudicis. ⁊ pro ſocio. l. vnde ſi nerue. de ope. libe. l. ſi liber ī tus ita. nam reductio ad arbitrium boni viri qꝛ non petit̉ reduci factum partium ſe factum tertij non venit iure cōtractus nec venit in obligatione. ⁊ ideo mero officio iudi cis expedit̉ qd̓ officium differt ab officio quo petitur ī in tegrum reſtitutio. qꝛ ibi ꝑſona facit locum officio contra ius cōe. jͣ. de act. ⁊ obli. l. in honorarijs.§. ſi cum reſciſſa. h̓ autem ẜm ius cōmune officium intētatur. extra de iureiu rando quintauallis. Ex lec. anti. ¶ Impeditus per caſum non dicit̉ ceſſare in impletione modi ⁊ in cōtractibus innoīatis habet locū penitentia etiam ſi interſint aduerſarij dūmodo ſibi ſoluatur intereſſe ⁊ cōſeruetur indēnis. h. d. ⁊ eſt iſtud pͥn cipium notabiliſſimū vbi pōt dici etiā determinādo ſi ni tatur agēs tanqͣꝫ ex defectu cauſe. ⁊ facit. jͣ. de leg. ij. lutiꝰ .§. ꝗſꝗs. jͣ. de publicanis ceſar. ⁊ ar. jͣ. de cōtrahen. emp. fiſtulas.§. frumēta. nam in oī diſpoſitōe etiam legali intelli git̉ caſus fortuitus excipi. vbi repetitur ex penitētia. ⁊ eſt differētia vtrū agatur ex defectu cauſe an ex penitētia. qꝛ pͥmo caſu nō venit p̄ſtatio intereſſe ⁊ imputet ſibi qui nō impleuit. ſcd̓o debet p̄ſtari intereſſe qꝛ īputet ſibi penitēs vt hac. l. ꝓbatur. ibi. vt indēnitas. ¶ No. ar. ꝓ ambaſia toribus creatis ad imꝑatorem qui fecerunt ſumptus cau ſa ꝓficiēdi. nā ſi penitet cōe debet eos ſeruare illeſos. ⁊ ita fuit in iſta ciuitate in ambaſiatoribus creatis ad imperatorem. ¶ Item no. hic ꝙ etiam re non integra habet locum penitētia. vel verius in extraiudicialibus preparato ria non faciūt deſinere rem eē integraꝫ qꝛ non eſt adhuc vētum ad actum intrinſecum ⁊ ideo habet locū penitentia. qd̓ dic vt no. Cy. sͣ. de iuriſ. om. iu. ⁊ qꝛ in lectu. ⁊ per Inno. de elec. in cauſis in fi. ⁊ in ſpecu. ti. ij.§. finitur. v̓. ſꝫ pone de facto. ¶ No. hic ꝙ etiam in ꝯͣctu innoīato celeDe conditione cauſa non ſecuta. ¶§. flauiꝰ. vbi oīo vid̓. d. alex. de imol. b ¶ Cōditōe ex. l. ad ꝗd āt cōpetatoditio ex lege vid̓. d. bar. ſo. in ꝯſil. cl. inci. ⁊ nos. v̓ſi. v. ꝓbat̉. ⁊ v̓ſi. xi. ꝯfirmat̉ in pͥma parte.

De conditione cauſa non ſecuta. De conditione cauſa non ſecuta. brato gr̄a vtriuſqꝫ hꝫ locum penitētia. qd̓ glo. tꝫ hic ſimpliciter. Sed doc. ſubdiſtinguūt vt no. Cy. C. de ac. ⁊ ob. ſicut. ibi videas. ¶ In glo. no. ꝙ pnīa. hic glo. magiſtra. tria facit. pͥmo loꝗtur qn̄ hēat locum conditio ob cauſaꝫ ex penitētia ⁊ declarat an liceat penitere in ꝯͣctibus noīa tis ſicut in innoīatis. ſcd̓o ponit an hēat locuꝫ cōditio ob cauſam ex cā nō ſecuta. ⁊ hic diſputat de ꝯͣctibus innoīatis tm̄. de noīatis dic. vt. C. de pac. inter emp. cū te. tertio ponit ad ꝗd det̉ cōditio ob cauſam. ſcd̓a ibi. item cauſe. tertia ibi in fi. no. ⁊ vtrum habeat locum cauſa in ꝯtractu liberationis qͣꝫ in obligatorio dixi. sͣ. l. proxima. Penitentia ſine certioratōe nō ꝯi ſeruum. inpedit factū hoīs ſed impedit diſpoſitionem legalem. ¶ Oppo. jͣ. de ma. vindic. l. ſi pater. ⁊. l. pr̄i ex. ſo. ibi eſt tale pactū qd̓ ſui natura ſumit ori ginem in penitēte. Sed ex quo penitet nō poteſt in eo fūdari propter diſſenſſum. ſed hic ſumit originem in facien te. ex hoc habes an penitentia liget manus ignorantis. gͣ Nam ſi erat picha ⁊ organū alterius ligat vt in cōtrario. . Si aūt erat ꝑſona in qua factuꝫ radicat̉ non ligat vt hic. ¶ Oppo. ꝙ diſpoſitio legalis nō liget ignorantem. l. fi. de decre. ab or. fa. ſo. non ligat ad penam vt ibi. ſed exclu dit lucrum vt hic. ⁊ adde qd̓ dixi. sͣ ti. i. l. labeo. ¶ Opp. cōiter cōtra vtrūqꝫ dictum ꝙ non habeat locuꝫ penitentia. jͣ. de ſeruis expor. l. queſituꝫ. So. ibi fuit principaliter celebrata vēditio ſic. jͣ. de v̓b. ob. l. qui rome.§. flauius. vbi fuit pͥncipal̓r celebrata donatio ⁊ ſtipl̓o. ⁊ ſic fuit cōtractus noīatus. ¶ Item collige ar. ꝙ conſtitutio iuris vel eccl̓ie liget oīno occultum. de hoc in. c. i. de hereti. in cle. Ex lec. ant. ¶ Poſt penitetiā cā impleri nō pōt ⁊ requirit̉ certioratio in facto hoīs ſed non in diſpoſitione le gali quē tex. ſingulariter no. ⁊ ſemꝑ allegat̉ ꝑ Pe. ⁊ cy. ⁊ facit. jͣ. de do. hoc iure.§. ſi ꝗs dederit. ⁊. jͣ. de ma. vin. pr̄ ex ꝓuincia. ibi tn̄ loꝗtur in actu qui immediate reſidebat in penitēte. ſed hic mediate nō īmediate. ⁊ ideo ille tex. non ꝯͣriat̉ pͥmo rn̄ſo huius.§. ¶ No. ꝙ ad impediēdum factum hoīs reꝗrit̉ certioratio. ſed non ad impediēdum diſpoſitionem legalem. ⁊ ad hoc allegat̉ ꝑ Cy. in. l. i. sͣ. de offi. ꝓcura. ce. ⁊ p̄ſtat ar. ad no. in. c. i. in glo. hic patet de here. in cle. ⁊ facit. jͣ. de condi. ⁊ de. multum intereſt. Penitētia habet locum re Item ſi quis. integra non poſt actum ꝯſu matum. h. d. ¶ Et no. tres caſus. qn̄qꝫ ꝗs dat ſeruum vt ipſe idem manumittat̉. tūc loꝗtur.§. ſi ſeruum. qn̄qꝫ pecuniam vt ſeruus alterius emat̉ ⁊ manumittat̉. tunc loꝗtur iſte.§. qn̄qꝫ dat pecuniam vt accipiēs manumittat ſeruuꝫ ꝓprium. tūc loꝗtur.§. ſed ſi accepit abſqꝫ in fi. ¶ No. de cautione preſtanda ei qui non eſt in poſſeſſione. ſed poſſi denti non cauet. sͣ. eo. l. iij. Ex lec. ant. ¶ No. ꝙ ille quem penitet debet certifica re aduerſarium ibi in v̓. ſi v̓o. ꝙ res ſuccedit loco p̄cij in repetitione. ¶ No. hic de cautione preſtāda. ⁊ dicit gl. ꝙ cautio eſt mēdicatum refugiū. ⁊ facit ad id quod dixi .sͣ. eo. dedi in principio p ¶ No. diſtinctōeꝫ Sed ſi acceperſt. an eēt venalis. Mo. quem fieri vilē ex fuga. No. ꝙ fuga inducit offenſā. No. ꝙ offenſa non facit recedi a ꝯͣctu. ¶ Et no. de ꝓximo liberādum non veriſimile fugere. Nota ꝙ mortuus in itinere preſumit̉ ex itinere mortuus. immo certe alie circun ſtātie ſpectant̉. ¶ No. diſtinctionem an eſſet pariter res peritura.ſ. ante moram. Sed poſt moram non diſtinguitur. quod ē no. pro opinione Ioannis. Ex lec. anti. ¶ Dictuꝫ eſt ſupra qn̄ dedit pecuniam vt emat ſeruuꝫ alienuꝫ ⁊ manumittat. hic vt manumittat ꝓ priuꝫ. ibi in v̓. plane. ¶ No. ꝙ ſeruus fiet vilior ꝓpter fu gam. ibi in alio ver. plane. No. ꝙ offenſa non p̄ſtat offen ſo excuſationē quominus ſoluet debituꝫ. vn̄ eſt argumen tum ꝙ lꝫ creditor iniuriet̉ debitori nihil ad rūbū quo ad ſolutionē debiti. No. ibidem ꝙ preſtatio intereſſe nō habet locum vbi agitur ex defectu cauſe vel ratione more. ibi in v̓. ſed vbi acceꝑit. Dictum eſt ſupra de fugitiuo. hic de mortuo. ¶ No. hic vtrū qn̄ modus deficit per caſuꝫ hꝫ locū repetitio. qꝛ ſi res non erat alias ꝑitura repetitio ceſſat. ſecus ſi erat alias ꝑitura. ⁊ patet auteꝫ ꝙ non erat ꝑitura ſi alias erat diſtracturꝰ. vel ſi perijt in itinere. ⁊ no. hūc tex. ad. q. in ſtipēdiario. qꝛ ſi equus ſuus morit̉ in ſta bulo non debet ei reddi actio. īmo tenet̉ ſubrogare equū bonum. alias non debet hēre ſtipēdium. Si aūt equꝰ oc cidit̉ in via vel derobat̉ dum ꝓficiſcit̉. ſicut p̄die fuit ī ſti pēdiarijs trāſmiſſis ad ciuitatem caſtelli. tunc debet fieri emēdatio. ⁊ non perditur ſtipendiū. arg. huius littere ⁊ .sͣ. e. l. iij.§. quinimmno. Prouiſio hoīs n̄ I extraneus. xciudit ꝓuiſioneꝫ legaleꝫª ⁊ exp̄ſſa ꝓuiſio excludit tacitam. h. d. ¶ Caſus titius dedit cētum ſeyo noīe dotis pro mr̄imo nio ꝯͣhēdo inter ſeyuꝫ ⁊ bertam. ⁊ ſtipulatus eſt ſibi reddi in oēm caſum ſoluti mr̄imonij tādem mr̄imonium nō fuit ꝯͣctum. querit̉ vtrum cōditio ob cauſam ad repeten da iſta cētum cōpetat dāti vel mulieri. ⁊ qꝛ nō fuit ſtipu latus in caſu mr̄imonij non ꝯͣcti ſed diſſoluti. vn̄ ſibi imputet. qꝛ qd̓ de vno ꝯͣrioꝝ dicit̉ ab alio remoueri videt̉. Cōtrarium determinat̉. qꝛ tanqͣꝫ cauſa non ſecuta ꝯdicit ipſe. nam etiam de iſto caſu tacite cogitatuꝫ ⁊ ꝓuiſum vi det̉. ⁊ hoc verum niſi ꝓbet̉ ꝙ iſte titius voluit mulieri do nare nam tūc mulier repeteret non ipſe. ⁊ hec ſunt vera ſi ue iſte dotās fuerit extraneꝰ ſiue pr̄ mulieris. h. d. ¶ No. ꝙ qui ꝓuidet ſibi in vnum caſum videt̉ ꝓuidere in alterum ſimilē. ita dicit glo. Sed certe iſtud notabile falſum eſt ⁊ ẜꝫ hoc poſſet agi ex tacita ſtipulatōe ſi ſtipulatio īter poſita extēderet̉ ad hūc caſum. Item eſt ꝯtra caſum. l. ꝗc ꝗd aſtringēde. ⁊ ideo dico ꝙ vi eiuſdem ꝓuiſionis non intelligit̉ ꝓuidere in caſu omiſſo. ſed vi alterius prouiſio nis ideſt ex natura ⁊ vi modi vel cauſe tacite includit̉ ꝙ imponēdo modum voluerit ip̄m impleri ⁊ tacite ex hoc infert̉ de repetitione. ⁊ idem ſi apponat̉ ꝯditio. tunc hic orit̉ actio ex cauſa ceſſante que actio tacite includit̉ ex vi cauſe appoſite non aūt oritur ex ſtipulatione. ¶ Opp. ⁊ videt̉ ꝙ ſtipulādo in certos caſus preiudicet ſibi in alijs caſibus.ſ. ꝙ ſit actio mulieris. vt. jͣ. ſo. ma. l. ſi cum dotem in pͥnci. So. ibi loꝗtur poſt mr̄imoniū vbi p̄ſumit̉ donatio. C. de pac. ꝯuē. l. ex morte. hic aūt vbi non p̄ſumit̉ donatio. iſta ſo. non ꝓcedit in pr̄e. qꝛ non p̄ſumit̉ donare cū actio dotis ꝓfecticie debeat eē cōis pr̄i ⁊ filie. jͣ. ſolu. mat. l. ij. lꝫ pr̄ ſi vellet bn̄ poſſet donare doteꝫ filie. vt. l. pomponius philadelphus. fami. her. Alij dicunt ꝙ hic ſibi dili gētius ⁊ vniuerſalius ꝓſpexit qͣꝫ ibi. nam ibi quaſi indiui dua enumerādo aliquos tm̄ caſus ſpecificauit. hic in ge nere ſibi ꝓuidit. nam indiuidua enumerata arctāt naͣm ꝯͣ ctus. vt no. Dy. in. c. generi. iſta ſol. non eſt vera. nam qd̓ de vno tꝑe diſponit̉ quātum ad tēpus pro indiuiduo reputat̉. vt. jͣ. de vulga. ſubſti. l. ex facto.§. item quero. ⁊. jͣ. de mili. te. l. miles ita.§. qꝛ diximus. Tertio ſoluit̉ iſtud ꝯͣriū ꝙ hic ꝓuiſio in vnū caſum non porrigit̉ ad alium vi eiuſ dem ꝓuiſionis. ſed ex natura cauſe finalis. qꝛ ceſſāte cau ſa effectus ceſſare debet. vnde hic agit̉ ꝯditione ob cauſam non ex ſtipulatione. vel clarius. aut vnus caſus eſt ex preſſus. alius oīno omiſſus. ⁊ tunc loquitur lex ꝯͣria. aut non eſt oīno omiſſus ſed incluſus tacite ex vi modi conditionis vel cauſe. ⁊ tūc loquitur hic. Poteſt ſolui quin to modo ꝙ illa concordat cum iſta. nam ibi ⁊ hic in caſu omiſſo ſeruat̉ legis diſpoſitio. vnde in pr̄e in caſu omiſſo erit ibi actio cōis pr̄i ⁊ filio. ī extraneo p̄ſumitur donatio de iure cōi. Et ẜꝫ hoc no. ꝙ caſus omiſſuꝫ videt̉ dimiſſus in diſpoſitione iuris cōis. ⁊ hāc opi. tenet ibi Dy. ⁊ pet. ¶ Op. hic ꝙ ꝓuiſio hoīs deroget ꝓuidētie. l. C. de pro cura. l. maritus. C. de pac. ꝯuē. l. fi. ſo. ibi ꝓuiſio legis erat ſubſidiaria ⁊ extraordinaria. hic ordinaria. ¶ Op. ⁊ vr̄ ꝙ in caſu omiſſo maritꝰ lucret̉ ⁊ nemini reddat. jͣ. de pac. ota. l. inter

Be conditione cauſa non ſecuta dota. l. inter.§. cuꝫ inter. So. ibi ſpeciale fauore liberoꝝ. nam qui ſtipulat̉ in defectu liberoꝝ videt̉ tacite eos ſibi p̄tuliſſe. ar. jͣ. de here. inſti. l. lucius. ẜm hoc lucrum ibi ꝑti net ad liberos ex eoꝝ ꝓpria ꝑſona ⁊ pͥncipaliter eoꝝ ꝯtē platione ſꝫ Ia. de bel. dicit ꝙ ibi lucruꝫ ꝑtinet ad mulie rem qd̓ lucrum tranſmitat ad liberos ⁊ liberi capiunt vt ſucceſſores mr̄is. ⁊ ſi mr̄ eēt ſui iuris de iſto lucro bn̄ poſ ſet teſtari ẜm Ia. non eſt ergo lucrum nuptiale qd̓ lucrat̉ maritus nec lucrum liberoꝝ ex eorum ꝑſona. ſed lucrum mr̄is trāſmiſſum in liberos. ſi enim eſſet lucrum pr̄is libe rorum ipſi non ſuccedēdo pr̄i non haberent doteꝫ mr̄is eorum. Item ſi eſſet lucrum liberoruꝫ immediate mater eorum de ſua dote non poſſet teſtari. Iteꝫ etiam ſi non eſ ſent heredes matris deberēt habere dotem mr̄nam que oīa vident̉ eſſe cōtra naturale votum pr̄is dotātis. Sed quomodo in.§. cuꝫ inter. pōt dici ꝙ veniāt heredes mr̄is cum eo iure filiafa. non hēret heredem. vt no. jͣ. ſo. ma. fi. lie mee. Rn̄deo immo in dote vt no. Dy. jͣ. ſol. ma. l. poſt dotem. facit qd̓ no. de iure doti. l. auus. ex quo enim plene lucrata eſt dotem pro emācipata debet hēri. ar. famil̓. her. l. pomponiꝰ philadelphꝰ. qd̓ facit. jͣ. de pac. dota. l. in ter ſocerum.§. vir dotem. eſt ⁊ alia rō in.§. cum inter. qua re pr̄ excludit̉ qꝛ ibi pr̄ apponit pactum ꝯtra ſe qꝛ p̄mori ente filia ꝯſolidabat̉ de iure ſibi actio in oēm caſum vn̄ ſti pulādo in quoſdā caſus arctauit ius ꝯſolidatiōis. Sed in. l. ſi cum dotem. pr̄ ſtipulabat̉ ad ampliādum ius ſuuꝫ ⁊ ad agēduꝫ ſolus etiaꝫ ſuꝑſtite filia. ⁊ ideo non p̄iudicat ſibi in caſu omiſſo quominus poſſit allegare ꝓuiſionem legalem. C. de legi. l. qd̓ fauore. ¶ Exͣ op. ꝙ ꝓuiſio hoīs facit ceſſare miniſterium legis ⁊ opem legaleꝫ. de noua. ſi ita ſtipu.§. fi. cum. l. ſe. So. exp̄ſſum facit ceſſare tacitū in eodem caſu vt ibi. non in diuerſo ⁊ impēſo caſu vt hic. ſufficitqꝫ ꝙ de facto ꝑtes ꝯcordēt lꝫ de iure non cogitēt vt. jͣ. mā. l. ſi is qui.§. ſi libero. ¶ Concludēdo tn̄ querit̉ b an caſus omiſſus hēat̉ ꝓ neglectoᵇ. an v̓o hēat̉pro exp̄ſ ſo. ⁊ an in caſu omiſſo ſtemus ꝓuiſioni legali. dic aūt ꝓui ſio legalis eſt p̄ter ius cōe ⁊ tūc videt̉ ei derogatum. l. fi. de pac. ꝯuē. qꝛ multum de facili ea que fiūt ad ius cōe re ducunt̉. de teſta. mili. l. eius militis.§. militi. de pac. ſi vnꝰ .§. qd̓ ſi in ſpem dotis. Aut ꝓuiſio legis eſt ꝯformis iuri ſeu eſt ius cōe. ⁊ tūc aut loꝗmur in caſu ꝓuiſo ⁊ exp̄ſſum facit ceſſare tacitum de vulga. ſubſti. cum ex filio.§. i. aut in caſu omiſſo. tūc aut eſt oīno omiſſus ⁊ ſtat̉ diſpoſitioni dicte. l. vt. l. ſi cum dotē. ⁊ de libe. ⁊ poſth. l. cōmodiſſi me. aut eſt in eo qd̓ agit̉ tacite incluſus. ⁊ tūc ſtādum eſt ei quod tacite agit̉ vt hic aut incluſus a contrario ſenſu. ⁊ tūc ſtādum eſt contrario ſenſui. nam arg. a cōtrario ſen c ſu etiam in cōtractibus ꝓceditᵉ vt in.§. cum inter. aut eſt incluſus ex interp̄tatione legali ⁊ ſtatur īterp̄tationi legali. de vul. ſub. l. iam huiuſmodi. al̓s iam hoc iure. aut eſt incluſus interp̄tatiōe legis. ⁊ tūc facit ceſſare legis ꝓ uiſioneꝫ. vt. l. maritꝰ. aut caſus omiſſus non eſt a lege al̓s ꝓuiſus ⁊ tūc loquit̉ de v̓b. obli. quicꝗd aſtringēde. ⁊ ad de quod no. Cy. C de iure doti. vbi adhuc. in. v. queſtio ne. ⁊. l. ij. de iure emphi. per Cy. Ex lec. ant. ¶ Prouidēs ſibi in caſu mr̄imonij ꝯͣcti nō intelligit̉ excludere a ſe ꝓuiſionem legalem in caſu mr̄imonij non ꝯͣcti h̓ ẜm ꝙ vno modo allegat̉. vel ſic prouidēs ſibi in vnum caſum intelligit̉ ſibi ꝓuidere in alium ſi milem. h. d. ẜm glo. tu dic ꝙ in. l. nr̄a v̓ba erāt acta ad ꝓ uiſionem in vtroqꝫ caſu. in vno rōne ꝯditionis inſerte. in alio rōne ſtipl̓onis interpoſite. nam ex defectu ꝯditionis orit̉ ꝯditio ob cauſam. Ex exiſtētia ꝯditionis orit̉ actio ex ſtipl̓one. hēt enim duas ꝑtes an̄ factum ⁊ poſt factuꝫ. pͥma pars reſpicit impedimētum a pͥncipio. ſcd̓a pars re cipit ſol̓onem ex poſt facto ⁊ ſic eſt mixta ꝓuiſio nō ſimplex ſalua reuerētia allegātium. ⁊ ideo in. l. nr̄a ꝓuidit ſi bi per vtrūqꝫ cyſum in vno per inſertionem ꝯditiōis mr̄i monij qꝛ incipit a p̄cedēti cognitione. in alio per inſertio nem ꝯditionis diuortij ⁊ ſic ſunt diuerſa capita ⁊ diuerſe Be conditione cauſa non ſecuta rōnes. ibi exͣaneus. puta fr̄ vel pr̄ naͣlis. vt. jͣ. de le. iij. vxorē .§. pr̄ dediſſe pro mr̄imonio ꝯͣhēdo. ibi ꝓſpicere non v̓tute ſtipulationis ſed rōne inſerte ꝯditionis. ¶ No. ꝙ ꝓui ſio hoīs non tollit ꝓuiſionem legalem ẜm quoſdam. ꝗa non oriebat̉ hic immediate per. l. ſed miniſterio iudicis. ⁊ ſic no. l. fi. C. de pac. ꝯuē. ⁊ hoc verum niſi hō ꝓuiſionē l. ſibi exp̄ſſe reſeruet. ar. no. in. l. ij. sͣ. de arbi. ⁊ in. l. ij.§. i. sͣ. ſi ꝗs cau. ⁊ exͣ de cēſi. olī. vl̓ ibi erat ꝓuiſio ſubſidiaria. hic ordinaria ẜm Pe. Item hic ideo qꝛ intelligit̉ ꝗs potiꝰ ꝓuidere ſibi qͣꝫ alteri. vt. jͣ. de v̓b. ob. ſi ita ſtipulatꝰ.§. griſogonꝰ in fi. p̄dicta ſūt ar. ꝙ in ꝯͣctu emphitheotico ſi eſt inſerta pena ꝯuētionalis non ceſſet pena legalis qꝛ eſt or dinaria pena. de hoc no. in. l. ij. C. de iure emphi. per gl. ⁊ Cy. ⁊ in Spec. de locato.§. nūc aliqua. v̓. trigeſimoꝗnto ⁊ vid̓ qd̓ no. C. de iure doti. vbi adhuc in. v. q. ⁊ in ſpe. de pigno. v̓. pone mutuaſti. ⁊ facit. jͣ. de manumiſ. cauſam.§. puellam. ⁊ qd̓ no. jͣ. de v̓. ob. qui rome.§. flauius hermes. ⁊ ad de qd̓ no. decre. jͣ. ſo. ma. ſi cum dotem in prin. 9 Debitor putatiuꝰ Ui ſe debere. ꝓmittēs dotem ⁊ ſoluēs mr̄imonio non ſecuto agit ꝯditione ob cauſam. ſed ſi ꝓmſit ſciēs ſe non teneri qꝛ videt̉ donaſſe mulieri non repetit ipſe ſed mulier ac debitor verus mr̄imonio non cōſecuto cōdicit ⁊ actio qua mulieri tenebat̉ viget cōtra euꝫ qua ſi cōueniat̉ liberat̉ cedendo mulieri cōditione ob cauſam. h. d. ¶ No. tutum exceptione doli ſoluētem cōdicere. ¶ No. ꝙ certa ſcīa p̄ſumptionem donationis inducit. ſic. jͣ. de nouatio. ſiꝗs d̓be. ſiꝗs cautio. ſed ⁊ ſiꝗs in fi. ⁊ nō. jͣ. de conſtitu. pecu. ꝙ ſi maritus.§. i. ¶ No. quem liberari cedendo actionem ita ꝙ ceſſio eſt b in ſolutione lꝫ non in obligatione. ¶ Opp. exceptio do li eſt odioſa ergo tutus ea ſi ſoluit per errorem iuris ⁊ fa gͣ cti non repetit. ſed ſi per errorem facti ꝓbabilem tūc ſic. b vt. jͣ. de condi. inde. l. qui exceptio. So. quadruplex eſt ex qͦ ceptio doli. pͥma que fuit orta tꝑe ꝯͣctus qꝛ dolus ꝯͣctui 5 adheſit ⁊ tūc loꝗt̉ lex ꝯͣria. ⁊ facit. jͣ. ti. i. l. ſi ob turpē cau ſam. Secunda que orit̉ poſtea ex cauſa ceſſante. vt. jͣ. de f excep. doli. l. ij.§. circa. Tertia que orit̉ ex pacto vel iura c mento. vt. sͣ. ti. ij. l. duobus.§. exceptio. ⁊. l. an̄pe. ⁊. l. fi. ⁊ 6 in iſtis duabus ſolutum per errorem reperit̉. vt. l. qui ex 5 cep. qꝛ origo iſtius exceptionis non habet in ſe odium. Quarta que orit̉ ex eo qd̓ aliꝗs de facto agit cuꝫ ipſo iure non hēat actionem. ⁊ iſta ſil̓iter aufert repetitioneꝫ vt d hic ipſo iure non tenebat̉ exͣneus ex ꝓmiſſione ante ꝯtra x ctum mr̄imonium. vt. jͣ. de iure doti. ꝓmittēdo. ⁊ ideo cō ci tra maritum futurum hēbat interim exceptionem facti ⁊ b intētionis ideo ab eo repetit. ita ſentit glo. noua que inci L pit quadruplex. ſꝫ gl. antiqua Az. ſoluit aliter.ſ. ꝙ aut lo quimur in cōditiōe indebiti. ⁊ tūc loꝗtur lex ꝯͣria. qꝛ ibi 3 reꝗrit̉ iuſtus error. nam tutus exceptiōe odioſa fingitur ar age̓ de lucro captādo ideo nocet ei lata culpa.i. ſupinus error. aut loꝗmur in ꝯditione ob cauſam. ⁊ tunc ibi ſuffi τ ff cit defectus cauſe. nec curamus ꝙ error excludit preſum x3 ptam donationem in alterum vt hic. hec vera ſolutio lꝫ aprecedēs glo. ſit notabilis. ⁊ facit ad eam qd̓ no. jͣ. de ex in cep. doli. l. apud celſum.§. ſed cum legitima. ¶ Secūdo ꝑ oppo. ⁊ videt̉ ꝙ ille qui ſe obligat pro futura dote nō ſit 1 tutus exceptione. ſed ipſo iure interim. jͣ. de iure do. ſtipu lationem. ſo. hic loꝗtur de exceptione doli que dat̉ in locum exceptionis facti vel ītētionis quādo actio de facto intētat̉. vel hic ꝓmiſit ſoluere qn̄cūqꝫ ante nuptias ⁊ ſic non fuit incerta cōditio ſed modus ẜm Azo. Sed alibi glo. dicit ꝙ aut exͣoeus ꝓmittit dotem ⁊ tūc non eſt ꝯdi tio. aut mulier tūc ſic. ita no. de cōdi. ⁊ demon. l. titio cen tum.§. titio genero. Sed cōtra hoc videtur tex. jͣ. de iure doti. ꝓmittēdo. Sed tu dic aūt loꝗmur in legato cauſa dotis. aut in ꝯͣctu dotis. ſi in legato tūc inſertio cauſe nō inducit cōditionem niſi cauſa iſta ſit cōditionaliter exp̄ſ ſa vel collata in diem nuptiarum preſtatio. de cōdi. ⁊ demon. l. titio cētum.§. ſed cuꝫ ante. ⁊ in auc̄. de ſanc. epiſBal. ſuꝑ. ij. ff. veteris. k b ¶ Pro neglecto. vid̓ an dre. bar. in cō ſi. īcip. ſpectabilis. ⁊ ad fi. qd̓ ē poſt ꝯſi. xlvi. do. alex. de imo. in. iii. ꝑte. ⁊ in ꝯſil. ſeq. ⁊ in ꝯſi. īcip. ſcripſit. xi. col. qd̓ eſt pꝰ ꝯſi. Alex. 103. ī. iii. parte. c ¶ Procedit. ⁊ add̓ hoc verū tā in bo nefidei qͣꝫ ſtri cti iuris ꝯͣcti bus ẜꝫ eundē Bal. in. l. apd̓ antiquos in pͥn. ij. colū. in v̓. ⁊ not. iſtud ar. C. de fur. ꝑ. l. inter ſoce rū.§. cū. inter. ff. de pac. dota. ⁊ adde. d. alex. de imo. in ꝯſi. ij. ī. iiij. ꝑte. ⁊ in ꝯſili. lxxii. ea parte

a ¶ Affinitatis. Adde eun dē Bal. in. l. af finitatis. C. co raꝫ. de ſuc. vbi ēt oīo. d. alex de imo. ⁊ adt̓ Frā. de are. hic in fin. ⁊ vide Pau. de caſt. vbi etiam per eū. Bal. in pͥn in. l. i. C. vn̄ vir ⁊ vxor. De concilionē cā non ſe. al.§. ſed hoc in pn̄ti. Si in ꝯͣctu aut fuit actum ꝙ eēt puruꝫ ⁊ liꝗdum debitū. ⁊ tūc interim pōt agi. tamen ſi cauſa de ficiat ſi non eſt ſolutum cōpeteret exceptio doli. ſi eēt ſolutum cōditio ob cauſam vt hic. aut fuit ſimpl̓r ꝓmiſſuꝫ noīe dotis. tūc ſi ꝓmiſit illa mulier ineſt cōditio. ſi alius pro eo aut aīo donādi ⁊ mulieri ⁊ non ineſt conditio ſed modus vt hic in v̓. ſed ſi cum. aut non aīo donādi ⁊ tunc ineſt cōditio. vt. l. ꝓmittēdo. tn̄ ſi non ſtat̉ in finibus pro miſſionis ſed ꝓcedit̉ ad ſol̓onem videt̉ receſſum a tacitaconditione. vt. jͣ. de iure doti. l. ꝙ niſi. ⁊. jͣ. de ſolu. l. ſub cō ditione. ⁊ ar. C. de fideiuſ. l. quotiēs. qꝛ executio facta eſt ⁊ ideo ſolutio non videtur ineſſe. ¶ Tertio oppo. adv̓. ſinaūt. ꝙ habeat locum cōditio indebiti. qꝛ non ſecutis nuptijs retro apparet indebituꝫ fuiſſe. ar. jͣ. de cōdi. inde. l. ij. ⁊. iij. Sol. ibi ob cauſam de p̄terito fuit ſolutum. hic ob cauſam de futuro de ꝯdi. inde. l. domꝰ. vel hic erat de bitum. qꝛ ꝓmiſſio non fuerat conditionalis ſed caſualis. ¶ Quarto op. ⁊ videt̉ ꝙ mulier non poſſit agere cōtra veterem debitorem. qꝛ liberatꝰ fuit ſoluēdo alteri de volūtate mulieris. jͣ. de pig. ac. l. ſol̓.§. ſolutam. ⁊. jͣ. de ſol̓. l. ſolutam. So. ibi loꝗtur de ſolutione irreuocabili. hic de reuocabili. jͣ. de ꝯdi. inde. l. neratius. hec v̓ba. vel aliud in ſimplici ſolutione vt in. l. ꝯͣria. aliud in delegatione. pͥma verior vel hic fuit iuſſus ꝓmitte̓ in tp̄s nuptiarum. vn̄ an̄ ſoluere non debuīt. jͣ. mā. ſi mādauero. hoc non placet. qꝛ ſic. jͣ. in tertio caſu nō liberaret̉ actionem cedēdo ẜm Ia. vel hic non fuit mādatum ſimplex ſed ob cauſam. ⁊ ideo nō liberat niſi in euētu iſtiꝰ cauſe. ¶ Op. ꝙ mulier poſſit agere ꝯditione ob cauſam abſqꝫ ceſſione. qꝛ ſuo noīe n at fuit ſolutum. glo. ꝯcedit ſed male dicit. qꝛ tūc non poſſet co ei cedi ad trebel. l. ſi heres. Iteꝫ dicit ꝯtra. l. ſi exͣneus. sͣ. bi eo. vel ibi extraneꝰ ꝓmiſit ſine mādato mulieris hic cum mādato. nec ob. ꝙ ſit mādatum noīe mulieris. qꝛ non ea Ic mēte vt mulieri querat̉ ius an̄ nuptias ſed vt ipſi numede rāti. qꝛ tacita ꝓuiſio videt̉ reſpicere ipſum in dubio ar.. ſt. de v̓bo. ob. l. ſi ita ſtipulatꝰ.§. griſogonus. v̓ſi. ſequēs ſtier pulatio. ¶ Querit glo. in v̓. ſed ꝗd ſi donatori ꝓmiſit ⁊ in. rir non ſoluit Rn̄det gl. ꝙ etiā diſtractis ſpōſalibꝰ agit ma ritus non vt ſibi habeat ſed vt mulieri reddat ſic I. ſolu. ma. l. ſi ſocer.§. lutius. ⁊ ſi mulier vult iſte ſpōſus cogit̉ ei cedere actioneꝫ. jͣ. mā. idēqꝫ.§. ſi cui. ¶ Quero an cedēs ceſſionario d̓beat facere ſumptus litis. ⁊ videt̉ ꝙ ſic. jͣ. cō mo. l. ſi vt certo.§. idem labeo. In ꝯͣrium facit ꝙ ſumptꝰ litis ꝑtineāt ad onꝰ ceſſionarij vt no. jͣ. de īpēſis in rebus do. fac. l. i. ⁊. C. mā. l. per diuerſas. So. aut eſt ceſſio volū taria. aut neceſſaria. Si volūtaria. aut res dꝫ reuerti ad cedētē vt dos. tūc ꝗcꝗd gl. dicat ſumptꝰ litis minuūt do tē niſi culpa vel odio mariti ſit lis q̄ al̓s nō eēt ar. loca. l. ſi merces.§. culpe. aut res nō dꝫ reuerti ad cedētē tūc ceſ ſionariꝰ agnoſcit ſumptꝰ litis. ar. jͣ. d̓ p̄ſcri. v̓. l. naͣlis.§. pe. ⁊ de euic. l. i. d̓ v̓b. ob. l. vēditiōes. ⁊ sͣ. d̓ ꝓcu. l. actoris ꝓ curator. a ꝯͣrio ſenſu. ſi eſt ceſſio neceſſaria. tūc aut ꝗs tenet̉ agere lꝫ liberet̉ cedēdo vt no. i. l. ij.§. idē nerua ne ꝗd in loco publico. tn̄ ſumptꝰ litis ſubminiſtrare dꝫ. qꝛ ſine ſumptibꝰ nulla lis fieri pōt. sͣ. de iureiur. al̓s in gl. aut ꝗs nō tenet̉ agere ſꝫ ſimpliciter cedere iura ſua. ⁊ tūc aut ceſ ſio ſit in beneficiū cedētis ⁊ ad ipſius exonerationem ab obligatione ꝯtracta retro inſolidum ⁊ ipſe debet facere ſumptus dicto.§. ideꝫ labeo. aut in ꝓuiſione ſolius ceſſio narij tunc ceſſionarius faciat ar. ad hoc. sͣ. fami. her. l. ex e qͥ parte. ⁊ qd̓ le. ⁊ no. C. de erro. mili. annone. l. cuꝫ ſepe. li. ꝯn̄t̉ 3 xij. ⁊ facit. jͣ. commo. l. vnde queritur in ratione ſui. Ex lec. ant. ¶ Putatiuus d̓bitor ſoluēs pro dote fu xxi .iij. tura mr̄imonio non ſecuto ꝯdicit. ſed ſi ex certa ſcīa non ꝯdicit ipſe ſed mulier. verus v̓o debitor ſemꝑ ꝯdicit ſed cedēdo mulieri liberat̉. h. d. ibi ꝓmiſiſſet animo donādi frāc. ibi ꝯdititiam.i. ꝯditione ob cauſam. ¶ In glo. qua druplex. no. meliorem glo. que ſit in iure de excepti. doli. In cōditione ob cauſaꝫ veniunt fru FundūS. etus vi cauſe ceſſantis. hoc. d. ſic. jͣ. e. cum ꝗs. ⁊. jͣ. de ꝯdi. inde. ſi non fortem.§. libertus. Item qꝛ imperfecta donatio eſt anteqͣꝫ morte firmetur. Ex lec. ant. ¶ Matrimonio nō ſecuto fructus dotia debet reſtitui. hoc dicit. Datū noīe douis Uod ſeruius. pro infimonioahēdo non pōt ꝯdici. ſi ꝯſtāt ſpōſalia ſed eis diſ ſolutis ſic. h. d. ¶ No. ꝙ vbi nō ē reſoluta cauſa nō re ſoluit̉ effectus. ¶ No. inter ſpōſos dici eē mr̄imonium in habitu.i. in potētia non in actu. habitus plures hēt ſi gnificationes. nam aliqn̄ ponit̉ pro eo qd̓ veſtibus oſten dit̉ vt in. c. ſi iudex laicus de ſen. excō. li. vj. aliqn̄ pro hēre vt no. Dy. in. c. pro poſſeſſore. qn̄ ꝗs hēt ius etiam ſine executione vel intētione vt no. C. de here. vē. l. fi. Tertio modo dicit̉ habitꝰ potētia quedā cauſata ex aliquo pͥam bulo vt hic. Quarto modo dicit̉ habitus qualitas aīe vt dicit Ariſtoteles ꝙ ex actibus cauſat̉ in aīa nr̄a habitus ꝗdā. ⁊ ſit quedaꝫ imp̄ſſio ſiue v̓tutis ſiue malitie. ¶ Noꝙ v̓bum pōt intelligit̉ rebus ſic ſe habētibus ⁊ ſic intelli gitur de potētia ꝓxima ⁊ certa ⁊ ordinata qꝛ rebus ſic ſe habētibus loꝗmur. ſic ⁊ ꝓmiſſiones intelligunt̉ rebus ſic ſe habētibus. jͣ. loca. l. quero.§. inter de loco publico fru. l. i. in fi. ⁊ ar. jͣ. de an. le. l. meuia.§. fi. de hoc v̓bo pōt no. ꝙ qn̄qꝫ ꝓfert̉ abſolute ⁊ tunc qꝛ ꝓfert̉ abſolute ſine diſtinctione alicuius cauſe vel tꝑis eſt extrinſecum ⁊ non debet coarctari de leg. ij. l. ſi ita quis. qn̄qꝫ ꝓfert̉ relatiue ad aliquam cauſaꝫ de p̄terito. vn̄ illa pn̄tia naſcit̉ ⁊ depēdet ⁊ tūc loꝗtur hic. ¶ No. ꝙ per ſpōſalia ꝯtrahit̉ affinitas a i. pͥncipium affinitatisª. pͥncipiū dico.i. p̄ambuluꝫ ẜm gl. quaꝫ no. ⁊ facit ad ſtatutū de cauſis cōpromittēdis inter affines. ⁊ adde qd̓ no. jͣ. de re iudi. l. ſꝫ hoc ita. ¶ No. ſpō ſalia faciūt deſinere rem eē integrā ⁊ dic vt dixi in. l. ſi pe cuniā. sͣ. c. Sed ꝗd ſi non valēt ſpōſalia vt qꝛ puella non eſt adhuc. vij. annoꝝ. Rn̄deo idem. qꝛ in dote etiam futu ra non hēt locum pnīa. jͣ. ve iure do. l. ſi ego.§. i. vel dic ꝙ hic non pn̄t ſpōſalia que non ſunt diſſolui niſi ꝯͣctꝰ qͣ de ſa cto ꝓceſſerūt quo facto hēt locum ꝯditio ob cauſam ar. huiꝰ. l. Sed pone dicit ſtatutum ꝙ homicida ſoluat mil le. ⁊ ſi non pōt ſoluere mille decapitet̉. nūquid abſolute intelligimus pōt enim ⁊ pauꝑ ditari ⁊ ſolue̓ vt. l. curaſ deficit de mu. ⁊ ho. So. ſi non hēt de ſuo vn̄ ſit cautum fi ſco ⁊ non ſoluit nec ipſe nec alius pro eo in termino. tūc apparet non poſſe. qꝛ nō ad abſolutam potētiam ſed ad difficultatem iſta v̓ba referēda ſunt de v̓b. ob. l. ꝯtinuꝰ.§. illud. ⁊. jͣ. de ſta. li. l. iij.§. ſiꝗs. ſic de v̓b. ſig. l. nepos ꝓculo. .sͣ. ſi cer. pe. l. fi. ⁊ adde qd̓ no. extra d̓ reſcri. ſciſcitatꝰ. ⁊ īͣ de iniuſto teſtamēto. l. i. cuꝫ ſil̓ibus. Ex apparatū huius legis elicias quaſdam oppoſitiones per teipſum. Ex lec. ant. ¶ Cauſa cepta lꝫ non ſit ad effectū perdu cta impedit ꝯditionem ob cauſaꝫ qͣꝫdiu ſpes eſt ꝙ ex cō uētione eadem impleat̉. h. d. ⁊ dicūt ꝗdam ꝙ in iſta. l. eſt ſpāle ꝙ in ꝯͣctu dotis non hēat locum pnīa niſi interce dat diuortium ſeu quaſi diuortium qn̄ non interceſſerut niſi ſpōſalia. ⁊ ad hoc. jͣ. de iure do. l. i.§. i. ⁊ hͦ tenet Bar. ¶ No. ꝙ ſiue partes putēt eſſe mr̄imonium ſiue ſponſa lia durāte cauſa durat effectꝰ. ⁊ ideo ceſſat repetitio non diſſolutis ſpōſalibꝰ. qꝛ dos eſt ſequela vt. jͣ. e. ſi donatus. ¶ Itē no. ꝙ per ſpōſalia ꝯͣhit̉ affinitas. ⁊ ideo ſi ſtatutū facit mētioneꝫ de affine ītelligit̉ de ſpōſa. qd̓ no. ¶ No. ꝑ ꝙ v̓bum pōtʰ qn̄ cadit ſuꝑ certo intelligit̉ rebus ſic hn̄ti bus ⁊ non de abſoluta potentia vt habes hic in glo. no. Et facit ad ſtatutuꝫ qd̓ dicit ꝙ ſi homicida nō potuit ſoi uere ꝯdēnatꝭ. pecuniam ꝙ decapitet̉. non enim in futura debet extēdi. ſed ſi infra terminuꝫ non ſoluerit debet po ſtea decapitari. facit. jͣ. de ſtatuli. l. iij.§. ſiꝗs ſic. Cōditio ob cau I donaturus. ſag acarit̉ nule ri per liberam ꝑſonaꝫ dotātē aīo donādi. h. d. Exceptio que Si quis indebitaꝫ. aonebarmulo ri delegāt De conditione cō non ſecuta.

De conditione cauſa non ſecuta. ri delegāti non obſtat viro agēti ad dotem ſi matrimoni um durat ineſſe ſed regreſſus delegatus eſt contra mulierem vt indēnis ꝯſeruet̉. ſed ſi mr̄imonium eſt ſolutum viro agēti obſtat exceptio quatenus ad mulierem debet reuerti. non quatenus vir debet ex pacto vel ex lege lucrari. h. d. ¶ No. ꝙ nemo cogit̉ hēre vxorem indotatā ⁊ ſic eſt argu. ꝙ ille cui eſt dos ꝓmiſſa non cogit̉ ducere vxorē niſi ſibi ſoluat̉ dos. ⁊ ſi duxit ⁊ ſibi non ſoluit̉ pōt eaꝫ de domo eijcere ⁊ remitte̓ eam ad domū ſuoꝝ qd̓ rari faciūt niſi hoīes miẜi. ¶ No. ꝙ duplex eſt modus cō ſeruationis īdēnitatis.ſ. per repetitionem poſtſolutionē an̄ ſolutionem per liberationeꝫ. ¶ No. ꝙ exceptio dolo facis hēt locum vbi res eſt reuerſura ad ꝯuētuꝫ. al̓s non ſic. jͣ. ſo. ma. l. ſi ſocer.§. lutius. ⁊ de exceptione doli. l. pure.§. ſi cum. ¶ No. ꝙ lucruꝫ dotis non eſt merum lucrū qꝛ habet originem ex cauſa oneroſa. ⁊ eſt ar. ꝙ ſicut ma ritus habet dotem p̄cipuam a fr̄ibus ſic ⁊ lucrum dotis qꝛ eſt annexum ipſi cauſe dotis. Item qꝛ eſt aduētitium .C. de bo. que li. l. i. C. de colla. l. fi. C. fa. her. l. ij. ⁊ qd̓ no. in. l. dotem de caſtren. pecu. Item eſt ar. ꝙ nō confunditur cum leg. non ob. C. vnde vir ⁊ vxor. auc̄. preterea. qꝛ ibi loꝗtur in puro lucro non ratione onerum cum etiam vxor lucrat̉ ibi. ſed lucrum dotis non eſt merum lucrum vt hic no. Ia. de are. tenet ꝙ cōputet̉. jͣ. ſo. ma. ſi cum dotem.§. ſi pater. Sed ꝙ non ſit meruꝫ lucrum ſed ob cauſam ꝓbat̉. ꝗa ei qui non ſuſtinuit onera non debet̉. jͣ. ſol. ma. l. ab hoſtibus.§. ſi vir vxori de doli except. l. fi. ⁊ hāc partem ꝙ vtrūqꝫ habeat tenet federicus de ſchalis diſputādo. ⁊ forte melius qͣꝫ Ia. ⁊ idem videt̉ in alimentis vt ſi vxori ſunt relicta alimenta in teſtamēto non debeat hēre alia alimēta dotis ẜm opi. Ia. ſecus ẜm aliam opi. qꝛ iſta alimenta dotis non debent̉ ex cauſa lucratiua ſed ratione dotis. ⁊ qꝛ oꝑat̉ heredibus mariti. ſed iure lega ti debent̉ alimenta. Idem. d. Bar. in. l. diuortio. jͣ. ſo. ma. etiam uil oꝑanti. facit qd̓ no. in. l. ſicut de oꝑis lib. niſi in teſtamēto dicat̉ ꝯtrarium. Sed due cauſe lucratiue non debēt ꝯcurrere ⁊ facit. jͣ. de ven. in poſ. mit. l. curator ven tris. ¶ Op. ꝙ exceptio que obſtat delegāti obſtat delegato. jͣ. de excep. doli. l. iul̓. So. ibi fuit delegatio ex cauſa lucratiua hic ex oneroſa. ⁊ hoc quo ad pͥmum rn̄ſum illius. l. quo ad ſcd̓m rn̄ſum illius. l. fuit facta delegatio ex erronea ⁊ iniuſta cauſa.i. putatiuo creditori. hic vero in ceſſionario. aut eſt exceptio ꝑſonalis. ⁊ tunc ſi eſt facta ceſſio ex cauſa lucratiua obſtat ceſſionario. ſi ex oneroſa nō. de ꝓcur. ſeruuꝫ quoqꝫ.§. fi. Si eſt in rem ſemꝑ obſtat no. in.§. ſi cum legitima. ⁊ dic vt no. Dy. jͣ. de dona. l. doli mali. vbi oīno videas. vel diſtingue aliquantulum latius aut loꝗmur in delegatione. aut in ceſſione. Si in delegatione. aut eſt delegatus verus debitor vero creditori. ⁊ tūc tenet̉ etiam ſi delegāti erat tm̄ naturaliter obligatus qꝛ iuſta cauſa eſt obligatio naturalis ar. jͣ. de cōſti. pecu. l. i.§. debituꝫ. qd̓ no. in aucͣ. de fideiuſ.§. i. aut putatiuus de bitor putatiuo creditori ⁊ tūc habet exceptionē vt. l. iul̓. ij. reſponſo. aut putatiuus debitor vero creditori. ⁊ tunc refert. aut ꝓmiſit ei ex certa ſciētia ⁊ videt̉ renunciaſſe ex ceptioni ⁊ pōt effectualiter cōueniri. vt. jͣ. de noua. l. ſiꝗs dolo. niſi ſit talis qui non poſſit renunciare exceptioni vt mulier ⁊ minor. jͣ. de noua. l. doli.§. diuerſum. aut ꝓmiſit per errorem. ⁊ tunc refert. aut ꝓmiſit ex cauſa oneroſa ⁊ non habet exceptioneꝫ vt hic ⁊. l. doli. aut ex cauſa lucra tiua. ⁊ tūc ſi iuſto errore errauit habet exceptioneꝫ dicta l. iul̓. aut dubitatur an ſciuerit vel errauerit tunc in facto alieno p̄ſumit̉ error. in facto ꝓprio p̄ſumit̉ ſciētia. vt no. in. d. l. ſi ꝗs. niſi factum ꝓprium ſit adeo antiquum ꝙ ve riſimiliter in eo cadat obliuio. ar. jͣ. de vſuc. l. furtum.§. i. vel alijs cōiecturis ꝓbet̉ error. ar. jͣ. de adult. l. adulterium cum inceſtu. ⁊ qd̓ no. jͣ. de le. i. l. ſi domus.§. de eui. C. qui teſta. facere poſ. l. hac ꝯſultiſſima.§. cuꝫ humana. aut verus debitor eſt delegatus putatiuo creditori. ⁊ tūc videtur ꝙ teneat̉ ſed repetitio cōpetat delegāti aduerſus De conditione cauſa non ſecuta. putatiuum creditorem ſicut ſi noīe alieno indebituꝫ ſoluerem. jͣ. de ꝯdi. inde. l. ſi ꝓcurator. pro hoc. jͣ. de dona. l. vt mihi donares. vbi delegato non competit exceptio in modice donationis ſed delegās debet petere reſciſſionē ⁊ eſt caſus iſte multuꝫ notabilis. Si v̓o loꝗmur in ceſſio ne dicit Dy. aut exceptio que obſtat cedēti eſt in reꝫ ſcri pta ⁊ tūc obſtat ceſſionario. aut in ꝑſonam. tūc aut eſt fa cta ceſſio ex cauſa oneroſa. ⁊ nō obſtat exceptio ceſſionario. aut ex cauſa lucratiua. ⁊ tūc obſtat de excepti. doli. l. apud celſum.§. de auctoris. Un̄ exceptio pacti ⁊ rei iudicate bn̄ obſtat ceſſionario. ar. de pigno. l. ſi ſuꝑatꝰ. niſi in tribus caſibus. vt no. sͣ. de pac. l. ſi cum empti. Sed ex ceptio excoīcationis ⁊ banni non obſtat ceſſionario ex cauſa oneroſa. ſecus ſi pretēdat cauſam lucratiuam ẜm Dy. Sed tu clariꝰ diſtingue. qꝛ quadruplex eſt exceptio doli. vt no. sͣ. eo. qui ſe debere. quedam que naſcit̉ tꝑe cō tractus ex quo eſt ius ceſſuꝫ. ⁊ iſta obſtat ceſſionario. eſt enim vitium in radice qd̓ nō purgat̉ mutatione ꝑſone. ꝗa rei coheret tanqͣꝫ vitium originale. ꝗa agit̉ ex eadem cauſa cui exceptio ineſt. C. de ꝓcur. l. qui ſtipendia. ſecus ſi dolus non eſt cōmiſſus in ꝯͣctu ex quo agit̉ vt. jͣ. de excep. doli. apud celſuꝫ.§. ſi cum legitima. quedam que naſcit̉ eo ꝙ cedens non implet ꝯͣctum ex parte ſua. ⁊ idem jͣ. de ac. emp. l. in vēditione. quedam que oritur ex pacto vel ſnīa tūc dic vt. l. ſi cuꝫ exceptione. ⁊. C. de nouati. l. iij. quedam que cōpetit loco exceptionis facti ⁊ intētionis tūc nō hn̄s ius nil cedere potuit. eſt ⁊ alia exceptio doli que cōpetit loco ꝑſonalis exceptionis puta bāni vel excōīcationis ⁊ tūc in exceptione excoīcatiōis dic vt Dy. qꝛ reſpicit exercitium ⁊ non elidit ipſum ius agēdi. Sed in exceptione bāni ſubdiſtingue. aut ſtatutuꝫ tollit actio nem bānito priuādo ipſuꝫ. aut ſolum vetat ipſum agere. primo caſu ceſſionarius etiam cauſam oneroſam hn̄s re pellitur ſi bānum p̄cedit ceſſionem. qꝛ non habet plus iu ris ꝯferre alteri qͣꝫ ipſe habeat. Scd̓o caſu dic vt Dy. ex quo no. ꝙ exceptio bāni nō dicit̉ realis exceptio ⁊ de iure cōmuni bānitus debet audiri de iure ſuo de mino. l. pap̄. exuli. confiſcatꝰ etiam debet audiri in bonis ꝯfiſcatis. vt no. jͣ. de cōdi. ⁊ dem. l. non ad ea. ⁊. jͣ. man. l. ſi tibi mādaue ro.§. is cuius. Quid ſi filius eſt bānitus vtrum pr̄ratione vſufructus pōt agere. dic ꝙ ſic. qꝛ non eſt ceſſionarius ſed agit iure ſuo. qd̓ quiſqꝫ iur. l. iij.§. ſi filius. idem di co ſi bannitus ingredit̉ monaſterium ꝙ exceptio ꝑſona lis non obſtet monaſterio per dictum.§. qd̓ no. monaſteriuꝫ tn̄ non habet̉ pro vniuerſali ſucceſſore niſi ingreſſus vniuerſal̓r obtulit ſe ⁊ ſua. vt no. jͣ. de pecu. le. l. peculiuꝫ. §. i. ¶ Ulterius op. de. l. cū poſt.§. fi. de admi. tu. ſed ibi ſub noīe officij obligabat dn̄m non ſe ⁊ dn̄s erat talis ibi qui non poterat in tātuꝫ obligari cū effectu. ⁊ ſic non ob ſtat vt. jͣ. de inſti. l. fi. ¶ No. extra ꝙ ſicut exceptio ꝯpēſa tionis reꝗrit liꝗdam ꝓbationem. ita exceptio dolo facie qd̓ petis ⁊c. vt no. jͣ. de excep. doli. l. dolo. qd̓ tene menti. qꝛ ſimiles ſunt no. inſti. de acti.§. in bonefidei. Ex lec. ant. ¶ Exceptio erroris nō obſtat marito agē ti pro dote conſtante mr̄imonio. ſed eo finito obſtat exce ptio quatenus ad mulierem eſt reuerſura non quatenus ad virū eſt reuerſura ex pacto vel ex lege. h. d. ¶ No. ꝙ error vnius non debet trahi ad p̄iudicium alterius. ⁊ ꝙ obligatio mulieris non eſt p̄iudicialis viro in dotem. facit qd̓. jͣ. de bo. dan. v. legibus. ⁊ ꝙ vir non cogit̉ vxorem habere indotatam. ergo ſeꝗtur ꝙ non cogit̉ eam ducere c niſi pͥus ſoluat̉ dos. ¶ No. h̓ ꝙ exceptio dolo facisᶜ qd̓ petis qd̓ alteri reſtituturus es obſtat. rō. qꝛ non excipie co bat de iure tertij ſed erat res finaliter reuerſura ad excipi ī. entem ⁊ excipit̉ vt vitet̉ circuitus. de hoc dic vt no. doc. fu de in. l. ſi ſocer§. lutius jͣ. ſolu. ma. ¶ No. ꝙ in lucro dotis cevir non intelligit̉ pretēdere cauſam mere lucratiuam ꝗa ed eſt lucrum annexum oneribꝰ mr̄imonij. ¶ No. ꝙ iſtud lucrum pacti vel legis habet locum in dote non ſoluta. non tn̄ haberet locum in puris ſpōſalibus mr̄imonio nō Bal. ſuꝑ. ij. ff. veteris. k ij c ¶ Facis. vid̓ i. l. i. ff. ⁊. C. qͦ rū lega. ⁊ in. l. dolo. de do. ex cep. ⁊ in. l. C. d̓ edi. di. adr. tol.

conditione cā non ſecuta. ꝯͣcto ꝙ vbi nō lucrat̉ fructꝰ multo minꝰ lucrat̉ ſortē. vt. jͣ. ſo. ma. ſi an̄. ⁊. jͣ. qd̓ fal. tu. auc. an in pr̄eꝫ. ar ꝯͣ. C. de bo. q̄ li. non ſine. Item nec habet iſtud lucrū ſi nō voluit vxorē ducere nec onera mr̄imonij ſupportare. vt. jͣ. ſo. ma. inſulā .§. vſuras. ⁊. jͣ. de excep. doli. l. pr̄ in pͥn. nam ſi lucrum ꝯuē̓ tionale non habet nec legale ex forma ſtatuti ⁊cͣ. Op. C. de trāſac. l. ſiue in I mulien. gl. ⁊. l. ſi pro fundo in gl. qui remittit dare videt̉. ¶ No. ꝙ ille ꝗ ibi in nudo pacto hic in acceptilatione aliuꝫ liberat dare vide tur ⁊ cōdicit ipſam rem. ¶ Et no. ar. ꝙ exceptio dicatur magis datio qͣꝫ factum vt no. sͣ. de pac. l. auus. qd̓ eſt verum ſi per eam aliꝗd adeſt actori vt exceptio cōpenſatio nis vide. jͣ. de iure doti. l. ſi ſponſus.§. i. que eſt contra. ibi enim diſtinguit̉. aut res erat apud debitorem. ⁊ tūc vide tur ad eum ꝑueniſſe res. aut non erat penes debitorem. tūc non videt̉ ꝑueniſſe res. ſed liberatio. ſed ibi in debito ſpeciei hic in debito qͣꝫtitatis. l. ſingularia ſi cer. pe. Ideꝫ in alio genere. In ꝯtrarium facit qd̓ no. Dy. in. c. pactuꝫ de reg. iur. lib. vi. ¶ Item oppo. iſta exceptio habet taci tam cōditionem ſi matrimonium ſequat̉. jͣ. de iure doti. l. licet. ergo deficiēte ꝯditiōe nulla eſt acceptilatio ⁊ nil ex ea ad maritum peruenit. vnde non habet locum cōditio ob cauſam cum nil puenerit. ſed actio prima. So. hic fuit actum ꝙ acceptilatio eēt pura arg. de ſolu. l. ſub condi tione. glo. aliter reſpōdet ⁊ diuinat ⁊ non pōderat ratio nē tex. in. l. licet. Nam dicere ꝙ ibi erat obligatio ꝯditio nalis eſt cōtra tex. qꝛ obligatio cōditionalis non eſt obli gatio. ⁊ tex. dicit ibi manere obligationem. ſed acceptila tio fuit ibi cōditionalis hic pura. ¶ Secūdo oppsͣ. eo. l. ſiꝗs accepto. ſol. hic erat debitum purum ⁊ liꝗdum debitum ibi non. ⁊ ideo ibi non fingitur dare vt no. sͣ. de pa ctis contra iur.§. fi. hic autem ſic. Sed ponamus ego pro miſi tibi dare decem nunꝗd ſi ergo offeram me paratum remittere deceꝫ que mihi ex alia cauſa debes formaliter impleo ꝓmiſſionem. ⁊ videt̉ ꝙ ſic fictione iur. jͣ. de condi. ⁊ demon. l. iul̓.§. i. Sed nūquid hoc eſt verū in cōtractu trāſactionis ꝙ ille qui remittit videat̉ dare. ⁊ videtur ꝙ non. qꝛ ſi videret̉ dare remiſſio haberetur pro plena impletione qd̓ eſt ꝯtra. l. ſiue apud. C. de trāſac. ⁊ qd̓ no. C. de pac. l. i. in fi. magne glo. So. aut remittit̉ illa actio mo ta de qua erat lis. ⁊ tūc qui remittit non videtur dare. qꝛ non liꝗdum. aut alia actio certa ⁊ pura tunc videt̉ dare. Sed ſi queras an ſic dādo impleat ex ꝑte ſui refert qualiter pactio erat cōcepta. aut de remittēdo. ⁊ tunc imple tum eſt. aut de nō petēdo ⁊ tūc nō eſt impletum. qꝛ non deſinit poſſe peti ſaltim de facto arg. jͣ. de cōdi. ⁊ demon. l. mutus. C. de tranſac. l. vbi pactum. ¶ Iuxta hoc quero an pactum liberatorium requirat inſinuationem ſicut donatio. Et videt̉ ꝙ ſic. ꝗa remittere ⁊ dare ſunt ꝑia vt hic. ad hoc. jͣ. de reg. iur. l. ſiꝗs obligation̄. ⁊ no. in. l. i.§. i. jͣ. quibus modis pig. vel hypo. ſol. In contrariuꝫ videt̉. qꝛ liberatio etiam ſine cauſa valet vt no. in. l. tale pactum in prin. de pac. ergo non eſt donatio ⁊ ſic non exigit̉ inſinuatio. So. ſi pactum eſt gratuitum credo ꝙ exigat̉ inſi nuatio. nam lex dicit expreſſe ꝙ iſta liberatio eſt ſpecies donationis. ff. de pac. cōtra iur.§. ſi filius. niſi ille qui remittit cōfiteat̉ ſe habuiſſe ⁊ recepiſſe. qꝛ tunc non eſt do natio. jͣ. de acceptila. l. ſi acceptilatuꝫ.§. apocha. C. de non nume. pecu. l. in contractibus. Sed quid in tranſactione facta pro modico de magna lite. dico ꝙ licet quedaꝫ donſinua natio ineſſe videat̉ vt. jͣ. ſi ꝗd in frau. patro. l. i§. ⁊ ſi tranīꝗd aūt ſegit. tn̄ non exigit̉ inſinuatio. qꝛ iſte cōtractus aliud no ſioe pe̓ men accepit ⁊ vocat̉ trāſactio vt. jͣ. ad trebel. l. lutius.§. rat̉ inſi vide tu ff. ⁊. C. de fide inſtru. ꝯtractus. Sed quid ſiꝗs mihi tene exan. de batur actione iniuriarum ad mille florenos ⁊ ego feci ſi i. l. mode abi ꝯcordiaꝫ ⁊ remiſſioneꝫ. an hic reꝗratur inſinuatioª. ⁊ C. de do videt̉ ꝙ ſic. qꝛ videor donaſſe. Contrarium dico. qꝛ non ū. bal. ji gdiu. ſit erat in bonis meis arg. de colla. bo. cum mācipia.§. cum alie. feu eman. filius. jͣ. de inoffi. teſta. l. pap̄. ⁊ ꝗa iſtud eſt potius ad animuꝫ reuocare qͣꝫ donare. vt no. inſti. de īiur.§. fi. ⁊ ideꝫ dico in alijs penis maleficioꝝ. qꝛ remitte̓ in eis non eſt donare ſed eſt nolle vti. l. penali argu. no. jͣ. de peculio l. peculium.§. ſi eos. ⁊ arg. jͣ. adſil̓. l. diuus. ⁊ sͣ. qd̓ metus cauſa. l. metum.§. ex hoc in glo. qd̓ dicit. Cōmiſſarius de eo qd̓ pue I here S. nit ad manus ſuas tenetur reddere rationem heredi. ⁊ ſi non expēdit qd̓ ꝑcipit tenet̉ ꝯditione ob cauſam. h. d. ¶ No. ꝙ cōmiſſa rius non debet lucrari ex cōmiſſaria. ad idem. jͣ. mā. l. cre ditor.§. ſi inter. ⁊. jͣ. de dona. inter vi. ⁊ vxo. l. mulier. al̓s incipit. ſi appitius. ⁊ dicitur cōmiſſarius cui eſt cōmiſſuꝫ nudum miniſteriuꝫ executionis. ⁊ illi cōmiſſarij nudi nul lum ius hn̄t nec trāſit eorum officiuꝫ ad heredes ar. jͣ. de cur. fur. l. cuius bonis. nec poſſunt vēdere bona pro executiōe faciēda niſi teſtator hoc nominatim ꝑmiſerit eis. no. in. l. alie. de ali. ⁊ ci. leg. quo caſu lꝫ heres ſit minor tn̄ poſſunt etiaꝫ ſine decreto vēdere no. in. l. ij. C. quādo de cre. opus non eſt. vel niſi commiſſarius habeat generale mandatum cum libera. vel niſi ſint fructus qui corrūpātur ad inſtar ꝓcura sͣ. de procur. l. mādato generali. ⁊. l. procur. tutorum. vel forte niſi ſit fideicōmiſſarius ad pī as cauſas ⁊ heres ſit in mora ſoluēdi. nam cuꝫ poſſit age re ergo ⁊ alienare ar. de iur. deli. ait p̄tor qd̓ in legitimo executore vt in ep̄o verum credo. qꝛ habet generalem ⁊ liberam a lege. ⁊ pōt vēdere quelibet bona ſuo arbitrio pro ſoluendis relictis ad pias cauſas vt in auc̄. de eccle. ii.§. ſiꝗs pro redemptione. vbi eſt textus notabilis qd̓ in telligo verum vbi non eſt certus heres al̓s credo ꝙ primo heres ſit cōſtituendus in mora. vt extra de teſta. nos quidem. ⁊ dicit̉ relictuꝫ ad pias cauſas qd̓ relinquit̉ pro aīa vt no. jͣ. de le ij. l. ſiꝗs titio. niſi ſimulate hoc diceretur. vt cum legatur diuiti vel cōiuncte ꝑſone non egēti. nam lꝫ teſtator dicat lego pro anima non cenſet̉ ad pias cauſas. vt no. C de ſacro. eccle. l. illud. ⁊ ar. C. de dona. l. ſi do natione. in his etiam ep̄o debet reddi ratio per executoreꝫ teſtamēti vt. sͣ. de pe. heredi. l. hereditas in fi. ¶ No. ꝙ quādo heres dat aliquid cōmiſſario videt̉ cum eo cōtrahere ⁊ pōt ꝯtradicere cauſa nō ſecuta. ¶ Quid ſi do titio. x. vt ea expēdat pro anima mea ⁊ ipſe vult expēdere ego autem nollo ⁊ peniteo. an poſſum. ⁊ videtur ꝙ ſic quaſi de morte cogitaſſe videar. qꝛ anime feci mētionem poſſum ergo reuocare ar. no. de dote prele. l. ſeia. In cōtrarium facit de noua. l. ſiꝗs procur. pro redēptione. extra de ꝓbati. in p̄ſentia. Sol. ſi mandaui poſſum reuocare mādatum de dona. hoc iure.§. ſiꝗs dederit. Si autem dedi alicui pro aīa mea non poſſum reuocare. qꝛ eſt ſimplex donatio ⁊ inter viuos vt. d. l. ſiquis pro redēptiōe. ſecus in legato lꝫ teſtator pͥuenerit in exequendo de le. ij. l. lutius. ⁊ idem in donatione cauſa mortis. jͣ. eo. l. proxi. Sed an heres pōt p̄uenire cōmiſſarium. vide Bal. in. l. nulli. C. de ep̄i. ⁊ cle. in exequendo. reſpōdeo aut ſuꝑ certo ⁊ pōt de leg. i. l. ꝗdam.§. ſi ſcriptum. aut eſt deputatus executor ſuꝑ incerto tūc heres non pōt preuenire qꝛ neceſſaria eſt hic declaratio executoris. ar. de dote prele. l. theopōpus. ſic diſtinguemus in alio.ſ. ſi plures ſunt executores. an vnus poſſit exequi ſine alio. nam aut ſunt deputati ſuꝑ certo ⁊ tūc quilibet videt̉ habere mandatum inſolidum. ar. de exerci. l. i.§. ſi plures. aut ſuper incerto. tūc ſecus ar. de arbi. l. ſicuti. ẜm Ia. butri. in. l. id qd̓ pau peribus in ſua lec. niſi in caſu. vt in. c. fi. de teſti. li. vi. Sed nunꝗd cōmiſſarius reddet rationem ſuo ſacramēto an li quide debet ꝓbare ſe expēdiſſe. ar. ꝙ ſufficiat ſacramentum vt. l. theopōpus. dic ꝙ in his in ꝗbus potuit teſtes adhibere vel de facili redigere in ſcriptura nō ſufficit iuramētum arg. jͣ. commo. l. in cōmodato.§. ſicut in fi. lꝫ in alijs ſtatur ſacramento dūmodo quātitas ſit ꝑua ⁊ perſona honeſta vt no. de accuſati. qualiter. ⁊ not. C. de lure delibe. l. fi.§. in cōputatione. facit qd̓ no. in dicta. l. ſi pro redēptione. ¶ Quid de pͥuatis ſcripturis quas iſti rudes cōmiſſarū Decondiiont cā non ſecuiu.

De conditione cauſa non ſecuta. des cōmiſſarij quotidie faciunt fieri a pͥuatis ꝑſonis de expēſis. Rn̄deo qꝛ faciunt eas confici ex neceſſitate. ⁊ ex natura ſui officij multum valent ad indaginem veritatis. ⁊ tūc ad qualem qualē fidem facit qd̓ no. C. de edē. l. que dam.§. nūmularios. l. i.§. officio de tu. ⁊ ra. diſtra. Ex lec. ant. ¶ Executor qui accepit pecuniā ⁊ nō exe quit̉ ꝯditione ex cauſa tenet̉. intelligas ex cauſa non ſecu ta non ex pnīa. vt. C. de donati. ſiꝗs pro redēptione. facit de au. ⁊ arg. le. medico in fi. ⁊ de le. ij. lutius.§. a te peto. ⁊. jͣ. man. creditor.§. inter. ⁊ no. hic ar. ꝙ heres ſit liberatus ſtādo executori. ⁊ vide qd̓ no. Iac. de are. in. l. ꝗdam teſtamento.§. ſi ſcriptus. Reuocata donatione Um quis. cauſa mortis etiam fru ctus quos ꝑcepit donatariꝰ ſunt reſtituēdi. h. d. ⁊ eſt ratio. ꝗa donatio cauſa mortis debet conſimari per mortem donatoris. vnde ſi non confirmatur merito fructus repetunt̉. ſecus in p̄cario. qꝛ fructus percepti an teqͣꝫ p̄carium reuocetur ꝑtinēt ad eum qui p̄cario rogauit nec tenetur reſtituere. quia gratuituꝫ vſum habet. jͣ. de donati. l. lutius. ⁊. l. aꝗlius. ſicut in cōmodato. jͣ. eo. l. in cōmodato.§. ſicut. ⁊ eſt ratio. qꝛ aſſumpſit effectuꝫ inter viuos ⁊ nō deſiderat cōfirmari per mortē. ¶ Sed que bro an donatio cauſa mortis ſit ꝯtractꝰᵇ. ⁊ dico ꝙ ſic quo ad eius celebrationem. qꝛ ſit per ſtipl̓onem vel traditioneꝫ de donati. cauſa mortis. l. inter mortis. ⁊ hodie ſit nu do pacto. vt no. de le. ij. l. cuꝫ pr̄.§. meuio. Sed quo ad cō firmationem accedit vltime volūtati ſaluo ꝙ non reꝗrit aditionem hereditatis nec acceptionem poſt morteꝫ de le. ij. ſequēs queſtio. ⁊. l. cum pr̄.§. i. ⁊ facit qd̓ no. in. l. ij. de dote p̄le. Item quo ad dn̄ij trāſlationem accedit vltime volūtati. vt no. de publi. l. ij. Iteꝫ quo ad ius accreſcē̓ di. C. de cadu. tol. l. i. in fi. non tn̄ valet inter abſentes niſi īterueniēte medio organo nūcij vel epl̓e. vt no. C. de ep̄i. ⁊ cle. l. illud. Sed nunquid valet pactū ꝙ donatio cauſa mortis non poſſit reuocari. ⁊ videt̉ ꝙ non. ꝗa eſt vltima voluntas. ⁊ non pōt ꝗs derogare ptāti vltimi liberi arbi trij. nec etiam volūtati ꝗn̄ poſſit penitē de v̓b. ob. l. ſtipl̓o hoc modo. C. de trāſac. l. donationis. C. de pac licet. cum ſil̓ibus. ſed dico ꝯtra ꝙ valet pactum ⁊ facit eam eſſe do nationem inter viuos de dona. cau. mortis. l. vbi. ¶ Sꝫ ꝗd ſi dixi dono poſt mortem meam ⁊ ꝓmitto non venire ꝯtra an erit donatio inter viuos qd̓ videt̉. qꝛ imponit mihi neceſſitatem vt non reſoluam qd̓ geſtū eſt dicta. l. vbi. ⁊ videt̉ caſus exͣ de ꝓbati. in p̄ſentia. In ꝯͣrium videt̉. qꝛ iſta ꝓuiſio debet adaptari ad naͣm ꝯͣctus. ⁊ non venit con tra ille qui natura ꝯͣctus vtit̉. jͣ. loc. quero.§. inter locatorem. iſta ꝓuiſio debet intelligi rebꝰ ſic ſe habētibus.i. niſi reuocet̉ vt no. sͣ. eo. l. qd̓ ẜuius. nō ergo dicit̉ venire ꝯtra qui reuocat. qꝛ naͣliter ineſt ar. de v̓b. ob. l. ꝗdam cum fili um. ⁊ ar. C. de teſta. l. oīum. nec videt̉ ſibi impoſuiſſe legē de fideicom. l. lutius.§. paulus. Sed certe immo manife ſte ſibi legem impoſuit vt. l. ſiꝗs. in pͥn. teſtamēti. Sed an mētio mortis facit cēſeri eē donationem cauſa mortis. ⁊ dic ꝙ ſic in dubio vt no. ſo. ma. l. que dotis de dote p̄le. l. ſeia. ⁊ adde qd̓ no. C. de pac. l. fi. cuꝫ ſil̓ibꝰ. ⁊ adde hic qd̓ no. Dy. de le. i. l. ſtichuꝫ qui meꝰ erit. ¶ Sed ꝗd ſi pr̄ do nat filio mille florenos ꝓ ſua legitima. an ex ſua adiectione legitime portionis preſumat̉ dona. cauſa mortis. ⁊ vi detur ꝙ ſic. qꝛ legitima mortem deſiderat. l. fi. de lib. ag. ꝯtra. videt̉. jͣ. ad. l. fal. l. cum quo.§. fi. de inoffi. teſt. ſi qn̄ .§. i. Sed an ſi pr̄ donat filio ſuam legitimā reꝗrat̉ īſinuatio ſi excedit ꝗnque aureos. Rn̄deo ſi donat filio in ptāte non exigit̉ inſinuatio qꝛ hēt vim relicti. Si aūt emanci pato ⁊ in p̄miuꝫ emācipationis vel ſimpl̓r idē videt̉ᶜ qꝛ non eſt mera donatio ſed debiti ſoluēdi ꝓuētio. C. de impo. lucra. d̓ſcri. l. i. C. de iur. ⁊ fa. igno. l. ij. ⁊ adde qd̓ no. in ſpe. de dona. v̓. ꝗd ſi pr̄. ⁊ per Cy. C. d̓ coll̓. l. vt liberis. Collatuꝫ ſpe future ſucceſſioIillus. nis condicit ſi ſucceſſio repudiatur vel omittitur. h. d. Ex lec. ant. ¶ Collatio cauſa non ſecuta cōdicit̉. h. d. ¶ No. in hac. l. ad. q. dicit ſtatutū ꝙ nemo poſſit accuſa re de falſo niſi facto depoſito de. xxv. libr. penes maſſari os cōis. modo accuſaturus fecit depoſitum poſtea penituit ⁊ nō accuſauit. querit̉ nūꝗd maſſarij debeat reſtitue re depoſituꝫ. dicēdum eſt ꝙ ſic per hāc. l. p̄ſertim attenta natura depoſiti in quo hēt locuꝫ pnīa. vt. sͣ. e. ſi pecunia. Primo loꝗ I procuratori. iur qn̄ ſoluitur falſum debitum falſo ꝓcuratori ꝯtēplatione li berationis de p̄ſenti. Scd̓o loquit̉ qn̄ ſoluit̉ etiaꝫ verum debitum falſo ꝓcuratori ſpe liberationis de futuro. Ter tio loquit̉ qn̄ ſoluit̉ vt nūcio creditoris. ⁊ eſt falſus nūci us. ij. ibi qd̓ ſi. iij. ibi vel qd̓ ẜm glo. ¶ Caſus titiꝰ putās ſe debere ſeio. x. ſoluit meuio falſo ꝓcuratori ſei. Seius habuit poſtea ratū querit̉ ꝗs tenet̉ cōditione indebiti. Rn̄det̉ ꝙ ſeius non meuius. Inſtat querens ꝗd ſi ſeius non hēt ratum. rn̄det̉ ꝙ tenet̉ meuius qui ſe ꝓcuratorem ſimulabat. Inſtat querēs ꝗd ſi veruꝫ debitum ſoluit̉ falſo ꝓcuratori vt faciat dn̄m ratificare ⁊ dn̄s non hēt ra tum. Rn̄detur ꝙ tenet̉ ꝓcurator falſus ⁊c̄. Contra hoc op. nam exquo eſt verum debitum ⁊ ei debitū cuius noīe 1 ſoluebat̉ ergo non hēt locum ꝯditio indebiti. Rn̄det iuriſconſultus ꝙ verum eſt ꝙ ꝯditio indebiti ceſſat tn̄ hēt l locum ꝯditio ob cauſam. nam cauſa dandi fuit liberatio que ſecuta non eſt dn̄o non ratificāte. Inſtat querēs ꝗd ſi falſo ꝓcuratori eſt ſolutum vt nūcio vt portaret ad cre ditorē ⁊ nō portauit ſed ꝯͣctauit. an tenet̉ furti ⁊ ꝯditiōe furtiua ei qui ſoluit. Rn̄det̉ ꝙ ſic. h. d. ẜꝫ glo. ¶ Not. ꝙ qn̄ dn̄s ratificat in vno caſu tm̄ hēt locum repetitio ꝯtra dn̄m.ſ. qn̄ eſt indebitum ſolutum. ¶ No. ꝙ qn̄ dn̄s non ratificat ſemꝑ hēt locum repetitio ꝯtra falſum ꝓcuratorem. vel per ꝯditionem ob cauſam qn̄ fuit trāſlatum dn̄i um ob cauſam ſpe future liberationis. vel per furtiuam ꝯditionem qn̄ fuit ſolutum vt nūcio ſeu vt miniſtro abſqꝫ trāſlatione dn̄ij in eum. vt in vltimo rn̄ſo. ¶ Opp. ꝙ iſta lex ꝯͣdicat ſibiipſi. Nam pͥmo defert ꝯditionem indebiti. Scd̓o ꝯditionem ob cauſam. Tertio ꝯditioneꝫ furtiuaꝫ. nam iſte ꝯditiōes ſunt oīno ꝯͣrie. nam ꝯditio indebiti cō petit qn̄ eſt error in cauſa de p̄terito. conditio ob cauſam qn̄ non eſt ſecuta cauſa de futuro vt. jͣ. ti. ij. damus. Item ꝯditio ob cauſaꝫ ⁊ indebiti non dat̉ ad rem niſi dn̄io trāſ lato. jͣ. ti. i. indebitꝭ.§. fi. inſti. de obli.§. ſic itaqꝫ. Sed condi tio furtiua dat̉ dn̄io non trāſlato. jͣ. e. l. pe. ⁊ no. jͣ. de cōdi. furti. qm̄ ergo non pōt ꝯcurrere. Sol. lex nr̄a non defert has ꝯditiones in eodem caſu. ſed in diuerſis. Nam cōdi tio indebiti hēt locum vbi indebitum fuit ſolutum falſo procuratori non vt miniſtro. ſed vt creditori.i. procurato ri in rem ſuam. ꝯditio ob cauſam vbi fuit do vt facias.i. do vt facias ⁊ cures me ſoluētem liberari. ⁊ vtroqꝫ p̄dictorum caſuuꝫ trāſfert̉ dn̄iuꝫ. jͣ. de dona. hoc iure.§. ſiquis dederit. Cōditio furtīua vbi non fuit trāſlatum dn̄iuꝫ ſed traditum vt miniſtro. vn̄ ſi accipiēs ꝯͣctat ſibi retinendo immo eoipſo ꝙ recipit facit furtum vt in vltimo rn̄ſo. ⁊ jͣ. de fur. falſus.§. i. In dubio autem. aut eſt facta ſolutio ſimpl̓r. aut cum exp̄ſſione liberationis de futuro fiēde. ſi ſimpl̓r. aut fuit error in mādato in rem ſuaꝫ. aut in ſimpli ci mādato ꝓcuratoris vel nūcij. ſimplex enim ꝓcurator in dn̄io ⁊ poſſeſſione loco nūcij eſt de p̄cario. certe.§. i. de p̄bē. accedēs. ¶ Item op. ꝯtra ſcd̓m ⁊ vltimum rn̄ſum huius. l. ⁊. l. creditoris de ꝯdi. īde. So. ibi fuit error mā dati in rem ſuam hic ſimplicis mādati. ¶ Item op. ꝯtra pͥmū ⁊ ſcd̓m rn̄ſum de. l. falſus. C. de fur. So. ibi ſoluens c¶ non trāſtulit dn̄ium hic ſic. ¶ Itē op. de. l. fi. vſufr. quē deadmodum ca. So. illa ꝯcordat. qꝛ nec hic dat̉ ꝯditio ob u iu.. cauſam vel indebiti dn̄o. ſed tm̄ cōditio furtiua. iſta ſunt ecc v̓ba glo. ſed iſta glo. videt̉ falſa ꝓpter duo. pͥmo qꝛ ſi pͥn ca. cipium loquit̉ in ꝓcuratore in rem ſuam.ſ. putatiuo ratiꝙ r habitio dn̄i idem oꝑat̉ qd̓ mādatuꝫ in rem ſuam. ⁊ ſic re leg Bal. ſuꝑ. ij. ff. veteris. k ii o c ¶ Idē vr̄ ad ē de eūdē Bal. i l. illd̓. in. iiij. co lū. C. de ſa. ſā. leccl. ⁊ Pau. d̓ ca. in ꝯſi. xxx. ꝙ nō vſqꝫ ad legitimaꝫ.

De conditione caūſa non ſecuta. manet res apud ꝓcuratorem ⁊ non querit̉ dn̄o. vn̄ dn̄s non obligat̉ ꝯditione indebiti que re ꝯͣhit̉. ar. sͣ. qd̓ ꝗſqꝫ iur. l. iij. C. ſi ꝓcuratorem. iij. rn̄ſo. Item qꝛ lex dicit ꝙ ge ſtum tanqͣꝫ a ceſſionario firmat̉ ratihabitione cum ceſſio deſideret titulum a pͥncipio. vt no. C. ne lite pēdēte. l. fi. ⁊ idem nec videt̉ ꝙ cautio rati cadat in ꝓcuratorem in reꝫ ſuam. vt nō Cy. de ꝓcur. l. i. Item negari nō pōt. ꝙ lꝫ cre dam eum eē ꝓcuratorem mixtum.i. in rem ſuam non ſim pliceꝫ tn̄ eſt error mei tradētis. ⁊ fallacia recipiētis ergo non trāſit dn̄ium ⁊ ſit furtum. vt. d. l. falſus.§. i. p̄terea di co ꝙ error mandati non debet aſſimilari errori cauſe vel qualitati ꝑſone. ſed errori in corpore ⁊ in ſubſtātia ꝑſone. nam cum verus ꝓcurator gerat ꝑſonā repn̄tātem. falſus non ergo eſt error ꝑſone repn̄tātis. qꝛ puto ineſſe ꝑ ſonam que non ineſt. ergo dn̄ium non trāſfert̉. jͣ. de fur. l. ſiꝗs vxorem.§. cum titio. ⁊.§. apud labeonem. dico ergo ꝙ in pͥn. huius. l. erat ſolutum tanqͣꝫ ſimplici ꝓcur. nec erat in eum trāſlatum dn̄ium. ſed dn̄o ratū habēte tranſfert̉ in eum dn̄ium de neg. geſ. l. ſi ego ideo tenet̉ cōditio ne indebiti nec enim in dn̄io fuit fallacia. Item ratihabitio fingit non fuiſſe erratum in mādato ar. C. ad mace. l. fi. non fuit ergo error mādati iuris fictione. ſed fuit error obl̓onis qui error non impedit dn̄ij trāſlationem. ſed in ſcd̓a ꝑte huius. l. non fuit ſolutum ſimpl̓r ſed ob cauſam exp̄ſſam. qꝛ ꝓmiſit ſe facturuꝫ ꝙ creditor liberaret ſoluē tem vel etiam hoc tacite agebat̉ vel non aſſeruit ſe ꝓcura torem ſed geſtorem. vn̄ ſoluens non potuit cogitare niſi de liberatione futura ⁊ ſic ibi fuit cauſa de futuro. vel dic ꝙ etiam ſi ſimpl̓r ſoluit debituꝫ tn̄ non ob cauſam libera tionis videt̉ ſolutum putatiuo ꝓcur. que cauſa liberatio nis eſt de futuro. qꝛ poſt ſolutionem naſcit̉ liberatio non an̄. qd̓ ergo hic dicit de ꝯditione ob cauſam loquit̉ qn̄ de bitum fuit ſolutuꝫ ẜm Odo. Sed in ſcd̓a ꝑte huius. l. fu it dolus recipiētis ⁊ error tradētis. quo caſu oīs ꝯditio cōpetit.ſ. furtiua indebiti ⁊ ob cauſam ſine cauſa ⁊ triticaria. qꝛ oīs ꝯditio degenerat ꝯtra furē.i. nullam ſeruat naꝫ ſui gn̓is vt. d. l. fi. ⁊ iſte videt̉ intellectꝰ huius. l. ꝗcꝗd gl. dicat ¶ Et no. ꝙ interdum eſt falſus ꝓcurator ⁊ fal ſum debituꝫ. tunc aūt dn̄s hēt ratuꝫ ⁊ tenet̉ dn̄s. aut non hēt ratum ⁊ tenet̉ ꝓcur. vt hic. interdum eſt verus ꝓcur. ⁊ falſum debitum tunc aut eſt ꝓcurator ad hoc ⁊ tenet̉ dn̄s. aut non eſt ꝓcurator ad hoc tunc. aut dn̄s ratificat ⁊ tenet̉ dn̄s. aut non hēt ratum ⁊ tenet̉ ꝓcurator. jͣ. de cō di. inde. ſi ꝓcur. Interdum eſt falſus ꝓcur. ⁊ veruꝫ debi tum ⁊ tūc aūt dn̄s ratificat ⁊ neuter tenet̉ ſed debitor liberat̉. aut non hēt ratum ⁊ tūc tenet̉ falſus ꝓcur. vt hac l. i. v̓. i. Interdum verus ꝓcur. ⁊ verum debitum tūc ſoluēs liberatꝰ eſt. ⁊ ideo nō repetit vt. jͣ. de ſoluti. l. vero ꝓcuratori. ⁊ hoc ſi querit̉ an ſolutum repetat̉. Sed ſi que rit̉ quo iure. diſtinguo aut cōuenit̉ dn̄s qꝛ ratificauit vel mādauit. ⁊ tūc ꝯuenit̉ ꝯditione indebiti. d. l. ſi ꝓcurator. ⁊ hic in pͥn. aut ꝯuenit̉ falſus ꝓcurator. ⁊ tūc aut non fu it in eum trāſlatum dn̄ium. aut trāſlatum. ſi non tunc aut ſciebat ſe falſum ꝓcuratorem ⁊ tenet̉ ꝯditione furtiua ⁊ oī alia. qꝛ degenerat oīs ꝯditio ꝯtra furem. aut errabat vel dubitabat tūc non videt̉ in dolo nec facit furtuꝫ vt. jͣ. de li. cauſa. l. non ſolum.§. pe. ⁊ ideo non tenet̉ ꝯditione furtiua. ſed ꝯditione indebiti forte ad nudā poſſeſſioneꝫ vt. l. indebiti.§. ſi nūmi. Sed ibi agens non erat dn̄s hic aūt dn̄s quomodo ꝯdicet dn̄s rē ſuā vt no. sͣ. ſi cer. pe. l. ſiꝗs nec cauſam.§. pe. niſi pecunia eſſet cōſumpta niſi dicas ꝙ eoipſo ꝙ non reddit ſuppͥme̓ videt̉ de acꝗ. re. do. l. pōp. Ego dico ꝙ iſto caſu debet agi ad exhi. rei vē. ar. jͣ. ꝓx. Si aūt fuit trāſlatum dn̄ium tūc nō hēt locum ꝯdi tio furtiua. qꝛ dn̄s non facit furtum rei ſue. jͣ. cōmo. l. reꝫ mihi. ⁊. jͣ. l. ꝓx. ⁊ ideo tūc ſubdiſtīgue. aut fuit mera ſolutio ⁊ hēt locum conditio indebiti. aut fuit do vt facias ⁊ hēt locuꝫ ꝯditio ob cauſam vt hic. aut dubitat̉ ⁊ p̄ſumo meram ſolutionem non nouum ꝯͣctum arg. jͣ. de inſti. l. fi. Sed an in dubio preſumit̉ dn̄ij trāſlatio. videt̉ ꝙ ſic. jͣ. de iure do. l. ſed niſi. sͣ. e. l. ſi heres. ſed ibi cauſa ſuberat ⁊ nō erat error. In ꝯͣrium. qꝛ ſoluit̉ vt miniſtro ar. de dona. in ter virum ⁊ vx. l. mulier. qd̓ verius credo. vt. jͣ. de dona. ī qui mihi donatum. ⁊ de ne. geſt. l. ſi ego. ⁊ hec vera ſunt qn̄ ſoluēs errauit. Sed ꝗd ſi ſcio falſum procuratorem ⁊ ei ſoluo qd̓ credo me debere an repeto. Rn̄deo aut dn̄s habet ratum ⁊ repeto a dn̄o qꝛ fingit̉ fuiſſe verus ꝓcura tor. aut nō hēt ratum ⁊ non repeto. qꝛ videor donaſſe ⁊ͣ de ꝯdi. inde. ſi non ſorteꝫ.§. qui filio de vſuca. pro empto. qui fundum.§. ſeruus meus. Non ob. qd̓ no. de ſoluti. j. diſpēſatorē. qꝛ illud ītelligit̉ vbi fuit erratū circa mādatū ſaltim errore iuris ẜm Dy. Ego dico ꝙ ſi pōt capi cōiectura ꝙ ego ſoluerim ſpe future ratificatiōis ꝙ nō vide or donaſſe ar. jͣ. de ſoluti. l. ſi cum aurum. ſic intelligit̉ dictum Cy. in. l. falſus. ſecus ſi iſta ꝯiectura ceſſat. vt qꝛ ſel ui ꝓcuratori ꝯuento reuocato. nam non eſt v̓iſil̓e ꝙ dn̄s amplius ratificet vt. d.§. qui filio. ⁊ no. ꝙ lex nr̄a loꝗtur in ꝓcuratore funditꝰ falſo. Sed ꝗd in ꝓcuratore reuoce to ſi ei ſoluo debitū. Rn̄deo ſi neſciebat ſe reuocatū libe ror. ⁊ nō repeto vt. sͣ. ſi cer. pe. l. pe.§. i. Si ſciebat ſe reuo catuꝫ. aut accepit bona mēte. ⁊ idē ⁊ eſt mirū. qꝛ in dn̄m quaſi in nūcium trāſit dn̄ium fauore liberatiōis. Sed di cam ꝙ ſit dn̄ium interp̄tatiuum non verum vt not. C. de vſur. acceptaui. aut mala mēte tūc. ego ignorans liberor ope exceptionis de ſoluti. cum ꝗs.§. i. ¶ Exͣ quero an fa ctum funditꝰ falſi ꝓcuratoris poſſit hēri ratum vt hic. ⁊ videt̉ ꝙ ſic vt hic. In ꝯͣrium dicit Inn. de reſcrip. ex ꝑte decani. So. in ꝯͣctibus pōt hēri ratuꝫ vt hic. in reſcriptis ſecus qꝛ falſo impetrata ſunt. ⁊ ſi pͥnceps ſciuiſſet nō con ceſſiſſet. nō ob. qd̓ ꝗſqꝫ iur. l. iij.§. ſi ꝓcur. qꝛ illud ītelligo qn̄ non obrepſit ſed impetrauit forte geſtorio nomīe vel errauit in iure. forte qꝛ putabat mādatuꝫ gn̓ale ſufficere. ſed in iudicijs. aut ex ꝑte rei ⁊ tūc hēt locuꝫ ratificatio. qꝛ non exp̄ſſo hic fuiſſet admiſſus ad defenſioneꝫ ſine vllo mādato. vn̄ non videt̉ ex falſa allegatione admiſſus ſed ex naͣ defenſionis que non reꝗrit mādatum de excep. rei iu. l. ſi mr̄.§. hoc iure. aut ex ꝑte actoris ⁊ tūc nō hēt loci ratificatio in p̄iudiciuꝫ aduerſarij. ſed in p̄iudicium ratificātis ſic. C. de ꝓcur. l. licet. ⁊ no. in. l. ſi tutor. C. in ꝗbus cau. in inte. reſti. non eſt nece. ⁊ hoc ẜm quoſdam. alij dicūt ꝙ ſemꝑ tenet ratificatio per.§. hoc iure. tn̄ eſt cauenduꝫ qꝛ lꝫ faciat valere actum tn̄ ꝑſona que obrepſit non excuſat a crimine ꝯͣcto vt. jͣ. de fal. l. ſiquis obrepſerit. ⁊ſ de furtꝭ. l. ſi vendidero.§. ſi titius. actꝰ ergo roborat̉. ſed ꝑſona non excuſat̉ qd̓ eſt no. Sed an factum ꝓcuratoris reuocati pōt ratificari. ⁊ certuꝫ ex ꝙ ſic ex neceſſitate im poſita per. l. in caſu dicte. l. cuꝫ is§. i. Scd̓o in volūtarit ratificatione eſt dubium ꝙ qui reuocat mādatuꝫ velare videt̉ ⁊ qd̓ reprobatuꝫ eſt ratificari non poteſt de ſolutis diſpē. dic cōtra. qꝛ reuocatio facit ceſſare mādatum non aūt inducit ꝓhibitionem niſi ꝙ non intromittat ſe vi mi dati ⁊ ad hoc. C. de rebus credi. nec filiꝰ. Sed an factum falſi nūcij poſſit reuocari. Rn̄deo aut eſt nūcij ꝯͣctus. aut rei. ſi ꝯͣctus nō pōt ratificari vt no. pe. C. ſiꝗs alteri velbi. l. multuꝫ. nam ratihabitio non eꝗperat̉ mādato nūcij. ſed procuratoris qui actum celebrat in ſua perſona que pn̄s erat. Sed nūcius celebrat actum in perſona alteriꝰ qui aberat vn̄ conſenſus cum interuallo nil oꝑat̉ de ac. ⁊ ob. ꝯſenſu. Item nec eſt nūcius ſine cōmiſſione. C. de ex hi. reis. l. fi. Si eſt nūcius rei pōt ratificari. qꝛ miniſteriū eius eſt de futuro inferendo rem. eſt ⁊ alia differentia. qꝛ nūcius ꝯͣctꝰ eſt ſemꝑ alterius. ſed nūcius rei pōt eē ſuua ⁊ alterius. jͣ. de fur. euꝫ qui.§. ſi epl̓a. Sed an dn̄s pōt fa tificare factum falſi ꝓcuratoris in rem ſuam. ⁊ videt ꝙ non. qꝛ non ſpectat negocium ad ratificāteꝫ nec ei auteſt ius quēadmodum ẜuitꝰ amit. l. ſi ꝑtem§. i. Item ꝓcurtor in rem ſuam lꝫ alieno noīe agat tn̄ ſuo noīe recipit io lutionem. C. de ꝓcur. l. qui ſtipendia. ⁊ ſi aliꝗd recipit e ror ſoluētis videt̉ reciꝑe non noīe dn̄i. ⁊ ar. jͣ. ad trebel. i debitor.§. vlti. So. aut eſt falſus ꝓcurator ad agēdum ⁊ ¶

nō debet ratificari. qꝛ ceſſionis titulus antecedere debet aut ad recipiendum. ⁊ tunc pōt ratificari. qꝛ lꝫ recipiat is cui donare volo ego reciꝑe videor. jͣ. de pig. ac. l. ſolutū. .§. ſolutuꝫ. jͣ. de donati. vt mihi donares. ⁊ hoc caſu qn̄ ꝗs eſt ꝓcurator in rem ſuam ad recipiēdum ſolutionem ſeu rem ⁊ non ad agēduꝫ non hēt locuꝫ. l. per diuerſas. ⁊. l. ab anaſtaſio qꝛ loquunt̉ ſolum in ceſſionario nec hn̄t locum vbi actio querit̉ ſine ceſſionario niſi in ꝯͣctu emptio nis noīs. qꝛ ibi de p̄cio ſit mentio. ar. C. de p̄dijs cur. l. fi. nec diſtinguo recipiat noīe directarum vel vtiliuꝫ qꝛ effe ctus ſemꝑ cōcernit ipſum ꝓcuratorem in rem ſuam ſiue verus ſit ſiue falſus de except. doli. l. apud celſum.§. ꝙ ſi is cui ſequit̉ ergo glo. poteſt dicere verum in ꝓcuratore falſo qui ſe intitulat in rem ſuam non ad agendum ſꝫ ad recipiēdum ſolutionem. Sed quomodo ꝯditio indebiti nunqͣꝫ hēt locum. nam cauſa ſolutionis eſt liberatio poſterior ergo eſt cauſa de futuro ⁊ ſic hēt locuꝫ ꝯditio ob cauſam non indebiti. Rn̄deo cauſa debet intelligi cauſa cauſans non cauſa cauſata. vn̄ qn̄ ſimpl̓r ſoluitur ſolutioorit̉ ex cauſa debiti putatiui. ⁊ iſta eſt ꝓprie cauſa que eſt ex ꝑte an̄. vt no. jͣ. ti. i. l. ſi ob turpem. Sed qn̄ ſoluit̉ cum adiectione modi vel cauſe liberationis tūc cauſa pͥncipa lis eſt de futuro ⁊ qui recipit non videt̉ tūc falſus ꝓcur. qꝛ non recipit vt ꝓcurator. ſed qꝛ de rato cauet̉ de dā. infe. l. inter quos.§. alieno. Et hic notādum ꝙ illa cauſa di cit̉ de futuro que hēt in ſui eē pēdentiam non que eſt de pn̄ti ſic in cōditione ſi cer. pe. l. cum ad pn̄s. vn̄ qn̄ ſoluit̉ ſpe pn̄tis liberationis non hēt locum cōditio ob cauſam ſed qn̄ ſpe future liberationis vel ratificationis ſic ſiue d̓bitum ſiue indebitū ſoluat̉ ideo gl. vera. ¶ Sed nunꝗd poteſt ſuſtineri opi. Mar. qui dixit ꝙ falſus procurator faciebat furtum etiā ſi dominus efficeret̉ traditiōe. videt̉ ꝙ ſic qꝛ in pͥmo inſtāti traditionis eſt fur anteqͣꝫ dn̄s nec purgat̉ vitium. jͣ. de cōdi. fur. l. ⁊ ideo. qꝛ non videt̉ facto dn̄i ſed ſolo aduerſarij dn̄ium p̄di. ar. sͣ. de trāſac. qui cū tutore.§. qui per fallaciā. iſta eſt truffa. qꝛ ſoluēti dn̄ium tranſferre volenti non ſit furtū nec dn̄ium p̄currit̉ a delicto. qꝛ in inſtanti traditionis acꝗrit̉ dominiuꝫ. ergo glo. vera vt. jͣ. de fur. l. falſus.§. i. Ex lec. ant. ¶ Diuide ī tres partes. in pͥma ꝑte fuit ſo lutum tm̄ ꝓcuratori in rem ſuam vel ſimplici. in ſecunda parte fuit ſolutuꝫ ob cauſam de futuro. in tertia fuit ſolu tuꝫ nūcio. ij. ibi ꝙ ſi dn̄s. iij. ibi vel ꝙ furtꝭ. ¶ Ad euidētiam pͥmitte ꝙ qn̄qꝫ ſoluens ſoluit eo aīo ut ſtatiꝫ ſit libe ratus ⁊ ſic ſimpl̓r hēt ob cauſam de p̄terito. qn̄qꝫ vt oꝑa recipiētis liberet̉ ⁊ ſic ob cauſam de futuro. qn̄qꝫ ſoluit̉ alicui tanqͣꝫ mero nūcio ita ꝙ actꝰ non fundat̉ in ꝑſona ſua. vt. C. ſi alteri vel ſibi. multuꝫ. ⁊ hoc in fi. ẜm intellectū glo. Item p̄mitte ad euidētiam ꝙ dn̄io trāſlato ex cauſa putatiua de p̄terito hēt locuꝫ ꝯditio indebiti. ſed ex cauſa putatiua de ſuturo habet locuꝫ ꝯditio ob cauſam. ſed dn̄io non trāſlato hēt locum ꝯtra falſum nūcium ꝯditio furtiua. ⁊ facit. jͣ. de fur. ſiquis vxori.§. apud labeonem. ⁊ ꝯfirmat̉ iſta diſtinctio jͣ. e. cuꝫ ẜuus. ſimilis diſtinctio fiet vtrum ſit trāſlatuꝫ in miniſtro necne. jͣ. de dona. hoc iure §. ſiquis d̓derit. ⁊ qd̓ no. sͣ. ſi cer. pe. eius qui.§. ſi tibi. ⁊ ꝙ glo. intelligat pͥncipium huius. l. in falſo ꝓcuratore in rē ſuam apꝑet in glo. queincipit ⁊ ſic. Item ꝙ intelligat in ſimplici falſo ꝓcuratore apꝑet in eo qd̓ dicit d̓ reuocatio ne maudati in glo. p̄ma. Nam ad ꝓcuratorem in rem ſu am reuocatio mādati non poſſet adaptari. ⁊ h̓ dicit ſolu tum falſo ꝓcuratori in rem ſuam vel ſimplici ꝯditione in debiti repetit̉ a dn̄o ratificāte non a falſo ꝓcuratore hoc pͥmo. Si aūt ſoluat̉ ob cauſam de futuro vt faciat ſoluen tem liberari ⁊ non facit tenet̉ ꝯditione ob cauſaꝫ. ſed fal ſus nūciꝰ facit furtuꝫ. h. d. intelligēdo ẜm gl. Sed Bart. dicit ꝙ in falſo ꝓcuratore in rem ſuam ſiue dn̄s ratificet ſiue non nunqͣꝫ tenet̉ dn̄s. qꝛ ꝯditio indebiti re quaſi ꝯͣhi tur. vn̄ cum res iſto caſu non poſſit ad dn̄iuꝫ ꝑuenire ſed debeat ꝑmanere ꝓcuratorem in rem ſuam. ergo non tenetur dn̄s niſi tu diceres ꝙ per ratihationem non legiti mat̉ procurator in rē ſuam niſi tanqͣꝫ merus ꝓcurator qꝛ nec per ſimplex mandatum pōt fieri ꝓcurator in reꝫ ſuā. ergo nec per ratihabiti. ſed ꝯtra iſtud facit. jͣ. de pigno. ſi fundus.§. i. apparet ergo ꝙ etiam falſus ꝓcurator in re ſuam legitimat̉ per ratihabitionem. qd̓ eſt no. ¶ No. ꝙ qn̄ ſoluit̉ indebitum falſo ꝓcuratori ratihabitio dn̄i trāſ fert ꝯdi. indebiti ex ꝓcuratore in ipſum ratificātem. ⁊ eſt ratio qꝛ per ratihabitionē. legitimat̉ ꝑſona falſi ꝓcuratoris tam in exͣiudicialibꝰ vt hic qͣꝫ in iudicijs vt. sͣ. de iudi. licet. ⁊. jͣ. de ex. rei iudic. ſi mr̄.§. hoc iure. lꝫ Bar. dixit ꝙ in iudicijs nō legitimat̉ qn̄ vt ꝓcurator ſed qn̄ vt nō habēs mādatum egerat. nā ſi vt ꝓcurator falſum cōmiſiſſet arripiendo qd̓ ex poſt facto purgari non pōt. ar. jͣ. de fal. eos. l. qui ſe. ⁊. l. ſiꝗs obrepſerit. ⁊ ſic intelligat̉ gl. in. l. ſi tutor. C. in ꝗ. ca. in inte. re. nō eſt ne. Sed tu dic ꝙ ꝓpter nam ratihabitionis que hēt oculos retro fingit̉ fuiſſe ꝓ curator a pͥncipio. vt. jͣ. de dā. infec. inter quos§. alieno. ⁊ no. sͣ. de neg. geſt. l. i ⁊. l. at qui natura.§. cum me. ⁊ ſic ex poſt facto purgat̉ vitiuꝫ. ſic. jͣ. ti. i. ſi ob turpeꝫ. non ob. glo. l. ſi tutor. que dicit ꝙ eſt ſpāle in minore ꝙ ratihabitio recōciliet geſta. qꝛ illud non eſt vi ratihabitionis. ſed per. l. eo. minꝰ. C. de ꝓcura. nam in. l. ſi tutor. non erat fal ſus tutor ſed non ſatiſdederat. vn̄ erat ibi defectꝰ ſolēnitatis qui de iure cōi non purgat̉ per ratihabiti. ſed ſoluꝫ vbi eſt defectꝰ ꝯſenſus. vt. jͣ. de auc. tu. obligari.§. fi. ⁊ no. in. l. cuꝫ nō ſolū.§. neceſſitatꝭ. C. de bo. que li. facit. jͣ. de ad mi. tu. vulgo. Alij dicunt ꝙ illa glo. intelligit̉ poſt latam ſnīam vt ibi per Cy. qd̓ eſt ꝯtra dictuꝫ.§. hoc iure. niſi ſu ſtineres intelligēdo qn̄ interceſſit mora in ratificādo. vt jͣ. de ſolu. ratum. ¶ Scd̓o no. ꝙ ꝯditio ob cauſaꝫ habet oculos ad cauſam de futuro. ⁊ ideo ſiꝗs ſoluit vt liberatus aut eſt indebituꝫ ⁊ ſic nō pōt liberari. vel eſt debituꝫ tn̄ nō ſeꝗtur liberatio ⁊ hēt locuꝫ ꝯditio ob cauſaꝫ ex de fectu cauſe finalis. ¶ Tertio no. ꝙ qn̄ tradēs non inten dit trāſferre dn̄ium ſtatim falſus ꝓcurator ⁊ falſus nūci us facit furtum ⁊ oīs ꝯditio de mūdo degn̄at ꝯtra eum. qꝛ cuꝫ ꝯditio regulariter non det̉ dn̄o tn̄ nūc dat̉ dn̄o. vt inſti. de acti.§. ſic itaqꝫ. ⁊ in. l. fi. sͣ. vſufr. quēad. ca. ¶ In glo. qui nunqͣꝫ. ibi cum ſciēter. ꝯͣrium no. jͣ. de ſolu. diſpēſatorem. ſed pro iſta glo. facit. jͣ. de ꝯdi. inde. ſi non ſortē .§. qui filio. d̓ le. ij. cū pr̄.§. meuio. ⁊. jͣ. pro emptore. l. qui funduꝫ.§. ẜuus meus. dicit Dy. ꝙ iſta glo. eſt vera in eo qui ſciēter ſoluit falſo ꝓcuratori. glo. l. diſpēſatorem. eſt vera in eo qui errauit ſaltim in iure. ⁊ hoc dictum veruꝫ niſi ex aliqua cōiectura appareret ꝙ noluiſſet donare qꝛ tūc indiſtincte repeteret. ar. de ſolu. ſi cum aurum. ⁊ facit qd̓ no. sͣ. de peti. here. ſiquis poſſeſſor. in principio. Vtēs aliter qͣꝫ dꝫ Um ſeruus. enibi tradita cuꝫ tranſlatione dn̄ij inſerto pacto reſtitutiōis re ꝑempta tenet̉ ꝯditione ob cauſam. ſed ſi abſqꝫ trāſlatione dn̄ij tenet̉ ad exhi. rei ven. ⁊ cōditione fur. h. d. Caſus litius fuit furtum paſſus ſuſpicabat̉ de ſeruo tuo. vel ꝗa latro erat vel qꝛ in domo ſua ſepe ꝯuerſabat̉. jͣ. loca. dn̄s horreoꝝ. vn̄ cum de hoc faceret v̓ba tecum tu tradidiſti hūc ſeruum titio. hoc pacto vt ſi non appareret culpabi lis tibi redderet̉. titius eum poſuit in manibus p̄fecti vigilum aſſerens ꝙ eum in furto dep̄hēderat. vn̄ p̄fectus eum laqueo ſuſpēdit tu vis repetere ſeruuꝫ tuum an poſ ſis ⁊ qual̓r ⁊ qua actione querit̉. Rn̄det̉ te repetere poſ ſe. ⁊ petes tibi dari ſicut an̄ mortem peteres ⁊ actio tibi erit cōpetēs ꝯditioē ob cauſaꝫ ẜm glo. ecce pͥma opinio. Contra iſtud opp. ꝙ agat̉ actione ad exhibēdum ⁊ non cōditione ob cauſam ad dādum ⁊ hoc ex auctoritate labeonis. So. ẜm ꝓculum. aut fuit trāſlatum dn̄ium in titi um per te. ⁊ tūc tenet̉ ꝯditione ob cauſaꝫ non ad exhibē dum. aut non fuit in eum dn̄ium trāſlatum ſed ſimpl̓r ſer uus fuit ſibi traditus ad v̓itatem inꝗrendam. ⁊ tūc tenet̉ ad exhibendum rei ven. ⁊ etiaꝫ ꝯditione furtiua ⁊ actioBal. ſuꝑ. ij. ff. veteris. k iiij De conditione cauſa non ſecuta

A conditio non ſecuta. a ¶ Indicia. Et que īdicia p̄ceder̄ hēant ⁊ dicant̉ ſuffi ciētia. vide. d. alex. de imo. ī ꝯſi. lxv. in. vij. ⁊. viij. col. ⁊ in ꝯſi.i. in tertia parte. b ¶ Ingerit̉. Uide. d. alex. de imo. in ru. ff. de fur. ꝙ eti am ſi ſit penamortis ꝙ fur tum dicitur pͥ uatuꝫ delīctu. de quo ēt ꝑ eū deꝫ in. c. ij. depa. iur. fi. ⁊ ī. l. pe. C. ne ex d̓li De conditione cauſa non ſecuta. ne furtiua. qꝛ re aliēa ꝯtra dn̄i volūtatē vſus eſt. ¶ No. diſtinctionem ꝙ aut verus eſt dn̄s ⁊ non facit furtuꝫ ma le vtendo. aut non eſt dn̄s ⁊ ſic vſus eſt diſtinctus a dn̄io in perſonis defunctorū ⁊ tūc facit furtū. ¶ No. de formatione libelli ꝙ qn̄ format̉ in ꝯditione ob cauſaꝫ debet agi ad dāduꝫ. ſecus in reali iudicio facit inſti. de ac.§. ſic itaqꝫ. ⁊ vide. sͣ. ſi cer. pe. l. ſiꝗs nec cauſaꝫ.§. pe. ¶ No. ex pacto naſci ꝯditionem ob cauſam. ¶ No. ꝙ ob maleficium ꝑpetuat̉ obl̓o ſicut mora ⁊ eſt maleficium hic. qꝛ ti tius obrepſit p̄fecto vigilum. ¶ No. ꝙ id dicit̉ fieri cō tra dn̄i volūtatē qd̓ ſi ſciret v̓iſimiliter ꝓhiberet. ¶ Op. iſte ſeruus fuit cōdēnatus per iudicem ad mortem. ergo fuit cōpertuꝫ in eo facinus. qꝛ p̄ſumit̉ pro ſnīa iudicis ꝙ fuerit lata p̄cedēte ꝓbatione vt not. jͣ. de euic. l. herēnius .§. i. ⁊. jͣ. de v̓b. ſig. l. aliud. ⁊. l. ꝓbrū. ergo non debet reſti tui. So. p̄fectus vigiluꝫ erat iudex incōpetens. vnde pro eius ſnīa vel ꝓceſſu non p̄ſumit̉ vt hic ẜm hug. vel dic ꝙ erat iudex cōpetēs tn̄ ꝓceſſit de facto ⁊ ſine ordine iudi ciorum ſicut facit Mareſcalchus dn̄i pape. vn̄ pro ſuo ꝓceſſu non p̄ſumit̉. ⁊ facit. jͣ. de fur. l. interdum.§. qui furē. ⁊ qd̓ no. in. l. i. C. qn̄ ciuilis actio. vel dic ꝙ non p̄ſumi tur pro ſnīa p̄fecti lata exͣ ordinem. qꝛ ꝯſtabat obreptum ei fuiſſe per falſam aſſertionem titij. ⁊ qn̄qꝫ eſt falſa petitio. ⁊ falſa ꝓbatio. qn̄qꝫ vera petitio ⁊ falſa ꝓbatio. quā doqꝫ vera ꝓbatio ⁊ falſa petitio vt eſt qn̄ ꝗs petit debitum ſolutum qd̓ ꝓbat per inſtr̄m antiquuꝫ vt no. Cy. in l. i. C. de cōdi. inde. ⁊. jͣ. de fal. l. ſiꝗs obrepſerit in v̓. nihil agit. ¶ Op. ſcd̓o qꝛ ex pacto orit̉ actio p̄ſcriptis verbis non ꝯditio ob cauſam. jͣ. de p̄ſcri. v̓. l. ob cauſam. Sol. ibi qn̄ pactuꝫ cadit ſuꝑ diuerſa re hic qn̄ ſuꝑ eadem. vt. jͣ. de dona. cauſa mor. l. ſenatus. v̓. nec dubi. vn̄ hic cōditio cō petit ad eadem rem ad quam tēdit pactū. C. eo. l. ij. Sed qn̄ tēdūt ad diuerſas res tūc loquit̉ ꝯtrarium. vel dic ꝙ non orit̉ cōditio ob cauſam. ſed ex defectu cauſe inſerte in pacto. ſed actio p̄ſcrip. ver. orit̉ ex ipſo pacto tanqͣꝫ ex cauſa ꝓpria. vn̄ non oriunt̉ he actiones p̄ciſe eodeꝫ fonte. ¶ Op. tertio ꝙ habeat locum extimatoria actio. jͣ. de preſcrip. verbis ſi dn̄s. So. ibi fuit data res extiuuiata hic non. ¶ Op. iiij. ꝙ re ꝑempta agi d̓beat ad extimationē non ad rem impoſſibilē. jͣ. de ꝯdi. fur. l. in re furtiua. So. ibi erat in obl̓one mera reſtitutio facti. hic reſtitutio dominij. Sed quomodo petit̉ hō mortuus cum ad nullum ſit vſum. Rn̄deo ꝙ fingit̉ extare ⁊ hoc quo ad actioneꝫ ſed quo ad executionem fiet executio in extimatione. qꝛ executio exigit veritatem nō fictionem. jͣ. de cōſti. pecu. l. ꝓmiſſor. ⁊ ibi no. ⁊. jͣ. de cōfeſ. l. iulianus. ¶ Op. ꝗnto ꝙ iſte titius non cōmiſerit furtum. ſed falſum. vt. l. ſiꝗs obrepſerit. So. hic obrepſit iudici incōpetēti. ibi cōpetenti arg. jͣ. de fal. l. ſiꝗs legatum. vel hic obrepſit narrādo vel petēdo ibi falſum ꝓbādo vel falſum producēdo. vel hic ījdicia. Non ex obreptione ſed magis ex fatuitate iudicis fuit qꝛ īdiciaᵈ non debuit credere niſi interrogatis teſtibus de adult. l. hēant capite ꝯiūcto. vel dic ꝙ punit̉ crimine falſi ratione obre. t̓ ſuffi ptionis ⁊ furti ratiōe vſus. qꝛ falſis allegationibus iudi ſde. d. cem inſtruxit ⁊ ab eo falſo impetrauit ⁊ extorſit ſnīam. imo. ī ¶ Op. ſexto iſte titius non fecit lucrum ergo nec furtū. in. vij. ol. ⁊ in ſo. immo fecit lucrum ꝗa volūtatem ſuam cōtētauit ẜm tertia glo. ⁊ no. ꝙ vbi vſus trahit ad ſe p̄iudicium totius rei to ta res deuoluitur in obl̓one. ⁊ totius rei cōmittit̉ furtuꝫ ⁊ dic vt. jͣ. de fur. l. qui iumēta. Et nota ꝙ dn̄s tradit ſerſgeſ it. uum in queſtionem qd̓ intellige de domeſtica queſtione d. alex. in ru. que ſit domi. ad ſill̓. l. ſi ꝑcuſſor. que moderatiſſima eē de r. ꝙ eti bet. ſed iudicialis queſtio per torturam non ſfit niſi prece ſi pena s dāt indiciaª de edil. edi. l. quero in fi. jͣ. de ꝓbati. l. cuꝫ pro ꝙ fur citur pͥ batio. ⁊. jͣ. de queſtio. l. maritus. ⁊ iſta pōt eſſe ſo. v̓iſſima elictu. ſi indicia multum vrgeāt citra mortem tn̄ ⁊ maxime vbi ēt ꝑ eū nec per ſnīam imponeret̉ pena mortis. Sed an furtum c. ij. de b eſt crimen publicuꝫ vbi pena mortis ingerit̉ᵇ. Azo dicit fi. ⁊ ī. l. e ex dli ꝙ non ergo lꝫ aliꝗs ſit publicus ⁊ famoſus fur tamē nō pōt accuſare ꝗlibet de populo. facit qd̓ not. defur. l. fi. ⁊ t. jͣ. de popu. ac. in rubrica. ad penam ergo ſanguinis regu lariter nemo accuſat niſi pͥncipal̓r offenſus. ſed ad penā pecuniariam fiſco applicadam quilibet accuſare pōt de iur. om. iu. l. ſiꝗs id qd̓. C. de litig. l. fi. Sed tu dic ꝙ aut delictum purgat̉ aliquo ciuili remedio tūc ꝗlibet de populo agit. vt. sͣ. de ꝓcur. l. in ppl̓aribus. ⁊. l. mutꝰ.§. in po pula. ⁊. l. non eo.§. qui ita. ⁊ noīe ppl̓i etiam nobilis includitur. vt īſti. de iure na.§. plebs. aut criminali iudicio tūc aut delictum eſt cōmiſſum ꝯtra certam ꝑſonam. aut ꝯtra incertā. ſi cōtra certā. aut publicam ſicut eſt magr̄atus vel ep̄s ⁊ tūc eſt publicuꝫ crimen ſiue cōtra ꝑſonam ſiue ꝯtra iuriſditionem delinquat̉. C. de eꝑis ⁊ cle. l. ſiqs in hoc genus de iur. om. iud. l. ſi id qd̓ ꝗs.§. ſi familia. aut pͥuatam ⁊ tūc non eſt publicum crimen nec publica accu ſatio niſi in caſibus exp̄ſſis in iure. l. iij. in fi. de preuarica. Si aūt cōmittit̉ ꝯtra incertam ꝑſonam vel cōtra nullam ꝑſonam vt ire ve nocte vel portare bladum ꝯtra formaꝫ ſtatuti ⁊ ſil̓ia tūc ꝗlibet pōt accuſare. qꝛ hic res publica ⁊ iuriſditio offendit̉ ⁊ non ꝯcernit certā ꝑſonam. ⁊ ideo cuiuſllibet intereſſe videt̉ de his qui deie. vel ef. l. ſi v̓o.§. hec actio. sͣ. de iureiur. l. euꝫ qui.§. in ppl̓aribus. C. de he reti. l. manicheos cuꝫ ſil̓ibus. ⁊ ex his apparet ꝙ non eſt vera diſtinctio ex genere pene. qꝛ idem in pena pecunia ria ⁊ corꝑali cum criminaliter agit̉ lꝫ glo. aliter dicat in rubrica de popular. acti. ⁊ Dy. in. l. fi. de priua. deli. Sed ego credo glo. illius. l. finaliter eē veriorem. ⁊ hoc tenēt Oldra. ⁊ Ray. Ex lec. ant. ¶ Qui vtit̉ re ſibi data ob cauſam aliterqͣꝫ debeat etiam poſt interitum tenet̉ cōditione ob cauſam. ſed dn̄io non trāſlato tenet̉ ad exhibendum ⁊ furti. h. d. ¶ No. ꝙ iſta lex loꝗtur in primo ⁊ tertio rn̄ſo tranſlato dn̄io vbi habet locum conditio ob cauſam. qꝛ cauſa non ſecuta non reſtituit̉ vt debet reſtitui ⁊ ceſſat actio ad ex hibēdum ⁊ furti. ſed in ſecūdo ⁊ quarto rn̄ſo loquitur in dn̄io non trāſlato vbi pōt agi ad exhibēduꝫ ⁊ furti. ſup ple ⁊ etiam ꝯditione ob cauſam qͥ degenerat ꝯtra furē. ¶ Iteꝫ no. hic ꝙ fines ꝯtractus ſunt diligēter obſeruādi. vnde. l. diligēter. jͣ. mādati habet locum non ſolum in mādato ſed etiaꝫ in quolibet cōtractu vt hic. ¶ Tertio no. hic quare hic non fuit modus ſeruatus.ſ. vel qꝛ inno cēs erat. vel qꝛ iudexincōpetens ⁊ ſic not. paria eē quē eē innocentem ⁊ iudicem eſſe incōpetentem ⁊ vtrunqꝫ eſt par delictum. vt. l. lege.§. fi. jͣ. ad. l. iul̓. peculatꝰ. ¶ Quar to no. de iſta ꝯiūctione que cadit ſuꝑ ſeruo ꝙ poſſit torqueri a priuato ſed non cadit ſuꝑ hoīe libero. vt no. jͣ. de fur. interduꝫ.§. qui furem. ¶ Quinto not. ꝙ etiā qui nil lucrat̉ fingit̉ lucrari cōplendo volūtatem ſuaꝫ. ⁊ facit fur tum ac ſi lucraret̉ qd̓ eſt no. ⁊ allegat̉ iſta glo. per Ia. de are. in. l. i. C de fur. ¶ Itē no. ſimile pactu pacto de quo hic dicitur. jͣ. de verbo. ob. l. qui rome.§. augerius. Iſte cōtractus do pecuniam vt des EAl. ſtichū eſt ꝯͣctus innoīatus ⁊ iō hēlocum conditio ob cauſam ſi ſtichus moritur anteqͣꝫ dederis. vel ſi non dediſti ſed tradidiſti alienum. vel ſi dedi ſti ſed non vis de euictione cauere. h. d. Primo querit de ſpecie ꝯͣctus an ſit noīatus vel innoīatus. ⁊ ſoluit ꝙ eſt ꝯͣctus innoīatus do vt des. ⁊ hoc ꝓbat. qꝛ ſi eēt ꝯͣctus noīatus ꝑiculum interitus ꝑtineret ad emptoreꝫ. ſed nūc pertinet ad debitorem. qꝛ tenetur ad pecuniam reſtitue dam cōditione ob cauſam. ⁊ ſic in ꝯͣctibus innoīatis interitus ſpeciei non liberat debitorem a ꝯditione ob cau ſam. ſed in ꝯͣctibus noīatis in ꝗbus non hēt locum cōdi tio ob cauſam interitu ſpeciei liberat̉ debitor. Scd̓o pro bat. qꝛ ſi eēt ꝯͣctus noīatus emptionis ſufficeret traditio ſpeciei vt qͣꝫdiu non euincit̉ non agat̉. Sed hic non ſum cit. qꝛ ſorma pacti erat de dādo. ⁊ forma ꝯͣctꝰ naſcit̉ ſpes ⁊ effectus ꝯͣctus. nam forma ꝯͣctus ſemꝑ eſt pōderada. Tertio ꝓbat qꝛ ſi eſſet ꝯͣctus noīatus ⁊ deficeret cautio non ꝓpterea ageret̉ ad reſoluēdum ꝯͣctum. ſed hoc calū pōt agi per ꝯditionem ob cauſam. qꝛ non dicit̉ plene im

De conditione cā non ſecuta. plere qui non vult caue̓ ita legit glo. vel dic ꝙ ponit vnū dictum ⁊ vnam tacitam rōnem quam ꝓbat eē veram tri bus exēplis. dictum eſt ꝙ eſt ꝯͣctus innoīatꝰ/ ratio eſt. qꝛ hēt locum ꝯditio ob cauſam. ⁊ hoc apparet in tribꝰ caſi. bus. Primo qn̄ nō interuenit aliqua traditio ſed mors. Scd̓o qn̄ interuenit nuda traditio. Tertio quādo tradi tio ſed nō p̄ſtat̉ cautio. vel dic ꝙ ponit vnū dictuꝫ ⁊ tres illationes ſeu tres effectus. ⁊ in ideꝫ recidit. ¶ No. ꝙ ni ſi hō cognoſcat ſpēm ꝯͣctus non pōt intelligere naͣm eiꝰ nec qual̓r differat ab alio. ¶ No. ꝙ lꝫ interueniat p̄ciuꝫ ⁊ res non tn̄ eſt emptio. ſed datio ſpeciei ſit formaliter in obl̓one. ¶ No. in ꝯͣctibus innoīatis hēre locuꝫ cōditio nem ob cauſam. ſecus in ꝯͣctibus noīatis. ¶ No. ꝙ inte ritus ſpeciei non liberat debitorem. ¶ No. ꝙ ꝯͣctꝰ noīa ti deſiderāt dn̄ij trāſlationem. ¶ No. in ꝯͣctibꝰ innoīatis eē cauēdum de euictione. ¶ Op. ⁊ videt̉ ꝙ vbi pecunia dat̉ pro re ſit ꝯͣctus emptionis ⁊ vēditionis. qꝛ eſt p̄ciuꝫ ⁊ res. jͣ. de ꝯͣhen. emp. l. i. Sol. hic pecunia dabat̉ ſub forma ſpeciei nō ſub mentione numeri. ⁊ ideo erat hic ꝑmu tatio ẜm Io. ¶ Extra hoc no. ꝙ noīe emptionis nō ꝯti cnet̉ ꝑmutatioᵉ. ⁊ ad hoc allegat̉ hec lex qꝛ ſi in ſtatuto fit mentio emptionis non ꝯtinet̉ ꝑmutatio. ita no. in ſpe. de emp. ⁊ ven.§. nunc dicēdum. v̓. ſed pone ſtatutum. Et ex hoc videt̉ ꝙ ſi teſtator ꝓhibuit filium vēdere ꝙ poſſit ꝑmutare. ad idem facit. C. de p̄dijs. l. fi. li. x. de rebus eorū ſi pupilloꝝ.§. ſi p̄tor. jͣ. de pig. in quorum. C. de fideicom. l. volūtas. In ꝯͣrium facit qꝛ nomen venditionis eſt gn̓ale. jͣ. de ſtatu li. l. ſtatu liberi a ceteris.§. ꝗntus. ⁊. jͣ. quibus modis pig. vel hypo. ſol. l. ſicut.§. vendi. ⁊ no. in. l. ij. C. de vſuca. pro emp. ⁊ sͣ. de trāſa. cum hi.§. pe. ſol. quātum ad v̓ba non ꝯtinet̉ eo noīe p̄mutatio. ſed qͣꝫtum ad mentem aut loꝗmur de ſtatutis penalibus ⁊ odioſis. aut in actu fauorabili. Primo caſu non continet̉. ſcd̓o ſic ar. de lib. ⁊ poſthu. l. cum ꝗdā. non ob. l. nr̄a. qꝛ hic loquit̉ in actu celebrato de quo eſt queſtio in quem ꝯͣctum cadat. Sed queſtio p̄dicta eſt de ꝯͣctu futuro ⁊ de interpretatiōe ver borum circa ꝯͣctum futurum. Nam ſtatutum ſtricte acci pit̉ in teſtamētis large. qꝛ teſtator qui ꝓhibuit venditionem effectum magis qͣꝫ modum ꝯſiderare videt̉. ⁊ ideo eo noīe cōprehēdit̉ oē genus alienationis ſicut in ſil̓i no. Dy. de le. ij. l. ꝯdi.§. inſtituto. Scd̓o modo ſoluit̉ ꝯͣrium ꝙ hic fuit data pecunia ſub numero. ⁊ ſic ſub ſua natura vt no. in. l. ij. in pͥn. sͣ. ſi cer. pe. tn̄ eſt ꝯͣctus innoīatus. quia fuit actum de dāda re qd̓ pactum exorbitat a naͣ vēditio nis ⁊ ideo facit eē ꝯͣctum innoīatū in quo cadit pactum ẜm formaꝫ pacti ẜm Azo. ¶ Ex hoc no. ꝙ noīe vēditio nis non cōtinet̉ ꝯͣctus innoīatus. Sed ꝗd ſi oīa iſta v̓ba ſimul cumulant̉ do vēdo ⁊ trado. Rn̄deo vēditio eſt vt jͣ. de vſur̄. l. ſi ſtipulatꝰ. Sed ꝗd ſi do tibi. x. vt des. x. corbes frumēti an erit venditio. dico ꝙ ſic. qꝛ iſtud pactum non eſt ꝯtra naturaꝫ emptiōis gn̄is. qꝛ ex natura emptio nis gn̓is dare eſt in obl̓one etiam ſi non dicat̉ vt not. jͣ. de le. i. l. ſi domus.§. de euictione. non ob. l. nr̄a qꝛ loꝗtur in ſpecie. ⁊ facit. jͣ. de ꝯͣhen. emp. ſi ita diſtrahat̉. Sed quid ſi do tibi. x. vt des mihi equum tuū. an eſt emptio. videt̉ ꝙ ſic. qꝛ ſi tu es dn̄s ergo teneris dare. jͣ. de ꝯͣhē. empt. l. clauibꝰ. dic ꝯtra. qꝛ cum es dn̄s datio eſt in executione obli gationis non in obligatione. vn̄ in emptione non pōt em̄ ptor cōcludere ad dādum. ſecus in ꝯtractu innominato. ¶ Opp. cōtra v̓. ⁊ ideo de. l. naturalis.§. ſi dedi. jͣ. de pre ſcrip. v̓. vbi etiaꝫ in ꝯtractu innoīato interitus liberat debitorem. So. ibi erat aliter diſtracturus. qꝛ habebat rem venalem hic nō. sͣ. eo. ſi pecuniam.§. fi. C. de rerum ꝑmu. l. i. vel liberat ab actione preſcriptis v̓bis non a ꝯditione ob cauſam. ⁊ ibi no. ¶ Oppo. ꝯtra v̓. finge de. l. ſi ita di ſtrahat̉. Sol. hic in cōtractu innoīato. ſecus in contractu emptionis. in ſtipulatione v̓o in dubio dari eſt in obliga tione vt. d. l. ſi ita. in remiſſione v̓o non oportet rē dari vt .C. de trāſa. ſi pro fundo. ⁊. l. ſiue apud no. ¶ Oppo. cō tra ver. rurſus. ꝙ non debeat datum repeti. ſed peti ipſa cautio. jͣ. de ꝯtrahēda emptio. l. pacta conuenta. Sol. ibi in ꝯtractu noīato hic in ꝯtractu innoīato ⁊ adde qd̓ no. de here. ven. l. ij. ¶ Oppo. ⁊ videt̉ ꝙ cōditio ob cauſaꝫ habeat locū etiam in ꝯͣctibus noīatis qd̓ ſic ꝓbo. donatio eſt ꝯtractus noīatus qꝛ ꝯſenſu perficit̉. vt. l. ſi ꝗs argē tum. ſed in donatione habet locum ꝯditio ob cauſam. C. eo. l. ij. ⁊. jͣ. de dona. cauſa mortis. l. ſenatus.§. i. Sol. olim erat ꝓmpta reſpōſio. qꝛ donatio erat olim ꝯtractus inno minatus hodie v̓o eſt noīatus tn̄ ſpeciale eſt in donatione vt habeat locum ꝯditio ob cauſam ita dicit glo. Sed cum olim in donatione reꝗreret̉ ſtipulatio niſi inciꝑet a traditione ergo olim erat ꝯtractus noīatus loquēdo de donatiōe efficaci. vt. jͣ. de dona. cauſa mortis. l. inter mortis. Si aūt incipiebat a traditione non debet dici contractus aliquo modo cum nulla oriat̉ obligatio. jͣ. de dona. l. ariſto. iſtud non eſt verum immo dicit̉ cōtractus. vt. C. qd̓ me. cauſa. l. cum do. titulū enim habet poſſeſſor. Sed certe verum eſt ꝙ donatio hodie ꝑficitur ꝯſenſu nō ſicut ꝯͣctus noīati in ꝗbus ex conſenſu orit̉ ciuilis ⁊ naturalis obligatio. ſed in donatione ex ꝯſenſu non orit̉ ciuilis ob ligatio. ſed dat̉ a lege. Et ideo ꝓprie etiam hodie donatio non eſt ꝯͣctus noīatus. ⁊ adde qd̓ no. jͣ. de act. ⁊ ob. l. naturales. ⁊ qd̓ no. jͣ. de le. ij. cum pr̄.§. meuio. ⁊ dic clariꝰ aliquādo donatio incipit a traditiōe. ⁊ tūc habet locum cōditio ob cauſam. qꝛ tradēs non eſt obligatus. jͣ. de dona. l. ariſto. interdum incipit a ſtipulatione ⁊ tunc videt̉ ſecus qꝛ ſtipulatio eſt contractus noīatus. ⁊ ideo debet agere ad modum implendum non ad repetenduꝫ. tu dic ſpeciale in donatione. C. de dona. que ſub modo. l. quotiens. aliqn̄ incipit a nudo pacto ⁊ tūc habet locū ꝯditio ob cauſam non ex penitentia ſed ex defectu modi vel cau ſe. ⁊ adde qd̓ no. jͣ. de ꝯͣhen. emp. l. pacta ꝯuēta in magna glo. jͣ. de ac. ⁊ ob. l. i. in fi. magne glo. jͣ. de dona. l. i in magna glo. ¶ Querit̉ quare. l. iſta cōcernat de ſpecie ꝯͣctꝰ. So. vt ſuꝑius dixi. ¶ Querit̉ vbi hēt locū ꝯditio ob cau ſam. dic vt in gl. ¶ Ultimo diſtingue interduꝫ celebrat̉ ꝯtractus noīatus tm̄. interdum innoīatus tm̄. interdum vterqꝫ ſimul. in prima ſpecie non habet locum conditio ob cām de reſcin. ven. l. ea lege. in ſcd̓a habet locū vt hic cum ſil̓ibus. In tertia ſpecie aut ꝯͣctus innoīatus dedit cauſam noīato ⁊ habet locum cōditio ob cauſam non tn̄ ex penitentia ſed ex defectu cauſe finalis. C. de pact. inter emp. ⁊ ven. l. cum te. aut ecōtra tunc dic aut ꝯͣctus noīatus informat̉ a pacto ⁊ non habet locum ꝯditio ob cauſam. jͣ. de ꝯͣhen. emp. fundi partem. Aut non informat̉ ⁊ tūc habet locum ꝯditio ob cauſam. l. quotiens ẜm Bar. qui dicit ꝙ donatio eſt ꝯͣctus noīatus olim ⁊ hodie. naꝫ ſi eſſet innoīatꝰ haberet locum penitentia ẜm eū ergo in donatione cauſa mortis vbi habet locum penitentia debemus dicere ꝙ ſit contractus innominatus. ſed donatio inter viuos erit contractus nominatus. tu dic vtrūqꝫ innominatum vt dixi. ⁊ tamen non habet locum peniten tia in donatione inter viuos. quia eſt contratus irreuocabilis ⁊ eſt ſpeciale in ea. ¶ Et no. ꝙ quedam ficta poſſunt repeti vel extimari in quibus habet locum conditio ob cauſam ſicut indebiti. jͣ. tit. ij. ſi non ſortem.§. libertus. ⁊.l. qd̓ indebitum. ⁊ arg. jͣ. de ver. ob. l. ſtipulationes non diuidunt̉.§. celſus. ¶ Extra quero ponamus do tibi. x. vt des ea ſeio non das an agam conditione ob cauſam ⁊ videtur ꝙ non qꝛ ex adiectione iſtius modi non reſultat contractus innominatus. quia pactum quod alteri datur non valet nec proprie dicitur pactum id quod nō valet de iure vt no. in. l. i. sͣ. de pact. ſed dic contra ſiue mea interſit dari illi vt. sͣ. eo. l. ſi heres. ſiue non. nam modus implendus eſt. ⁊ ſi nō impletur cōdicitur vt dicta. l. quo tiens. ⁊ ſi tu dicis non valet pactuꝫ fateor quo ad hoc vt ille cui debet modus impleri agat niſi in donatione. ſed valet quo ad conditionem ob cauſam. qꝛ ſi non ſeruatur modus deficit cauſa finalis vt colligitur in dicta. l. quo tiens. nec eſt differentia quātum ad paciſcendū alteri in c ¶ Permutatio. Uid̓ ab batem. in. c. i. de his que fiunt a prela. ⁊ eundeꝫ ī. l. ſciē dum.§. empto rē de edi. edi.

a ¶ Tenebat̉ ſoci. in ꝯſi. cij. Add̓ do. bar. incipiē. in pn̄ti circa fi. v. col. i f i. ꝑte vbi pōit ⁊ ꝙ turpia face re dr̄ faciēdo id qd̓ nō lꝫ. ⁊ ob turpeꝫ cāꝫ dr̄ qn̄ ꝗs acci pit ad id faciē duꝫ qd̓ facere 3 gratꝭ tenebat̉ b ¶ Cāꝫ add̓ Fely. ī. c. cū ve nerabilis. ī. v. col. d̓ excep. ⁊ Pari. d̓ pu. ir tract. ſindica. in verſi. an ſi. c ¶ Mer̄trir Et nūꝗd illud qd̓ accipit dari poſſit in ele moſynā. vide archi. lxxxvi. di. ꝗ venatori bꝰ. ⁊.i. q. i. nō ē vbi ꝙ tale lucrū nō p̄t dari in oblationibꝰ ſꝫ in alijs pijs cāis ſic. d ¶ PeterUide Bart. in l. affectiōis. de dona. e ¶ Domnnꝰ Al̓s ſi ip̄a ac cepiſſꝫ ab his ꝗ alienare nō pn̄t tūc non ⁊ ideꝫ dic ſi per fraudem acce piſſet. qꝛ tūc n̄ ſolū nō tranſit dn̄iuꝫ ſꝫ tenet̉ re ſtituere qd̓ acꝗrit ex tali q̄ſtū. vt ꝑ In no. in. c. qꝛ ple riqꝫ. alleg. hic bal. Et add̓ ꝙ de bono ꝯſilio oīno reſtituer̄ dꝫ qd̓ accipit ex tali q̄ſtu. vt ꝑ Inno. ⁊ doc. loco ſupra allegato. f ¶ Cōcubui ſe. Adde gl. in c. vidua. xxxliij. di. ꝙ vt mu lier dicat̉ meretrix requirit̉ ꝙ decē hoīes admiſerit. alle De conditione ob turpem cauſam. Deter contractum nominatum ⁊ innoīatum quo ad robur pacti. Sed quo ad conditionem ob cauſam ſic qd̓ no. Ex lec. ant. ¶ Ponit dictū ex quo infert tres ꝯcluſio i nes. ij. ibi ⁊ ideo. glo. dicit ꝙ ſunt tres rōnes ſed pͥus eſt tª dicere ꝙ ſint illationes ſiue conſequentie. ⁊. h. d. Cōtra ectus do pecuniam vt des rem eſt ꝯͣctus innoīatꝰ non optio ⁊ vēditio cum habeat locum cōditio ob cauſaꝫ ⁊ nō 3ª dicit̉ ꝯͣctus impleri niſi tranſferat̉ dn̄ium ⁊ preſtet̉ cautio euictionis ⁊ eſt. l. no. in text. in quo hic rn̄det ibi ꝓcliuiē orſum.i. inclinor tanqͣꝫ in partē veriorē. ¶ No. tripliceꝫ differētiam inter cōtractum emptionis ⁊ vēditionis ⁊ in ter ꝯtractum innoīatum do vt des. pͥma qꝛ in iſto contra ctu innoīato habet locum cōditio ob cauſam que nec ha e bet locum in ꝯͣctu noīato. Secūdo qꝛ ex ꝯtractu innoīato nō dicit̉ implere qui non trāſfert dn̄ium. ſed in emptio ⁊ ne ⁊ venditione ſufficit traditio rei. Tertio qꝛ in contraa ctu innominato non dicitur implere etiam qui dat niſi ca i. ueat de euictione. ſed in contractu emptionis ⁊ vēditionis non deſideratur iſta impletio. ⁊ facit. jͣ. de rerum permu. l. i. in fi. ¶ In glo. vt ſi dovt des. ibi ẜm Io. hec eſt d diuinatio ⁊ ꝯtra. l. sͣ. de vſufru. l. adhuc.§. ſi v̓o. ibi contra ſe naturam vt veniat hic per formam conuentionis. vt. jͣ. de de cōtrahen. emp. ſi ita diſtrahatur.§. i. ergo diuerſitas fori. me inducit diuerſitatem ſpeciei vt hic ⁊. jͣ. de donati. cau. N2 mor. vbi ita. Sed ꝗd ſi omnia iſta verba ꝯnumerant̉ deεdit vendidit ⁊ tradidit. Reſpōdeo ꝙ verbum vendidit a eſt verbum principale alia ſunt acceſſoria que ſignificant o ẜm naturam verbi principalis. vt. jͣ. de vſuris ſi ſtipulatꝰ. is.§. verū ẜm Bar. facit quod no. Iac. de are. in. l. dāni. de . dam. infec. ⁊ adde per hanc. l. ⁊ per hāc glo. determinat Speculator ꝙ vbi ſtatutum facit mētionem de vēditione non continetur datio inſolutum in Specu. de emptio. de ⁊ vendi.§. nunc dicendum. v̓. ſed pone ſtatutum. ar. contra quod no. C. de ſen. libera ꝗdem theodora. ¶ In gl. ſecus in venditione. ibi que ſub modo. l. i. hic vide quod no. in. l. ij. C. de condi. ob cauſam. ⁊ ibi vide per Cy. ibi ſi a quis argētum. etiam donatio cauſa mortis fiet hodie nu is nō do pacto. vt no. in. l. cum pater.§. meuio. de leg. ij. tamen ⁊ habet locum conditio ob cauſam ⁊ reſultat cōtractus in er nominatus. vt. sͣ. e. cum quis. ⁊. jͣ de donat. cau. mor. l. ſec natus.§. nec dubitauerūt caſſiani. vnde non videtur verū n̄ nit ꝙ ſit ꝯtractus nominatus quādo interuenit nudum paiet̉ ctum. preterea tunc ageretur actione ex eo ꝯtractu. vt. sͣ. qd̓ de pactis iuriſgen. in prin. qd̓ eſt falſum cum agatur conali di. ex. l. vt. l. ſi quis argentum. adde aliam differentiam ipiā ter contractum nominatum ⁊ innominatum. vt. C. de rehic rum ꝑmū. ex placito. ⁊ sͣ. de pac. iuriſgen.§. ⁊ ideo puto. ꝙ llio ¶ De conditione ob turpem cauſam. Rubrica. uep̄ pit Ponit diuiſionem exempla vt Hne. ⁊negulas. h. d. 10c. alEx lec. anti. ¶ No. ꝙ in cā de p̄terito nō diſtinguit̉ qualis fuerit cā. ſed in cā de futu ro ſic ⁊ diſtinguitur vtrin honeſta vel turhij l. in pis. qn̄qꝫ tamen ſumitur cōiectura ex p̄terito in futurum .xx. ex turpitudine cauſe. vt. jͣ. de actio ⁊ obli. l. fi.§. fi. ⁊ adde mū quod no. jͣ. de verbo. ob. ſi plagij. Item ex lec. anti. mieNōt. ꝙ turpiter facit ille qui uirit̉ L Puca. facit aliuꝫ redimere. qui vero īes dat non turpiter dat. Adde quod no. sͣ. de infaalle res. mibus quoniam. j. de Si datur iudici vt ſic iuSed ⁊ ſi dedi. dicet vt gratis tenebat mi. ſolus iudex inſpecta veritate turpiter accipit ⁊ tenet̉ con ditione ob turpem cauſam tamen dans perdit prīcipaleꝫ b cauſamᵇ. Item iuris fictione fingitur corrumpere iudicem. ⁊ ideo non condicet. ſed ſi datur ſic vt male iudicet ibi ceſſat conditio. quia eſt communis turpitudo etiam īſpecta veritate. Sed vbi datur pecunia iudici vt iudicet non vt ſic iudicet tenetur iudex conditione ob cauſaꝫ tur peꝫ olim hodie ſecꝰ. ⁊ dans litem perdit. h. d. tex. ⁊ glo. ¶ Queſtio de illo qui promittit iudici conſeruationem indemnitatis an intelligitur eum corrumpere dic ꝙ ille qui facit promiſſiones legales vt de aliquo repreſentando ad petitionem iudicis non intelligitur eum corrumpere. lꝫ iſta cautio pertineat ad iudicis ſecuritatem de in ius voc. l. cum pro quo de fur. ſi quis vx.§. ſi fug. ⁊. C. de magi. conue. l. i. Sed ille qui facit alias promīſſiones inſolitas intelligitur cum iudice turpiter pepegiſſe ⁊ non valet promiſſio ⁊ punitur. ar. de calū. l. ⁊ generaliter.§. i. ¶ Querit glo. an pignus datum turpiter recipiēti poſſit vendicari. videtur ꝙ ſic. quia lꝫ quis poſſideat pignus non tamen videtur ei ſolutum de fideiuſſ. heres.§. retro quoqꝫ. ⁊ ideo non defendit ſe creditor iure poſſeſſoris. quia illud eſt verum quando eſt ſolutum ⁊ tranſlatū dominium. ¶ Querit glo. in ſequenti quid ſi indiuiduum eſt datum ſimul ex cauſa turpi ⁊ honeſta an inſpicitur qd̓ nocet vel qd̓ ꝓdeſt vt dedi tibi decē vt des malā ſnīam ⁊ ne furtum facias. nam prima cauſa eſt vtriqꝫ turpis. ſecū da honeſta danti. dic ꝙ habet locū repetitio ẜꝫ glo quā no. ar. jͣ. de here. inſti. l. ſi nō ex aliena ſcientia in prin. ⁊ jͣ. ad ſill̓. l. ſi quis in graui.§. ſi quis tabulas. Ex lec. anti. ¶ No. ꝙ ille qui vult vincere parſimoniā etiam ſi habet bonam cauſam fingit̉ habere malam cauſam ⁊ debet litem perdere. ſed nunquid ille qui cōſeruat iudicem indēnem dicitur eum corrumpere. Bar. conſuluit ꝙ non per. l. ſi quis vxori.§. ſi fugitiuuꝫ. de fur. ⁊ no. in. l. i. C. de magi. conuen. qd̓ no. Ponit tria alia exēpla Dem IIi. de cōmuni turpitudie. facit. sͣ. ne ꝗs eum qui. l. ij. ⁊. jͣ. de ꝓſonetis. l. ij. Meretrix turpiter facit quia eſt Quoblens. meretrix ſed nō turpiter accini c ex quo eſt meretrixᵉ. ergo turpitudo antecedens non infert turpitudinem cōſequentē. h. d. ¶ Opp. quia mere trici datur cauſa libidinis. ergo turpiter quia cauſa dandi vel faciendi conſtituenda eſt potius qͣꝫ ipſa datio vel factum. jͣ. de fur. l. verum. Solu. ſpeciale eſt in meretrice que legum laqueis non innodatur nec eſt digna ſuppo ni legibus vt. C. de adul. l. que adulterium. ſecus in viro quia omnis homo ſubiacet legibus. ⁊ ideo turpitudo ītelligit̉ hic ex parte maris tm̄. Sed quid ſi ſcholaris pro dmiſit meretrici tunicam. an meretrix poterit eā petereᵍ. ⁊ videt̉ ꝙ ſic. qꝛ iſta. l. interpretatur ꝙ ſit turpitudo ſolius maris tm̄. dic cōtra. qꝛ inſpecta veritate coniuncta eſt turpitudo vtriuſqꝫ. Sed quid ecōtra ſi meretrix dat ma ri dic ꝙ non repetit tn̄ ſi promiſit ⁊ non dedit non poteſt cōueniri. jͣ. de ac. ⁊ ob. l. fi. Sed an preſumit̉ cauſa turpi tudinis. Reſpondeo ex qualitate perſonarum vt ibi ⁊. C. ſi quis impera. male dixerit. l. i. Sed an dominiū tranſit ē in meretricem. dic ꝙ ſic ſi tradēs erat dn̄sᵉ. vt. jͣ. de vſuca. pro emp. l. ſi ꝗs cū ſciret. hoc enim preſupponit tota materia conditionum. ⁊ facit qd̓ no. jͣ. e. l. perpetuo. ⁊ dans meretricibꝰ dicit̉ dilapidare. C. de ſen. paſ. l. fi. Sed an de talibꝰ poſſit fieri elemoſyna. dic vt no. lxxxvi. di. ꝗ venat. per Archi. ⁊.i. q. i. nō eſt. per Inn. de īmu. ec. qꝛ pleriqꝫ. ⁊ de decimis ex tranſmiſſa per Inno. Ex lec. anti. ¶ No. ꝙ tur pitudo in antecedenti nō af guit turpitudinem in ſequēti. nam eſſe meretrice eſt ante cedens ⁊ turpe. ſed recipere mercedem eſt cōſequens ⁊ non turpe quod eſt no. ⁊ eſt ar. ꝙ tale lucruꝫ poſſit licite retineri ⁊ de eo debeatur gabella vel decima. ſed tu dic vi no. Inno. de immū. ec. qꝛ pleriqꝫ. ⁊ Archi. lxxxvi. diſ. qui venatoribus. ⁊.i. q. i. c. non eſt. ¶ No. ꝙ probat̉ ꝙ aliqua ſit meretrix eoipſo ꝙ probat̉ per pecuniam concū fibuiſſeʳ. qꝛ iſta eſt proprietas meretricum. Quod datur pro iudicio non dicit̉ turꝯͣ l TIOe. piter recipi. h. d. ſeruus meus fugit ſed neſciebam vbi latitaret tu premio mihi indicaſti nō dice ris turpiter

De conditione ob turpem cām. ris turpiter accepiſſe. idem̄ ſi accepiſti premium pro īdi cando furem ⁊ facit. C. de fideiuſ. l. ſi barſatorē. ¶ Op. quilibet tenetur dicere veritatem ⁊ non occultare eaꝫ er go ſi aliquid accepit turpiter accepit. qꝛ qui gratis facere tenet̉ ſi accepit premium turpiter facit. sͣ. eo. l. ij. jͣ. eo. l. fi. So. dico ꝙ ille qui ſcit veritatem poteſt tacere eaꝫ nec cogitur ſecreta propalare. dato enim ꝙ nunqͣꝫ ſic licituꝫ mentiri ſilētium. tamen licitum eſt nec turpiter facit qui ſilet. quedaꝫ ergo ſunt que poſſumus tacere. Fallit in te ſte rite producto. C. de epiſcopis ⁊ cle. l. preſbyteri. nam in teſte paria ſunt tacere verum de quo eſt interrogatus ⁊ exprimere falſum vt ibi no. ⁊ hoc verum poſtqͣꝫ teſtis eſt iuratus. ſecus ſi eſt contumax ⁊ non vult iurare. nam pro hoc non punitur vt falſus teſtis. quia delictuꝫ teſtis eſt crimen periurij. ſed iſte non iurauit. Alij dicunt ꝙ ſi hoc facit vt veritas occultetur ꝙ tenetur falſi ex genera li capite legis. l. i.§. i. de fal. qd̓ non credo. qꝛ nō eſſet dif ferentia inter teſtem iuratum ⁊ non iuratuꝫ. ſed bene cre do ꝙ teneat̉ crimine ſtellionatus vel extraordinarie puniatur proprio motu iudicis. facit qd̓ no. Ia. de infa. l. lu tius. ⁊ vide Inno. in. c. i. extra de fal. Item fallit vbicūqꝫ ſuperior mandat. C. de fur. l. ciuile eſt in glo. Item fallit jͣ. de paricidi. l. ſi ſciente. ¶ Secūdo op. ſi licitum eſt tacere ergo qui accepit vt taceat honeſte accepit. ſed hoc eſt falſum. vt. sͣ. eo. in rubrica. Sol. tacere gratis non eſt turpe. ſed precium accipere pro tacenda veritate eſt turpe. ⁊ ideo non eſt licituꝫ ẜm glo. ⁊ ſic no. ꝙ quod ſit gratis honeſte ſit qd̓ ſimoniace turpiter ſit vt. sͣ. eo. l. ij. ad fi. Reuoco in dubium quādo crimen eſt occultum ⁊ aliꝗs nouit malefactorem verum an poſſit iudex eum compel lere ad indicandum ⁊ dicēdum nomen illius malefacto ris. Glo. dicit primo ꝙ non. naꝫ nec iure actionis nec officio iudicis debet cogi. poſtea ſtatī dicit contrarium ꝙ officio iudicis cogit̉ qꝛ pertinet ad iudicem purgare ꝓuinciam malis hominibus vt. l. congruit. Sol. per offici um iudicis reſidēs in parte non cogitur ſed per officiuꝫ iudicis reſidēs ī iudice ſic vt no. Cy. C. de his qui ad ec cleſiam confu. l. ij. vel plenius. aut iudex vult officium interponere ad priuatam vtilitatem. aut ad publicaꝫ vltio nem. primo caſu non poteſt vt no. Inno. de iureiurā. ad noſtram. el. ij. Secundo caſu. aut eſt tale crimen de quo poſſet inquiri tunc poteſt vt in hac glo. aut eſt crimen de quo non poteſt inquiri ⁊ tunc nō poteſt. qꝛ iſta compulſio eſt quedam preambula ⁊ anteiudicialis inquiſitio. ⁊ ſi priucipalis inquiſitio eſt prohibita ergo ⁊ iſta prepara toria. ar. de ſpon. l. oīno. nec ob. iura que dicunt ꝙ iudex ex officio ſuo ꝓducit teſtes in criminali C. de aboli. l. ij. exͣ de coll̓. c. i. vt no. in auc̄. de tabel. in pͥn. qꝛ illud eſt verum incidēter inſtituta iam accuſatione legitima ꝯtra certam ꝑſonam ſed non pͥncipaliter nulla accuſatione inſtituta. ¶ Sed pone quoddam maleficium eſt cōmiſſum de no cte ſindicus qui tenet̉ denūciare non pōt ſcire perſonam delinquētis qꝛ noctis tenebre frequēter hoc oꝑantur vt lateat faciens. vt no. sͣ. qd̓ me. cau. l. ſi cum in exceptione. §. in hac. ſcit tn̄ ꝙ ticius ⁊ ſeiꝰ ſciūt nunꝗd poterit denūciare factum cum illis teſtibus ſine ꝑſona facientis. ⁊ vi detur ꝙ ſic ⁊ iudex debebit cogere teſtes ad ꝓferēdam ꝑſonam. ſufficit enim ſindico ſeu noīato ꝙ faciat quicꝗd pōt de calū. l. annus. Sed an in iſta compulſione debet pars citari. ⁊ videt̉ ꝙ non. qꝛ in iſta inꝗſitione nō reꝗrit̉ ordo iudicioꝝ. vt no. inſti. de publi. iudi. in pͥn. iſta nō eſt bona ratio qꝛ in inꝗſitione debet pars citari de elect. per inꝗſi. de re iudi. paſtoralis in cle. Sed vera ratio eſt quia iſta prima indagatio non habet in ſe formam alicuius ꝓceſſus ideo non reꝗrit̉ citatio vt no. in ſimili de bo. poſ. l. iij.§. pe. ſicut enim iudex inꝗrit de fama vt no. Innocē. de ſpon. cuꝫ in tua. vbi dicit Inno. ꝙ ſine ordine iudiciario pōt quis certiorari de fama. ¶ Sed nunꝗd iſti teſtes re cepti ad ſimplicem informationem curie ꝓbāt poſtea in ꝓceſſu qui ſeꝗtur. dic ꝙ non qꝛ non ſunt recepti lite ꝯte. vel quaſi nec aliquo ordine ſeruato vnde ꝓprie non ſunt teſtes qꝛ non recipiunt̉ ad ꝓbationem ſed ad inſtructionem vt ꝓbat̉ ex ꝯiūctione duarum legū. jͣ. de penis. l. qui vltimo. ⁊. C. de accuſa. l. fi. etiam ſi ſunt recepti ſuꝑ gn̓ali inꝗſitione. qꝛ in ea ſilet iudex habita informatione ⁊ deſcendit ad ſpecialem inꝗſitioneꝫ. vt. l. ꝯgruit. Iteꝫ in iſta preparatoria informatione non ſit publicatio teſtium qꝛ ſit ad inſtructionem non ad ꝓbationem vt dixi. lꝫ etiam ibi eſt facta vera ⁊ ſolēnis publicatio teſtium tamen iudex pōt ꝓducere nouos teſtes qꝛ in iudicio non timetur ſubornari. vt no. Inno. de teſti. cum clamor. nam pro iudice p̄ſumit̉ in re faciēda ⁊ in re facta de peculio eo tꝑe. Item qꝛ etiam ante aꝑturaꝫ iudex nouit teſtificata de teſti. l. iij.§. idem̄ apio. tn̄ ſi poſt aperturaꝫ iudex examinet teſtes ad offenſam reus poterit ꝓducere ad defenſaꝫ. vt ar. de tempo. in inte. reſti. l. petēde. ¶ Querit gl. ſi pͥmium non eſt ſolutum ſed ꝓmiſſum an poſſit peti. dic ꝙ ſic vt. l. ſolēt. jͣ. de p̄ſcrip. v̓. ⁊ adde qd̓ no. Guil. in. l. i. sͣ. de iu ſti. ⁊ iure. ¶ Querit gl. an ex naturali ꝯgruitate quis te neatur indicare furē. dicit glo. ꝙ non niſi lite ordinata ⁊ tūc in forma teſtis vel niſi cogat̉ per officium iudicis nō per ius partis vt dixi. ⁊ vide extra de exce. p̄la. c. dilecti. ⁊.xxij. q. ij. in ipſa in fi. per Archi. ⁊ ꝑ Inno. in. c. i. de teſti. cogen̄. ⁊ extra de ſimo. nemo ꝑ Inno. Sed an iſte poterit amodo teſtificari. videtur ꝙ non qꝛ p̄cium accepit. dico ꝯtra qꝛ nō vt teſtis accepit p̄ciū ſꝫ extraiudiciali iudicio vn̄ nō intelligit̉ corruptus nec ſubornatus. licet er go teſti inſtruere partem vt hic. ecōtra licet parti inſtruere teſtem ⁊ loqui cum eo vt dicat v̓itatē v̓bis aꝑtis ⁊ cō gruis. nec dicit̉ iſta ſubornatio niſi fieret poſt didicita te ſtificata qꝛ tūc preſumitur dolus in aucͣ. de teſti.§. qꝛ v̓o. ⁊ hic no. Goſ. in ti. de ſenatuſcōſul. libon̄. ſupra. Ex lec. ant. ¶ In glo. immo ꝯuētuꝫ ⁊c̄. ibi naꝫ oē ⁊c̄. dic vt. sͣ. de nego. geſt. qui ſine vſuris. ibi ex officio ſuo. lꝫ ergo extra iudiciū nō cōpellat̉ vt in tex. tn̄ in figura iudicij cōpellit̉ etiam ex mero officio ſiue pars ꝓduxerit euꝫ in teſtē ſiue non. qꝛ in criminali iudex pōt inducere teſtes ex officio maxime vbi licet ſibi ꝓcedere per inꝗſitionē. vt no. in aucͣ. de tabellionibus in pͥn. ꝓbat̉. jͣ. de penis ſi non defendant̉. C. de aboli. l. ij. de adul. cōſtāte. de queſt. l. i.§. ſi ꝗs vltro. ⁊ extra de colluſio. c. i. ẜꝫ Bar. qui diſputauit facit qd̓ no. Cy. C. de accuſa. ea ꝗdem. ⁊. C. de fur. ciuile. de exceſ. p̄la. dilectus. ⁊ qd̓ no. Inno. in. c. i. de teſti. cogē dis. ⁊ qd̓ no. Archi. xxij. q. ij. in ipſa. ⁊ iſte paſſus eſt nota bilis. ⁊ adde quod per hanc glo. no. Cy C. de his qui ad ec cle. confu. ſi ſeruus. Quero cum dat̉ vtruꝫ ac Erpetuo. apiēti ex turpi cauſa trāſ ferat̉ dn̄ium. ⁊ dic aūt dn̄s rei tradidit ⁊ tranſfert̉ dn̄ium. aut non tradidit dn̄s ſed non dn̄s. ⁊ tunc nō trāſfert̉ dn̄ium. ꝓbo ꝙ quādo dn̄s tradidit trāſit dn̄ium qꝛ dn̄io non trāſlato ſemꝑ eſt potior ꝯditio recipiētis. vt no. sͣ. l. vtputa. ſed an non dn̄s trāſfert vſucapiēdi ꝯditio nem. videt̉ ꝙ ſic. vt. jͣ. de ꝯͣhē. emp. l. clauibus. ¶ In ꝯͣrium qꝛ qui turpiter accipit mala fide ⁊ mala mēte acciꝑe videt̉. ergo nō p̄ſcribit. pͥma verior. qꝛ mala fide in p̄ſcriptione accipit̉ ſolum reſpectu ſciētie rei aliene non reſpe ctu turpis cauſe. Sed an anteqͣꝫ p̄ſcribat̉ dn̄s pōt vendicare. dic ꝙ ſic ſi extat vel dolo ꝯſumpta eſt. Si auteꝫ ſine dolo in ſuam vtilitatem ꝯuertit. aut erat turpis cauſa lucratiua ⁊ dn̄s ꝯdicit p̄cium. aut oneroſa tūc non cōdicit qꝛ ꝯſumēs non videt̉ factus ditior. l. ſi cum ſeruuꝫ ſi cer. pe. ẜm glo. ¶ Sed quare ſine cauſa non tranſit dn̄iuꝫ ⁊ ex iniuſta trāſit qd̓ enim fomētuꝫ dare pōt turpis cauſa. Rn̄de ꝙ lꝫ ſit turpis cauſa tn̄ formiter dat̉. ſi nulla tunc informiter. vt. jͣ. de v̓b. ob. l. triticū. Itē qꝛ pactum non ē turpe ſed cauſa pacti eſt turpis. jͣ. l. ꝓxi. Et ꝙ dn̄ium trāſ ferat̉ ex turpi titulo appet in vſuris ſolutis. al̓s non liberaret̉ ſoluēs. facit de iniur. debitores. Sed cuꝫ in vſuris verſet̉ turpitudo ſoliꝰ recipientis quomodo pōt agere

De conditione indebiti. a ¶ Rebetat. vide. d. Alex. in ꝯſi. lxxx. in iij. ꝑte. ⁊ Car. in conſil. cxx. b ¶ Al̓s. diveꝝ niſi ſubſit alia cā qͣꝫ approbatio. prie pͥme promiſſiōis vt qꝛ ſubeſt metus ꝑiurij cū in ꝓ miſſione fcāmētū iurauit qꝛ ſoluens po ſte a ſpōte videt̉ ſoluere ne ſit ꝑiurus. iō repetit vt per bart. in. l. ij. in ij. col. C. quod me. cā in v̓. qͥrit gl. ꝗd ſi iu faui. d̓ quoēt p eundē bal. ibi in vlti. col. v̓. vlteriꝰ q̄ro. ex iuramēto p̄ſtādarum vſurarum. Rn̄deo non hꝫ actionem. ſed iudex eccleſiaſticus ex officio facit obſeruari. iu ramentum tanqͣꝫ deo non tanqͣꝫ homini p̄ſtituꝫ. mortuo tn̄ iurāte extinctum eſt iuramētum ⁊ cēſura nō tranſit in heredeꝫ. vt no. Inno. de iureiu. c. v̓itatis. ¶ Sed cui debēt reddi male ablata. Rn̄deo ſi ſunt mala extorta a cete ris ꝑſonis nō participātibꝰ facinus turpitudinis eis debent reſtitui vt hic. ſi aūt a certis participātibus turpitudinem non debēt reddi eis. ſed fiſcus aufert de iure fiſci. l. lucius. Si aūt ab incertis iure fori non tenet̉ accipiens ſed iure poli tenet̉ nec a peccato liberat̉ niſi pauꝑibꝰ eroget vel in alios pios vſus in quo reꝗrit̉ auctoritas dioce ſani. nam non eſt alius modus ſaluationis. nec enim pōt ſe ſua auctoritate ſaluum facere cuꝫ reddat alij pro alio. ⁊ in hoc decretalis vtit̉ ſecum miſeratione vt habita auctoritate ſeu licentia ſuꝑioris liberet̉ ſoluendo cui nō tenet̉. ⁊ no. extra de iudi. cū ſit. ⁊ ſicut ipſe vnicus nō hꝫ au ctoritateꝫ per ſe. ita nec moriēs pōt alteri cōmittere. vn̄ executor incertoꝝ nō pōt diſtribuere ſine auctoritate ep̄i ẜm Hoſt. ⁊ vide qd̓ no. in. c. i. de pͥuile. in cle. ¶ Sed ꝗd de eo qd̓ dat pater filio ſpurio an repetit. ⁊ videt̉ ꝙ non qꝛ eſt turpitudo ſolius dātis. patris enim vitium eſt non filij. C. de naͣli. li. l. fi. quid enim peccauit anteqͣꝫ naſceret̉ 2. C. de inoffi. teſt. l. ſi ꝗs in ſuo.§. fi. In ꝯͣrium videtur qꝛ dn̄ium nō ē tranſlatum. C. de naͣli. li. l. i. nec vſucapiendi conditio. ſi pater non erat dn̄s qꝛ inter ꝓhibitos titulus non aufert vſucapionem nec vſucapiēdi conditionem. vt no. jͣ. pro legato. l. nemo. ſo. aut erat natus ex dānato cōītu ⁊ tunc non eſt capax. nec ex ꝯtractu nec ex vltima volūtate. ⁊ ideo ꝯuenit̉ non rōne turpitudinis ſed incapacitatis. morboſus enim eſt lꝫ non ſuo vitio. C. de naͣli. li. l. legem anaſtaſij. aut non erat natus ex dānato coitu ſed vulgo ꝯceptus. tūc pater pōt ſibi donare inter viuos nō in vltima volūtate. vt no. de ꝓba. qui teſtamentum. iſtud non placet. ar. de le. i. l. ſeruuꝫ filij.§. cum lege ſuffia. inſti. de ca. tol. ⁊ ideo dico aut pater ꝯfert in eum titulo lucratiuo ⁊ non valet. aut titulo oneroſo ⁊ tunc ſimulate non valet ſed ex vera cauſa valet. Sed an ex cōfeſſione precij preſumit̉ ſimulatio. glo. dicit ꝙ nō in ꝯtractibus in. l. eū qui teſtamētum. Sed illa. l. facit in ꝯͣrium. qꝛ inter ꝓhibi tos cōfeſſio eſt ꝓhibita niſi adijciat̉ iuramētum. qꝛ tūc pͥ ſumitur cōfeſſio vera de le. iij. l. cum quis.§. nuptam. Si pater ab alio recipit certa pro talibꝰ filijs dic vt not. Cy. .C. famil. her. l. filie cuius. Promittens ex Iob turpem. iuurpi cauſa poſiea liberaliter ſoluens non repetit. quia cauſa que inerat ꝓmiſſioni nō infuit ſolutioni. qꝛ ſciēs ſe nō de bere ſoluit ⁊ hoc non excludit repetitioneꝫ qn̄ fuit turpi tudo ſolius recipiētis. ſi aūt fuit vtriuſqꝫ turpitudo alia rōne nō repetit.ſ. qꝛ in pari cauſa turpitudinis melior eſt cauſa ꝯuēti. h. d. Exēplum ꝓmiſi tibi. x. vt mihi depoſitū redderes reddidiſti poſtea do tibi illa. x. nō repeto qꝛ indebitū ſciēter ſolui ſublata iam cauſa turpitudinis. ſi āt ſolui tibi eadem cauſa inſtāti. puta ꝓmiſi vt redderes de poſitū ⁊ anteqͣꝫ redderes ſolui lꝫ ex interuallo ſoluerim ⁊ non fuit ꝯiuncta ſolutio ꝓmiſſioni. tn̄ repeto qꝛ ex turpi cauſa ꝑmanēte ſolui. Secus ſi turpis cauſa non erat ꝑ manēs ſed retro trāſiēs qꝛ cauſa illa purgatur. Et cōclude aut eſt turpitudo cōis ⁊ ceſſat repetitio de calū. in he redem.§. i. aut ſolius recipiētis. ⁊ tūc aut incipit a traditione ⁊ ꝯdicit̉ sͣ. e. l. ꝑpetuo. Aut a ꝓmiſſione ⁊ tunc aut traditio fuit ꝯiuncta ꝓmiſſioni ⁊ ꝯdicit̉. qꝛ ex vna cauſa vtrūqꝫ vitium naſcit̉.ſ. vitium ꝓmiſſionis ⁊ vitiū ſolutio nis. ar. de noua. l. doli mali. C. ad velle. l. ſi mulier. aut pri mo p̄ceſſit ꝓmiſſio ⁊ poſtea ſeorſuꝫ ex interuallo eſt ſecuta traditio. ⁊ tūc aut ſpe turpis cauſe ⁊ cōdicit̉. aut non eadem ſpe. qꝛ medio tꝑe poſt ꝯͣctum ⁊ ante traditioneꝫ fuit impleta cā. ⁊ tunc non ꝯdicit̉ vt hic. ſic eſt in metu qꝛ metus purgat̉ per factum ſpōtaneuꝫ ſoluētis ſine metu. .C. qd̓ me. cauſa. l. ij. ¶ Et ex p̄dictis videt̉ ꝙ ſi ꝗs ꝓmi a ſit mihi vſuras ⁊ poſtea liberaliter ſoluat ꝙ nō repetat qꝛ ſpōtanea ſolutio purgat vitiū vt hic.ſ. quādo ſoluere ⁊ nō ſoluere erat inſua libera ptāte eius qui ſoluit. ſecus ſi ſoluit metu maioris mali. ar. quaruꝫ rerum ac. non da. l. i.§. hon̄. nec dicor alienum vſurpaſſe ⁊ ſic non dimittat̉ peccatum niſi reſtituat̉ ablatum. qꝛ dico ꝙ iſtud non eſt ablatum ſed donatum. ſecus ſi iſtud donum eēt ꝯiūctuꝫ ipſi ꝯͣctui mutui. vt. sͣ. ſi cer. pe. l. rogati.§. ſi tibi. qꝛ ex cō iūctione actum p̄ſumit̉ illicitum eſſe. ar. de pͥuile. cre. l. ſi vētri.§. fi. ¶ Quero ꝗd vult dicere littera ꝙ ſublata eſt proxima cauſa. Rn̄deo ſolutio fit ex cauſa ſtipulationis ſtipulatio ſit ex cauſa puta reſtitutionis depoſiti. modo ſpōtanea ſolutio nō tollit ſtipulationeꝫ immo exequitur eam ſed tollit cauſam proximam ſtipulationis.i. turpitudinis reſpectum. facit de excep. doli. l. ij.§. certa. ⁊ ſic no. ꝙ ceſſante cauſa repetitiōis ceſſat repetitio. ¶ Itē no. ꝙ ſi vitium non eſſet purgatum cōditio ob turpem cauſam non habet locum in ꝯͣctibus noīatis vt in ꝯͣctu ſtipu lationis vt hic ⁊. jͣ. l. proxi. ⁊ ibi no. Ex lec. anti. ¶ No. ꝙ ſolutio ſpontanea purgat turpi tudinē metꝰ adhibiti in ꝓmiſſione. ⁊ ſic no. ꝙ ſpontanea bſolutio facit valere ꝯͣctuꝫ qui nō valeret al̓sᵇ. ⁊ adde qd̓ no. Inno. de elec. qꝛ ꝓpter. in glo. ſuꝑ hoc. ⁊ Archi. iij. q. ij. ſi ep̄s. in glo. ij. ⁊ ratio huius. l. fundat̉ in hoc qꝛ ceſſan te cauſa impediēte ceſſat impedimētum. ſed cauſa impediēs obligationis effectum erat turpitudo metū inferen tis que ceſſat ceſſante metu. ⁊ facit. l. i. C. ſi rec. ꝓuincie. No. ex I veſtimenta tibl. ſcina ⁊ l. ij. sͣ. e. ꝙ lꝫ in ꝯͣctu trāſactionis partiuꝫ non fiat reſciſſio per enorme dānuꝫ. vt. l. lutius.§. fi. ad treb. tn̄ ſi ꝗs reſiſtendo illicite aliꝗd recipit non pro reſtitutione rei debite pōt ꝯueniri ꝯditione ob turpem cauſam. facit jͣ. de ꝯdi. inde. l. ī ſumma.§. i. ¶ Sed ꝗd de clericis ⁊ lai cis qui recipiūt pecuniā vt iniuriam dimittāt. an teneant̉ reſtituere quaſi turpiter accipiāt. ⁊ videt̉ ꝙ ſic qꝛ gratis facere debuerūt. vt no. de infa. l. furti.§. pactꝰ. Cōtrariū dico qꝛ licet acciꝑe pro emēdatione ꝯtumelie. de v̓b. ſig ex ꝑte in chriſto nō tn̄ pro remiſſione rancoris. Al̓s ſeq̄ret̉ ꝙ iſta actio iniuriarum que cōmodum pecuniarū au fert ad turpem cauſam referretur ⁊ nō poſſet ad effectū ꝓduci qd̓ falſum eſt. al̓s appel. vt. jͣ. de ꝯſti. pecu. l. qui iniuriarum cum ſil̓ibꝰ. ⁊ adde ad hanc l. qd̓ no. Archi. iij. q. ij. ſi ipſum. ¶ Item no. ar. ꝙ omiſſio appellatiōis pur gat turpitudinem pronunciationis. hoc no. Inno. de of. deleg. cum olim abbas. No. ꝙ turpitudo cōmiſſa circa execuSl TXMI. tionē ꝯͣctus bonefidei purgat̉ per actio nem ex eo ꝯͣctu. ſecus inſtricti iuris ⁊ in teſtamentis. ¶ De conditione indebi. Rubrica. ¶ Circa rubricam dic vt in glo. ꝯtinuādo ⁊ ſumādo eā. Ig̓ran Unc videndum. uā focit ꝯditionem indebiti cōpetere. Scientia ceſſare. h. d. ¶ Op. ⁊ videt̉ ꝙ debeat diſtingui inter ignorātiam iuris ⁊ tūc ceſſat repetitio. ⁊ ignorātiam facti. ⁊ tunc hēt locum repetitio. vt. C. de iur. ⁊ fac. igno. l. cum ꝗs. So. indebitum dicitur tribus modis. Primo modo ꝙ nec naͣliter nec ciuil̓r de bet̉. tūc quelibet ignorātia aufert repetitionem ſoluti vt hic. Secūdo modo ꝙ ciuil̓r debet̉ ſed naͣliter non debetur. ⁊ idē qꝛ repetitio eſt ſuffulta eꝗtate naͣli. ⁊ ideo quacūqꝫ ignorātia ſulutum repetit̉. de reg. iur. l. cuius per er rorem. Tertio modo dicit̉ indebitum ciuil̓r ſed debituꝫ naͣliter tūc aut interuenit error iuris ⁊ nō repetit̉. aut facti. ⁊ tūc aut fuit error ſupinus ⁊ nō repetit̉. aut fuit iu ſtus error ⁊ tūc repetit̉ vt. l. cum quis. ita dicit glo. Sed quere

De conditione indebiti. quare eſt potentior ad retinenduꝫ naͣlis obl̓o tm̄ qͣꝫ ciui lis tm̄ cum ad agēdum ſit totum ꝯͣrium. Nam potētior eſt ad agēdum ſola ciuilis qͣꝫ ſola naͣlis. Naꝫ ex naͣli ſola nunqͣꝫ orit̉ actio no. ſed ex ſola ciuili plerūqꝫ orit̉. vt no. inſti. de obli. in pͥn. Rn̄deo in ꝯditione indebiti plus pon derat̉ eꝗtas naͣlis qͣꝫ rigor iuris. vn̄ cū nālis obl̓o ſit efficax ad retinēdū qꝛ eſt ſuffulta eꝗtate. iō validior eſt qͣꝫ ſo la ciuilis que nō eſt ſic ſuffulta rōne naͣli nec eꝗtate. vt. jͣ. e. l. indebiti. ⁊. jͣ. de excep. doli. l. qui eꝗtatē. ⁊ loquor de ſo la ciuili que nō porrigit̉ ad neceſſitatē p̄ſtationis. ſꝫ eſt in efficax. jͣ. de ꝯſti. pecu. l. ꝙ ſi maritus.§. i. Si enim eēt ciuilis efficax iſtud eēt debitū nō īdebitū. jͣ. mā. ſi fideiuſſor.§. in oībꝰ. Sed glo. deficit in qͣrta ſpecie indebiti. qꝛ aliud eſt indebitū oꝑe exceptionis lꝫ naͣliter ⁊ ciuiliter debeat̉. ⁊ tūc ſubdiſtingue. aut exceptio pͥncipal̓r introducta in fauorē ⁊ quocūqꝫ errore ſolutū repetit̉. aut in odiū. tunc aut eſt erratū in iure ⁊ nō repetit̉. aut in facto ⁊ tūc ſi fuit groſſus error nō repetit̉ vt. jͣ. e. l. ꝗ exceptio. ⁊. jͣ. ad mace. l. fi. ⁊ ī hoc cognoſcēdo an ſit mere fauorabilis an me re odioſa ꝯſidera ꝗd facit legē rōnalē an fauor vel odiuꝫ ⁊ an ſubſit cā fauoris ⁊ non odij. an odij ⁊ non fauoris. ⁊ ſi dicat̉ fauor vnius eſt odiū alterius ⁊ ecōtra. Rn̄deo nō eſt fauor odium ſed exceptio fauoris nec odium fene ratoris eſt fauor filij ſed exceptio filij eſt exceptio odij. vn̄ fauor filij nō eſt fauor ſed executio odij creditoris. Si āt l. nō ſit rationabilis hāc ſemꝑ reputo odioſam. vt. l. i.§. i. .C. qd̓ ꝗſqꝫ iur. aut eſt exceptio alia ſuffulta eꝗtate. vt exce ptio pacti de nō agēdo ẜm illos qui dicūt hoc pacto naturalē nō tolli. ⁊ hēt locū repetitio quocūqꝫ errore ſolua tur. Aut eſt alia exceptio que non hēt fomētum eꝗtatis ſed rigoroſitatis. ⁊ ſic abhorret a naͣli ratione vt exceptio p̄ſcriptionis ⁊ rei iudicate. ⁊ dic vt. jͣ. e. l. iulianus. vel penalitatis. ⁊ dic vt. jͣ. eo. l. ſi pene. ⁊ sͣ. qd̓ ꝗſqꝫ iur. l. iij.§. fi. Itē deficit glo. circa obligationē antidoꝝ que nō eſt obligatio ꝓprie tn̄ interdū impedit repetitionē in facto. jͣ. e. ſi nō ſortē.§. libertus. ⁊ in dādo. jͣ. de fideiuſ. ſi teſtamento §. i. Itē in eo qd̓ dicit de ſola nāͣli qd̓ īpedit repetitionē eſt veꝝ vbi debitor ſoluit. ſecus ſi ſuus ꝓcurator nō hn̄s ſpāle mādatū. jͣ. de ſolu. l. ſi is cui.§. flauiꝰ. Itē fallit in mi nore qꝛ ꝓbabiliter errare cenſet̉. Si aūt ex certa ſcīa eſſet opus reſtitutione. jͣ. eo. l. interdū. Sed quero nunꝗd repetit naͣliter obligatꝰ. Nā obſtat ei exceptio compēſatio nis. qꝛ etiā naturale debītū cōpenſat̉. jͣ. de cōpēſa. ēt. Rn̄deo qꝛ iſta exceptio obſtat petenti nō repetēti. vt no. jͣ. e. l. interdū. ⁊. l. cum his.§. i. nā quare ſpoliatus eſt primo reſtituendus pari ratione non obſtat repetenti exceptio dolo facis quod petis qd̓ reſtituturus es. Itē ⁊ qꝛ non tenetur reſtituere id quod peti non pōt. ⁊ dic vt ibi dice tur. ¶ Quero extra vbi eſt exempluꝫ de indebito ciuili ter ⁊ naturaliter. Reſpōdeo cauſa ceſſante qꝛ nunqͣꝫ fuit ꝯtractum vel quaſi nec delictum vel quaſi. inſti. de obli. .§. ſequēs. Iteꝫ cauſa ipſo iure finita vel reſoluta de pac. ab emptione. Item facta ſolutione de procuratore ſi reꝰ paratꝰ ē. Item facta nouatione. jͣ. e. l. iulianus. Item īter poſita acceptilatione verbi cadit ẜm ſuam naturam. jͣ. de acceptil. l. ſi acceptilatum§. apocha. cuꝫ ſimilibus. Sed vbi eſt exemplum de nuda ciuili ⁊ inefficaci. Reſpōdeo vt in glo. in chirographo ante biennium. qꝛ propter ſolēnitatem adeſt ciuilis obligatio. Sed ꝓpter deficienteꝫ equitatem deeſt naturalis obligatio qꝛ iure gētium inde bitum eſt. Item quādo pactum vel iuſiurandum ſuſtulit naturalem. sͣ. de iureiur. l. fi. Sed vbi eſt exēplum de ſola naturali. Rn̄deo inter ꝑſonas inter quas non cadit ciui le vinculum. jͣ. e. l. fratrer a fratre. Item in pacto nudo vt in.§. ꝗnimmo. Item in teſtamēto ⁊ nō ſolēni. jͣ. de fideiuſ ſo. l. in teſtamento. ⁊ hoc quo ad legata vel prelegata. ¶ Sed quero an inter inſtitutos quo ad ipſuꝫ ius inſti tutionis non cadit obligatio naturalis de acquir. here. l. ex parte. facit qd̓ no. jͣ. qui ſatiſda. cog. l. inter omnes. lꝫ glo. innuat cōtrariuꝫ. C. de iuris ⁊ fac. igno. l. ſi poſt diui ſionem. Et predicta vera quādo is ſuccedit qui fuit grauatus. ſecus ſi alius cum grauatus eſſet quis ꝓprio nomine. Si autem appellatiuo tūc idem eſt in quolibet ſuc cedente de le. iij. l. i. in fi. ⁊. jͣ. ſi plures gradus. Sed contra hoc oppo. teſtamētum non ſolēne peccat in forma. et go non oritur obligatio naturalis. jͣ. de cōſti. pecu. l. i.§. i. So. ibi erat pactum in forma ſubſtātiali hic in forma ꝓ batoria. vel ibi erat defectus ꝯſenſus. nam non conſentie bant in ea ſpecie ꝯtractus vnde nullus ꝯtractus init̉ nec oritur obligatio. vt. l. ſi ego ſi cer. pe. Sed hic aderat cōſenſus in eadem ſpecie diſpoſitionis. Secundo contra hoc op. fruſtra obligatio naſcit̉ ex qua ꝓbari nō pōt. de ꝯͣhē. emp. l. ruptilia. ſed per teſtm̄ nō ſolēne nō ſit proba tio. ergo nunqͣꝫ poterit ꝓbari ꝙ ſit nata obl̓o. C. de teſta. l. ſi vnus. C. de fideicō. l. ſi v̓itas. Sol. immo ſit ꝓbatio te ſtamēti non ſolēnis per duos teſtes qui ꝓbant ꝙ fuit factum non ſolēniter ſeu informiter.i. abſqꝫ ſolēnitate formali. vt. l. fi. de rebus eoꝝ. Sed ꝓbatio teſtamēti ſolēnis non ſit niſi per legitimuꝫ numeꝝ. C. de ſecū. tabu. l. ij. alia exē pla dicaꝫ in. l. iulianus. Sꝫ an in iſta materia eſt diffe rētia inter neſciētiam ignorātiam errorem ⁊ titubationē dic qd̓ no. C. e. l. fi. lꝫ in ſe iſta ſint diuerſa vt no. jͣ. in. l. d̓ ſta tu. ⁊. jͣ. de iuris ⁊ fac. igno. in rubrica. facit de iuriſ. om. iu di. l. ſi per errorem in fi. Sed an ſemꝑ ille qui ſcit ſe non c teneri ſoluēdo videt̉ donareᶜ. Rn̄deo non. naꝫſi alia cōiectura pōt aſſumi qͣꝫ liberalitatis exercite in recipienteꝫ non erit donatio. jͣ. de ſolu. l. ſi cum aurum. Ex lec. ant. ¶ Soluens indebituꝫ per errorē repetit. ſecus ſi ex certa ſcīa. vt h̓ tex. fallit iſtd̓ ſecūdū. jͣ. e. īterduꝫ. Sed pͥmum intellectum in errore facti eſt ſemper verū. 6 ſed in errore iuris ſubdiſtinguit̉. aut eſt indebitum atten l ta naͣli rōne ⁊ idem. aut attēta naͣli eꝗtate eſt debitum. ⁊ v tūc non repetit̉. ⁊ facit. jͣ. de fideiuſ. ſi teſtamēto.§. i. niſi ꝑ c ſona faciat locum repetitioni. vt. C. ſi aduer. ſo. indebito. ⁊ jͣ. e. interdum. ⁊ de fideiuſ. marcellus. ⁊ hec vera vbi ip ſo iure. ſed vbi per exceptionem eſt indebitum dic vt. jͣ. e. t qui except. ⁊ facit. jͣ. de ſolu. ſi is cui.§. flauius. Item ad r de ad ſecundum dictum huius. l. limitationeꝫ per. l. ſi cū auruꝫ. jͣ. de ſolu. ⁊ qd̓ dixi. sͣ. i. ij. ſi ꝓcuratori falſo. hāc ma teriam late ꝓſequūtur doc. in. l. cum ꝗs. C. de iur. ⁊ fac. igno. ⁊ vide. C. de dona. ante nup. ea que. Ex lec. anti. NOVA ADDITIO. ¶ Uide qd̓ no. Inno. extra de reſcrip. ad aures vide In no. extra de iureiu. debitores in v̓. tex. repetitio. cōtra. vi detur. C. de dona. aante nup. l. ea que tibi. ſed ibi errauit accipiens promiſſionē vel munus vel ibi cauſa de futuro hic de preterito. Etiaꝫ ex certa ſcīa ſoluēs inde IOUI S. bitum repetit ſi eſt appoſitum pactum de repetēdo ſi appuerit indebitum. h. d. ⁊ facit. jͣ. rē ra. ha. l. ſi ſiue in pͥn. Sed an mortuo ſoluēte pōt fieri ꝓbatio. videtur ꝙ non vt. jͣ. de v̓b. ob. l. qui ro me.§. augerius. In ꝯͣriuꝫ videt̉ qꝛ iſta ꝯditio trāſit ad he redem vbi opponit̉ repetitioni ⁊ non petitioni de nouo vt no. C. de pac. inter emp. l. ij. ⁊ qꝛ ſola ꝓbatio per iuramentum preſtanduꝫ non tranſit ad heredem. ſecꝰ in alio genere ꝓbationis. C. de re. cre. l. generaliter in prin. quia probatio eſt in rem ſcripta. Ubi teſtamētum apparet ꝯi quid ex l C.nulluꝫ qꝛ falſum vel ex cau ſa p̄teritiōis iam nati vel poſthumi vel per querelam reſcindit̉ legata ſoluta repetuntur per legitimuꝫ heredē. ⁊ idem ſi hereditatis aditio reſcindat̉ per reſtitutioneꝫ in integruꝫ ⁊ per ꝯditionē indebiti querit̉ alteri per liberā ꝑſonam. Item lꝫ non ſit vitium teſtamenti vel aditionis ſed defectus facultatuꝫ. qꝛ. l. falcidia defalcat legata vel vnum legatum defalcat aliud quatenus vltra menſuram ſolutum eſt ꝯdicit̉. h. d. ¶ No. ex cauſa p̄teritionis lega ta nō deberi hodie ꝯtra vt in auc̄. ex cauſa. vel diſtingue aut teſtator pͥncipal̓r voluit liberos grauare. aut liberie c ¶ Donare. vide frā. are. l. ſi is ī. v. col. v̓. nō video ibi cuꝫ regula de vul. ⁊ pu. ⁊ in l. ſi ꝓcuratori sͣ. de cōdi. ob tām. ⁊ in. l. ſi mādato. jͣ. mā da. ⁊ qd̓ ībidē dixi ad euꝫ in apoſtil.

De conditione indebiti. ꝓuidere. aut non fecit mētioneꝫ de liberis. Primo caſu puta teſtator hēbat vnum filium a quo relinꝗt legata po ſtea natꝰ eſt alius quem p̄terierat dico legata ſimpl̓r relicta deberi. qꝛ ſi de alio filio cogitaſſet idem feciſſet cum non p̄ſumat̉ pater plus diligere vnum filium qͣꝫ alterum niſi noīatim voluit vnum tm̄ filium grauare. qꝛ forte patrem offenderat vel ex alia ꝯiectura volūtatis appareat ꝙ certe tm̄ ꝑſone onus infixerit de iur. codicil. l. pe. Secundo caſu v̓bi gr̄a pr̄ p̄legat filio ⁊ p̄terijt filiam natam vel poſthumā valet legatū qꝛ filium p̄dilexit ⁊ ad v̓iſil̓e nos ratio adducit ar. de pac. l. tale pactuꝫ.§. fi. ⁊. C. de inoffi. te. l. iij. Tertio caſu aūt eſt p̄teritꝰ poſthumus ⁊ non debent̉ legata. ar C. de teſta. mili. ſi cū vel in vtero. ⁊ no. C. de poſthu. here. inſti. l. i. aut iam natꝰ. ⁊ tūc aut pr̄ cre debat eum obiſſe. ⁊ idem vt. jͣ. l. iij. aut p̄terijt eum ex cer ta ſcīa tūc valent legata dicta auc. ⁊ facit de fideicō. li. l. gn̓aliter.§. ex teſtamento de ma. teſt. vxor de capti. l. bona. ⁊ qd̓ no. C. de codicil. l. i. cum ſil̓ibus. ¶ No. ꝙ vnū legatum per aliud minuit̉ ſed an legatum ſpeciei minuat̉ per legatum qͣꝫtitatis videt̉ ꝙ non vt. jͣ. vt in poſ. le. l. ſi fideicōmiſſorum. Sed forte ibi facultates bn̄ ſpectāt. ⁊ fa cit. C. de iur̄. deli. l. fi.§. licētia. ¶ No. ꝙ ſi heres reſtituit̉ cōtra ꝯditionem hereditatis legata euaneſcūt qd̓ eſt no tabile. Et ſic econtra qd̓ per repudiationem euanuit per reſtitutionem robur aſſumit. jͣ. de vulga. ſub. l. ij.§. ergo. Et predicta vera etiam in relictis ab inteſtato. nam talia aditionem deſiderant vt no. jͣ. de here. inſti. l. qui filio.§. ſeruus. ⁊. jͣ. de fideicō. li. l. ij. Sed ꝯͣctus etiam qui morte cōfirmant̉ non exigunt aditionem hereditatis vt ꝯͣctus donationis cauſa mortis vel qn̄ vir donat per viam ꝯͣciꝰ nō relicte vxori vel pr̄ donat filio in poteſtate vt. jͣ. de leg. ij. ſequēs queſtio. nam. ll. dicūt talia morte cōfirmari non autem dicunt cōfirmari aditione. igit̉ aditio nō exigitur ſed mortis cauſa capio videtur deſiderare aditionem. de conditio. ob cauſam. l. ij.§. ſi parendi. NOVA ADDITIO. Ex lectura antiqua. ¶ In.§. ſi quid vide quod no. jͣ. reꝫ ra. ha. l. ſi ſiue in pͥn. ⁊ C. de cōdi. ob cām. l. ij. in v̓. tex. repetere per legitimuꝫ. qta. Ex lec. anti. lex. d̓ No. ꝙ reſciſſa xxxij Ec eſt nouum. aaitione herein. ij. on̄ſi. ditatis per reſtitutionem in integrum legata ꝑ ij. co. dunt ſuas vires qd̓ eſt no. ẜm Ia. de are. ⁊ vide hic iſtud ꝑte. t. ſed ex contractu. jͣ. de re iudi. ⁊. jͣ. de acqui. here. l. cum heredi atuto tate. ⁊. l. quotiens. ſed glo. ītelligit hic ꝙ iſta legata erāt ꝯͣ lau indebita a principio. ⁊ ſic nō facit pro Iaco. ⁊ ſacit. sͣ. de de ini mino. ⁊ ſi ſine.§. ſed quod pap̄. qꝫ de Prīo loꝗtur qn̄ gn̓a opI procura. lis procurator ſoluit ſit. vi ſoci. idebitum. Scd̓o qn̄ debitum. Tertio qn̄ recipit xxii. indebitum. Quarto qn̄ recipit debituꝫ. Quinto aſſignat lega iterea Nuādam rationem. Sexto loquit̉ in tutore ⁊ ꝓcuratore rca fi. minoris. Septimo ⁊ vltimo remouet quandam dubita in. ij. tionem. ſcd̓a ibi ꝙ ſi. tertia ibi idem labeo. quarta ibi cel lde qͦ ſus. ꝗnta ibi. ꝙ ſi. ſexta ibi. iulianus. ſeptima ibi. nec inter Pr. eſt. Et hoc dicit ſi procurator gn̓alis ſoluit indebitum ⁊ xix. dn̄s non ratificat dat̉ repetitio ip̄i ꝓcuratori. ſi aūt ſoluit ietur. debitum nō repetit nec ratihabitio deſiderat̉ econtra ſi Iaſ. gn̓alis ꝓcurator recipit indebitum ⁊ dn̄s nō ratificat te pe. inª net̉ ipſe ꝓcurator. Si v̓o debituꝫ neuter tenet̉ nec ratiha pac. bitio circa debitum deſiderat̉ ſed circa indebituꝫ vt dn̄s hi di teneat̉ neceſſaria eſt ratihabitio. ⁊ eſt rō qꝛ in gn̓ali mādolo dato non ꝯcludit̉ īdebita extorſio nec aliud illicitū. Iteꝫ ſi ſit ſi tutor vel ꝓcurator minoris ſoluit indebitū non repetit u aſ ipſe ſuo noīe ſed noīe dn̄i vn̄ ſoluerit. h. d. ẜꝫ gl. ¶ No. oſſi V a in gn̓ali mādato non ꝯtineri illicitaª lꝫ ꝓcurator ſit in bo luctō ri. de na fide. vt qꝛ putet eē debitum qd̓ eſt indebituꝫ ⁊ bona fi trac. des ꝓcuratoris non ampliat ptātem neqꝫ excludit man n vel. datum qd̓ eſt noͣbile. Dicūt etiam doc. ꝙ in gn̓ali māda to non ꝯtinent̉ ea que ſunt penalia dn̄o. nam illicitum vi det̉ ꝗcꝗd pena coercet̉. vt. l. iij.§. ſi ꝓcurator. qd̓ ꝗſqꝫ iur. ⁊. jͣ. de ma. te. l. teſtamēto cēturio. hinc eſt ꝙ in gn̓ali man dato non videt̉ mādatum ꝙ ꝓcurator ſit ꝯtumax. vt. l. i. .§. ſi ꝓcurator. ſi ꝗs ius di. nō obtē. ⁊ ſic vbi reꝑit̉ ꝙ dn̄a puniat̉ ꝓpter ꝯtumaciam ꝓcuratoris. hoc eſt vel qꝛ ꝯmu macia ꝓcuratoris trāſit in ꝯtumaciā dn̄i qꝛ ſcīt ꝓcurato rem ꝯtumacē ⁊ non purgat ꝯtumaciā. vt in. c. i. vt lite nō ꝯte. ⁊ no. in. l. fi. C. de exac. mili. annone. li. xij. nō eſt vi mā dati ſed vi culpe. qꝛ qui ꝯſtituit ꝓcuratorē negligentē eſt in culpa. jͣ. mā. idēqꝫ.§. ſi tutores. C. de ap. l. p̄ſes. C. de pro cur. l. qui res agit. ⁊ de arbi. l. non diſtinguemꝰ.§. pe. vel eſt qꝛ expedit dn̄o potiꝰ non defendi ⁊ ſic ꝓdeſt. non ob ſtat de ꝓcu. l. ſed hec.§. fi. Et p̄dīcta ſunt vera etiam ſi ꝓ curator hēat liberam qꝛ a gn̓ali arbitrio quedā exceptui tur. vt. jͣ. mā. l. creditor.§. luciꝰ. facit. jͣ. de ſolu. l. ſi is cui.§ flauiꝰ. Et iſta multomagis ſunt vera in nūcio qꝛ nūcius ad vngueꝫ debet ſeruare ſuaꝫ cōmiſſionē. jͣ. de v̓. ob. l. qui rome.§. calimachꝰ Sic etiam a gn̓ali iuramēto illicita exceptuant̉. C. de vſur. l. eos.§. i. ⁊ no. jͣ. de reg. iur. l. non videt̉.§. qui iuſſu. Et p̄dicta qꝛ libera que dat̉ ꝓcuratoria arbitratori equiꝑant̉ de iur. om. iudi. ⁊ qꝛ in fi. Et faciūt ad. q. qꝛ lꝫ ſit datum arbitratori liberum arbitriū. tn̄ eius laudum ſubiacet eꝗtati. facit. jͣ de oꝑ. li. l. libertꝰ. pro ſocio vn̄ ſi nerue. debet enim eē v̓itati ꝯſonum. vt. jͣ. de dote p̄le. l. theopōpus. hoc ꝓbat̉ etiam ex noīs interp̄tatione qꝛ arbitrator interp̄tat̉ vir bonus. de arbi. l. ſi de meis.§. recepiſſe. qui ſatiſda. cog. l. ſi ab arbitro. id ergo debet fe cere qd̓ nouit ſuo noī ꝯuenire. vt. C. de offi. p̄fec. vr. l. i. vn̄ debet innocēter ſe gerere nec facere actum rep̄hēſibileꝫ vt. l. certe.§. i. fam̄. her. Sed Hoſt. dicit ꝙ ſi dat̉ ptās ar bitratori auferēdi de iure vnius ⁊ dādi alteri in paruamagna quātitate ꝓut voluerit ꝙ lauduꝫ ab eo bona fide latum non debet reduci ad aliud arbitriuꝫ boni viri. ad hoc facit de lega. iij. l. fideicōmiſſa.§. qͣꝫqͣꝫ. ⁊ ad trebel.l. lucius.§. ſi. qꝛ eius mero non tm̄ bono cōmiſſum eſt arbi trio per v̓bum ꝓut volueris. Si autem per dolū indicat tūc ad boni viri arbitriuꝫ reduci debet. qꝛ non ꝯtinet̉ do lus in gn̄ali arbitrio. jͣ. man. l. creditor.§. fi. facit qd̓ no. C. de trāſa. actione. Sed cōtra hoc arguo tribus modis. pͥ mo ex v̓bis. ſcd̓o ex mēte. tertio ex iuris diſpoſitione. Ex v̓bis. qꝛ v̓ba faciūt mētionem quātitatis non quotitatis ⁊ ideo totuꝫ ius vel quotā ꝑtem ſimpl̓r auferre non pōt ꝯdēnando vel abſoluendo ar. inſti. de fideiuſ. l. ſi ꝗs vna. Ex mēte qꝛ non videt̉ ſenſum ꝙ totum ius vniꝰ tolleret ⁊ daret alteri. Sed aliꝗd per modum eꝗtatis non exce dat. ⁊ ꝙ nō abhorreat a naͣli ratione ar. C. de dotis ꝓmiſ ſiōe. l. iij. nec enim ei videt̉ cōmiſſuꝫ vt largiat̉ vel donet de alieno de dona. l. filius. ſed ꝙ pacem componat etiam aliquo dato vel adēpto. jͣ. mā. l. creditor.§. i. ad ideꝫ. quia iſte actus ſil̓is eſt tranſactioni. vt no. in auc̄. vt diffe. iudi. .§. i. ſil̓itudinarie tn̄ non ꝓprie dictum eſt ꝙ laudū ſit tra ſactio. ſed aliꝗd in teāſactione venire debet. l. i. de trāſac. vn̄ laudum qd̓ ſimpl̓r ꝯtinet abſolutionē vel ꝯdēnatione non eſt ſil̓e trāſactīoni. ¶ Et no. ꝙ tranſactio aliqn̄ dicit amicabilis cōpoſitio. Inno. de offi. dele. ſi qn̄. sͣ. de traſa. ctio. cum hi. ex legali diſpōne qꝛ nullo pacto pōt emolo gari anteqͣꝫ latum ſit. C. de arbi. l. pe. accedat qꝛ larga po teſtas ei data videt̉ ſpe future eꝗtatis. ⁊ ar. C. de non nū. pecu. l. fi. Item qꝛ pars explicite non cōceſſit ne ſe ad lus iniquū arctaſſet ergo implicite ꝯtineri non debet de tran ſac. cum aꝗlius. Item nec debet decipi vltra dimidia lu ſti p̄cij. C. de reſcin. vē. l. ij. vn̄ ſi laudum in totuꝫ ſit iniquū b ſemꝑ reduci pōtᵇ. Si aūt dolo vel lata culpa ſit latum et c ipſe arbitrator teneturᶜ. no. in. l. fi. C. de ꝯͣhē. emp. ſi melſor fal. mo. dixe. l. fi. C. de pac. l. pe. Si aut bona fide dice ꝙ bona fides non ampliat arbitrium ſibi datuꝫ vt hic. ī facit qd̓ no. Dy. in regula ſcienti. Iteꝫ renūciatio gnalis non tollit defenſiones vel exceptiones legales legitimas l. ſed ⁊ ſi ꝗs.§. queſituꝫ. ergo nec reductionem ad arbitni uꝫ boni viri cū iſta reductio qn̄qꝫ ſit exceptio. qn̄qꝫ actis vt. l. non

De conditione indebiti. vt. l. non diſtinguemus.§. cum ꝗdam. Nam pe v̓ba gn̓alia nō tollit̉ exceptio fundata in naͣli eꝗtate vel v̓itate. qꝛ nāͣlis eꝗtas vincit gn̓alitatem v̓boꝝ. Sed in arbitrio qd̓ dat̉ iudici videt̉ ſecus vt inique poſſit decernere propter robur iuriſditionis.l. i. qd̓ ꝗſqꝫ iur. Sed dico ꝙ illud nō eſt vi arbitrij vt no. de v̓b. ſig. l. ſepe. in cle. ſed ꝓpter naͣm iuriſditionis qꝛ rebꝰ diffinitis ſtādum eſt vt ſit litiū finis. .C. de trāſac. l. fr̄is officio. ergo iudicis petet̉ reductio arbitrij. ſed diffinitiue ſnīe non petit̉ reductio ſed appellari debet vel peti interdum reſtitutio in integruꝫ. ad trebel. l. ẜuo inuito.§. cum p̄tor. C. ſi ſepius in integ. reſti. poſtu. l. i. ⁊ facit qd̓ no. qui ſatiſda. cog. l. arbitrio. Interdū etiā ſit reductio oꝑe exceptionis de arbi. non diſtinguemus. .§. cum ꝗdam. ⁊ ar. de excep. doli. l. i. in fi. petitio tn̄ redu ctionis ad arbitrium boni viri magis accedit appellatio ni qͣꝫ nullitati. qꝛ tacita conditio ſi dolus aberit non facit cōditionem ſed parat remedium reductionis. vt. ff. de ar bi. l. ita demum. ſimile in arbitrio qd̓ dat deus hoī. nam in hoc dat vt eo recte vtat̉ non vt abutat̉. Unde beatus Anſelmus in libro de libero arbitrio dicit ꝙ libertas arbitrij eſt ptās ẜuādi rectitudinem volūtatis. ad exēplum ergo illius liberi arbitrij qd̓ datum eſt deſuꝑ etiā inferiora regulāda ſunt. ⁊ iſtud eſt eꝗſſimum ne latitudo v̓borū decipiat ꝯͣhētes qꝛ meliꝰ de amico p̄ſumpſerūt. ar. de le. iij. l. vnū ex familia.§. fi. nā etiam v̓ba multū lata tn̄ ciuil̓r ītelligēda ſunt. vt. sͣ. de ẜui. l. ſi cui. ⁊ licentia moderate ītelligēda eſt. vt. l. de die in prin. qui ſatiſda. cog. arbitriuꝫ ergo datū ab hoīe arbitrio boni viri ītelligēdū eſt. Si v̓o lex dat arbitriū ⁊ an iſtud dꝫ ītelligi ſic vt alterius ius nō abſorbeat. de admi. tu. l. īpuberi. ¶ Et no. ꝙ non videt̉ bona fide factū qn̄ ī iure eſt erratū. vt. jͣ. de vſuc. l. ſi fur.§. i. eſt enī tūc lata culpa que eꝗperat̉ malitie. l. i.§. i. ſi meſſor fal. mo. dixerit ⁊ hec ſunt vera lꝫ aliꝗ ꝯͣdicāt ⁊ maxīe qn̄ calūniā alteruter litigabat. ar. C. de ꝯdi. īde. l. in ſūma poſt pͥn. ⁊ sͣ. ti. i. l. ij. ⁊ hoc ꝓbat̉ argumēto fortiſſimo de laudo arbitri cui ſtādū eſt de rigore iuris niſi per dolū latū ſit. vt sͣ. de arbi. l. ita demū. ⁊. l. nō diſtinguemꝰ.§. cum ꝗdam. ergo multo fortius in arbitratore cuius dictum ē magis reducibile ad eꝗtatem. Nam ⁊ iuris p̄ceptuꝫ eſt alteruꝫ non ledere. ⁊ qd̓ p̄cipit̉ neceſſe eſt ita fieri. Ita teneo. ex p̄dictis apꝑet ꝙ nō pōt talibus pactis renūciari reductio ad arbitrium boni viri. lꝫ ſecus ſit in vera appel latione cui pōt renūciari. ꝗbꝰ app. li. l. i. in fi. ⁊ no. de pac. l. tale pactum.§. qui ꝓuocauit. Sed videt̉ ꝙ pōt ſpāliter renūciari qꝛ pōt renūciari exceptionibꝰ lꝫ ex eꝗtate ꝓcedāt. ergo ⁊ petitionibus ſi ꝗs cau. ſed ⁊ ſi ꝗs.§. queſitū. ſol. ma. l. cum mulier. ⁊ rn̄deo ad.§. queſitū. qꝛ ibi loꝗtur de exceptiōe caſus fortuiti. hic de eo iure qd̓ naſcit̉ facto quaſi mediatoris cuius factum reputat̉ eſſe factum ꝑtis eo vtētis. ar. ꝗ ⁊ a quibꝰ. l. ſi cum fideicō.§. pe. Et p̄dicta ſunt vera etiam ſi adijciat̉ iuramētum. Nam non ampliat naͣm ⁊ interp̄tationem v̓boꝝ. Sed circa ꝯſenſum adij cit religionis vinculuꝫ ⁊ robur ẜm Oldra. vt no. Cy. C. commo. l. i. in. iij. q. ⁊ no. per glo. in auc̄. ſacr̄a puberum. ¶ Opp. dicit̉ hic ꝙ ſi ꝓcurator ſoluit indebituꝫ ⁊ dn̄s non habet ratum ꝙ ꝓcur. cōdicit. ꝯtra ꝓcurator dn̄ium non trāſtulit ergo non ꝯdicit. ꝙ non trāſtulit patet. quia ſoluit pecuniam dn̄i ſine mādato. vn̄ dn̄s debet vēdicare non ꝓcurator ꝯdicere ſicut in mutuo. vt. l. nam ⁊ ſi fur. ſi cer. pe. ⁊. l. non oīs.§. fi. ⁊. l. fi. vſufr. quēad. ca. ⁊. jͣ. e. l. īde biti.§. fi. ſo. dicit glo. ꝙ īmo habuit mādatū quo ad alienādū qꝛ hūit liberā. vt. sͣ. de ꝓcu. l. ꝓcur. cui libera. doc. reprobat iſtam ſo. qꝛ lꝫ hēat liberam non tn̄ porrigit̉ ma datum ad ea que non ſunt de iure. ⁊ ideo tex. h̓ reꝗrit ratihabitionem ẜm Bar. ⁊ adde qd̓ no. sͣ. de ꝓcu. l. ꝗ ꝓpͥo. .§. vt in ceteris. ⁊ ideo qꝛ pecunia erat ꝯſūpta vel ꝓcurator ſoluit de pecunia ꝓpria. vnum tn̄ caſum ponit in quo mādatuꝫ extēdit̉ ad indebitū.ſ. qn̄ ꝓcur. fuit in errore ꝓbabili. nam etiā dn̄s fuiſſet idē facturus. all̓. de fur. l. ſi ſer uus.§. qd̓ v̓o. qd̓ non credo verū. nō ob. qd̓ no. qꝛ ibi mā datum erat ſpāle. h̓ gn̓ale qd̓ iuris interp̄tationē recipit. ¶ Op. ſcd̓o ꝙ etiam ad ea que non de iure ꝯtingāt v̓ba referēda ſunt. vt. jͣ. de dā. infec. l. dāni.§. ſed qd̓. ſo. ibi erat diſpō ꝓhibitiua. hic ꝑmiſſiua ẜm Iac. bu. ¶ Op. ad.§. celſus. ꝙ ꝓcur. nō poſſit ſolui. de pac. l. ſi tm̄. So. ibi erat ꝓcur. litis.i. ad iudicia. hic gn̓alis ꝓcur. ⁊ facit. jͣ. de pig. ac. l. ſolutum. ¶ Op. ꝯtra.§. iulianꝰ. qꝛ ille.§. inquātū lo quit̉ de ꝓcuratore exp̄ſſe ꝯͣdicit legi. ſi ꝓcur. in pͥn. So. l. ſi ꝓcur. loꝗtur in ꝓcur. maioris qui hēt liberam ptātem ratificādi ⁊ non ratificandi ⁊ hēt in hoc ꝑſonam habilē. Sed.§. iulianꝰ loꝗtur in ꝓcuratore pupilli vel adulti cōſtituto cum auctoritate tutoris vel curatoris qui ipſi tutori eꝗperat̉ ⁊ ideo querit actionē ipſi pupillo. ar. ſi cer. pe. l. ſi pecuniā. jͣ. e. cum indebitū in pͥn. nam ſicut factum tutoris reputat̉ factū impuberis ꝓpter pleniſſimum ius adminiſtrationis. ita factū iſtiꝰ ꝓcur. in quo īteruenit auctoritas tutoris. ar. C. de vete. iu. enu. l. ij.§. oīa. Item pu pillus qͣꝫdiu eſt pupillus nō poteſt here ratum qꝛ nō eſt habilis ex ſe ad hūc actuꝫ ⁊ iura habil̓. ſcripta ſunt. vt. sͣ. de iureiur l. tutor.§. ꝓdigꝰ. ius ergo ſibi acꝗſitū ip̄o iure videt̉ interim ſibi acꝗſitū ipſo iure ⁊ in effectu. ⁊ ideo eiꝰ noīe intētādum eſt. qꝛ acꝗſitio facta eſt lꝫ ſit acꝗſitio com mutabilis ſi maior factū reprobaret. jͣ. e. l. fi. Sed in ꝓcuratore maioris non eſt acquiſitio facta ſed futura ſi ratifi cat̉ ideo actio pēdet. ⁊. jͣ. rem ra. ha. l. cum indebitū. īterim ergo durāte minori etate diuerſuꝫ eſt. ſꝫ eo facto maiore idē eſt qd̓ in ꝓcur. maioris in pͥn. Alij dicunt ꝙ ſi ꝓ cur. habuit iuſtā cām ſoluēdi qꝛ habuit iuſtū errorē. sͣ. e. l. ij. ⁊. iij. tūc qꝛ repn̄tat dn̄ꝫ. ar. de peti. here. l. ſi ꝗd poſſeſ ſor. dn̄s cōdicit qꝛ cogit̉ hēre ratum ẜm Bar. ar. ꝯtra qꝛ non eſt vtiliter ceptum nec mādatū. ergo dn̄s non cogit̉ ratificare. ar. jͣ. de ſolu. l. qui hoīem.§. ſi nullo. ⁊ de nego. geſ. l. ſi pecuniā. Sed in hoc dic. aut ꝓcur. ſoluit de pecu nia pupilli. ⁊ tūc aut pecunia extat ⁊ vēdicat̉. aut eſt con ſumpta ⁊ tūc ſi ꝓcurator adhibuit diligētiam poſſibileꝫ adhiberi nō tenet̉ pupillo nō ratificante ſicut ſi pecunia perijſſet. C. de neg. geſt. l. tutori. niſi vt cedat ꝯditionē indebiti. ar. de ſolu. l. cum ꝗs§. i. de pecu. qd̓ debet̉. aut ꝓcurator ſoluit de ꝓpria pecunia tūc non hēt regreſſuꝫ cō tra pupillum ⁊ imputet ſibi cur de ſuo ſoluit niſi pupillus ratificaret qd̓ pōt cum auctoritate alterius tutoris. ar. C. de ꝯͣhē. emp. cū ipſe. ſed gl. ſentit hic ꝙ pupillus nō pōt ratificare nec reprobare factum tutoris vel ꝓcurato ris ꝯſtituti cum auctoritate tutoris. nam aut hoc facit ſo lus pupillus ⁊ non pōt. aut cum auctoritate tutoris eiuſ dem ⁊ non pōt reprobare. nam tutor non pōt auctorizari ꝯtra id qd̓ fecit. aut cum auctoritate alterius. ⁊ ideꝫ ꝙ vnus tutor factuꝫ college iaꝫ ꝑfectum non pōt reſcindere. ar. de cur. fur. l. ꝯſilio in fi. ⁊ facit qd̓ no. in. l. i. C. de ꝯͣctibꝰ iudic. Scd̓o modo ſoluit̉ ꝯͣrium vt.§. iul. intelligat̉ ẜm. l. ſi ꝓcur. vt non repetat miniſter.ſ. dn̄o ratificāte. ſed dn̄o non ratificante ſicut hic. ⁊ ſic nō ob. hāc opi. glo. tāgit etiam Bar. ⁊ eam ſeꝗtur. Sed tu dic vt ſupͣ ꝙ hic po nit̉ tertius caſus ſi in iſto interim anieqͣꝫ dn̄s ſit habilis ad reprobādum. nam pͥmitiua acꝗſitio facta ipſo iure mi nori facit actionem exerceri eiꝰ noīe tm̄. ¶ Quero qua actione agit ꝓcur. dn̄o ſol̓onem reprobāte. ⁊ dic ꝙ vtili ꝯditione indebiti. arg. C. ſi cer. pe. l. ſi abſen. ẜm Azo. nec ob. ꝙ actus agētium nō pariūt actionē extra id qd̓ agit̉. vt. l. nō oīs. ſi cer. pe. qꝛ illud eſt veꝝ vbi agit̉ ex ꝯͣctu. ſecus ſi ex quaſi ꝯͣctu. cōmo. ſi is qui.§. ſi libero. vel ibi quo ad directā ⁊ ordinariam actionem. ſecus quo ad vtilem ſubſidiariaꝫ. l. ſi ⁊ me ⁊ ticium. e. ti. ⁊ dicta. l. ſi abſentis. ¶ Quero cui cōpetit ꝯditio indebiti. ⁊ dic vt in. d. glo. ¶ Quero ꝯtra quem. ſil̓r dic vt in gl. ¶ Extra no. ī hac l. ꝙ paria ſunt nō hēre mādatum vel hēre nullum vel inſufficiēs. ¶ Item no. ꝙ ille qui ꝓmiſit ꝙ minor ratifica bit intelligit̉ ita ꝙ de iure bn̄ valeat ⁊ cum erit etatis vel poſſibilitatis legitime. nam ille qui ꝓmittit ꝯͣhere vel ali quid facere qd̓ de ſui natura exigit miniſteriū iuris intel

Be conditione indebiti ligitur ſic promiſiſſe vt de iure factum valeat. vt. jͣ. de fide iuſ. qui ſatis. ⁊ no. de leg. i. l. huiuſmodi in prin. ⁊. jͣ. man. ſi mandato.§. fi. cum ſimilibus. Ex lec. anti. ¶ Biuidit̉ in duas partes. prima loquit̉ in ꝓcuratore ſoluente. ſcd̓a in ꝓcuratore ſolutꝭ. recipiente. ſecūda ibi ideꝫ labeo. ⁊. h. d. ſi ꝓcurator ſoluit indebitū ⁊ dn̄s ratificat dn̄s ꝯdicit ſi debitum non ꝯdicitur etiā ſi ratihabitio non ſequat̉. h. d. p̄ma pars. Si ꝓcurator reci pit indebitum ⁊ dn̄s non hēt ratum tenet̉ ꝓcurator ſi de bitum neuter ⁊ ideo in indebito diſtinguit̉ hēat̉ ratū nec ne qꝛ gn̓ale mādatum ad inhibitum non porrigit̉. h. d. ⁊ ad hoc allegat̉ ꝙ vbi p̄cedit mādatum non deſiderat̉ ratihabitio. Item ꝙ gn̓ale mandatum non porrigit̉ ad ea que non ſunt poſſibilia de iure qd̓ eſt no. ex pͥmo dicebat̉ in queſtione facti ꝙ ſi aliꝗs recipit pro ciuitate vel pͥuato ſi p̄cedit mādatū nō requiritur alia ratificatio ⁊ vētila bat̉ hoc de facto in quadā ſtipulatione penali. Ex ſecūdo dicit Gui. de ſuzaria ꝙ lꝫ ſit datum arbitrium ptāti ꝙ nō pōt facere aliꝗd ꝯtra iuſtitiaꝫ in decidēdo. ⁊ facit. jͣ. man. creditor.§. fi. Item dicūt aduocati ꝙ non pōt facere ꝓcu rator incidere dn̄m in penam ex gn̓ali mādato. qꝛ exquo eſt penale videt̉ illicitū. ergo nō videt̉ mādatum. ⁊ hoc eſt verum in pen̄. ꝯͣctus ſecus videt̉ in pen̄. iudicij. C. de his qui. vt indig. polla. Item hoc verum faciendo. ſecus omittendo. vt. sͣ. de arbi. non diſtinguemus.§. ſi dn̄i. facit ssͣ. qd̓ ꝗſqꝫ. l. i.§. ſi ꝓcurator. ⁊ sͣ. ſiꝗs ius di. non ob. l. i.§. ſi ꝓcurator. ⁊ dic vt ibi. Intellige qd̓ dixi de omiſſione de pena ꝯͣctus non de pena ꝯtumacie. vt non obſtet dictus .§. ſi ꝓcurator. vel dic vt no. Cy. in. l. iubemus nullam na uem. C. de ſacroſan. ecc. ibi vt ſoluat. facit. jͣ. mā. idēqꝫ.§. ignorantes. ibi videt̉. ⁊ ideolꝫ p̄cedat mādatum tamen non precedit ad hoc. NOVA ADDITIO. Ex lectura antiqua. ¶ Uide Inno. de prebē. dilectus in prin. v̓. in v̓. tex. curatorē.i. generalē. in§. quod ſi in v̓. tex. ratihabitionē ⁊ ad ē inſtantiam ſoluentis iudex debet interrogare dn̄m ſi har bet ratum vel non vt. l. cuꝫ inde.§. i. rem ra. habe. ⁊ nota ꝙ ſi ꝓcuratori v̓o ſoluuntur vſure nō repetunt̉ ab eo ſed a dn̄o qꝛ qd̓ indebitum v̓o ꝓcuratori ſoluit̉ id a dn̄o repetit̉ nō a procuratore vt hic. non ob. de vi. ⁊ vi. ar. l. i.§. deieciſſe quia hic retrotrahitur obligatio ibi nō ꝑ hoc. jͣ. de inſti. l. fi. ⁊ facit. xlvi. di. ſicut nec ſuo in v̓. tex. mandaſſe per hunc tex. dicit Guido de ſuza. ꝙ ſi datum eſt libeꝝ arbitriū poteſtati nō pōt propterea tollere de iure vnius ⁊ dare alteri all̓. de do. filius. pōt tn̄ ex hac poteſtate inꝗ rere qꝛ ſolēnitas videtur ſibi remiſſa ⁊ ꝓcedere ordinarie eſt magis de ſolēnitate qͣꝫ d̓ iuſticia. idē tenet Ia. are. jͣ. de mili. te. l. i. tangit̉ id quoqꝫ. de v̓b. ſigni. Sepe in cle. ¶ Queſtio eſt talis aliquis dicebat ſe procuratorem ticij cuius ego ſum debitor vult iſte qui dicit ſe procurato rem ꝙ ego ſoluam. nego eum procuratoreꝫ ⁊ compulit me ſibi ſoluere. modo queritur vtrum ſim liberatus ⁊ videt̉ ꝙ ſic quia iuſſus iudicis me excuſſit ⁊ bona fides quā ego habeo ſiue habui in ſoluēdo vt. ff. de aqua pluarcē. l. qͣꝫqͣꝫ. ⁊. ff. de mino. l. ait p̄tor.§. ꝗd tamen ⁊ de bis qui no. infa. l. furti.§. ij. Itē alio argu. nā ſi iudex ꝓnūcia uit valere quod agitur cum falſo tutore valebit qd̓ agit̉. vt. ff. de eo quod falſo tu. l. i. in contrarium videtur ꝙ nō ſit liberatus debitor.ſ. ego ſoluens vt probatur. ff. de ſol. .l. qui hoīem.§. ſi nullo vbi expreſſe dicitur debitorē non liberari niſi ſoluat dn̄o vel eius legitimo ꝓcuratori ⁊ qui nō eſt verus ꝓcurator nō eſt ꝓcurator. ff. de v̓bo. ſig. pau lus. ⁊ pro hoc. ff. de ꝯclu. de te. ſi nō iuſto. C. de ꝓcura. lꝫ. Itē quia res inter alios acta ⁊c̄. ff. de iureiur. l. nā poſt in fi. cū. l. ſe. ⁊. C. res inter alias acta per totū. ⁊ pro hac par te multū facit. ff. de peti. here. ſi ꝗs pͥor.§. pe. ⁊ fi. ⁊ iſtd̓ vl timū credo verum videlicet ꝙ debitor nō ſit liberatus ſi nunqͣꝫ habuit mandatū Ric̄. mata. Sequit̉ ex lec. anti. Nō ꝙ pupillus non pōt ra Iulianus ali. unicare minus legitime faItem ex lec. ant. ctum a tutore. No. arg. ꝙ recipiēs vſuras Idem labe O. noīe alieno tenet̉ ad earum reſtōnem ſi dn̄s non hēt ratuꝫ. ſecus ſi dn̄s ratificet. Ad idem. jͣ. de inſtito. l. fi. ⁊ sͣ. ti. ij. ſi ꝓcuratori falſo. ſed hic dic vt no. xlvi. di. ſiꝗs. nec ſuo. ¶ In gl. ſi ponas. ibi dicē dum eſt. no. ꝙ ex ꝯͣctu ratificabili ex quo eſt ipſo iure ius queſitum pōt agi ſine alia ratificatione qd̓ eſt mirum. ad idem p̄ſtat ar. sͣ. quēad. ẜui. amit. ſi partes.§. qui funduꝫ. Quero Uod indebitum. qde va iſtiꝰ alternatiue eſt vera. Rn̄deo quelibet eſt vera in ſuo caſu. nam aut indebitū ſolutum ſua naͣ ꝯſiſtit in ſpe tūc ip̄m repetit̉. aut conſiſtit in pōdere numero vel mēſura tūc repetit̉ tādūdem in eodeꝫ gn̄e ſicut in mutuo debet̉ tātūdē vt. l. ij. ſi cer. pe. ⁊ ꝓbat̉ hoc. jͣ. de p̄ſcrip. ī v̓. l. ſi oꝑas. aut ꝯſiſtit in facto repetibili. puta in traditione ſpēi aliene. ⁊ dic vt. jͣ. e. l. indebiti.§. fi. aut in facto eſtima bili ſed non reſtituibili. ⁊ dic vt in.§. ſi libertus. ¶ Scd̓o quero ſi ſpēs indebite ſoluta non extat an pōt aliꝗd ꝯdici. ⁊ videt̉ ꝙ non. jͣ. de v̓b. ob. l. ſi ex legati cauſa. ⁊ ar. jͣ. lo ca. l. in naue ſaufelli. Sol. aut interuenit mora vel culpa circa interitum ⁊ tūc ꝯdicit̉ extimatio. vt. jͣ. e. l. in ſūma.§ in frumēto. aut non ⁊ tūc aut deſijt errare per ꝯuerſionē in vtilitatē recipiētis ⁊ illa vtilitas ꝯdicit̉. jͣ. e. l. ſi non ſor tem.§. libertꝰ. aut per interitum ⁊ tūc nil cōdicit̉ vt. l. qd̓ te. ſi cer. pe. non ob. precedēs mēbruꝫ. sͣ. ad. l. aꝗl̓. l. huic ſtipl̓oni.§. fi. qꝛ ibi in petitiōe hic in repetitione. ¶ Ter tio quero ꝗd eſt in obligatiōe ſpēi ꝑempta poſt moram. ⁊ videt̉ ꝙ ipſa ſpēs ſit in obligatione lꝫ lex ꝑmittat peti extimationē. de v̓b. ob. l. ſi ẜuuꝫ ſti.§. effectꝰ. Sed ibi agi tur ex ꝯͣctu. Sed vbi agit̉ ex quaſi ꝯͣctu vt in ꝯditione in debiti ⁊ in obligatione ⁊ in ſol̓one eſt intereſſe dicto.§. li beriꝰ. ⁊.§. in frumēto. qꝛ iſta obligatio ex qͣſi ꝯͣctu eſt variabilis. Sed obligatio ex ꝯͣctu quātum ad directam obobligationem dandi eſt inuariabilis. qꝛ imitat̉ formā ꝯͣ ctus que certa ⁊ ſpecificata eſt ad rem ipſam. ¶ Quero an ꝓcedat iſte libellus. peto rē ſi extat al̓s peto extimatio a nem. ⁊ videtur ꝙ nōª. qꝛ id debet peti in libello qd̓ eſt in obl̓one de ſolu. l. ſtichum.§. i. Sed quantitas non eſt in obligatione. Item libellus iſte eſt cōditionalis. ergo nō ꝓcedit de iudi. l. no. quemadmodum. Item iſte libellus eſt alternatiuus ⁊ obſcutus. ergo non ꝓcedit qꝛ non eſt ſaluum ius deliberationis reo. nam liberatio non cadit bene niſi ſuper certo de rei vēdi. l. ſi in rem Sed dico ꝙ iſte libellus ꝓcedit de ꝯſuetudine ⁊ de iure vt no. in ſpe. de libel. ꝯcep.§. fi. v̓. hic autem. Non ob. ꝙ extimatio nō debeat̉ qn̄qꝫ qꝛ cōpetit vtilis actio de eꝗtate. ar. de fur. l. in re furtiua. Item non ob. l. non quemadmodum. quia iſta eſt cōditio intrinſeca. ar. de ſen. l. cum iudex. nec autem eſt ꝯditionale ſed purum debitum. ⁊ ſic nō ob. l. nō quēadmodū. non ob. ꝙ incertus. qꝛ hoc naſcit̉ ex facto rei. vnde non aufert̉ ſibi ius deliberādi. immo ipſe aufert actori ꝙ non ſit certus. facit qd̓ no. de tribu. l. ꝙ in here dem.§. eligere. ¶ Quero an in cōditione indebiti poſſit venire pluſqͣꝫ ſolutum ſit. ⁊ dic plus in re. jͣ. e. indebitis.§. fi. plus re. vt. l. in ſumma.§. pe. Ex lec. anti. ¶ No. ꝙ ꝓcedit libellus ſi eſt formatꝰ peto rem ſi extat. vel ſi non eius extimationem. o Exceptio tꝑalis Uod nomine. vr dubia que cō petit ꝯtra efficace̓ obligationē nō parit errāti ꝯditionem indebiti. h. d. ¶ Exēplum in exceptione que dat̉ marito in bn̄ficium. ſed ſi exceptio dubia vel tꝑalis ꝯcernit obigationē inefficacem datur repetitio. vt. jͣ. eo. ſufficit. ⁊ per Cy C. de ꝓba. l. excep. Sed an iſta exceptio dicit̉ dubia an tꝑalis. glo. dicit ꝙ p̄ſumit̉ tꝑalis. facit. jͣ. de mu. ⁊ ho. l. cura.§. deficientium. Sed certe ſicut diuitie de pn̄ti nō p̄ſumūt̉ ita nec de futuro. vt no. jͣ. ſolu. ma. l. ij. circa pͥn. de neg. geſt. l. diuortio. qui ſatiſda. cog. l. ſi v̓o.§. i. vnde exce

ptio eſt dubia ſed hꝫ naͣm tꝑalis exceptionis que cōpetit ꝯͣ efficacem actionē. ¶ Sed ꝗd ſi eſt lata ſnīa inſolidum. Rn̄deo ſiue ſit lata ſnīa ſiue nō ideꝫ eſt qꝛ beneficiū iuris tacite videt̉ in ſnīa reſeruatum. de re iudi. l. miles.§. x. ſo. ma. ex diuerſo.§. ſi. ⁊ ar. jͣ. ad mace. l. tam ⁊ ſi. ⁊ neutro ca ſu cōpetit repetitio. ꝗcꝗd glo. dicit in. d. l. ex diuerſo. ẜm Dy. ¶ Sed ꝗd ſi repetens dotē laborat inopia ſicut vir cuius erat ratio p̄ferenda. ⁊ videt̉ ꝙ repetentis qui certat d̓ dāno vitādo. ſed beneficiū lucrū ē ⁊ nō eſt par ratio debita amittere ⁊ lucra non caꝑe. C. d̓ codicil. l. fina. ⁊ ne qd̓ vni ꝯcedit̉ alteri deneget̉. vt. l. aſſiduis. In cōtrarium qꝛ non videt̉ merū lucrum iſtud beneficiū qꝛ trahit origi nem a cā oneroſa. C. de impo. lucra. deſcrip. l. i. ⁊ de cōdi. b ob cām. l. ſi donaturusᵍ.§. fi. nā non hr̄et beneficiū ſi ouera non ſuſtinuiſſet. vt. l. pe. jͣ. qd̓ tu. auc. dic d̓ hoc vt nota. Ia. d̓ are. jͣ. ſo. ma. l. ſi maritus in id. ¶ Quid ſi vir nō hꝫ bona ſzꝫartē vn̄ viuere pōt. dic vt ibi no. ¶ Quid ſi dos eſt cōfiſcata delicto mulieris an maritus ꝯͣ fiſcuꝫ habebit bn̄ficiū mariti. dic ꝙ ſic. jͣ. ſo. ma. ſi maritꝰ ¶. Quid ſi ma ritus eſt ꝯfiſcatus an fiſcus hꝫ beneficiū mariti. dic ꝙ nō. qꝛ beneficiū ꝑſonale nō tranſit in fiſcum. jͣ. ſo. ma. l. ſi mari to publico iudicio dānato. ⁊ adde qd̓ no. jͣ. de bōis dam. l. quinque legibus. ¶ Quid ſi mulier non agit ꝯͣ maritū inopē ſed ꝯͣ debitorem mariti. vt no. C. de here. ac. heredem mariti. ſed maritus ſe opponit ne mulieri ſoluat̉ cuꝫ inde ſe alleget. dic vt. d. l. ſi maritus. ¶ Quid ſi res dota lees xtēt an iſtud beneficiū hꝫ vir. dic vt. jͣ. ſo. ma. l. filiuſfa. vbi dr̄ ꝙ ſic. non ob. de re iudi. l. nēſenius.§. fundū. qꝛ ibi per ſpōtaneam ſolutionē que p̄ceſſerat erat renūciatū bn̄ ficio ipſo facto. ar. C. ad. l. fal. aucͣ. ſed cū teſtator. cū ſimili bus. ¶ Quid ſi maritꝰ nō ſoluit ſed ſoluere integral̓r ꝓ miſit. dic ꝙ hꝫ beneficiū. ar. jͣ. qd̓ cū eo. l. ſi pater filio. ⁊ ſic nō ſunt paria ſoluere ⁊ ꝓmittere de ꝯſti. pecu. l. ꝙ ſi mari tus. Sed ibi nudo pacto ꝓmiſit. inſti. de ac.§. de ꝯſtituta: ſecus forte ſi per ſtipulationē hoc acto ꝙ integraliter teneret̉. ar. d̓ ver. ob. l. ſi diuortio. vel forte iō habet bn̄ficiū qꝛ pacto non pōt renūciari. jͣ. ſo. ma. l. alia.§. elegāter. ⁊ ſic ſimpl̓r eſt inherendū gl. ¶ Sed ꝗd ſi ex ꝯſuetudine maritus lucrari dꝫ certa partē dotis an ſi ꝓmiſit integralē re ſtitutionē perdit beneficiū cōſuetudinis. ar. ꝙ ſic de le. ij. l. nemo.§. i. ſo. aut ꝓmiſſio eſt relata ad ꝯſuetudineꝫ. vt qꝛ dixit ꝓmitto ẜm formā cōſuetudinis ⁊ tūc non videt̉ renūciaſſe. ar. de ver. ſig. c. abbate. C. d̓ inſti. l. pe. aut ſimpliciter ⁊ preciſe eſt facta. tūc aut ex certa ſcīa ⁊ valet. aut ꝑ errorem ⁊ nō valet ēt ſi ſit appoſitū p̄ceptū iudicis sͣ. ſiꝗs cautꝭ. l. ſed ⁊ ſiꝗs.§. fi. ¶ Exͣ no. aliꝗd ꝑꝑ inopiā ꝑmitti. ⁊ facit. jͣ. de ven. in poſ. mit. l. extraneo. de colla. bo. l. i.§. ſi cū duobus. jͣ. mā. l. idēqꝫ.§. ſi ignorātes. cum ſimilibus. ⁊ facit. jͣ. de reg. iur. l. in cōdēnatione. ¶ Sed pone maritꝰ non hꝫ niſi vnā domū p̄cioſam ex qua poſſet hr̄e tm̄ p̄ciū ꝙ aſcēderet ſeu ſufficeret ſibi ⁊ doti an cogit̉ diſtrahere. ⁊ vr̄ ꝙ nō qꝛ nō qualitas rei ſed reddituū quantitas ꝯſideranda eſt. jͣ. de ceſ. bo. l. ꝗ bonis. Cōtrariū credo ⁊ dico ꝯſiderari quātitatē.ſ. p̄cij. nec eē habēdam rōnē affectionis mariti. ſed ei ꝯſuli ne mēdicet. ⁊ facit inſti. de actꝭ.§. fi. Ex lec. ant. ¶ No. ꝙ exceptio alicui ꝯpetēs miſeratio nis cauſa non inducit repetitionem ſoluti quocūqꝫ errore. quod eſt no. Ex lectura antiqua. NOVAADDITIO. Uide Ia. Am et maritus. n. ī. ex diuerſo in fi. ſolu. matrimo. Debitum ſolutuꝫ ante diN Diem. amn non perit̉. ſed an intermiſſione medij tꝑis cum ſit oīno indebituꝫ re petitur. vr̄ ꝙ ſic. jͣ. ſo. ma. l. ꝯſtante.§. quotiēs. ar. jͣ. man. l. ſi mādauero tibi in princi. ⁊. jͣ. ad. l. fal. in. l. fal. non hac. In contrarium quia ſi non repetitur principale nec acceſſorium. C. de vſur. l. eos in principio. De conditione indebiti. Solutum qd̓ eſt vno reſpectu debi Setum altero indebitum non repetitur. ſi dubitatur quo reſpectu ſolutuꝫ ſit. ⁊ ſic no. in reſpectu differentiam facien̄. Repetitio vſufructus inde I fundi. dite ſoluti traſit ad heredē⁊ h. d. ¶ Op. qꝛ vſufructus nō tranſmittit̉ ad ſi heredē nec actio ꝑſonalis per vſufructū de nouo. l. ſi vſu j. fructus. nā ſi non trāſmittit̉ ius in re ergo nec ius ad reꝫ. p So. ꝓut hic loqueris in vſufructuario hn̄te vſumfructuꝫ ſi formalem qui eū indebite ceſſit. dico ꝙ heres repetit vti 2 liter medij tꝑis. jͣ. de ꝑi. ⁊ cōmo. rei ven. l. neceſſario.§. fi. i ar. de le. iij. l. mulier.§. ſed ſi hn̄ti. jͣ. de vſufru. le. l. ſi vſufru b ctus mihi in biēnium. ⁊ ꝓut loqueris in ꝓprietario tunc heres eius repetit vſumfructū ip̄m. ⁊ facit. jͣ. ſo. ma. l. vſu b fruc. ¶ Sed op. ꝯͣ primam lec. inſti. de vſufruc.§. finitur. So. quo ad vſumfruc. inſeparabileꝫ nō tenet ceſſio. Sed quo ad vtilitatē ſic. fallit tn̄ qn̄qꝫ. nam ēt quo ad ip̄m ius tenet alienatio. sͣ. ſi ex nox. cau. aga. l. ſi cum vſuſ. Sed rn̄ de ꝙ plus pōt ſnīa qͣꝫ pactum qꝛ ꝯtinet alienationem legalem. vel illud quo ad vtilē vſumfruc. non quo ad directum. qꝛ ius directuꝫ coheret inſeparabiliter pͥncipaliter ipſi vſufructuario formali. ¶ Sed ꝗd ſi ꝓprietarius qui ſoluit vſumfructū indebite alienauit ꝓprietatē nudā retēto ſibi vſufructū an repetet vſumfructū. ⁊ videt̉ ꝙ nō qꝛ nec caſualē cū non ſit dn̄s nec formalē qꝛ cedi nō poteſt. So. qꝛ retinuit ſibi vſumfructū donec viuit agere pōt vt ſibi cōmoditas ⁊ poſſeſſio naͣlis reſtituat̉ lꝫ hoc ius ſi decederet pro tꝑe futuro ad heredē nō trāſmitteret̉ de vſufruc.§. i. cōia p̄di. in vēditione. ita ſentit glo. Sed quid ſi vendidit ꝓprietatem plenam vel ſimpl̓r vn̄ intelligitur d̓ plena ꝓprietate. Rn̄. emptor ꝯdicet. ar. jͣ. d̓ ꝯͣhē. emp. l. ꝗ tabernas. qd̓ vi aūt clā. l. is ꝗ.§. ſi poſtea. ⁊ sͣ. e. l. ij. ⁊. iij. Obligatio naͣlis qͥ Aturaliter. cadit in ſeruū impe cx dit ſoluti repetitionē ⁊ ſuſtētat acceſſionē fide ter iuſſoris ⁊ pignoris. idē in cā naͣli que cadit in tū. pupillo. ⁊ facit. jͣ. de ꝯdi. ⁊ demon. l. ꝗbus diebus.§. dn̄s. 5a ¶ No. neminem locupletari deberi ex alieno. verū eſt ſi ne cauſa. ſed cū cauſa approbata iure ciuili ſic. qꝛ rigor in ac d ſpē vincit equitatem in genere.ᵈ vt no. Dy. in. c. ij. de reg. re. iur. li. vj. ¶ No. in glo. ꝙ aliud eſt dicere habebat. aliud tit. habet. ⁊ adde qd̓ no. jͣ. de confeſ. l. certum.§. i. vi. i. Ex lec. ant. ¶ No. tres effectus nāͣlis obligatiōis. qꝛ impedit repetitionē. ⁊ qꝛ ei accedit fideiuſſor ⁊ pignus. ⁊ facit. jͣ. e. ſi fideiuſſor. ⁊ adde qd̓ no. jͣ. de actꝭ. ⁊ ob. naturales. ¶ Itē no. differentiam inter verbū habebat ⁊ ver bum habet vt in glo. que incipit.ſ. inter viuos. ⁊ facit qd̓ no. jͣ. de confeſſis certum.§. i. Ex lectura antiqua. NOVAADDITIO. ¶ Uide Inno. in. c. iij. de decimis. Quare ꝯſumptos non lu Ndebiti. arat cum habeat titulū ꝓ ſoluto. Itē ⁊ bonā fidē. Rn̄deo tūc lucratur qn̄ ex titulo reſultat verū debitum. vt no. d̓ rei ven. l. ſi fructus. ſecus ſi falſum debitū vt hic. ⁊. jͣ. e. l. ſi nō ſortē.§. libertus. qd̓ no. Quidā dicūt per iſtud principiū ꝙ ꝯditio indebiti eſt de iure gentiuꝫ. iō veniunt naͣles acceſſiones qd̓ falſum eſt vt no. Dy. inſti. de ac. in prin. Sed et ſi nummi. ſi cōperit ad nudā Conditio indebi poſſeſſionem indebite ſolutam. vt in primo ⁊ ſcd̓o reſpōſo. Itē ad plenā ꝓprietatem etiam p̄ſcriptione queſitam vt in tertio rn̄ſo. Item ad nudam ꝓprietatem ſi vſufructꝰ formalis ſit alienus vt in quarto reſpōſo. ¶ Caſus credebam tibi debere. x. ea ſolui de pecunia aliena quam bo na fide poſſidebā me. queritur an cōdicam poſſeſſioneꝫ a te. rn̄det̉ ꝙ ſic. Sed pone poſſidebaꝫ fundū alienum credens me tibi ꝓmiſiſſe nudā poſſeſſionē tradi an ꝯdicam nudā poſſeſſionē. reſpōdet̉ ꝙ ſic. Sed pone poſſidebam ic o C. l. ſi bona turus. vbi vide. d. Alex. de le imo. i.§. ſi ꝗs. lē ⁊ frā. arc. in. l. a ſi quis ꝓ eo. j. mā. ⁊ do. iaſo. may. inſti. de act.§. iten3 ſi ꝗs nu. xxx. ī ⁊ do. alex. de imo in cōſi. lx vi. iiij. parie. ⁊ bar. in cōſi. īci c pi. Dominicꝰ blaſij. ¶ Naturali ter. ad hūc tex tū. vide. d. ale xan. de imo. ī l. i.§. eo. d ¶ In genere. adde ſpec. i tit. de loca.§. vj. v̓ſi. xcvj. .l. ſi9n9 turus. vbi vide. d. Alex. de imo. i.§. ſi ꝗs. ⁊ frā. arc. in. l. ſ̄i quis ꝓ eo. j. mā. ⁊ do. iaſo. may. inſti. de act.§. item ſi ꝗs nu. xxx. ⁊ do. alex. de imo. in cōſi. lx vi. iiij. parie. ⁊ bar. in cōſi. īci pi. Dominicꝰ blaſij. De conditione indebiti.

De cōditione indebiti. a ¶ Directū a ſignificat̉. ſed ꝗd ſi ꝗs ſimplīciter in iu dicio ꝓponet dn̄iū an tm̄ directū ꝓpoſuiſſe intelligatur. an vtile. an v̓o vtrūqꝫ. vide d. Iaſ. may. in fi. de actio.§. ſꝫ iſte nu. el. ⁊ dn̄iū ⁊ ſic puibi ēt nūꝗd qr̄ blicianā ibidē nu. cli. ⁊ an in dubio de dire cto intelligat̉ ibidē nū. clij. b ¶ Dolo facis. an ⁊ quādo v̓o ꝓcedat exceptio reſul tans ex regula dolo facis. vide fely. in. c. debitores ī fi. i. col. in v̓. ī ea dē gl. d̓ iur̄it De fundum alienū bona fide credens eum tibi debere ſolui ⁊ p̄ſcripſiſti. an cōdicā poſſeſſionē ⁊ dn̄ium. rn̄det̉ ꝙ ſic. Sed pone poſſidebā fundum meū in quo alius habebat vſufructū ſolui indebite nudam ꝓprietatē an cōdicam ꝓ prietatem. rn̄det̉ ꝙ ſic. h. d. ¶ No. cōditionē indebiti lꝫ ſit perſonalis actio poſſe cōpetere ad nudā poſſeſſionē ⁊ nudā ꝓprietatem ⁊ ad vtrūqꝫ ¶ No. cōditionē indebi ti cōpetere erranti in cā ⁊ dn̄io vt in pͥmo rn̄ſo. in cā ⁊ nō in dn̄io vt in ſecūdo rn̄ſo. ¶ Itē no. preſcriptionē ſucceſ ſoris augere ius auctoris vt in tertio rn̄ſo. ¶ No. condi tionē indebiti trāſferri ⁊ augeri ex cā poſſeſſionis in cām ꝓprietatis qn̄ preſcrip. poſſeſ. accedit ꝓprietas. ⁊ tn̄ nō ē niſi vna actio nūero ꝑmutata tn̄ ⁊ augmētata. ¶ No. eum qui trāſfert cām vſucapiendi ēt ipſum dn̄ium trāſtu liſſe impleri. qꝛ impletum vr̄ fuiſſe dn̄ium traditione. l. fi. ſi ex noxa. cā aga. cōcor. de dona. cā mor. l. ſi alienā. ⁊. l. ꝗ alienā. ¶ No. meum ⁊ tuū dici ēt id qd̓ preſcriptū ē. nec a ob. ꝙ appellatione dn̄ij directū ſignificat̉ª. vt. l. i.§. qui in perpetuū. ſi ager vecti. qꝛ iſta noīa poſſeſſiua meū ⁊ tuuꝫ latiora ſunt. vt no. in. l. ij. de orig. iur. niſi qn̄ agit̉ de ꝓprie t tatis diſpoſitiōe. l. ij.§. in locū. de relig. ⁊ facit de here. in i ſti. l. taleꝫ.§. vlti. vel qꝛ ēt vtile ſignificat̉ qn̄ ꝯͣriat̉ directo ⁊ eſt illud potentius. vt per p̄ſcriptionē vt hic. qd̓ no. facit qd̓ no. Dy. de excep. rei iudi. l. ſi mater.§. eandē in fi. ¶ Op. ꝙ cōditiones debeāt intētari ad dandū. vt inſti. de acti.§. appellamus. So. illud eſt verū attenta generali cā cōditionuꝫ tn̄ interdū ēt poſſeſſio cōdicit̉ vt hic ⁊. jͣ. de tritica. l. ij. ⁊ conditꝭ. furti. l. ⁊ iō.§. neratius. ſicut petitur per interdicta inſti. de interdi. in prin. vel iudicis officio. ē. vt. jͣ. de dona. l. aꝗlius. ¶ Op. ꝙ poſſeſſio non cōdicat̉. jͣ. n eo. l. ſi in area. ſol. ibi nō erat poſſeſſio ſeparata a re d̓bita e vel a dn̄o non repetit̉ vt ibi a tertio ſic vt hic. vtraqꝫ ſolutio eſt vera quia paſſiue non repetit̉ a dn̄o. ſed actiue ſic. ¶ Oppo. qꝛ p̄ſcriptio ꝯfirmat ius p̄ſcribentis ergo aut a non cōuenit̉ aut non hꝫ exceptionē dolo facis. Sol. verū ā eſt ꝙ tenet̉ preſcribens ꝯͣ dn̄m ſed nō ꝯͣ repetentē per cō at ditionē indebiti qꝛ ab eo hꝫ cām lucratiuā ⁊ reuocabilē. ul Nam indebitum tenere lucrū eſt. ⁊ facit. l. ſi alienaꝫ. ⁊. l. 3ͣ. qui alienā. ¶ Op. ꝙ ēt vſufructus repetat̉. qꝛ ēt de vſuc. fructu tertij poſſeſſor non hꝫ ius excipiendi. Rn̄deo non ſi. excipit̉ de iure tertij. ſed ꝙ ſibi nō fuit traditus vſufructꝰ) vnde error nō leſit ſoluentē in poſſeſſione naͣli ſed in proes prietate ⁊ ciuili poſſeſſione. ar. jͣ. d̓ ꝓcur. l. qui ꝓprio.§. itē que. ⁊ cōditio indebiti re ꝯͣhitur. inſti. quibus modis re cōtra. ob.§. is quoqꝫ. ¶ Op. extra ad primū rn̄ſum qꝛ ꝓ recuperāda poſſeſſione rei mobilis non cōpetit poſſeſſorium. jͣ. de acꝗ. poſ. rem que nobis. Sol. verū eſt ꝙ nō cōpetit interdictum vt ibi. ſed aliud remedium ſic vt hic ⁊ in.§. neratius. ¶ Op. cōtrā ſecundū rn̄ſum. jͣ. e. ſed ⁊ ſi.§. cū inter. So. ibi excedit terminos ꝯditiōis indebiti. ⁊ iō eſt ꝯditio incerti. ¶ Op. cōtra tertiū rn̄ſum. jͣ. de vſucap. l. ei a quo. jͣ. de euic. l. ſi rem. So. ibi non hꝫ in dn̄io cauſaꝫ acquiſitionis a tradēte. hic ſic. ⁊ facit qd̓ no. sͣ. de ꝓcura. l. qui ꝓprio.§. itē querit̉. ¶ Op. cōtra quartū rn̄ſum qꝛ lꝫ ꝗs hēat nudā ꝓprietatē tn̄ hꝫ beneficium cauſaleꝫ habi tu ex vi ꝓprietatis. lꝫ actu.i. functione ſit penes alium. nā natura vſufructus eſt inſeparabilis aptitudine a ꝓprietate lꝫ actu ſeparet̉. ergo nunqͣꝫ eſt poſſeſſio nuda ſemper in herente vſufructu cauſali. Reſpōdeo īmo nuda eſt ⁊ nego ar. qꝛ oīno ſeparatus eſt vſufructus formalis a ꝓprietate. vt. jͣ. de vſuc. l. iuſto.§. mutat. vel cōceſſo eo hēt locuꝫ rō de vſufructu cauſali noīe nō re ⁊ vtilitate. ¶ Querit gl. ponamus ſolui tibi. x. indebite de pecunia aliena tu cō ſumpſiſti vel perdidiſti. querit̉ an repetere poſſim. ⁊ vide tur ꝙ nō qꝛ traditio recte ⁊ determinate pecunie erat in obligatione ⁊ in reſtitutiōe. ⁊ qn̄ eſt hoc ꝙ vel obligatio determinet̉ ad certū ꝗd in ſpecie. vel reſtitutio determine tur ad certū tp̄s ibi interitus liberat debitoreꝫ. vt. jͣ. loca. in naue ſaufelli. ad idem. jͣ. e. l. ſi non ſortē.§. libertus. Itē tu non es locupletior ergo non teneris. jͣ. e. l. in ſumma.§. pe. ¶ In ꝯͣrium vr̄ ꝙ cōdicat̉ quo ad nudā poſſeſſionē tantūdem in gn̄e. qꝛ repetitio formam.i. cōmodum ſolo nis ſequit̉ lꝫ non locū. jͣ. e. l. in ſumma.§. pe. qui loco certo qꝛ re ꝯͣhitur vt in.§. is quoqꝫ. So. ibi accipiēs cōſumpſit ſuo facto ⁊ recōciliatum eſt indebitū ꝯſumptiōe ⁊ tenet̉ ad tātūdem dandum in eodē gn̓e. ar. ſi cer. pe. l. ſi filiuꝫ. ⁊ .l. non oīs.§. fi. de fideicō. ſiꝗs pro eo.§. ſi nūmos. Si v̓o caſu cōmiſit puto eū liberatum qꝛ nil ſibi adeſt. ar. jͣ. eo. ſi non ſortē.§. libertus. ¶ Sed iuxta hoc quero ꝗd eſt fauor formaliter in obligatione anteqͣꝫ cōſumat̉. Reſpondeo retraditio poſſeſſiōis illius pecunie in ſpē. Sed poſt qͣꝫ eſt cōſumpta noua renaſcit̉ obligatio ad tantūdē ī genere ⁊ genus eſt in obligatione ſub forma dādi non ſub forma nude retraditionis. qꝛ hoc non reperit̉ in obligatione generis ꝙ ad nudā poſſeſſionē agat̉. facit qd̓ no. de le. i. l. ſi domus.§. ſi de euictiōe. Sed qūo genus pōt eē in obligatione cuꝫ genus nihil ſit niſi qd̓dam intellectuale. Rn̄deo iſtud ītellectuale eſt in forma obl̓onis. ſꝫ in execu tione obl̓onis deuenit̉ ad ſpēm ſub cōpendio gn̓alis termini cōtentā. de le. ij. l. meuius.§. duobus. l. iij. qui ⁊ a ꝗbus. que ſpēs cum ſoluit̉ genus dicit̉ ſolui qꝛ repn̄tat̉ in b qualibet ſpē. l. i. ſi cer. pe. ¶ Sed querit̉ an preſcribens poſſit vel repellere agentē per exceptionē dolo facisᵇ vel ſolutum vendicare. ⁊ videt̉ ꝙ ſic qꝛ dn̄s. nam dn̄s oībus p̄ferendus eſt de priuil̓. cre. ſi neuter.§. in bonis. glo. dicit ꝯͣrium. nā excipere non pōt ꝗn̄ indebitū reddat vt hic. ⁊ jͣ. e. l. interdū v̓o. ⁊ poſtqͣꝫ reddidit trāſtulit dn̄ium ⁊ ſic non pōt vendicare nec luget ꝓpterea ſuā negligentiam ⁊ vigilem poſſidēdi curā. qꝛ in hoc ab agente non hꝫ titulū ⁊ cām vt hic. vnde qui p̄ſcripſit nō dr̄ hr̄e titulo p̄ſcriptio nis dn̄ium. nā p̄ſcriptio non eſt titulus ſed effectus tituli vn̄ orta eſt ⁊ a quo p̄tendit̉ tituluꝫ ab eo videt̉ p̄tendi pre ſcriptio vt h̓ cum ſil̓ibus. ¶ Sed pone tradidi non nudā ꝓprietatē ſed plenā poſſeſſionē titio rei mee quo ad ꝓ prietatem ſeu quo ad ius vſuſ. querit̉ an cōdicā a titio nu dam ꝓprietatē ⁊ ꝯſecutiue ciuilē poſſeſſionē an etiam na turalem. ⁊ videt̉ ꝙ ciuilem iure ꝓprietatis ⁊ naturalē iu re poſſeſſionis. de ciuili per finē iſtius. l. de naturali ꝓbat̉ in prin.§. ⁊ ſic due erūt cōditiōes indebiti intētāde a me. vna iuris reſpectu ꝓprietatis. alia facti reſpectu poſſeſſio nis. nam cā poſſeſſionis dicit̉ eē facti qꝛ plurimū facti ꝯti net. l. ij. ſi ſerui. ven. Sed dico ꝙ nō intento niſi vnicā cōditionem que iuris eſt ⁊ ꝯſecutiue ad eā venit naturalis ⁊ ciuilis poſſeſſio reſtituēda. nam totū hoc eſt vi ꝓprieta tis vt. sͣ. de rei ven. l. fructus. ¶ Sed pone tradidi nuda ꝓprietatē ⁊ nudā.i. ciuileꝫ ſolam poſſeſſionē. Sꝫ ſi is cui tradidi expulit naturalē poſſeſſionē an ego agam duobꝰ iudicijs ſucceſſiuis. vno quo repetam ꝓprietatem. altero quo intentem negatoriā. gl. dicit ꝙ ſic. qꝛ in naͣli poſſeſſio ne reus non hēt a me cauſaꝫ. ⁊ ideo non venit in ꝯditionem indebiti. ſecus in naturalē quā per iuris occaſione ⁊ nō per facti expulſionē eēt conſecutus. puta mortuo fru ctuario qꝛ tūc ēt naͣlis veniret in ꝯditione indebiti. ar. hu ius. l. pe. Rn̄deo ciuilis enim qn̄qꝫ trahit ad ſe naturaleꝫ de acꝗ. poſ. l. ꝙ ſi nolit. ¶ Sed pone tradidi tibi indebi te nudā ꝓprietatē cū ciuili poſſeſſione tu expuliſti emphi theotā egi ꝯͣ te cōditione indebiti reſtituiſti mihi directa ꝓprietatē ⁊ ciuilē poſſeſſionē. ſed naturalē retinuiſti volo agere ꝯͣ te negatoria an poſſim. ⁊ videt̉ ꝙ ſic. qꝛ quantuꝫ ad te pertinet liberū dn̄ium hēo. ſi ſerui. ven. loci corpus. §. ꝯpetit. Itē ſicut de vſufructu tertij poſſeſſor nō hꝫ ius opponēdi ita nec de emphitheoſi. ar. de rei ven. l. fructꝰ. in glo. Itē ſi vnus p̄ſcribit vtile dn̄iū is ſolus habet exceptionem. naꝫ ꝯͣ quemlibet alium poſſidentē ꝓprietarius pōt experiri. C. de preſcrip. xxx. an. l. ſiꝗs emptōis. ¶ In ꝯͣriū qꝛ exceptio dn̄ij eſt exceptio realis. ſed exceptio vſu fructus eſt ꝑſonalis. ergo realis exceptio a quolibet obij ci pōt. vt. C. de ſeruis fugi. l. cum ſeruū. nam ob. ar. d̓ vſufructu alia rōne. qꝛ vſufructus cauſalis eſt ſemꝑ proprietati cōcretus ſaltim velate. ⁊ iō cōtra tertium dat̉ negato ria. ſed

De conditioneª diti. ria. ſed dominiū vtile nō eſt annexum directo dn̄io immo ſub ſuis nominibus nō cadūt in eodem. l. ſi heres ad trebel. Sol. glo. tenet ꝙ pōt obijcere reus de vtili dn̄io tertij ſicut de directo ſed non de vſufructu formali. qd̓ eſt notādum. Sed verius puto excipientē non audiri. qꝛ directū dn̄ium ſufficit cōtra eum ſi iure dn̄ij cōueniat̉ lꝫ ꝗdā terti us habebat vtile dn̄ium. ar. C. de noua. l. iij. ⁊ qd̓ no. sͣ. de pac. l. ſi cum emptꝭ. tūc enim de iure tertij pōt reus pͥncicpalis obijcereᶜ qn̄ illud ius eſt tale qd̓ ꝓhibet intētionem agētis poſſe fundari. ⁊ tūc ē potius negatio qͣꝫ exceptio. Secus ſi nō cōtinet defectum fundamenti. d.§. competit. immo etiam ſi ille tertius cōſentiret non pōt de eo opponi niſi cederet iura poſſeſſori. jͣ. de compen. l. in rem.§. fin. An aūt ille tertius poſſit ſe opponere dic ſi iudicium tangit eum quo ad p̄iudiciū generādū tūc tertius habet ius opponendi in perſonā ⁊ in factum principale. jͣ. ſol. ma. l. titia. ⁊ no. in. l. ſi ſuſpecta. de inof. te. ⁊ facit. jͣ. ad trebel. l. facta.§. bonoꝝ. ⁊ hoc de iure ciuili. ſed de iure gentiū ter tius non hꝫ ius opponēdi. jͣ. depoſi. l. bona fides. ⁊ hoc tā in ciuili qͣꝫ in criminali cauſa. vt no. in. l. ij. sͣ. ſi ex noxa. ca. aga. ſi aūt iudicium nō tāgit ip̄m tertium tūc ſecus. vt. d. l. in rem.§. fi. facit. C. de teſti. aucͣ. ſi dicatur. adde tn̄ ꝙ oīs perſona que venit ex tranſuerſo ſemꝑ debet venire coraꝫ iudice cauſe. vt dicit Inno. de maio. ⁊ obe. humilis. Itē adde ꝙ perſona veniens ex trāſuerſo nō eſt citanda. ſed p̄ iudicat ſibi ſola ſcīa niſi poſtqͣꝫ ſe conſtituit in iudicio aduerſarium de re iudi. ſepe. ¶ Querit glo. an cōditio ad nudam poſſeſſionē detur dn̄o ꝗ errauit in dn̄io. dic ꝙ ſic. qꝛ cōditio indebiti hoc caſu datur dn̄o regulariter cōtra vt. l. fi. vſufruc. quemadmodum ca. Ex lec. ant. ¶ Etiā nuda poſſeſſio venit in cōditiōe in debiti. Iteꝫ etiam poſſeſſio p̄ſcripta a poſſeſſore. venit ēt nuda proprietas qn̄ nuda ꝓprietas eſt ſoluta. h. d. ⁊ ē.§. no. ⁊ habet quatuor rn̄ſa. ī pͥmo reſpōſo fuit ſoluta nuda poſſeſſio ex defectu iuris tradētis. in ſecūdo reſpōſo fuit ſoluta nuda poſſeſſio qꝛ ſoluebat̉ ſolū reſpectu poſſeſſionis. in tertio rn̄ſo nō fuit tranſlatuꝫ dn̄ium traditione ſed vſucapiēdi cōditio ⁊ poſſeſſor poſtea p̄ſcribit. in quarto rn̄ſo fuit tranſlata nuda ꝓprietas. vel qꝛ tradēs nō hēbat niſi nudam ꝓprietatem. vel qꝛ non tradebat niſi reſpectu nude ꝓprietatis. ſcd̓a ibi quēadmoduꝫ. tertia ibi ſed ⁊ ſi poſſeſſionē. quarta ibi ſed ſi vſuſfructus. ⁊ cōcluſio ē iſta ꝙ conditio indebiti interdum dat̉ ad nudam poſſeſſionē vt in prin. interdum ad nudam ꝓprietatem vt in fine. īter dum ad vtrūqꝫ vt in medio.§. ⁊ qd̓ alibi dicitur ꝙ nuda poſſeſſio cōdicit̉ per cōditionem incerti ⁊ non per condi tionem indebiti. vt. jͣ. e. ſed ⁊ ſi me putem.§. cū inter. ⁊. l. ꝗ exceptꝭ.§. ſi pars. debet intelligi qn̄ poſſeſſio non condici tur reſpectu poſſeſſionis ſed reſpectu alterius vtilitatis. puta ſeruitutis vel retentionis ob impenſas vel debituꝫ. vt. jͣ. de cōdi. fur. l. ⁊ ideo.§. neratius. ⁊ adde qd̓ nota. sͣ. ſi cer. pe. ſiꝗs nec cām.§. res pignori. ⁊ in. d.§. cum inter. ſimilis ē diſtīctio ꝙ qn̄qꝫ aliquid fiet reſpectu ꝓprietatis. qn̄qꝫ reſpectu poſſeſſionis. qn̄qꝫ reſpectu alterius vtilitatis. jͣ. de acꝗren. poſ. ſi aliquam rem. ibi dati ſunt.i. indebite ſoluti. ¶ Nota ꝙ cōditio indebiti datur ad nudā poſ ſeſſionem ſiue ſit nuda ex poteſtate ſoluētis. ſiue ſit nuda ex voluntate ſoluentis. ¶ Secūdo no. ꝙ conditio indebiti augetur ratione p̄ſcriptionis. ⁊ que a principio com petebat ad nudam poſſeſſionem nūc cōpetit ad cauſam ꝓ prietatis. ⁊ eſt ratio qꝛ a quo quis habet poſſeſſionem ⁊ cām preſcribendi intelligit̉ habere dn̄ium. vt. l. ſi alienaꝫ. ⁊. l. qui alienam. de dona. cauſa mor. ¶ Tertio no. ꝙ nō venit plus in ꝯditione indebiti qͣꝫ venerit in ſolutione qꝛ re quaſi cōtrahit̉ nā ſi nuda ꝓprietas tm̄ fuit ſoluta ſimili ter cōdicetur. ¶ Ultimo no. ex conuentione duarum legum differentiam inter cōtractum qui re cōtrahit̉ vbi requirit̉ tranſlatio dn̄ij vel equipollens. vt. sͣ. ſi cer. pe. l. ij.§. appellata. ⁊. l. nam ⁊ ſi fur. ⁊. l. ſingularia. ⁊ ꝯtractū qui re quaſi cōtrahit̉ qui potius appellat̉ diſtractus qͣꝫ ꝯtrae indebiti. ctus. nam non requirit̉ tunc tranſlatio dn̄ij ⁊ re quaſi cōtrahitur ⁊ per ſimplicem poſſeſſioneꝫ facti vt hic qd̓ no. ex hoc apparet diuerſiſſimam eſſe naturam conditionis inde. certi conditionis generalis que datur pro mutuo. ¶ In glo. i. ſaltim poſſeſſio ⁊cͣ. ibi vix inuenit̉. qꝛ non eſt reꝑire poſſeſſionē generis ſed ſpeciei cum debebat poſſeſ ſio cadere ſuꝑ certo corpore. vt. l. iij.§. incertam. jͣ. de acꝗren. poſſeſſi. ⁊ h̓ loquendo de poſſeſſione proprie. ſed loquendo de poſſeſſione abuſiue dic vt no. sͣ. de petitio. here. regulariter. illa tn̄ abuſiua poſſeſſio d̓ qua ibi loquitur non reperitur ꝙ habeat effectum niſi in petitione heredi tatis. ⁊ facit. l. fi. jͣ. quorum bonorum. ibi ſpecie. ⁊ in.§. li. bertus. nec ob. ꝙ ille qui tenetur ratione poſſeſſiōis liberetur ſi deſijt poſſidere ſine dolo ⁊ culpa. qꝛ illud eſt veꝝ niſi vbi per conſumptionem obligatio roboratur vt hic. ⁊ ſic non ob. jͣ. locati in naue ſaufelli in fi. In fi. gl. ⁊ adde quod no. C. de interdictis. l. incerti ad finem. ¶ In glo. ſed videtur contra. in fi. ibi bona fides. ⁊. jͣ. de vſucapioni bus ei a quo fundus. vel dic ꝙ in. l. ſi ī area. traditio erat debita ſed non modus tradendi cum deberet precedere c deductio expenſarum. ⁊ ſic non obſtat. ¶ In glo. quid a ergo. ibi vt dictum eſt qꝛ cōditio indebiti hoc caſu com P d petit ad danduꝫ. ⁊ ſic factuꝫ ſucceſſoris auget ius aucto v ris quādo res eſt ad auctoreꝫ reuerſura vt hic. al̓s ſecus c. ſi non eſt reuerſura ad auctorem. vt. jͣ. de exhi. rei iudi. ſi a re te.§. fi. ¶ In glo. mea ꝓpria ẜm Io. ibi quid auteꝫ ſi ple c iu nam.i. ꝓprietatem ⁊ naturalem ⁊ ciuilem poſſeſſionem. xc ibi ⁊. l. idem qꝛ poterit reus cōueniri pro naturali ⁊ ciui 2 li poſſeſſione nec poterit opponere exceptionem de ſerui ca tute tertij vt ibi no. non tamen in reſtitutione veniet vſuſ§. fructus lꝫ veniat poſſeſſio naturalis. vt no. jͣ. in vltima glo. 4ꝫ a̓d ibi ſolam ꝓprietatem. qꝛ in alio non habet a me cauſam. do ibi.§. cōpetit. interdictum autem vti poſſidetis pro ciui C. li turbata non poſſem ꝓponere qꝛ nō poſſidet a me vitio in ſe. ⁊ ſic non ob. quod legit̉ ⁊ no. jͣ. de acꝗren. poſſeſ. clam 45 C poſſidere.§. qui ad nūdinas. ibi nō tranſfero ratione erro pt̄ ris. ibi cōſumptione facta. ſed ea non facta ago ad poſſeſ co ſionem vt in tex. ibi cui tradidi ꝓprietatem ⁊ ciuileꝫ poſ ſciſeſſionem. ibi non per oīa idem.i. dicere. ꝙ recuperata ꝓ ar. coprietate per cōditionem indebiti non agam negatoria ꝯͣ veiſtum naturaliter poſſidentē. qꝛ pōt opponere de emphi teſtheoſi tertij cuꝫ iſta exceptio ſit realis. ⁊ exceptio vſuſfru ctus eſt exceptio perſonalis. ſed iſta ratio non videtur va lere per. l. loci corpus.§. competit. all̓. in glo. ⁊ per. l. ſiꝗs emptionis. C. de preſcrip. tri. anno. niſi dicas ꝙ iſta exceptio eſt ipſo iure excluſiua iuris agentis qꝛ eſt exceptio d̓ vtili dominio tertij. ergo poteſt a quolibet opponi. quod dic vt no. per Cy. C. de ſeruis fu. cum ſeruum. ⁊ adde qd̓ no. in. l. ij. sͣ. ſi ager. vecti. ⁊ in Spec. de locato.§. nunc aliqua. v̓. liij. ⁊ v̓. clxviij. apparet ex iſta gl. ꝙ emphitheoſis non per oīa equiperat̉ ſeruituti lꝫ tex. appellet hanc ſerui tutem de leg.i. ſi tibi homo.§. fi. Ex lectura antiqua. NOVAADDITIO. ¶ In.§. ſed ⁊ ſi vide in ſpec. de loca.§. nūc aliqͣ v̓. clxviij. Solutum Ub conditione. pedēte cō ditione repetit̉.i. ꝓducit̉ reductio in eē tn̄ reſoluit̉ ſi ꝯditio extet. idē in die īcerta an ⁊ qn̄. Si aūt certa eſt dies vel cōditio non naſcit̉ repetitio nec ꝓducit̉ ꝯditio in eſſe. qꝛ neceſſaria dies vel neceſſaria cō ditio nō ſuſpendit ſed ꝯditio de futuro ꝯtingēti nō hꝫ in ſe exiſtēdi certitudinē. iō obuiat natiuitati obl̓onis. h. d. cū duobus ſequētibus. ¶ Et no. ꝙ triplex eſt ꝯditio neceſſaria. vt ſi ſol oriet̉. īpoſſibilis. vt ſi nō morieris. ⁊ me dia que hēt ſe ad eē ⁊ non eē. ſimiliter officium ꝯditiōis eſt ſuſpendere natiuitatem obl̓onis actionis nō ꝯͣctus. jͣ. de pericu. ⁊ cōmo. rei vē. ſi in vēditione. ⁊ eſt ratio qꝛ īterim non cōcludit petitio. ratio vel ar. qꝛ ar. de neceſſario non ſumit̉ ex cōtingēti. Sed obl̓o neceſſitatis vinculum eſt. jͣ. cōmoda. l. in cōmodato.§. ſicut. ⁊ ideo nō infert ab Bal. ſuꝑ. ij. ff. veteris. ec ¶ Obijcere an ⁊ qn̄ quis poſſit oppoer̄ de iure tertij. vide ꝑ cano. ī c. mandatū de reſcrip. ⁊ in. c. cū dilectus. d̓ iu. pa. ⁊ in. c. relatū. d̓ p̄bē. ⁊ per pau. de ca. in. l. ille a qͦ §. ſi d̓ teſtō. jͣ. eūdē bal. in. l. ad treb. ⁊ per dote ancillaꝫ. C. de rei vē. ⁊ in auc. ꝗ rem. ec. ⁊ in. l. ꝑem C. de ſac. ſan. p̄torias in. iij. col. C. q̄ ſen. re ſcin. nō poſ. ⁊ ar. in. l. militis codicillis.§. veteranis. jͣ. d̓ teſta. mili.

De cōditione indebiti. De cōditione indebiti. eo ꝙ aliter poterit ſe habere. C. de proba. l. non nūdis. ⁊ l. neqꝫ natales. nam vt ait Placen̄. in ſumma ſua in ti. de actio. memini ⁊ meminiſſe iuuat nec ſcripſiſſe in ſumma quam Mātue cōpoſui. ꝙ actio nihil aliud eſt qͣꝫ rō ſub iecti vt fundet̉ petitioꝓbet̉ petitoris intentio ſic nihil ali ud ē hic ratio qͣꝫ ar. ⁊ erit. vt id qd̓ petitur fiat. Ecce enī dicit quis redde cētuꝫ que mihi debes. quare qꝛ tibi cre didi. certe ſufficit iſtud vt reus ꝯdēnetur niſi inficiet̉. tūc enim niſi ꝓbauero abſoluet̉ vel niſi excipiat vel quaſi ex cipiat. ergo non abſurde dici pōt ꝙ actio ſit. arg. hec ille ⁊ ꝙ non ſoluat̉ niſi per interp̄tationē vel exceptionē vel quaſi ẜm Placen̄. ⁊ alibi in ſūma ſua. inſti. de iuſti. ⁊ iure. dicit. Ius quoqꝫ dicitur īſtr̄m vel forma petēdi. vt ac tio eſt ius. ⁊ ratio quaſi rata ſit dicit̉ ibidem ſi ergo eſt rō interim nec rata nec cōcludens eſt. ⁊ ſi dicamus ꝙ actio ſit. arg. in intellectu. qꝛ intellectus ſyllogizat. hoc modo ꝯtraxi ⁊ debes ergo ſolue ſiue qd̓ ſit. ar. l. deductio in iudicio. ⁊ ſiue ꝯſideramus actionem prout eſt in ſui ſubſtā tia ſiue prout eſt in exercitio. nam eodem modo exercet̉ quo eſt ſicut v̓bum in ore eodē modo ſe habet quo ſe hꝫ in intellectu. de ſupellec. leg. l. labeo.§. idem tab. ſemꝑ tn̄ cōcludere debet. ⁊ ideo ſi non ꝯcludit non eſt ar. Et dici tur actio inepta qd̓ pōt eſſe vel qꝛ ꝓponit̉ incōpetēter. l. i.§. i. ſi meſſor fal. mo. di. vel qꝛ incōpetens. l. queſituꝫ. qn̄ actio de peculio eſt annalis. quo caſu error pōt corrigi ꝑ ſnīam abſolutoriam qꝛ reſpicit ineptitudineꝫ petitionis. vt ibi patet qd̓ eſt not. ſiue ꝙ actio ſit obligatiōis vigor ꝓductus ſiue ꝙ actio ſit in obligatione ſicut potentia in anima ſemꝑ tn̄ neceſſe eſt dicere interim non naſci. qꝛ nō habet cauſam naſcēdi. ⁊ vbi cauſa nō eſt nec defectus. de pac. l. iuriſgen.§. i. nam ordine naſcēdi ſemꝑ cauſa prior debet eē qͣꝫ effectus. Officium modi quale ſit in ꝯͣctibus innoīatis dixi. sͣ. ti. ij. l. ſi pecuniam. ⁊ patet i. l. ex placitoin vltimis volūtatibus patet de ꝯditio. ⁊ demon. in glo. rubrice. ⁊. l. ꝗbus diebus.§. fi. Officium diei certe cū cer titudine eſt obſtare petitioni ſi opponat̉ ſed non natiuita ti actionis. vt l. certi ꝯditio. niſi dies ſit de natura actiōis qꝛ efficacius ſuſpēdit quod nāͣliter ineſt. vt. l. iuriſgen.§. ꝗnimmo. de pactis. ẜm Guil. tūc obligatio naſcit̉ interiꝫ non actio. ſed ꝯcipitur ſicut fetus ante ꝯcipitur qͣꝫ naſcat̉ ergo cōtra. p. jͣ. ſolu. ma. l. ſi cōſtante.§. quotiēs. Officiuꝫ diei incerte an ⁊ qn̄ eſt ſimile officio ꝯditionis. de ꝯdi. ⁊ demon. l. dies incertus. Si aūt eſt certa dies an ⁊ nō qn̄. aut opponit̉ ſuꝑ obligatione trāſmiſſibili ad ſucceſſores ⁊ naſcit̉ interim obligatio. ſed forte nō naſcit̉ actio vt in hoc deferat a die oīno certa. vt. C. de actꝭ. vt here. ⁊ cōtra here.l. i. qꝛ rō ꝑtinet ad neceſſitatem p̄ſtationis. Sed retentio naſcit̉ oꝑe exceptionis ſi nitat̉ traditiōe vt hic. aut ſuꝑ obligatione nō tranſmiſſibili. ⁊ tūc nec obligatio na ſcitur. de ꝯdi. ⁊ demon. l. heres meus. qꝛ talis dies in relatione ad obligationem cauſat omnimodam incertitudinem in eius obligationis exiſtētia vt hic qn̄ inſerit̉ ipſi legato. Sed ſi poſt in alia or̄one adhuc idem videtur. de condi. ⁊ demon. l. ꝗbus diebus.§. ꝗdam. ſed illud qn̄ eſt ꝯditio exp̄ſſa. ſecus in die incerta. vt not. C. qn̄ dies lega. ce. l. ex his v̓bis. vel dic vt no. jͣ. ad trebel. l. ſeius ſatur. ibi no. glo. ꝙ dies certe etatis inſertus poſt legatum pure re lictum a pͥncipio nō facit ꝯditionem ſed dies mortis ſic. qꝛ incertior. eſt a pͥncipio v̓o inſertus vterqꝫ facit ꝯditio nem niſi p̄ſumat̉ ex affectione ad legatarium ꝙ teſtator voluerit facere ꝯditionem. ⁊ illam glo. bene no. ⁊ hoc te net Cy. in dicta. l. ex his in fi. ⁊ facit qꝛ dies ſtatim appo ſita ineſſe videt̉. vt. l. lecta. De officio aūt tacite ꝯditionis dic aut eſt tacita ⁊ neceſſario ineſt. naꝫ ⁊ impedit obliga tionem naſci. vt no. de pac. l. item qꝛ. aut ficta ⁊ interpre tatiua ⁊ legalis. ⁊ iſta cōditio non eſt cōditio ſed modifi catio naſcentis actionis. de arbi. ita demum. ibi ipſo iure naſcitur actio non in effectu. ¶ Et ſciēdū eſt ꝙ ipſo iure dicitur pluribus modis. Primo modo ipſo iure ꝯſtitutionis. vnde ſnīa ex inordinato ꝓceſſu reddit̉ nulla ipſo iure conſtitutionis. vt. l. ꝓlatam. Scd̓o ipſo iure.ſ. trāſfu ſionis. vn̄ nouatio ſit ip̄o iure. de pac. l. ſi vnus.§. pactus. Tertio modo ipſo iure liberationis. vn̄ acceptilatio libe rat ipſo iure ibidem. Quarto modo ipſo iure.ſ. exceptio nis. vn̄ cōpenſatio ſit ipſo iure.ſ. exceptionis qd̓ nō eſt de natura aliarum exceptionum vulnerant enim petitioneꝫ non interimunt funditus. vnde alie exceptiones poſſunt excludi per replicationem ſed non exceptio cōpenſationis ſicut nec acceptilatio patit̉ replicationem acceptilationis. ar. dicti.§. pactus ne peteret. v̓. ſed ſi pactū. Quinto ipſo iure cuiuſlibet etiaꝫ exͣiudicialis acꝗſitionis. de in iuſto teſtamēto. l. filio. l. ij. ſi ager vecti. in glo. qꝛ talia iura agnitionem reꝗrunt non vt ſint ſed vt entia effectū ha beant. Sexto ipſo iure.i. ope legis vel ope p̄toris viui. d̓ condi. inſti. que ſub ꝯditione.§. fi. l. i. C. de theſau. li. x. ſic dicimus quaſdam reſtitutiones ipſo iure indulgeri que non deſiderāt factum pretoris viui.ſ. vt ſint lꝫ deſiderent vt exerceant̉. vt. l. metū.§. volēti. sͣ. qd̓ metus cauſa. d̓ no. ope. nun. l. de pupillo.§. ſi is cui. Septimo dicitur aliꝗd ipſo iure non eſſe qn̄ non eſt ꝓductum nec in bn̄ eſſe nec in eſſe quo ad natiuitateꝫ. vt hic de v̓bo. ob. l. x. cum obli gatio eſt nata. querit̉ vbi ſit.i. ꝗs locus eius ⁊ que ſedes eius. an in debitore. an in creditore. an in re debita. dicit Placen. in ſumma. de obli. ꝙ arg. inꝗret. Sed ego dico ꝙ obligatio ꝑſonalis eſt ſicut caracter nec ſitualiter fun datur in re. de iudi. l. fideicō.§. tractactuꝫ. ſed in ꝑſona re lata ad debitorem dicit̉ obligatio. relata ad creditorē di citur actio ẜm Pe. in. l. edita. Sed ego dico ꝙ inter cōtractum ⁊ actionē eſt ius medium qd̓ radicat̉ in credito re actiue ⁊ dicit̉ ius creditoris ⁊ ralatum ad debitorem dicit̉ obligatio ⁊ fundat̉ in eo paſſiue. Vnde ius credito ris ⁊ obligatio debitoris vnuꝫ ius eſt qd̓ fundat̉ in vtroqꝫ termino. qꝛ correlatiua ſunt. l. fi. de accepti. Officiū cō ditionis que extitit ſed incertum eſt. an extiterit non im pedit ꝓuiſionem legalem. de cōdi. ob cauſam. l. ſi pecuni am.§. ſi ẜuum. qꝛ legi certa ſunt omnia. de iudi. ſꝫ ſi reſti. in fi. ſed iudicis actum ⁊ officium bn̄ impedit niſi liꝗdet̉. de v̓bo. ob. ita ſtipulatus poſt pͥn. C. de cōpen. l. fi. cum fi. Ex p̄dictis apparet quedam eē ⁊ effectum hēre. quedaꝫ ipſo iure non eē ſed non habētia plenum effectum ⁊ illa que effectū non ſortiunt̉ quodāmodo ſunt ⁊ non ſunt. ⁊ adde qd̓ dicam. jͣ. eo. l. iulianus. ¶ Sed querit̉ an exn̄tia ꝯditionis obligatorie faciat ipſo iure ceſſare ꝯditionē in debiti. an ope exceptionis. ⁊ videt̉ ꝙ oꝑe exceptiōis. ꝗa ipſo iure obligatio nata tolli non pōt niſi ſolutione reno uatione acceptilatione non cauſe ceſſatione. de excep. do li. l. ij.§. circa. nam poſtqͣꝫ obligatio eſt nata ⁊ radicata ē. lꝫ enim reducat̉ ad non cauſam tn̄ mero iure durat obligatio que ſui naͣ non hꝫ fines ꝑpetuos. de actꝭ. ⁊ oblig. l. oblonum fere.§. placet. ⁊ ar. jͣ. de p̄to. ſtipu. l. valerianus. Sed ego credo ꝙ ipſo iure. qꝛ non ſoluꝫ ceſſat cauſa ſed res. Nam indebitū ſit delictuꝫ ꝯditione extāte. vn̄ nomē indebiti abolitum eſt nec ē in rerum naͣ. Effectus eſt magnus qꝛ qn̄ actio eſt ſublata ipſo iure tn̄ pōt reciꝑe fome tum ſicut nec homo mortuus. ſecus ſi nō ipſo iure. vt ho mo vulneratus. vt. d.§. pactus. Item qꝛ in exceptionibꝰ deſideratur factum opponentis. vt inſti. de repli. in prin. Sed cum actio ipſo iure non tenet ſupplet iudex non ex cipiendo. qꝛ exceptio non cadit hic nec nullitas. vt no. C. de tranſac. vbi pactum. qꝛ actio inefficax concludit iudici ⁊ parti ſi non opponat exceptionem. Sed petitio nulla non concludit iudici nec partilꝫ non opponat̉. qꝛ non poteſt ꝓbari nec fulciri veritate obligationis. ⁊ in omni bus que non concludunt iudici iudex ex officio ſupplere poteſt. Si autem ꝯcludunt iudici ⁊ non parti ibi opus t exceptione. ⁊ ſunt verba Iaco. butri. in ſimili in. l. edita. actio in lectura. Interdum tamen illud qd̓ eſt nullum ꝓ aliquo habet̉ vt quādo non pōt opponi. vt no. de ma. lequi habebat. facit de exceptꝭ. cum eccleſiaſtice. vtputa ini contractu ſimulato. C. plus valere qd̓ agitur. l. emptꝭ. naꝫ nullus eſt

De conditione indebiti. nullus eſt. qꝛ obligationis deficit ſubſtātia.i. cōſenſus. tn̄ ſi ſit renūciatum exceptioni vel ſtatutum ꝓhibeat opponi de ſimulatione id qd̓ eſt nullum mādabitur executioni ſic. C. de edic. diui adri. tol. l. ij. qꝛ eſt nullitas delata. vbi autem aperta eſt nullitas vel calūnia iudex ſupplet ex re gula gn̓ali. l. illicitas. in prin. de offi. preſi. ⁊ facit qd̓ not. de bonis liber. l. qui tn̄.§. ſi patris. ⁊ per Inno. in. c. i. de offi. vica. glo. hic dicit ꝙ dies incertus futuraruꝫ nuptiarum habet̉ pro ꝯditione. ⁊ facit in aucͣ. de ſan. ep̄is.§. ſed hoc pn̄ti quādo dies leg. ce. nec ſemel.§. ſi inhabitatione C. d̓ nuptꝭ. l. ſancimus. dixi in. l. ij. ſi cer. pe. ⁊ hoc quādo ſit mētio tꝑis cum nupſerit. ſi v̓o ſit mētio cauſe ⁊ nō tēporis vt pro dote. tūc dic ꝙ ꝓmiſſio intelligat̉ cōditiona lis ſed legatum intelligit̉ modale. de ꝯdi. ⁊ demō. l. titio cētuꝫ.§. fi. ẜm quoſdam. qꝛ legatum intelligit̉ in vi modi non vi ꝯditionis. ar. de alimen. lega. l. lucius. Ex lec. ant. ¶ Cōditio que hꝫ in ſui eē pendētiam pa rit repetitionem interim. ſecuſ in ꝯdōne oīno extitura. h. d. vſqꝫ ad. l. ſi pene cauſa. ¶ No. ꝙ duplex eſt incertitudo an ⁊ qn̄. ¶ No. ꝙ lꝫ ſolutuꝫ plus repetat̉. vt. jͣ. e. ſi pene.§. fi. ſecus ſi eſt ſolutū plus tꝑe dūmodo certa ſit obligatio vt hic qd̓ no. facit. jͣ. de le. ij. lucius. circa mediuꝫ. vel teſtator. nam doctor non recordatur. Lex penalis non tollit obli I PENC. gationē nalem. facit. l. iij. in fi. qd̓ ꝗſqꝫ iuris. hoc eſt no. ⁊ eſt ar. ꝙ ex delictis non oriat̉ obligatio naͣlis ſicut nec tollit̉ obligatio naͣlis. de hoc no. inſti. de iure naͣli.§. ius aūt gētium. facit. jͣ. depoſi. l. bona fides. Sunt aūt quatuor deli cta ex ꝗbus oritur actio ciuilis penalis.ſ. furtum rapina iniuria ⁊ dānum datum. ex alijs lꝫ oriat̉ actio ciuilis tn̄ ꝯcernunt rem familiarē ⁊ ſic pͥuatum crimē. vt no. in. l. fi na. de pͥua. delic. ſecus in publi. criminibꝰ. de v̓b. obl. hec ſtipl̓o. niſi in crimine falſi. vt. l. qui noīe. de fal. tn̄ tunc ac. tio ciuiliter mouēda eſt mere ꝑſecutoria ſaluo ꝙ in metu vbi ex poſt facto ſit penalis. l. ſi cum excep.§. ſatis. qd̓ me tus cauſa. que actio in delictis orit̉ ex ciuili obl̓one ad pe nam cooꝑante naͣli nec iure maleficiorum qꝛ pene maleficiorū ſunt de iure cīuili. Alij dicūt ꝙ orit̉ obligatio naͣ lis. vt. sͣ. de infa. l. ẜuus. qd̓ ſic ꝓbat̉ ẜuus ex delictis obligat̉. de actꝭ. ⁊ ob. l. ẜuus non in oībus. ſed hoc nō pōt eē ciuiliter. qꝛ non cadit ciuilis obligatio in ẜuum. ergo naͣ liter ſed hoc nō pōt eſſe niſi oriat̉ obl̓o naͣlis ergo ⁊cͣ. Et ſi dicas quare inducit̉ naͣlis ⁊ nō tollit̉ naͣlis. Rn̄deo facilius eſt inducere qͣꝫ tollere. qꝛ inducere non hēt ꝯͣrium ſed tollere ſic. vn̄ ſnīa inducit actionem tn̄ non eam p̄ciſe tollit ſed elidit. jͣ. eo. l. iulianus. ⁊ no. hāc. l. pro bānitis ꝗ bus non dat̉ audiētia. qꝛ ex hoc nō ꝑdunt naͣlem obl̓onē id aūt tm̄ ꝑdunt qd̓. l. cauet̉ ⁊ non plus. qꝛ bānum eſt ſtri cti iuris. vt not. Cy. C. de here. inſti. l. i. Dicit̉ aūt bānum quatuor modis. Primo.i. vox p̄conis. vt in aucͣ. ꝗ ſemel Scd̓o.i. mulcta no. C. de modo mul. l. i. de vē. inſpi. l. i.§. ꝙ ergo. C. de ſuſpec. tu. l. p̄ſes. Tertio annotatio bonoꝝ. l. i. de reꝗ. reis. Quarto.i. exilium. vn̄ exules dicunt̉ ban niti vt no. de pͥuil. credi. cognitionē. Et ſūt ꝓprie ex bāni ti illi ꝗbus ius ꝓprium illius ciuitatis non pr̄ocinat̉. vt in aucͣ. item nulla cōitas. hi ſunt exͣ ꝓtectionē cōis. vt no. Cy. C. de naͣli. lib. l. eius. ⁊ ſi ciuitas indixit eis bellū ſunt quaſi hoſtes. de capi. di. l. amiſſione.§. qui defi. ibi ꝑ Cy. in additionibus. ⁊ per Cy. C. de accu. l. reos. ſed de iure cōi ex bāniti nō pn̄t de iure offendi niſi ſint etiā diffidati. vt no. in vſibꝰ feu. hic finit̉ lex. c. i. nec etiā expulſi de ciuitatibus vel ꝯfinati pn̄t offendi. nā mathematici debēt de ciuitate expelli. C. de ep̄ali audi. l. mathe. ⁊ tn̄ nō pn̄t impune offendi. ſed tm̄ capi ⁊ pn̄tari iudici. vt. C. de male. ⁊ mathe. l. fi. ⁊ expellit̉ ꝗs de ciuitate tribus ex cauſis.ſ. rō ne delicti rōne ſuſpitionis ⁊ rōne morbi vt in leproſis. vt in aucͣ. iuſiurāduꝫ. qd̓ p̄ſta. ab his.§. fi. ¶ Et no. ꝙ qn̄ of fendit̉ qui pōt offendi de iure nulla naſcit̉ obl̓o. qꝛ nō di citur eē delictam. de alea. l. i.§. qd̓ aūt. C. de his qui ad ec De conditione indebiti. cle. ꝯfu. l. ſi ſeruus. ar. no. C. qd̓ me. cauſa. l. accuſationise ſiue ſtatutū ꝓmiſſorium diſponit ſuꝑ facto ꝓmittēdo fie ri ſiue ſuꝑ pena ꝓhibēdo imponi ſiue ſuper exercitio ꝗa prouideat reddi ius. Vel dic hoc vltimo caſu obl̓onem naſci ſed non intentari oꝑe exceptionis. vt. jͣ. ad maced. l. i. ⁊ facit qd̓ no. C. de infa. decur. ⁊ ibi dicit Ia. ꝙ differētia eſt vtrum ſtatutum diſponat ſuꝑ iniuria. an ſuꝑ pena. an ſuꝑ exercitio. ⁊ vide Bar. de fideicom. cum lex in ſua lectura. ¶ Illud tn̄ no. ꝙ lꝫ in ꝯͣctibꝰ p̄ſcriptio.i. lapſus p̄fixi tēporis a iure non tollat naturalem obligationem. vt no. in. l. rem ra. ha. tn̄ ſecus in delictis vbi p̄ſcriptio ipſo iure interimit obligationem. qꝛ lex dicit eaꝫ aboleri in totum. vt. jͣ. de iniur. ſed ſi vnus.§. ſi an̄. vn̄ in criminibus exceptio p̄ſcriptionis eſt exceptio intētionis ⁊ facti non actionis. que non eſt ipſo iure quod no. Ex lec. ant. ¶ Rōne delicti non tollit̉ obligatio naͣlis. h. d. ⁊ eſt bonum argumētuꝫ ꝙ ex delictis nō oriat̉ obli gatio naͣlis ex quo non inducit̉ liberatio naͣlis que citius deberet induci per. l. arrianus. de act. ⁊ obl. ¶ Et nota hāc. l. ad ſtatuta dicētia ꝙ ille ꝗ non aſſignat in extimo ꝑ dat ius ſuum. nā per hoc non p̄dit obl̓onem naͣlem ⁊ eſt principiū ſingulare qd̓ ꝓcedit per modū regule in quali bet diſpōne penali. ⁊ no. ⁊ effectus huius naturalis eſt n ꝑ ſolum in foro ꝯtentioſo. ſed etiam in foro ꝯſcientie. qꝛ lꝫ I retinetur qd̓ naturaliter debetur. vt no. Inno. de īmu. ecẜ Item ex lectura antiqua. cleſia. quia pleriqꝫ. Reſpectu credi gͦ Ce Si quis debitum. oris ibi non de u bitum.ſ. reſpectu ſoluentis. Item ex lec. anti. te n No. hic in fi. no. ꝙ indebitū nū 1 Co lpucem. qͣ videtur ſolui pro debito niſi hͦ hoc agatur. ⁊ facit extra de cenſibus olim. ra No. ꝙ etiam debitum repetitur īt Quamuls. ſanon debente ſoluatur. h. d. l. fiPlures rei in debēdo non intelligunt̉ 4 Sl DIO. plures rei inſoliduꝫ repetēdo. Sed ꝗli abet repetit ꝑtem. idē in reo ⁊ fideiuſſore. ſed in alternati ꝗ ua ꝯuertit̉ electio ad recipiētem. qꝛ obl̓o alternatiuaſiue ig in petēdo ſiue in repetēdo intelligit̉ eſſe in dimidia. hoc qͦ dicit vſqꝫ ad.§. cum inter. in. l. ſed ⁊ ſi me putem. jͣ. eodeꝫ. ri Ex lec. ant. ¶ No. ꝙ qn̄ nō apꝑet ordo ſoluētium pa v riter ꝯcedit̉ eis repetitio. ſed ſi appareret ordo. tūc loqui c3 tur. jͣ. eo. cum duo. Item ex lectura anti. I In alternatiua obl̓one nō pōt q Lan(. neri ſol̓o ī diuerſis rebꝰ. ¶ In r̄ tex. ibi cui velit. Iſta. l. vr̄ cōferre electionem fi qꝛ creditori ꝑꝑ pluralitatem debētium non ꝑꝑ 40 pluralitatē rerum debitarum. ⁊ ſic non ob. l. fi. C. eo. qͦa de 3.§. E Ed ⁊ ſi me putē. Tū a inter. Qn̄ plus eſt in iure rei que ſoluit̉ qͣꝫ dēatY. eſſe ⁊ illud plus cōcernit totam rem hꝫ locum cōditio in T certi. ⁊ eſt nouum ⁊ īdirectum genus repetitionis. qꝛ re petitur res non principaliter ꝑꝑ ſe ſed ꝓpter aliud. ⁊ vt ita dixerim exceptio ſit actio. ⁊ ideo non hēt locum cōdi tio indebiti qꝛ non repetit̉ qd̓ eſt debitum.ſ. ipſa res. Itē non pōt repeti ſeruitus. qꝛ nō eſt ſoluta ẜuitus ſed plus libertate ſolutum eſt ⁊ agit̉ ad rem ipſam vt metu reſtitu tionis re imponat̉ ſeruitus. ſic ecōtra. qn̄ aliꝗd deeſt iuri rei qd̓ reſpicit totam rem tota res petit̉. vt no. Dy. de le. i. l. huiuſmodi.§. edes. ita cum plus eſt tota repetit̉ vt ſit ſaluum ius exceptionis. vel dic ꝙ directo agit̉ vt ẜuitus īponat̉ ad qd̓ cōpetit īcerti ꝯditio ⁊ ꝯditio īdebiti nō cō petit. qꝛ iſta eſt noua petitio nō repetitio. ⁊ vt ita dixeriꝫ inſtituit non reſtituit ſimile. jͣ. ad velle. l. qͣꝫuis.§. ſi cum eſſem. ⁊ hec vera qꝛ tex. dicit iſta agi vt ſeruitus concedat̉ vn̄ libellus eſt formādus ẜm v̓ba legis. ¶ Not. ꝙ indebitum quo ad ſubſtātiam ꝯdicit̉ per ꝯditionem indebiti vt toto hoc ꝯtractu. ſed debituꝫ quo ad ſubſtātiam inde bitum quo ad qualitatem cōdicit̉ per cōditionem incer Bal. ſuꝑ. ij. ff. veteris. iij a ¶ Si pene Lex iſta facit ẜm. d. Alex. d̓ imo. hic ꝙ ꝑ p̄ſcriptionē in ducta in odiū negligens pe tere nō tollat̉ naͣlis de qͦ ha betis plene ꝑ bar. in. l. fi. jͣ. rē ra. babe. ⁊ gl. ita volentē in l. vbicūqꝫ. jͣ. de fideiuſſo. ⁊ vi de late per eū dē bal. in. l. cū os in. vij. col. C. de iur. ⁊ fa. igno. ⁊ in. c. ec cle. ſancte ma rie. de cōſti. ⁊ vide paul. de ca. h̓ iux. hͨ tāgentē illā. q. d̓ ſtatuto excludente credito rē a iure ſuo ſi fuerit ꝑ quinquēniū negligens in agend̓o de qͣ. q. vide ēt ꝑ pau. d̓ ca. in co. clxxx v. ⁊ ꝑ ange. in conſil. cxxxvi. ⁊ ī ꝯſil. clviij.

De cōditione indebiti. ti vt hic. aut ergo ꝯdicitur ſemꝑ ꝗd. al̓s ꝑꝑ ꝗd aūt ꝓpter quale. ¶ No. ſcd̓o ꝙ v̓buꝫ cōcedatur aptat̉ ad ius quia ius eſt in obligatione ideſt ſeruitus. ¶ Oppo. libertas fundi eſt hic ſoluta ſine cauſa. ergo cōdicit̉ per cōdi. ſine cauſa. vt. jͣ. de ꝯdi. ſine cauſa. l. iij. So. Ioā. ꝯcedit ꝙ agit̉ conditione ſine cauſa. ⁊ ita hic exponit ꝙ incerti non ſit actionis titulus. ⁊ dicit incerti ꝯditio.i. ſine cauſa que in īcertuꝫ dat̉ ẜm Io. ¶ Oppo. ꝯͣ hoc qꝛ debet agi ꝯditio ne indebiti. sͣ. eo. qd̓ indebitum. rn̄deo illud eſt veruꝫ qn̄ agit̉ ad certum. ſecus quādo agit̉ ad incertum ẜm Ioā. ¶ Opp. tertio ꝯtra hoc qꝛ leges debēt ſituari in ꝓprio tractatu. vt no. jͣ. eo. l. fi. Sed iſta non eſt ſituata in ꝯgruo tractatu. quia debuit ſituari. jͣ. de conditione ſine cauſa ex quo de ea tractat. Rn̄deo congrue ſituat̉. qꝛ de indebito tractat. ſed ẜm Ioan. has oppoſitiones formabat ſibi ipſi. Sed Azo opponit aliter. qꝛ conditio incerti eſt pro prium nomen actionis ⁊ cōpetit ad incerta. vn̄ videt̉ ob ſtare. jͣ. de actꝭ. emp. l. ſi tibi liberū. p̄terea. l. iij. de cōdi. incerti non cogit nos dicere ꝙ ꝯditio incerti non ſit ꝓprium nomen actionis. Preterea hēmus legeꝫ exp̄ſſam ꝙ eſt actio per ſe hn̄s ꝓprium nomen ꝓpriāqꝫ naturam. jͣ. de ꝯdi. fur. l. ⁊ ideo.§. fi. ⁊. jͣ. eo. qui exce.§. ſi pars. ⁊ de le ga.i. l. ꝙ ſi nulla. ⁊ iō Io. in arbore debuit facere cedulā ꝓpriam de iſta ꝯditione lꝫ non fecerit. Quid dicēduꝫ. di co ꝙ opinio Azo. in hoc eſt verior.ſ. ꝙ ꝯditio incerti ſit ꝓprium nomen actionis. ⁊ dico ꝙ in caſu iſtius.§. cōpe tit conditio que vocat̉ incerti. ⁊ facit. jͣ. depoſiti. l. penul. ¶ Oppo. ⁊ vr̄ ꝙ ad incertum agat̉ ex ſtipulatu. vt inſti. de v̓bo. ob. in pͥn. So. ibi cum incertum debet̉ ex ſtipu. h̓ cum ſine ſtipl̓one. ¶ Itē oppo. agere ad nudam poſſeſſioneꝫ eſt agere ad incertuꝫ qꝛ hēt cauſam facti non iuris l. vbi aūt.§. id qd̓. ⁊ tn̄ agit̉ cōditione indebiti. vt. sͣ. eo. l. indebituꝫ.§. fi. ergo ⁊ hic debet agi ꝯditione indebiti. di xit Io. ꝙ cōditio indebiti non dat̉ ad incertū. nec ob. ꝙ det̉ ad nudam poſſeſſionem. nam ⁊ hec certa eē videtur per relationem ad ſolutionem. vn̄ naſcit̉ ar. de v̓bo. ob. l. triticum. ⁊.l. certum. ſi cer. pe. hoc non placet. qꝛ actio q̄ ꝯtinet factum ⁊ non ius non dicit̉ certa nec cōpetere ad incertum. vt no. in. l. certi ꝯditio. in pͥn. ſi cer. pe. al̓s ſeq̄ret̉ ꝙ poſſit agi certi ꝯditione ad nudam poſſeſſionē qd̓ eſt falſum. ⁊ adde qd̓ no. jͣ. de acꝗ. poſ. l. rem que nobis. ⁊ ideo ſolue ꝙ in.§. ſi nūmi. repetit̉ id qd̓ ſolutū eſt. hic v̓o petit̉ id qd̓ ſolutum non eſt. qꝛ eſt ſoluta libertas ⁊ cōdicit̉ ſeruitus qd̓ eſt cōtra notiſſimos terminos ꝯditionis ī debiti. ¶ Exͣ op. ille qui petit ſeruituteꝫ imponi petit da ri. vt. l. iij.§. dare. de vſufru. ⁊ ſi ius ergo certum. vt. l. vbi aūt.§. fi. de v̓b. ob. ergo ⁊cͣ. de vſufru. ea. re. l. tribuſ. ergo non debꝫ agere ꝯditione incerti. ſed certi. l. certi ꝯditio. So. nego hoc qꝛ agens ad ſeruitutem ꝯſtituēdam agat ad ius meruꝫ immo mixta petitio eſt iuris ⁊ facti qꝛ agit ad ꝯtinuam patiētiaꝫ. C. de vſufru. l. corruptione. de v̓b. ob. vbi aūt.§. fundi certi. ⁊ no. eo. ti. l. ij. ⁊. l. pluribꝰ.§. ⁊ ſi placet. qꝛ non pōt plene tradi a principio. ⁊ ideo lꝫ vbi dari ꝓprietatem eſt in obl̓one non ſuccedit re extāte obli gatio ad intereſſe. tn̄ ſecus ſi datio ſeruitutis ſiue ſit in pe titione fiue in repetitione. ita tenet hic glo. ẜm Io. qd̓ eſt no. ¶ Opp. ꝙ agat̉ ad ſeruitutem ꝯditione indebiti. vt .sͣ. eo. l. ſi fundi mei. So. ibi in vſufru. ꝗ eſt pars dn̄ij. Itē ibi vſufructus fuit ſolutus ⁊ vſufructus repetit̉. h̓ diuer ſum immo aduerſum ab eo qd̓ fuit ſolutuꝫ ⁊ ſic eſt hic re petitio per ꝯͣrium. ¶ Quero an iſta ꝯditio incerti ſit ge neralis vticunqꝫ incertum repetit̉ ſine ſtipl̓one. an v̓o ſit ſubſidiaria ⁊ non cōpetat niſi in caſibus exp̄ſſis in iure. Rn̄deo qn̄qꝫ ꝯditio incerti ponit̉ pro noīe actionis quā doqꝫ non. Primo caſu eſt gn̓alis ⁊ cōpetit qn̄qꝫ ad reꝫ qn̄qꝫ ad poſſeſſionem qn̄qꝫ ad detētionem. ad rem vt cū rem repeto vt expenſas retineam. jͣ. eo. l. qui exceptio.§. ſi pars. ad poſſeſſionem vt cum creditor agit incerti cōtra furem. vt in.§. neratius. Ad detentionem vt cum agitur incerti cōtra cōmodatarium vel depoſitariuꝫ. qn̄qꝫ cōpe tit ad ius ẜuitutis vt hic. ⁊ de actꝭ. emp. l. ſi tibi liberum. qn̄qꝫ cōpetit ad cautioneꝫ cōdicēdam. vt. sͣ. de vſufru. ea rum rerū. l. hoc ſenatuſcō. Interdū improprie ponit̉ cōditio incerti nō pro noīe actionis. ⁊ tūc non eſt querēdū de ea qualis ſit cum nec ſit actio per ſe nec adiectio. vt. l. tribus. de vſufru. earum rerum. l. fi. C. ſi ꝗs in ius voc. nō ierit. Bar. dicit ꝙ incerti ꝯditio eſt actio ſubſidiaria que nō cōcurrit cum alia ſicut enim nō cōcurrit cum actione ex ſtipulatū. ita nec cum illa actione. Sed glo. tenet ꝯtra rium in. l. ſi tibi liberuꝫ. ⁊ hic vn̄ ego dico ꝙ eſt ex varijs figuris cauſarū ⁊ orit̉ ex ꝓuiſione legali ⁊ cōcurrit qn̄qꝫ cum alia. vt ecce cum hypothecaria. vt. d. l. ⁊ ideo.§. fi. ⁊ cum actione ex teſtamēto. in. l. tribꝰ. ⁊ cum actione ex vē dito. vt. l. ſi binarum. de ſerui. vrb. p̄di. nec aliqua lex dic̄ ꝙ ſit ſubſidiaria. tn̄ cōditio indebiti non cōcurrit in caſu nr̄i.§. ⁊ ratio eſt ꝓpter naͣm cōditionis īdebiti. vt. sͣ. dixi. Iteꝫ cū rei vēdicatione n̄ cōcurrit niſi cōtra furē vſufru. quēadmodum ca. ſi vſufru. noīe. ⁊. l. fi. cum ſil̓ibus. Cōcludit̉ ex p̄dictis ꝙ incerti cōditio interdum ꝯͣhit̉ ex ma leficio. interduꝫ ex errore ſoluētis ideſt ex quaſi ꝯͣctu. interdum cōcurrit cum actione ex ꝯͣctu qn̄ iure ꝯͣctus pōt omiſſuꝫ ſuppleri qd̓ recipiēti incūbebat. d. l. ſi tibi. ar. cōtra. jͣ. ſo. ma. l. ſi pr̄ ignorās quodāmodo. ergo gn̄alis eſt iſta cōditio. Sed qn̄ actio īcerti ponit̉ pro actione p̄ſcri. v̓. qn̄ hēt originem ex ꝯͣctu innoīato. de pac. l. iuriſgētiū. §. i. ¶ Exͣ op. cōditio incerti ꝓponit̉ cōtra furē in ſubſi dium cōditionis furtiue. vt. l. ⁊ ideo.§. neratius. ſed fur tenet̉ ad certuꝫ. inſti. de actꝭ.§. ſic itaqꝫ. ergo cōditio īcerti dat̉ ad certū ꝙ impleat cōditionem. So. immo dat̉ ad poſſeſſionem que plurimum facti habet ⁊ ſic incertuꝫ dr̄ peti ẜm glo. ⁊ adde qd̓ dixi. sͣ. ſi cer. pe. l. ſi quis nec cauſam§. res pignori. ¶ Extra no. ꝙ qn̄ ſoluit̉ īdebitū tria dant̉ remedia.ſ. cōditio indebiti qn̄ eſt indebitum in ſub ſtātia. cōditio incerti qn̄ eſt indebituꝫ in qualitate ⁊ per accidens. conditio ſine cauſa ſiue in ſubſtātia ſiue in qua litate. hn̄t enim ſe actus agētium aliꝗd ſicut ſemina. naꝫ ſicut vnū quodqꝫ ſemen ꝓducit fructū iuxta genus ſuuꝫ nec vnum genus gignit alterum ſicut nec vrſus leonem. ita ꝯͣctus ⁊ quaſi ꝯͣctus. ⁊ delicta ⁊ quaſi delicta ſe hn̄t ſi cut ſemina gn̓antia obl̓ones ⁊ actiones ſub eodem gn̄e. naꝫ ſub diuerſo gn̄e non eēt generare ſed degenerare. de pac. l. ſi vnus.§. pactus. v̓. ſed ſi pactum. ⁊ aliꝗd negocij apti nati ad actionem ꝓducendam geri oportet vt actio oriat̉. jͣ. eo. l. ſi in area. ¶ Extra ēt no. ꝙ omiſſum per viā exceptionis poteſt peti per viam actionis facit cōia predio. l. ſi in vēditione. ⁊ ſic exceptio actionem parit de iu reiur. l. ſed ⁊ ſi poſſeſſori. ⁊ hoc qn̄ exceptio omittit̉ in ꝯͣ ctu vel in diſtractu. Si autem in iudicio. tūc exceptio nō parit actionem. vt. jͣ. man. ſi fideiuſſor.§. in oībus. Sed ſi ex eodem facto a principio orit̉ actio ⁊ exceptio omiſſa vna via pōt altera via intētari. jͣ. de cōpenſa. l. ꝙ in diem. §. ſi rationem. Si aūt non fuit omiſſum ſed obiectum. ⁊ cōtra ꝓnūciatū. aut exceptio nō fuit diſcuſſa ⁊ pōt actio intētari ꝙ ſnīa lata in incidenti de qua non fuit plene cō gnitum nō officiat actioni. de re iudi. a diuo pio.§. ſi ſuꝑ rebus. aut fuit plenarie diſcuſſa. tūc aut actio mouet̉ ſuꝑ eodem ⁊ obſtat exceptio. d.§. ſi rationem. aut ad alium effectum cōſecutiue natum ⁊ non obſtat exceptio. qꝛ nō eſt eadem res. de euic. ſed ſi exceptio. Pro ſi exceptio n̄ ſtat per ſe vt exceptio pacti ⁊ p̄ſcriptiōis omiſſa euictione dari nō poteſt niſi in caſibꝰ. vt no. de iu. ⁊ fac. igno. l. i. de neg. geſt. l. ſinaūt.§. fi. ⁊ ar. de exce. rei iu. l. ſi ī iudicio. Ex lec. ant. ¶ Soluēs adiecto per errorem repetit. h. d. ⁊ rō dubitationis eſt qꝛ ſciebat ſe non teneri cuꝫ etiam vero adiecto nō ſit debitor obligatus. vt. jͣ. de ſol. vero ꝓcuratori.§. i. ⁊ de v̓b. ob. eū ꝗ.§. ſi tibi. Itē ex lec. ant. In hoc.§. tractat̉ de quadā cō Cum intel. ditione que vocat incerti ꝯdō ⁊ eſt ꝓprium nomē actionis ⁊ hēt locum qn̄ factum vel poſſeſſio cōdicit̉ nō reſpectu vere poſſeſſionis ꝯſequēde ſed reſpectu

De conditione indebiti. ſed reſpectu alterius vtilitatis. qd̓ dic vt in glo. ⁊. h. d. cū res aliter ſoluit̉ qͣꝫ debeat ſolui hꝫ locum incerti ꝯditio. hoc dicit. vide h̓. sͣ. cōia p̄diorum. ſi in venditione. Ex lectura antiqua. NOVA ADDITIO. ¶ In.§. cum inter. Si in ſola qualitate plus ſoluitur qͣꝫ debet̉ per īcerti actionē cōdicitur. h. d. ¶ No. agi ad re tinendum ẜm vnum intellectū. ¶ Nō. ordinatū ad exci piendū parere actionem incerti. ¶ In glo. que eſt ſuper v̓ſi. tex. ꝯdi. que incipit.i. conditio. ¶ In v̓bo glo. p̄ciſe. ¶ No. ꝙ qn̄ actio ad factū ſuccedit in locū exceptionis eſt preciſa. vel ſic no. ꝙ actiōes repetitorie ad factū ſunt p̄ciſe. ¶ Iteꝫ no. vbi factū preciſe debet̉ ibi ſi actor vult venit intereſſe. ¶ In v̓bo gl. vt hic. ¶ No. ꝙ vbi intereſt in oblig. dicitur eſſe incertum ſic. no. de v̓b. ob. l. ij. ſed male quia ius ẜuitutꝭ eſt in oblone. vt inſti. de ſtipu. ẜuo. §. ſed cū factū. l. iij.§. dare. de vſufru. ẜm Cy. ⁊ Iac. ra. h̓ in v̓bo glo. condicit poſẜionem. ¶ No. dr̄iam inter con dicere poſẜionem ⁊ inter ꝯdicere retentionē facti ꝙ no. ¶ No. ꝙ ꝯditio incerti qn̄qꝫ oritur ex quaſi ꝯͣctu vt hic qn̄qꝫ ex ꝯͣctu innoīato. jͣ. de actꝭ. emp. ſit liberū. qn̄qꝫ ex te ſtamēto. sͣ. de vſufru. earū rerum tribus. Quādoqꝫ ex va rijs figuris cauſarū. eo. ti. h̓ ſenatus.§. i. Qn̄qꝫ ex incerto ꝯͣctu. de verbo. ob. l. liber homo.§. fi. cum quelibet actio vbi incertū oīno petitur ꝯcurrere pōt niſi cum actione ex ſtipulatu. Ratio quia re ꝯͣhitur iſta ꝯditio ⁊ vbi ē ſtipu latio. obl̓o nō ꝯͣhitur re. vt. l. ſi ſtip. ⁊. l. cū eniꝫ. de noua. ¶ Tranſactio nulla vel ī ganceſ. perfecta non impedit repetitionē ſoluti. b. d. ¶ Et no. ꝙ aliud eſt habere tractatū ⁊ colloꝗum de ꝯͣhēdo. aliud ꝯͣhere. ⁊ hoc patet qn̄ vēditur res eccleſie vbi tractatus dꝫ p̄cedere ꝯͣctum ⁊ ē actus diſtinctus. vt in aucͣ. hoc ius porrectū. ⁊ facit. l. vlti. de p̄dijs curial̓. ¶ Hic quero an iudex appellationis poſſit mādare trāſactioneꝫ executio ni. dic vt. sͣ. de pact. l. tale pactum.§. qui ꝓuocauit. Quid in iudice delegato. dic vt ibi. ⁊ ꝑ Inno. de offi. dele. ſi qn̄. ¶ Et no. ꝙ ſnīa oīa vincit nec ſubmouetur per trāſactio nem ſi liꝗda eſt ſnīa in iure ⁊ in facto. vt in.§. ſi poſt. ⁊. l. ſi cauſa cognita. C. eo. Et videt̉ per hoc ꝙ non valeat com promiſſum poſt rem iudicatam etiam ſi renūciet̉ ſnīe. vt no. C. de trāſac. ſi diuerſa vel vſui eius. C. de pact. l. pacta nouiſſima. ⁊ ꝯfirmat̉ ꝙ non pōt ꝓnūciare cōtra.l. i. qn̄ ꝓ uo. non eſt neceſſe. ſed illud idem ergo nō eſt arbiter. qꝛ cogit̉ dicere certam ſnīam. de arbi. l. qualem. ſed ibi loꝗtur de coactione hoīs nō de coactione legis. vide Inno. de offi. dele. ſi pro debilitate. In ꝯͣrium videt̉ qꝛ ſnīe pōt renūciari. de pac. iuriſgētiuꝫ.§. ſi paciſcar. ne iudicati agā vt no. in. l. acta. de re iudi. Preterea etiaꝫ ſine renūciatio ne valet cōpromiſſum ſi prima ſnīa fuit condēnatoria. ſe cus ſi abſolutoria. vt no. de exce. rei iudi. l. duobꝰ. ⁊ per Guil. ⁊ Cy. in. d. l. i. in additionibus. nam coraꝫ arbitro pōt opponi exceptio ſicut coram iudice. vt. C. de pac. l. ſi quis in ꝯſcribēdo. qꝛ de incidēti ⁊ emergēti ſine quo cā principalis agitari nō poteſt debet cognoſcere ⁊ iudicare. vt. l. qualem.§. diem. de arbi. So. aut cōpromittēs renūciat iuri cōſtitutionis.i. legis pͥme qn̄ ꝓuo. non eſt ne. ⁊ nō valet renūciatio. aut iuri partis.i. p̄ciſe ipſi ſnīe. tūc valet renūciatio ⁊ valet cōpromiſſum ſi non renūciat diſtingue inter actorem ⁊ reum. dicta. l. duobꝰ. ⁊ hoc etiaꝫ ſi in arbitratorem cōpromittat̉ ⁊ ſi dicatur iſtud cōpromiſſum eſt quedam trāſactio. ergo non valet vt hic. Rn̄deo non eſt mera trāſactio. ⁊ hoc eſt verum qn̄ per nouū cōpromiſſum fert̉ noua ſnīa. Sed per vnum ⁊ idem cōpromiſſum non poſſunt ferri due ſnīe ꝯͣrie lꝫ data ſit poteſtas arbitro ſepius laudādi qꝛ illud intelligitur ſuꝑ di uerſis capl̓is non ꝙ poſſit eſſe ꝯͣrius ſibi ipſi. vt no.jͣ. pro ſocio. l. in ꝓpoſita. nam ex quo primo ꝓnunciauit res eſt facta certa. ⁊ ideo nō durat ſuꝑ eo amplius compromiſſum. de arbi. l. qui arbiter. ⁊ qꝛ ꝯͣrietas erubeſcēda eſt. l. eos. de modo mulcta. ⁊ ideo non cōgruit bono viro ⁊c̄. Ex lec. ant. ¶ Solutum ex cauſa putatiue trāſactiōis Item ex lectura antiqua. poteſt repeti. hoc dicit. De lite finita non procedit Si poſt rem. raſactio niſi ſit dubium de iure vel de facto. ad hoc allegat̉. ⁊ h̓ ar. dicimus idem in cōpromiſſis quod in trāſactione. ar. contra qd̓ no. de excep. rei iudi. duobus. ibi ⁊ ſoluit errore iuris. ibi valeat. ꝙ lꝫ eſſet iudicatum. non tamen erat liꝗdum. Ualet ſnīa lꝫ petitor ſit in Si quis Poſt. dolo. ⁊ exceptio trāſactionis oppoſita ante litē ꝯteſt. impedit ꝓceſſum. ⁊ ſi poſtea ſuꝑueniat pōt opponi ad reliquū ꝓceſſuꝫ. ⁊ ſiue reus op poſuerit exceptionem ſiue non valet ꝯͣria ſnīa tn̄ qd̓ noīe trāſactionis dedit ꝯdicit ſimul aūt exceptio ⁊ cōditio nō dat̉. h. d. Et intellige ꝙ libellus erat oblatus. nam ante porrectum libelluꝫ nulla exceptio pōt ꝓponi. dicit Inn. de ꝓcura. ꝯſtitutus. ⁊ hoc in cauſa pͥncipali. ſed in cauſa appellationis pōt eam introducere etiaꝫ nō oblato libel lo ab appellāte qꝛ in cauſa appellationis non reqͥrit̉ libel lus. dicit Inno. de offi. dele. cū ꝯtingat. ſed appellās non pōt introducere appellationeꝫ ſine libello. vt no. ij. q. vi. ſi ꝗs. in gl. ordinaria. ⁊ ipſa appellatio habet̉ pro libello facit qd̓ no. exͣ ordi. de appel. l. ſcio. Sil̓e alibi dicit Inn. ꝙ reſcriptū habet̉ pro libello. de elec. duduꝫ. per Inno. ¶ Tria not. primo ꝙ exceptio que oppoſita impediret ꝓceſſum omiſſa nō reddit iudicium nulluꝫ ẜm Ia. Ideꝫ dico ſi non fuit omiſſa a ꝑte ſed obiecta non tn̄ admiſſa ꝑ iudicem qꝛ valet ꝓceſſus. arg. de compen. ꝙ in diem.§. i. ¶ Scd̓o no. ꝙ ad hoc vt exceptio impediat ꝓceſſuꝫ dꝫ opponi an̄ litꝭ. cōteſta. vt in lr̄a ibi dum dicit volēti litem b ꝯteſtari. Si aūt opponit̉ poſt litꝭ. cōteſt aut ſuꝑuenit poſtea ⁊ pōt opponi ad impediēdum reliquum ꝓceſſumᵇ. vt hic. ⁊ ar. C. de ꝯſor. eiuſdem litꝭ. l. ij. aut ſuꝑuenerat an̄ ⁊ tūc non pōt opponi ad ꝓceſſum impediendū. ⁊ eſt rō. qꝛ qn̄ opponit̉ ad impediendū ꝓceſſum debet opponi in forma ⁊ tꝑe declinatoriaruꝫ ẜm Ia. ¶ Tertio no. ꝙ ex cluſus tꝑe ab vna via opponēdi pōt opponere eādeꝫ exceptionem alia via. vn̄ excluſus per litꝭ. ꝯteſt. ab opponēdo exceptionem trāſactionis ꝯtra ꝓceſſum pōt opponere in fem principale.i. in forma ꝑemptorie. ¶ Sed ꝗd ſi eēt excluſus renūciatione. vt qꝛ oppoſuit in forma declinatorie ⁊ renūciauit ei. Rn̄deo aut renūciauit ipſi exceptioni. aut modo opponēdi. Prīo caſu nō audit̉. ar. C. de fide inſtru. l. iij. Scd̓o ſic vt hic. ⁊ ſic videt̉ ꝙ plus ſit excludi repudiatione qͣꝫ tꝑe. facit. C. de iure delib. l. ſuuꝫ. alibi ſunt ꝑia. vt. jͣ. de iniur. ſed ſi vnus.§. ſi an̄. alibi plus eſt excludi tꝑe qͣꝫ repudiatiōe. jͣ. ad trebel. l. facta.§. ſi ꝗs. bonoꝝ. ⁊ adde qd̓ no. sͣ. de neg. geſt. ſi ego. ¶ Sed ꝗd ſi eēt excluſus ꝓnūciatione qꝛ fuit exceptū per modū emer gētis ⁊ ꝓnūciatum fuit per iudicem non debere admitti an poterit ratificari per modum ꝑemptorie ⁊ incidētis. dico ꝙ aut fuit plene cognitum de emergēti rite oppoſita ⁊ p̄iudicat in incidēti. aut non fuit diſcuſſum. ⁊ tūc nō p̄iudicat. ar. d.§. ſi rōnem. ⁊ exͣ de teſti. c. veniēs. facit qd̓ no. Cy. in. l. p̄ſcri. mādatorum. ⁊ ſi dicat̉ ſi nō fuit diſcuſ ſuꝫ non valet ꝓceſſus. vt extra de iudi. exhibi. accedat qd̓ dicit Inuo. ꝙ iudex cui nil ꝓbat̉ nil mādare pōt. de ſen. excom. c. ſolet. in fi. ſed illud non de omni mādato intelli gendū eſt. ſed de mādato p̄ſtationis. Sed certū eſt ꝙ re ſcriptuꝫ habet̉ pro libelloᶜ.i. ꝙ tenor libelli debet funda ri ſuꝑ forma reſcripti. Iteꝫ habet̉ pro libello ſupplicatorio non ꝯuētionali. de in ius vo. l. libertus. Rn̄deo ꝙ or do ꝑuerſus circa p̄paratoria iudicioꝝ nō reddit iudiciū nullum. qꝛ nec dum eſt iudiciū ⁊ incipit in cōteſtatione li tis. fallit qn̄ exceptio reſpicit iuriſditionem. qꝛ niſi ſibi liqueat an ſit iudex non valet ꝓceſſus vt in ꝯͣrio. qꝛ qͣꝫdiu iudex dubitat de fundamēto.i. de iure nō debet ꝓcedere ſed ſuꝑ ſedere. vt no. Innoc. de offi. dele. cū in iure. qd̓ eſt veꝝ ſi dubitat de iuriſditione pͥncipali. ſecuſ ſi dubitat de iuriſditione acceſſoria. vt de iuriſditiōe ꝓrogata. ff. de iu Bal. ſuꝑ. ij. ff. veteris. iiij h¶ ProTī Adde tex. ī. c. inſinuante. de offi. deleg. c ¶ Pro liber lo. Adde fely. ii. c. caidii. cir ca me. ij. col. d̓ Sali deles. ius tex. mani vide do. alex. de imo. j. l. nā ⁊ poſtea. sͣ. d̓ iu. iu. ⁊ ad id quod hic dicit Bar. de ex ce. dāni ⁊ ſimul. adde no. ꝑ ia. bu. in. l. adulterā. C. d̓ adul te. ⁊ ꝑ eūdem bal. in. l. ꝑemtorias ī.i. col. C. ſen. reſcin. nō poſ. ⁊ in. l. i. circa. ij. vl̓. iij. col. C. de iuris ⁊ fac. ignorā. b ¶ Procenu Adde tex. ī. c. inſinuante. de offi. deleg. c ¶ Pro libel lo. Adde fely. in. c. cuoli. cir ca me. ij. col. d̓ offi. deleg. a ¶ Si quis poſt. Ad huius tex. mani vide do. alex. de imo. i. l. nā ⁊ poſtea. sͣ. d̓ iu. iu. 7 ad id quod hic dicit Bar. de exce. dāni ⁊ ſimul. adde no. ꝑ ia. bu. in odulterā. C. d̓ adul te. ⁊ ꝑ eūdem bal. in. l. ꝑemtorias ī.i. col. C. ſen. reſcin. nō poſ. ⁊ in. l. i. circa. ij. vl̓. iij. col. C. de iuris ⁊ fac. ignorā.

a ¶ Ualent. Uide eundeꝫ Bal. ī. d. l. i. C. ꝗ admiti ⁊ in .i. fi.§. neceſſitate. in. ij. col. v̓. quero nunꝗd filiuſfami. C. d̓ bo. q̄ lib. De cōuitione mnacoīti. De cōditi. veindel.i. di. l. ij.§. i. ⁊ ꝓceſſus alias nō valeat nullis receptis probationibꝰ ſuꝑ emergēti. ꝓbat̉. exͣ de ap. ex ꝑte. M. ⁊ fac̄ C. de ꝓcu. ita demū. ⁊. C. de dila. a p̄cedēte. nā interlocutorie non reꝗrunt ordinē iudicioꝝ vt p̄cepta iudicuꝫ. vt l. ait p̄tor.§. ꝑmittit̉. de minori. Sed in pͥncipali nō valet diffinitiua omiſſo medio.i. non diſcuſſo de iure ꝑtium ⁊ nullis factis ꝓbationibꝰ. vt no. de ꝯſti. eccl̓ia ſancte Ma rie. ⁊ in. l. ꝓlatā. ⁊. ij. q. i. c. nos in quēqͣꝫ. fallit in notario vbi valet ſnīa nullis receptis ꝓbationibus. vt no. Inno. exͣ de elec. venerabilē. Sꝫ ꝗd de exceptiōe rei iudicate. an oppoſita pꝰ litꝭ. ꝯteſt. īpediat ꝓceſſum. ⁊ vr̄ ꝙ ſic. qꝛ red dit iudiciū retro nullū. vt. l. i. C. qn̄ ꝓuo. nō eſt ne. ⁊ ſic ſu ꝑuacuo ꝓcedi non dꝫ qd̓ vr̄ verū ſi ſnīa ſit liꝗda ⁊ certafacit qd̓ no. in. l. nā ⁊ poſtea. in pͥn. de iureiur. Alij dicūt ꝙ nō qꝛ nō reddit iudiciū nullū ſed ſnīa ex pͥma inſtātia. ẜm Ia. ibi in lec. Sꝫ pone ꝙ poſt litꝭ. ꝯteſt. ſuꝑuenit exce ptio nō tn̄ fuit ſtatim oppoſita ne ꝓcederet̉ ſꝫ fuit ꝓceſſum ſuꝑ vno capl̓o an poterit opponi ne ꝓdedat̉ ſuꝑ alio dicit Ia. ꝙ quedā ſunt exceptiōes q̄ ſepiꝰ naſcunt̉. vt exceptio ꝙ ne reddat̉ ius. ⁊ tūc pōt opponi ad alia capl̓a. ar. no. C. de anna. excep. l. i. ⁊ de vſufru. accreſ. l. i. quedā q̄ ſemel tm̄ naſcunt̉. ⁊ tūc in pͥmo igreſſu dn̄t opponi nō poſtea. qꝛ ꝓceſſus iudicij eſt īdiuiduus. ar. de iudi. l. ſed ⁊ ſi ſuſceꝑit. fami. her. l. ī hoc iudicio. ẜm Ia. but. qd̓ no. ⁊ facit. C. d̓ iura. calū. l. fi. ꝓpe finē ibi in pͥmo poſt hāc. l. ingreſſu ⁊c̄. ¶ Exͣ no. ſnīaꝫ latā ꝑ dolū agētis valere. ſic jͣ. mā. ſi fideiuſ.§. in oībꝰ. ¶ Sed op. ille ꝗ dolo agit obrepit p̄tori. gͦ nihil agit. vt. jͣ. de fal. l. ſi ꝗs obrepſerit. So. ibī obrepſit falſificādo acta cauſe. d̓ iure ſiſci. l. in fraudē. .§. quotiēs. vel mētiendo circa acta cauſe. ſed in iſto.§. n̄ erat funditus falſuꝫ qd̓ allegabat̉ in fcō ⁊ tenebat̉ exprimere defenſionē aduerſarij nec īſtruere iudicē ꝯͣ ſe nec ēt inſtruere ſuū aduerſariū. vt. l. i.§. i. de libe. agno. īmo ⁊ ꝗ funditus caret actiōe tn̄ vincere pōt ꝑ ſnīam. vt. l. cuꝫ pu tarē. fami. her. de peculio. l. eo tꝑe. tn̄ vbi eſt cā funditus falſa duo remedia ſunt.ſ. appellatiōis ⁊ reſtōnis qͦ ſimul . naſcunt̉ ⁊ omiſſa appellatiōe pōt peti reſtitutio. qꝛ fuit a pͥncipio lōgioris vite. vt no. de acꝗ. here. l. ſi is ad quē. ⁊ ad treb. l. ẜuo inuito.§. ſi p̄tor. ſecus ſi reus ſuccubuit ꝗa nō appoſuit exceptionē. nam negligēti nō cōpetit reſtitu tio in integrū. l. non enim ꝗbus ex cau. ma. ergo omiſſio exceptionis impedit reſtōnem nō omiſſio appellationis in ſpūalibꝰ tn̄ vt dicit Inno. obreptitia ſnīa non trāſit in rem iudicatā. de elec. qꝛ ꝑꝑ per Inno. ¶ Item op. ꝙ ac tor non dicat̉ in dolo niſi reus excipiat qꝛ ſicut actio non intētata nō impedit iudiciuꝫ. vt. jͣ. de inſti. l. hēbat. ſic nec exceptio non oppoſita ēt ꝓbata nil oꝑat̉ niſi opponat̉. vt no. in. l. ſi vnus.§. pactus. in glo. in opponēdo. sͣ. de pact. So. lꝫ non opponat̉ actori eſt in dolo qꝛ venit ꝯͣ fidem ꝓ miſſionis nō tn̄ excludit̉ niſi opponat̉ vel niſi calūnia ſit euidens. qꝛ defenſio notoria nō indiget adminiculo exce ptionis. ar. no. de bonis lib. l. qui cum maior.§. ſi pr̄is. ⁊ per Inno. in. c. i. de offi. vica. tūc enim repellit̉ actor vi do li non vi exceptionis. Ego dico ꝙ hic eſt neceſſaria exce ptio nec iudex ſupplet ne auferat electioneꝫ reo. vt hic in fi. ⁊. l. reſcriptū.§. ſi pacto. Sꝫ ꝗd de dolo iudicis de ſimplici dolo nō de iudice corrupto. Rn̄deo ſi ſciēs in nō le gitimā ꝑſonā fert ſnīam ē ipſo iure nulla. vt no. sͣ. de ꝓcu ra. ſi ꝓcur. abſentꝭ. Itē ſi ſciēs fert ſnīam in non ꝯtumacē vere vel interp̄tatiue. vt in v̓bo detētuꝫ. vt no. de re iudi. l. queſitū. Si aūt al̓s eſt in dolo. ſiꝗdem ꝑs ꝑticipauit dolum ope exceptionis non valet ſnīa de dolo cum a te. Si autē non ꝑticipauit opus eſt reſtōne vel appellatione ad trebel. l. ẜuo inuito.§. cū p̄tor. ⁊ ſic ſnīa equiꝑat̉ ꝯͣctibus ſtricti iuris. Sed ꝗd ſi iudex puta ptās electus a cōitate metu tyrāni fert ſnīam vr̄ nulla. ar. de arbi. l. qualē de iudi. l. ij.§. i. ⁊ de auc. tu. l. i. in fi. In ꝯͣriuꝫ vr̄. qꝛ ſpāle eſt in ſentētijs q̄ cēſēt̉ ꝙ ſint ip̄o iure nulle. vt in. c. i. qd̓ metꝰ cā. lib. vi. ad hoc facit qd̓ no. xi. q. iij. quatuor. Solu. ſunt ali que ipſo iure non in effectu. qꝛ obſtat exceptio ẜm canoniſtas. fallit in ſentētijs cēſure eccleſiaꝝ que ſunt nulle qꝛ non poſſent eē alique ipſo iure ꝗn̄ ⁊ effectu. qꝛ ille ſine eſ fectu ꝯͣhunt ſecū executionē iuris ⁊ de iure eſſe ꝯſiderari non pn̄t. ⁊ ſic patet an metus dans cām ſnīe reddat ea nullam non tn̄ opꝫ appellari. al̓s metus nihil oꝑaret̉. naꝫ ſine vllo metu ⁊ iuſto ꝯfirmaret̉ ꝑ iudicē appellationis. ſed hic ēt. al̓s iuſta eſt infirmāda ꝑ exceptionē metus. vel dic ꝙ iuſta erit efficax. ar. jͣ. qd̓ metꝰ cā. l. fi.§. fi. ¶ Extra no. ꝙ iſte.§. loꝗtur. qn̄ eſt effectus cauſe qꝛ tenet iudiciū. vt ꝓbat̉ ex ꝯiunctione duarū. ll. sͣ. ne ꝗs eum. l. i.§. offiliꝰ. ⁊. l. ſed exhi.§. fi. ⁊ facit qd̓ no. iudi. ſol. l. vir bonus. ⁊ iō dicit Ia. de are. ꝙ ſi ſtatutū dicit ꝙ non reddat̉ ius bānito qꝛ tūc bānitus habet̉ pro mortuo ꝙ nō valet iudiciuꝫ pro eo. ⁊ ſi valeret ipſo iure tn̄ poſt ſnīaꝫ poſſꝫ opponi ex ceptio bāni. qꝛ eſt mero odio introducta ad mace. l. tam ⁊ ſi ẜm Mar. ſill̓. Et idē dico de iudicio acto cum filio fa.ſ. vt ipſo iure nō valeat ex defectu integritatis ꝑſone. a ⁊ hoc de litꝭ. ꝯteſt. ⁊ ſequētibus actibꝰ. Sed ea que ante litꝭ. ꝯteſt. cuꝫ eo facta ſint valentʳ. qꝛ non reꝗrunt pr̄is au ctoritatē. nam in ꝯteſtatione tm̄ interponi dꝫ non ante. vt l. ſi cū dotē.§. eo aūt tꝑe. ſo. ma. ⁊ ideo filiuſfa. ſi pōt inter rūpere p̄ſcriptionē pōt ꝓducere donationē aīo inſinuan di qꝛ eſt volūtarie iuriſditionis. facit ad hoc qd̓ no. Cy. in. l. fi. qui admit. ad bo. poſ. ⁊ pōt offerre libellū ⁊ reliqͣ que fiūt an̄ litꝭ. ꝯteſt. facit qd̓ no. glo. C. qui admit. ad bopoſ. l. i. Item pōt petere executionē facti. vt not. sͣ. de mino. l. iij.§. vtrū qd̓ eſt no. ¶ Exͣ querit̉ qꝛ q̄dam exceptio nes naͣ ꝑemptorie exn̄tes officium hn̄t declinatoriū ad ꝓ ceſſum impediēdum ⁊ eſt in eis ſpāle in ꝗbus vt ita dixe rim prius intentat̉ exceptio qͣꝫ actio cū actio nō dicat̉ intētari niſi per litꝭ. ꝯteſt. no. jͣ. de pecu. l. ſi poſtea. ⁊ eſt mira bile in eis. qꝛ p̄poſteruꝫ eſt. vt. l. pure. in fi. de excep. doli. An idem ſit in exceptione p̄ſcriptionis. Rn̄deo duplex ē p̄ſcriptio.ſ. iudicij ⁊ actionis. pͥma impedit ꝓceſſuꝫ vt in exceptiōe triēnij. C. de iud. l. ꝓperāduꝫ. in ſcd̓a diſtingue aut ī criminalibꝰ ⁊ impedit ꝓceſſuꝫ qꝛ lex dicit ꝙ reas ꝗ p̄ſcripſit non dꝫ recipi inter reos. de adul. ſi maritus.§. pͥ ſcripſit. ⁊ ar. ff. de iniur. l. ſed ſi vnus.§. ſi aūt. aut in ciuili bus. tūc ſi eſt exceptio introducta ex mera negligētia nō petētis impedit ꝓceſſum. C. de p̄ſcri. xxx. an. ſi autē mixta vr̄ nō impedire ẜm doct. C. de p̄ſcri. lō. tēp. l. emp. ideꝫ in mere fauorabili. lꝫ iſta ſit exceptio intentionis. Alij dicūt ꝙ īpedit ꝓceſſuꝫ qͥlibet exceptio p̄ſcriptionis. qꝛ eſt exce ptio rei finite. ar. jͣ. ad tertul. l. i. in fi. C. d̓ trāſac. finita. ⁊ ar gu. de excu. tu. l. ſcire opꝫ.§. ꝯn̄s. ⁊ qꝛ ſicut eſt in crimina libꝰ ita dꝫ eē in ciuilibꝰ. qꝛ ad inſtar ciuiliū criminalia ꝓ cedūt. l. abn̄tem. de penis. nō ob. l. emp. vbi dr̄ ꝙ an̄ litꝭ. ꝯteſt. oppoſita reſeruat̉ examinanda poſt litꝭ. ꝯteſt. qꝛ ibi opponebat̉ ſimpl̓r in forma ꝑemptorie nō ad īpediēduꝫ ꝓceſſum. Sed an pōt renūciari p̄ſcriptioni future. vr̄ ꝙ nō ſi eſt ītroducta mero odio. vt no. in aucͣ. quas actiōeſ. ſecus ſi ꝑꝑ aliaꝫ equitatē. de edil. edic. l. qd̓ ſi nolit.§. fi. ⁊ facit qd̓ no. Dy. de le. i. l. nemo pōt. de ꝯſti. pec. itē illa.§. qd̓ adijcit̉. Si aūt ſit cōpleta p̄ſcriptio īdiſtincte renūciari pōt ſi ipſo iure duret actio ad exhi. l. iul.§. qͣꝫtū. ⁊ de fideiuſ. l. ſi ꝗs poſtqͣꝫ. cū ſi. de hoc alibi dixi. Quid de eo ꝙ renūciat liti an hec exceptio īpedit ꝓceſſum. dic ꝙ ſic. vt .C. de pac. poſtqͣꝫ liti. ⁊ ſic plus eſt renūciare qͣꝫ paciſci. ſa cit de adul. l. maritꝰ.§. ⁊ ſi negauerit. ⁊. C. de ap. l. ſi ꝗs libellos. ⁊ d̓ accu. l. cū. titia. ⁊ qd̓ no. Inno. exͣ de pac. cū p dē. ¶ Quid d̓ eo ꝗ ꝓmittit n̄ age̓ dic̄ Inn. ꝙ īpedit ꝓceſ ſuꝫ. ſecus ſi ꝓmittat n̄ petere de litꝭ. ꝯteſt. c. i. Sꝫ certe īde eē vr̄ agere ⁊ petere. no. de pecu. l. ſi poſtea. Pretereapactū eſt ẜuandū. ergo dꝫ ſibi īponi ſilentiū ne agat.i. ne lis ꝯteſtet̉. qꝛ ſic ꝓmiſit. p̄ſertim ſi pactuꝫ ſit veſtitū. qꝛ dꝫ obẜuare pactū. idē ſi ꝓmiſit nō face̓ litē ad treb. l. luci.§. tres he̓des. qꝛ īpedit ꝓceſſuꝫ ⁊ maxīe ſi iurauit. vt. c. de trāſac. l. ſiꝗs maior. nā exceptio iuriſiurādi īpedit litiꝯte. vt ꝑ Io. an. ī regula exceptiōeꝫ obijciēs. li. vi. vbi vio in nouella. cōiter tenemus ꝙ ſimplex pactuꝫ nō impedūt litj. ꝯteſi.

De cōditione indebiti. lit. cōte. qꝛ non cedit dies ante ꝯteſt. C. de excep. l. ſiquidem. nec eſt dr̄ia vtrū fiat apud acta vel exͣ iudicium. C. de trāſac. l. ſiue apud. C. de pac. l. pacta nouiſſima. ¶ Sꝫ nunꝗd in cā appellationis pōt appellatus opponere exceptionē ad impediendū ꝓceſſum ſicut in pͥncipali vide tur ꝙ non. ar. C. de ꝓcu. l. ita demū. dic ꝯͣ qꝛ loquit̉ d̓ mera declinatoria. ſecus in nō mera declinatoria. ⁊ facit qd̓ no. in ſpec. de ap.§. pe. v̓. ſꝫ nunꝗd in cā. ¶ Sꝫ nunꝗd replicatio impedit ꝓceſſum rei ſicut exceptio ꝓceſſuꝫ acto ris. videt̉ ꝙ ſic. qꝛ replicatio ⁊ exceptio exceptōis. ff. d̓ ex cep. l. antepe. ſuꝑ exceptiōe ergo quia ꝓbata non releuat nō debēt admitti ꝓbationes. ¶ Extra no. ꝙ ex ſnīa iura mento ⁊ trāſactiōe orit̉ duplex exceptio.ſ. ꝑemptoria ⁊ declinatoria. facit qd̓ no. Inno. de inſti. cū veniſſet in vlti. gl. Idem dico de exceptiōe bāni qn̄ bannū hꝫ vim rei iudicate ex forma ſtatuti. de iure aūt cōi bannū non hꝫ vim ſnīe. vt. l. diuus. de cuſto. reo. niſi ſit bānū imperiale vel re gis vt in aucͣ. itē nulla cōitas. ⁊ facit. C. cōmi. ep̄alis. l. pro grama. ⁊. l. īterlocutio. ¶ Itē no. ꝙ exceptio doli q̄ ori tur ex ſnīa iuramēto vel trāſactione īpedit ꝓceſſum ſi opponat̉ ꝓceſſui. Sed ꝗd ſi ſimpl̓r opponat̉. Ni. de mat. dicit ꝙ p̄ſumunt̉ oppoſita in vi ꝑemptorie qꝛ hec eſt originalis cā ⁊ v̓tus ar. C. ad mace. l. iij. ẜm eū. ¶ Itē nota ex hoc.§. ꝙ per obiectā exceptꝭ. nō ſit lit. cōte. ita no. Inno. de dolo ꝓut nobis. ¶ Itē no. ꝙ valet ſnīa ꝯͣ tranſactionē factā lite pendēte. ⁊ hoc veꝝ de ſnīa iudicis. ſecus videt̉ ī ſnīa arbitri. qꝛ per trāſactionē finit̉ cōpromiſſuꝫ vt no. in ſpec. de iudi. dele.§. reſtat. v̓. fi. ⁊ facit. sͣ. de arb. l. nō diſtin guemus.§. itē nō eſt cogēdum. ſed durāte compromiſſo exceptꝭ. īpediūt ꝓceſſum iudicis ⁊ arbitri. l. nō diſtingue mus.§. itē. ⁊.§. ſi is de arbi. Et eſt notandū ꝙ ſimplex trāſactio porrigit̉ ad rē ⁊ ꝑmanet vt. l. ij. sͣ. ſiꝗs cautꝭ. qd̓ dic vt ibi. Si iudex ꝓnunciat has exceptiōes obſtare vel non obſtare q̄rit̉ an hec ſnīa ſit interlocutoria vel diffinitiua. ⁊ vr̄ ꝙ ſit diffinitiua. vt no. ī. c. i. de lit. ꝯte. li. vj. ad fi. magne gl. In ꝯͣriū ꝙ ſit interlocutoria no. in. c. vlti. de app. ī cle. ⁊ per archi. xx. di. decretalis. So. ſi ꝓnunciat̉ ſuꝑ emergē ti ante lit. ꝯte. eſt interlocutoria. qꝛ lite non cōteſt. nō poſ ſet ferri diffinitiua. qꝛ nō pͥus pōt finiri qͣꝫ inchoari iudiciū inchoat̉ aūt in ꝯteſt. lit. ſo. ma. l. ſi cū dotē.§. eo āt tꝑe. Si v̓o ſuꝑ incidēti poſt lit. ꝯteſt. ſiꝗdē ꝓnūciauit exceptio nē nō obſtare interlocutoria eſt qꝛ ſine exceptione poſſet reus abſolui adhuc puta actore nō ꝓbāte. jͣ. d̓ proba. l. cir ca eū. Nā diffinitiua dꝫ ferri ſuꝑ libello nō ſuper exceptio ne. C. de fideicō. li. l. fi. de arbi. l. nō diſtinguemus.§. de of ficio. Si v̓o ꝓnūciat exceptionē obſtare imꝑite agit. quia nō dꝫ de incidēti ꝓnūciare vbi abſorbet totaliter negociū principale. vt. C. de fal. vbi valet tn̄ ſnīa hꝫ vim diffinitiue abſolutorie qd̓ eſt no. ideoqꝫ a tali interlocutoria appella re lꝫ vt a diffinitiua ēt ſine cauſaꝝ exp̄ſſione de app. l. ſcio. ⁊ no. ab. ⁊ Io. an. exͣ de ap. ꝑuenit. ⁊ facit. sͣ. de mino. l. ait p̄tor.§. ꝑmittit̉. ⁊ l. intra vtile tp̄s qd̓ tene mēti. ⁊ facit qd̓ no. jͣ. de re in. l. qd̓ iuſſit. ⁊ de p̄to. ſtip. l. i. in fi. ⁊ exͣ de elec. cū dilecti in fi. ⁊ facit ad. l. fal. d̓ pla. l. p̄ſes. ⁊ de ap. reci. l. an̄ cū ſi. Siꝗs diceret ſnīaꝫ latā ſuꝑ incidēti eē diffinitiuā diceret eā nō differre a ſnīa lata ſuꝑ principali qd̓ falſuꝫ ē. ⁊ no. multiplicē dr̄iam. pͥmo ꝙ error interlocutorie.i. error in pͥncipio cauſe ⁊ error in medio cauſe vſqꝫ ad diffinitiuā pōt reuocari de ap. cū ceſſante. idē ſi iudex non eſt interlocutus ſed inordinate ꝓceſſit. Nam corrigit ſuuꝫ ꝓ ceſſuꝫ exͣ de accu. qual̓r. ⁊ ibi no. Sed error diffinitiue interdū pōt corrigi interdū nō. nā aūt eſt erratuꝫ in facto ⁊ non pōt corrigi. aut in iure. ⁊ tūc aut in iure ꝑtis. ⁊ ideꝫ. aut in iure ꝯſtitutiōis. tūc aut eſt error exp̄ſſus ⁊ pōt cor. rigi. qꝛ ſnīa nulla. aut tacitus ⁊ velatus. ⁊ tūc nō pōt emē dari error. qꝛ ſnīa valet niſi ſit appellatiōis vel reſtitutōis vel niſi ꝑꝑ cōem errorē qui reſpiciat ineptitudinē actiōis vel adiectiōis actiōis. l. ij. qn̄ actio de peculio eſt annalis. vel dic aut error eſt exp̄ſſus. aut velatꝰ. ⁊ ſi dicat̉ idē operat̉ tacitū ⁊ exp̄ſſum verū eſt vt actus valeat vt. l. cū quid nō vt ſit nullus de fal. ſiꝗs le. ⁊ d̓ pe. l. ſiꝗs aliꝗd.§. teſtm̄. nā cōcedo ꝙ mens ſnīe eſt pōderanda. l. ⁊ puto.§. i. fam. her.ſ. qͣꝫtū ad volūtatē non qͣꝫtū ad ſolēnitatē ⁊ validitatē. qꝛ mens ſnīantis nō ſcripta ꝓprie non eſt pars ſnīe. qꝛ dꝫ eſſe ſcripta ⁊ lecta. vt. l. ij. ⁊ fi. de ſen. ex ꝑi. re. Secūdo ꝙ interlocutoria nunqͣꝫ trāſit per ſe in diffinitiuā al̓s in rē iudicatā. Nā ſi appellat̉ a diffinitiua diſcutit̉ de grauami ne illato in incidēti lꝫ nō ſit appellatū ab incidēti. d. l. an̄. ſecus in diffinitiua qꝛ ſi ab ea nō appellat̉ poſtea non pōt appellari a grauamīe qd̓ īde orit̉. vt no. ī. l. ſi cū exceptiōe .§. hec aūt actio qd̓ me. cā. ⁊ dicit Inno. ꝙ īterlocutoria plene trāſit in rē iudicatā ſimul cuꝫ diffinitiua ⁊ nō an̄ ita no. de ele. cuꝫ dilecti in fi. Tertio ꝙ interlocutoria ꝑ facti diſputationē non pōt iuſtificari nec īpugnari corā iudice ap. niſi ex actitatis corā iudice a quo d̓ ap. c. appellanti in cle. Sed corā eo qui eā ꝓtulit ēt ex ꝓrſus nouis ẜm Inno. vt ipſe no. in. c. fi. de oꝑ. no. nū. Sed diffinitiua pōt iuuari per nouā rōnē ⁊ allegationē ꝯcludentē circa eādem ⁊ nō aliā actionē ⁊ infringi ſil̓r. l. fi. qd̓ cū eo. ⁊. l. per hāc de tēpo. ap. exͣ de teſti. fraternitatis. Quarto ꝙ interlocu ī toria lata ante lit. cōteſt. vel poſt ēt ſi non ſit erratū pōt re uocariᵇ ⁊ emēdari ꝯͣrio imꝑio vt. l. qd̓ iuſſit. ⁊ hoc pōt fie ri quolibet tꝑe vſqꝫ ad diffinitiuā. vt no. Inno. de ap. ſepe qd̓ no. Inno. qd̓ me. cā. ſuꝑ eo. vbi no. Inn. ꝙ taxatio expenſaꝝ pōt reuocari ꝯͣrio imꝑio ēt ſi taxet̉ poſt diffinitiuā ſnīam. fallit in tribꝰ caſibꝰ. Primo qn̄ interlocutoria ꝑimit vel elidit iuriſditionē vt qꝛ ꝓnūciauit ſe nō iudicē. de offi. dele. ſignificaſti. īmo ſi plures ſunt college non ſimul aditi ⁊ vnꝰ ꝓnūciat ſe nō iudicē officit alteri. ſecꝰ ſi ſimul aditi ſunt de offi. ꝯſu. l. i. C. de auc. p̄ſtāda. l. fi. Itē ſi ꝑimit officiū iudicis vt qꝛ abſoluit reū ab obſeruatiōe iudicij. lꝫ iſta nō ſit īterlocutoria. vt no. in. l. haꝝ. ſi ſer. vē. Secūdo qn̄ īterlocutoria eſt emologata ꝑtiū facto ⁊ ꝯſenſu. vt qꝛ p̄tor iuſſit caueri. ⁊ cautū eſt. naꝫ tūc nō pōt reuocari ſine cōſenſu ꝑtiū. vt no. d̓ p̄to. ſtip. l. i.§. fi. ſuppleri tn̄ poſſet. e. ti. valerianus. Tertio qn̄ interlocutoria ꝑimit totā litē vt ſi iudex ꝓnūciat ap. deſertā. eſt.n. interlocutoria hec ſicut ⁊ eius ꝯͣria ſi ꝓnūciaret ap. non eē deſertā de mino. intra vtile. tn̄ nō reuocat̉ niſi qn̄ nulla fuit ⁊ tūc reuocat̉ qͣſi de facto ꝓceſſit. vt. C. qūo ⁊ qn̄ iudex. l. ſi p̄ſes quaſi deſertā. itē ſi ꝑimit vel ꝑempiā declarat inſtantiā. vt. l. ꝓperāduꝫ. qꝛ ex tūc officio iudicis ſilentiū īponit̉ dilationē aūt pēdē tē ſiue ſit expectatoria ſiue ꝓbatoria pōt cā cognita reuocare lꝫ ſuū officiuꝫ ꝯquieſcere videat̉. C. de dila. ſiue pars ⁊ vt ait abbas. non hꝫ maiorē auctoritatē aſſignatio termini qͣꝫ interlocutoria que mutari pōt vt exͣ de ap. ſignifi cāte. ⁊ ꝓbat̉ in. l. qualē.§. differentie de arbi. ⁊ no. ꝙ tres ſunt iudices qui pn̄t reuocare interlocutoriā.ſ. ille ꝗ tulit vt no. C. ſen. reſcin. nō poſ. l. i. iudex appellationis. C. d̓ re bus. cre. l. gn̓aliter.§. ſi iudex. ⁊ ſuꝑior ꝓnūciantis. tn̄ hic no. triplicē ſuꝑioritatē.ſ. ordinarij ad d̓legatū ſuū vt. l. ar bitro. qui ſatiſ. co. qꝛ nimis baſſa eſt iuriſditio delegata ⁊ pēdet ex libero motu delegantis nec pōt appellari a dele gatione vel reuocatiōe. qꝛ nō tāgit ius ꝑtis. Inno. de offi. dele. ſi ꝓ delegato de offi. p̄ſi. ſepe d̓ iudi. l. ſoluit̉. Scd̓a pͥncipalis ad vicariū. ⁊ in iſta eſt ſuꝑioritas in eadē iuriſditione qꝛ vna eſt iuriſditio ⁊ duo vtētes ea diuerſo tn̄ iu re. vicaria enim iuriſditio eſt diuerſa adiectio nō diuerſa ſubſtantia de cōſue. c. nō eſt li. vj. ⁊ in hac idē vt ep̄s poſſit reuocare ꝯͣrio imꝑio interlocutꝭ. vicarij ſui. Tertia ſuperioritas eſt diuerſa iuriſditiōe. ⁊ hoc pōt eē duobꝰ mo dis. vno mō qn̄ minor ſubalternat̉ maiori vt iuriſditio ar chiep̄i iuriſditiōi ep̄i. ⁊ iuriſditio iudicis a quo iuriſditio ni iudicis ad quē. ⁊ ſi dico ꝙ ſuꝑior nō intromittit ſe d̓ iu riſditiōe inferioris ꝓhibēdo. ſed agnoſcēdo ſuo modo. i. per viā appellationis vel nullitatis. vt no. archi. xj. q. i. de perſona. C. de accu. abſentꝭ. ⁊ vide Inno. de re iudi. c. de cetero. vbi no. Inno. ꝙ iudex appellatiōis nō cognoſcit de nullitate niſi ſit appellatum. ⁊ vide Inno. de appel. dilecto. quod eſt verū incidenter. ſed principaliter ſic vt. d. h ¶ Reuoca ri. Adde Feli. in. c. qualiter ⁊ quando in. iij. colū. de accuſa.

De conditione indebiti. l. abſeutem. Sed ibi fuit nulla ⁊ iniqua vitio iudicis pro nunciantis. ⁊ ideo tranſlata fuit iuriſditio ad ſuperioreꝫ. facit quod no. doc. C. qūo ⁊ quādo iudex. l. ſi vt ꝓponis. facit qd̓ no. in aucͣ. de queſtore.§. ſuper hoc. inhibere aūt ne inferior ſua iuriſditione vtatur ſuperior non pōt. ar. de re iudi. ſepe in fi. Secūdo modo quādo īferior nō ſubeſt. vnde patriarcha eſt maior ep̄o tn̄ in ſuffraganeum nō hꝫ intromiſſionē. īmo in ſuo territorio ep̄s ē maior eo. vt no. jͣ. de manu. l. apud eum. Quinto differunt qꝛ interlocuto ria tꝫ etiam ſi ordo non ſeruetur dicit Inno. de procura. querelam in fi. Sexto differunt qꝛ interlocutoria valet ſi ne citatione vbi pars fuit citata in proceſſu. ſecus ī diffini tiua. vt no. Ia. bu. ī. l. nec ꝗcqͣꝫ.§. vbi decretuꝫ. ibi videas ⁊ alie ſpēs differētīe ſuis locis notāde de hoc incidēter. Ex lec. ant. ¶ Exceptio trāſactionis oppoſita impedit ꝓceſſum. ſed omiſſa non reddit eum retro nullum. tn̄ qui cōtra tranſactionem venit debet reddere id qd̓ ex cā tran ſactionis accepit. h. d. ¶ Nota ꝙ dolus actoris non facit non valere ꝓceſſum. ⁊ adde quod no. jͣ. ad treb. ſeruo inuito.§. cum pretor. ¶ Nota tollerari iniquitatem que tranſiuit in rem iudicatam. ſic. sͣ. de iudicijs ſi pretor. ⁊. l. pe. de iuſti. ⁊ iure. ⁊ de rei ven. ex diuerſo. ¶ Nota ꝙ exceptio que oppoſita impedit proceſſum omiſſa non reddit eum nullum. ¶ Nota ꝙ exceptio trāſactionis oppo ſita ante litem cōteſta. impedit litem conteſtari.ſ. ſi opponatur ad proceſſum ẜm Ia. adde h̓ quod no. sͣ. de iureiu ran. nam poſtea in prin. ¶ Nota ꝙ tunc eſt verum ꝙ ex ceptiones litis finite impediunt proceſſum quādo oppo nuntur ante litem conteſta. ſecus ſi poſt tꝑe peremptoria rum vnde iſta littera cum miniſterio dicit. ſiquidem ante litem conteſtatam ⁊cͣ. ⁊ poſtea aduerſatiue ſubdit. ſi poſt cōtrac. ẜm Iaco. qui bene dicit ꝙ aliud in exceptione ex forma ſtatuti ꝙ ius nō reddatur. qꝛ cum in ſingulis actibus ius reddatur tot ſunt exceptiōes quot actus. ⁊ ideo cuilibet actui opponi poteſt ẜm eum qd̓ eſt no. ¶ Nota ꝙ non dicitur ſtare cōtractui ille qui non ſtat perpetuo. qꝛ ſtare demonſtat actum ſucceſſiuum ⁊ non inſtantaneū. facit. sͣ. de arb. inter caſtellian̄. ¶ Nota ꝙ quis nō poteſt aſſumere viam excipiendi ⁊ agendi quādo ſunt vie ꝯͣrie lꝫ quis poſſit vti ꝯͣrijs exceptionibus. de reg. iur. nemo ex his. niſi exceptio eſſet penalis opponenti. vt in aucͣ. cōtra qui propriam. C. de non nu. pecu. ¶ Nota per hūc text. ꝙ per obiectum exceptionis nō fiet litis conteſtatio ẜm Inno. qui ita no. de dolo ⁊ cōtu. prout nobis. ¶ In gl. non exceptꝭ. in fi. ibi exceptionis lib. vj. ⁊ ibi vide. ideꝫ in exceptione iuriſiurandi qꝛ repellitur veniens contra proprium iuramentum. idem in iuramento deciſiuo. qꝛ dicit Inno. ꝙ oritur ex iuramento duplex exceptio declinatoria ⁊ peremptoria. vt ipſe no. extra de inſtitutionibus cū veniſſent. adde ꝙ oīs exceptio que reſpicit ineptitudineꝫ ꝓceſſus impedit proceſſum. vt. l. i. de officio aſſeſſorū cū ſi. Item omnis exceptio que reſpicit impoſſibilitatem pe titionis. vt no. jͣ. iudi. ſol. vir bonus. Item quādo eſt noto rium ꝙ actio non procedit ſaltim officio iudicis impedi tur proceſſus ſuperuacaneus. vt no. Inn. in. c. i. de officio vicarij. ⁊ no. in. l. qui cum maior.§. ſi patris. de bonis liberto. adde de excep. preſcriptionis. C. de preſcrip. longi tempo. emptor. ⁊ eſt expreſſum in. l. fi. C. de fun. reip. li. xi. In preſcriptione iudicij ⁊ inſtantie non eſt dubium. vt .sͣ. de mino. intra vtile. ⁊ de excuſa. tur. ſcire oportet.§. cōſequens. Sed in preſcriptione actionis ⁊ dominij eſt dubium ventilatum apud doctores. facit. jͣ. ad tertul. l. i. ī fi. ⁊ de verbo. ſig. tranſacta finita. Adde ꝙ omnes exceptio nes emergentes ſunt apte impedire ꝓceſſum. ſecus in incidentibus qꝛ concernunt negociū principale. ⁊ facit. C. de dilatio. a procedente. ⁊. C. de ordi. iudic. l. i. cum ſimi. ¶ Quero vtrum ſicut tenet diffinitiua lata poſt tranſactionem ita teneat laudum arbitratoris vel arbitri. ⁊ dic vt no. in Spec. de iudice dele.§. reſtat. v̓. fi. vbi limitat̉ iſte tex. Adde quid de exceptione doli mali. ⁊ dico ꝙ iſta exceptio nō ē loco emergentis ſed loco īcidētis vt pꝫ ex no tatis sͣ. de condi. ob cau. qui ſe debere. ⁊ ideo cōſidera ex ceptionem cuius loci proponitur vt ſic impediat proceſſum vel non qd̓ no. ¶ No. in.§. ſequēti caſus in quibus ceſſat actio cōditionis indebiti. ⁊ vide in glo. plene. Ex lectura antiqua. NOVAADDITIO. ¶ In.§. ſiquis poſt vide Innocen. extra de iureiur. mulieri extra de arbitris expoſita vide quod nō. Innocē. de reſcrip.§. ſuper litteris. in gl. ſi veritate. Item adde quod no. Innocen. de lit. conteſta. c. excep. obiec. b. ¶ In ver bo tex. volenti per hūc tex. probat Inno. ꝙ per exceptio neꝫ obiectam non ſit litis conteſtatio. vt ipſe not. de dolo ⁊ contu. prout nobis vide Inno. de excep. cum venerabi lis in ſecūda glo. in verbo tex. conteſtari. ¶ Quid de ex ceptione preſcriptiōis dic ꝙ in forma peremptorie obie cta nō īpedit ꝓceſſuꝫ ſꝫ ī forma declinatorie aut pōt ſtatiꝫ ꝓbare ⁊ impedit aut nō ⁊ reſeruat̉ poſtea ⁊ nō īpedit. vt C. de preſcrip. lon. tēpo. emptor. C. de qͣdri. preſcrip. l. i. l. ſicut ⁊. l. oēs. de p̄ſcrip. xxx. annoꝝ. ⁊ idē puto in qͣlibet ꝑemptoria vt pacti qꝛ lꝫ vi exceptiōis non īpediat ꝓceſſum tamen exquo eſt probata per inſtrumētum. vel ſic qꝛ eſt notoria iudex ex officio ſuo non debet patilitem conte ſtari ne reus fruſtra grauetur. Inno. de officio uic. c. i. de legatis. l. ſi domus.§. qui confi. de procur. ſi reus de īter. ac. ver. cām de officio. preſi. illici. ad turpil. l. i.§. accuſa. de adul. ſi mari.§. ſi negauerit. de adul. adulteraꝫ ⁊ de iniur. ſed ſi viuus.§. ſi ante facit de iniur. ¶ In verbo tex. condemnatus. hic oīno vide quod no. Inno. de conceſ. pre. ben. poſt electionē in glo. ſententiā iſtam ⁊ eſt ſingulare. ¶ In verbo tex. non ſtetur valet ergo ſententia quod in telligo verum quādo lata eſt ab ordinario ſecus ſi ab arbitro vel iudice delegato quia per tranſactionem finita ē iuriſditio delegati vt no. in Spec. de iud. dele.§. reſtat v̓. fi. quod eſt no. ſi eſt verum ⁊ videtur caſus. sͣ. de arbitris non diffinit̉.§. item non eſt cogendus ⁊ ibi lex vltra ꝓcedit vt ibidem. vide text. autē vbi ꝙ actus qui debet fieri in principio litis ſi ius ſuperuenit poſtea debet fieri īmediate ante reliquum proceſſum. C. de iura. calum. l. fi.§.autem cauſe ibi ⁊ primo poſt hanc. l. ingreſſu. Item no. ta de hac interlocutoria ꝓnuncio audiendum. jͣ. de compenſa. l. fi. vide quod no. jͣ. iudi. ſolui. l. vir bonus. Pone ꝙ laycus petit eccleſiam ſi excipiatur de inhabilitate impedit litis ingreſſum. vt ibi no. qui petit mancipium xp̄ia num. ⁊ per illum textum patet ꝙ lex que loquitur ſuper ordinatione proceſſus habet locum etiam in proceſſu in choato quantum.ſ. ad reliquum proceſſum tria nota. Primo ꝙ exceptio que oppoſitaⁱ impediret proceſſum obmiſſa non reddit iuditiū nullum. Secūdo ꝙ exceptio tranſactionis impedit cōteſtationem ſi ante opponatur. Tertio ꝙ ea que ſunt ante litē cōteſtatā cōpetentia tunc oppoſita impediunt ꝓceſſum ſi poſtea incipiunt cōpetere oppoſita impediunt reliquuꝫ ꝓceſſum. vt hoc v̓. ſed ſi poſt ⁊. C. de ꝓcur. ita demum. ⁊. C. de cōſortibus eiuſdeꝫ litis. l. ſecūda. Quarto an exceptio tranſactionis ſi an̄ lit. ꝯte. cōpetebat oppoſita poſt impediat ꝓceſſum ⁊ dic ꝙ nō tali rōne. tunc exceptio talis impedit qn̄ ꝓponitur eo mō forma ⁊ tꝑe declinatorie al̓s effectum ꝑemptorie ſor titur. vt ar. C. de adul. qm̄ alexandrum. ⁊. l. liberis in fi. ⁊ l. ordinata de liberali cā. ſed tp̄s declinatorie eſt ante lit. ꝯte. vt. sͣ. de iudi. l. ij. ⁊. l. ſed ⁊ ſi ſuſceꝑit. ergo ſi dꝫ ꝓponi ad illū effectū ⁊ modum dꝫ eo tꝑe ꝓponi poſtea vero ap poſita dꝫ mō ⁊ effectu peremptorie opponi cū effectus ꝑ emptorie euaneſcat. Itē ſi exceptio que hꝫ declinare non pōt poſt litē ꝯteſtatā opponi. ergo nec hmōi ſi ad declina dū opponat̉ diſputabitur ergo ⁊ abſol̓o ſequet̉. ¶ Que ritur ſi poſt litē conteſta. incipiat competere ⁊ ſciens qꝫ ſibi competere proceſſit ad aliquem actum qui potuit ꝑ exceptionem impediri an ſibi preiudicauerit. Et videtur diſtinguendū aūt ſingule erāt exceptiōes cōtra ſingulos actus iudicij vt in exceptio. ē ius non reddat̉ ei qui non

De cōditione indebiti. ſoluit collectas in ſingulis actibus ius redditur. ⁊ iō ſingule exceptiōes in ſingulis. vt. l. agraria de termino moto ⁊. l. pe. ⁊ vlti. de colleg. illicitis ⁊. l. cum notiſſimi.§. in his de preſcrip. xxx. annoꝝ. ⁊ no. in. l. i. de annali excepti. ⁊ tunc licet preiudicet quo ad actum factū ⁊ perfectum non tn̄ quo ad ſequentes ⁊ fiendos vt dictis legibus. ſed vbi vna eſt exceptio ꝯͣ totum ꝓceſſum per quā potuit electa via exceptiōis actus reici capiēdo fieri ſibi preiudica uit ſi nō fuerit ꝓteſtatus. vt. l. poſt dieꝫ. ⁊. l. cōmiſſoria ⁊ de mino. emilius. ⁊ jͣ. eo. ꝙ quis ⁊ de edili edicto. l. que ritur.§. ſi venditor. Secus puto ſi proteſtatuꝫ fuerit. vt. sͣ. qui ſatiſda. cog. ſi fideiuſſor in pͥn. ⁊. l. dꝫ.§. Item ſi predi xerit naute caupo. ſta. l. ij. sͣ. eo. Ia. bu. in lectura h̓ ⁊ ſunt verba antea Iac. ¶ In glo. no. excep. in fi. Et idem ē in excep. reifinite vt dicta decretali ⁊ intelligitur finita cōſenſu vel longo ſilentio. vt. jͣ. ad tertul. l. i. in fi. ⁊ de verbo. ſig. tranſacta. ⁊. l. ſe. ⁊ poteſt dici conſenſu.i. pacto gratui to ⁊ ſic exponitur in glo. Pōt etiam exponi conſenſu.i. iureiurando quod habet vim tranſactionis ⁊ rei iudicate vt de iureiuran. l. i. ⁊. ij. vnde cum ſint remedia finiēda rum litiū preſcriptio. vt. jͣ. pro ſuo. l. fi. iuramentū de iureiuran. l. i. ⁊ pactū ſuper proceſſu. vt. C. d̓ pactis poſtqͣꝫ di cendum eſt ⁊ intelligendū ꝙ predicte exceptiones comprehendantur in predicta decretali in ver. finita. ⁊ impediunt litem conteſtari ⁊ hoc etiā probari pōt iure noſtro per hanc. l. ⁊ alias ſupradictas ⁊ ſic quod inuentuꝫ ē ad lites finiendas. ſit etiam ad lites impediendas ſupra ad exhi. l. iij.§. ibidem in fi. ¶ Sed nunquid ſemper per op poſitionem talium exceptionum fiat litis conteſtatio gl. videtur dicere ꝙ ſic. C. de lit. conte. quod intelligo ſi ſimpliciter opponatur petitioni vt qꝛ dicatur nō debeo ſibi aliquid cum ſoluerim vel abſolutus ſum. Sed ſi oppona tur proceſſui vt qꝛ dicatur in libello non eſt procedendū in tali cauſa qꝛ eſt lata ſententia tūc ſecus qꝛ tunc cum ha beat impedire cōtra eā non habet facere ⁊ ideꝫ ſi proponeret cum proteſtatione. vt. jͣ. quibus mo. pig. vel hypo. ſol. ſi debitor. ⁊.§. i. ⁊ indubio preſumo eam oppoſitā in vim peremptorie qꝛ hec eſt originalis cauſa etiaꝫ victus ar. C. ad macedo. l. iij. ⁊ ſic non impedit conteſtationem. ¶ Item no. hic doli excep. impedire litem conteſtari ſed cum doli excep. locuꝫ habeat vbicunqꝫ alia exceptio pōt locum habere. vt. jͣ. de excepti. doli. l. ij.§. generaliter ergo vbicunqꝫ alia exceptio competit pōt impedire litis conte ſtationē ſed hoc non eſt verum qꝛ nulla peremptoria pre ter predictas impedit proceſſuꝫ vt in predicta decretali. ⁊ quod dicitur de exceptione doli intelligitur quādo cō petit loco exceptionis de re tranſacta vel loco alicuius p̄dictarum tamē eius origo non nomen expectetur. jͣ. d̓ do na. qui id quod.§. i. ⁊ no.jͣ. qui excep. Ric. mat̓. Cy. Lata eſt ſententia pro bannito actore cui ex forma ſtatutoꝝ rō fieri non debet ſed audientia debuit denegari. queritur an ipſo iure ſit nulla an appellatōe reſcindēda ſit vel qua liter. ꝙ ſit nulla patet qꝛ facta eſt ratio bānito actori ⁊ da ta audientia contra formam ſtatutoꝝ ⁊ contra. l. factū eſt vt. ff. dele. l. cōtra. l. gͦ irritum caſſum ⁊ inane. vt. l. non du bium. C. de legibus ⁊ de ſacro. eccle. iubemus.§. ſane. ff. d̓ pactis iuriſgentiū.§. ⁊ generaliter ⁊.§. pretor ait. C. de pa ctis. l. pacta. ⁊. l. pac. de dot̉. ⁊. l. fi. ⁊ bona eſt argumentatio de ꝯͣctibus ad iuditia cum in iudicio quaſi cōtraha tur. vt. ff. de tute. ⁊ rati. di. ſi defenſor de peculio. l. licet.§. idem ſcribit. Secūda ratione videtur nulla quia in omni iudicio quod agitur tres ad minus perſone debēt adeſſe actor reus ⁊ iudex. C. de iur. calū. l. ij. circa prin. C. de iudicijs rem non nouā.§. patroni. de lit. conte. l. i. de iudi. ſi alter ⁊. l. ſi auie ar. d̓ tutel. ⁊ rati. di. ſi tutor.§. ij. de furtis ne cum filio. iiij. q. iiij. c. nullus. extra de ver.ſi. forus.§. in omni. C. de ep̄iſ. ⁊ cler. cum clericus ⁊ aucͣ. generaliter. ⁊ no. in ſūma de iudi. ⁊ de re. hic autem non videtur fuiſſe perſonā actoris cum bannitus actoris officio functus ſit agēdi facultate excluſus cū nihil interſit non fuerit actor De cōditione indebiti. an inhabilis. l. i. in fi. ꝙ cuiuſqꝫ vni. noīe ad vell̓. qͣꝫuis. .§. ſi cō. de fideicom. qui ſatiſda. te ar. de muner. ⁊ ho. vt gradatim.§. ⁊ ſi. l. ⁊ ſic iudiciū nullum cum non interueniente actore ar. ff. de repudijs. l. fi. ⁊ de iti. actuqꝫ priua. l. iij.§. deinde de tranſac. cū hi.§. ſi pretor. Item bannitus non habet executionē officij cum actori agere ſit denega tum at factum ab eo qui executioneꝫ eius quod facit nō habet nullius eſt momenti. vt. ff. de tuto. ⁊ curato. dan. ab his. l. nec mandante.§. i. ⁊ de ſtatu homi. l. qui furem. de iudi. cum facit ꝙ fal. tu. cur. l. i.§. vlti. de auc. tu. ⁊ ſi pluri bus. Item ſi agit qui non poteſt agere vt falſus procura tor. vt de preſcrip. l. naturalis.§. fina. de procura. in cauſe iudiciū nullum eſt. vt. C. de procur. licet ⁊. ff. de concluſi. dot. l. cum nō iuſto. C. in quib. ca. in inte. reſti. non eſt ne ceſſaria. l. ſi tutore. C. de tuto. ⁊ cura. qui ſatis non dedit. l. in dubiū de eo qui pro tutore. l. i. de cur. fu. tutor qui. d̓ cur. fur. conſilio. Item vbi de fauore proprio denegatur alicui agēdi facultas vt mīori ſine tutore ⁊ cura. vt. C. de auc. tu. p̄clarū. Si fuit ī iudicio ⁊ ſuccubuit ipſo iure nul la eſt ſententia. vt. C. qui. le. per totum. ⁊. C. ſi aduer. rem iudi. l. cum ⁊ nos minores. C. qui tu. preſunt. l. cū in vniuerſis. ⁊ ita cum ſui odio denegatur alicui poteſtas agēdi ſi obtinuit debet eſſe ipſo iure nulla vt contrariorū eadem ſit diſciplina. vt. ff. de le. iij. l. fi.§. fi. de officio eius. l. i. de pactis. ſecus tamen ſi contra eum eſſet lata ſententia nam ſicut lata pro minore tenet. vt. C. de ꝓcur. non eo mī nus. ⁊. C. de legibus quod fauore. ita contra bannitū agē tem tenebit ne quod eius odio eſt ſtatutuꝫ retorqueatur in ſuam cōmoditatem contra. l. ff. de inter. ⁊ relega.§. fi. ⁊. C. de here. curiales. Item pro hac parte patet. ff. de iudi. non idcirco.§. fi. ſiquis cau. quot̄. C. de iudic. ſeruus. Item pro hoc extra de excep. c. exceptionum. ¶ Quod autem bannitus in iudicio eſſe nō poſſit vt excōicatus ex ipſa forbannitione oſtenditur nam vt dicta ethimologia vocabuli forbannitus dicitur auctoritate iudicis proclamatus foris bannum eſt enim ꝓclamare extra de ſpon. cū in tua de his qui ad pa. cō. l. i. Eſt ergo auctoritate iu dicis proclamatus vt ſit foris ⁊ extra de protectiōe cōis vt nil cōe cum ceteris habeat vt dicitur ſimiliter. C. d̓ hereticis manicheos ⁊ etiam diffidatus dicitur vt eſt in vſi bus feu. de milite ⁊ vaſallo in fi. ⁊ ar. ff. de capi. di. amiſſio ne. ff. de penis mortis.§. i. de officio pre. vr. l. i.§. pe. ⁊ ar. ff. de his quī no. infa. l. ij.§. fi. ⁊ ex quibus cau. maio. ſed ⁊ ſi per pretorem.§. actio. exemp. īmo ſtare in ciuitate eſt īter dictum qd̓ etiā interdici poſſet patet. ff. de offi. pre. vr. l. i. .§. pe. ⁊ de interdictis ⁊ rel. l. i.§. ſolet ⁊ ſic apparet defectum ⁊ inhabilitatē ei obſtare quominus agat per qd̓ inditium retrofactum debet dici nullum ecōtra videtur ꝙ valeat nā lex dicit ꝙ miles procuratorio noīe procurato ria agere non pōt ⁊ tamē ſi egit non oppoſita excep. per emptoria valet ſententia etiam pro eo lata. C. de procur. militē. ⁊. l. ita demū ⁊. C. locati milites. ff. de procur. filiuſ fa.§. veterani. Itē lex dicit ꝙ non pōt ꝗs ꝓcuratorio noīe accuſare. ff. de publi. iudi. l. pe.§. ad crimen. C. de falſis. l. de crimine de accuſa. l. pe. ⁊ tamē ſi interueniant procura tor ⁊ non excipiatur valet. C. de adulte. qͣꝫuis. Item lex dicit certas perſonas accuſare non poſſe. ff. de accuſa. qui accuſare ⁊ tn̄ ſi non excipiatur ante nomen rei receptum inter reos. poſtea non poterit excipi ⁊ valebit proceſſus. ff. de adul. l. ij.§. ſi publico. ⁊. l. ſi maritus.§. preſcriptio. ff. ad turpil. ſiꝗs recepit ſic. Ergo lꝫ bannitus poterit repel li poſtqͣꝫ repulſus non eſt a iudice qui potuit repellere ar. ff. de poſtul. l. quos ꝓhibet extra de excep. vel a ꝑte debet valere vt ꝙ dicit̉ in ſtatuto non fiat ī bannito neqꝫ tacita recipiat oppoſitionem vt alibi. ff. de dam. infec. dies.§. hͦ aūt iudiciuꝫ ⁊ no. ſil̓e. C. de iur. cal. l. ij.§. ſed qꝛ veremur. Item certe ſunt actiones que retroactum iudicium reddunt nullum. vt eſt. C. de procurato. licet de ſenten. ⁊ interlo. omnium iudi. l. prolatam. C. ſi a non compe. iudi. per totū ſed h̓ non eſt d̓ illis ergo per hanc non redditur

De conditione indebiti. De conditione indebiti. retro iudiciū nullū. ff. de his qui ſunt ſui vel alie. iur. l. pr̄. de actio. ⁊ obli. fere.§. placet remanet ergo exceptio ſub rl̓a vt ſi poſt ſnīam non opponatur. C. ſententiam reſcin. non poſſe perempta. excepti. maxime cum dilatoria ſit ⁊ debuit ante lit. conteſta. opponi. C. de exc. l. i. de procura. pompo.§. rati qui ſatiſda. cogan. de die.§. ſi ſeruus. Iteꝫ licet iudex non debuerit preſtare audientiam ſi tamen p̄ſtitit nihilominus debet valere vt. ff. de inter. ⁊ relega. .l. relega.§. ad tempus quādo appel. ſit. l. i.§. biduum. de rebus eo. ſi pupilloꝝ.§. ſi pretor. Nam iudex nō dꝫ abſol uere cōdemnandum nec condemnare abſoluendum ne in alterutram partem delinquat. vt. C. de cuſto. reorum. .l. i. ar. de penis decurionū ⁊ de religioẜ. ſed ⁊ ſiquis.§. interdum. ⁊ ar. ff. vbi pu. edu. de. ius alimentoꝝ ⁊ tn̄ ſi cō trafecerit valet. ff. de iuſti. ⁊ iur. l. ius pluribus. C. qn̄ pro uoc. non eſt neceſſe. l. ij. C. de poſtul. l. i. ff. de appella. l. i. in prin. de re iudi. preſes. ⁊. l. cum prolatis. Sic ergo ⁊ ſi iu dex audientiam bannito preſtare non debuit ſi dedit valet. Item lex dicit ꝙ decuriones pena metalli affici nō de bent ſi tamē pena illa fuerint cōdemnati nihilominus va let. ſed per principē pōt remitti nō autem per iudicē con demnantem. ff. de penis moris.§. iſte fere ⁊ ſic debet intel ligi. ff. de iniuſto te. l. ſiquis exhere.§. ſed ſiquis qꝛ verum eſt ſnīam non tenere. incommutabiliter tenet tn̄. Item ſi excōicatus agat qui ſupra equiperatus eſt bannito valet ſnīa pro eo lata extra de excep. c. pia nō ob. c. exce. de excep. ꝙ in ꝯtra. alle. quia in exceptꝭ. eſt per illaꝫ cōſtitu. pia ⁊ ſic ēt pro bānito valebit ſnīa. Solutio pōt dici ſalua me liori ſnīa ꝙ aut ſnīa continet expreſſuꝫ errorem vt ꝯdemno. T. M. bānitos. ⁊ tūc non valet. C. qn̄ prouo. non eſt neceſ. l. ij. ff. que ſen. ap. re. l. i.§. Iteꝫ cū cōtra ſacras ⁊ no. de ap. reci. aut nō. l. ij. ⁊ tūc aut oppoſita fuit exceptio ba ni. aut nō. ſi fuit oppoſita. aut iudex ꝯdemnauit per iuris ꝯtemptū quaſi exceptio nulla ſit ⁊ tunc idem ar. ff. de fer. l. i.§. i. aut qꝛ eam exceptionem ꝓbatam nō habuit vel qꝛ minus legitime eſſet bannitus ar. ff. de re iudi. ſeſe.§. condemnatus. vel qꝛ erat exceptū de bāno ⁊ non durabat ⁊ ſic reprobauit hac rōne exceptionē obiectam. ⁊ tūc valet ſnīa ar. ff. de re iudi. l. cū probatꝭ. C. de fide inſtru. l. fi. d̓ ne go. ge. ſinaūt.§. fi. de cōpen. ꝙ indiem.§. ī. ⁊ alibi requirit̉ cā motiua ad iudicanduꝫ. ff. de euic. ſed ſi ex vtriuſqꝫ hoc ſciri poterit ex qualitate diſceptiōis fore ꝯͣ exceptionē. ff. de iureiur. l. fi. ſi vero nō fuit obiecta credo ſalua meliori ſnīa retroactū iuditiū nulluꝫ eſſe ex legibus. alle. pro hac parte. nec ob. qd̓ dictū eſt de militꝭ ꝓcuratore qꝛ poſt lit. ꝯte. factus eſt dn̄s litis ⁊ ſuo noīe cām exequitur. ff. de do li excep. ſi ꝓcur. de appel. ab excu.§. fi. huic aūt militi age re nō eſt ꝓhibitū proprio noīe. C. de ꝓcur. qui ſtipēdia bā nitus ēt ſuo noīe agere non pōt. Eodem mō poteſt reſpō deri ꝙ poſt lit. cōte. in criminali nō repellitur agens ꝓcu ratorio noīe in criminali qꝛ ſuo noīe dicitur interuenire poſt lit. ꝯte. ⁊ ad ꝓpriū factum ad qd̓ interueniunt qui al̓ accuſare nō poſſunt. ff. de accuſa. hi tamen. Item non ob. ꝙ certe ſunt cauſe que reddunt iuditiū nullum nā etiā in ter alias debet numerari cuꝫ eadem ſit rō ⁊ illegitimatio perſonarum ⁊ eadem iuris cenſura ad. l. aquil. illud. Itē non obſt. ꝙ fieri non dꝫ ⁊c̄. quia illud ſoli iudici lex dat in iudicio ꝯtentioſo id quod eſt etiaꝫ ſue iuriſditionis.ſ. mandatꝭ tūc ꝓpter iudicatarū rerū auctoritateꝫ valet. ff. ad tre. ſeruo inuito.§. cum pretor. ⁊ ar. ff. ꝙ fal. tu. auc. l. pe.§. pe. ff. de pigno. ſi fund.§. ſi pluris. ſed hic perſona vt affecta ⁊ vt inhabilis in iudicio intereſſe non poteſt. nec ob. c. pia qꝛ qd̓ diſpenſatur de equitate ſtatutū eſt. nec.n. exceptio banni in. x. dieruꝫ ſpacio eſt ꝓbanda vt ibi de ex ꝯicatione dicitur. obmiſſum enim a lege pro obmiſſo ha bendū eſt. ff. ſo. ma. l. ſi vero.§. fi. ⁊. l. ſe. de liberis ⁊ poſthū. cōmodiſſime. ⁊ ar. ff. de excuſ. tu. l. ex his Iaco. arti. Item nō ob. famil. her. cū putarem de peculio eo tꝑe qꝛ ibi perſona eſt legitima hic aūt illegitima eſt tam cauſa qͣꝫ perſona. Item non ob. ꝙ videatur legitimata perſona ta cite ſi eſt obmiſſa exceptio. vt. l. ſed ⁊ ſi ſucce. de iudi. lj ter quos.§. alieno de damno infecto qꝛ non loquunt̉ om do hec exceptio eſt peremptoria ſicut hic ſed qn̄ eſt decnatoria. vt. C. de procur. ita demū ar. jͣ. ad mace. tam ⁊ ſy ¶ In gl. que eſt ſuper verbo tex. conteſtari que incipi non excep. ¶ In ver. glo. impedire dūmodo ſtatim poſit ꝓbari al̓s non vt no. sͣ. C. non poſtea. dic ꝙ nulla ercptio impedit ꝓceſſum niſi poſſit incōtinēti probari. vt q de teſtibus ſi dicatur. ⁊ no. per Inno. extra de teſti. cū cū in prin. ſiue opponat̉ ante lit. ꝯte. ſiue poſtea vt dicta anē Item nulla exceptio impedit executionem niſi poſſit in continenti ꝓbari de teſtibus veniens per Inno. ⁊ vide hic tp̄s trium dierum. C. de iudi. cum ſpāli. vel octo dierū de exce. pia vel eſt arbitriū vt in poſſeſ. lega. ſi is a quo. in ſnīa lata ſuper exceptio ē ꝑemptoria ſit diffinitiua velinterlocutoria. dic plene per Arch. xx. di. decretalis ⁊ dici finaliter ꝙ eſt interlocutoria. Idem no. in. c. vlt. d̓ appein cle. ꝯͣ no. in. c. i. de lit. cōte. li. vj. ad fineꝫ magne glo. ſcd pōt dici ꝙ habet vim diffinitiue ſi ꝓnunciatur pro reoſe cus ſi ꝓ actore. vt. C. de adul. qm̄ alexandrum. ⁊. C. adfal. de plagia. l. preſes. ¶ In ver. glo. exceptionis adde qd̓ no. C. de lit. ꝯte. l. i. ī. gl. vel aliter ibi gl. no. ꝙ exceptis iureiurandi nō impedit ꝓceſſuꝫ. ſed h̓ aliter no. ⁊ verus ⁊ vide in ſpec. de actore v̓. ſed pone quidam dicens. ride oīno quod no. Inno. de inſti. cuꝫ veniſſent in vltima gvbi dicit ꝙ ex iuramento oritur duplex exceptio.ſ. dileria ⁊ ꝑemptoria ⁊ reputāt tn̄ eē notabile ⁊ ꝓbat̉ ī iſtoſ No.§. ⁊ glo. magiſtrā. hic rur Cōs l qua 1X. ſunt alia. Verbum ꝓlatū liberaret̉ a ſci I l S. ſe nō teneri nō reqrit verā line s tionem facit. jͣ. de noua. l. ſiquis. Ex lec. ant. ¶ Ille qui obligat ſe ex certa ſcientia in tet ſibi. hoc dicit. NOVAADDITIA Ex lectura antiqua. ¶ Ille qui promittit ſciens ſe nō teneri nō pōt ꝯdicet. h. d. ¶ In ver. tex. non pōt ar. contra. jͣ. de ſolū. ſi cum e rū. ſed ex mera liberalitate ibi reſpectu.ſ. veri debiti ⁊ ai mo decipiendi. Poſterior in tꝑe eſtx Um duo.. uor in iure vbi agiui ſtractu. ⁊ adde quod no. sͣ. eo. ſi reus. Ex lectu. anti. ¶ Ordo ſoluentium generat ordine repetentium. Acceſſoriu I non ſortem. caueniu principale. ⁊ facit de admini. tuto. l. qui neg .§. i. de tranſactio. ⁊ poſt.§. i. ⁊ nota hic ꝙu acceſſorio ad principale ſit compenſatio ⁊ conuerſioſo iure.i. ipſo facto ſiue oꝑe exceptionis intrinſeca cōpeſatio eſt que concordat ſortes ipſo iure. ⁊ eſt triplex con penſatio.ſ. vnius cauſe ad alteraꝫ. ⁊ iſta requirit obiectū nem. ⁊ ꝙ iudex admittatur. Iteꝫ vnius cauſe ad ſeipſan vel acceſſorij ad principale. ⁊ h̓. l. compenſat vt h̓ de tra ſac. ⁊ poſt.§. i. h. d. NOVAADDITIO. Ex lectura antiqua. ¶ In ver. tex. legitimum vide in Spec. de actio. ſeu per tio.§. ſequitur ſed pone ꝙ vſure. ¶ In ver. tex. imputū dum. ¶ Nota ꝙ acceſſorium ipſo iure conuertitut i principale in.§. ſupra. vbi lex reſiſtit cōtractui ex eo nū oritur actio nec exceptio nec retentio. hoc dicit. ¶ I ſiquis falſo. Error circa antecedens trahitur ad coniequens. h. d. ¶ In.§. ſi cen. Reuocabilis ſolutio non pu rit liberationē ⁊ ratione partis totū condicitur. datio ſi ſolutum ex vitio partis vitiatur in totū. ex inefficaci dilctu competit ius retentionis. poteſt res indebita pro uebita retineri quādo in retinendo poſſeſſor habet cauian ab agente. hoc dicit. ¶ In verſi. tex. īcorrupto vide oytimā ꝯcor. jͣ. de ſolu. l. ſiꝗs aliā. in.§. adeo. hic ponit̉ calis in quo naturalis ⁊ ciuilis obl̓o ſine aliqua eliſione ſum cum excep.

De cōditione indebiti. cum exce. ꝑemptoria. ¶ No. ꝙ idem in re eſt ſiue naturalis ſiue ſublata ſiue de neceſſitate tollenda in.§. qui filio in ver. ſiſtit. ¶ No. ꝙ ꝗ ſcienter ſoluit ꝓcuratori reuoca to nō repetit. dic vt ſupra de condi. ob cām. l. ſi procurator falſo ⁊ per Dy. jͣ. de ſolu. l. diſpen. in.§. ſi filius. vide in ſpec. d̓ pactis.§. poſtremo v̓. fi. ¶ No. hic ꝙ hr̄s vt hr̄s non pōt venire cōtra id qd̓ fecit anteqͣꝫ eēt heres. ¶ In .§. ſiquis qui metu debiti putatiui ſoluit ſciēter indebitū repetit. v̓. h̓.§. metu pene ſoluebant ſcienter indebituꝫ. l. i. .C. de act. in pecc. ⁊ general̓r rōne partis indebitū nō cō dicitur totū ſꝫ pars illa tm̄. h. d. ¶ In.§. heredi. heredi vero condicitur indebitꝭ ſed putatiuo tam debitum qͣꝫ in debitum. h. d. ¶ In gl.§. ſi cen. que eſt ſuper ver. tex. falſa que īcipit no. falſa. in ver. glo. magis ad.§. ſi mulier rn̄deo ꝙ ibi eſt ſpāle fauore pietatis vel dic ꝙ non repetit ibi a viro ſed a muliere ſicut ibi no. ad.§. longe. reſpōdeo ꝙ ibi erat alter legatarius ſed hic non erat ſoluturus. vt no. jͣ. e. l. damus Iaco. belui. in glo. que eſt ſuper verbo re tinebatur que incipit arg. ꝙ licet venditio ſit liberata ta mē venditor vel habens ab eo cām non ſit reponendus in poſſeſſione rei niſi reddat preciū facit. l. de ſolu. ſi cum aurum. cōtra videt̉ qꝛ precium nō eſt precium ſi contractus eſt ſimulatus. ¶ In gl.§. ſi filius que eſt ſuꝑ verbo tex. exceptionē que incipit quo patri. ¶ In ver. vlti. gl. ac. So. hic filio obſtat factum ꝓprium. ⁊ ideo nō admit titur vt heres vel vt quilibet ar. C. d̓ dolo. l. i. ibi non ob. Ia. ¶ In gl.§. ſed ſi ſoluerit que ē ſuꝑ ver. text. natura q̄ incipit hoc ex rōne vide de maͣ. in ſpec. de feu.§. quoniaꝫ ver. nono queritur. Nō dicit̉ debitū qd̓ pōt exceptio Indebitū. ne excludi facit de lib. ca. l. ob.§. i. Diciat ſtatutū ꝙ ꝯͣ inſtr̄m guarētigiatū nulla exceptio admittat̉ nec exceptio ſolutiōis. querit̉ qualiter iſtud ſtatutum dꝫ intelligi. Rn̄deo pōt opponi ꝙ inſtr̄m ſit falſuꝫ vel non ſolēneª. ff. de teſta. mili. diuus qꝛ inſtr̄m falſuꝫ vel non ſolēne nō meret̉ nomē inſtr̄i de fal. ſiꝗs legatū. ⁊ priꝰ dꝫ cōſtare de ſubſtantia qͣꝫ de qualitate. qꝛ priuilegiū ſtatuti nō competit niſi ei qd̓ eſt in rerū naͣ. ⁊ facit de verbo. ſig. paulus. de excep. ſimulationis eſt dubiū. qꝛ quedā eſt ſimulatio in qua aliꝗd agit̉ licitū ⁊ honeſtū ⁊ nō deficit obligandi cā. vt. ff. de man. l. iij.§. ſi ab ignoto. ⁊ iſta nō ē ꝓprie ſimulatio nec pōt excipi. Quedā eſt ſimulatio con ſenſus vbi nil agit̉. l. ſicut.§. ſuperuacuū. qui. mo. pig. vel hypo. ſol. ⁊ ex iſtis orit̉ exceptio intētionis. Quedā eſt ſi mulatio nō cauſe ad cām de non nu. pec. l. gn̓aliter. Que dā vnius cāe ad alterā. l. ſi ex p̄cio. ſi cer. pe. jͣ. depoſiti. l. lu tius el. ij. ⁊ tūc ꝯͣ actum efficaceꝫ nō obſtat exceptio ſimulationis ⁊ hoc de iure cōi. ſed per formam ſtatuti dico ꝙ ſi exceptio perimit inſtr̄m. qd̓ eſt ei incōpaſſibile nō dꝫ ad mitti. qꝛ inſtr̄m trāſit in reꝫ iudicatā vbi eſt preceptū gͣua rentigie. vt no. Cy. C. de confeſ. l. i. vel dic vt. jͣ. in ſequenti qōne. vel ibi ex poſt facto ſuꝑuenit exceptio. Si auteꝫ exceptio non ꝑimit inſtr̄m ſed exponit iſta dꝫ admitti. vt ar. .sͣ. de pac. l. iuriſgentꝭ.§. qd̓ fere. ar. exͣ de accu. cuꝫ dilecti. ⁊ idem dico in exceptione erroris. nam lꝫ de iure cōi nō valeat qd̓ ſit per errorē ēt ſi opponat̉ decretuꝫ iudicis. vt .l. ſed ⁊ ſiꝗs.§. fi. ſiꝗs cautꝭ. tn̄ ſecus ex forma ſtatuti ī iſto p̄cepto qd̓ hꝫ vim rei iudicate ar. jͣ. mā. l. ſi fideiuſfor.§. in oībus. ⁊ adde qd̓ no. jͣ. qd̓ vi aūt clā. ⁊ per Cy. C. de adul. ita pudor. Sed ꝗd de excep. pacti. dico ꝙ pactū ſubſecu tū interdū perimit ipſo iure. ⁊ tūc exceptio pacti nō ē exceptio ſtricte loquēdo ꝓut exceptio diffinit̉. qꝛ nō eſt excluſio actionis. ⁊ ideo lꝫ ſtatutum excludat allegationes exceptionū non videt̉ excludere hanc que ꝓprie ⁊ ſtricte nō eſt exceptio ſed detectio nullitatis. nā ⁊ iudex in hͦ ſup plere debet vt no. C. de tranſac. vbi pactū. Si vero ſtatutum diceret ꝙ nō admittat̉ reus ad vllam defenſionem. ſecus eſſet qꝛ iſta eſt defenſio ⁊ nō pōt negari ꝙ iſtud ſta tutū contineret ius iniquū. l. i. ⁊. l. iij.§. ſi is. qd̓ quiſqꝫ iuris. Si aūt pactū non tollit actionē ipſo iure. qꝛ tūc actio nis non deficit ſubſtantia videt̉ ꝙ exceptio pacti nō poſſit opponi qꝛ nō eſt de permiſſis. Si tn̄ eſt oppoſita ⁊ pro bata imputet ſibi aduerſarius. qꝛ ſicut qui admittit actio nē quā non debet ſibi p̄iudicat. ita qui admittit quālibet allegationē vel ꝓbatꝭ. de iudi. l. ſed ⁊ ſi ſuſceperit iud. ſo. iam tn̄.§. nunc videamus. ⁊ ſi dicat̉ immo dꝫ admitti hec exceptio. qꝛ orit̉ ex cōſenſu vtriuſqꝫ partis. Rn̄deo cōſen ſum eſt in paciſcendo nō in opponendo. Si autē ſit exceptio abhorrens a naͣli equitate vt exceptio p̄ſcriptiōis ni ſi eſſet p̄ſcriptio ſtatutaria nō ꝓcederet exceptio qꝛ nō eſt de permiſſis. Sed ꝗd de exceptiōe nouatiōis vel acceptī lationis. dico ꝙ nouatio ipſo iure perimit tranſfundēdo qꝛ in ea ius.i. potentia iuris ⁊ plurimū iuris verſat̉ idē ī acceptilatione qn̄qꝫ. ⁊ tunc dic vt. sͣ. in pacto ꝙ ipſo iure ꝑimit vt. l. ſi vnus.§. pactus. sͣ. de pac. Quid in exceptiōe ſol̓onis ficte.i. cōfeſſionis de ſoluto. videt̉ ꝙ non ꝓcedat qꝛ ſtatutū videt̉ loꝗ de actu naͣli. vt. ff. de ſol̓. l. ſolutam. ⁊ qd̓ no. C. qui po. in pig. ha. l. aſſiduis in gl. parua. ⁊ facit qd̓ no. in ſpe. de teſte.§. i. v̓. itē agens. Ego dico ꝙ lꝫ ꝯfeſſio nō iudicat actū naͣlem. tn̄ ip̄m ꝓbat de acceptilatꝭ. l. ac ceptilatū.§. apocha. de ſolutꝭ. l. ſi ex pluribus. depoſi. l. pu blia.§. fi. ⁊ ar. de v̓. ob. l. ſi ita ſtip.§. griſogonꝰ. ¶ Sꝫ an poterit opponi exceptio que naſcit̉ ex ipſo inſtr̄o. puta qꝛ nō continet cām obl̓onis. Rn̄deo ſic. nam nec preceptuꝫ valet ſine cā vt no. Dy. de le. i. l. filius.§. diui. ⁊ Cy. C. de fideiuſ. l. quotꝭ. ¶ Sꝫ ꝗd ſi inſtr̄m dicit ꝙ nudo pacto ꝓ miſi ⁊ eſt appoſitū p̄ceptum an pōt excipi. ⁊ videt̉ ꝙ nō pꝫ qꝛ ex iſto p̄cepto orit̉ actio in factū. vt no. C. de bo. q̄ li. l. fi.§. neceſſitatem. In ꝯͣrium qꝛ iſtud preceptū eſt acceſſoriū ⁊ ſi principale nō valet ad agen̄. ergo nec acceſſorium qꝛ acceſſoriū non veſtit principale. vt no. in. l. ſi pacto quo penā. ⁊. l. potens. ⁊ in.§. quinimo. ⁊ lꝫ ſtatutū remo ueat exceptionē iſta nō eſt exceptio. vt no. de cōpen. l. que cunqꝫ. qd̓ credo verū ſi ſtatutum excludit exceptionem ſe cus ſi defenſionē. nam tunc ſufficit agenti iuſtitia natura lis. vt. jͣ. depoſi. l. bona fides ar. exͣ d̓ pac. c. i. ⁊ de excu. tu l. ſcire oportet.§. ſufficit in rōne lr̄e. ſecus vbi pactum non n cōtinet iuſtitiā nalem. ſed abhorret prima facie ab ea. naꝫ 1 tūc pōt dici vituꝑatū in ſui figura nec mereri executionē. l. ar. jͣ. de penis. l. ſiꝗs aliꝗd.§. teſtm̄. qꝛ nō eſſe hꝫ nec formā n eſſe. Sed ꝗd ſi non agit̉ eo inſtr̄o. ſed inducit̉ in modum ꝓbatiōis libelli ordinarie intētati. an poterunt opponi ex ceptiones iuris ciuilis nō ꝯnumerate in ſtatuto. videt̉ ꝙ d nō. qꝛ ſeruare ordinē iudiciariū nō pōt nocere. dicit In ſi no. in. c. īnotuit de iudi. In ꝯͣrium qꝛ īmo qn̄qꝫ nocet naꝫ imputet ſibi. qꝛ in agendo nō ſequit̉ naͣm ſtatuti ſed iurisī cōis. ar. sͣ. de mino. l. minor. xxv. an. cui fideiuſ. de inſtito. ij. l. habebat. So. ſi ſtatutum reſpicit modū agendi. vt quia ꝯ dicit nō poſſe obijci in executione inſtr̄i tunc admittiturē exceptio de iure cōi de exceptꝭ. rei iudi. l. duobus. Si aūt non reſpicit modum agendi ſed ad vigorem inſtrumenti tunc ſecus. ar. no. de condi. inde. l. iulianus. Rōne ꝑtis īdebite tota ſpēs cō ꝯͣi centum. dicit. ſecus in qͣꝫtitatibus ⁊ generibus ⁊ pro debito qͣꝫtitatis ſpēs eo nomine īdebite ſo luta retineri pōt donec ſoluat̉ verū debitū. h. d. ¶ Nota ꝙ datio inſolutū nō pōt efficaciter ꝓ parte valere ⁊ ꝓ ꝑte nō valere in ſpēbus. idē dico in decretis iudicū vt ꝓ parte nō valeant. ⁊ iō ſi partim ob veꝝ partim ob falſum debitū ſit facta adiudicatio nō tꝫ ī aliquoᵇ. ⁊ in hoc differt a ꝯͣctu. qꝛ ibi trāſfert̉ dn̄ium non obſtante falſa cauſa. ſed per decretū ex falſa cā non trāſfert̉ dn̄ium. vt. l. i.§. hec ver bane vis fiat ei. Sed per diffinitiuam vel per decretū exe cutiuū diffinitiue habita poſſeſſione bene tranſiret domī niū ex falſa cauſa vt. l. cum putarē fam. her. ⁊ de ſtatu li. l. ſtatu liberis a ceteris.§. ꝗntus. Itē eſt alia differētia. qꝛ ſi dat̉ inſolidū frumentuꝫ pro pecunia ex ꝯͣctu ꝑs tantū va let. ſed in decreto nil valet nec debet vna ſnīa diuerſo iure cēſeri. l. in hoc iudicio fam. her. ¶ No. rōne quantita tis ſpēm retineri qn̄ eo noīe ꝑuenit ſpēs ad poſſidēteꝫ vt a ¶ Nō ſolē ne. ſꝫ nūꝗd ta le ſtatutu tollat exceptionē notoriā re ſultātē ex īſpe ctione inſtr̄i. vide. d. alexā. de imo. in cōſil. lxxxvij. in vl. col. in. iij. ꝑ te ⁊ in conſil. lxxx. in. v. vol. in. i. ꝑte ⁊ in ꝯſi. cxviij. ī. iij. col. ea. ꝑte. ⁊ ī cōſi. lxv. ī. iiij. parte. b ¶ Aliquo. adde lud. ro. ī l. i.§. pe. j. de v̓ bo. ob. ⁊ in. l. ſ is. ad quem jͣ. de acꝗ. he. li e mita tn̄ vt per bal. no. ln. l. or do in pe. q. de excep. re. iu. ⁊ adde eundem l Bal. in. l. certi r cōditio.§. qm̄ sͣ. ſi cert. pe. ⁊ adde. d. alexā. de imo. in. l. in iuſte poſſidēt ſi jͣ. de acꝗ. poſſ. a ⁊ lud. ro. ī ꝯſ. ccccliiij. incii. in re p̄ſenti.

De conditione indebiti. a ¶ Retētio. ª adde eūdem bal. in. l. reſtituenda. C. de pe. her. ⁊ bar. plene ī. l. ſi nō inducta. C. in ꝗbus ca. pig. ta. ꝯͣh. ⁊ pau. de leaza. in. c. finē litibus in ij. col. de do. ⁊ ꝯtū. ⁊ ad maͣꝫ adde q̄ hn̄tur ꝑ eūde bal. in cōſi. ccliij. ī. iij. ꝑte. ⁊. d. alex. ī conſi. xlij. ī. iij. parte. De conditione indebiti. hic. ⁊ facit. jͣ. de reſcin. vend. l. fundus qui lucij titij. ⁊. jͣ. de pig. actꝭ. l. elegāter.§. qui reprobos. ⁊. jͣ. de ſolutꝭ. l. ſi cum aurum. Idē ſi debitum ex ipſa cauſa oriat̉ vt ꝓpter expē ſas factas in re. jͣ. de pig. actꝭ. l. ſi neceſſarias.§. i. ⁊. jͣ. e. ſi in area. de doli. exceptꝭ. l. paulus. Item ſi debitum ꝓpter ip ſam rem ꝯͣctum ſit. de actꝭ. emp. l. iulianus.§. offerri. ⁊ iō ſcriptor pro ſalario pōt retinere ꝗnternū quaſi pignori ī cūbendo facit de loco pub. fru. l. i. in fi. Itē alio in caſu vi delicet qn̄ pignꝰ retinet̉ ob chirographi pecuniā. C. ob chirogra. pe. l. i. vel ex tacita repetitione hypothece que tacita repetitio ex vicina ſcriptura fieri intelligit̉ non ex alia de vſur. per retētionem. al̓s regul̓r ex vno debito qd̓ a non ꝯcernit eādem rem non ꝓcedit retētioª in altero niſi vbi hēt locuꝫ cōpēſatio vel exceptio dolo facis. C. cōmo. l. fi. ⁊ vide ibi per Cy. ⁊ inſti. de actꝭ.§. in bonefidei cum eſimilibus. ¶ No. ꝙ lꝫ petitio fundi ſit diuidua repetitio g cenſetur indiuidua. ⁊ no. bene hunc.§. Ex lec. ant. ¶ Ubi res per pecuniam ſoluit̉ etiaꝫ rōne . ꝑtis indebite totum ꝯdicit̉ ſalua ſubſtātia ꝓprie obligationis. per iſtum.§. cōſuluit Bart. ꝙ ſi res det̉ inſolutum per iudicem pro. xx. cum non debeat̉ niſi. xix. ꝙ tota da2 tio inſolutum eſt nulla qꝛ iſta ſnīa non recipit diuiſionem .sͣ. fami. her. in hoc iudicio. ⁊ ar. huius lr̄e. ⁊ ideo ē cauē dum vt non excedat mēſuram veri debiti in adiudicatio ne. facit. jͣ. ne lis fiat ei. l. i.§. hec v̓ba. ¶ Not. in iſto.§. de ī retētione rei indebite pro re debita. ⁊ eſt rō qꝛ ea ꝯtēpla tione peruenit ad poſſeſſorem. ¶ In gl. ar. ꝙ ſi mihi in fi. dic ꝙ pro ſcriptura pōt retinere qꝛ eſt debituꝫ intrinſe cum ex eadem cauſa. ſed pro alio debito extrinſeco nō vt ibi no. ⁊ dic vt ibi per Cy. ⁊ in. l. penul. C. cōmodati. fac̄ infra de actio. emp. iulianus.§. offerri. Sicut liberatio ſcā ita fiēda parit ꝯditioAAeO. ne indebiti. h. d. ¶ Not. ꝙ liberādus ꝓ liberato eſt habēdus. ergo ⁊ rabāniēdus eſt hn̄dus pro rebānito. Et ex hoc ſequit̉ aliud ꝙ ex illo tꝑe quo nō pōt bānum cācellari puta ex forma ſtatuti vltimo mēſe regi minis ptātis nō poſſit ꝓnūciari cācellandū. nā iſta ſunt in effectu ꝑia. ergo ⁊ qd̓ de vno ꝓhibet̉ ⁊ de reliquo videt̉ ꝓhibitum. Iteꝫ cācellare eſt nomē gn̓is. nam dupl̓r ſit cā cellatio.ſ. v̓bo ⁊ facto. nam v̓buꝫ cācellare ꝓut refert̉ ad ſcripturam reꝗrit actum facti. vt. C. de ſolu. l. inductam. jͣ. de ꝓba. l. ſi chirographuꝫ. ꝓut refert̉ ad ius obl̓onis ſuf ficit actus v̓bi. vt. jͣ. de le. i. l. huiuſmodi.§. ſi ita. ⁊ sͣ. d̓ pac. l. emptor.§. lucius. Sed in ꝯtra. videt̉ qꝛ plenior ⁊ potētior eſt actus facti qͣꝫ actus v̓bi. C. de teſta nr̄am. ⁊ sͣ. de ī fa. l. ij.§. ignominie. ⁊ de penis. l. degradatio. nam degra datio actualis eſt plenior qͣꝫ v̓balis. ⁊ hoc eſt gn̓ale in oī bus que manus impoſitionem deſiderant. Iteꝫ aliud eſt ꝓnunciare mittendū aliud mittere. vt. l. iubere cauere. ſi mile no. C. ſi aduerſus liber. l. i. ⁊. l. fi. vbi ⁊ apud quos. Preterea non dicit̉ bānum cācellatum qd̓ pͥma facie ap paret integrum ⁊ illeſum. ar. de inſti. ſed ⁊ ſi pupillus.§. p̄ſcribere. ¶ Et not. ꝙ in cācellatione bāni debet apponi cauſa ⁊ ꝑſona cuius auctoritate cācellet̉. vt no. in Spe cu. de criminibus. ⁊ eoꝝ cogitione. que cauſa limitat factum ſicut dictū. jͣ. de his que in teſta. delen. l. cācella. Itē cācellatio inſtrumēti plus oꝑat̉ qͣꝫ ſimplex liberatio. naꝫ ſicut tradito inſtr̄o tradit̉ poſſeſſio ita eo inciſo retradi vi detur. vt no. sͣ. de pac. l. ab emptore. ⁊ ſic in rebus corꝑalibus plus oꝑat̉. Ecōtra aliud eſt aliquem eſſe bānitū ali ud bāniendum aliud eſſe cōdēnatum. aliud eē cōdemnā dum. Item aliud eē infamen aliud infamādum. de infa. l. furti.§. i. de penis. l. qd̓ ad ſtatutū. ⁊ aliud eſt eē liberuꝫ. aliud liberādum. vt hic in gl. ⁊ colligit̉ ex ꝯiunctiōe dua rum legum que vident̉ ſibi ꝯͣriari. sͣ. de pac. ſi cum fundū .C. de trāſac. qͣꝫuis cauſam que tantū inuicē diſtāt qͣꝫtum id qd̓ eſt in actu. ⁊ id qd̓ eſt in potētia. ¶ No. ꝙ qn̄ teſta tor legat debitori liberationem non tollit̉ obl̓o naͣlis. ⁊ ē ratio qꝛ legat liberationem futuram nō pn̄tem. Sed ſi te ſtator legat directam ⁊ non fideicōmiſſariam liberationem videt̉ ꝙ tollit̉ obligatio naͣlis. qꝛ non minus pōt vi tima volūtas qͣꝫ cōtractus. ego non credo tolli naͣlem. qꝛ ex cōſenſu ſolius teſtatoris non pōt tolli naturalis ortap viam ꝯͣctus. ar. de neg. geſt. l. pōponius. vn̄ ex teſtamēto nō eſt reꝑire directā liberationeꝫ. ſed tm̄ fideicōmiſſatiā. al̓s ſequeret̉ ꝙ cum vltima volūtas ſit ſil̓is ſtipl̓oni.i. ſit veſtita tolleret ipſo iure ciuilem obl̓onem qd̓ eſt falſum qꝛ acceptilatio quam lex interponi iubet eēt fruſtra iam funditus eradicata obl̓onis ſubſtātia. diuerſa eſt ergo nā vltime volūtatis ⁊ ꝯͣctus. Alij dicūt ꝙ etiaꝫ per pactum non tollit̉ obl̓o naͣlis ſed per liberationem ſic. vn̄ pacru de non petēdo dicūt non eē liberationem ſed ꝓmiſſionē. Sed ego dico ꝙ qui ꝓmittit nō petere ꝑdit ius excipit̉ di ⁊ agēdi. vn̄ in totuꝫ renūciat iuri ſuo ⁊ ſic aduerſatiū liberat. de pac. ſi vnus.§. ſed cum lex. in fi. qꝛ ꝯſentit eum nō teneri. vt. sͣ. de pac. l. tale pactū. Secuſ in eo ꝗ ꝓmitru non agere qꝛ pōt exciꝑe. Si ꝗs v̓o ꝓmitteret non excipe nec agere poſſet. vt no. C. de trāſactꝭ. nec intentio. facit ad hoc qd̓ no. C. de non nu. pe. l. ſi ex cautiōe. ⁊ per Guil. ijn l. ſed ⁊ ſi ꝗs.§. queſitum. ſi ꝗs cautꝭ. interduꝫ tn̄ ꝑdit̉ exo ptio ⁊ durat actio. jͣ. de euic. ſed ſi excep. ſed ibi actio dat̉ ad alium effectum. ⁊ facit ad p̄dicta ꝙ cui denegant̉ mi nora etiaꝫ maiora ꝓhibent̉. jͣ. de ẜuis expor. cui pacto. de ſena. qui indignus. hinc eſt ꝙ qui nō pōt exciꝑe nec accu ſare. jͣ. ſo. ma. cū mulier. ac ſi lex ſimpl̓r loqueret̉. de alea l. i.§. qd̓ autem. ſi ꝓhibēdo vel ecōtra ꝓmittēdo. vt sͣ. qd̓ metus cauſa. l. metum.§. ſꝫ p̄tor. in fi. ¶ No. tn̄ ꝙ ſiue ſi pactuꝫ de non petēdo ſiue de non agendo exceptio pactt non impedit litis ꝯteſtationeꝫ. ⁊ eſt rō. qꝛ an̄ litꝭ. ꝯteſt. nō tenet̉ ex pacto. qꝛ non venit cōtra. l. amplius. rem ratam habe. ⁊ no. in. l. qui fidem. de trāſac. poſt litꝭ. ꝯteſt. incipit teneri. ⁊ tunc incipit repelli. qꝛ in facto negatiuo ꝓmiſſo nulla naſcit̉ actio anteqͣꝫ fiat. de v̓b. ob. cū filius.§. in hac in. l. iij. in pͥn. de ꝯdi. ob cām. poſt litꝭ. ꝯteſta. non impedii ꝓceſſum. qꝛ ꝓceſſus eſt indiuiduus. ⁊ ſi eſt initiatus. et go ⁊ finē dꝫ acciꝑe qd̓ eſt per diffinitiuam ſnīam. Sedope exceptionis nō excludat ꝯteſtationem litis. tn̄ ſi exce ptio eſt notoria officio iudicis impedit̉ litis ꝯteſtatio. vt no. in. c. exce. obijciēs ī nouella. ⁊ ar. in. l. fi. de peti. here. cum ſi. ⁊ ſic iudex ex officio p̄uenit tp̄s excipiendi. ⁊ boc dicit Azo in ſumma de litꝭ. ꝯteſt. nam iudex hēt officium interponere ex illa clauſula gn̓ali. ſi qua mihi iuſta cauſe videbit̉. ar. l. i. in fi. ꝗbus ex cau. ma. ⁊ de interro. ac. vbi cūqꝫ. nā cum actor iurādo de calūnia deierat iudex non debet hoc pati ex quo ſibi eſt notorium. ar. in. l. ij. C. de in di. vidu. ⁊ in. l. i. C. ſi aduer. ven. ⁊ facit qd̓ no. de bo. que lib. l. qui cum maior.§. ſi pr̄is. ⁊ qd̓ dixi. sͣ. eo. elegater.§ſ. ſi ꝗs poſt. ſed exceptio trāſactionis non impedit ꝓceſſuꝫ qꝛ trāſactio non cadit niſi ſuꝑ lite vel ſpe litis. vnde ſicut aqua extinguit ignem. ita tranſactio litem. qꝛ naͣ ſua eſt ꝯ ria litibus iterādis ⁊ refricādis. ⁊ ideo lex dicit eam eſſe remedium diffinitiuum litis. vt. C. de tranſac. l. fratris. Lꝫ mandatum nō ſit reuocatum. tn̄ Qui fili G. uiberatur ſoluens per errorentſcit non liberat̉ nec etiam repetit vt indebitū. h. d. Quid ſi titubat. dico ꝙ non liberat̉ qꝛ ſe certiorare debuit. ar. j. de in rem v̓ſo. l. iij.§. ꝗd tn̄. ſed bn̄ repetit. C. eo. l. fi. ⁊ no. hūc.§. qui allegat̉ pro caſu ꝯtra glo. l. diſpē. jͣ. de ſolū. niſi illa glo. intelligat̉ qn̄ ex certa ſciētia facti. ſed per erroreꝫ iuris ẜm Dy. vt dixi. sͣ. de cōdi. ob cauſam. l. ſi ꝓcuratori falſo. denuo. glo. inducit hūc.§. in ar. ad. q. de monacho fugitiuo qui erat ſindicus mōaſterij. ꝙ ſi accepit pecu ni am mutuo ab aliquo bonafide mutuāte ꝙ obliget abba tem ⁊ capl̓m lꝫ per apoſtaſiam ſit reuocatum mādatum. vt. jͣ. de ſolu. l. fugitiuus. ⁊. l. cum ꝗs. in pͥn. tn̄ hec non ob eſt creditori ignorāti. ar. iſtius.§. ⁊ ꝯtra hoc op. qꝛ hic lo quit̉ in liberatione que eſt fauorabilis. ſecus videt̉ in ob ligatione vbi inſpicit̉ v̓itas ⁊ non opinio vel error. vt. l. eius qui.§. quas v̓o. sͣ. ſi cer. pe. So. ibi loquit̉ qn̄ ꝓcura tor reuocatus mutuat pecuniam dn̄i ꝙ n̄ pōt. qꝛ in dn̄io tranſferendo

De cōditione indebiti. trāſferendo ꝓcurator eſt nudus miniſter ⁊ nudum orga num. Ceterum dn̄s alienat. jͣ. de manu. vindic. l. querit̉. ⁊ hinc eſt ꝙ durāte mādato non ſubſtituit aliuꝫ. qꝛ nūcius ille ad negocia non pōt aliuꝫ nūcium ſubſtituere niſi hoc habeat in cōmiſſione qd̓ per ſe vel per alium. jͣ. de do. pre. in vſuc.§. i. ⁊ tagit̉. jͣ. mā. l. ſi ꝓcur.§. i. ¶ Sed queſtio gl. non querit de ꝓcuratore mutuāte ſed mutuum accipien te. ſed aliud ob. glo.ſ. lex ciuitas. ſi cer. pet. Sed rn̄deo illud in p̄iudicium eccleſie. ſed in p̄iudicium cōſtituētium ſi forte ꝯſtituerūt ꝓprio noīe non noīe eccleſie loquit̉ iſta glo. ⁊ hoc in ꝯͣctu mutui. Sꝫ in alijs caſibꝰ ⁊ ꝯͣctibus ita obligat̉ qͣꝫtum ad natiuitatem obl̓onis eccleſia. ⁊ minor per ꝓcuratorem vel ſindicum ſicut alij. ⁊ ita format̉ a pͥn cipio obl̓o. Sed tn̄ aliter moderat̉ cōdēnatio. vt no. sͣ. de nego. geſt. ſi pupilli.§..i. qd̓ dic vt dixi in. l. ciuitas. facit. sͣ. de nego. geſt. l. pōponius. in negocijs in fi. ⁊ al̓s hoc eue nit ꝙ aliter format̉ actio. qꝛ hoc ius ꝯcernit actorem. aliter moderat̉ ꝯdēnatio ꝓpter rei p̄iudicium ſeu p̄rogatiuam. nam de p̄uilegio rei non hēt actor facere mētioneꝫ in libello nec fundare ius aduerſarij. vt. l. ex diuerſo.§. fi. ſo. ma. ⁊. jͣ. qd̓ cū eo. l. pr̄ filio. ¶ Exͣ no. ex iſta glo. ꝙ mo nachus pōt eſſe ꝓcurator ſui abbatisʰ qd̓ verū eſt in negocijs. idem in iudicijs. vt no. sͣ. de ꝓcur. filius.§. veterani. in fi. tn̄ in hoc puto differre monachum a ceteris ꝓcu ratoribus ſui iuris. qꝛ forte monachus etiā poſt lit. ꝯteſ. libere pōt reuocari ab abbate. ar. in. c. religioſus. exͣ de ꝓ cura. in cle. vel forte non pōt reuocari ſi aduerſarius ꝯͣdi cat vt. sͣ. de ꝓcura. l. que oīa.§. i. ⁊ dicit glo. eo. ti. poſt lit. ꝯteſt. ꝙ ideo intereſt aduerſarij ne diſtinguat̉ in plures. ſed in. l. mutuari. dicit intereſſe. qꝛ oportet oīa denuo va riari qd̓ eſt intelligēduꝫ quātum ad inſtructionem vel de liberationem noue ꝑſone. arg. de re. l. or̄onem. in fi. non quātuꝫ ad reiterationeꝫ. qꝛ trāſfert̉ inſtātia. eo. ti. l. in cau ſe.§. ſi ex ꝑte. ⁊ non reuocant̉ geſta ſed firma ꝑdurant de acꝗ. here. l. quotiēs. de mino. in integruꝫ. de re iud. ex cō tractu. ⁊ ar. de infa. l. ſeruus. ⁊ ar. de ꝓba. l. quotiēs in fi. cum glo. ſua. ſed alia glo. que eſt. sͣ. de ꝓcur. l. pōponius. .§. ſed ⁊ ſi magis aꝑit. ⁊ dicit litem iterum ꝯteſtari. Sed iſtud pōt intelligi de actis factis poſt ꝓhibitionem interim dum vētilant̉ cauſe reuocationis. vt no. in. l. que oīa de ꝓcura. ¶ Quero hic ꝗd de ꝓcura. in rem ſuam. an fi niat̉ eius fuga vel exilio. ⁊ videt̉ ꝙ non. qꝛ ꝓcur. in reꝫ ſu am eſt ꝓcur. irreuocabilis. qꝛ eſt mixtus ꝓcur.i. cōmodū ſentiēs ⁊ non merus ſicut dicimus de executore ꝙ alius eſt merus alius mixtus. de le. ij. l. ſi ꝗs titio. ⁊ ꝙ nō poſſit reuocari exp̄ſſe. ergo nec tacite ꝓbat̉ in. d. l. que oīa.§. fi. Sed glo. ibi dicit ꝯtrarium ꝙ poteſt reuocari niſi in tribus caſibus. l. iij. C. de noua. Sed glo. illa poteſt intelligi quo ad ſimplex exercitium directarum non quantum ad vtilem actionem que eſt ꝓpria ipſius ꝓcuratoris. vel illa glo. loquit̉ quātum ad reuocationem non per ſimpliceꝫ penitētiam. ſed per agēdi p̄uētionem. ⁊ adde qd̓ no. sͣ. de procur. l. ꝓcuratore in rem ſuam dato. nam directa p̄fert̉ vtili ceteris paribus qn̄ vtilis cauſat̉ a directa. ⁊ directa cōpetit dn̄o principali ad quem pͥmo pͥncipaliter ꝑtinet negocium. qd̓ vt ſcias ſic diſtingue.ſ. ꝗs p̄ferat̉. nam cōſi derādum eſt ꝙ directa qn̄qꝫ eſt ſine exercitio vt que com petit heredi inſtituta hereditate ex treb. vel euicta hereditate per ꝯtrata. vel que cōpetit ꝓcuratori iudicij ex ſtipulatione iudi. ſol. ⁊ tunc vtilis p̄fert directe ad treb. l. i. .§. i. de excep. rei iudi. l. ij. ad treb. l. iij.§. cum extaret de ꝓ cur. l. in cauſe. in fi. cum. l. ſeq. quo etiam caſu ſi ipſe ꝓcu ra. hn̄s directā agit nō admittit̉ niſi de rato caueat. vt. sͣ. d̓ ꝓcur. non ſolum.§. ſed interdū. qꝛ magis debet inſpici ef fectus exactionis qͣꝫ titulus actionis. vt ibi not. hac rōne p̄fert̉ directa directo qn̄ vna competit cum exercitio alte ra ſine exercitio. vn̄ actio de dote que cōpetit patri p̄fert̉ ei que ꝯpetit filie qua rōne etiam ſolus pater pōt facere ꝓcuratorem. de ꝓcur. filius.§. ſed ⁊ filia cum acceſſorio ꝯſenſu vero vel interp̄tatiuo filie. al̓s cauet de rato de ꝓcurator̄. non ſolum.§. fi. ⁊.§. item ſi dote. Sed interdum directa cōpetit habitu ⁊ actu.i. iure ⁊ exercitio ⁊ ſimiliter vtilis. ⁊ tūc refert̉ aut vtilis cauſat̉ a directa aut ꝯͣriatur directe. pͥmo caſu aut vtilis cōpetit dn̄o negociorum directa ꝓcuratori. ⁊ tunc vtilis p̄fert̉. exēplum qn̄ ꝓcur. ꝯͣctus hꝫ directā ⁊ dn̄s vtilem. jͣ. de act. emp. l. iul.§. ſi pro cur. ⁊ ar. jͣ. man. l. idēqꝫ.§. ſi cui. aut ecōtra directa compe tit pͥncipali dn̄o. ⁊ tūc p̄fert̉ directa vtili niſi in tribus caſibus. C. de noua. l. iij. ⁊ no. de pac. l. ſi cuꝫ emptore. ꝗbus p̄fert̉ vtilis. ⁊ no. ꝙ ille qui p̄fert̉ in agendo p̄fert in libe rādo ⁊ in ꝯfitēdo. ſecus in eo qui non p̄fert̉. vt no. de pro curato. ſi actor malit per Ia. ⁊ Guil. Sed interduꝫ hn̄s directam efficacem tn̄ liberat debitorem ꝓpter ignorātiā debitoris quādo debitor non liberat̉ gratis ſed ex cauſa oneroſa. qꝛ tunc non nocet ſibi doluꝫ vt actori.i. liberanti eum. vt. l. fi. de trāſac. ſecus ſi debitor ſit qualitercūqꝫ ſciat qn̄ liberās habet actionem inanem. ſed ſi efficacem nō nocet ſimplex ſciētia. ſed exigit̉ alterum de tribus. vt. l. fi. de trāſac. C. que res pigno. ob. poſ. nomen. al̓s fruſtra dicti caſus erunt enumerati in. d. l. iij. de noua. ſed ſimplex ſciētia ſolum ſufficeret. Scd̓o caſu qn̄ vtilis cōtrariat̉ directe tunc pͥualet vtilis exēplum qn̄ cōpetit vtilis ex pre d ſcrip. C. de p̄ſcrip. xxx. an. l. ſi ꝗs emptionis. qn̄qꝫ ꝯtraria tur directa directe. ⁊ tunc p̄ualet inſtr̄o cauſa. jͣ. depoſi. l. c bona fides. Ex p̄dictis infero ꝙ ſi hn̄s iura ceſſa ſit confiſcatus fiſcus habet vtileꝫ actionem non aūt habet exercitiuꝫ directe. forte nec heres ceſſionarij. qꝛ mādatum di ꝗ rectarum morte ciuili ⁊ naͣli finituꝫ eſt. Non ob. C. de do i na. l. illaꝫ. que loꝗtur qͣꝫtum ad vtiles actiones non quā tum ad ꝓcuratorium directarum actionum. Nam heres 5 ꝓcuratoris non ſuccedit in ꝓcur. jͣ. de cur. fur. cuius bo in nis. de infa. l. fur.§. pe. Sed poſſet ꝯͣrium dici maxime qꝛ ſi intereſt magis here directas qͣꝫ vtiles. vt no. de admi. tu. l. quotꝭ. in pͥn. Nam. l. illa dicit trāſmitti ceſſionem. ergo ⁊ mādatum directarum qd̓ ſub ceſſione ꝯtinet̉. vt. jͣ. man. ſi ꝓcur.§. fi. Nam merum officium non trāſmittit̉ ad heredem. ſed mixtum ſic. vt no. Iac. de are. de le. i. ſi ſic.§. fi. ¶ Quero ꝗd in tutore ⁊ curatore. an deſināt eſſe fundi tus tutores ꝓpter exilium ſeu bānum. an v̓o remaneant quātum ad curatorem inſeparabilem. ſed ꝓducit ſolum modo adminiſtrationeꝫ. nam iſta ſunt diuerſa repelli ab actu extrinſeco. ⁊ repelli ab habitu intrinſecus. qꝛ vbi re manent habitus ſine actu remanent reliꝗe. jͣ. de teſta. tur. l. ſi ꝗs ſub ꝯditione. facit qd̓ no. jͣ. de auc. tu. l. ſi pluribus. So. ſi eſt tale bānum ꝙ lex fingat eum mortuum. tūc fun ditus finit̉ tutelaᵉ. ſecus ſi lex non fingat eum mortuū vel deportatū. vt. jͣ. de tu. ⁊ ra. diſtra. l. ſi tutor rei publice.§. fi na. ⁊ ar. C. de ſen. paſ. l. fi. eſt ergo quādoqꝫ officium ſuuꝫ cauſa adminiſtrationis ſic ⁊ dignitas. C. vbi ſenatus vel cla. l. fi. ſic ⁊ dn̄ium. vt apud ꝓdigum ⁊ furioſum. vt. jͣ. de ꝯͣhen. emp. l. ſi ꝗs ſciēs. qꝛ ꝓpter mētis exilium ſtat habi tus ſine actu. de ſup. neg. p̄la. c. grādi. lib. vi. Sed ꝑꝑ doloſum ꝯſilium ſiꝗdem eſt dolus circa offm̄ priuādus eſt oīno. l. hec enim. de ſuſpe. tu. ſi exͣ officiuꝫ tūc non eſt pͥuā dus niſi reddatur inhabilis. facit qd̓ no. de infa. l. ij.§. mi les. ⁊ no. Inno. de accuſa. c. qualiter ⁊ qn̄. ſi eſt dolus cir ca res ꝓprias dilapidādas ſi ſunt ſubiecte reſtitutiōi dic vt. l. imperator. ad trebel. ſi nō ſunt ſubiecte reſtitutioni dic ꝙ vt ꝓdigo debet ei ſola adminiſtratio interdici. de cur. fur. l. iulianus. in ꝓcuratore vero eum remouere ab actu ⁊ p̄ciſe idem eſt. jͣ. de ſol. diſpēſatoruꝫ. ⁊. C. de ꝓcur. l. eum qui res agit heredum. ⁊ hoc eſt veruꝫ qn̄ plene re mouet̉. ſecus ſi ei ꝓpter ꝯtumaciam audiētia denegatur ar. extra de ꝯſti. ex lilteris. ⁊ de ꝓcur. l. mutus.§. pena. Ex lec. ant. ¶ No. ꝙ ille ꝗ ſoluit ei cui ſcit adēptaꝫ ad miniſtrationē nō repetit. qd̓ dic vt dixi in. l. ſi ꝓcur. falſo. .sͣ. ti. ij. ¶ In glo. no. ar. ad. q. monachi. ¶ No. ꝙ nō p̄ ſumit̉ ſindicus niſi ꝓbet̉ ⁊ reꝗrit̉ ēt ꝙ aduerſarius ſit cer tificatus. ⁊ adde qd̓ no. sͣ. de iureiur. iuſiurā. qui ex cōuētio.§. i. ⁊ sͣ. de ꝯdi. ob cau. ſi pecuniam.§. ſi ſeruum. h ¶ Abbatis vide fely. in. c. cum. I. ⁊. A. de re iudi. c ¶ Tutela. facit tex. in. l. qd̓ ſi forte.§. i. de ſolu. ⁊ ad de bar. in. l. ſine herede.§. fi. in v̓. q̄ro. an exbānitus. ff. de admi. tu. ⁊ in. d. l. ſi quis ſub cōditiōe.

De conditione indebiti. Filius tutus exceptiōe macedonia ꝯͣi filius. ni ſcienter ſoluens nō reperit lꝫ pa tri ſuccedat ⁊ velit agere tanqͣꝫ heres. h. d. ¶ No. ad re ſcindēdum factum liberatorium non patrocinari ſequen tem ſucceſſionem. ſed in obligatorio facto diſtinguit̉. aut ex eo venit euictio. ⁊ nō pōt reſcindi de rei vē. l. ſi a titio. idem ſi alia det̉ actio. jͣ. de excep. rei iudi. l. ſi is qui heres §. vlti. ſecus ſi nulla. vt no. jͣ. de vſuc. l. cum vir p̄diū. Sed ad reſcindēdum factum alienum pōt allegari nomen ꝓ prium niſi teneat̉ de euic. vt no. C. de rei vē. l. ꝙ cuꝫ a ma tre. ⁊ adde qd̓ habes. jͣ. de diuer. p̄le. l. an vitium.§. ex facto. nam vbi quis non eſt ꝯtrarius facto ſuo nec ſui tuto ris pōt vti titulo ſibi magis expediēti. vt in prin. ⁊ adde hic qd̓ no. in Spe. de pac.§. poſtremo. verſi. fi. Ex lec. anti. ¶ Id qd̓ facit filius viuo patre nocet ei p̄ mortuo etiam ſi cōtra veniat vt heres ex ꝑſona patris. ⁊ vide quod no. jͣ. de exceptio. modeſtinus. ⁊ in Specu. de pactis.§. poſtremo. verſi. fi. Putans ſe condēnatum ab arbitro Ol qulS. cum non ſit ſoluēs repetit. h. d. dubiū faciebat. qꝛ ſcit ſe non teneri ex ſententia. ſed metu pene hoc facit. errat enim qui putat ſe cauſatiue teneri. licet ſci at ſe non obligatum ex ſententia. Etiam verus heres tenet̉ ad indebitū. Her e di. Item adde debitūſi non defendit ius ſuum ⁊ aduerſarius forte ꝓbat eum heredem non eē cre ditoris. ⁊ ſic ſub iuſto clypeo perit. ⁊ ſnīa derogat veritati quo ad humanum iudicium. h. d. tex. ⁊ glo. Ex lec. ant. ¶ Error laudi refert repetione ſoluti. h. d. Oꝑe obſeꝗales ſub errore ꝓmiſCibertus. ſonis ſolute patrono non ꝯdicū tur. qꝛ lꝫ ſit error ꝓmiſſionis non eſt error in ſubſtātia de biti. qꝛ natura debent̉. idem̄ ſi pecunia ex trāſactione que ſumpſit originem ex inde. oꝑe v̓o fabriles errore ꝓmſſio nis vel impoſitionis ſolute. lꝫ eedem in ſpecie cōdici non poſſint ꝓpter naͣlem facti diuerſitatem. tn̄ repetit̉ extima tio ⁊ vtilitas oꝑarum. ⁊ ſic aliud condicit̉ qͣꝫ ſolutum ſit nec eſt nouum. nam aliqn̄ aliꝗd ꝯdicit̉ acceſſorie. vt fructus accedentes rei ſolute. qn̄qꝫ aliud ſucceſſorie. vt extimatio que ſuccedit loco rei. verbi gr̄a ſi res diſtracta ſit vbi venit ſola extimatio ꝑcepta etiaꝫ ſi modica ſit qꝛ bona fides recipiētis vlterius oneranda nō eſt. Ex hͦ cōclu ditur ꝙ intereſſe metimur ēt in oꝑis ex ꝑſona rei.i. pr̄oni vt in tanta quātitate teneat̉ quātum fuiſſet pro illis oꝑis impēſurus. porro ſi oꝑe non ſunt ſolute patrono ſed alij delegāte pr̄ono eadem oꝑarum diſtinctione vtēdum eſt vt in obſeꝗalibus repetitio ceſſet. in artificialibꝰ tenet de legatio ⁊ condicitur vtilitas oꝑarum hoc dicit. hoc vltimum tex. non aꝑit. ſed tn̄ ita eſt qꝛ erat delegatio ex cauſa lucratiua. vnde in effectu eſt indebitum lꝫ ipſo iure natura oꝑarum ſit delegabilis ⁊ cōdicetur a recipiente cui facta eſt delegatio. iſte.§. loꝗtur de oꝑis. oēs autem oꝑe conſiſtunt non in iure quodam intellectuali. ſed in miniſterio ⁊ in actu corporali. ⁊ ſic in facto. vn̄ iſte.§. tractat ī diſtractibus facti vtrum intereſſe ſuccedat in obligatione. In contractibus quedam eſt obligatio preciſa. vt in dando. quedam cauſatiua vt in faciendo. ⁊ dic vt. jͣ. de ac tio. emp. l. i. in prin. ⁊ de v̓bo. ob. l. ſtip. nō diui.§. celſus. in iudicijs quedam eſt obligatio p̄ciſa. quedā cauſatiua. ⁊ ſimiliter compulſo alia preciſa. alia cauſatiua. qd̓ dic vt l. ſed hec.§. p̄tor. ⁊. l. mutus.§. fi. ⁊. l. non cogēdum.§. ſabinus. de ꝓcur. In officio iudicis dic vt in. l. qui reſtitue re. de rei ven. nam officium iudicis veluti iuriſditio p̄ciſa cōpulſione ⁊ manu militari defendi poteſt ne vis fiat ci. l. ſi ꝗs miſſum. In diſpoſitione legali ideꝫ qꝛ p̄ciſe obtemperādum eſt precepto qd̓ ꝑtinet ad legis auctoritatē vt infra de no. ope. nun. l. ſtipulatio.§. ſiue. ¶ No. debitum ex obligatiōe generali antidoruꝫ inhibere repetitio nem. ¶ Nota ꝙ homo in eodem ſtatu diu nunqͣꝫ ꝑſeue rat nec habet operas vniformes. qꝛ nec ingenium nec vi gor corporis ſunt vniformia. ¶ Not. ꝙ oꝑe diuerſoru ſunt diuerſe. ſed duplex eſt oꝑa formis que ingenio arpi cis conſiſtit vt pictura. ⁊ informis vt dealbatio vel aratria opera. ⁊ huiuſmodi. ⁊ diuerſitas ē triplex generis ꝑ opera aratoria a pictoria forme. vt vna pictura ab alipictura qualitatis.i. vtilitatis que maxime ineſt ex onaltate locorum ⁊ ꝑſonarum. de pig. actio. l. ſi ſeruos. de re ven. l. in fundo. jͣ. man. l. ſi ꝗs mihi. no. aliud pro alio co dici. Item quādoqꝫ plus quādoqꝫ minus quādoqꝫ ali ud. ¶ No. ꝙ delegatio ꝓprie non cadit in his que pſo ne coherent. jͣ. de noua. l. ſi vſufructus. ¶ Oppo. de iſ §. ad ſeipſum. nam primo dicit ī operis ceſſare reperit nem facti ⁊ extimationis. Secūdo dicit ceſſare reperitꝭ nem facti ⁊ non valoris oꝑarum. Sol. iſte tex. primo/o quit̉ de obſeꝗalibus. Secundo de fabrilibus. ⁊ eſt rari qꝛ obſequiales debent̉ officio iudicis. ſed fabriles non. ¶ Oppo. cōtra hoc opere obſeꝗales non ſunt extimabi les nes cōtinent vtilitatem vel cōgruitatem repreſtatio nis vt aſſurgere ſalutare ⁊ ſimilia. ergo non repetunt̉ co non intereſt. non ideo ꝙ ſint debite. ar. jͣ. mā. So. oꝑe oſeꝗales quedam implent̉ ſola reuerētie exhibitione ſu dāno vel ſumptu. ⁊ de iſtis non loquit̉ hic. quedam vti ſociare dn̄m in exercitibus cum eꝗs ⁊ armis procurare negocia dn̄i ⁊ ſimilia. ⁊ de iſtis loquit̉ hic. naꝫ hec imui ſa non pōt repeti. ⁊ hoc ſeruitium non poteſt poſt factius vendi. vt hic ẜm Odoſ. ¶ Oppo. vlterius ꝙ iſta liuee loquit̉ de oꝑis officialibus non de obſeꝗalibus. ⁊ ſic qꝫ le exponis. nam officiales oꝑe in alio conſiſtunt.ſ. in ep̄ſtatione non in ꝑſonali veneratione. vt arare agruꝫdi ⁊ ſimilia facere que in officio iudi. cōſiſtunt ⁊ aīo nono ercent̉ vt arenam fodere calcem coquere lapides fene. Sed artificium in ingenio cōſiſtit ⁊ recipit incremētur de lega. iij. l. legatis ſeruis.§. i. ⁊.§. ornatricibus. ſedrudia non accipiunt nec augent ingeniū. ⁊ dicunt̉ in ef cio non in artificio cōſiſtere. iſta ergo non repetunt̉ ſeui tanqͣꝫ vilia ⁊ modica vnde obligatio ad antidora ciru iſta modica impedit repetitionem. ⁊ ita loquit̉ hic. Sꝫ ꝗdam cōcedunt hoc. ſed ego nego hoc. nam in iſta me ta ⁊ magna eſſe pn̄t ⁊ rei familiaris ꝯpēdium ꝯcemur vn̄ p̄ſtatio talis oꝑe ſimilis eſt preſtationi pecunie. vtr oꝑis libe. l. fabriles. nam ⁊ locari ꝯſueuerūt. jͣ. de p̄ſcrie v̓ſi. l. naͣlis.§. at cum do. Item iſte oꝑe non debent̉ officiudicis. vnde p̄ſtatio non fuit neceſſaria ſed indebita li enim ex naͣli eꝗtate teneamur bn̄facientibus benefacer. tamē iſta obl̓o eſt incerta re ⁊ genere. ⁊ ideo qꝛ eſt oīaa informis non parit effectum. ar. C. man. l. ſalarium. ⁊ qͣ. v̓bo. ob. triticuꝫ. nec ob. jͣ. de fideiuſ. l. ſi teſtator.§. i. qꝛ in obl̓o ad antidora erat in ſpecie non in gn̄e. qꝛ non habe certam qͣꝫtitatem vel naͣm ẜm Bar. Item nec ob. jͣ. mar ſi v̓o non.§. idem pap̄. vbi facit donationem preſumi. ꝙ ibi in ſciente hic in errāte. ⁊ adde qd̓ no. sͣ. de iuſti. ⁊ iit l. ex hoc iure gētium. ¶ Op. vlterius ꝙ error facti coui dat repetitioneꝫ debiti naͣlis tm̄. C. ad. l. fal. l. error. Set hic erat debitū petibile officio iudicijs qd̓ eꝗperat̉ acua ni. ⁊ eſt maius qͣꝫ ſit ſola obl̓o naturalis que non ꝑtinci ad neceſſitatem p̄ſtationis. iura enim dicūt ꝙ officiuꝫ iu dicis nobile loco actionis ſuccedit. ⁊ Mar. dixit ꝙ erū actio. vt no. inſti. de act. in pͥn. ¶ Oppo. ꝯtra v̓. ſꝫ ſi operas. primo cōtra dictum. ſcd̓o contra exēpli poſitioneiū tertio cōtra rōnem dicti. hic dicit̉ ꝙ fabriles oꝑe non ſe petunt̉. ſed extimatio ſic. Cōtra fabriles oꝑe recipiūt di alijs oꝑis functionem.i. ſimilitudinem. ergo ipſe oꝑe bi bent repeti. tūc enim aliud pro alio repetit̉ quādo ipln idem non recipit functionē. ar. in. l. ij.§. i. sͣ. ſi cer. pe. Sehic loꝗtur de oꝑis fabrilibus.i. incertis que variatur qelectione eius cui edi debent. ⁊ ſic poſſet cōtingere ꝙ y tronus alias elegiſſet ⁊ alias eligeret liberius in repelei do. ⁊ vt ceſſent iſta incōueniētia deuenit̉ ad extimatiois ſed in oꝑis certis a principio fateor ꝯͣrium. qꝛ tūc eleclū num varietas non poteſt in eo aſſignari ẜm Io. ¶ S ooᵐ

oppo. cōtra exēplum. qꝛ tex. exemplificat de pictorijs. ⁊ ſic de certis. Solu. cōſiderat tempus ſolutionis non formam imaginarie ꝓmiſſionis ẜm Io. iſta opinio non pla cet per. l. ſi operas. jͣ. de p̄ſcript. ver. Preterea opere que ſunt in facto non ſunt in rerum natura. qꝛ oꝑe in actu cō ſiſtunt ⁊ actus explicitus eſt. ⁊ lꝫ pictura duret iſta non eſt oꝑa ſed res operata ſic. Et in creatione mundi deus ſeptima die quieuit ab opere tn̄ operata manſerunt. vt ce lum ⁊c. ⁊ facit qd̓ not. jͣ. de acꝗ. poſ. l. i.§. veteres. Opera ergo non poteſt repeti. qꝛ non eſt. Iteꝫ operata non poſſunt repeti. qꝛ eſſet petere eaſdem picturas puta abraſio nem earuꝫ de rei ven. l. in fundo. vnde neceſſario venit ex timatio. naꝫ aliquid ſine iniuria vtriuſqꝫ partis fieri non poteſt. arg. jͣ. de ſolu. l. cuꝫ ſtichus. ex hoc patet ꝙ in repetitione non eſt tacita dies. qꝛ non agitur ad operas ſed ad intereſſe ab ipſo principio cuꝫ ſi opere deberentur tēpus ineſſet reſtitutioni. vt. jͣ. de operis lib. l. ſi quis hac.§. iudi. ¶ Oppo. contra rationem littere. qꝛ opere recipiunt functioneꝫ ſiue ſint oꝑe rudes ſiue induſtriales. Naꝫ multi reperiunt̉ eque boni ⁊ paris induſtrie quorū oꝑe in figura ⁊ vtilitate pares ſunt vt. jͣ. de duobus reis. l. nemo eſt qui neſciat. Solu. conuentione functionem recipi unt. qꝛ duo concurrunt.ſ. conſenſus partiuꝫ ⁊ equalitas operarum ſed in dicta. l. nemo non legalem. vt dicta. l. ſi oꝑas. ⁊ facit qd̓ no. sͣ. ſi cer. pe. l. ij. in gl. quas res. Et con clude aut loꝗmur de vera indēnitate ⁊ non cadit in operis. aut de interp̄tatiua. ⁊ tūc ex aſſimilatione ꝯͣhentium. aut ex aſſimilatione legali. primo caſu aut loꝗmur vbi diuerſitas vitiat ⁊ tūc duo debēt ꝯcurrere partiū.ſ. volūtas i. ꝯuentio. ⁊ induſtrie equalitas. d. l. nemo. ⁊ de fideiuſ. l. ſi ꝗs pro eo. aut vbi non vitiat diuerſitas. tūc ſola conuen tio ſufficit vt. l. ſi operas. Scd̓o caſu non fingunt̉ eedem ⁊ ibi extra id qd̓ agitur tacita naſcitur obligatio vt hic. ¶ Op. ꝙ oꝑe ſint in obligatione. vt. jͣ. de oꝑis li. l. Sol. illa. l. ẜm iſtam vel ibi in petitione que eſt abſoluta hic in repetitione que eſt relatiua. ⁊ ideo ſuccedit extimatio loco facti. qꝛ non pōt formari punctualiter ad imaginem ⁊ ſimilitudinem alterius oꝑe ꝓpter naͣlem diuerſitatem vt littera dicit. ¶ Op. ꝙ in cōditione debiti non veniat aliud qd̓ re cōtrahit̉. vt in.§. is quoqꝫ. ⁊ extimatio fingit̉ idem ⁊ non aliud. facit qd̓ no. sͣ. ſi cer. pe. l. vinum in glo. magna. ⁊ adde qd̓ dixi. sͣ. e. qd̓ debitum in glo. fi. que inci pit hoc expone. ibi etiam ſi non ſunt heredes. ⁊ eſt ratio. qꝛ ſunt annexe iuri patronatuꝫ qd̓ de ſui natura trāſit etiā ad non heredem. facit quod no. Dy. jͣ. ad treb̓. l. ex facto. .§. fi. ⁊ de verbo. ſi. l. in conuētionibus. ⁊ per Ia. de operis li. l. liberti liberteqꝫ. vbi videas. ¶ In eadem glo. in fi. adde ꝙ de oꝑis quas debet vaſſallus domino. dic vt no. in Spec. in ti. de feu.§. quoniam. v̓. nonoº querit̉. Iteꝫ an dn̄s poſſit delegare vaſſallum inuitum. alibi dicit glo. ꝙ vaſſallus inuitus non cogitur mutare dn̄m vt no. jͣ. de fideicom. liber. l. inuitus. ⁊ dic vt ibi. Ex lec. ant. ¶ Obſequiales oꝑe preſtite patrono per errorem non repetunt̉ nec etiam earum extimatio. ſed in artificialibus oꝑis habet locum repetitio extimationis. ⁊ interdum vnum ſoluit̉ ⁊ aliud repetitur. In officialibꝰ oꝑis non tenet delegatio tamen ſi ſoluant̉ non eſſet repetitio. in artificialibꝰ autem tenet delegatio. hoc dicit ſubtiliter vſqꝫ ad.§. ſi decem. ⁊ premitte ad euidētiam ꝙ iſte intelligitur duobus modis. vno modo ꝙ vbicunqꝫ iſte tex. loquitur de officialibus operis intelligatur.i. obſeꝗalibus que cōſiſtunt in reuerentie exhibitione ẜm gl. alio modo intelligit̉ ẜm Guil. ꝙ loquatur in officialibus ope ris ꝓprie ſicut eſt aſſociare dn̄m euntem in comitatuꝫ vel ſibi ſeruire in domo vel ire pro dn̄o ad quendam locum ⁊ ſimilia in quibus non reꝗritur artificium ⁊ induſtria. ſed ab ipſa natura eſt actus nactus qui intellectus ſatis placet inherendo tex. magis qͣꝫ glo. diui. in. iiij. ꝑte. quia in primo ⁊ ſecūdo rn̄ſo loꝗtur de operis officialibus vel obſeꝗalibus. Scd̓o in tertio reſpōſo loquitur de operis De conditio. indebi. fabrilibus ſeu artificialibus. Tertio in quarto ⁊ quinto principalibus reſpōſis redit ad operas. artificiales. ſcd̓a ibi ſed ſi operas. tertia ſed ſi delegatus. ¶ Et not. ꝙ circa operas officiales ponit quatuor dicta. primo ꝙ ſi ſunt preſtite patrono non condicūtur ab eo vt in prin.§. Secūdo ꝙ ſi eſt preſtita extimatio non cōdicitur extimatio vt in v̓. ſed ſi non. Tertio cum cohereant iuri patronatus non cadit delegatio in non patronum vt in v̓. ſed ſi delegatus. Quarto ꝙ lꝫ non teneat delegatio ſolutū illi non repetit̉ vt in ver. ſed ſi ſoluit̉. Ex his ſequitur quedaꝫ cōcluſio generalis ꝙ opere officiales non repetunt̉ nec earum extimatio qꝛ lꝫ ſit error ꝓmiſſionis non eſt tamen et ror debiti naturalis ⁊ remunerationis. Item lꝫ quis ſit li bertus tamen adhuc quedam reliꝗe ſeruitutis remanēt. vt. jͣ. de heredi. inſti. talem.§. fi. Circa operas v̓o fabriles ⁊ artificiales ponūtur tria dicta. primum ꝙ ipſum factū oꝑarum non poteſt cōdici. Secūdo ꝙ cōdicit̉ extimatio ⁊ ex hoc ſequitur quedam cōcluſio ꝙ interdū aliud ſol uitur aliud repetitur. quam cōcluſionem probat alijs tri bus exemplis. Primum exēplum quādo cōdicunt̉ fru ctus qui non cecidere in ſolutione. Secūdum exempluꝫ quādo cōdicitur precium redactum. Tertium exēplum ibi vel ſi meis. Item tertium principale dictum in operiſ artificialibus eſt ꝙ in eis cadit delegatio vt in v̓ſi. niſi forte. ¶ In tex. debere. qꝛ putabat ſe promiſiſſe. ¶ In tex. debet. vnde lꝫ errauerit in cōtractu non errauit in ipſo de bito. ibi non poteſt. qꝛ lꝫ pecunia nō fuerit delegata ⁊ ſit de genere repetibilium tamen ſurrogat̉ loco debiti naturalis. ¶ No. ꝙ opere artificiales non repetunt̉ a patro no nec earum extimatio nec cadit delegatio. tamen ſi ex illa delegatione ſequatur preſtatio nihil repetitur. qꝛ nō a patrono obſtāte obligatione naturali ex ipſa manumiſ ſione proueniēte. nec ab eo cui eſt ſolutum cōſtante natu rali obligatione ſeu equitate naſcēte ex ipſo cōtractu delegationis. ¶ Secūdo no. circa operas fabriles.i. incer. tas ẜm glo. vel etiam certas ẜm Gui. ⁊ alios ꝙ iſte ſolu te per errorem non repetūtur quo ad merum factum. qꝛ non cadit repreſtatio. ſed quātum ad extimationem vt reddat patronus illam extimationem quā alij vel eidem preſtitiſſet pro illis vel ſimilibꝰ oꝑis. ¶ Tertio no. ꝙ in terdum vnum ſoluit̉ ⁊ aliud repetitur ⁊ ꝙ natura cōditiōis indebiti eſt obligare quatenus effectualiter reſidet penes accipientem bona fide ⁊ non in plus. facit. jͣ. eo. in ſumma.§. in frumento. ¶ Item not. ꝙ ex manumiſſione libertus obligatur patrono ad antidora. tamen iſta obli gatio ad antidora quādoqꝫ cadit ſuper certo vel aliquo diſpoſito a iure. ⁊ tūc impedit repetitionem ſoluti vt hic in prin. ⁊. jͣ. de fideiuſ. ſi teſtamento.§. i. quandoqꝫ non ca dit determinate ſuper eo quod ſoluitur ⁊ tunc non impe dit repetitionem ſi conſtat de errore vt in verſi. ſed ſi ope ras. adde qd̓ dixi de iuſti. ⁊ iure. ex hoc iure glo. ¶ No a ¶ I ta ꝙ ex inutili contractu lꝫ non oriatur ciuilis obligatio Suec de io vt in verſi. ſed ſi delegatus. tamen oritur retentio vt in v̓. 10. etſed ſi ſoluitur. qꝛ non erat penitus inutilis. ſed ex eo erat dem. orta quedam equitas naturalis. quod no. ¶ Item nota ij. C. d̓ ꝙ opere hominis variantur ex tempore. ⁊ ideo lꝫ in pro C3 p ⁊ in. l. thocollis notarij reperiatur aliqua diuerſitas litterarum. c. in gͦ non tamen redditur prothocollum ſuſpectum. quia hoc ſi d̓ fer propter fragilitatem ⁊ mutabilitateꝫ humane nature. ve tro. itriſimile tamen eſt ꝙ ſanus melius ſcribat qͣꝫ infirmus. qꝛ 56 agna. robur hominis multum operatur ad qualitatem operis ꝯuo tp̄ vt patet in littera quod eſt no. ¶ In glo. magna que in ⁊ and. cipit hic expone. ibi non faciendo. ſimile in obedientia. in. c. i.§ quia quedam obedientia conſiſtit in faciendo. quedam tus. ibi in non faciendo. facit quod no. Inno. in. c. olim. el tertio bi. feu.timꝰ in de reſti. ſpo. ibi. l. venia. vnde facilius trāſmittitur quod fede. ⁊ eſt in non faciendo qͣꝫ quod eſt in faciendo. ibi. l. iuſiurā. Io. de ī ad quod no. in. l. i.§. qui onerande. jͣ. quarum reruꝫ actio l. i.§. ſi non datur ibi differunt autem.ſ. opere certe ⁊ incerte. ibi ᶠ ad tre i. petantur ⁊ ſpecificentur. ⁊ iſtud eſt verum niſi ex quali Bal. ſuꝑ. ij. ff. veteris. o a ¶ Dn̄ꝫ Ad o dilecti. de ma de io. an. in. c. io. et obe. ⁊ eū it dem. bal. in. l. a ij. C. de dona. .C. d̓ pac. ⁊ in ⁊ in. l. d̓bitoꝝ l. c. in gn̄ali ī ti. ſi d̓ feu. fue. cō etro. īter do. ⁊ cſt qs in ti. agna. ⁊ in. c. quo tp̄s milei ⁊ and. d̓ yſer. in. c. i.§. ducatus. ibi tex. op hi. feu. alien. ꝑ timꝰ in ti. de ꝓ fede. ⁊ ang. ⁊ Io. de imo. in l. i.§. ſi heres jͣ. ad tre. De litio. indebi.

a ¶ Cauſas. adde frā. are. in. l. i. C. de ſacroſan. eccle. ⁊. d. alexā. de doteꝫ sͣ. eo au īmo. in. l. ſi cū tem. ff. ſo. ma. b ¶ Falcidia. caſt. in conſil. adde pau. de exxxi. De conditio. indebiti. De conditio. indebiti. tate perſone haberentur pro ſpecificatis. quia libertus vi detur promittere operas eius artificij quod exercet. vi. l. eius artificij. ⁊. l. medicus. de operis libertorū. Sed gui. dicit ꝙ. l. non facit differentiaꝫ inter operas ſed inter per ſonas. quod eſt falſum. ibi quarto differūt. ¶ No. iſtud quartum dictum quia differentia eſt inter factum taxatuꝫ ⁊ non taxatum. quia primo debet preſtare ſumptum debitoris. ſecundo ſumptum creditoris. vel dic ꝙ ſpeciale eſt in liberto. ſecus ſi ego conduxi aliquem ad ligonizandum vineam pro certo ſalario qꝛ vltra ſalarium non debeo ſibi dare victum argumē. jͣ. de verbo. obli. quicquid aſtringende. ibi tranſmiſſion̄. adde hic quod no. jͣ. de acꝗheredi. l. pro herede.§. ij. Nota ꝙ particularij ſolutio nō Si decem. procedit in obligatione alterna tiua. ⁊ ꝙ in diuerſis rebus non poteſt fieri ſolutio etiam ſi obligatio ſit tranſmiſſa in plures. quod eſt not. ¶ Iteꝫ nota ꝙ actus poſterior infirmat vel confirmat priorem. ¶ Nota ꝙ conuertitur electio ſoluentis ad accipienteꝫ Sed hoc hodie corrigitur per. l. penul. C. eodem. ⁊ hoc vbi vtraqꝫ res eſt ſoluta. Si autem ſit erratum inſolutione vna re non ſoluta ceſſat repetitio. vt. jͣ. de legatis ſecun do. l. ſi is cui. Ex diſtractu Ui certo IOcO. non ſortit̉ qs forum. hoc dicit. ⁊ adde quod dixi. sͣ. de iudi. l. exigere dotem. ⁊ hic per Guil. ¶ Nota ꝙ in repetendo non debemus ſequi falſam opinionem ſoluentis ſed ſubſtantiam veritatis. Abſolutus qui conſcientia du UAEX. etus ſoluit non reperit. hoc dicit habetis. jͣ. eo. l. iulianus. Pupillo furioſo ⁊ ꝓ cc16 are. Nterdum. ags conceditur repe e ſatitio ſoluti etiam vbi alijs perſonis non conce ccle. deretur. ⁊ ſic perſona eſt immediata. cauſa re a. de eo au petitionis. ¶ Nota ꝙ pupillus furioſus ⁊ prodigus ſi cū .ma. ſoluendo non tranſferunt dominium in pecunia extante qꝛ competit eis rei vendi. ea conſumpta conditio. modo de rei vendica. non eſt dubium ꝙ competit ip̄o iure quia cidia. onſii. ſunt domini. nec obſtat exceptio alicuius compenſatiōis iu. de vt no. in. l. cum fundus.§. ſeruum. sͣ. ſi certum petatur ſed quando nummi ſunt conſumpti bona fide tunc in furioſo ⁊ prodigo quia patiuntur mētis exilium adhuc repeti tio competit ipſo iure. nec ob. exceptio doli vel compenſationis ex ſola naturali. licet enim ſola naturalis ſit efficax ad excipiendum hoc fallit in conditiōe indebiti. Unde dicimus ꝙ iſta exceptio obſtat petenti ſed non repetē ti. habes glo. ſingularem hic ⁊ jͣ. eodem. l. cum his.§. fide iuſſor. argumen. contra. l. rem rat. habe. l. procurato. ad exhibendum.§. primo. Ex obligatione vero efficaci bene opponeretur compenſatio qꝛ non intereſt repetentis ne compenſetur vel inſtar ſolutionis habeat compenſatiovt. jͣ. qui po. in pigno. hab. l. ſi debitor in fin. Sed in pupil lo ſunt opiniones. quia gl. dicit ꝙ eſt tutus per reſtitutio nem. Pla. dicit ꝙ ipſo iure opinio glo. eſt vera quando ſoluit ex certa ſcientia. opinio Pla. quando per errorem facti vel iuris ⁊ erat ſolum vinculum naturale. in adulto eſſet opus reſtitutionem ẜm omnes quia adultus poteſt agnoſcere debitum ⁊ poteſt alienare pecuniam licet ſecus ſit in alijs rebus que poſſunt ſeruando ſeruari. vnde in pecunia eſt hoc ſingulare vt in. l. i.§. fuit queſitum. jͣ. ad trebel. apparet ex predictis ꝙ naturaliter obligatus reſt tuitur contra ſolutionem. ſed an reſtituatur contra obligationem naturalem. quidam dicunt ꝙ non. Alij ꝙ ſiniſi ſit tutus ipſo iure. quod dic vt no. jͣ. de fideiuſ. l. mar cellus. sͣ. de neg. geſtis. l. iij.§. pupillus. ⁊ per Cy. C. ſi ac uer. ſol. l. indebito. item ex differentia glo. inter prodigu ⁊ pupillum ſūme argumen. ꝙ in prodigo non cadit ob ligatio naturalis qꝛ non habet conſenſum iuris fictione quod facit ad nota. per Iacob. de aren. in. l. qui habet. xͣ de tutellis. NOVAADDITIO. ¶ Ex lectu. antiqua. ¶ Uide omnino Cy. C. ſi aduer. col. l. indebito. ¶ In verſi. tex. repetitioni. hoc modo ⁊ ſi quid ⁊c. Ubi non cadit cōUi inuicem. penſatio vel vbinē eſt appoſita non inducit repetitionem ſoluti tanquam indebiti. hoc dicit tex. cum ſua glo. Secus eſſet in compenſatiōe facta quia ibi eſſet penitus indebitum vt patet expreſſe ex mente huius. l. Quatenus obligaS qui plus. uā eſt indebita erronea condicitur. hoc dicit iſta lex. Ad hanc. l. facit. l. ſti Um is qul. hum ⁊ pamphiluꝫ .jͣ. de ſolu. no. ꝙ licet ignorare proprium factum. dicit gl. contra. ar. C. de contrahē. ⁊ cōmittenda ſtipulatio. l. magnam. Solutio obligato non licet ignorare vt ibi. ſed non obligato bene licet ignorare vt hic. Eadem ſolutio non parit libeFideiuſſOrerationem ⁊ reperitionem. hoc dicit. vel ſic. vnus ⁊ idem actus non poteſt contraria ope rari. hoc dicit. ¶ In tex. ibi nec repetet. qꝛ reconciliatur iſta ſolutio. vt. jͣ. de ſolu. l. ſtichum.§. aliquando. ⁊ sͣ. eo. l. ſi non ſortem.§. ſi filius. Sufficit vnam de cauſis impediꝯͣl mulleſ. entibus obſtare agenti hoc dicit. ¶ Nota argumentum. ꝙ relictum pro virginibus maa ritandus intelligitur relictuꝫ ad pias cauſasª ⁊ ideo ceſ b ſat falcidiaᵇ. NOVAADDITIO. ¶ Ex lectu. antiqua. ¶ In.§. ſi mulier. vide. C. de pactis conuen. ex motꝭ. ⁊ in .§. accedit ⁊ in. l. fina. C. de dotꝭ. promiſẜ. in ſecunda queſtione per Cy. ⁊ per Guil. de condi. ob cauſam ſi donata rius. ¶ In.§. qui hoc vide Cy. C. eodem. l. pen. ¶ In glo. que eſt ſuper ver. tex. ⁊ ideo que incipit bona ratio. ¶ In verſi. gloſ. fideiuſſor. ⁊. jͣ. de fideiuſſori. l. ſi teſte liberatum.§. i. i. reſpon. Putans ſe obligatum Qui hominem. in ſpecie cum ſit obliga tus in genere poteſt quod ſoluit condicere. hoc dicit. ⁊ eſt ratio qꝛ obligatio generis non cadit ſuper certo licet ſolutio ſemper cadat ſuper certo vt. jͣ. qui ⁊ a qui. ſi optio. ⁊ de lega. ij. l. meuius.§. duobus. ⁊ adde quod nota. Cy. in. l. penul. C. eo. ⁊ facit quod no. sͣ. eo. ſi non ſortem.§. libertus. ver. ſed ſi operas. Iusᵉ retinendi I in area tua. quod oriur et negocio geſto inter partes non parit repetitionem ſoluti. hoc dicit. ¶ Nota ꝙ oportet ꝙ communis actio oriatur ex aliquo negocio geſto. ⁊ fa cit. l. iuriſgentium. ver. ⁊ ideo puto. sͣ. de pact. ⁊ ad hoc magiſtraliter allegatur per doc. quod tene mēti. ¶ Ite not. ꝙ ſiue quis edificet in ſolo poſſeſſo a domino non agit qꝛ cū domino non contraxit nec quaſi contraxit ſiue quis edificet in ſolo a ſe poſſeſſo quod poſtea tradit do mino non agit quia tradidit ei rem ſuam nec poteſt age re reſpectu poſſeſſionis contra dominum quod eſt nota. non ob.§. ſi nummi. in. l. indebiti. sͣ. eo. qꝛ ibi contra dn̄ꝫ ¶ Item no. ꝙ edificiuꝫ in tuo a te poſſeſſū ⁊ conſtructū potes occupare propria auctoritate vt patet in verbo ot cupat. Sed ſi non eſt a te poſſeſſum requiritur traditio vt patet in verbo tradidiſſet. facit. sͣ. ad. l. acquil. l. quem admodum.§. i. C. quod cum eo. l. ſi ſeruus. C. ſolu. ma tri. l. dotis. ⁊ quod no. jͣ. pro ſocio. l. cum duobus.§. ideꝫ reſpondet. Sed contra hanc. l. facit. l. ſed ⁊ ſi me.§. cuſſ iter. sͣ. eo. Sol. ꝙ ibi exceptio cauſabatur ex facto partiūhic non ſed ex facto vnius ſolius. ¶ Filiil

De conditio. indebi. NOVA ADDITIO. ¶ Ex lectura antiqua. ¶ In verſiculo tex. habebit. ¶ Op. sͣ. eo. ſed ſi me.§. cū inter. ſed ibi competebat retentio iur̄. hic facti meri ⁊ me rum factum non eſt obligatorium. Heredi S cui hereditas. non debet dari cauſa conditionis implēde quando adit coactus. ⁊ ſi datur repetitur. hoc dicit. Poſt ſolutionem ēt Ui ob rem. aroneaꝫ non habet locū purgatio more multo minus ſi ſoluendo agnouit debitum. hoc dicit. Et facit. jͣ. iud. ſol. iam tamen in princip. ⁊. l. ſi ex duobus. ⁊ eſt hec. l. magiſtra in materia purgatiōis more ꝙ vbi eſt facta executio facti non habet locum purgatio more. Idem ſi eſſet trāſ latum dominium ipſo iure. ſecus ſi eſſet tranſlata obligatio ſine dominio vt eleganter notat Dyn. jͣ. de verborum obligatio. l. ſi ſeruum.§. ſequitur. ⁊ nota bene hanc. l. vel ſumma ſic. poſtquam eſt facta ſolutio iam non cadit defē ſio. hoc dicit. Tene Eruus cuiuſdam. menti hanc. l. pro famulis ſcholarium ſubpignorātibus libros dominorum ⁊ nota contra iude os. ¶ In text. ibi repeti. ſcilicet pecuniam per conditionem ob turpem cauſam. ¶ In tex. ibi furem. furtum nō committitur ſine ſcientia ⁊ dolo. nam ignorans non com mittit furtum. ¶ Nota ꝙ in caſu in quo fenerator facit furtum ⁊ ſi ſoluatur ei de voluntate domini cōdicitur ab eo non ratione erroris ſed ratione turpis cauſe. Secus ſi ignorante quo eſt no. vnde ſi famulus tuus ſubpignorauit librum iudeo ſcienti ⁊ qꝛ iudeus non vult aliter tibi reddere tu ſolus potes repetere per conditioneꝫ ob turpem cauſam. Nihil diEruum meum. x ſuper hac lege. Uſqꝫ ad.§. Rater a fratre. queſium diuide in. vi. partes ẜm glo. ⁊ bene. ſecunda ibi reſpondi. tertia ibi reddi. quarta ibi naturalem quinta ibi adeo. ſexta ibi porro. ⁊ quia textus ponit tres rationeſ. ſecunda ratio eſt ibi deniqꝫ. tertia ibi igitur que rationes tendunt ad probanduꝫ ꝙ naturalis obliga tio cōmitettur peculium ẜm Odofre. ⁊ Iacob. butriga. ⁊ iſtud prīcipiuꝫ hoc dicit. vbi frater mutuat fratri in eiuſ dem patris poteſtate exiſtenti contrahitur obligatio naturalis inter eos que per filium mutuantem patri acquiritur ⁊ ſi pater poſtea moritur ⁊ ambo heredes exiſtant cōfunditur illa obligatio ſucceſſione pro hereditaria par te debitoris pro alia non confunditur ſucceſſiōe ſed peculij preuentione tollitur. nam obligatio peculiaris pecu lium imitatur vt patet in peculio prelegato ⁊ in eo quod eſt ſolutum ſoluendo extraneo de peculio ⁊ queadmodū aduerſus extraneum quis tenetur indemnem conſeruare ipſe non poteſt damnificare. hoc dicit. Vel breuius. in ter fratres in eadem poteſtate conſtitutos oritur ex mutuo peculij naturalis obligatio que patri queritur ⁊ quatenus eidem ſucceditur a filio debitore iure ſucceſſionis confunditur ⁊ obligatio peculiaris peculium conſequitur vnde peculium vadit cum ſuo onere. ⁊ ſi peruenit ad creditorem habet obligationem extinguere ⁊ poſtea ſoluti repetitionem auferre. hoc dicit. ¶ In tex. ibi qꝛ frater.ſ. creditor. ibi ſuo ſcilicet debitoris. ibi frater ſcilicet creditor. ¶ In tex. ibi cōſecutus ſcilicet a fratre debito re. ¶ In tex. ibi a fratre.ſ. creditore. ¶ In text. ibi fieret pro hereditaria portione. ¶ No. primo ex mutuo in ter fratres in eiuſdem poteſtate manentes oriri naturaleꝫ obligationem. ⁊ hoc eſt intelligendum quando mutuatu fuit in caſibus permiſſis vt. C. ad mace. l. xenodorus. vel 9 dic ꝙ quando contrahitur ſola naturalis videtur ceſſare macedonianum. quia macedonianum prouidet de reme dio exceptionis. ſed hic non eſt exceptio. quia non eſt actio ſed prima eſt tutior. ¶ Secundo nota ꝙ iſta obligatio naturalis queritur patri nō tamen pro hoc ſeparatur a filio quando contraxit nomine proprio. quia naturalis obligatio eſt inſeparabilis. ex hoc ſequitur ꝙ vna ſit obli gatio naturalis in perſona filij que communicatur patri ſicut nos dicimus in dote ꝙ eſt vna obligatio communipatri ⁊ filie in. l. ij. ſolu. matri. ⁊ de ſolutio. l. qui homineꝫ .§. ſi gener. C. rem in preſenti.§. videamus. ⁊ ẜm hoc non ſunt due naturales ſed vna competens duobus. ſed gloſ. videtur dicere ꝙ ſint due qꝛ obligatio patris ſit conſecutiua ad obligationem filij. ⁊ ꝙ intellectualiter ẜm ordinem primo precedat in perſona filij deinde ſubſequatur in perſona patris. prima opinio eſt tutior quando nō ſunt diuerſe obligationes in eſſentia. ſed vna concernens filium ratione contractus ⁊ alia patrem ratione acquiſi tionis. ⁊ per hoc patet ꝙ proprie non ſunt tanqͣꝫ duo rei credendi equales vt. jͣ. dicam. ¶ Tertio nota. ꝙ per ſucceſſionem debitoris ꝯfunditur obligatio creditoris quo titatiue. ſed per obuentionem peculij. non inducitur pro prie ꝯfuſio ſed potius extinctio obligationis. ⁊ ideo ſit quantitatiue ⁊ eſt ratio differentie ẜꝫ odo. qꝛ ſucceſſio ſit in locum eius cui ſucceditur ⁊ fingitur eadem perſona. ſed quando peculium obuenit non ſucceditur perſone. ſed in re affecta ⁊ obligata. ⁊ ideo ẜm quantitatem rei ꝓ ducitur effectus extinctionis ẜm Odo. quod eſt ſubtile. ¶ Quarto nota ꝙ naturalis obligatio cōmittatur pecu lium ⁊ diminuit de peculio debitoris. vnde ſi eidem pre legetur peculium fiet detractio debiti ſic. jͣ. de pecul. lega. l. ſi peculium.§. ſi cert. Item qui ſoluit de proprio recuperat de peculio. Item qui communicauit peculium de bet conſeruari indemnis pro rata vt hic ⁊. C. fami. herc. l. centum. ergo obligatio quecūqꝫ peculiaris reddit ipſuꝫ peculium affectum. ⁊ facit quod no. in ſimili. jͣ. de impen ſis. l. quod dicitur. ⁊. jͣ. de fun. inſtru. l. lutius. ¶ Ultimo not. ꝙ ille qui tenetur aliquem ſeruare indemnem ab ex traneo tenetur ipſum conſeruare indemnem a ſeipſo quā do ad hoc tenetur ex diſpoſitione legali vel ex natura rei ⁊ per hoc non facit ad queſtionē Odo. de eo qui promi ſit accommodare turrim contra omnem perſonam ꝙ te neatur accommodare contra ſeipſum. Nam iſta obliga tio eſt ex generalitate ſermonis in qua non cōtinetur per ſona loquentis. vt. C. de ſolu. l. inquiſitio veritatis. hic au tem loquitur quando ex natura rei vel diſpoſitione lega. li. ⁊ ſic non obſtat. ⁊ vide ſpecu. de ſolu.§. i. vercul. fina. ſtat. P aūt op ¶ In glo. in. vi. partes in prin. iſta fuit diuiſio Hug. ẜm vid̓ bo Odofre. ¶ In eadem glo. ibi patris non conceſſuꝫ ſibi ⁊ ibi gͦ in peculium. qꝛ ad hoc vt ſit peculium requiritur conceſ petitio iu. ⁊ gl ſio. vt. jͣ. de pecul. l. peculium. ⁊ de pac. lega. l. fi. ⁊ no. C. p. i. c. d̓ famil. herciſ. l. filium ẜm lec. antiquorum. ¶ In eadem ⁊ no. glo. ibi ſoli patri quando nomine patris. qꝛ ipſe pater cō ī.§. fi. i. traxiſſe videt̉. sͣ. ſi cer. peta. l. certi conditio.§. ſi nummos finitur ⁊ argu. jͣ. de ma. vindi. l. pater ex. ¶ In eadem glo. ibi ſi inde ī cōſuet: ne ſcrupulo immo non eſſet ſine ſcrupulo ſi pecunia eſſet reg. ⁊ proprie filij. qꝛ pater tenetur filio actione negocioruꝫ ge rialem ſtorum. ⁊ ex hoc poſſet in repetitiōe indebiti opponi cō ꝓhi. fe ꝑ fedei penſatio repetenti niſi poneres ꝙ mutuauit nomine pa no. bar tris animo donandi vel ꝙ h̓ cōſideret natiuitatem condi lari. sͣ. tionis indebiti non exceptionem compenſationis ẜꝫ Ia idē. etico. butri. vel dic ꝙ exceptio compenſationis ex ſola natu doc. inrali non opponitur repetenti vt no. sͣ. eo.§. interdum. ⁊. l. iii. iu. hͦ voluit. cū his.§. i. ⁊ ẜm hunc intellectum naturalis obligatio nō pal. in. eſſet orta inter fratres ſed inter patrem ⁊ filiuꝫ directe ⁊ cutiſſit non per obliquum. ¶ In eadem glo. ibi. l. ij. ⁊ quia ex fiideice his cauſis nil quereretur patri. nec ſucceſſio paterna con ꝑ illum cunt ꝙ funderet debitum cum non eſſet hereditarium ſed here det̉ ꝑm dis proprium. C. de here. ac. l. pro hereditarijs. ⁊. l. vt de ſeipſuꝫ bitum. ¶ In eadem glo. ibi aduētitia vt proprietas obſcēdēte Bal. ſuꝑ. ij. ff. veteris. m ij Non ob ſtat. Pro iſta aūt opin. bal. vid̓ bonū tex. ⁊ ibi glo. in. c. petitio d̓ iure iu. ⁊ gl. xxii. q. fi. ī. c. d̓ forma ⁊ no. gl. in. c. i.§. f. in ti. hic finitur tex. de inde incipiūt cōſuetudines reg. ⁊ ī. c. ipe rialem.§. fi. d̓ ꝓhi. feu. alie. ꝑ feder. ⁊ ideꝫ no. bar. ī. l. ꝯſu lari. s. d̓ ſena. idē. etiam no. doc. in cle. i. de iu. iu. hoc etiā voluit Cyn. ⁊ bal. in. l. cū ac cutiſſimi. C. d̓ flideicom. vbi ꝑ illum. tex. di cunt ꝙ non vi det̉ ꝓmiſiſſe ꝯͣ

De conditio. indebiti. ligationis radicetur in filio. nec hebet locum actio de pe culio in aduentitijs hodie vt no. jͣ. de caſtrē. pecu. l. pater. ⁊ licet exercitium actionis quereretur patri ratione vſufruc. tamen mortuo patre rediret ad proprietatem tanqͣꝫ ad ſuum principium cauſale ⁊ conſolidaretur proprieta ti. quia ita eſt de natura vſufructus formalis vt. l. nō quo cunqꝫ modo de lega. i. ¶ In eadem gl. ibi loquitur hec .l. ſ. quādo filius mutuat proprio nomine ex quo oritur obligatio naturalis ipſi filio tanqͣꝫ patri ⁊ hunc intellectum proſequitur glo. ¶ In eadem gl. ibi non naſcitur naturalis obligatio. ⁊ eſt ratio. qꝛ non fuit tranſlatum do minium in accipientem eum cum res propria patris non poſſit acquiri filio in poteſtate vt in. l. ij. C. de inoffi. dona. ⁊. jͣ. de pigno. l. debitor.§. i. ⁊ nō tranſlato dominio ex mu tuo nō oritur obligatio naͣlis niſi ſit ſecuta cōſumptio vel niſi interueniſſet ſtipulatio vel cyrographuꝫ vt īſti. de ver bo. obliga. ⁊. C. ſi cer. pe. l. ij. ⁊. jͣ. de verbo ob. l. ſi ita ſtipu latus.§. griſogonus. lex tamen noſtra non poſſet intelligi ex cyrographo. qꝛ in eo non oritur obligatio naturalis cum non ſit ibi verus conſenſus vel cum non ſit ibi imple tio ex parte creditoris. vt. jͣ. e. l. iulianus. ⁊. l. qui pecuniaꝫ .sͣ. ſi cer. pe. Itē nec ciuilis poſſet oriri ratione patrie pote ſtatis. ergo ceſſat hec. l. in ciuili mutuo. ¶ In eadem gl. ibi naͣm tunc ⁊c. recita quod ſequitur. hoc modo dicitur in tex. ꝙ per ſucceſſionem confunditur obligatio patris ⁊ filij pro patre ſuccedentis. Cōtra aut iſta obligatio fuit queſita ſolum filio ⁊ tunc non fieret confuſio qꝛ non eſſet obligatio hereditaria. aut iſta obligatio eſt queſita ſolum patri. ⁊ iſtud eſt falſum. vt. jͣ. de pecu. l. ſed ſi damnum.§. peculio. vbi tex. dicit ipſi filio deberi ex contractu celebra to inter fratres. aut tu dicis ꝙ iſta obligatio ſit queſita vtriqꝫ. ⁊ tunc aūt tanqͣꝫ duobus reis credendi ⁊ non fieret confuſio licet vni ſuccederetur niſi inter ſuccedentem ⁊ eum cui ſucceditur non quo ad alium. vt. jͣ. de fideiuſſo. l. vranius.§. ſed cum duo. ſoluit glo. ꝙ pater ⁊ filius ſunt ſimiles duobus reis credendi inquantum vnuſquiſqꝫ pͥtendit propriam obligationem. ſed in alio ſunt diſſimiles videlicet qꝛ non ſunt pares ſed pater habet plus iuris ra tione patrie poteſtatis. ⁊ ideo non mirum ſi per ſucceſſio nē tollitur obligatio patris eſt q̄ validior ⁊ multo fortius tollitur obligatio filij etiam ſi ſit debilior ẜm gl. Sed con tra iſtam rationem videtur expreſſum. jͣ. ſoluto. matri. l. ſi ſocer in prin. Preterea dicere ꝙ ſint due obligatiōes di uerſe iſtud non eſt verum immo vna obligatio accommo danda per. l. patri ⁊ filio. argumen. jͣ. de ſolu. l. qui hominem.§. ſi gener. ſaluando glo. dicunt doc. ꝙ ideo obligatio patris eſt h̓ potentior quia negocium principaliter re ſpicit ad ipſum patrem cum ex re patris quereretur obli gatio ẜm Odofre. argumen. l. ꝙ procurato. ex re. sͣ. de ꝓ curato. l. i.§. i. jͣ. de ſtipu. ſer. Vos dicatis ꝙ pater ⁊ filius non ſunt proprie duo rei qꝛ obligationes eorum non ſūt diuerſe in eſſentia. vt no. in. l. ij. jͣ. ſolu. matrimo. Item non ſunt creditores in mutuo ſicut in dote qꝛ obligatio eſt cu iuſſibet natura ⁊ effectu. vt. sͣ. famil. herciſcun. l. pompon. philadel. ⁊ de procura. filius.§. ſed ⁊ filia. Sed hic non eſt ita. naꝫ naturalis obligatio bene radicatur in filio quā tum ad principium acquiſitionis ſed quantuꝫ ad effectū conſecutionis ⁊ quantum ad emolumentum recipit patrem ſoluꝫ cui eſt ius queſitum. ⁊ ideo ſi ſuccedit patri cō funditur obligatio vt hic. quod eſt ſubtile. ¶ Secundo oppo. tu dicis ꝙ iſta obligatio inheret filio. contra immo ſtatutum tranſfertur ad patrem in ſubſequenti motu acquiſitionis. vt. jͣ. de acquirē. heredi. l. i.§. placet. Reſpō det Azo ꝙ ibi loquitur in ciuili acquiſitione que ex toto tranſfertur a filio in patrem. hic autem in naturali acquiſitione que non tranſfertur ex toto ẜm eum. vult dicere ꝙ acquiſitiōes que fiunt de iure ciuili ſicut eſt acquiſitio hereditatis tranſferuntur ad patrem. ſecus eſt in naturali bus acquiſitionibꝰ. ⁊ eſt ratio ẜm Odo. qꝛ filius de iure naturali non eſt in patris poteſtate ⁊ ideo ſibi acquirit na turalem obligationem. ſecus in obligatione iuris ciuilis ẜm Odofre. Tu dic ꝙ in ciuili acquiſitione eſt conſiderare duo ſcilicet acquiſitionem directam ⁊ per obliquuꝫ. modo dico ꝙ illa directa acquiſitio fundatur in perſona filij nec poteſt ſeparari vt. jͣ. de lega.i. cuꝫ filio. ſed illa que ſit per obliquum illa eſt que patrem concernit. ſic. jͣ. man. l. ſi vero non remunerandi.§. i. ⁊ habemus ſimile. jͣ. vt le. no. ca. l. i.§. qui minorem. nec placet ratio. Odofre. qꝛ ſi ratio eſſet vera naturalis obligatio non acquireretur pa tri vllo modo quod ē falſuꝫ ⁊ contra tex. huius. l. ¶ In eadem glo. ibi ⁊ tandem filio. ſi glo. intelligit de filio cre ditore obligatio patris reuertitur ad eum vt ad heredeꝫ ⁊ non videtur bene dictū. qꝛ exquo ipſe pretendit natura lem obligationem ex ſeipſo non eget alia obligatione. nā ſi hꝫ obl̓onē directā non eget alia aliqua obligatōe. vt jͣ. ad trebellia. l. ſi heres. ⁊ sͣ. de procurato. l. licet.§. ea obli gatio. ⁊. jͣ. man. l. idemqꝫ.§. ſi quis titio. Si autem glo. in telligit de filio debitore male dicit ꝙ queritur ſibi obliga tio qꝛ immo deberet dicere ꝙ queritur liberatio. vt. l. ſti chum.§. quod vulgo. ⁊.§. aliquando. jͣ. de ſolutio. ¶ Et nota ꝙ glo. vocat hic mediam obligationem illaꝫ acqui ſitam patri. ſed nec hoc eſt verum quia obligatio patris non eſt ſeparata ab obligatōe filij. ſed habēt ſe ſicut cauſa ⁊ effectus. ¶ In eadem glo. ibi cum enim. vult glo. pro bare ꝙ obligatio reſpiciat patrem ⁊ filium ratione rei. ¶ In eadem glo. ibi ſoluiſſet. ſcilicet frater obligatus. ¶ In eadem glo. ibi ad communicandum licet correus teneatur correo ad communicandum tamen non eſt ita in patre qꝛ ad eum principaliter pertinet negocium. ⁊ īdeo pater non tenetur communicare filio per actionem nego. geſt. ⁊ hoc no. Sed tu adde aliam rationem qꝛ nō eſt hoc ex natura correorum ſed ex natura acquiſitionis que ſit patri per filium vnde pater cui eſt ius queſitū non debet alteri cōmunicare nec eſt bona cōparatio ad duos reos credendi. vt. sͣ. dixi. ¶ In eadem glo. ibi ẜm Azo. ſi quis autem intelligeret hanc. l. quando filius mutuauit nomine patris ſoli patri eſſet ius queſitum. ⁊ tunc eſſet manifeſtum ⁊ ſine ſcrupulo quomodo fieret confuſio ẜꝫ Odofre. ¶ In eadem. glo. ibi item quero hanc particu lam recita ſic. dicitur hic ꝙ patri queritur obligatio ⁊ ꝙ illa confunditur ſucceſſione ⁊ extenuatur vel tollitur obuentione peculij. contra ꝙ in perſona patris non poſſit re ſidere obligatio ⁊ per hoc non poſſet confundi ex poſtfa cto. nā hic erāt duo filij qua rōne vnꝰ acꝗrebatpr̄i ꝯuerſa rōne alter obligabat patrē ⁊ ſic in eandem perſonam cōfluebat obligatio actiue ⁊ paſſiue ⁊ ſtatim confundebant ſe ad inuicem ratione contrarietatis. jͣ. de fideiuſ. l. vr̄ant us.§. ſed cum duo. ergo littera falſa. Quidam hoc confi tentur ꝙ pater acquirit obligationem ex perſona vnius ⁊ obligaretur ex perſona alterius quatenus eſſet in pecu lio illius obligati. ⁊ quia iſte obligationes principaliter ſubſiſtunt in perſonis diuerſorum filiorum dicunt ꝙ poſ ſunt durare etiam in perſona patris qꝛ patri queritur ob ligatio vere non tamen obligatur pater vere ſed peculium illiꝰ filij obligati. vnde poteſt dici ꝙ ſola obligatio pa tri cohereat. ſꝫ obligatio paſſiua cohereat peculio ⁊ ideo non ſit confuſio. Sed iſta ſolutio non poteſt ſtare qꝛ ẜm hoc fratres adinuicem eſſent debitores ⁊ creditores ⁊ fieret inter eos compenſatio. vt. l. ab omnibus.§. ſi ticio de lega.i. ⁊ poſſet repeti totum ſolutum quod eſt contra tex. ⁊ ideo Azo valde ſubtiliter dicit ꝙ non eſt verum ꝙ pater naturaliter obligetur. licet enim pater teneatur de peculio non tamen eſt naturaliter obligatus. vnde conce dit Azo ꝙ extraneo eſſet ciuiliter obligatus ⁊ ꝙ illa ciui lis haberet vigorem etiam naturalis. ſed filio non poteſt pater ciuiliter obligari. ergo neutro modo obligatur nlio. eſt ergo reperire in perſona patris ſolam actiuam ⁊ non paſſiuam obligationem. ⁊ ideo non ob. dicta. l. vra nius.§. ſed cum duo ẜm Azo. Sed Odoſ. dicit ꝙ pater qui tenetur de peculio non eſt ciuiliter obligatus. qꝛ pi tius res

tius res ideſt peculiuꝫ qͣꝫ perſona conuenitur. ar. jͣ. de peculio.ſ. queſitū ī prin. ſed Odoſ. iſtud p̄ſupponit ꝙ actio de peculio ſit datiua qd̓ non videt̉ verum cum nec ſit pro a priū nomē actionisª ſed adiectio actioni natiue. facit. sͣ. de pac. l. iuriſgentiū.§. i. quicꝗd teneamus euaſum eſt cōtrariū. ¶ Item oppo. ad cōfirmationeꝫ dicte oppoſitio nis ꝙ obligatio filij inflectat̉ ſuꝑ pr̄em ⁊ fiat cōfuſio. vt. jͣ. de fideiuſ. l. ſi ꝗs pro eo.§. i. Sol. ibi obligauerat ſe extraneus ipſi filio. hic vero filius filio. ibi enim per obliquuꝫ deſcendit obligatio in patrem.i. per mediam ꝑſonam ha bilem. hic autē pr̄ ſicut directe ꝓmittēdo filio non reuer tit̉ acquiſitio ad pr̄em. qꝛ natura ꝯͣriorū non patit̉. vt. jͣ. e. l.§. queſituꝫ. ⁊. jͣ. man. l. ſeruus meus. ita nec qn̄ filius qui reputat̉ eadem perſona cū patre. Cōcludit̉ ergo ꝙ filiuꝫ obligat pr̄em vt peculio quando cōtrahit cū extraneo. ſe cus ſi contrahit cū altero filio ⁊ iſta eſt veritas. obligatio ergo actiua pͥualet paſſiue. vt. jͣ. de peculio. l. ꝙ ſeruus me us. ¶ In eadē gl. ibi non tolleret̉ obligatio. nam hoc ta le eſſet dicere quale ſi diceret̉ ſucceditur ſeyo. ergo confū dit̉ id quod debetur titio quod ē ridiculū. ¶ In ea. gl. ibi ſed Azo dicit hec vera. ¶ In ea. gl. ibi retorquet̉ in eos qꝛ non eſt naͣlis ⁊ ciuilis non pōt eē inter pr̄em ⁊ fili um in ptāte. ergo nulla. ¶ In ea. glo. ibi pr̄i non querit̉ ꝯͣrium no. glo. jͣ. de fideiuſ. l. ſi ꝗs pro eo.§. i. ſed ibi male. hic bene ẜm Dy. nā pr̄ ſe obligādo videt̉ renūciaſſe iuri acꝗſitionis qd̓ pōt maxime hodie ẜm Iac. bu. ar. cōtra. jͣ. de acꝗ. rerū do. l. etiam inuitus. ¶ In glo. hoc ꝗdaꝫ ⁊c. p̄cedēs gl. magna examinauit de liberatione que ſit per ꝯfuſionem. iſta examinat de liberatione que ſit per peculium ⁊ ad euidētiam iſtius gl. no. ꝙ quatuor ſunt vniuer ſitates iuris.ſ. hereditatis bonoꝝ poſſeſſio peculiuꝫ ⁊ pr̄i monium. ⁊ ſicut dicimus de hoīe ꝙ hō obligat̉ ita de pe culio ꝙ peculium obligat̉. ⁊ ita de hereditate ꝙ hereditas obligat̉. vt. jͣ. de fideiuſ. l. mortuo. ⁊ ꝓpterea dicit tex. ꝙ peculium ſimile eſt hoī. vt. jͣ. de peculio. l. peculium naſcit̉ ẜm Odoſ. Adde ꝙ eſt ꝗnta vniuerſitas iuris.ſ. dos. qꝛ iuris intellectus habet vt no. in. l. qd̓ dicit̉. jͣ. de impenſis. ſic. sͣ. de peti. heredi. l. hereditas in pͥnc. Et recita glo. hoc modo tex. dicit ꝙ inquātum ꝑuenit de peculio in tātum tollitur obligatio. modo queritur vtrum intelligat̉ ꝙ debeat ꝑuenire de parte obligati an ſufficiat de ꝑte ob ligātis. dixerūt antiꝗ ꝙ de parte obligati. Nā pars obligātis ꝑuenit ad eum iure ꝓprio non iure obl̓onis nec ha bet dn̄ium a coherede ſed a ſeipſo. vt. jͣ. de acꝗr. heredi. l. ex parte. ergo non inducit̉ liberatio. p̄terea lex nr̄a videt̉ loqui de obuētione peculij que cōtineat actum ſeꝑatū ab aditione hereditatis. ſed iſta que eſt pro hereditaria por tione non cōtinet actum ſeꝑatum. vt. jͣ. de acꝗ. poſ. l. cū he redes. Ideo dicit ꝙ etiam ꝓpria pars obligātis extenuat debitum qꝛ iſta obl̓o erat peculiaris ⁊ ipſum peculium ſeꝗtur ⁊ cōfirmat̉ ſua opinio per rōnes lr̄e ⁊ non extīgui tur obl̓o iſta iure ſolutōis ſed ex natura peculij. ⁊ qꝛ ceſſante peculio ceſſat obligatio peculiaris. vt. jͣ. d̓ ꝯſti. pe. l. i. infi. ⁊ ar. jͣ. loca. l. in naue ſaufelli. ⁊ hanc partem ſequit̉ etiam Azo ⁊ eſt opinio ſatis mirabilis. ¶ Ulterius que ro vtrum ex iſto mutuo quo obligat̉ frater fr̄i poſſit agipatre mortuo. dicit glo. ꝙ non qꝛ ex ſola naͣli non poteſt agi. vn̄ qn̄ fratres in eadem ptāte poſiti ad inuicē ꝯͣhunt non orit̉ obligatio ẜm glo. ſed hodie oriret̉ in aduētitijs cum filius ſit capax ꝓprietatis lꝫ glo. hoc reuocet in dubiuꝫ. l. ſi ꝗs pro eo.§. i. jͣ. de fideiuſ. ¶ Item quero quid ſi ante aditā hereditatē iſte filius ſoluiſſet an repeteret vt indebitum. dixit Io. ꝙ non qꝛ eo tꝑe nō erat cōfuſa obli gatio. Sed azo dixit ꝯͣrium qꝛ poſtea cōfundit̉ aditione ſeu immixtione. Item qꝛ apꝑet retro indebitum pro par te cum ad recipiētem non pertineat niſi pars hereditatiſ ar. pro hoc. l. ꝓinde. sͣ. ſi cer. pe. ¶ Ultimo quero pater adimit peculium filio obligato an deſinat teneri. dixit gl. ꝙ non ⁊ bn̄. qꝛ quātum ad filium obligatio non eſt pecu liaris ſed ſolum quātum ad pr̄em. ⁊ facit ad no. sͣ. de miDe conditio. indebi. De conditio. indebi. no. l. iij.§. ſed vtrū. ⁊. l. ꝙ ſi minor.§. ſeruus. cum ſil̓ibus. Guil. de cu. format hāc. q. quādo pater ſoluit cōdēnatio nem vnius filij nec appet ꝙ aīo repetēdi. an pr̄e mortuo b alter frater poſſet hoc cōputare in partem deliquentis. a determinat ꝙ non in dubio. qꝛ potius videt̉ feciſſe cauſa τ tu pietatis qͣꝫ aīo repetēdi. ⁊ adde qd̓ no. Guil. C. fa. herciſ. jbͦ l. incerti iuris eſt. a NOVAADDITIO. x. ¶ Ex lectu. antiqua. ¶ Ubi filius mutuat fratri exiſtenti in eiuſdeꝫ poteſtate ᵈ ti naturalis obligatio ſola contrahitur ⁊ per mutuantem ī filium patri queritur. debitor creditori ſuccedēs perimit itobligationem ꝓ quotitate qua ſuccedit naturalis obli x. gatio cōttacta. cōtra filiū peculiū hn̄tem ſequitur peculium quod is apud quem deuenit onus obligationis ha 6 ti bet ſubſtinere ergo ſi ad debitorem perueniat habet extī ſ guere. h. d. Ia. bu. in.§. naturalē ex hoc no. doctores ꝙ fi m lia pōt refutare patri dotem maternam h̓ veꝝ niſi faceret aquodā metu reuerētiali ducta vt no. in. l. i.§. que onerā n de. Itē fratribus patre conſentiente vt. l. fi. C. de pact. ſe 7 curius eſt tamen fratribus ſi ipſa repudiet hered̓. matris n̄ ⁊ iuret non venire contra ⁊ ſe non adiuiſe ẜm Uber. ⁊ fi Alb. pap. in.§. porro eū. vide in ſpec. de obli. ⁊ ſo.§. i. v̓. fi. a Filius obligat̉ patri naͣli Queſitum eſt. ſen ⁊ ſi emācipatus ſoluit naturaliter per errorē iuris non repetit. Itē pr̄ obligat̉ fi lio naͣliter ⁊ ſi eideꝫ ſoluit nō repetit. h. d. allegat̉ iſte tex. quādo filia renūciat ſeu ſinit pr̄i hereditatem mr̄nam ꝙ tenet renūciatio ꝓpter naturale vinculum qd̓ oritur īter eos. Adde qd̓ dixi. sͣ. de neg. ge. l. nēſennius. ⁊ qd̓ no. per Guil. in. l. de his. sͣ. de trāſac. ¶ In tex. ibi ſoluat per er rorem iuris ẜm Odoſ. ¶ In tex. ibi arg.ſ. ꝙ oriat̉ inter pr̄em ⁊ filiuꝫ naͣlis obligatio. ¶ In text. ibi ꝙ ſibi filius ergo eſt inter oēs obligatio a filio in pr̄em. ⁊ eꝯͣ a pr̄e in filiū vt ſtatim dicet̉. ¶ In tex. ibi cōputet̉.ſ. in peculio ⁊ augeat peculiū vt tāto magis pr̄ cōdēnet̉. ⁊ etiā eſt mira bile qd̓ agit̉ occaſiōe ſolius naͣlis. ſed iſtud contingit ꝑꝑ nam peculij. ¶ In tex. ibi eadem dicta in pr̄e hn̄t locum in herede pr̄is. ¶ In tex. ibi exheredato ius queſitū per ꝯͣctum non ꝑdit filius per exheredationem. ¶ Et no. ꝗ vſqꝫ ad iſtum.§. queſitum. tractauit iuriſcōſultus de ꝯͣctu inter fratres. hic tractat de cōtractu inter patreꝫ ⁊ filium. Soluens indebitum Legati nomine. legatum repetit. hoc dicit ⁊ ita allegatur. In tex. ibi nō caIquis eum. uū⁊ erat cautio que requirebatur ad originem obligationis. ⁊ adde quod no. sͣ. vſufru. quemadmo. caue. l. ſi vſufru. nomine. hoc dicit. Error Ui exceptionem. iuris pa rit repetitionē tutorū exceptione fauorabili. Sed non tuiorū exceptiōe odioſa. h. d. qd̓ de clara vt no. Cy. in. l. cū ꝗs. C. de iur̄. ⁊ fac. igno. ⁊ in. l. ij. qd̓ metus cau. ⁊ qd̓ no. in Spe. de p̄ſcrip. iiij. ꝑte. v̓. ꝗd ſi mihi. vel ſic. plus attēdit̉ exceptio fauorabilis qͣꝫ odioſa. h. d. ¶ Nota ꝙ iſta. l. docet cognoſcere exceptꝭ. fauorabilem ⁊ odioſam qꝛ debet cōſiderari rō legis vtrū ſit ra tio fauoris vel odij ⁊c. ¶ Ex lectu. antiqua. NOVAADDITIO. ¶ Uide in ſpe. d̓ p̄ſcriptōibus. iiij. ꝑte. v̓. quid ſi mihi. vi de Cy. in. l. ij. C. qd̓ me. ca. ¶ In v̓. tex. perpetuū.i. generale. ¶ In ver. tex. interceſſionibus.i. feminaꝝ. ¶ In ver. tex. vbi vero. ¶ Op. ꝙ tutius exc̄. odioſa ꝑ erroreꝫ ſoluens repetat vt. jͣ. ad macedo. l. fi. ſo. ibi error facti hic iuris. vt no. in. l. cū quis. C. de iu. ⁊ fac. igno. ¶ Secūdo op. ꝙ tutus exc̄. fauorabili ſoluēs per errorē iur̄. non repetat vt. jͣ. eo. iul. ſo. illa non dicitur exc̄. fauorabilis. ſed in troducta de rigore ad vigorem iuditiorum vt no. in. d. l. cuꝫ ꝗs. ¶ Tertio ad idē op. del. nā ⁊ maritus. sͣ. eo. ſo. h̓ Bal. ſuꝑ. ij. ff. veteris. m iij a ¶ Actionis ¶Pro quo vide tu. d. Iaſ. may. inſti. de act.§. actiones. nu. xxvi. ⁊ an ſit datiua vel na tina vide eum ibidem in.§. litē ſi quis. nu. xxxvi. ⁊ ſeq. b ¶ Delinquē tis. Pro qua maͣ vide. d. Ia. lmay. inſtitu. d̓ t acti.§. actiōes nū. xc. ⁊. nu. xci. vbi ꝗd de pr̄e. ⁊ quid d̓ matre. ⁊ ꝗd d̓ fratre ⁊ ꝗd d̓ amico.

De 50A Ihitī. De onuitio. inde diti. de excͣ. ꝑpetua ibi de dubia. vel hic de exce. per quam eli ditur ſubſtātia obligationis ⁊ efficacia exactionis. ibi de ea que non elidit actionis ſubſtantiam licet differat actio nis inſtantia. ¶ Quarto opp. cōtra primā ſolutionē de l. ſufficit vbi except. dubia idem operatur ꝙ perpetua er go preceden ſol. mala. ſo. lex ſufficit intelligitur qn̄ dubia exce. tollit naturalē obligationē. l. nam ⁊ ſi maritus quādo non tollit ⁊ ſic non ob. ẜm Dy. vt refert Cy. in. l. cum ꝗs. ¶ In ver. tex. in odiū hec dr̄ia ꝓcedit vbi exce. odio ſa eſt introducta cōtra ius cōe. ſed ſi eſſet introducta d̓ iu re cōi idem in ea ꝙ in exce. fauorabili ẜm Pe. vt refert Cy. in. l. cū quis quod eſt no. ¶ In glo. que eſt ſuper v̓. tex. pecunia q̄ īcipit vt. jͣ. ⁊ c. ¶ In ver. gl. circa fi. impoſi ta. aut exc. doli iur̄ naͣli rōne nitit̉ eꝗtate. aut nitit̉ rōne ci uili ⁊ rigore. vt. l. ij. C. qd̓ me. cā per Cy. ¶ In fi. gl. que eſt ſuꝑ ver. text. incerti que incipit īmo indebiti qꝛ conditio ibi dicitur ad repetend̓. ⁊ continet actū retro ſimilem vt ſi dedi quod reddas ſi tradidi ꝙ trades ſed ibi non re petitur. ſed de nouo petitur. Non enim repetit̉. libertas ſed petitur ſeruitus nec datur incerti. qꝛ erat plus qualitate vel corpore vel quantitate ſed cū ſeruitus dicat̉ ius ⁊ ſit certū vt in.§. ſed cū factū de teſti. qūo agitur ibi īcerti. reſpōdeo qꝛ non petitur ſeruitus directe qꝛ precedens conuentio erat ordinata tantū ad excipiendū ſed petitur detentio vt retineatur donec ſeruitus conſtituatur ⁊ ſic in certum ſed ſi petitur detētio quare non competit cōditio indebiti reſpondeo qꝛ debita erat non indebita detentio. Nota ꝙ heres a fi ꝯͣi pars domus. aeicōmiſſario ꝯſe quitur impenſam refectionis domus cōbuſte. adde. sͣ. de rei ven. l. emptor predium. Iis qui hereditatem. No. ꝙ venditor hereditatis pōt deducere ſibi debitum defuncto. h. d. Hn̄s mādatum de fideiuNdebita. dēdo videt̉ hr̄e mandatur de ſoluendo nomine rei principalis non ꝓprio nomine. ad hoc allegat̉ hec. l. expedit eniꝫ fideiuſſori qn̄ qꝫ ſoluere ꝓprio noīe qn̄ vult iura ſibi cedi cōtra reū. vt. jͣ. mā. l. pap. ⁊ de ſolu. l. modeſtinus. ¶ No. ꝙ ille cui eſt mādatum vt ſe obliget videt̉ etiā habere mandatū ꝙ ſol uat. qꝛ obligatio ordinat̉ ad ſolutionē tanqͣꝫ ad ſuum finē ⁊ facit. sͣ. de vſufruc. earuꝫ rerū que vſu cōſu. l. tribus. vbi ponitur mirabilis caſus ꝙ dānatus fideiubere a teſtatore ſoluens nō repetit. qꝛ illa fideiuſſio debet eſſe gratuita. ⁊ adde quod nota. C. mandati. l. ſi pro ea. in glo. que in cipit. vt. ff. NOVA ADDITIO. ¶ Ex lectu. antiqua. ¶ In verbo tex. qm̄ potes vide quod no. C. mā. l. ſi per ea in fi. glo. que incipit. vt. ff. ⁊c. ¶ Dictio ſi ⁊ dictio Ui promiſſi. cā important con ditionē ⁊ initium obligatōis pari mō ſuſpendunt. hoc dicit. ¶ Nota ꝙ inter ſi ⁊ cum nō poteſt eſſe differentia in effectu qn̄ dictio cum ponitur cō ditionaliter ſed quando ponitur copulatiue tūc non eſt differentia inter ſi ⁊ cum quādo ponunt̉ inter ꝑſonas vel inter res principales. ſecus ſi inter pͥncipale ⁊ acceſſoriū qꝛ dictio ſi principaliter coniungit. dictio cum acceſſorie. vt. l. iij.§. ſi quis ancillas. jͣ. de fun. inſtru. ⁊ inſtrumento lega. qn̄qꝫ dictio cum ponitur tēporaliter cū pro qn̄. tunc ſi cadit ſuꝑ certo facit diem vt cum paſcha venerit. Si ve ro cadit ſuper incerto tēpore tunc facit conditionē vt hic. Sed dictio ſi qn̄ cadit ſuꝑ certo tꝑe non facit dieꝫ nec cō ditioneꝫ vt ſi paſcha venerit vt. l. ſi pupillus.§. qui ſub cō ditione. jͣ. de nouationibus. NOVAADDITIO. ¶ Ex lectu. antiqua. ¶ Que verba faciant conditionē tacita que expreſſam vide per Guil. de cu. in. l. i. C. de condi. ⁊ ſubſti. Inten Uod quis ſciens. ꝑiptrinſeca in corde retenta repetitionem nō pa rit. h. d. Et eſt ratio qꝛ talis intentio non accō modat̉ actibus hominum nec in ea poteſt alius ſecum cō currere. adde qd̓ no. sͣ. ſi cer. pe. l. cuꝫ quid. ⁊ in. l. i.§. ſi pa rendi. sͣ. de condi. ob cau. ¶ In actibus enim hoīum re quirit̉ ꝙ mens ꝓcedat ad actum exteriorem. hanc tn̄. l. li. mita per. l. ſi cum aurum. jͣ. de ſolu. Ille ꝙ X quibus cauſis. ꝓner ius excipiendi non habet ius agendi. h. d. facit. l. ſi are a. sͣ. eo. ¶ Datum ob cauſaꝫ im Amus aul. pulſiuaꝫ de preterito nō repetit̉ lꝫ cauſa non ſubſiſtat. ſecus ſi cauſa finali de futuro ſi cauſa non exiſtat. hoc dicit. ¶ No. ꝙ eadē cauſa cōcepta de p̄terito eſt impulſiua. ⁊ concepta de futuro eſt finalis. verbi gratia. do tibi. qꝛ geſ ſiſti negocia mea impulſiua eſt ⁊ ceſſat repetitio. do tibi. qꝛ geres finalis eſt ⁊ repetit̉ cauſa non ſecuta. cauſa ergo de p̄terito p̄ſumit̉ impulſiua. cauſa de futuro p̄ſumit̉ fina lis. fallit pͥmuꝫ dictuꝫ qn̄ ꝗs non erat al̓s daturus qꝛ tūc interp̄tatur eſſe cā finalis. facit. l. fi. jͣ. de here. inſti. Iteꝫ fal lit qn̄ ſi cauſa eſſet vera importaret verum debitum. nam tūc p̄ſumit̉ finalis vt in toto iſto titulo ẜm Pla. ⁊ Ia. de are. qd̓ ergo hic dicit̉ in pͥmo mēbro. l. habet locum qn̄ ſi cauſa eſſet vera non importaret verū debitum. Item qd̓ dixi de cauſa de futuro eſt intelligendū qn̄ eius impletio reſpicit cōmodū tradētis vel tertij. ſecus ſi ſolius recipiē tis. nam tunc p̄ſumit̉ impulſiua vt. l. titio cētum. jͣ. de ꝯdi. ⁊ demon. ẜm Pe. ⁊ adde quod no. C. de ſen. ⁊ interlo. om. iudi. l. cū eorū. ⁊ quod. no. in. l. ij.§. fi. jͣ. de dona. NOVAADDITIO. ¶ Ex lectu. antiqua. ¶ In glo. que eſt ſuper ver. tex. non ſit eque incipit hic qn̄. ¶ In ver. glo. videlicet alias qꝛ falſa cauſa nō vitiat vnde dicit Ia. de raue. ꝙ qn̄ datur ob falſam cauſam que cā ſi vera eſſet importaret verum debitum tūc falſa cauſa vitiat qꝛ ſi cauſa non eſt vera non debetur aliquid ⁊ ita loquitur totus iſte titulus. Aut cauſa falſa ob quam do. ſi vera eſſet non importaret veꝝ debitū vt quia dico lego vel do. quia geſſiſti negotia mea. Nam licet cauſa eſſet ve ra non tamen eram tibi obligatus ⁊ tunc refert. aut erat ille qui dedit alias daturus ⁊ tunc non vitiat vt. l. demon ſtratio falſa. jͣ. de condi. ⁊ demon. Aut non erat alias datu rus ⁊ tunc vitiat vt. l. cum tale.§. legato falſā eo. ti. ẜꝫ Ia. predictū. ſed Pe. dicit aut credo cauſam eſſe impulſiuā ⁊ non vitiat vt. l. demōſtratio. aut credo cauſa eē finalē ⁊ tunc vitiat vt dicta. l. cū tale.§. legato falſam. aut eſt dubium vtrū crediderit cauſam eſſe impulſiuam aut finaleꝫ ⁊ tunc recurritur ad diſtinc. Iac. aut cauſa falſa ſuppoſi ta ꝓ vera importaret verū debitum ⁊ tunc preſumitur finalis quia vitiat ſi non eſt vera vt. sͣ. de pac. l. ſi cum te. aut non importaret verū debitū ſi eſſet vera ⁊ tunc preſumi tur impulſiua ⁊ ſic non vitiat. jͣ. eo. in ſumma.§. i. quod eſt valde no. Cy. contra hoc facit. sͣ. eo. ſi non ſortem.§. ſi ꝗs quaſi ex compromiſſo. Ominus teſtamētor Ratione vitādi circuitus ꝑmittitur recta via agi de eꝗtate vbi de rigore nō lꝫ. h. d. ¶ In tex. ibi det.ſ. cuidaꝫ tertio nō heredi. ¶ In tex. ibi dn̄i. i. heredis. ¶ In tex. ibi eius.ſ. recip. ¶ No. ꝙ teſtm̄ inua lidū non oꝑat̉ tacitam ꝓmiſſionē. ar. cōtra in. l. fi. de rebꝰ eorū. ¶ Scd̓o no. ꝙ lꝫ de rigore ſoluēs ẜꝫ cōtēplationeꝫ querit dn̄o. tamen de eꝗtate ip̄e ſoluēs recta via condicit qꝛ ceſſat cauſa finalis ꝓpter quā ſoluit ſic. sͣ. de condi. ob cau. l. ſi extraneus. ¶ Tertio no. de circuitu vitando qd̓ facit ꝓ ſtatuto huius ciuitatis quod permittit recta vla agi ſine ceſſione per euꝫ cuius nomine eſt recepta obligi tio. licet

De conditio. indebi. tio licet ſecus ſit de rigore iuris cōis. qꝛ actio perſonalis eſt annexa oſſibus ꝯͣhentis ⁊ reꝗritur ceſſio quaſi q̄dam traditio. vt. jͣ. de acꝗ. poſ. l. iij.§. poſt quoqꝫ. ⁊.§. ⁊ ſi poſſeſ ſio. de do. l. ad eum niſi in ſubſidium. C. de act. ⁊ ob. l. i. ⁊ facit qd̓ no. de leg. i. l. huiuſmodi in prin. ¶ Ex lectu. antiqua. NOVAADDITIO. ¶ Uide Iac. in. l. fi. de rebus eorum. Solutū p̄doni ex ſuo I vrbana. cōtractu liberat ſoluē tem lꝫ p̄do teneat̉ dn̄o ad reſtōneꝫ. ſecus ſi nō ex ſuo ꝯͣctu ſed ex ꝯͣctu veri dn̄i qꝛ non libera tur ſoluēs. h. d. ⁊ eſt no. ¶ No. mirabiliter hic an ſolutū p̄doni liberet ſoluēteꝫ. qꝛ aut ſoluit̉ ex ſuo ꝯͣctu ⁊ liberat ſoluentē. aut nō ex ſuo ꝯͣctu ſed ex ꝯͣctu veri dn̄i ⁊ non liberat ſoluentē. facit. jͣ. de ſolu. l. filie. Et facit ad. q. de p̄lato vero qui locauit p̄dia ⁊ poſtea de facto eſt expulſus a quodā falſo p̄lato vt ſi cōductores ſoluāt falſo p̄lato nō a liberent̉ a veroª ſecus ſi habuiſſent ꝯͣctū a falſo ꝓcuratore ⁊ non poſſent tūc ei opponere exceptionem ꝙ nō eēt verus p̄latus qꝛ tūc cū eo tanqͣꝫ cum vero p̄lato ꝯͣxerunt. ar. huius. l. in prin. ⁊. C. de ꝯͣhen. ⁊ cōmit. ſtip. l. optimaꝫ ⁊ ad hoc facit qd̓ no. Inno. extra de elec. c. nihil eſt. ⁊. c. querelā. ¶ Itē no. hic glo. que incipit regula quādā dif ferentiam inter fructus ⁊ obuentiones. ¶ Ex lectu. antiqua. NOVAADDITIO. ¶ Uide qd̓ no. Inn. de elect. nihil eſt in glo. ma. ¶ In gl. qͥ eſt ſuꝑ ver. tex. vrbana q̄ incipit diſtingue. ¶ In v̓. gl. accepit.ſ. qn̄ ipſemet ſeruus ſe locauit ſed p̄do exegit. Ufficiat ad cauſam. Dubia exceptio dubietate pēdēte habet vim exceptiōis ꝑpetue. h. d. vel ſic dubia exceptio p̄ſumit̉ ꝑemptoria ⁊ ꝑpetua. h. d. ¶ No. ꝙ paria ſūt ob ligationem eſſe incertā a pͥncipio vel ex poſtfacto reduci ad incertitudinē. ¶ Scd̓o no. ꝙ paria ſunt diem inſeri a pͥn. ꝯͣctus vel poſtea. ⁊ adde qd̓ no. in. l. lecta. in gl. īfra mēſeꝫ. sͣ. ſi cer. pe. iſta aūt paria gl. appellat ꝓportionalia. ſicut. sͣ. ſi cer. peta. l. ſi filius. ⁊ facit. jͣ. de condi. ⁊ demon. l. ꝗbus diebus.§. quidam titio. ¶ Ex lectu. antiqua. NOVAADDITIO. ¶ Uide qd̓ no. de reſcrip. ⁊ ſi principalis. ¶ In glo. ſu per verbo electionem. Um indebitum? Cre di. Mādatum ſimplex reſtringit̉ ad creditum. ſic. sͣ. e. l. ſi ꝓcur. ⁊. jͣ. de ſolut. l. is cui.§. flauius ianuarius. ¶ No. ꝙ ille qui eligit ꝑſonam ſibi non obligatam non perdit ius contra proprium debitorem. SolEruo manumiſſo. nra p textu ꝯditionis que per cōditionē ꝑſone īple ri non pōt repetit. h. d. vel ſic. Qui putat cōdi tionē extitiſſe que eſt impoſſibilis ꝓpter qualitatem ꝑſone ſoluendo repetit. h. d. nec eniꝫ habet̉ diſpoſitio ꝓ pura qꝛ traditio impoſſibilis erat inſerta ab ignorāte. qd̓ eſt no. vnde hic limitat̉. l. i. de cōdi. inſti. qͥ dicit ꝙ īpoſſibilis ꝯditio non vitiat legatuꝫ qꝛ veruꝫ eſt qn̄ teſtator ſciebat eū īpoſſibilē. ſecuſ ſi errauit qd̓ tene mēti. vel hic erat īpoſ ſibilis ꝯditio in ſpē non in gn̄e qꝛ non erat de gn̓e impoſ ſibilium vnde magis debet dici falſa qͣꝫ impoſſibilis. Sol̓o fideiuſſoris I fideiuſſOr. nā liberat reū qꝛ fideiuſſor hꝫ iug repetendi. hoc dicit. ¶ No. h̓ caſum ꝙ ex ſtipulatione naſcitur obligatio naturalis ⁊ ciuilis. de quo no. in. l. i. sͣ. de pac. ⁊ vide qd̓ no. in. l. fideiuſſor.§. fi. jͣ. man. Ulianus veruꝫ debi. Debitum lite pēdente ſolutum nō repetit̉. qꝛ nec poſt ſnīam ꝯdēnatoriam vel abſolutoriaꝫ repeteret. h. d. primo. Item ꝗ ꝓmiſit ſub qualibet ꝯͣriaꝝ cōditionū nō repetit. ſed in nouatōe cōditionali interim repetit̉ ſiue in eadem ꝑſona vtraqꝫ obligatio cōferat̉ ſiue in diuerſis. h. d. l. no. ⁊ ſubtilis ⁊ diuidit̉ in. vi. ꝑtes. Pri mo ponit dictū iuliani. Scd̓o aſſignat rōnem. Tertio adducit quādaꝫ rōnem a ſil̓i. Quarto ponit quēdā caſū diſ ſimilē in duabus obligationibus hn̄tibus pendentiā de futuro in eadē ꝑſona. Quinto ponit aliū diſſimilē in dua bus obl̓onibus hn̄tibus ſimilē dependētiā in ꝑſonis diuerſoꝝ. Sexto dicit ꝙ maior ē īcertitudo in diuerſis ꝑſo nis qͣꝫ in eadeꝫ. ſcd̓a ibi qꝛ nec. tertia ibi ſimilēqꝫ. qͣrta ibi vbi autē ꝗs. ꝗnta ibi idēqꝫ eēt. ſexta ibi ſed hoc diſſimile. ¶ No. ꝙ exceptio litis pēdētis non cauſat repetitionē debiti ſoluti. rō dubitatōis erat qꝛ lite mota inducebatur dubium circa actionē intētatam. Sed dubia excluſionis cauſa dubietate pendēte parit cōditionē indebiti. vt. sͣ. e. l. ſufficit ergo ⁊c. ſed iſtud non ob. qꝛ ideo hꝫ locuꝫ in ob ligatione que in vno caſu cōmittit̉ in alio deficit. Sꝫ hic a loquimur in obligatione ſubſiſtēte in vtroqꝫ caſu. ¶ Se 5 cundo no. rationem ꝙ non debet plus oꝑari lis pendēs qͣꝫ lata ſnīa qd̓ eſt exaudiēdum.i. qͣꝫ poſſit oꝑari cōdēna 3 toria vel abſolutoria. Idē eniꝫ ⁊ non maior eſt effectus li v tis pendentis ⁊ ſnīe vt. jͣ. de excep. l. fundū titianū. ⁊. l. fū n di. ⁊ eſt rō qꝛ non debet plus oꝑari id qd̓ eſt in ſpē qͣꝫ id f d quod eſt in re ẜm Iac. ¶ Tertio no. ꝙ qn̄ obligatio eſt ꝙ certa ⁊ neceſſaria lꝫ pͥma facie ſit appoſita cōditio tn̄ ſolu t tum non repetitur. ⁊ hoc eſt veruꝫ qn̄ eſt certitudo ẜm eā ꝑ dem obligationē vt in ver. ſimilēqꝫ. ¶ Quarto no. ꝙ al terum ꝯͣriorū certū eſt neceſſe ꝙ ſit aut qd̓ erit. ⁊ ideo ob ſi ligatio que ex qualibet ꝯͣriorū cōditionū verificatur non i dicit̉ cōditionalis. ¶ Quinto no. ꝙ nō debemus ſpecta a re euētum per quē non alterat̉ effectus. ¶ Sexto no. ī v̓. ti vbi aūt. ꝙ cōditio inſerta obligationi nouāti reddit pͥma obligationem cōditionalē ſub cōtraria cōditione. ⁊ licet ſit certuꝫ eūdem debiturum qꝛ alterū cōtrariorū neceſſa rio erit. verūtamē qꝛ nō cōſtat ex quo ꝯͣctu repetit̉ interiꝫ ſolutū. ſecus eſt in vno ⁊ eodē ꝯͣctu in v̓. ſimilēqꝫ. Ex hoc no. ꝙ non ſufficit certitudo obligationis ſine certitudine cauſe obligatorie. Item no. in ver. idemqꝫ. ꝙ quādo ob ligationes ſub cōtrarijs cōditionibuꝫ ſumūt originem in perſonis diuerſorū tūc eſt incertitudo cauſe ⁊ debiti reſpectu debitoris. ⁊ ideo ꝓculdubio qd̓ interim ſoluit̉ re petit̉ qꝛ eſt īcertitudo cauſe ⁊ obligādi.i. perſone obligā de. ¶ Ultimo no. differentiā vtrū obligationes debeāt ſumere originem in eadem ꝑſona vel in ꝑſonis diuerſorū concor. l. i.§. i. jͣ. de ſtip. ſer. ¶ In glo. ſi abſolutus.i. cōdē natus ſi ſoluit. Franc. ac. ¶ In ea. glo. ibi cōdēnari qꝛ iā liberatus. ¶ In ea. glo. ibi abſolui.ſ. actione cum nō ſit. ſed ab inſtantia vt ſeꝗtur. ¶ In ea. glo. ibi.§. fi. adde qd̓ no. sͣ. ſi ſerui. vē. l. raro. ¶ In ea. glo. ibi vel dic. ⁊ ſic duo ſunt intellectus iſtius v̓. qꝛ vnus ꝙ loquat̉ inſoluēte poſt ſnīam. alius ꝙ loquat̉ inſoluēte ante ⁊ repetat poſt. ⁊ ſic cōclude tres caſus qn̄qꝫ ſoluēs ante ſnīam repetit poſt ſententiam qn̄qꝫ ſoluēs poſt ſnīam repetit poſt ſnīam. ſed medius caſus habet iſtam difficultatem quomodo ſi ſol uet poſtea potuit ferri diffinitiua. Rn̄deo condēnatoria qꝛ ꝓbauit actor ⁊ nō reus. abſolutoria qꝛ neuter vel vter qꝫ ſemiplene vnde in pari cauſa debet abſolui. quia ibi non ꝓbatum lꝫ non deficiat tota ꝓbatio ſed pars proba tionis. nec ob. l. admonendi qꝛ ibi non erāt in pari cauſa ꝓbationis. ¶ In ea. glo. ibi aſſeuerat p̄miſſa negatione .C. de excep. l. ſi ꝗdē. ¶ In ea. gl. ibi niſi ꝓbat. inuit iſta gl. ꝙ exceptio ſolutionis poſſit opponi poſt cōdēnatoriā ad hoc facit. jͣ. de cōdi. ſine cau. l. ſi fullo. Itē ex quo ſi iterato ſolueret poſſet cōdicere p̓mam ſolutionē. ergo multo fortiꝰ hꝫ ius excipiendi. ſed forte hoc non eſt veruꝫ ꝑ l. peremptorias. nam licet poſſit agere tamen in eodeꝫ iu dicio in quo ſuccubuit non pōt excipere. qꝛ in eodem iu dicio eſt ſibi precluſa via ſed non in diuerſo iudicio. vt. jͣ. de excep. rei iudi. l. duobus. ⁊ eſt ſimile extra de iureiurā. Bal. ſuꝑ. ij. ff. veteris. m iiij a ¶ Uero. vide q̄ in ſimili. q. habent̉ per eūdē bal. in. l. defūcta. sͣ. de vſufru. vbi po nit d̓ p̄la. locā te certos fundos ad quinquēniū ꝙ pro toto tꝑe recepit peſionem qualiter cōſu let̉ ſucceſſori ſi ille qui loca nerit d̓ceſſerit ante tp̄s loca tionis finituꝫ.

De conditio. indebiti. c. debitor. ⁊ facit. sͣ. de tranſact. l. ⁊ poſt§. i. ¶ In eadeꝫ glo. ibi probabit. vnde licet ſnīa non tolleret naturalē ob ligationem quantum ad veram ipſius exiſtentiam. quia ſententia non poteſt abſorbere veritatem tamen tollit eiꝰ probationem. ⁊ ſi deficit probatio licet non deficiat ius deficit iuris executio ⁊ effectus. l. duo ſunt titij. jͣ. de teſta men. tutel. Conclude ex glo. ꝙ aut ſententia eſt negatiua probationis. aut negatiua obligatiōis. Primo caſu ſen tentia abſolutoria non preiudicat obligatiōi naturali nec probationi obligationis per modum excipiendi. Secun do licet non preiudicet obligationi in ſe vt funditus tollat eā preiudicat probatōi obl̓onis. qꝛ nō pōt replicari contra ſententiam. Sed quid in dubio. dic vt. jͣ. de excep. rei iudi. l. ſi quis ad exhibendum. ⁊ per Cy. in. l. i. C. quā do ciui. act. Sed Iaco. dicit ꝙ abſolutoria lata quia non debitum negat ſolam ciuilem obligationem ⁊ non naturaleꝫ qꝛ non plus negat qͣꝫ oportet ad abſolutoriam fundandā. vt. jͣ. de his ꝗ̄ ſunt ſui vel alie iu. ⁊ ꝙ ſi iudex declarat aliquem non teneri non referantur verba niſi ad ſolaꝫ ciuilem videtur quaſi expreſſum in. l. creditor.§. i. jͣ. de ſo lutꝭ. vnde ẜm hoc ſubdiſtingue aut ſententia eſt negatiua facti ⁊ obligationis. ⁊ tunc gl. vera. aut negatiua obligationis ⁊ non facti ⁊ tunc falſa. vt. l. fina. sͣ. de iureiurā. iſta opi. Iac. preſupponit ꝙ due ſunt obligationes ſed ſi nō eſſet niſi vna vt inſtitu. de obli. in prin. tota videretur negata. Preterea contra Ia. facit quod no. in. l. i.§. i. jͣ. quarum reꝝ actio non datur. Ex predictis apparet ꝙ ſnīa ab ſolutoria non eſt modus tollēde obligationis naͣlis. ſed eſt modus tollende ꝯͣrie probationis contra tenorem ſen tentie. ſecus ſi ſit propter ſententiam ⁊ facit. sͣ. de eden. l. argentarius.§. cum autem. Sed Nic. de ma. intelligit ꝙ aut creditor nititur ex ſola ſententia ad tollendam naturalem ⁊ tunc loquitur hec. l. aut nititur ex ea ad probandum non ſubeſſe. ⁊ tunc ſiue qꝛ non probatum ſiue qꝛ nō debitum dicit idem vt non poſſit repeti controuerſia diffinita ⁊ reprehendit glo. ar. jͣ. de compenſa. l. quecūqꝫ. ꝓ glo. facit. jͣ. rem rat. hab. l. procurator ad exhiben.§. i. jͣ. de euic. l. ſed ſi exceptio. ⁊ quod no. inſti. de excep. item ſi iu dicio. ⁊ adde quod no. jͣ. de verbo. ob. l. qui rome.§. duo fratres. ¶ In ea. glo. ibi iudex. ⁊ hoc intelligit ergo pileus in abſoluto ſoluente ſciēter ꝗ nō repetit qꝛ videat̉ do nare ſed qꝛ videtur agnoſcere verum debitum. vt. C. de non nu. pec. l. ſi cum fideꝫ. Sed iſte intellectus deuiat ve ritati vt in ſequenti glo. ¶ In glo. no. ſententiam ibi de ſinat.ſ. ꝑ abſolutoriam in condemnatoriam dic vt inſti. de offi. iudi. in fi. ¶ In ea. glo. ibi per actionem vel quaſi vt per officium iudicis. ¶ In ea. glo. ibi pereat.ſ. ip̄o iure. ¶ In ea. glo. ibi.§. ſi reus. nā abſolutoria trahit ſecū exe cutionē ſed nō cōdēnatoria. ⁊ ideo erat opus actori exe cutiuo remedio ſed non reo. vt. l. metum.§. ſed ꝙ pretor .sͣ. qd̓ me. ca. ⁊ no. extra de appel. prima. plus ergo operatur ſententia condemnatoria quātum ad producendā actionem. ſed minus quantum ad parandam executionē ⁊ de iſta. q. no. Azo in ſumma. C. de re iudi. ⁊ Cy. in. l. cū quis. Eſt ⁊ alia ratio qꝛ in condemnatoria quaſi cōtrahi tur non in abſolutoria. ¶ In ea. glo. ibi ⁊. l. qui excep. ⁊ eſt ratio qꝛ exceptio rei iudicate fundatur ſuper preſum ptione. qꝛ preſumitur ꝙ ſnīa ſit vera licet nō ſit ſed exceptio pacti fundat̉ ſuper veritate ⁊ ſuper cōſenſu ⁊ ideo ni titur maiori eꝗtate. Et adde per hanc. l. ꝙ in via cōſcien tie ⁊ fori penitentialis abſolutus iuiuſte non eſt liberatus vt nota. Innocen̄. extra de immu. eccleſi. quia pleriqꝫ. quia forum penitentiale eſt fundatum ſuper veritate nō ſuper preſumptione. ¶ In eadem gloſ. ibi non tollitur ſcilicet funditus. ¶ In ea. glo. ibi. l. qui exceptisnem. ⁊ hoc de exceptionibus que ſunt introducte cōtra verū cōſenſum ꝑtiū ſed qn̄ exceptio eſt introducta ẜm verū con ſenſum ꝑtiū vt exceptio pacti. dic vt no. sͣ. e. l. i. ¶ In ea. glo. in fi. qꝛ eſt exceptio iſta introducta de rigore nō de equitate adde ꝙ etiam iuſta ſnīa non parit naturalē netollit naturalē ⁊ hoc non eſt ꝓpter defectuꝫ naͣlis eꝗtatis ſed propter defectum conſenſus. vt no. in. l. ſi vnus.§. pacius ne peteret. sͣ. de pac. ¶ In glo.ſ. deficiēte. ibi ex alia i. defectus vnius cōditōis inducit exn̄tiam alterius odo. ¶ In ea. glo. ibi diſſolutionis. qꝛ ꝯͣria non poſſūt ſimul eſſe vera. ¶ In ea. glo. ibi ⁊ aliud in legato. hec vera qꝛ legatum non tranſmittitur ſed ꝯͣctus ſic. vnde eſt incerti tudo rōne tranſmiſſionis ẜm Ia. de are. ⁊ alios idem foret in cōtractu non tranſmiſſibili. vt. jͣ. de noua. l. ſi vſufru. ꝓbatur in. l. i. sͣ. qn̄ dies vſufru. le. ced. ¶ In ea. gl. ibi pa tet per hoc verum cum repetitio ꝯͣctus vel actus diſponi tur. ſecus in eodē cōtractu. ¶ In ea. glo. ibi quod hic di citur. iſta ſo. eſt vera in ſe tn̄ eſt diuinatio. vnde ꝯclude ali ud in vltima voluntate. aliud in cōtractu. ⁊ ſi in cōtractu aut in eodem cōtractu. aut in diuerſo vt ꝓbatur in hac. l. quo ad vtrūqꝫ mēbrum ſubtiliter intelligendo. ¶ In ea dem glo. reſpondeo non. forte ꝯͣrium no. in. l. ſequentiꝗ omni dilationi renunciatum videtur. ⁊ melius ẜm Fran. ac. ⁊ Cy. ¶ In eadem glo. ibi ⁊. l. quocūqꝫ. eo. titu. vbi de hoc Iac. ¶ In ea. glo. ſ. male ibi tu dicas hec vera qꝛ non ſufficit certitudo obligationis ſi ſit circa eadem obli gationem numero. ⁊ facit iſtaꝫ dr̄iam de vno ⁊ pluribꝰ numero. sͣ. de neg. ge. l. pomponius ī negocijs. quā vide. NOVAADDITIO. ¶ Ex lectu. antiqua. ¶ Uide archi. xij. q. i. qm̄. vide oīno qd̓ no. Inn. de īmu nitꝭ. eccle. qꝛ pleriqꝫ. ⁊ vide oīo per guil. C. de bo. auc. iu. poſ. l. ij. ¶ In ver. tex. naͣ. vnde dicit Inn. ꝙ iniuſte ꝯdē natus nō peccat retinendo reꝫ de elec. quod ſicut. ¶ In magna glo. ⁊ eo. ti. c. cū dilectus adde quod no. Inn. de arbitris ex ꝑte vide nouū verbū qd̓ ponit Inno. de iu. no uit. in glo. ꝗdam dicūt ⁊ de ordi. cog. ſuper ſpol. ibi oīo vide. Itē vide Inn. de reſti. ſpol. ꝯtingit. ¶ Quare per ſnīam condemnatoriaꝫ actio oritur ⁊ per abſolutoriā nō tollitur dic vt no. Azo. in ſumma. C. de re iudi. ⁊ per Cy. in. l. eūqꝫ. C. de iur. ⁊ fac. igno. ¶ Iudex declarat aliquē non eſſe obligatū vtrū videat̉ declarare eū naͣliter non te neri. dic ꝙ non. ſed ciuiliter non teneri declarare videtur jͣ. de ſolutio. creditor.§. i. ⁊ adde quod dixi. sͣ. de pact. l. tres fratres. in fine m ag. glo. Item dic ꝙ ratio iſtius legis qꝛ dato ꝙ aliquis ſuccūbat vt actor non tn̄ ſuccūbit vt reus ⁊ diuerſa eſt cauſa defenſiōis a cauſa agendi rem ra. ha. ꝓcu.§. i. de iureiur. ſed ⁊ ſi poſſeſſori. ar. C. d̓ trāſ. ſi ꝓfūdo bal. ¶ In.§. ſil̓eꝫ aliqn̄ pl̓es ꝯditiōes alternatiue ſūt ꝯcepte affirmatiue aliqn̄ negatiue. Itē aliqn̄ diſpō ē affirmatiua aliqn̄ negatiua. Itē aliqn̄ ē alternatio ꝯditionū aliqn̄ eſt ordinatio tempoꝝ reſpectu eiuſdē ꝯditionis Et queritur an ſtipulatio vel alia diſpoſitio committatur per exiſtentiam alterius. dic ergo aut conditiones ſunt alternatiue concepte ⁊ diſpoſitio eſt affirmatiua ⁊ tunc ſufficit alterum exiſtere vt committatur. vt in.§. diſiūctio. Aut ꝯditōes ⁊ diſpō ſūt negatiue ⁊ tūc ſufficit alterū exſtere ne cōmittat̉ vt ſi nauis nō venerit. An titiꝰ nō fuerit ꝯſul nō dabis. Nā deliberatio emergit ſi alteꝝ nō ſit aut ꝯditōes negatiue ⁊ diſpō affirmatiua vt ſi nauis nō vene rit aut titius nō fuerit conſul dabis tunc reꝗrit̉ neutrū ex tare ne detur vt. l. ſi is qui ducenta.§. cum ita niſi de men te loquentꝭ. aliud preſumatur vt ea. l.§. finali. Si vero eſt alternatio temporuꝫ ſed vna ꝯditio vt ſi non fecero hͦ in ter annū aut īter biēniū dabo totū tp̄s hēo libeꝝ ad faciē dū ne ſtipl̓o ꝯmittat̉ vt. l. ij. de iure ēphi. aliqn̄ diſpō vr̄ eē ꝯditōalis ⁊ n̄ ē vt ſi nauis ex aſia venerit aut n̄ venerit da bo naͣ certū ē alteꝝ exiſte̓ nā ꝯͣdictorioꝝ nec̄e ē alteꝝ eēve rū. iō diſpō nō ē ꝯditōalis vt h̓ ⁊ dic ꝙ cōditio vel aliqn̄ ſeꝑat vt qn̄ cadit īter termīos ꝯͣrios. vt vl̓ titiꝰ viuit vel e mortuꝰ no. d̓ iu. cal. l. ij.§. ꝙ obſeruari. aliqn̄ idētitatē no. qn̄ cadit īter voces ſupponētes ꝓ eadē re vl̓ ꝑſona vt ale xāder vl̓ ꝑis aliqn̄ eꝗpolētiā vt qn̄ cadit īter termīos eqͥ polētes vt facit hͦ iſte vel ille. C. de ca. tol.§. ne āt. aliqn̄ ne ceſſitudinē vt qn̄ ponit̉ īter terminos tales ꝙ oꝫ ꝙ vnus ſubalternet̉ alteri ideſt ꝙ aūt hēant ſemꝑ modū vnꝰ poſ aliterum

De conditione indebiti. alteꝝ ſeu ſub altero vtit̉ tititis vel ſeyus.i. aliquādo vnus aliqn̄ alius sͣ. de vſufruc. quotiēs. aliqn̄ tenet̉ electiue. vt l. plerūqꝫ in fi. de iure do. aliqn̄ preelectiue. vt qn̄ cadit inter bonū ⁊ melius exēplū. C. de ꝓcu. exigēdi. ⁊. C. de fru. ⁊ lit. ex. l. fi. ī pͥma gl. iſta nō ſūt bona exēpla. qꝛ diuerſa ſūt. tūc poſitiuū ⁊ cōparatiuuꝫ ſed ſit hͦ exēplū. volo eē melior vel optimus qͣꝫ iſti. de leg. ij. cū quidam. dr̄ia inter electio nē ⁊ preelectionē eſt qꝛ vbicūqꝫ eſt electio. vnū eligit̉ ⁊ al terū relinꝗtur. ſed vbi p̄electio vtrūqꝫ aſſumit̉ ſed alterū pͥeligitur. aliqn̄ ponitur pro ⁊. vt. l. cū quidam. de verb. ſig. ¶ In glo. que eſt ſuper ver. abſolutus que incipit.i. ⁊ ſi in ver. glo. condemnatus ſi ſoluit.ſ. in ver. glo. aſſeuerat p̄miſſa negatione. vt. l. ſiꝗdem. C. de excep. ⁊. l. nō vtiqꝫ. Fr. ac. ⁊ Cy. ¶ In ver. glo. ad non cauſaꝫ per hāc ſo lutā. jͣ. ti. i. ſi fullo. jͣ. cōmo. in cōmo. ī fi. Frā. ac. Cy. ¶ In ver. glo. qꝛ ſnīa ar. jͣ. de execu. rei iudi. l. ſi rem meā. ⁊. l. fi. ad exhibendū.ſ. in ver. glo. contra ſnīam. ¶ Sequendo iſtam glo. quid eſſet in dubio. dic ꝙ videtur iudicatuꝫ de toto. qꝛ debitor non ſit debitor. qꝛ in dubio ad omnia p̄ſumitur rn̄ſum. vt. l. fideiuſſor.§. qui interrogatus. Item de toto p̄ſumitur iuratum. vt. l. ſi duo patroni.§. item iul. ¶ Sed an eſt vera diſtinctio quam facit hic gl. in. l. abſolutione facta a iudice. dicas ꝙ nō. qꝛ ſiue iudex reū ab ſoluat. qꝛ non eſt debitor. ſiue qꝛ actor non probauit non admittitur actor ad ꝓbādū. qꝛ ſic ſnīa abſolutoria reſcinderetur quod fieri non dꝫ. vt. C. de re iudi. ſub ſpecie de execep. rei iudic. cum de hoc. ⁊ ideo dicas ꝙ aut iſte de bitor ꝯfitebat̉ ſe fuiſſe debitorem. ſed dicebat ſe fuiſſe ab ſolutū ⁊ nō repetit ſi ſoluit. qꝛ naͣlis obl̓o ſuꝑeſt lꝫ ī pacto trāſaction̄. velluramēti ſit aliud. qꝛ ꝑ iſta tollitur naͣlis ob ligatio. vt. l. ſtichū.§. naturalis. Sed ſnīa non eſt modus tollende naturalis obligatiōis vt hic in prin. l. Aut nega bat ſe debitorē. ⁊ tunc repetit. qꝛ hꝫ exec. perpetuaꝫ. Nic. de mata. Cy. ¶ In glo. que eſt ſuper ver. tex. vna cauſa que incipit.ſ. deficiente. ¶ In ver. glor in legato. hec vera ẜm Iac. de rauē. ⁊ Dy. ⁊ Cy. ¶ In ver. glo. c. ſi ita. ſꝫ alius eſt ibi caſus qͣꝫ hic. ⁊ ideo dic. vt. jͣ. prox. glo. ſequi tur Fran. ac. Cy. ¶ In gl. q̄ eſt ſuꝑ ver. tex. putāt. ¶ In ver. glo. renūciare. hoc falſum. vt inſti. qui. mo. tollit̉ obli. .§. quod aūt. ⁊ no. jͣ. de noua. quotꝭ. in prin. Iac. de bel. in vltimo ver. te. ver. eſt al̓ eſt in tex. ⁊ ideo ſi pendente noua tione ſoluerit repetere non poterit. ſed cōiter non habet̉. Qd̓ plus Utores pupilli. tata ſolutū eſt creditoribus non repetit minor aduerſus aditionē reſtitutꝰ ſed ceteri creditores. h. d. ¶ In tex. ibi non deberi. facit. sͣ. e. ti. l. nec eſt nouum. Ille ꝗ agnoIdeicōmiſſuꝫ. ſcit bonaꝫ ſidē lꝫ n̄ ſit obligatꝰ nō repetit. h. d. Et vide qd̓ no. Cy. C. de iur. ⁊ fac. ig. l. ſi nō trāſactiōis. ¶ Ex lectura antiqua. NOVA ADDITIO. ¶ Uide Cy. C. de iur. ⁊ fac. igno. l. ſi nō trāſactiōis. Obligatus in genere nō Eratius. liberatur niſi libere rem faciat accipientis. h. d. Et ad hoc allegetis. fa cit. l. ſi domus.§. de euic. jͣ. de leg. i. ¶ In gl. caſus in fi. iſte caſus videt̉ extra de iureiur. c. debitores. ⁊ eſt caſus mirabilis vbi denegatur exceptio ⁊ non dene. gatur actio. ⁊ hoc facit virtus iuramēti. qꝛ iuramentū dꝫ impleri. ⁊ ſufficit ꝙ ſit ſeruatum per momentū in materia vſurarū. vt ibi pꝫ. ⁊ ar. jͣ. de ſol̓. l. in numerationibus in fi. ar. ꝯͣ. sͣ. de iureiur. l. ſed ⁊ ſi poſſeſſori.§. i. Obligatio naturalis I id quod. cancernit ius gentiū ⁊ non ius ciuile. hoc dicit. N ſūma.. Sinautem. Nota caſum qui alibi non reperitur ita clari us. qꝛ lꝫ tranſlatio ſit contractus ſtricti iuris tn̄ dolus agentis dans cauſam contractui reddit eaꝫ nul lam. quod no. ⁊ tene menti. NOVA ADDITIO. ¶ Ex lectura antiqua. Uide oīno Inn. extra d̓ depoſi Et quidem. a grauis. ⁊ Guil. C. de vſuca. pro emptore. l. ex cā in.§. ſi ſeruus. vide Ia. in. l. dotalem ſo. ma. ¶ In glo. que eſt ſuper ver. tex. diſtēditur. in vlti. glo. de alimentis. hoc eſt falſum qn̄ trāſactio eſt finis litiū vt. C. de tranſac. l. fratris. ⁊ sͣ. de iureiur. l. i. ⁊. ij. ⁊ ſufficit timor litis. vt. C. de tranſac. l. ij. nec reſcinditur ſub pretextu inſtrumenti vel ſpecierū reꝑtarū. vt. C. de tranſac. ſub pretextu. Item quod ꝓhibetur directo non dꝫ p̄mitti per obliquū. vt. jͣ. de tu. ⁊ cu. da. ab his. l. ſcire.§. i. iteꝫ lex que ꝓhibet repetitionē eſſet impoſita verbis ⁊ nō rebus. qd̓ eſſe non dꝫ. vt. C. de leg. l. ij. nō ob.§. ſiquis de alimentis. qꝛ improprie ibi accipitur tranſactio cum ſit de re certa. Item ibi tranſactio nullius fuit momēti. ⁊ ideo ibi repetꝭ. vt. sͣ. eo. eleganter. Ia. No. ꝙ in conditione indeIn frumento. diti ſuccedit precium loco rei. ſic. sͣ e. l. ſi nō ſortē.§. libertus. ¶ In. e. glo. no. ꝙ ille qui tenet̉ ad frumētū ꝯſumptū liberat̉ dando extimationem. Si aūt tenet̉ ad tātūdem in genere. dic vt. sͣ. ſi cer. pe ta. l. uinū. ¶ Itē no. ꝙ ille ꝗ habitat tantum videtur de vſufructu ꝑcipe quātum eſſet daturus pro habitatione. Tichus teſtamento. Etiam qui octo annis per errorem ſoluit qd̓ non debuit repetit. h. d. No. ꝙ tutor non pōt ponere Tutor credi. atanem pupilli illud quod ſoluit indebite ⁊ illud qd̓ geſſit male. ⁊ facit. jͣ. de admi. tu to. l. cum querit̉. ⁊ no. iſtum.§. ꝙ illud qd̓ nō ponitur ad rationem pupilli remanet ad rōnem tutoris. ¶ Iteꝫ no. ꝙ tutori non dꝫ admitti omnis ſolutio in calculo rationa li ſed ſolum debite facta. Procurator in rem ſuam ſoluens indeTltius. ditū repetit ⁊ nō dn̄s. h. d. vel ſic. verba gn̄alia ſeu ratificatio nō porrigunt̉ ad iura que ignoranti querunt̉. h. d. Qd̓ eſt notabile ⁊ ſemꝑ allegat̉. ⁊ facit. l. ex maleficijs.§. lōge minus. jͣ. de ac. ⁊ ob. ⁊ qd̓ no. C. de ex cep. l. ſi ex maiore. ⁊ sͣ. de pac. l. tres fr̄es. non ob. qd̓ no. e. ti. l. lucius. qꝛ ibi verba gn̓alia cadebāt ſuꝑ certo ſuꝑc nō pōt p̄tēdi error ẜm Iaco. de are. ¶ No. ꝙ lꝫ ſit ꝓmiſ ſuꝫ nō venire cōtra ſemꝑ intelligit̉ ſaluo iure erroris. Itē intelligit̉ clauſula ſi ex alia ꝑte obſeruent̉ ꝓmiſſa. vt. l. i. in fi. de loco publico fruendo. ⁊. jͣ. loca. l. quero.§. inter loca torem. ⁊ in. l. fi. C. de non num. pecu. ¶ Item no. hūc.§. pro illis qui ingrediuntur monaſterium ⁊ paciſcuntur ꝙ monaſterium ſoluat debita. facit. jͣ. de pecu. le. l. ſi peculiū ⁊ ibi no. hic de procuratore in rem ſuam ex parte rei. ¶ Ex lectura antiqua. NOVA ADDITIO. ¶ Nota ꝙ procurator in rem ſuam non acquirit domino. ſed ſibi in.§. idem. ¶ Queſtio talis eſt habebaꝫ debitorē mihi ī decē cā mutui. ⁊ in. xx. ex alia cā mutui vel alia feci huic debitori pactum de non petendo iſta decem generaliter de oī eo an p̄iudicet mihi in alijs. xx. vt ſupradicta qetatio ſit generalis vel reſtringatur ad illa decem. ſu per qua qōne conſultus ego Iacobus de ar. rn̄di ꝙ nō ē generalis vt p̄iudicet in. xx. pro eo ꝙ illa verba generalia de oī eo ⁊c. reſtringuntur ad illa. x. tantum. qꝛ que in pre cedentibus dimittunt̉ ⁊c. ff. de ver. ob. l. titia.§. idem rn̄. Nam verba generalia reſtringuntur in tranſactione. C. d̓ tranſac. ſi de certa. ff. eo. qui cū tutore.§. fi. Item in renunciationibus. C. ad vell̓. iubemus. Item in ſnījs. C. de indi. licet iubemus. Item in compromiſſis. ff. de arbitris ſi cuꝫ dies.§. plenā. Item in pactionibus ſeu quietationibus. ff. de ꝯdi. īde. l. fi.§. itē queſijt. Itē in cōputatōibus. ff. d̓ pac. ēptor.§. lucius. nā ſi al̓r acciperet̉ preſumeret̉ donaſſe reli qua nō ſoluta qd̓ nō ē veriſil̓e quēqͣꝫ ꝑdere ſuum velle. ff.

De conditione ſine cauſa. a ¶ Poſt ſen tētiā. pro quo vide q̄ hn̄r ī d. Iaſ. may. in fi. de ac. in pͥn. numero. ex. ⁊ nūero. cxij. ⁊ ī §. oīum. lxvij. cū tribꝰ ſe. vbi plene an ⁊ qn̄ ius ſuꝑueniēs tam actori qͣꝫ reo ꝓſit. ⁊ cū liti. cōteſta. qͣꝫ poſt. De conditione ſine cauſa. de probatio. cum de indebito. ⁊ ideo non eſt p̄ſumenda dicte quantitatis remiſſio.ſ. xx. lib. ⁊ facit. ff. de rebus cre. l. cū quid. ⁊ videt̉ lex expreſſa. ff. de tranſac. l. cū acꝗliana. Nam liberalitatē captioſam interpretatio prudentuꝫ fre git. nam p̄ſes proſpicere dꝫ ne iniquū faciat lucrū. ff. d̓ of. preſi. illic. in prin. Item. ⁊ alia verba ⁊ gn̓aliter ⁊c. obſcu ra ſunt. ff. cōia predi. l. in tradendis in prin. ff. de iure fiſci. ita fidei ⁊ verba obſcura ⁊ ambigua intelligēda ſunt ẜm intentionē loquentꝭ. vt. ff. de rebus du. l. in ambigua. ⁊ d̓ ver. ſig. nepos proculo que mens ab eo eſt exꝗrenda vel eius herede. vt. ff. de leg. l. ſiꝗs a filio.§. ſiꝗs plures. ⁊ de preto. ſti. l. in pretorijs. eius enim eſt extimare quem modū velit eſſe ſui beneficij. vt. ff. de reg. iur. l. neratius. in fi. immo ſi non exprimat excipienda eſt remiſſio in minori.ſ. in acceſſorijs vt in pignoribus ⁊ pena ⁊ in ſimilibus cuꝫ pactū obſcurū recipiendū ſit contra eum pro quo factū ē quaſi ſibi imputetur quare expreſſum non fuit pactum. ff. de reg. iur. ſemꝑ in ſtipulationibus. ⁊. l. in obſcuris. ⁊. l. ſemꝑ in ambiguis de ꝯͣhen. emp. l. in emptꝭ. in prin. ⁊ de ver. ob. l. quotiens. ⁊ de rebus dub. l. vbi. ⁊ ſic intelligit̉. ff. de pactis veteribus cū concor. Nā pactū eſt duorū cōſenſus ⁊ imputet ſibi debitor. quare debitum de. xx. in pa ctione non exp̄ſſit ſeu exprimi nō fecit vt iura predicta di cūt. nō ob. de ver. ob. doli clauſula. qꝛ ibi gratia ampliādi poſita eſt hic aūt ad ſecuritatē. ⁊ ob hoc vult ius. ff. ſiquis cau. l. ij. in prin. ⁊ ſi cer. pe. lecta. ⁊ de eo qui certo loco cē tum capue. l. fi. ⁊ ſic dubitationis tollende cā inſertum fu it. ⁊ iō iuri cōi deſeruit. ff. mandati qui mutuā. de reg. iur. que dubitatiōis cū concor. Item in. l. doli clauſula exigit hoc naͣ ꝯͣctus que exigit in quolibet ꝯͣctu bonā fidem ſer uari. C. de act. ⁊ ob. l. bonā fidem. ⁊ ꝑ cōſequens dolum abeſſe cui contradicit bona fides. ff. pro ſocio. l. iij.§. fi. ſꝫ in caſu noſtro ꝯͣrium eſt bonefidei verbis obſcuris ⁊ ambiguis rei ſue extorquere donationē. ff. de dona. l. ſeia. C. de dona. nec ignorans cum concor. maxime cū verba de ſeruiant intentioni. vt extra de appel. ſcd̓o reꝗris. nec ob. i l. alimenta.§. baſilice. qꝛ ſit ibi interp̄tatio ex mente teſtan ī tis ꝑ iudice. C. de fideicō. l. voluntatꝭ. nec ob. gl. l. emptor .§. lucius. ff. de pac. in fi. qꝛ loꝗtur qn̄ non ſuꝑ certa re nec occaſione rei certe fiebat remiſſio generalis. ⁊ iō nō hꝫ re ſtrigi. vl̓ ibi qn̄ remiſſio erat gratuita hic qn̄ oneroſa q̄ nō eſt trahenda ad donū. l. rem legatā. de adi. leg. al̓s ſecus vt sͣ. non eſt. Itē in ſubiecto ⁊c. qd̓ ſeꝗtur dꝫ intelligi cōtineri. ꝓut exigit natura ꝯͣctus ⁊ negocij cui ſubijcitur. ff. de iureiur. ſi duo.§. marcellus. ⁊ de peti. heredi. Item ve niunt.§. aptanda. vt de lib. ⁊ poſthu. gallus.§. i. ⁊ ſic ī hoc ⁊c. continet̉ occaſione p̄dictoꝝ. x. ⁊ hoc eſt veriſimile. vt ſuperius dictū eſt. ⁊ ideo tenēdū. vt. ff. de reg. iur. l. ſemꝑ in obſcur̄. īmo plus ſi diceremus ꝙ ſolutio debiti de decē eſſet cā remiſſionis aliarū quantitatū principaliter debita rū. vt qꝛ aliter noluit ſoluere. x. niſi ſibi alia remitterentur turpis eēt cā remiſſiōis. ⁊ ſic infringeretur replicatōe doli. ar. ff. de ꝯdi. ob tur. cām. l. ij. ⁊. l. ob turpē. ff. de tu. ⁊ ra. di. ſi tutor. ff. ꝙ metus cāu. l. metus.§. volenti. ⁊.§. ex hoc. ¶ Ex quibus pꝫ manifeſte ꝙ debitor nō hꝫ ex dicta refu tatione ex..xx. remiſſionē. Ia. de are. ſi debitor. xx. eēt ī diē tunc etiā alia rōne nō intelligeret̉ remiſſuꝫ. qꝛ debitor nō p̄ſumit̉ ante diē ſoluiſſe nec ille donaſſe. ad hoc ergo vt re futatio ſit generalis ⁊ exprimat̉ generaliter de omni eo ⁊ toto qd̓ deberetur ex tota cauſa vel alia quacunqꝫ de cau ſa ⁊c. ¶ In ver. tex. impedire. vide de lega. iij. eum ꝗ de cedens in princ. ⁊. jͣ. man. creditor.§. lucius. vide omnino quod no. C. de excep. ſi ex maior̄. Lucius titius gaio ſeio. Reſtitutio conceſſa in ſortem nō porrigit̉ ad vſuras. ⁊ de bitum ꝑ reſtitutionē in integrū interim in cōpenſationeꝫ nō cadit. h. d. ⁊ ē multū notandū. vn̄ reſtitutio in integrū nō pōt incidēter opponi ꝑ modū cōpēſationis. adde qd̓ dixi. sͣ. de iureiur. l. nā ⁊ poſtea.§. ſi minor. ¶ In tex. non poſſe vi reſtitutionis in integrū habite ſuꝑ ſorte. ¶ No. ꝙ ſnīa lata in principali nō porrigit̉ ad acceſſoriū. d̓ quo non erat in iudicio tractatum qꝛ erat actum cōtra ius cōmune. ¶ Item no. qūo iudicium in acceſſoria per ſe ſtar ⁊ eſt rō. qꝛ conſiſtebat in officio nobili. h. d. ¶ De conditione ſine cauſa. Rubrica. Cauſa reducta St et hec. anon cin aparit ius retinendi. h. d. NOVA ADDITIO. ¶ Ex lectura antiqua. In vltimo ver. tex. cauſaꝫ ſi cā redit TOnſcal̓. aa nō cām ēt poſt inīam repent ſcltū. h. d. vel ſic. ius emergēs poſt ſnīam pōt pꝰ ſnīam allegari. h. d. ⁊ ar. hꝰ. l. ⁊ eius qd̓ no. jͣ. mā. ſi fundū.§. in oībꝰ ⁊ sͣ. de edē. argentū.§. fi. vr̄ dici poſſe ꝙ ſi ſtatutū dicit ꝙ cōtra inſtr̄m cōfeſſionatū nō poſſit ꝓbari ſolutio niſi per aliud inſtr̄m ꝙ lꝫ excipiens de ſolutꝭ nō poſſit eā ꝓbare ꝑ teſtes bene poſſit agere ꝯditiōe ſine cā vt liberet̉ vel ad re petitionē ſoluti. ar. extra de iureiur. debitꝭ. ⁊. C. ad exhi. l. fi. Sed Azo dicit ꝙ in littera noſtra recedit̉ a ſnīa ꝓpter equitatē ſuꝑuenientē. caſus eſt vt ipſe no. in ſūma. C. de re iudi. vide Dy. in. c. pro poſſeſſore. Propter eꝗtatē ſuꝑuenien I fullO. ua calus vicius ꝑſuim ii tur iure ſuo. h. d. Ita ſūmat Azo hanc. l. in. l. in ſūma. C. de re iudi. ¶ No. ꝙ ſolutū ꝑ ſententiā repetit̉ per cōditionem ſine cā ſi cā ex qua fuit late ſnīa reducit̉ poſtea ad non cām. quod eſt no. ⁊ dicūt doc. a ꝙ ideo ſnīa hic nō ob. tū qꝛ ius ſuperuenit poſt ſnīaꝫº. tū qꝛ nō redarguit̉ ſnīa de eꝗtate ſed de cā ceſſante. ⁊ ſic nō ob. jͣ. man. l. ſi fideiuſſor.§. in oībus. ⁊ sͣ. de edē. argentan. us.§. cum autem ẜm Pe. qui ita no. C. de cōdi. indebi.l. i. ⁊ vide quod no. C. de coll̓. l. ſi ſoror. ⁊ per Cy. C. de in re do. l. vbi adhuc. in. xviij. q. ⁊ facit extra de iureiur. c. de bitores. ⁊ quod no. sͣ. titu. proximo. l. neratius. naꝫ id qd̓ dicitur in.§. in omnibus. ꝙ. q. indebiti non poteſt replica ri poſt diffinitiuam habet locum vbi ante diffinitiuam po tuit opponi exceptio inde. ſecus ſi non potuit opponi. vt in dicto. c. debitores. quod eſt no. ẜm Bar. ¶ Item no ꝙ licet quis perceperit a fullone intereſſe pannorum. ti poſtea poterit recuperare pānos inuentos apud furem. nec ob. ꝙ ſoluens litis extimationem habeatur ꝓ empto re rei vel actionis. vt in. l. ſi culpa. qꝛ illud verum in reali iudicio. ſecus in perſonali vt hic. facit quod no. Dy. in. c. pro poſſeſſore. de reg. iur. li. vi. NOVA ADDITIO ¶ Ex lectura antiqua. ¶ Uide hic quod no. Inno. de purga. vulga. ſignifican tibus. ⁊ quod no. sͣ. quod met. cauſa. vel quod diximus in glo. immo. Et vide hic. C. de iuris ⁊ fac. ignoran. l. i. in glo. ⁊ illam glo. limita. vt no. Guliel. in. l. i. C. ſi ex falis inſtrumentis. Item. l. peremptorias limita quia intelliigitur in excep. que poterat ante ſententiam examinani. ſecus ſi poterat extra de iureiuran. vide. C. de colla. l. ſi ci ſuper or. in fi. debitores. vel ibi non loquitur de iure excipiendi. ſed agendi. ſed idcirco actio ibi. qꝛ oritur poſt ſen tentiam in ipſa ſolutione. nec obſtat. C de condi. indeb. l. pͥma. per rationeꝫ predictam. Item quia talis ſententiā non inducit nouam obligationem ſuper vſuris qꝛ eſſet contra ius. ⁊ ſic non fecit debitum de indebito. nec impe dit repetitionem. ¶ In glo. que eſt ſuper verbo tex. ple cium que incipit ne inueniatur in verbo tex. ⁊. C. de reli dic. vbi eſt caſus quod dolo petis quod intus habes iu impediendum executionem. de hoc per Cy. C. de iniudic.l. certi. vbi omnino videas. Aliter debet for Ui ſine cauſa. nari libeluſiti quis petit ſe in totuꝫ caſſari. aliter vbi peti q tenuari vel exonerari ſe. h. d. nihil

De conditione furtiua. Super hac. l. nihil di Ihil refert. Titulus coloratꝰ velat ma Uuculo. encium ⁊ turpitudineꝫ. ſ. qn̄ eſt ſtatutum in finibus verbi ⁊ non eſt pro ceſſum ad executionē facti. h. d. Ita enim hic loquit̉. ⁊ eſt no. ⁊ facit. jͣ. de adul. l. ſi adulterium cuꝫ ince ſtu.§. i. ⁊ adde quod no. in. l. ij. sͣ. de ꝯdi. ob cām. ¶ No. ex glo. hic poſita ꝙ error iuris non excuſat a ꝑiculo ꝑdēde dotis. lꝫ interdū excuſet a periculo criminalis accuſationis. Adde qd̓ no. in auc. de inceſt. nup. in princ. ⁊ in. l. vij. jͣ. de condi. inſti. Item adde quod no. Cy. C. rem in p̄ ſenti.§. tacet. ⁊§. illo. ⁊. C. de iure do. l. ſi dotem. in vlti. q. ⁊. C. de reuo. dona. l. i. in vltima. q. ⁊ no. Ia. in. l. rei iudi. .§. i. jͣ. ſoluto matrimonio. ¶ Ex lectura antiqua. NOVA ADDITIO. ¶ Uide Inno. extra de dona. inter vi. ⁊ vxo. c. pleriqꝫ. ⁊ c. ⁊ ſi neceſſe. ⁊ vide oīno. C. de inceſt. nup. q ꝯͣ legum. vbi plene de hac maͣ. vbi ēt ponit an valeat diſpenſatio ſuper iſta materia. ⁊ an illegitime vxori maritus poſſit aliquid in teſtō relinq̄re ibi vide Odo. ⁊ adde. C. de fideicō. qm̄ jͣ. adde qd̓ no. idem Odo. eo. ti. sͣ. de inceſt. nup. l. fi. ⁊. C. de don. inter vi. ⁊ vx. l. ſi ex vol̓. ⁊. l. ſi dotē in vl. q. ¶ In gl. que eſt ſuꝑ ver. tex. nupſit. que īcipit.ſ. de facto. ¶ In ver. glo. a ꝑiculo dotꝭ. An heres poſſit obicere mulieri re petenti dotē crimē adulterij. dic ꝙ non ſi nō erat obiecta a marito. no. ſo. ma. l. rei iudi.§. i. In contra. facit ꝗ ⁊ a ꝗbus. l. ſed ſi maritus. ⁊. C. de adul. l. fi. ⁊ ad ſil̓. gayus ſeius. ⁊ de iure fiſ. eiꝰ ꝗ.§. pe. ⁊ ẜm Alber. vide ꝑ Cy. C. rē ī p̄ſen.§. tacet. ⁊.§. illo ꝑ Cy. vide Ia. ī. l. rei iu.§. i. ſol. ma. ¶ Explicit liber. xij. Incipit liber. xiij. ¶ De conditione furtiua. Rubrica. Iſta lex nō N furtiua re. iamatur qꝫ breuis. ¶ In glo. que incipit dn̄o. Iſta gl. habuit reſpectū ad hoc qꝛ heres nō erat dn̄s tꝑe furti facti. tamen vere erat dn̄s. l. hereditas. jͣ. de re iudicata. ¶ Ex lectura antiqua. NOVA ADDITIO. ¶ Nunꝗd preſumatur fur eo ꝙ res furtiua reꝑitur penes eum nec cōſtat vnde habuerit. dic ꝙ ſit ſuſpecta. al̓s non. vt no. C. de fur. l. ij. ⁊. l. ciuile eſt ⁊c. Conditione furtiOnditionecua tenet ex ꝑſona al terius etiaꝫ ille ꝗ furiū cōmittere nō pōt. h. d. ¶ No. tex. in fi. dū dicit qͣꝫuis cū eis agi ⁊c. ꝙ citatio facta de furioſo vel infante nō valet vt hic vide bitis in. l. cūqꝫ ꝗ in prin. ⁊ sͣ de in ius vo. ſi ergo hēs age re cum infante debes cōuenire tutorem ſuū. vt. l. i.§. ſuffi cit. ⁊ ibi per glo. jͣ. de admi. tu. Si v̓o habes litigare cū fu rioſo habes conuenire eius curatorem. vt. l. lucius locu ſta.§. fi. jͣ. de lega. ij. cetera dic vt in glo. bene. Ex lec. ant. ¶ In tex. agi. i. actio exerceri. qꝛ forte ſunt indefenſi. vt. jͣ. ad turpil̓. l. ij.§. pe. ¶ No. ꝙ ſuus ⁊ neceſſarius heres obligat̉ ipſo iure ad debitū defuncti nec eſt neceſſaria immixtio facti. vnde tex. dicit ꝙ furioſi ⁊ infan tes obligant̉. iſtud eſt verū de iure ciuili. ſecus eſt de iure p̄torio. vt. l. nam nec mancipatus. de le. i. Iſta eſt opi. gl. jͣ. de ac. here. neceſſarijs. Alij doc. dicunt ꝑ iſtū tex. ꝙ bn̄ficium pretoris nō facit quin ſuus heres ſit obligatus ſꝫ confert ei beneficium abſtinendi. effectus eſt iſte ꝙ credi tor agens contra ſuum. puta contra filium tanqͣꝫ ꝯtra heredem non hꝫ hic probare immixtionem. Sed ille habet probare aſtēſionem ſi vult abſolui. qꝛ intentio creditoris eſt fundata de iure ciuili per iſtam litterā. ⁊ ita habet hic Cy. in addi. ſed glo. ordinaria determinat ꝯͣriuꝫ ꝙ ſit ne ceſſe ꝙ ꝓbetur immixtio. vt no. jͣ. ſo. ma. ſi cū dotem.§. trāſ grediamur. vbi eſt. l. ſingularis. facit. l. ij. sͣ. de interroga. actio. ⁊ quod no. Cy. in. l. i. C. ſi vt ſe ab heredi. abſti. ī ad di. nec ob. littera noſtra. qꝛ loquitur de obligatione īſpecta iuris ciuilis auctoritate non inſpecta conueniendi fa cultate. ⁊ ſic non ob. ⁊ facit quod no. jͣ. de acquiren. here di. pro herede.§. pap̄. ⁊ predicta vera in filio. ſed in nepote ⁊ vlterioribus. qꝛ non conſtat eos ſuos cum nō ſint in primo gradu ſemper dꝫ probari īmixtio. facit. jͣ. de acqui. here. cum bonis. que verba no. ¶ Ex lectura antiqua. NOVA ADDITIO. ¶ In vltimo verbo tex. poſt. videtur hic caſus per gl. in .l. ſi cum dotem.§. tranſgrediamur. ſo. ma. ⁊ iſte tex. ⁊ illa glo. alleg. ad hoc per Cy. in. l. i. C. ſi vt ſe ab heredita. abſti. ⁊ in addi. qui duplicem dicit eſſe immixtionem vnam reuocabilē aliam irreuocabilem. ⁊ bn̄ dixit acꝗſitionem. ſed male dixit dicendo īmixtionem. ff. de acꝗren. here. cū bonis. ⁊ no. ff. de cōdi. inſti. l. ſiꝗs ita hereditatē. l. ſi ꝓ fu re.§. furti. dic ꝙ aliquādo ex vno crimine deſcēdit accuſa tio criminalis ⁊ actio ciuilis de re familiari que reſpicit ad ſubſtantiā bonorū. tunc concurrūt in origine ⁊ execu. vt hic. Aliqn̄ ex vno facto ⁊ vno crimine deſcendunt vna accuſatio ⁊ vna actio ad vindictaꝫ. ⁊ tūc cōcurrūt in origine ⁊ non in executione. l. ꝙ ſenatus de iniur. Aliqn̄ ex vno facto ⁊ vno crimine oriunt̉ plures pene criminaliter imponēde. ⁊ tūc aut oēs deſcendūt ex vna ⁊ eadē. l. ⁊ cō currunt in origine ⁊ effectu ⁊ ex vna ſola nō intelligit̉ eē plena pena ſed ſemiplena. aut ex diuerſis legibus. ⁊ tunc concurrūt in origine non in effectu. vt. l. ſenatus cenſuit. niſi vna veniret ad ſupplendā alteraꝫ. Aliqn̄ ex vno crimi ne inſurgunt plures pene diuerſis legibus ciuiliter impo nende. ⁊ tunc cōcurrunt in origine ⁊ effectu quatenꝰ vna alteram excedit. vt. l. i.§. dixerit de publi. de act. ⁊ ob. qui ſeruū.§. vltimo. de hoc tangit Ia. bu. C. de ſacroſan. eccl̓. placet. in lec. noua. ⁊ per Guil. in. l. magiſterio. de iu. om. iudi. ⁊ in.§. conditio. Qualiter heredes teneantur ex facto defuncti de iure ca. vide ꝑ Arch. i. q. iiij.§. itē hierico. In cōditione furI cōdicatur. ſius habet̉ rō inte reſſe etiā exiſtētis in lucro. h. d. l. iſta. ¶ No. ex hoc tex. in fi. ꝙ homo mortuus cōdicit̉. ⁊ ſic videtur hic caſus ꝙ in obligatione rem reſtitui debet peti etiam ipſa res perempta. In contrarium tn̄ videtur caſus ꝙ debet peti ipſa extimatio non res perempta. vt. jͣ. e. in re furtina. dicam ibi. ¶ Scd̓o uota hunc tex. nam non videtis hic ꝙ mortuo ſeruo dn̄s conſequitur parteꝫ hereditatis in qua ſeruus fuit inſtitutꝰ. ⁊ ſic patet ꝙ mor tuo ſeruo non poteſt adire hereditatem ſeruo delatam. Et ſic videtur caſus queſtionis ꝙ ſi monachus cui hereditas eſt delata qui vt ſcitis de iure ſuccedit. vt. l. deo nobis in fine. C. de epiſco. ⁊ cleri. ſi hereditate non adita decedit illam hereditatem non aditam in monaſterium nō tranſmittit ſicut vides hic in ſeruo. ⁊ maxime ẜm dominū Inno. qui equiperat ſeruum monacho. vt in. c. cum olim. extra de priuile. vt tangitur per glo. in auc. cauſam. .C. de epiſco. ⁊ cleri. ⁊ pro hoc facit. l. idem neratius. in prin. sͣ. ad. l. acquil. ⁊ pro hoc facit per Iac. de are. ⁊ Cy. in dicta. l. deo nobis. per canoniſtas in. c. in preſentia. extra de probationibus. Pater ⁊ dn̄s tenentur I ſeruus. caditione furtiua ex ꝑ ſona filij vel ſerui in eo qd̓ ad eos ꝑuenit dat̉ ēt in dn̄m noxaliter in eo qd̓ ad eū nō ꝑuenit. ⁊ ille qui nō cōmittit furtū non tenet̉ hac actiōe ex ꝑſona ſua. h. d. cum duabus ſequentibus. In textu ibi vel heres X furtiua. eius. ſubaudi vel is ad quem peruenit res furtiua. vt ſupra lege pro xima dixi ⁊c. ¶ In glo. finali. l. proinde. ⁊ ſi opere ⁊c. ibi ⁊ hec vera licet glo. iſta approbet iſtam ſo lutionem. tamen ⁊ multi doctores tenent precedentem ſed Iaco. de are. aliter dicit. vt ipſe nota. in. l. contraria.

a ¶ Fur Uide. d. Alex. de imo. in. l. iij.§. ſi ꝓcurator. ꝙ ꝗſqꝫ iur. ꝙ te net̉ in ſubſidi um. ⁊ vid̓ An ge. in. l. i. de eo ꝑ quē fa. erit. ⁊ bar. in. l. peculiū.§. ſi ope. ff. de pecu. De conditione furtiua. De conditione fu nam dicit ipſe ꝙ preſtans opem furi non tenet̉ conditiōe furtiua vt hic. niſi in ſubſidium videlicet ſi fur nō eſt ſoluendo. vt in. l. contraria. ⁊ pro hac opi. videtur tex. in. l. peculium.§. ſi opem. jͣ. de peculio. Ex lec. ant. ¶ Uide hic quod no. sͣ. de noxalibus ⁊ ſi condemnatus. ⁊ sͣ. de mino. ꝙ ſi minor.§. ſi ſeruus. in gl. Item ex lec. ant. ſed quomodo. ⁊ no. 9 Opem preſtans furti tene IOinde. tur non conditiōe furtius. h. d. ⁊ dꝫ intelligi hec lex qn̄ ad opē ferenteꝫ nihil peruenit. qꝛ opeꝫ ferens non eſt proprie I furª. facit. jͣ. de furtis ſi is qui opem. Deciſio que ſit ſuꝑ de .§. I pro fure. actiōe fur. non piudi .ꝙ cat ꝯditioni furtiue. ⁊ iſtud principiū declara te tur. vt hūiſtis no. in. l. ſi duo.§. iul̓. sͣ. de iureiu. īdi Ex lec. ant. ¶ Trāſactio ſuꝑ dāno vel intereſſe nō īpe An ao rit. dit petitionē pene. ⁊ vide qd̓ no. sͣ. de iureiur. ſi duo patro pe ni.§. idē iul. iſta littera eſt arg. ꝙ lꝫ qn̄ fiet pax inter ciuita pe. tes remittant̉ dāna nō videant̉ remitti pene intereſſe nec eſt ꝯͣ. niſi ſpecificet̉. ⁊ an ciuitas poſſit remittere dāna ⁊ in iurias ſinguloꝝ pro bono pacis. no. Inno. extra de iniur. in noſtra. adde dicit Dy. ꝙ lꝫ ego parcā furi vel iniurian ti nō videor remittere dānū niſi exprimat̉. vt. jͣ. de iniurijs. ſed ſi vnus.§. ſi ante. facit qd̓ no. inſti. de iniur.§. fi. Actio ꝑſecutoria non tollit̉ ꝑ ꝑ Furti actio. ſanalē nec econuerſo. ſed vna ꝑ ſecutoria bene tollit̉ per aliā. h. d. in glo. i.§. n̄. ⁊ vide qd̓ plene no. per glo. inſti. ſi qua. pau. feci. dica.§. fi. Ex lec. ant. ¶ Actio mere penalis nō tollit̉ ꝑ perſecutoriā nec ecōtra. h. d. ibi petit.i. cōcernit. no. ꝙ in actione furti in duplo nō cōtinet̉ ſimplum.i. ita eſſe. ⁊ illud eſt. qꝛ lex vltra ꝓcedit declarādo ꝙ ſit mera pena. al̓s in dubio qn̄ pena ponit̉ per noīa multiplicatiua includit̉ intereſſe. vt. jͣ. de publica. hoc edicto. ⁊ no. jͣ. ad. l. iul. pecu. l. is ꝗ pͥdam. ſecus ſi apponat̉ per noīa ſimplicia. nam tunc ſemꝑ p̄ſumitur mera pena qn̄ eſt appoſita a lege. ⁊ facit qd̓ no. inſti. de actio.§. item iſta eſt actio de eo. ¶ Quid in pena conuentionali qn̄ apponit̉ per nomina multiplicatiua. vt duplū ⁊ triplum. nunꝗd includitur intereſſe. habes tex. no. ꝙ ſic in. l. fi. C. de ſponſalibus. per quē tex. ita determi nat Spe. de emp. ⁊ ven.§. i. ver. ſed quid ecce. NOVA ADDITIO. ¶ Ex lectura antiqua. ¶ Uide quod no. Inno. de renun. niſi cū pridē. in prin. vide in ſpe. de accuſatore. ver. ꝗd ſi vulneraſſet. ⁊ v̓. ſꝫ po ne. a. vbi dicit ꝙ pax facta de vulnere nō ꝓdeſt in morte. ⁊ ꝗd de ſnīa dr̄ ibidē in.§. furti. vtrū in pena ꝯditionali in duplo inſit ſimplū. vide in ſpec. de emp. ⁊ ven.§. i. ver. ſed ꝗd ecce. vbi vide. ⁊ ver. p̄ce. vbi dicit ꝙ dicere duplū tm̄ ē dicere quantū tantūdem alle. C. de ſponſali. l. fi. ¶ Sed an in eodē libello ⁊ eadē ſnīa pōt ꝗd cōdemnari ad rē ⁊ ad penam. dic ꝙ ſic. vt. l. ſi pecuniam. C. de re iudi. ⁊ C. d̓ aduo. diuer. iudi. ven. ⁊ ꝑ Ia. bu. C. de ſa. ſan. ec. placet in lec. noua. qui ēt dicit ciuilē ⁊ criminalem poſſe eodem li bello intentari qn̄ veniūt ex. e. l. quod eſt no. Cōditio furtiua dat̉ ꝯͣ heredem Conditio. euiam in eo qd̓ ad heredē nō ꝑue nit qualitercūqꝫ res ꝑierit. h. d. ¶ In glo. fi. ibi tu dicas tenet ergo iſta glo. ꝙ ꝯditio furtiua non oriat̉ ex delicto vel quaſi. nec ex ꝯͣctu vel quaſi. Sed ex varijs figuris cau ſarum. Sed Guil. de cu. ⁊ alij doc. reprehendūt iſtā glo. dicētes ꝙ immo orit̉ ex delicto. vt. l. ſi ambo.§. quotiēs. de cōpenſa. jͣ. rem ra. ha. l. ſi mulier. cum ſi. ⁊ eſt glo. ordi naria hoc tenēs. jͣ. de act. emp. l. ſeruus quem. ¶ Sed ad uerte qꝛ lꝫ cōditio furtiua oriat̉ ex delicto. tn̄ hoc eſt ſpāle in eo qd̓ detur cōtra heredem etiam in id quod ad heredem non peruenit vt h̓ tex. notat notabiliter. Ex lec. an. ¶ Cōditio furtiua tranſmittit̉ ad heredeꝫ ⁊ ēt mora ꝯͣcta. h. d. ⁊ no. ¶ In glo. ſ. in ius vniuerſum ibi tu dicas. Dy. dicit ꝙ quātum ad natiuitatē ē ex male ficio. vt. jͣ. de cōpenſationibus. l. ſi ambo.§. quotiēs. ſed qͣꝫ tū ad effectum eſt anomala. ⁊ ita intelligat̉ glo. hoc indͥn. co ī ar. ad. q. dictat ſtatutū ꝙ d̓ maleficio nō poſſit cogno ſci poſt mēſem. nunꝗd conditio furtiua poterit intentari poſt mēſem. glo. iſta eſt ar. ꝙ ſic. qꝛ nō agit̉ ex maleficio. In ꝯͣriuꝫ eſt veritas ꝑ. d.§. quotiēs. Itē facit ad aliud ꝙ ſi eſt deputatus vnus iudex ſuꝑ maleficijs ⁊ alius ſuper alijs cauſis an debeat agi ꝯditiōe furtiua corā iudice ma leficiorū vel corā illo alio. nā ẜm glo. corā alio qꝛ nō agit̉ ex maleficio ẜm Dy. corā iudice maleficioꝝ qd̓ ē verins. ⁊ adde ꝙ vbi ſtatutū dicit ꝙ de maleficio non poſſit co gnoſci dꝫ intelligi nec criminaliter nec ciuiliter niſi ſtatutū aliter limitet ſe. vt. sͣ. de aleatoribus. l. i.§. ſi aūt. ⁊. jͣ. de iniurijs ſed ſi vnius.§. ſi qn̄. ¶ Extra no. arg. huius litte re ꝙ heres vſurarij. qꝛ vſurarius eꝗperat̉ furti teneat̉ ad reſtitutionē vſurarū. lꝫ ad eū nihil ꝑuenerit ex vſuris. ⁊ ēt ad reſtitutionē quorūcūqꝫ alioꝝ ablatoꝝ. vt exͣ de iudeis cum ſit. qd̓ eſt verū de iure canonico in omni delicto. vt extra de ſepul. parrochiano. ⁊ no. i. q. iiij.§. item hierico In ꝯditiōe furti Nre furtiua. uaa ſcuīeuibune rem reſtitui ſuccedit obligatio ad ītereſſe. demū re perempta ⁊ cōtra furē intereſſe dic tur eē quāti plurimi fuit a tꝑe furti cōmiſſi. Itē ī ꝯditiōe furti veniunt fructus. h. d. vſqꝫ ad fi. ¶ No. tex. hic dum dicit ꝯditio extimationis. Nā hic eſt tex. ꝙ in cōditione fur. ſeu in obligatiōe rem ra. dꝫ agi ad extimationem reī ꝑempte. nō aūt ad ipſam rē ꝑemptā. cuius ꝯͣriū dicit tex .sͣ. eo. l. iij. in fi. ⁊ rō dicit ꝙ vtrūqꝫ poteſt fieri. naꝫ porei agi ad ipſam rem peremptaꝫ vt ibi. ⁊. jͣ. e. l. ſi ſeruus.§. be ne. ad idem. jͣ. proximo.§. ſi ex cauſa. jͣ. de furtis. l. ſiꝗs vxori.§. pe. l. inter ſtipulantem.§. pe. ibi de verbo. ob. pōt eti cōdici ipſa extimatio. ⁊ ita loꝗtur lꝫ glo. ſuꝑ v̓bo extima tionis dicat ꝙ extimatio eſt tm̄ modo in ſolutiōe. non autem in petitione nō obſtante. l. ſi ſeruū.§. fi. de verb. ob it quod vidiſtis in. l. pen. sͣ. de condi. ob cām. vbi dicitur ꝙ dꝫ peti oīno ipſa res perempta. qꝛ ibi loquitur in obligi tione rē dari. hic aūt loꝗt̉ in obligatione rem reſtitui. Et circa predicta vide Guil. de cu. hic ⁊ Dy. ⁊ alios in. l. ii. pulationes non diuiduntur. jͣ. de verbo. ob. Ex lec. ant. ¶ Conditio furtiua re perempta pōt ꝓpo ni ad extimationē rei. h. d. glo. deſtruit hūc caſum ⁊ ſum mariū qd̓ dicit ꝙ intereſſe non eſt in petitione ſed inpͥſia tione. nec ob. l. ſi cum dicat̉. sͣ. e. qꝛ ibi loꝗtur de intereſe extra rem non de extimatione rei. doc. tenēt cōtra gl. pe hūc tex. ⁊ ꝑ. l. ſi ſeruus.§. bone. jͣ. e. ⁊ de verb. ob. inter ſi pulantem.§. pe. ⁊ rerum amo. ſi cōcubina.§. non ſolū. io ob. l. ſi ſeruuꝫ ſtipulantē.§. fi. de ver. ob. qꝛ ibi loꝗtur yui eſt rem dari in obligatione. hic vbi rem reſtitui. non anit ꝓprie dari qꝛ res eſt agentis. vnde non eſt ꝓprie res iot ligatione ſed magis factū quondam ẜm Guil. ⁊ Cy. ſid ditione. tn̄ cōtra facit tex. inſti. de actionibꝰ.§. ſic itaqꝫ is idem facit qꝛ video ꝙ fur tenat̉ etiā non dn̄o. vt. jͣ. eo iiut manifeſtus.§. tādiu. facit ad hoc qd̓ no. sͣ. ſi cer. pe. ſiqui nec cauſā.§. res pignori. Breuiter dico ꝙ odio furis ſuū lus libellus tollat̉ ꝯͣ furem. ar. in. l. fi. sͣ. vſufruc. quead ū uea. ſiue agatur ad rem ſiue re non extante agatur ad itimationē ſiue agatur ad poſſeſſionem. vt. jͣ. l. ij. jͣ. de coutriticaria. non ob. l. allegata in glo. qꝛ loquitur in obus tione formata ſuꝑ dādo. Item nō ob. qd̓ no sͣ. ſi cer. penum. qꝛ ibi loꝗtur in obligatiōe generis. hic in obſise ne ſpeciei. Itē ibi vbi obligatio re ꝯͣhit̉ vn̄ intereſſe qſecū nō pōt venire iure obligationis. facit qd̓ no. s neli di. indebi.§. ſi nūmi. ⁊. l. qd̓ indebitum. ⁊. l. ſi non ſolū .§. libertus. ⁊.l. in ſūma.§. in frumēto. e. ti. NOVA APPITII ¶ Ex lectura antiqua. ¶ In ver. tex. obtulit fur. cū ille ꝗ tenet̉ ex delicto i in mora. ꝗd ē qd̓ dicit lex qd̓ hꝫ ꝯdēnatus tp̄s quadiſtre. nā ſi hꝫ ergo nō eſt in mora. Rn̄. eſt in mora ren obligationis primitiue non reſpectu eius que ex ſeniꝫ

De conditione furtiua. oritur ẜm Guil. qui ita no. C. de vſuris rei iudi. eos in fi. glo. que eſt ſuper ver. tex. extimationis. que incipit immo Tu dic ꝙ res pōt peti. vt. sͣ. e. l. iij. in fi. ⁊. jͣ. eo. ſi ſeruus.§. bone. ⁊. jͣ. de ver. ob. inter ſti.§. pe. ⁊ reꝝ amo. ſi cōcubina. .§. non ſolum. ⁊ etiam extimatio vt hic. non ob. le. contra. alle. in gl. qꝛ loquuntur in obligatione rem dari hic eſt rē reſtitui. ⁊ ſic facit de ver. ob. ſti. nō di§. celſus bar. Utruꝫ conditio furtiua ꝓponatur ad rem vel ad poſſeſſionē. dic vt nō.ſ. ſi cer. pe. ſiꝗs nec cām.§. res pignori per gl. ⁊ Ia. bu. ibi oīno videas. ⁊ vide. sͣ. de iureiu. eum qui.§. i. ⁊ qd̓ no. ſi cer. pe. l. vinum. Item ex lec. ant. Con I ex furtiua cauſa. na ſu rē īſpicit̉ tp̄s qͣꝫti res plurimi fuit poſt maleficiū. h. d. ¶ No. ꝙ furſꝑ ē ī moraᵇ. facit. jͣ. e. lꝫ. Cōditio furti N conditionē: ua cōpetit cōtra heredes pro hereditaria portione etiaꝫ ſi ad eos minus ꝑueniat qͣꝫ ſit portio hereditaria. h. d. iſta lex. ¶ Circa iſtam. l. pro declaratione tex. ⁊ gl. vide quod no. Cy. C. de heredita. act. l. pro hereditar̄. ⁊ qd̓ no. doc. in. l. eādem.§. catho. jͣ. de ver. ob. Ex lec. ant. ¶ Idem intelligo ſi heres cōueniat̉ ad re ſtitutionem vſuraruꝫ vt nō conſideret̉ quātū peruenerit. ſed quatenus eſt heres. Cōditio Iue manifeſtus. ſurtius cōpetit ꝯͣ furē ſiue ſit fur manifeſtꝰ ſiue nō ma nifeſtus niſi poſſeſſio rei furtiue ꝑuenerit ad dn̄m. h. d. Ex lec. ant. ¶ No. ꝙ iſta qualitas manifeſti vel nō ma nifeſti nō reſpicit ꝯditionē furtiuaꝫ. ¶ No. ꝙ rem recuperatam ꝗs petere nō pōt. qꝛ petit ꝙ intus hꝫ. facit de cō di. ſine cauſa ſi fullo. ¶ No. ꝙ fur manifeſtus dr̄ ille qui deprehenditur ſiue res ei afferat̉ ſiue non. Item ẜm glo. etiam ſi non deprehendat̉ dūmodo cōtra euꝫ occurrat̉ ⁊ acclamet̉. vt. jͣ. de furtis ſiꝗs in ſeruitute. ¶ No. ꝙ licituꝫ eſt fragrāte delicto auferre rem furi ⁊ ipſum capere. facit quod no. Inno. de ſen. excō. fame. ⁊. jͣ. d̓ adul. quod ait. l. i.§. fi. sͣ. ad. l. acquil. ſi ex plagijs.§. tabernarius. Cōditio furtiua dat̉ dn̄o ⁊ eius heTamdiū. reaibus. nō aūt dat̓ ſucceſſori titulo ſingulari. Itē cōditio furtiua tollitur re alienata ex volūtate durat tn̄ ſi alienet̉ ex neceſſitate. h. d. vſqꝫ ad. l. ⁊ ideo .§. neratius. ⁊ gl. prima ponit caſum in hoc.§. ¶ No. in hoc.§. ꝙ ſi res furtiua alienet̉ a dn̄o voluntate eius tollit̉ ꝯditio furtiua. ratio eſt. qꝛ conditio furtiua datur ad ipſā rem. vt. sͣ. eo. l. iij. ⁊. l. in re furtiua. Secus ſi eēt actio que non daretur ad ipſam rem ſed daretur ad extimationem rei vel in iure. nam tūc actio durat etiam ſi res ſit alienata vt videbis in. l. huic ſcripture. sͣ. ad. l. acꝗl. iſtam diſtinctio nem ponit tex. ad. l. quecūqꝫ. jͣ. de act. ⁊ ob. ⁊ circa p̄dicta vide quod no. Dy. in. l. ſi titius.§. ſiquis prius. jͣ. de aqua plu. ar. ⁊ per hoc glo. hic poſita ſuper verbo non poſſe. q̄ querit an re alienata ex voluntate extinguatur actio furti dicit ꝙ non. que loquitur. qꝛ actio furti non competit ad rem. ſed competit ad penam. Ex lec. ant. ¶ Admiſſione dominij conditio furtiua fi nitur ſi facto domini vel eius a quo hꝫ cām dominium ſit admiſſum. ſecus ſi facto aduerſarij vel tertij. hoc dicit vſqꝫ ad.§. neratius. excepta. l. ſed nec legatarius. ¶ No. h̓ vtruꝫ deficiente dn̄io deficiat actio que dat̉ rōne. ¶ Itē no. hic ꝙ aliqn̄ ſuꝑuenit ius reo. aliqn̄ nō ſuperuenit ius reo. ſed deficit ius actoris. Primo caſu abſoluit̉ reus ſi illud ius ſit cū effectu. ſecus ſi ſit abſqꝫ effectu. vt. sͣ. de rei vē. ſi poſt acceptū. Scd̓o caſu ſubdiſtingue aut deficit facto agētis vero vel interp̄tatiuo ⁊ abſoluit̉ reus vt hic. ⁊ jͣ. e. ſi ſeruꝰ. lꝫ Ray. dicat ꝙ ibi ē ideo qꝛ fingit retro. aut in facto actoris. ⁊ tūc non ꝓdeſt reo. vt in.§. tādiu. ⁊ in. l. ⁊ ideo. adde qd̓ no. Cy. C. de ali. iudi. l. i. in. vij. q. ⁊ Iac. bu. inſti. de ac. in prin. in. vij. oppo. ⁊ facit. sͣ. de nox. ſi alie nus. ¶ Scd̓o no. in. l. ſed nec legatarius. ꝙ ꝯditio furti ua nō trāſit ad ſingularem ſucceſſorem. ſed ad vniuerſalē bn̄ trāſit. vt. C. de fur. ſi adducta. ⁊ dic vt ibi. glo. hic vacil lat. ſed ibi ponit veritatē ẜm Cy. in additione. ¶ Ex lectura antiqua. NOVA ADDITIO. ¶ In.§. tādiu. Quid ſiꝗs furat̉ rē in vno loco an alibi cō ueniat̉. dic in ſpe. de cōpe. iudi. adi.§. i. ver. ſed pone ꝗda lucanus. ⁊ ꝯtingit frequēter ideſt de facto in bānitis ciui tatū finito ſeu tranſlato dn̄io per factū dn̄i ꝯditio furtiua finit̉ nec ſingulari cōpetit ſucceſſori. Si v̓o dn̄iuꝫ ſit ab ini tio oblatuꝫ integra ꝑſeuerat. h. d. vſqꝫ ad.§. neratius. B. ¶ Nota ꝙ ſemel dn̄s ſemꝑ p̄ſumit̉ dn̄s. ⁊ ſi pr̄ fuit mor tuus eo mortuo p̄ſumit̉ filius dn̄s. vt. l. ſiue poſ. ſi det̉. ⁊ no. C. ad exhi. l. i. ⁊. l. nō ignorabit. ꝯͣ no. ff. de ꝯfeſ. l. certꝭ. .§. i. ſed dic de illo paſſu ibi tacto. vt no. Cy. C. de edendo edita. ⁊ facit extra de tranſac. pre. lon. vltimo. ⁊ no. C. de furtis. l. ciuile eſt. Eſt Ed nec legatarius. que dā glo. magna qͥ hꝫ tres ꝑtes. Nā prima format ꝯͣrium de. l. ſi dn̄ium. jͣ. de fur. ⁊ ponit duas ſol̓ones. Scd̓o gl. in. ij. ſol̓one dicti ꝯͣrij ſubintrat qōnē qual̓r actio furti trāſeat ad ſucceſſores. ⁊ ponit tres opi. vna eſt ꝙ legatario cōpetit duplex actio furti. vna ex vete ri ꝯͣctatꝭ. alia ex noua. alia ē ꝙ legatario cōpetat actio fur ti tm̄ ex noua ꝯͣctatiōe. hr̄di v̓o vniuerſali cōpetit duplex actio. vna ex veteri ꝯͣctatiōe. alia ex noua. tertia ē ꝙ ex veteri ꝯͣctatiōe nūqͣꝫ det̉ actio furti nouo dn̄o. ſiue ille nouꝰ dn̄s ſit hr̄s ſiue legatarius. Tertio glo. ponit rōnē diuerſitatis inter actionē furti. ſcd̓a ibi. vel dic ꝙ ꝯditio. tertia ibi. ſed qͥ eſt rō. Itē ſcd̓a ꝑs ſcd̓e ꝑtis īcipit. ibi vn̄ dic ẜm Hug. tertia incipit. ibi alij dicūt ex veteri ⁊c. ¶ In. e. gl. ibi. vn̄ dic ẜꝫ Hug. ⁊c. iſta opinio cōiter tenet̉. ⁊ vide qd̓ no. ꝑ gl. in. l. ſi dn̄ium. hic all. ¶ Et no. iſtā gl. dū dicit ꝙ illud qd̓ oꝑat̉ reuerſio rei furtiue ad dn̄iū illud oꝑat̉ dn̄ij mutatio. nā iſtud no. ad. q. ꝙ ſiꝗs furat̉ rē mihi ⁊ eaꝫ por tat ad aliū locū. puta ad ciuitatē florētie ꝙ ibi poterit pu niri. Nā ſicut ꝑꝑ mutationē dn̄ij naſcit̉ noua actio furti. vt dicit gl. hic. ⁊. jͣ. de fur. l. ſi dn̄iuꝫ. ita mutatiōe territorij ſeu iuriſditiōis noua dꝫ oriri actio furti. ⁊ ꝑ ꝯn̄s poterit fur puniri in loco ad quē portauit rē. ⁊ ſi tu dicas iſta gl. ⁊ iſta lex ſi dn̄iū loquūtur d̓ mutatiōe dn̄ij. qō ſupradicta loꝗt̉ de mutatiōe territorij ſeu iuriſditiōis. ¶ No. ꝙ de dn̄io ad iuriſditionē ē licita argumētatio. vt ꝓbat̉ ī. l. ꝗ fu rē. sͣ. d̓ ſta. ho. d̓ qͣ rōne vide ꝑ Ia. de are. in. d. l. ſi dn̄ium. Ex lec. ant. ¶ In glo.ſ. ꝯditiōe furtiua collige ſic. qꝛ pͥ mo q̄rit̉ an legatario det̉ ꝯditio furtiua. ⁊ in hoc ſūt due opi. pͥma ꝙ det̉ex noua ꝯͣctatiōe nō ex veteri. ſcd̓a eſt opi. ꝙ nō ex noua nec ex veteri. ⁊ hec vera ꝑ hāc. l. qͥ indiſtin cte loꝗt̉. ⁊ eſt rō qꝛ legatarius nūqͣꝫ poſſedit. ergo nō dat̉ ſibi ꝯditio furtiua. qꝛ nō ē paſſus furtū. ar. jͣ. de vſucap. ſi hō. ⁊ in. l. i.§. ſceuola. ſiꝗs te. li. eē iuſ. fu. ¶ Scd̓o querit̉ an legatario det̉ actio furti. cō. duplex ē opi. vna ꝙ n̄ det̉ ex noua ꝯͣctatiōe. alia ꝙ ex veteri ꝯͣctatiōe det̉ hr̄di ex no ua legatario. ⁊ hec vera. Ex hoc hēs duas dr̄ias inter cō di. furtiuā ⁊ actionē furti. nā actionē penalē nō ꝑdit hr̄s amiſſo dn̄io ſed ꝑſecutoriā ſic. Itē facilius dat̉ actio furti ſingulari ſucceſſori qͣꝫ ꝯditio furtiua. ⁊ eſt rō qꝛ in ea cōſi derat̉ an īterſit. Iſta rō nō eſt multū efficax. ¶ Tertio q̄rit̉ an ſucceſſori vniuerſali det̉ actio furti tā ex veteri ꝯͣcta tōe qͣꝫ ex noua. ⁊ duplex ē opi. vna ꝙ ex veteri tm̄. alia ꝙ ex vtraqꝫ. ⁊ hͦ tenēt Ia. bu. ⁊ Ray. d̓ for. ⁊ per hoc decla rat̉ glo. l. ſi adducta. ⁊. l. ſi dn̄ium de furtis. ⁊ dic vt ibi. ¶ Ex lectura antiqua. NOVA ADDITIO. ¶ Op. C. de fur. ſi adducta. ⁊. jͣ. de fur. ſi cū ꝗs in hoſtiuꝫ .§. i. So. ibi in ſucceſſore vniuerſali h̓ ī ſingulari. ¶ Op. ꝙ legatario cōpetat actio. vt. jͣ. de fur. ſi dn̄am. timore hꝰ ꝯͣ. fcā eſt hec gl. aliqual̓r intricata ⁊ ſoluit̉ duobꝰ modis. Nā aūt q̄rit̉ an cōpetat legatario illa ꝯditio furtiua que competebat teſtatori. ⁊ ſic ex veteri contractatione. ⁊ b ¶ In mora. Et vide Bar. in. l. merito. ff. de vi ⁊ vi ar. ⁊ in. l. fi. eo. ti. ⁊ eūdē bal. in l. ſubtracto. vbi etiā ꝑ bar. C. de iur.

De conditione furtiua. De conditione furtiua. dicitur ꝙ non vt hic. qꝛ illa eſt finita non tranſlata. ar. ad iſtam rōnem. jͣ. de pig. l. lex vectigali. Aut de noua actiōe ⁊ ex noua contractatiōe ⁊ dicitur ꝙ ſic vt ibi. rō quia ex noua contractatione reſultat nouum furtum noue perſo ne.i. dominio mutato. tunc arguo furtum eſt quoddā factum ex quo oritur duplex remedium. vt. sͣ. eo. ſi ꝓ fure. ergo ⁊ hic oritur qꝛ nil repugnat. nouum enim eſſe non poteſt negari cum noua detur furti actio ad penā ⁊ actio hꝫ p̄exiſtentem cām.ſ. nouum furtū. ergo ⁊c. So. ſoluit̉. ⁊ eſt cōis opinio ꝙ aliud eſt in conditione furtiua ⁊ illa non cōpetit legatario etiam ex noua cōtractatione vt hic. ⁊ eſt rō. qꝛ legatarius nunqͣꝫ poſſedit. vt. ff. de vſuca. ſi hō. ⁊ no. C. de furt. l. de his. Aliud in actione furti ⁊ illa competit tam ex vera qͣꝫ ex noua. vt in. l. ꝯͣ. ¶ Sed qͥritur de ratione diuerſitatis. ⁊ primo quare actio furti ex veteri cōtractatiōe cōpetit legatario ⁊ non cōditio furtiua. ¶ Scd̓o quare ex noua ꝯͣctatione cōpetit actio furti ⁊ non conditio furtiua. tunc opꝫ te dimittere ibi. ¶ In glo. ⁊ ex noua contractatione ⁊c. ⁊ cape finem glo. ibi. ſꝫ que eſt ratio diuerſitatis. ⁊ dicit glo. ꝙ conditio furtiua non eſt inambulatoria ſicut actio furti. qꝛ cōditio furtiua competit cōtra regulas iuris. ⁊ ideo reſtringitur vt non tranſmittatur ad ſingularem ſucceſſorē. ſed inſpiciamus quis ſit dn̄s cū delictum eſt irritum. ar. de reſcrip. lr̄as in clemen. vt dicit gloſ. qꝛ ſufficiunt alie actiones legatario. ar. ad iſtam ſo. jͣ. vi bo. rap. l. ij. in fi. Sed his rōnibus obi citur. Et primo ꝙ ex veteri cōtractatiōe poſſit agi. Nam conditio furtiua pōt legari ⁊ cedi. vt. jͣ. de fur. l. eum ꝗ in prin. ⁊ de ſolu. cū quis.§. i. ergo tranſit in legatariū rei cū oē ius ei legatū videatur de leg. i. apud iul.§. ſi titius. l. ſi domus.§. fi. de vſufr. leg. l. ſi ſticho. immo videtur ꝙ trāſ feratur conditio ⁊ non furti actio. nam actio furti compe tit ad aliā rem qͣꝫ ad rem legatam. ergo nec venit in lega to. ⁊ videt̉ expreſſum. jͣ. de ac. ⁊ ob. l. quecūqꝫ actiones. ſi cut nec venit in actu liberationis cum diuerſe res ſint. vt .ssͣ. eo. ſi pro fure. Scd̓o ꝙ ex noua ꝯͣctatione detur condi tio ſic probatur. qꝛ paria ſunt poſſeſſionē reuerti ad dn̄m ⁊ iterum ſubripi ⁊ dn̄m mutari. vt. jͣ. de furtis. interdū fur in prin. ſed re reuerſa ad legatariū ⁊ de nouo ſubrepta ſine dubio competit cōditio legatario. ergo ⁊c. nec ob. qd̓ legatarius nunqͣꝫ poſſedit. vt no. ff. de vſuca. l. ſi hō. ⁊ C. de fur. ſi adducta. ar. ꝯͣ. jͣ.§. ſte. ſi quis teſt. liber eſſe iuſſus fuerit. ſed ibi tꝑe ſubtractiōis a nemine poſſidebat̉ hic ſic. Preterea ibi eſt ideo qꝛ hereditas iacens caret aīo ⁊ in tentione. vnde non poteſt dici ꝙ ſit furtū cum non ſit domino inuito hec rō non placet. qꝛ concluderet ꝙ furioſo non competeret conditio furtiua. quod eſt falſum. ideo pͥ ma vera quod dicendū tenēdo dictā ſecūdam ſolutione. Rn̄de ad cōtra. ⁊ primo ad illud de. l. ſi domus. in fi. dic ꝙ teſtator legando rem videtur legare ius qd̓ hꝫ ꝓut hꝫ vnde qui hꝫ rei ven. ⁊ legat rem videi legare rei vēdicatꝭ ꝯͣctam dn̄io. ſic qui vendit non ſeparatam. qꝛ ſic emptor ageret ante traditionē. vt no. sͣ. de rei ven. ſi culpa. qd̓ nō poteſt. vt. sͣ. de publiciana eū qui in fi. tn̄ hic ideo nō tran ſit. qꝛ finitur mutatione perſone ⁊ dominij. vt. l. ſi ſticho. de vſufruc. leg. ſed conditio furtiua per ſe bene poſſet legari. nam tunc legatarius non eſt dn̄s. ⁊ ſic non mutatur dn̄iuꝫ fictione iuris. ſed heres. C. de procur. qui ſtipēdia. ¶ Ad ẜm op. de. l. quecūqꝫ actiones. Rn̄deo licet gl. va cillet preciſe teneo ꝙ ex veteri contractatione remaneat actio furti heredi non legatario rei. ſed ex noua ſoli legatario. vt no. jͣ. de furtis ſi is ꝗ.§. i. ⁊. l. interdū. ij. ti. ¶ Nūc op. iterato ꝙ heredi competat conditio furtiua relegata vt. sͣ. de ſeruo corrup. ſed heres. So. glo. dicit aliud in cō ditione furtiua vt hic. aliud in actōe ſerui corrupti vt ibi. Hec vera rō qꝛ conditio furtiua competit ad ipſam rem innouandā ⁊ liberatur fur ſimplici facti traditione. vt. sͣ. .C. ſiue ver. ceterū vn̄ nō dꝫ eſſe in poteſtate alienantis au gere obligationeꝫ furis ⁊ ꝙ obligatio que habebat effectum fieri tranſferatur in obligationem dari ſiue dandi. ſed actio ſerui corrupti competit in dupluꝫ non ad rē aduocandā. ⁊ ideo durat poſt alienationeꝫ. ⁊ probatur hoc expreſſe in. d. l. quecunqꝫ actiones ẜm dn̄m me. ¶ Nūc quod reſtat de glo. examino per queſtiones. ¶ Et pͥmo quero an ſingulari ſucceſſori competat duplex furti actio vna ex veteri ꝯͣctatione alia ex noua. glo. hic vacillat ⁊ qn̄ qꝫ ſentit ꝙ ſic qn̄qꝫ ſentit ꝙ nō. veritas eſt ꝙ non compe tit niſi vna ex noua contractatione. vt. l. ſi dn̄ium. ⁊. l. ſi is qui.§. i. ſed ex veteri cōpetit ei cui primo vel eius heredi vt. l. interdū. ⁊. l. quecūqꝫ actiones ⁊ ſupradixi. ¶ Secūdo an vniuerſali ſucceſſori competat duplex actio furti. vna ex contractatiōe veteri. alia ex noua. glo. hic ꝙ ſic ⁊. C. d̓ furtis ſi adducta dicit ꝙ tm̄ ex veteri. qꝛ fingit̉ do miniū nō mutatū. ergo ⁊c. vt. jͣ. de fur. ei qui.i. rn̄ſo. cōiter gl. hic approbat̉ illa reprobatur. mihi videt̉ ꝙ illa ſit verior in conditione furtiua. ar. sͣ. quibus ex cau. ma. cū miles.§. qꝛ nā verū eſt ꝙ dn̄iū ꝯtinuatur in vtrūqꝫ. Sed hec glo. huius. l. eſt verior in actione furti. per. l. ſi dn̄ium all̓. vel dic melius ꝙ heres pōt cōſiderari ẜm fictionē. ⁊ tūc eſt vna perſona cum defuncto. ⁊ ſic agit ex veteri. Itē ẜm veritatem. ⁊ tunc eſt noua perſona. ⁊ ſic agit ex cōtracta tione noua vnde hec glo. verior. ¶ In glo. que eſt ſuper ver. tex. condicere. que incipit.ſ. conditꝭ. ¶ Collige ſic. qꝛ primo queritur an legatario detur cōditio furtiua. ⁊ in hoc ſunt due opi. Prima ꝙ detur ex noua contractatione nō ex veteri. Scd̓a eſt opi. ꝙ nec ex noua nec ex veteri. ⁊ hec vera per. l. que indiſtincte loꝗtur. ¶ Scd̓o qͥ ritur an legatario detur actio furti ex contractatiōe veteri vel noua. ⁊ duplex eſt opinio. vna ex vtraqꝫ. alia ꝙ tantuꝫ ex noua ſed ex veteri agat heres. ⁊ hec vera. ¶ Ter tio queritur an ſucceſſori vniuerſali det̉ actio furti ex reteri contractatione vel noua. ⁊ duplex eſt opinio. vna ꝙ ex veteri non ex noua. alia ꝙ ex vtraqꝫ. ⁊ hec vera. ⁊ ꝑh̓ habes quid tenendū ſit de hac glo. ⁊ de illa que eſt in. l. ſi dn̄ium. ⁊ de alia que eſt in. l. ſi adducta ẜm Ia. bu. ⁊ ray In gl. i. que incipit in condi T ldeO. uōe furti. cū facto ecilimi dic ⁊c. Sed certe in dicto.§. fi. non dicit̉ ꝙ ſola ſententia tranſferat̉ dominiuꝫ ſine traditio ne immo requiritur traditio ⁊ miſſio in poſſeſſioneꝫ poſt ſentētiam. vt ibi expreſſe no. per glo. ⁊ ideo tene primam ſolutionem hic poſitaꝫ. ¶ Ultimo iſte tex. diſtinguit. aut quis alienat voluntarie. aut ex neceſſitate cum qua diſtin ctione concordat. l. cum poſtulaſſent.§. fi. jͣ. de dam. infec. jͣ. de leg. ij. l. peto.§. prediuꝫ. l. qui erat.§. i. sͣ. fami. her. In ducit hunc tex. Guil. ad qōnem ſi plures habeant fundū emphitheoticum cōem ⁊ ipſuꝫ diuidunt inter ſe an dn̄o vel eccleſie debeat̉ illa portio quinquageſima. de qualoquit̉ lex vlti. C. de iure emphi. ⁊ iſte tex. facit quod debea tur aꝓuocante ad diuiſionē. rō qꝛ alienat ex volūtate. nō aūt ex ꝓuocante qꝛ alienat ex neceſſitate. Sed Guil. vide tur velle indiſtīcte ꝙ dn̄s vel eccleſia nil dꝫ habere. quod dic vt hic per eum. non ob. iſte tex. qꝛ hic qui egit comu ni diuiſione poterat ſibi prouidere agendo prius colra furem cōditione furtiua qͣꝫ ꝓuocaret ſocium ad diuiſione quod ſi nō fecit imputet ſibi. Sed in queſtione noſtra iile qui hꝫ fundum emphitheoticum cōmunem cū allon poteſt ſibi prouidere vt a cōmunione diſcedat niſi diuinio nem petat merito in eo ſemper ē neceſſaria actio. An aui habentes fundum emphitheoticum cōmunem ponu diuidere domino vel eccleſia requiſita. iſtā. q. format ii cu. in ti. de loca.§. nunc aliqua. verſi. lxxij. ⁊ ibi nil nr̄ mu Sed videt̉ ꝙ non poſſit. qꝛ ſicut emphitheota nō pole alij alienare dn̄o irrequiſito. vt. l. ij. ⁊. l. vlti. C. de iure diphi. ita plures inter ſe non vident̉ poſſe alienare. ar. l. iihi.§. de pluribus. sͣ. de tranſac. Sed in contrarium nūt tur veritas. ar. l. vlti. C. de fideicō. naꝫ ratio que eſt quitt quis ꝓhibet̉ alienare extraneo que rō ex hoc fundat. a ille extraneus nō hēret neceſſe aliquē cognoſcere in buvt dicta. l. vlti. C. de iure emphi. ceſſat in. l. noſtra etuap hoc ꝙ

De conditione furtiua. hoc ꝙ res emphitheotica poſſit diuidi dn̄o irreꝗſito. facit qd̓ habetis in libro feudorū. x. col. de prohibi. feu. alie na. l. imperialem.§. preterea ducatus. Ex lec. ant. ¶ No. ꝙ ex ꝑte actoris iudiciū ꝯtinet alie nationē volūtariam ex ꝑte rei neceſſariaꝫ. ¶ No. ꝙ per adiudicationē trāſit dn̄ium etiā ſine vera poſſeſſione per ſolam inductionem ẜm glo. Sed iſtud eſt mirum qūo fiat iſta inductio in re mobili niſi dicas per apprehenſionē facti. ⁊ adde quod no. inſti. de offi. iudi. in fine. NOVA ADDITIO. ¶ Ex lectura antiqua. ¶ In ver. tex. in cōi. No. ꝙ inditiū ex parte rei continet neceſſariam alienationē ſed ex ꝑte actoris voluntariam. ¶ In ver. tex. ſi ꝓuocaſti. aut iſtd̓ quod ſuperuenit reo li te conteſtata procedit ex facto actoris. ⁊ tūc ꝓdeſt reo vt hic. ⁊. jͣ. de ſolu. l. cū. x.§. fi. aut abſqꝫ facto actoris tūc aut fingit̉ retro. ⁊ idem vt. jͣ. eo. ſi filius. aut nō retrahit̉ retro. ⁊ tunc nō ꝓdeſt. vt. l. ij. jͣ. de ex. tuto. Ray. Adde aliū caſū jͣ. de ſolu. ſtichum.§. aliqn̄ euenit. item eo. ti. l. ſi pupilli.§. fi. ⁊. l. qui res in prin. eo. ti. ⁊ eo. ti. l. ſi is cuius in fi. prin. Ilid̓ de excu. tuto. ⁊ ſimiles non faciunt. qꝛ tūc ideo exce ptiones tales nō poſſunt ꝓponi. qꝛ actionē reſpiciūt. Itē eſt falſum. vt. sͣ. de rei ven. ſinaūt.§. i. ⁊ qui po. in pig. hab. l. mulier. ⁊ ꝗbus modis pig. vel hyp. ſol. l. paulus.§. i. dic ꝙ qn̄cūqꝫ ſuꝑueniat reo excōmunicatio que actionē con cernat pōt opponi indiſtincte ſiue facto actoris ſiue non fallit. sͣ. de rei ven. ſi poſt acceptꝭ. Rn̄. ne ibi mortꝭ. cū aliena iactura Bar. in libro hēbat ſuꝑ lectura petri in. l. i. jͣ. de exc. ¶ In ver. tex. retineas. īmo videt̉ tranſire ꝑ adiu dicationē in eum cui res eſt adiudicata. sͣ. fa. her. in iudicio. So. ibi actio deſcendit ex re ipſa. hic ex crimine. ar. sͣ. de peti. heredi. vtrum cum. l. ſe. Bal. Conditio furti nō dat̉ ei qui non NerabiuS. glendit dn̄iū in re. ſed p̄tendit ius ſed dat̉ conditio incerti. h. d. iſte§. ¶ In gl. fi. ad ipſam poſſeſſionem.i. ad ipſam detentionē. ⁊ no. iſtam glo. cum qua concordat. qd̓ no. C. de fur. l. manifeſtiſſimi.§. ſed cū in ſcd̓a. C. de peti. heredi. l. non tm̄. ¶ Sed quero iſte.§. ⁊ iſta glo. ⁊ p̄allegata glo. loquunt̉ qn̄ res ꝑuenit ad aliquem cū vitio ⁊ ꝯͣ ipſum agit̉. Sed pone ꝙ res a me poſ ſeſſa ꝑuenit ad alium ſine vitio ⁊ bona fide. puta qꝛ erat bona fide ab eo qui mihi ſubtraxit. an mihi ſuccurrat̉ cō tra illum emptorem. iſtam. q. tangit glo. in. l. in ciuilē. C. de fur. in. c. ſepe. extra de reſti. ſpo. ⁊c. vbi glo. tenet ꝙ ſuc curratur mihi videtur vt ibi. Ex lec. ant. ¶ Creditor ꝯͣ fureꝫ hꝫ incerti conditionē. h. d. ¶ In glo. h̓ dat̉ his in fi. Collige ex iſta glo. ꝙ quidam ſunt qui hn̄t dn̄ium vel quaſi. quidam ſunt ꝗ habēt aliud ius in re. ꝗdā ſunt ꝗ bn̄t ſimplicē poſſeſſionē bono. ꝗdam qui hn̄t ſimplicem detentionē iuſtā. tn̄ primis ſunt ꝓdita ordinaria remedia. Scd̓is eſt ꝓdita conditio incer ti ſi vult agere perſonali iudicio. Tertijs eſt prodita triticaria. Quartis eſt ꝓditum iudicis officium. facit. jͣ. de va rijs cogni. de vſu aque. ⁊. jͣ. de don̄. acꝗlius regulus. habē tes vero īproba poſſeſſionē lꝫ cēſeant̉ poſſeſſores quo ad onera ſubeunda. vt. sͣ. de noxa. non ſolū. tn̄ quātū ad agēdum tali poſſeſſione preterita non patrocinatur niſi poſſeſſio ꝑuenerit ad quartum cum vitio rei vel perſone. vt .l. ſi coloni. ſiue perſona ſit immediata ſiue mediata qͥ cōmiſit vitium ẜm canones. vt extra de reſti. ſpo. ſepe. etiam per Inno. de iudi. qꝛ enim. facit qd̓ no. C. de furtis in ciui lem. l. manifeſtiſſimi.§. ſe. cū in ſecūda. ⁊ qd̓ no. sͣ. de peti. here. ⁊ non tm̄. ⁊ quod no. Archi. iij. q. ij. in ſumma. ¶ Ex lectura antiqua. NOVA ADDITIO. ¶ In.§. neratius. vide Archi. iij. q. i. in ſūma ī fi. per Ar chi. vide qd̓ no. Inno. de reſti. ſpol. ſepe contingit. ver. ⁊ ſuꝑ is. ⁊ no. de iude. qꝛ. v̓. ⁊ dic ꝙ reus hꝫ ī poſſeſſiōe cau ſam ab agente. ⁊ loquitur. l. indebiti.§. ſed ſi nūmi. sͣ. ti. ij. aut ab alio. ⁊ tunc ſi a fure vel violento ſuccedit in vitiuꝫ. qꝛ ſunt vitia realia. vt no. C. de fur. l. ij. ſi ab alio loꝗtur. l. ſiue aūt. ſi duobus. aut a nullo. ⁊ tec aut poſſidet cū vitio. ⁊ loquitur hic.§. nam a priore. primo conuenitur incerti p̄toria vel triticaria. ⁊ a detentione officio iudicis poſſeſſorio. vt in gl. no. ⁊. jͣ. de termīo. l. i. ff. ſi abſqꝫ vitio loquit̉. .C. de rei ven. l. fi. de vi ⁊ viar. cū a te. ¶ In glo. que ē ſu per ver. tex. retineas. que incipit.ſ. conditꝭ. ¶ In ver. gl. ſi fundū. ¶ No. ꝙ ad hoc vt tranſferat̉ dn̄ium per ſentē tiam ſufficit ſimplex inductio per poſſeſſionē non vacantē ſicut ſufficit vt tranſferat̉ per contractū. vt. l. ſi fundū. Sꝫ videt̉ hoc falſum qꝛ ſi ſit īductio talis a iudice dꝫ reuocari. vt. l. a diuo.§. ſi ſuper. de re iudi. ergo nō tribuit ius. ſo. conceditur in poſſeſſiōe ſed tribuit in ꝓprietate. Ego cre do ꝙ aut inductio pōt habere aliquē effectū reſpectu ip ſius detentionis. ⁊ tunc trāſeat dn̄ium ad hoc vt intentio ꝓcedat. aut ipſa detentio reperitur occupata ita ꝙ in ea nō pōt ius queri. ⁊ tunc nulla eſt inductio nec trāſfertur dn̄ium cū in ipſa inductiōe nō poſſit oriri tūc ius nouum Adde quod no. Cy. C. de ꝓba. l. cū res. ⁊ sͣ. de pub. cum ſponſus.§. inuectꝭ. Item adde quod no. Innocen. de cōceſ. p̄ben. cum noſtris. ⁊ vide. jͣ. de act. emp. l. ſi ea res.§. fi. ¶ In glo. que eſt ſuper ver. tex. incerti. que incipit hͦ datur. h̓ gl. procedit qn̄ poſſeſſio vel detētio peruenit ad eū cum vitio. ſed ſi abſqꝫ vitio cum vterqꝫ nitatur ex ſola poſ ſeſſione melior eſt conditio rei. vt no. C. de furtis in ciuilē. Sed hoc debet ſubdiſtingui. Nam nec reus nec alius cō miſit vitiū. ⁊ tunc verū eſt qd̓ dixi. ar. sͣ. de publi. ſiue autē §. ſi duobus. in fi. Aut alius ad quem primo loco perue nit poſſeſſio cōmiſit vitium dato ꝙ non iſte contra quem modo agitur. ⁊ tunc loꝗtur. c. ſepe de reſti. ſpo. ⁊ eo. ti. c. ad decimas lib. vi. ⁊ eſt arg. ſi de pub. cū ſponſus.§. ſi res ⁊.sͣ. quod metus cau. ſi cum exce.§. in hac. ⁊ adde qd̓ noC. de furtis mani.§. ſed cuꝫ in ſcd̓a. ⁊. l. ſeruo eo. ⁊ l. apd̓. antiquos.§. ſinautem. eo. ti. ⁊ de dona. acꝗlius regulus. ¶ In ver. glo. poſſeſſionem.i. detentionem. ſed ſi nulluꝫ iſtorum hꝫ ſed ſua intereſt omni remedio deſtitutus ē. vt .jͣ. de fur. l. interdum accedit. adde. sͣ. de peti. hered. ⁊ tm̄ ⁊ quod no. Inno. de reſti. ſpo. ſepe contingit. ⁊. C. de ſer. fugi. l. cum ſeruū. ⁊ vide omnino in mar. alb. ti. de teſtibꝰ in fi. ¶ In glo. fi. ſi coloni. vel dic aut ex ipſa poſſeſſione hꝫ cōmodū aliquod. ⁊ tūc agit. qꝛ ſua intereſt aut nullū. In ꝯditione furti ve X argento. nit illud qd̓ ex mera materia factū ē. ⁊ qn̄ ad extimationē venit̉ hr̄ etiā rō melioratōis facte ſūptibus furis. h. d. Ex lec. ant. ¶ Cuius eſt materia eius intelligit̉ eē materiatū. h. d. ibi fiet. vt ſi nō vult reddere condēnet̉ in exti matꝭ. ¶ No. hic ar. ꝙ ſiꝗs eſt furatus pulidrū meū quē retinuit expēſis ſuis ꝙ ego eū recuꝑo ſine refectiōe expē ſarum ita ꝙ furi nulla dat̉ retētio ꝓpter expenſas. Si pēdente iudicio ſuꝑ I ſeruus. ꝯaone furtiua agēs deſi it eē dn̄s facto auctoris ſui extinguit̉ ius agētis. ſecus ſi deſinat eſſe dn̄s facto ſui. Itē res extimat̉ qͣꝫtū vēdi pōt. h. d. ¶ No. ex hac. l. ꝙ ſi ius acto ris perijt pēdēte iudicio ēt lite ꝯte. dꝫ reꝰ abſolui. Et aduerte ꝙ gl. ſuꝑ v̓bo extitiſſet. dū dicit qͥ cāu vltimū ⁊c. vr̄ velle ꝙ abſolutio fiat ab inſtātia ſeu obſeruatiōe iudicij. ex quo hēs ꝙ ſicut exceptio īpediēs ꝓceſſuꝫ ſi cōpetat ab initio ⁊ oppōat̉ īpedit totū ꝓceſſū ita ſi ſuꝑueniat ex poſt ſcō pēdēte iudicio ⁊ opponat̉ īpedit vlteriorē ꝑtē ꝓceſſus. vidiſtis de hoc. sͣ. de ꝯdi. inde. l. elegāter.§. ſiꝗs poſt. ¶ Scd̓o no. ꝙ res tm̄ vꝫ qͣꝫtuꝫ vēdi pōt. qd̓ intellige ve a rū quātū vēdi pōtˢ.ſ. cōiter ⁊ nō in vno momēto tꝑis. vt 5 .l. p̄cia rerū. in fi. ad. l. fal. Itē intellige quantū vendi pōt ii homini ſciēti ꝯditionē rei vēdite. ita no. ꝑ gl. in. l. mortis d cā. jͣ. de dona. cā mor. ⁊ p̄dicta locū hn̄t qn̄ tractat̉ de exti a matione rei mobilis. ſed qn̄ tractaremus de extimatiōe ri rei īmobilis. tūc dic vt no. C. de reſcin. vē. l. ij. ⁊ ibi no. Et 6 circa p̄dicta vide qd̓ no. Cy. C. d̓ ſen. q̄ ꝓ eo. l. i. ¶ In gl. ſi qͥ īcipit quo caſu voluiſſe vr̄. ibi hr̄s voluiſſe vr̄. ⁊ idē no. jͣ. in ꝓxima gl. ibi tu v̓o dic. ¶ In gl. ſe. ibi cuius ſcm̄ he

De conditione ex lege. redis ⁊c. no. hanc glo. no. cū qua concor. glo. sͣ. proxīma. ⁊ ex iſtis no. ꝙ ſi aliꝗs vendidit aliquā rē ⁊ ꝓmittit d̓ ſuo dato ⁊ facto poſtea euincat̉ facto teſtatoris cuiꝰ ip̄e ē hr̄s ꝙ ipſe tenebit̉ de euictione. qꝛ ex ſcō hr̄dis merito tenet̉. Ex lec. ant. ¶ Ius deficiens actori lite pēdente ex cau ſa de p̄terito facit reū abſolui. ⁊ no. pͥnc. ⁊ allegat̉ ꝑ Cy. in addi. in ar. ꝙ accuſatio etiā poſt litē cōteſt. faciat ſilere inquiſitionē. Sed quid ſi erat probatum iam ſuper inꝗſi tiōe. dicit Cy. hic ſubſiſto. tu dic vt dixi in. l. iij. sͣ. d̓ mino. NOVA ADDITIO. ¶ Ex lectura antiqua. ¶ In glo. que eſt ſuper ver. tex. intereſt. que incipit.ſ. vt extimet. in ver. in glo. ſi heres. ⁊. jͣ. de dona. cauſa mortis. l. mortis cauſa capimus in fi. A fure poſſum condi Boue ſurrepto. care rem meam mihi ſubtractā etiam id quod ex re mea ſupereſt ⁊ ſi ſum cōſe cutus totum nō poſſum poſtea petere ꝑtem. Sed ſi ſum conſecutus partem poſtea poſſum petere reſiduum. h. d. ¶ Et glo. magna ſuper verbo corium ponit hic duas le ctu. vna eſt ꝙ loquat̉ in diuerſis perſonis. alia ꝙ loquat̉ in eadē ꝑſona. ⁊ prima lectura ꝓut loꝗtur in diuerſis per ſonis. videlicet ponendo ꝙ vnus fuit fur bouis alius cōtractauit carnem ⁊ cornua debes intelligere qn̄ ille alius hēbat cām a fure ⁊ ꝯͣ furem hēbat regreſſuꝫ. al̓s ſi nō ha beret cām a fure lꝫ dn̄s non fuiſſet cōſecutus p̄ciū bouis tn̄ condicendo ab illo alio poſtea cornua coriuꝫ ⁊ carneꝫ non repellit̉ exceptiōe ab illo alio. ⁊ ſic non ꝓcederet iſte ver. ſed ſi dn̄s. iſta ꝓbat̉ ex no. ꝑ glo. C. de peti. here. l. nec vllā.§. ⁊ no. hunc.§. ¶ In glo. ij. ibi nec obſtat. l. euiden ter. vbi dicit̉ ꝙ cōdemnatio nō ꝓdeſſe dꝫ cōdēnato. Sed ẜm predicta ſi fur vel extraneus fuit cōdemnatus ad extimationē bouis ⁊ ſoluat illa cōdemnatio videt̉ eis ꝓdeſ ſe ꝙ nō poſſunt conueniri ad coriū ⁊ ad carnē ⁊ ſi quod ſoluit gl. vt ſeꝗtur. ¶ In gl. que ſeꝗtur immo ⁊c. ibi. l. i. Sed ſi plus dolo petijſſet. tūc ſiꝗdem deliꝗſſet in duobuꝫ .ſ. qꝛ plures cautus exegiſſet ⁊ illud plus dolo petijſſet. tunc bn̄ ꝑdit cauſam. vt. d. l. i. de plus peti. ſed ſi ſolū cōmiſiſſet tm̄ in plus petēdo. tūc eſſet ſecus. vt ibi no. ꝑ gl. ⁊ ꝑ doc. in. c. i. extra de plus peti. ⁊ ẜm p̄dicta dꝫ intelligi qꝛ ſiꝗs agēs ille in gl. circa qd̓ vide qd̓ no. ī.§. tripli. jͣ. e. ti. Ex lec. ant. ¶ No. ꝙ ꝓcedit petitio ꝑticularis ⁊ ꝙ in tereſſe ꝑticulare cōputat̉ in intereſſe totali. ⁊ eſt arg. ꝙ ſi ꝗs ſoluerit occaſiōe vulneris ⁊ poſtea ſequat̉ inde mors ꝙ illa prima pena cōputatur in pena ſequenti. ad ideꝫ. sͣ. de tranſac. ⁊ poſt rem.§. i. Seruus factus li Uod ab aliO. der nō tenet̉ ꝯdi tione furtiua niſi in noua ꝯͣctatōe. h. d. ¶ In glo. q̄ incipit al̓s. l. iul̓.§. fi. ⁊c. non ex malefi. cio ⁊c. immo eſt ex maleficio vt dixi. sͣ. e. l. ſi profure.§. fi. In cōditiōe furtiua Ui furtum. ꝑiculū interitus īdiſtincte ꝑtinet ad furem. Sed ſi agat̉ actiōe d̓ ſcēdente ex ꝯͣctu habet̉ rō culpe ẜm naturā ip ſius ꝯͣctus. h. d. iſta. l. Iſtā. l. declara vt in glo. vltima ⁊ vi de qd̓ no. hic Ia. bu. ꝓ declaratiōe tex. ⁊ glo. Ex lec. ant. ¶ No. ꝙ lꝫ actio cōmodati ſit inita cū actione furtiua. tn̄ nō mutat ſuā naturā. vel hic cōſidera naturā primordialē non accidentalem ex mora. Mora furis ꝓbat̉ Arui refert. g obligationē ⁊no uationē. h. d. Iſtā. l. declara vt in glo. q̄ obijci endo iſtā. l. declarat. ⁊ no. glo. ſuꝑ v̓bo trāferat̉ ⁊ glo. ma. ibi tu dic ⁊c. Et vide qd̓ no. glo. ⁊ doc. in. l. eū Et ꝗ ita.§. fi. jͣ. de ver. ob. l. ſi rem ſi noua. ¶ In glo. ij. ibi.§. de h. fi. vide qd̓ no. ⁊ qd̓ habes inſti. de ac.§. ſic itaqꝫ. Ex lec. ant. ¶ Per nouationem purgat̉ mora etiaꝫ ſi res non eſſet ſolutioni parata. ſecus ſi nō aīo nouandi. qꝛ tūc rei pn̄tia ibi offerat̉. ſecuto interī. Fran. ¶ In glo. vt enim per delegationē in fi. Cōclude aut obtulit. aut aīo nouādi ꝓmiſit. aut ꝓmiſit ſimpliciter. ⁊ facit. jͣ. de v̓b. ob ſcire debemus.§. ſi a fure. ⁊ de nouationibus quotiēs. Falſus creditor ſi ſcienUOnaM. ter recipit indebitum fae cit furtū ⁊ cōditione furti tenet̉ ſoluēti. h. d. j. ¶ In glo. ibi ꝑ ratihabitionē ꝯdi. inde. ſꝫ cū hic dn̄ium nō ſit trāſlatū qūo dat̉ dn̄o cōditio indebiti q̄ de ſui natura dat̉ qn̄ dn̄ium eſt trāſlatū ⁊ non aliter. Rn̄. deo dicit Dy. ꝙ rō eſt hec. qꝛ hic dat̉ cōdi. inde. ꝯͣ furem dat̉ enim cōtra creditorē qui ſciēter recipiendo indebitū furtū cōmiſit ⁊ ꝯtra furē oīs conditio degenerat ⁊ datur ꝯͣ ſuam naturā. vt. l. fi. sͣ. vſufruc. quēad. ca. inſti. de act.§. ſic itaqꝫ. ꝯͣ alium vbi ꝗ non eſſet fur non daret̉ cōdi. inde. niſi qn̄ dn̄ium eſſet trāſlatum in recipientem. ita dicit dy in. l. falſus. jͣ. de fur. ⁊ vide quod not. ibi per glo. vbi glo. concordat cum iſta ⁊c. Ex lec. ant. ¶ Qui ſcienter accipit indebituꝫ facit fur tum. h. d. qd̓ eſt verum ſi ſoluēs labit̉ in ꝑſona. ſecus ſi in cā tm̄. ⁊ facit. jͣ. de furtis ſiꝗs vxori.§. apud labeonē. Conditio furtiua datur Ulianus. euiam cum adiectienci peculio. hoc dicit. Fur ſemꝑ eſt in mora. ⁊ iō ſemꝑ ICE. ad ipſum ſpectat periculumintritus. h. d. Hūiſtis. sͣ. e. l. ex re fur.§. ex cauſa. Ex lec. ant. ¶ Offerre ſe liti non purgat morā debito ris. h. d. ⁊ no. l. ¶ In tex. ſteterit. ita ꝙ ego fui ī moraiu dicij nō in mora ſolutionis recipiēde. ⁊ no. legē ibi ſemꝑ qꝛ mora cōtinet actū ſucceſſiuū. vt. jͣ. de vſur. mora. ¶ Ex lectura antiqua. NOVAADDITIo. ¶ Licet debitor offerat ſe liti mora nō purgatur. h. d. Rubrici. ¶ De conditione ex lege. Iſta lex hꝫ in Iobligatio. g. quua ſcu vna eſt ꝙ loꝗtur de obligatiōe noua ꝑ orit̉ ex. l. veteri vel noua. ⁊ ẜm hāc lect. tex. legit̉ iſto modo ſi obligatio noua ſit introducta l. ſ. veteri vel noua. Alia lec. eſt ꝙ hec lex loquat̉ de obligatione que orit̉ ex. l. noua. ⁊ tunc intellige. l. nouaꝫ oēm. l. que orta eſt poſt. l. xij. tabularum. ⁊ tex. dꝫ legi iſto modo videlicet ſi obligatio ſit in troducta. l. noua. ⁊ ponit iſta glo. quedā exēpla iur̄. ff. veteris. ⁊ quedam exēpla iutis codicis que exēpla dic vt ī glo. ſunt alia exēpla iuris noui ex ꝗbus orit̉ cōditio ex. l. vt. l. iubemus. C. de ſacroſan. ecc. C. de iudeis.l. xp̄ianus. .C. de arbitris. l. ī arbitris ſi per vim vel alio modo. l. i. C. loc. ſiꝗs ꝯduc. C. de litig. l. pe. ⁊. l. fi. cuꝫ ſi. Item ſunt exēpla iuris nouiſſimi. vt pꝫ in auc. itē poſſeſſor. C. qui po. in pig. ha. ⁊ ī corpore vnde ſumit̉. ⁊ in auc. ꝗ ſemel. ⁊ in cor po. C. qūo ⁊ qn̄ iudex. ⁊ in auc. habita ne filius pro pre cum ſimilibus. ¶ In glo. ibi ſit.i. erit lꝫ glo. habuerit bo num reſpectum. tn̄ iſta expoſitio non eſt neceſſaria. qꝛ lex ſemꝑ loquit̉ ⁊ ſemper dicit̉ eſſe. vt. C. de hereti. l. arriani. ⁊ probatur in oībus auctꝭ. que dicunt̉ hodie. vt pꝫ in auc. hodie. C. de appel. ⁊. l. iuriſgen. cū ſimilibus. C. de pac. vni de cum ſemꝑ lex loquitur. Iſta lex que dicit ſi obligatio .l. noua introducta ſit apprehendit oēm. l. futurā. qꝛ poſt qͣꝫ illa lex futura facta erit ſemꝑ iſta. l. loquitur eodē modo. ⁊ ſic iſta. l. omnem. l. futuram comprehendit. qd̓ nō pro ſtatutis loquentibus per verba de pn̄ti. ¶ Pro de claratione tex. ⁊ glo. quero de vna queſtione. an hec con ditio ex. l. poſſit concurrere cuꝫ alia actione. dic ꝙ ſic. vt no. in. l. quotiens. jͣ. de act. ⁊ oblig. pro hoc facit iſte tex. i dicit nec cautum eſt ⁊c. quaſi dicat ſi eſt cautum eadem .l. quo iure agatur lꝫ ceſſat conditio ex. l. ſi vero nō ē cau tum. e. l. quo agatur alia lege caueatur agitur cōditioſi ex lege. hic non habetis alia. t̓ ex obligatiōe ex lege

De conditione triticaria. vbi lex obligat introducēs genus actionis non exprimit h. d. ⁊ exēplifica hāc legem vbicūqꝫ agit̉ ex nudo pacto non veſtito niſi legis auxilio. vt. l. ſiꝗs argētum ẜm Frā. ac. ¶ In tex. noua. ſiue ſit lex cōis ſiue municipalis ſiue ꝯſuetudinaria que pōt appellari ꝯditio ex moribus.i. ex l. non ſcripta. ¶ No. ꝙ eiuſdeꝫ ſpēi eſt obligatio ⁊ actio vn̄ ſi obligatio eſt ex lege orit̉ conditio ex lege. tn̄ in hoc eſt differentia. qꝛ obl̓o eſt datiua actio natiua. ⁊ declara hāc. l. vt no. Cy. C. de rerum permū. ex placito. ⁊ Bar. h̓ in ſua repetitione. ⁊ vide hic qd̓ no. in ſpe. de acti. ſeu peti tio.§. ſeꝗtur. v̓. ſed quomodo ⁊ qn̄. Item adde qd̓ no. in l. pe. de agri. ⁊ cenſi. nam vbi lex dirigit v̓ba in reum arctā do ipſum ad aliquam preſtationem nō p̄cedēte ꝯͣctu vel quaſi delicto vel quaſi ꝙ pariat ciuilem obligationem ⁊ eſt cōditio ex lege. Sed vbi dirigit verba in ipſum iudicem eſt officium iudicis. facit. sͣ. de mino. ꝙ ſi minor in fi. Actio v̓o in factum que dat̉ loco actionis p̄ſcrip. verbis oritur ex ꝯtractu incerto ⁊ precedit ibi obligatio natiua qd̓ non eſt in cōditione ex. l. Quid ſit dicere datiua ⁊ na tiua habuiſtis. sͣ. de pactis iuriſgentiuꝫ.§. i. Ex lec. anti. NOVAADDITIO. ¶ Uide in ſpecu. de act. ſeu peti.§. ſꝫ. v̓. quomodo ⁊ qn̄. ¶ De conditione triticaria. Rubrica. Conditio tritica Ui certam. dia habet locum in omni re p̄terqͣꝫ in pecunia numerata ſiue petat̉ ꝗd certuꝫ ſiue incertum ſiue dn̄ium ſiue poſſeſſio ſiue petat̉ quecūqꝫ alia res ſiue corꝑalis ſiue incorporalis. h. d. ¶ Quero que eſt ratio ꝙ cōditio triticaria non dat̉ pro pecunia numerata. dicit Guil̓. de cū. ꝙ ratio eſt qꝛ iſta ꝯditio fuit intro ducta pro rebꝰ quaruꝫ extimatio variat̉ ex tꝑe vt. jͣ. eo. l. in hac. ⁊. l. fi. ſed extimatio pecunie non variatur ex facili merito ꝯditio triticaria non dat̉ prn pecunia numerata. ¶ In glo. que incipit an idem ibi an idem ſi pōdere ⁊c̄. iſta queſtio gl. haberet locum vbi in tex. non haberes ex preſſe ſiue in pōdere ⁊c̄. ⁊ no. iſtam glo. inquantum dicit ꝙ appellatione pecunie numerate ſoli nūmi cōtinentur. ¶ In glo. adde poſſeſſionē ibi rn̄deo. ⁊ ideꝫ qd̓ hic no. I. l. ꝓx. in glo. ſuꝑ v̓bo poſſeſſionem. ¶ In glo. ibi vel ve rius no. hac glo. ex qua habes ꝙ ſicut rem meam corporalem regulariter non poſſum cōdicere ita rem meam in corporalem. ⁊ no. p̄cedētia verba gl. dum hic aduerſati ua cōiunctio aūt eſt dictio aduerſatiua. vt no. jͣ. eo. ti. l. in hac in glo. magna ⁊ vide ꝙ habes in tex. ⁊ glo. in. l. hoc amplius.§. de his aūt. jͣ. de dam. infec. dicam in. l. ſed ſi lege. sͣ. de peti. here. ¶ Quero de intellectu. l. ſed ⁊ ei. glo. hic ſuꝑ v̓bo fundum videt̉ velle ꝙ eo caſu quo deiectus eſt dn̄s fundi debeat condicere dn̄ium fundi. Sed contra hoc op. qꝛ ille qui eſt ſemel dn̄s non pōt amplius fieri dn̄s. l. iij.§. ex plurimis de acꝗ. poſ. ergo ſi deiectus eſt dn̄s non pōt dn̄ium cōdicere. ſꝫ ſuſtinēdo. gl. dicas ꝙ eſt ſpeciale ꝯtra furem vel deijciēteꝫ vt lꝫ deiectꝰ ſit dn̄s poſ ſit dn̄ium ꝯdicere ⁊ petere ſibi dari reꝫ qua ſpoliatus eſt al̓s ſecus vt inſti. de act.§. ſic itaqꝫ. l. ſcire debemus§. vltimo. jͣ. de v̓bo. ob. vel poſſumus intelligere hunc textum aliter qͣꝫ intelligat glo. vt velit dicere ꝙ ſi deiectꝰ eſt dn̄s ꝯdicat hoc eſt poſſeſſionem fundi ratione dn̄ij. Si v̓o de iectus non eſt dn̄s ꝯdicat poſſeſſionem ratione poſſeſſio nis quam perdit. ⁊ hoc vult dicere tex. Ex lec. an. ¶ Cōditio triticaria eſt generalis pro qua libet re debita excepta pecunia numerata. Item cōpetit etiam ad nudam poſſeſſionem. h. d. ¶ In tex. p̄ter pecu niam. qꝛ iſte p̄tor cōſiderauit ſolum rem in qua cadit inte reſſe ẜm Cy. in additione. Ex lec. anti. NOVAADDITIO. In.§. rem autem vide oīno Rem autem. in ſpecu. de actore. v. quid er go ſi deiectis vide quod no. C. de interdictis. l. incerti. In glo.ſ. loco interdictorum. ¶ Et an pro retinenda poſſeſ ſione turbata competat triticaria dic ꝙ non vt no. sͣ. de iu dic. l. ſi de vi. Et qꝛ ꝑſonalis eſt conditio ideo datur ꝯͣ ob ligatum ergo non ex ſola poſſeſſiōe quia ſola poſſeſſio nō obligat vt patet in reali ⁊ ideo dicit ex cauſis ⁊c̄. Quali ter agatur pro poſſeſſione clandeſtina vide Cy. C. de acquiren. poſſeſ. ſi nulla. Item ex lec. ant. 9j Uide hic qd̓ no. in Spe. de s CL Ce. actore. v. ꝗd ergo ſi deiectꝰ. ⁊ qd̓ no. C. de interdictis incerti. ⁊ de iudicijs de vi. ⁊ per Cy. C. de acqui. poſ. ſi nulla. ⁊ sͣ. ti. ij. ⁊ ideo .§. neratius. Iſta lex habet duas partes. priN Hac. ms loꝗtur qn̄ erat certum quo tꝑe res plurimi fuit. Scd̓o loquit̉ qn̄ erat dubium quo tēpore res plurimi fuit. ſecūda ibi ⁊ etiam an̄. ⁊ breuiter. h. d. Si res tꝑe ſnīe vel mortis plurimi fuit tp̄s ſnīe vel mortis inſpicit̉. al̓s inſpicit̉ aliud tp̄s quo res plu rimi fuit poſt moram rei. h. d. ¶ In tex. ibi quarte ad tē pus more reducēda extimatio conſiderat̉ ⁊ fiat ẜm illud tempus quo tꝑe res plurimi fuit vel valuit poſtqͣꝫ reus fuit in mora vt in illa extimatiōe reus cōdēnetur. ¶ In hac. l. inter alias habetis vnaꝫ glo. magnam que eſt vltima ⁊ diuidit̉ in tres partes. nam primo ponit quadrupli cem intellectum ad. l. noſtram quorum tres clare ponun tur in glo. noſtra. tertius intellectus quem glo. reprobat colligit̉ in v̓. nec placet illud. Secūdo glo. format vnum ꝯtrariuꝫ ⁊ ponit duas ſolutiones quas tertio reprobat. pro ſolutione cōtrarij p̄mittit quādam diſtinctionem. ſecūda ibi ſed ſiue tēpus more. tertia ibi vt aūt hec. ¶ In gl. i. ibi. ſꝫ extimatj. que extimatio debet mihi p̄ſtari ſi res p̄ſtari non poteſt. vt. l. non dubium.§. vltimo. jͣ. de le. iij. l. qui cōcubinam.§. vltimo. eo. ti. l. ſi domus.§. qui cōfitet̉. jͣ. de le. i. ¶ In glo. ⁊ al̓s non poſſet dari de dolo ⁊c̄. iſta glo. vult dicere ſi nos diceremus reum tradētem ſeruuꝫ deterioratum non eſſe liberatum ab actione prima qua tenebat̉ non poſſet dari ꝯtra ipſum actio de dolo. qꝛ non habet locum vbi habet locum alia actio vt. l. i.§. ait pretor. sͣ. de dolo. Sed. l. dicit dari actioneꝫ de dolo vt. l. ele ganter.§. i. alle. in glo. ergo patet ꝙ eſt liberatus ab actio ne prima. Sed pro ſolutione iſtius cōtrarij vide qd̓ not. in. l. elegāter.§. non ſolum preallegatꝭ. ⁊ per doc. in. l. exhibitionis. jͣ. ad exhiben. ⁊. jͣ. de v̓. ob. l. iulianum.§. i. ⁊ in l. qui ſibi.§. i. all̓. in gl. ¶ In. e. gl. ibi forte ignorauit ⁊c̄. ¶ Nota iſtam glo. ꝙ ille qui recipit rem deterioratam ignorāter ſibi non p̄iudicat. ſecꝰ ſi recipiat ſciēter. ⁊ cum hac gl. cōcor. qd̓ no. sͣ. in. i. ꝯſtitutiōe.§. illd̓ aūt in gl. ſuꝑ v̓bo neſciēti. facit ēt qd̓ no. gl. in dicto.§. nō ſolū. ⁊ qd̓ no. Cy. ī dicto.§. exhibitꝰ. ¶ Ingl. magna ibi itē ꝙ ī medio v̓. qd̓ v̓o d̓ſierat. ¶ In. e. gl. ibi qd̓ āt ſane d̓bet̉. No. iſtā gl. idē habuiſtis. sͣ. e. l. i. in gl. ſuꝑ v̓bo rē aūt ſuā ¶ In. e. glo. ibi in vtroqꝫ caſu ⁊c̄. vel dic vt dixi diuidēdo. l. quādo eſt certum ꝙ res plus valuit tēpore ſentētie vel mortis. nā illd̓ tp̄s īſpicit̉. Sꝫ ſecūda ꝑs loꝗt̉ qn̄ nō erat certū quo tꝑe res valuit plus iō īſpicit̉ qͣꝫti plurimi res fuit a tē pore more. ¶ In. e. gl. ibi ⁊ de īteritu nō tenet̉ ſi reꝰ ⁊c̄. ¶ In. e. gl. ibi.§. in hac ⁊cͣ. Intelligit ergo gl. iſtd̓ dictū .§. in hac qn̄ agit̉ ad fructꝰ nō qn̄ ad ipſam rem principa lem. ⁊ no. totā diſtīctionē iſtiꝰ gl. ſꝫ de materia iſtiꝰ. l. ⁊ di cti.§. in hac. dicā latiꝰ in. d.§. in hac. ¶ In. e. gl. ibi vſqꝫ ad illū.§. ſi actionē ⁊c̄. vid̓ hic qd̓ no. jͣ. d̓ vſur. l. mora ī gl. magna. ¶ In. e. gl. ibi ī fine. No. ex fi. iſtiꝰ gl. vnā regulā ī ꝯditi. īde. ꝙ ꝯuētꝰ in ea nō tenet̉ niſi quatenꝰ factꝰ ē lo cupletior. ⁊ iſtam glo. allegaui in.§. ſi libertus. hic all̓. ⁊ l. ſi in ſumma.§. in frumēto ⁊ l. qd̓ indebitum.§. fi. Ex lec. ant. ¶ Diuide in tres ꝑtes. pͥmo loꝗtur ī re ex tāte nō deteriorata quātuꝫ ad bonitatem intrinſecam. ſecūdo loꝗtur in re ꝑempta. tertio loꝗtur in re extāte ⁊ deteriorata. ſecūda ībi ſi v̓o. tertia ibi in vtroqꝫ. ⁊ ita diuidit gl. pōt aliter diuidi.ſ. ꝙ primo loquat̉ de tēpore vſqꝫ Bal. ſuꝑ. ij. ff. veteris. n

D eo qd.. 9co. ¶ Arquʳ tatio. add bar. ī. l. miles.§. i. ff. de mili. te. b ¶ Cōteſta. vid̓ feli. in. c. pͥ mo. d̓ li. obla. ī pͥn. ⁊ frā. are. l. i. C. d̓ li. cō. e eo qd̓ certo loco. qd̓. ſecūdo loquat̉ de tempore a quo vt videbimꝰ ⁊ hoc dicit vſqꝫ ad ſententiam re extāte. vel vſqꝫ ad interituꝫ re ꝑempta creſcit ꝯdēnatio ſeu exactio extimationis rei de bite in cuius ſolutiōe cēſetur a tꝑe more. h. d. ¶ No. ꝙ lex noſtra facit mētionē de tribꝰ tēporibꝰ.ſ. de tꝑe ſentē tie. de iꝑe mortis in preabulo ante caſuꝫ mortis. ⁊ de tꝑe more. ⁊ ſic ſibiipſi ꝯͣriari videt̉. Sꝫ nō eſt ita qꝛ tp̄s more ē tp̄s a quo īcipit venire ītereſſe qꝛ mora durāte ſucceſ ſiue auget̉ vſqꝫ ad ſentētiā. ſi res extat ⁊ ſi eſt ꝑempta auget̉ vſqꝫ ad tp̄s qd̓ plurimi eſt ante interitū. nā in īteritu īpoſſibile eſt ꝙ plurimi ſit preſertim in hoīe qui mortuꝰ eſt ad nullū eſt vſuꝫ. vt. sͣ. de iureiurā. in actiōibus.§. plane ⁊ facit de cōdi. fur. ſi ſeruꝰ.§. bone. Iſta ergo duo tēpora poſt morā ſunt tēpora vſquequo. ſed tp̄s more eſt tēpus a quo ⁊ iſte eſt verus ītellectꝰ. ¶ In gl. ſi extat in fi. vt īſti. de le.§. ſi res. vel dic ꝙ habet̉ ꝯſideratio extimatiōis vt ſi poſt ſentētiā res ſit deteriorata in bonitate extrīſeca .i. in p̄cio nō liberet̉ reus niſi ſoluat extimationē que vige bat tꝑe ſentētie quanti plurimi erat. vel dic ꝙ iudex non dꝫ cōdēnare in extimatiōe. verū eſt niſi rōne more expedi at actori hēre extimationē. pōt aūt iudex ꝯdēnare in extī mationē que viget tꝑe ſentētie nō in ea que viget poſt ſen tētiā. qꝛ tractꝰ futuri tꝑis nō ſpectat ad iudicē. vt. jͣ. de vſu ris. l. i.§. i. ⁊ facit qd̓ no. sͣ. ſi cer. pe. vinū. ¶ In gl. hoc vi det̉ eē ꝯͣriū ibi nimis ſtricte. No. ꝙ bene eſt nimis reſtrigēda vt. sͣ. de aleatoribꝰ. l. i§. qd̓ aūt. ſed tu alia ratiōe dic cōtra Pla. qꝛ lꝫ ꝯditio triticaria ꝓponat̉ ex cauſa bonefidei tamē ipſa eſt ſtricti iuris vt no. in ſimili in. l. certi cō ditio in prī. ſi cer. pe. ⁊ ideo nō mutātur bonefidei iudicia ar. cōtra. C. de pactis inter empt. l. ij. in fi. coniūcto eo qd̓ no. sͣ. de pactis iuriſgētiuꝫ.§. qnimo ibi vt hic. ⁊ ꝙ hoc lo quat̉ in ſpecie d̓bita apꝑet in v̓. ſi verū extrierit. nā genꝰ nō poſſet ꝑire lꝫ extimatio generis poſſit augeri ⁊ minui. vt l. vinū. ⁊. l. in rōne.§. īcerte. ad. l. fal. ibi formā ꝯdēnatōis. ¶ No. ꝙ forma ꝯdēnatōis eſt reſtrīgēda ad petita. iſtd̓ nō eſt verū qꝛ nō veniūt extranea. ſed bene veniūt d̓pēdē tia ⁊ ꝯnexa. vt. jͣ. de edi. edi. ediles.§. itē ſciēdū. ſaluo eo qd̓ no. in. l. fi.§. fi. sͣ. de ꝯdi. inde. ibi ⁊ naturalē rōnē. Not. ꝙ nō dꝫ ꝗs adherere opinioni que remordet ꝯſciētiā ⁊ na turalē rōnē. ibi aliter diſtinguo. lꝫ gl. multis v̓bis vtat̉ tamē ſciētia eius eſt ꝙ aut loꝗmur de intereſſe qd̓ cōcernit extimationē rei debite. ⁊ tūc loꝗtur hec. l. aut de intereſſe qd̓ cōcernit acceſſiones ⁊ tūc in bonefidei venit a tempo re more. in ſtricti iuris a iꝑe litis ꝯteſtate niſi eēt acceſſio odioſa vt vſurarū que in ſtricti iuris nō venit ſine ſtipula tione. ſꝫ naͣlis acceſſio vt fructuum bn̄ veniret qꝛ ē aceſſio fauorabilis ⁊ ſic ītelligat̉ diſtīctio. l. ꝯͣrie. ⁊ h̓ opi. Io. h̓ approbat̉ ⁊ bn̄. ⁊ hāc opi. approbat Frā. ae. ⁊ ita teneas. No. ꝙ de tempore Ires aliena. aā locum licita eſt argumentatioª. hoc dicit iſta p̄ſens. l. ¶ Nota m. ex hac.l. qd̓ dixi in ſumma. ⁊ cum hac. l. concordat qd̓ ha buiſtis in. l. vinum. sͣ. ſi cer. pe. jͣ. de v̓bo. ob. l. quotꝭ. Item ar. §..i. habes ꝙ licita eſt argumētatio de rebus ad tempus. vt e. jͣ. de teſtamento mili. l. miles ita. Itē habes ꝙ licita eſt ar ita. gumentatō de ꝑſonis ad tēpus vt habes in. l. qui plures .c. pͥ in prin. jͣ. de vulg. ⁊ pupil. ⁊ de materia iſtius. l. habuiſtis la. in. d. l. vinum dicam de hoc in dicta. l. iij.§. in hac. cōmo. are cō. tam pro declaratione iſtius. l. qͣꝫ p̄cedētis. ¶ In gl. que incipit ſic vi bo. ibi cum lis cōteſtatur. No. ex hac gl. inſer bta cum tex. ꝙ iudiciuꝫ intelligit̉ cuꝫ lis eſt cōteſtataᵇ. idē no. in. l. i. C. de iudi. ⁊ sͣ. de iudi. l. iudiciuꝫ ſoluit̉. ¶ In e. gl. ibi. l. vinū. ⁊ sͣ. l. ꝓxīa in gl. magna. hic nō ſunt alia. ¶ De eo qd̓ certo loco dari oportet. Rubrica. Ille qui ꝓmittit da Lio lOCO. na vel ſoluere cerio loco pōt vbiqꝫ cōueniri ſi in illo loco non reperiat̉. hoc dicit iſta lex. ¶ In tex. ibi vbiqꝫ. sͣ. glo. i. ibi. l. ꝯtraxiſſe. ⁊ eſt tex. in. l. heres abſens in fi. sͣ. de iudi. ¶ Sed hic quero an in loco vbi fuerunt celebrata v̓ba ꝯtractꝰ poſſuꝫ ꝯueniri. dic ꝙ non niſi ſicut in alijs locis. nā ex quo alibi eſt d̓ſtinata ſolutio ibi dicitur eſſe locꝰ. vt dicia. l. cōtraxiſſe. nō aūt dicit̉ eē locꝰ ꝯͣctꝰ niſi ſint celebrata ſeu prolata verba cōtractus. ⁊ ita tenet gl. C. e. l. i. jͣ. de bo. auc. iudi. poſ. l. heres abſens. in fi. de iud. .l. quero. jͣ. de ſol. lꝫ gl. de hoc non dubitet. jͣ. ti. i. eū qui in gl. i. ¶ In ea. gl. ibi.§. cum ita. ⁊ eſt caſus. jͣ. e. l. iij.§. ſiꝗs ita ſtipulet̉. x. ¶ In gl. ij. ibi.§. idē rn̄dit. ⁊. l. ſi ita.§. griſogonus. jͣ. de verbo. obli. Et no. ex hac. l. ꝙ debemus ſti pulationem ita interpretari ꝙ non reddatur inutilis. qd̓ no. pro eo quod infra dicam. ¶ In glo. fi. ibi in fi. Nota ex hac glo. ꝙ ille qui promiſit dare certo loco non poteſt indiſtincte in alio loco cōueniri. Sed ita demum poteſt cōueniri in alio loco ſi ibi forum ſeu domicilium ſortitur ⁊ iſta opinio cōmuniter per doc. tenetur. Sed. d. Ni. de mat. tenet ꝙ immo promittens in certo loco ſoluturum poteſt in quolibet loco conueniri. nam dicit ipſe. l. loquitur generaliter ꝙ talis promiſſor indiſtincte poteſt conueniri in quolibet loco vt patet hic ⁊ in. l. all̓. in glo. facit pro hoc. C. de cōdi. indebi. l. qui certo. ad idem vbi quis coartali vel decuriali. l. i. C. vbi cauſa ſtatus. l. i. ⁊ qꝛ reus grauatur in hoc qꝛ in quolibet loco poteſt cōueniri ideo lex conceſſit arbitrium iudici vt habeat rationem intereſ ſe rei ſeu debitoris ꝓpter locum vt videbitis. jͣ. l. ꝓxima. que opinio. d. Ni. videtur multum conſona iuri lꝫ cōmu nis opi. ſit in cōtrarium. ¶ Ultimo Guil. de cu. inducit pro caſu ad queſtionem ꝙ in ꝯtractibus non ſit locus re miſſioni ad locum contractus ſeu de vno loco ad alium. Nam dicit ipſe ſi deberet fieri remiſſio non eſt neceſſaria eꝗtas iſtius legis que dicit ꝙ in alio loco poſſit cōueniri. de qua queſtione plene tractat Guil̓. de cu. hic ⁊ doc. in auc̄. qui ſemel. C. quomodo ⁊ qn̄ iudex. ⁊ in auc̄. ſi v̓o criminis. C. de adul. vbi glo. tangit̉ per Ia. de bel. in auc̄. vt nulli iudicum.§. ſiꝗs v̓o cōprehenſorum. sͣ. de iudi. l. heres abſens. ⁊ ibi dicaꝫ. ⁊ eſt hodie caſus in. c. romana. .§. contrahentes extra de foro compe. li. vi. Ex lec. ant. ¶ No. ꝙ pōt agi etiaꝫ extra locum vbi eſt collata ſolutio. tam ē habet̉ ratio intereſſe. non eniꝫ plus ꝯſeꝗtur qͣꝫ ſi in loco deſtinato ſolueret̉ nec minus fauet̉. ergo ſibi ſoluꝫ reſpectu fori ſed non vt augeat̉ p̄ſtatio. ⁊ ar. huius. l. dicit Guil̓. ꝙ in ciuili non habet locum remiſ ſio. qd̓ dic vt. sͣ. de iudi. heres abſens. ⁊ sͣ. d̓ in ius vo. l. i. NOVA ADDITIO. Ex lec. anti. ¶ Uide in ſpecu. de compe. iudi. adi.§. i. v̓. ſed pone qui dam lucanus ⁊ v̓. ſe. ⁊ v̓. ſed quid ſi ꝓmiſi per ſtipula. In actione arbitraria Rbitraria. habetur ratis īitieſi actoris ⁊ rei ꝓpter locū. h. d. iſta. l. ¶ In gl. i. in fi. iſta glo. innuit ꝙ quātum ad concedenduꝫ vel de negādum beneficium reſtitutionis in integrum debet in ſpici locus iudicij non locus cōtractus qd̓ videt̉ cōtra. l. ſi fundus. jͣ. de euic. vbi tex. vult ꝙ in his que ꝑtinent ad deciſionem cauſe inſpiciat̉ locus contractus. ⁊ ſic deberet eſſe in caſu noſtro. nam poſito ꝙ in loco vbi iſte debi tor cōuenitur non poſſit peti in integrum reſtitutio. tn̄ ex quo cōtractus factus per taleꝫ debitorem fuit factus ali bi. videlicet vbi fuit deſtinata ſolutio. ⁊ ibi pōt peti reſti tutio. ⁊ ſic illud ius qd̓ deberet ſeruari in loco illo cōtra ctus debet ſeruari hic vbi cōuenit̉ ⁊ in loco iudicij. qꝛ vt dixi in his que reſpiciūt deciſioneꝫ cauſe debet inſpici locus cōtractus in. d. l. ſi fundus. pro hoc dico ꝙ Guil̓. de cū. ⁊ plures alij doctores hanc glo. reprobāt. Sed idem Gui. iſtam gl. tenet. C. de ſum. tri. l. i. ⁊ ad. l. ſi fundus. re ſpōdet ꝙ ibi reſpicimus locum ꝯtractus quātum ad ea que ſunt de natura cōtractus. ſed in integrum reſtitutio non eſt de his. ergo ⁊c̄. Sed in cōtrarium videt̉ veritas ꝙ immo inſpiciat̉ locus ꝯtractus. primo qꝛ lex indiſtilicte dicit locum ꝯtractus eſſe inſpiciēdum vt. l. ſemper in ſtipu.

ſtipu. de re. iur. ⁊ dicta. l. ſi fundus. Preterea eadem ratio eſt vbi petit̉ reſtitutio officio iudicis ꝙ inſpiciat̉ locꝰ ptractus que eſt vbi agit̉ actione deſcendēte ex ꝯͣctu. ⁊ per ꝯn̄s iſta glo. nō videt̉ procedere niſi ſuſtinendo glo. dicamus ꝙ hec glo. loquat̉ qn̄ minor volebat petere reſtitutionem in integ. aduerſus aliquam negligentiaꝫ vel omiſſionem cōmiſſaꝫ in loco iudicij. qꝛ tunc quo ad ꝯcedēdā vel denegādam reſtitutionē in integrum inſpicit̉ lo cus in quo illa negligētia ſeu omiſſio eſt cōmiſſa. ⁊ ſic inſpicit̉ locꝰ iudicij. ſed in loco iudicij reſtitutio denegat̉ vt dicit iſta glo. ergo ⁊c̄. al̓s iſta glo. non poſſet bn̄ ſuſtineri. C Locus dꝫ ī libello exDi quis epheſi. primit qn̄ loci obmiſ ſio poſſet reo eſſe dānoſa. h. d. in glo. ſua in fi. ⁊ eſt v̓itas. ex hac glo. hēs ꝙ de locis dꝫ fieri mētio narrādo formā ꝓmiſſionis in libello. nō aūt ī libello dicat ibi ſolui hic vl̓ ibi. Sed dicat in libello ꝙ fuit facta ꝓmiſſio hic vel ibi. ideꝫ no. jͣ. l. ꝓxi. v̓. qͣre. ¶ In glo. ſuꝑ v̓bo adiectione. Et no. bn̄ hūc tex. dū dicit ne auferat loci vtilitatē. Nam iſte tex. facit ad. q. lꝫ in libello non ſit neceſſe ꝙ apponat̉ dies cōmiſſi criminis vt. l. libelloꝝ. jͣ. de accu. ⁊. l. ī cauſis. C. de accu. tn̄ ſi reus vult ꝙ apponat̉ dies criminis cōmiſſi. pu ta qꝛ in ſuā defenſionē vult ꝓbare illa die ſe alibi fuiſſe fa cit iſte tex. ꝙ accuſator cogat̉ diē ponere ne ipſi reo auferat̉ defenſio ſicut vides hic ꝙ dꝫ fieri in libello mētio de loco qn̄ loci omiſſio eēt dānoſa ipſi reo ⁊ auferret defenſionē ipſi reo vt ſic ſit. idē de tēpore ad locum vt vidiſtis .sͣ. ti. i. l. fi. no. per doc. ī. l. is qui de public. iudi. Ex lec. anti. ¶ Qui agit ex ꝯͣctu debet agere ẜꝫ formā ꝯtractus. h. d. ¶ In glo. ſed nec altero in fi. hec vera qꝛ in narratione debet narrari ẜm formam ꝯtractꝰ al̓s age retur inepte. ſed in ꝯcluſione concludit̉ ẜm formaꝫ iuris ad illam rem que eſt in obligatione in loco vbi agit̉. vt. jͣ. e. non vtiqꝫ.§. qui ſtichum. nec enim debet actor inſtruere reum vt alibi ſoluat ſi vult. qꝛ nemo cogit̉ inſtruere ſuuꝫ aduerſariū nec allegare pro eo ẜm Cy. ī addi. facit. l. i.§. i. de lib. agno. ⁊ qd̓ ibi ꝑ Ia. ¶ Exͣ no. ꝙ ius electionis nō p̄t alicui auferri vt. l. ſi optio qui ⁊ aꝗ. ⁊ ibi ꝑ Ia. Ex lec. anti. NOVAADDITIO. ¶ In vltīo v̓. vtilitatis. ¶ No. ꝙ ius electiōis non pōt alicui auferri. l. ſi optio qui ⁊ a ꝗbꝰ per Ia. In ſuperiori. l. arbitraria. ¶ In glo. que eſt ſuꝑ v̓. tex. vtriuſqꝫ que incipit alia in ver. glo. ſi. y. ⁊. p. in qua opi. eſt dn̄s meus Odo. ⁊ ipſe recitat fuiſſe dn̄ꝫ Ia. antiquū doc. Et ēt ego credo veriorē. Nā aut reus cōuenitur alibi qͣꝫ in loco cō uēto ⁊ ſibi imputari nō pōt ⁊ dꝫ haberi eius rō nō acto ris. ſꝫ ſi ſibi imputari pōt eius ratio nō dꝫ haberi cū eius mora iā p̄ceſſit. ſed tūc habebit̉ ratio actoris tm̄ vt. C. e. l. i. ⁊ ꝓbat̉ manifeſte in. l. centū. jͣ. eo. nō ob. lex iſta qꝛ expone vtriuſqꝫ ideſt alterutriꝰ. vl̓ dic alio ⁊ alio caſu vt hͨ no. nō ob. l. nūc de officio qꝛ qd̓ dicit etiā actoris ītelligit̉ ſub alio caſu non qn̄ habetur ratio rei vt quia non poteſt ei īputari quia non ſoluit in loco deſtinato Mar. ⁊c̄. 2 In alternatiuis in poteOn utic).nate rei eſt quid debeat non aūt ne debeat vel eꝗpollēs. h. d. iſta lex. Et diuidit̉ iſte tex. in duas ꝑtes. Nā primo iuriſcōſultus ponit duas regulas vnā affirmatiuā aliā negatiuā. Scd̓o di ctas regulas declarat. ſcd̓a ibi. qui ſtichū. ⁊ exēpluꝫ pͥme regule p̄mo ponit̉ vbi eſt alternatio reꝝ tm̄ vt patet ī dicto v̓. qui ſtichum. Itē ponit̉ exēplum dicte regule vbi ē alternatio locoꝝ tm̄ vt patet. jͣ. v̓. reꝝ niſi ſoluat. exēplum v̓o ſcd̓e regule primo ponit̉ vbi eſt alternatio reꝝ tm̄ ſed ponit̉ vna de rebus alternatiuis premiſſis. ſcd̓o ponitur qn̄ eſt alternatio locoꝝ tm̄ vt patet in v̓. quare ī ꝓpoſito. Deinde iuriſcōſultus poſt illud exēplū ſubiūgit quādaꝫ regulā vt patet in v̓. gn̓aliter. Tertio ponit̉ exēpluꝫ dicte regule qn̄ eſt alternatio reꝝ ⁊ locoꝝ tm̄ ſimul vt patet in v̓. ꝓinde mixta ⁊c̄. in glo. que incipit. ſceuola ⁊c̄. ibi primū ideſt pͥma regula que tractat̉ ad ꝗd. videlicet an ſit in rto loco. ptāte rei qd̓ debeat. ¶ In. e. glo. ibi ad tertiū rn̄deo ⁊c̄. videlicet ad v̓. qui ſtichū vſqꝫ ibi ceteꝝ ⁊c̄. ⁊ ad v̓. reū au tē niſi ſoluat vſqꝫ ad v̓. ꝓinde. ¶ In. e. glo. ibi ſcd̓ꝫ ⁊c̄. i. ſcd̓a regula de an. videlicet vtꝝ debeat eē in poteſtate rei an debeat. ¶ In. e. glo. ibi de alternatiuis rerum vt patet in v̓. ceteꝝ. ¶ In. e. glo. ibi ſcd̓o loco locoꝝ vt patet ī v̓. quare in ꝓpoſito. ¶ In. e. glo. ibi mixtū vt patet in v̓. ꝓinde mixtū. ¶ In. e. glo. que incipit qd̓ dicit ⁊c̄. ibi vl̓ opponit̉ ⁊c̄. iſta eſt vera ſolutio ex quo no. ꝙ ſi eſt facta ꝓ miſſio in duobꝰ locis d̓beo narrare in libello qual̓r ꝓmiſ ſio fuit facta in tali ⁊ in tali loco. ⁊ ita loꝗtur.§. ſiꝗs ephe ſi. sͣ. in. l. ij. nō aūt in libello debeo dicere ꝯuenio te hic vl ibi. ⁊ ita loꝗtur iſte tex. dū dicit ꝙ debet agi ſine loci adie ctione. ¶ In. e. glo. ibi in tertio loco. Sꝫ certe īmo hoc eſt falſum. qꝛ ibi loquitur cum agit̉ in vno de locis inſertis in ꝓmiſſione vt ibi apparet ex tex. lꝫ glo. que eſt infra ſuꝑ verbo alternationi dicat ꝙ ibi loquit̉ qn̄ agit̉ in tertio loco non in altero ex locis in promiſſione deſtinatis. ¶ In. e. glo. que incipit capue vel epheſi. ibi in tertio loj co. ſed hoc eſt falſum ꝙ in.§. ſi ꝗs agatur in tertio loco īmo agitur in vno de locis in premiſſis inſertis vt dixi. sͣ. in glo. ſuper verbo adiectione ⁊c̄. Ex lec. anti. ¶ In alternatiua eſt electio rei circa res ſed nō circa locum. qꝛ poteſt eligere ꝗd debeat nō an de 1 beat. vel vbi ꝯueniat̉ h. d. qꝛ electio que interimet obliga tionē vel petitionē nō dꝫ reo ꝯcedi. ⁊ no. ad euidentiam ꝙ electio qn̄qꝫ cadit īter res. qn̄qꝫ cadit inter loca. qn̄qꝫ ſimul inter res ⁊ loca. pͥmo caſu ꝑtinet electio ad reum. ſecūdo ⁊ tertio ad actorē. ⁊ electio petitionis ad actoreꝫ electio ſolutionis ad reū. Itē no. ad euidētiā ꝙ vbi nō ē actum ꝗs debeat eligere in alternatiua ius eligēdi venit tacite. ⁊ iō vtꝝ cōpetat actori vel reo determinat̉ hic me lius qͣꝫ alibi reꝑiat̉. ¶ In tex. ibi ⁊ ideo locuꝫ. tria dicit ꝙ ꝗd debeat eſt in electione rei. an debeat nō eſt ī electio ne rei. ⁊ ideo ad reū nō ꝑtinet eligere locū. que tria ſtatiꝫ declarat in v̓. qui ſtichū. hic pͥmo loquit̉ ī alternatiua rerū. ¶ In tex. dꝫ..i. dicere ſi poſſet eligere mortuū interimeret obligationē ⁊ eēt in ptāte ſua an deberet qd̓ nō eſt de natura alternatiue. qꝛ electio cadit inter res nō inter debere ⁊ non debere. nec dꝫ in ptāte rei eſſe ſubſtātia obligationis. ibi in v̓. qͣre etiā in ꝓpoſitis. hic loꝗtur in alternatiua locoꝝ. ¶ In tex. electurū. variādo ibi ſic eueniret.i. ſequeret̉. ibi petitiōis.i. loci vbi petat. ¶ In v̓. ꝓ inde. inꝗt hic loꝗt̉ de alternatiua mixta reruꝫ ⁊ locorum. ¶ No. hic ple ne de materia electionis in alternatiua. ⁊ vbicūqꝫ electio perimeret obligationē nunqͣꝫ electio con cedit̉ reo. No. ꝙ in poteſtate actoris ē vbi petat reo vbi ſoluat.ſ. ante lit. ꝯte. qd̓ dicit̉ de lite ꝯteſtata habet locum qꝛ agebat̉ in loco deſtinato. ſed ſi alibi dic vt. jͣ. e. quod ſi epheſi.§. interdum. ⁊ eſt rō dr̄ie qꝛ iſta actio nō ē arbitra ria niſi qn̄ agit̉ alibi in loco nō deſtinato ſol̓oni. vt. l. i. sͣ. e. jͣ. e. l. fi. ¶ Tertio no. ꝙ vna electio trahit ad ſe aliā ele ctionē. vn̄ electio loci trahit ad ſe electionē rei ibi collate. ⁊. h. d. nr̄.§. ⁊ adde ad iſtā. l. qd̓ no. jͣ. de le. ij. lutio. ⁊ ꝑ Dy. iſti. de actio.§. huic. ⁊ qd̓ no. ī ſpe. de plus petiōibꝰ. Ex lec. anti. NOVA ADDITIO. In.§. qui ſtichuꝫ. qͣliter forQui ſtichum. net libellus in qualibet alternatiua. vide in Spe. de plus peti. ⁊ vide oīno in Spe. de cōpe. iudi. adi.§. i. v̓. quid ſi debitor.§. cōtractus. ⁊ in Spe. de cita.§. i. v̓. ꝗd ſi in pͥmo ⁊ ſcd̓o. ¶ In v̓. text. electionē. ¶ No. ꝙ habere electionem eſt fauor habentis vt. l. i. ad. l. iul. de ambitu. ff. ⁊ ibi no. in.§. proinde. in ver. tex. ⁊ in rē quo ad petitionē ſed quo ad ſolutionē nō eſt electio rei. vt. sͣ. l. ij.§. fi. ¶ In.§. item iulianus. vide in Specu. de actore. v̓. Item tutor. ⁊. v̓. ſe. Si plura loca deſtinent̉ ſolutio Si quis ita. n̄ cōpulatiue videiur quātitas promiſſa pro rata cuiuſlibet loci eſſe diuiſa. h. d. preſens .§. ¶ No. hūc tex. ⁊ aduerte ꝙ iſte tex. intelligendꝰ eſt Bal. ſuꝑ. ij. ff. veteris. n ij c ¶ Expͥmī. an locus in li bello poni de alex. de imo. ī beat. vide do. l i.§. idē ſcribis. jͣ. depoſiti ⁊ ro. in deciſ. xxxvi. itē dubitatum fuit vtrus in actio ne iniuriarū. De eo qd̓ celſo loco.

D9 quādo in ꝓmiſſione vel ſtipulatione ſunt adiecta plura loca copulatiue certa limitatione. Sed ſiꝗs promiſiſſet ſe ſoluturum flor̄. vene. ⁊ vbiqꝫ locorum. tūc non videt̉ ꝙ iſte§. hēat locum ꝙ videat̉ diuiſa quantitas pro rata cuiuſlibet loci. qꝛ hoc intelligēdo hoc modo ſtipl̓o effice ret̉ inutilis qd̓ eſſe non debet qꝛ debemus ſtipulationem interp̄tari taliter ꝙ ſit titulus non inutilis vt no. sͣ. e. l. i. in gl. ij. in fine. ¶ Ultimo qꝛ hic dicit̉ ꝙ debet fieri petitio in loco vbi deſtinatur ſolutio. Quero vtrum valeat iſta promiſſio. qꝛ ergo poſſuꝫ petere vbicūqꝫ inueniam ꝓmiſ ſorem vel vbiqꝫ locorum videt̉ ꝙ ſic. tex. eſt no. jͣ. depoſiti .l. lutius. ⁊. jͣ. de hoc dicā latius. Ex lec. ant. ¶ Copula cadēs inter loca diuidit p̄ſtati. non aūt cōfert electionem. ꝗd ergo dicemus cum quotidie ꝑmittat̉ peruſij florētie ⁊ vbiqꝫ locoꝝ ⁊c̄. nunꝗd habet locum iſte.§. dico ꝙ non alioꝗn ridiculoſa eſſet ſtipu latio non ob. iſte.§. qꝛ aliud eſt quādo locus inſerit̉ cauſa diuidēde p̄ſtationis vt hic. aliud quādo ſortiēdi fori ⁊ fauore actoris vt in queſtione ꝓpoſita. preterea ibi exp̄ſ ſe ꝯfert̉ electio actori qꝛ dicit̉ vbicūqꝫ euꝫ ꝯuenire volue rit. ⁊ dico ꝙ iſto caſu vbicūqꝫ agat̉ non eſt actio arbitra ria qꝛ ſemper agitur in loco deſtinato. Ille qui ſtipulatur Si quis inſulam. iulaꝫ ſibi ſieri loco nō d̓terminato facit īutilē ſtipulationē. h. d. iſte.§. idē habes. jͣ. de v̓b. obli. l. qui inſulā. ⁊. l. ita ſtipulatus in princi. Si ſolutio deſtinat̉ ad certuꝫ Siquis ibta. locū ineſt tacite dies in qua ꝓ miſſor poſſit ad locum peruenire. ⁊ impoſſibilitas ſtipulationem vitiat. h. d. iſte.§. ¶ No. hūc.§. ⁊ cum prin. iſtius.§. concor. l. cōtinuus.§. cum ita. jͣ. de v̓bo. ob. qd̓ no. sͣ. eo. l. i. in ma. glo. ⁊ qd̓ no. jͣ. e. l.§. nunc de officio. Ex lec. ant. ¶ Qui apponit locuꝫ tacite videt̉ appone re terminum. ⁊ ſi exprimit terminum nimis arctuꝫ vitiat̉ ſtipulatio rōne coarctionis tꝑis. h. d. nec ob. de le. i. ſi mi hi. ⁊ tibi.§. ſiꝗs ſeruos. ⁊. jͣ. loca. inſulam. qꝛ. l. inſulam loꝗ tur in ꝯͣctu bonefidei.§. ſiꝗs ſeruos loꝗtur in vltima volūtate que eꝗperat̉ ꝯtractibus bonefidei. hic aūt loꝗtur in ꝯtractibus ſtricti iuris ẜm Ia. de ra. ⁊ Pe. ⁊ Cy. in addi. que v̓ba no. in iudicijs vtruꝫ iſta arctatio vitiet. ha bes extra de dolo cum dilecti in diſpoſitione legali. hēs jͣ. de publicanis ceſar. Soluens adiecto alibi Item iulianus. qͣꝫ in loco deſtinato nō liberat̉. Sed durat petitio ꝯtra ſoluentem ꝓpter intereſſe loci. h. d. iſte.§. bonus tex. ¶ Pro declaratione iſtius tex. in v̓. marcellus. quero qualiter reſpondetur ad dn̄m Mar. qui dicit ꝙ ſoluens adiecto alibi qͣꝫ in loco deſtinato debet in totum liberari ea ratione. qꝛ ſi ſolueret̉ pͥncipali creditori alibi qͣꝫ in loco deſtinato liberaret̉. Rn̄deo aliud eſt ſi ſoluit ipſi principali creditori. aliud ſi ſol uit adiecto. ratio qꝛ in poteſtate eſt principalis creditoris ſibi ipſi p̄iudicare vt vidiſtis in. l. centum capue. Sed non eſt in poteſtate adiecti mutare locum deſtinatum ſolutioni vt. jͣ. de v̓b. ob. l. qui rome.§. calimachꝰ. ¶ Scd̓o quero que eſt ratio diuerſitatis inter promiſſionem certe quantitatis ⁊ inter ꝓmiſſionem fabricate inſule. dic vt in glo. ſuꝑ v̓. inſule qd̓ no. ⁊c̄. ¶ In glo. que incipit hic loꝗ tur ibi receſſiſſe. ⁊ iſta eſt vera ſolutio. ¶ In. e. glo. in fi. Sed verius videt̉ dicēduꝫ ꝙ immo poſſit peti tota quātitas. qꝛ ẜm dictum Iul̓. non cōtingit liberatio in aliqua parte ſortis. Sed ẜm hāc ſolutioneꝫ ꝯtingeret liberatio in parte ſortis ſoluta. petet̉ ergo tota quātitas non vt ſt pulator cōſequatur totam quātitatem ſed vt ꝯſequat̉ in tereſſe propter locum. ⁊ hoc vult dicere iulianus dum d cit ꝙ non contingit liberatio. ſed poteſt peti qd̓ intereſt Non ob. qd̓ dicit auctor iſtius. l. in fi. ibi. ⁊ ideo qd̓ inte eſt ſolum petēdum. qꝛ iſta verba reſpiciūt cōſecutionen qꝛ agēdo ad totam quātitatem ſtipulator conſeꝗtur ſo lum qd̓ intereſt. ſic ⁊ alibi peto totam rem ſolutam vt a ud conſequar vt. l. iulianus.§. qui fundum. jͣ. de v̓bo. ob. videbitis. jͣ. ti. ij. l. iij.§. ſi reddita. ¶ Exlect. ant. ¶ Solutio facta adiecto alibi qͣꝫ in lo co deputato nō liberat ſoluētē ab intereſſe actoris. h. d. ⁊ eſt.§. no. ⁊ iſta eſt opi. Iuliani approbata. ſꝫ Marcellꝰ dicit ꝙ aut liberat̉ in totū. aut in nihilū ⁊ male qꝛ liberat̉ ab alio nō ab ītereſſe. ſꝫ eſt mirū quomō iſtd̓ ītereſſe poſſit peti cū nō ſit in obligatiōe. vt. jͣ. e. cētū capue. ⁊. l. fi. dicit gl. ꝙ hic eſt ſpāle qꝛ cū adiectꝰ nō ſit creditor nō pōt p̄iudicare creditori in ītereſſe. Alij dicūt ꝙ de facto ītēta tur actio pͥma nec ꝑmittit̉ reo exciꝑe niſi offerat̉ ītereſſe. ſi mile. C. de trāſa. vbi pactū. qd̓ dicit iſte tex. in ſolutiōe fcā adiecto. idē videt̉ in ſolutiōe fcā tutori ⁊ ꝓcuratori vl̓ nū cio. nā adiectꝰ dicit̉ eē ꝓcurator. vt. jͣ. d̓ ſolū. ſi cū corneliꝰ. facit qd̓ no. in Spe. de actore. v̓. iteꝫ tutor. ⁊ v̓. ſequenti. in pena ergo vel intereſſe queſito non poſſunt iſti p̄iudicare dn̄o. qd̓ eſt no. facit. jͣ. de v̓bo. obli. l. qui rome.§. calimachꝰ. ¶ No. ī iſto.§. ꝙ opi. Iuliani ꝙ nō eēt libe ratꝰ ſoluēs ab intereſſe opi. Marcelli erat ꝯtraria ſicut ſi eēt ſolutum creditori. ⁊ ſi iſta opinio non eēt vera qꝛ in totū dicebat Marcellus ꝙ in nihilum ſicut in fabrica inſule alibi fabricata. Sed Vulpi. fouet Iul̓. ⁊ rn̄det ꝙ aliud hic aliud ibi. non tamē reddit rōnem diuerſitatis. ſed glreddit qꝛ factum non rep̄ſentat ſuum pͥncipalem effectū alibi ſed datio ſic. iſta queſtio eſt multū ſubtilis. nam aut iſte adiectus intelligit̉ habere mādatum ⁊ tūc tollit̉ obli gatio. aut non intelligit̉ habere alibi mādatum ⁊ tunc ni hil tollit̉. ſed ſolue ꝙ iſtud tacitum mādatuꝫ intelligit̉ de recipiēdo rem cū intereſſe non rē ſine intereſſe qd̓ eſt noSi alibi agat̉ ꝙ in loco Nūc de officio. ſalutiōi deſſinato acilo eſt arbitraria. ⁊ habet̉ ratio intereſſe actoris ⁊ rei. ⁊ tam intereſſe intrinſeci qͣꝫ extrinſeci. ⁊ tam intereſſe ꝯſiſtētis in lucro qͣꝫ in dāno. ¶ In glo. que incipit. ſed non videt̉ ibi.§. cum ita. ⁊ eſt caſus. sͣ. e. l.§. ſiꝗs ita. ¶ In glo. que incipit in fine. ex hac glo. ꝯiuncta cum glo. ſequēti. sͣ. eo. l. ij. habes plene ꝙ habebat̉ ratio tam intereſſe actoris qͣꝫ rei qn̄ rei ⁊ quādo vtriuſqꝫ ⁊ habet locū hec glo. ⁊ il la qn̄ non agit̉ in loco deſtinato ſolutioni. tūc. ſiꝗdem ſolutioni eſt deſtinatus tm̄ vnus locus tūc talis actio non eſt arbitraria. ⁊ loꝗtur lex ꝙ ſi epheſi. jͣ. eo. ti. Si v̓o ſolutioni ſunt deſtinata plura loca alternatiue vel copulatiue ⁊ agat̉ in vno ex locis ſolutioni deſtinatis. tunc ꝗd ſit iuris habuiſtis. sͣ. e. l.§. ſiquis ita. venio ad.§. in hac. ⁊ in hoc. sͣ. no. ꝙ in actionibus arbitrarijs venit ratio intereſ ſe cōſiſtētis in lucro qd̓ hodie gl. videt̉ velle eſſe gn̓ale in qualibet actione vt ſemꝑ habeat̉ ratio intereſſe ꝯſiſtētis in lucro per. l. i. C. de ſententijs que pro eo. ⁊ hac occaſio ne Guil. de cu. ponit hic vnam ſuaꝫ diſtinctionē an hēat̉ ratio intereſſe ꝯſiſtētis in lucro. quaꝫ diſtinctionē refert Cy. C. de ſen. que pro eo. ⁊ no. hic gl. p̄cedentem que eſt ſuper v̓bo ſolebat. que clare ponit qualiter poſſit probari intereſſe meum conſiſtens in lucro perdito. Ex lec. ant. ¶ Officiuꝫ iudicis in actiōe arbitraria eſt in augēdo ⁊ minuēdo ẜm ꝙ ſibi iuſtū videt̉ ex diuerſita te locoꝝ. h. d. ¶ In tex. actoris ne dū rei. Itē ex lec. ant. In actioIn hanc arbitrariam. ne arbiuua ria vēit itereſſe ēt in lucro. ¶ In gl. hic diligēter. Notbonā gl. que ꝓbat qualiter ꝓbet̉ lucrū ceſſans ſeu ītereſ ſe lucri ceſſantis. ⁊ eſt bona glo. in caſu mercatorum. Nota Deo in arbitrium. ⁊ vec l. moduꝫ articulādi circa valorem rerum qꝛ in articulis ſemꝑ debes te referre ad locum ſcd̓m cuius loci extimationem vis petere p̄cium frumēti vini vel alteri us rei. facit. jͣ. ad. l. falci. l. precia rerum in fine. Si vnus locꝰ Uod ſi epheſi. ⁊n deſtinatꝰ ſo lutioni ⁊ illo loco non agat̉ actio eſt arbitratia propter U.ō qd̓ certo loco.

De eo qd̓ certo loco. ꝓpter locum ⁊ in illo loco agat̉ nec ꝯdēnatio auget̉ niſi actor aliꝗd vltra fuerit ſtipulatus vel non īterſit ratione tēporis. h. d. l. iſta. Et hāc. l. declara vt in gl. ⁊ in illo v̓ſi. vel ſi tēporum. glo. ponit intellectum triplicem. ẜm primum non habet̉ ratio temporuꝫ. ẜm illas duas habet̉ ra tio temporum diuerſimode. tamē ⁊ ẜm pͥmum intellectū qui includit̉ in eo qd̓ glo. dicit ꝙ exponit̉ vel pro etiā debes intelligere ꝙ non habetur ratio tēporum. ſcilicet cir ca lucrum ſed circa damnuꝫ vt dicit ſecūdus intellectus quem glo. ponit. prime due lec. loquuntur in actione me re ſtricti iuris que tamen habet inſtar bonefidei vbi ha betur etiam ratio vſurarum. Ex lec. ant. ¶ Iſta actio non eſt arbitraria quādo agi tur in loco deſtinato. hoc dicit. ¶ Sicut arbitrium iudicis verſat̉ Interdum. arca augmētum vel diminutioa nem cōdēnationisª. ita qn̄qꝫ verſat̉ circa abſolutionem ſuꝑ toto eꝗtate dictante. que eꝗtas ſemꝑ debet eſſe ante oculos iudicis. h. d. Et facit ꝙ arbitrator ꝗdem dicit̉ eē trāſactor. vt no. in auc̄. vt diffe. iudi.§. ſi v̓o. ⁊ in. c. quinta uall̓. exͣ de iureiurā. ſicut pōt diminuere vel augere de eo qd̓ eſt lis ita pōt interdum abſoluere ſicut videbis hic ꝙ iudex in cuius arbitrio eſt augere vel diminuere vt. sͣ. e. .l. iij.§. nunc de officio poteſt abſoluere vt hic. Ex lec. ant. ¶ No. ꝙ fiet rem otio ad locuꝫ ſolutionis quādo reꝰ hic petit ⁊ idonee cauet deſoluēdo. qꝛ hoc ſibi prodeſt ⁊ alij non obeſt ergo ⁊c̄. vt. jͣ. de ſolutionibus. cuꝫ ſtichus. ⁊. jͣ. de aqua plu. ar. l. ij.§. item varus. ¶ Seb cūdo no. ꝙ iudex debet habere equitateꝫ pre oculisᵇ. vn de vbicūqꝫ iudici eſt datum arbitrium intelligitur ꝙ de bono ⁊ equo ipſe habeat pronunciare. qꝛ iſtud quod eſt bonum ⁊ equum videtur cōtineri in iſto arbitrio vt hic. quod no. ¶ In tex. abſoluere. ab obſeruatione iudicij. I heres a teſtatore. Actio ex teſtamēto ⁊ certi conditio propter lo cum ſunt arbitrarie. ¶ In gl. que incipit. Iteꝫ ⁊ vbi. ibi in his duabus de ꝗbus loquunt̉ iſte due leges. ¶ In. e. glo. ad exēplum ipſaruꝫ loquunt̉ in quatuor actionibus ſtricti iuris in his habeatur ratio intereſſe ꝓpter locum Sed Ni. ma. in quadam ſua diſputatione tenet ꝙ quelibet actio ſtricti iuris poteſt eſſe arbitraria propter adiectionem loci ⁊ in ea veniat intereſſe propter locuꝫ. ꝓbat hoc per rubricam iſtius tituli vbi dum dicit de eo qd̓ cer to loco ⁊c̄. ⁊ ſic loquitur generaliter non referendo ſe ad certam cauſam. pro hoc etiam all̓. l. qui certo loco. sͣ. de condi. inde. facit pro hoc. jͣ. ti. i. l. ſi duo.§. i. sͣ. de iudi. l. euꝫ qui. Preterea eadem eſt. ratio in qualibet alia actiōe ſtri cti iuris vt in ea fiat cōſideratio per locum que eſt in iſtis quatuor actionibus ⁊c̄. Actiones bonefiN bone fideleatinon ſunt arbi trarie propter locum. ſed actiones ſtricti iuris ſunt. hoc dicit. ¶ In gl. ij. ibi puta quia promiſit ⁊c̄. No. ex hac. l. ẜm hanc lec. ꝙ ſi tu promiſiſti mihi dare. x. ⁊ ego promiſi te conuenire tm̄ in ciuitate floren̄. ꝙ nihi lominus poſſum te alibi conuenire. ſed habebitur ratio intereſſe propter locum. caſus eſt hic ẜm hanc lec. ⁊ ẜm hoc debet intelligi. l. nemo. jͣ. de leg. i. nam quod ibi dicitur ꝙ ob. exceptio ſi agat̉ in alio loco eſt verum niſi mora rei intercedat quo caſu poteſt reus alibi cōueniri. ſed iudex debet habere rationem intereſſe propter locum vt hic. ¶ Sed pro declaratione. l. quero que eſt ratio ꝙ ac tiones bonefidei non ſunt arbitrarie. Reſpondeo in acti onibus bonefidei iudicis officium multum poteſt ex natura ipſarum actionum. vt inſti. de acti.§. in bonefidei. ⁊ ideo actiones bonefidei non egēt iſta adiectione. ſcilicet ꝙ ſint vel dicantur arbitrarie. Sed ſecus eſt in actione ſtricti iuris. hoc dicit. Ex lec. ant. ¶ In tex. nō arbitraria. qꝛ ex ſua natura eſt ꝙ veniat intereſſe nō ratione loci ⁊ potius inſpicit̉ natu ra qͣꝫ accidens. vt. jͣ. de tutelis qui hēt. Item ex lec. anti. Hunc ca ꝯi tamen certo IOcO. ſꝫ nō ha bes alibi in iſto ti ꝙ quando verba ſunt relata ad creditorem qꝛ promiſit agere in certo loco ꝙ poſſit agere ali bi ſed ſit actio arbitraria qd̓ eſt no. nam cetere leges iſti us ti. loquūtur quando verba ſunt relata ad debitorem qꝛ promiſit certo loco ſoluere. Fideiuſſor con Entum capuc. uenitur actio ne arbitraria ⁊ reus principalis ⁊ ex mora rei. non augetur obligatio fideiuſſoris. ſecus in vſuris per ſtipulationem debitis. ⁊ hoc intereſſe tantū durat inquā tum de ſorte reſtat ſoluendum cum officio iudicis mercē nario debeatur ⁊ habet quatuor partes. Primo iuriſcō ſultus ponit vnum dictum. Secūdo aliud. Tertio reſpō det cuidam tacite queſtioni ſiue obiectioni. Quarto iuriſconſultus probat ſuam reſponſionem per vnum argu mentuꝫ. ſecūda ibi nec oportebit. tertia ibi neqꝫ eſt. quarta ibi eiuſdem differentie. ⁊ ſecūda pars que eſt in v̓. nec oportebit habet. vij. lec. quarum quinque ponunt̉ in gl. magna prima hic que eſt additio. Sexta lect. ponitur in ſecūda glo. magna ibi duꝫ dicit. ſed adhuc videtur in totum ⁊cͣ. Septimam lec. ponit Pe. de bel. quaꝫ lec. vide tur tetigiſſe glo. hic ſuper v̓. rerum. ⁊ videt̉ glo. ipſam ap probare. caſus iſtius. l. in prima parte eſt clarus. ſed in ſe cūda parte pone caſum ſic. dictum eſt ſupra ꝙ ſicut agitur arbitraria contra reum principalem ⁊ habetur ratio intereſſe propter locum ita agitur arbitraria contra fide iuſſorem ⁊ debet haberi ratio intereſſe propter locum. ¶ Sed quero vtrum iudex debet habere reſpectum ad moram ipſius rei principalis vel ad moraꝫ ipſius fideiuſ j ſoris cum agitur arbitraria contra fideiuſſorem. Rn̄det iuriſcōſulius ꝙ debet haberi reſpectus ad moram fideiuſſoris non ad moraꝫ ipſius rei principalis qui reus fu it in mora eūdi capuam ⁊ ſtetit per eum ne ſolueret̉. nam ex tali mora rei non auget̉ obligatio fideiuſſoris. h. d. ſe cūda pars. in tertia v̓o parte pone ſic. vidi. sͣ. ꝙ ex mora rei pͥncipalis non auget̉ obligatio ꝯtra fideiuſſorem. con tra. Nam ego video ꝙ ſi debitor ꝓmittit ſortem ⁊ vſuras ⁊ dat fideiuſſores ex mora rei cōmittit̉ obligatio vſu rarum cōtra fideiuſſorem ⁊ mora rei nocet fideiuſſori ⁊ auget obligationem fideiuſſoris. ad hoc rn̄det iuriſconſultus ꝙ hoc non obſtat. ꝗa in caſu in quo opponit̉ ſunt due obligationes vna ad ſortem alia ad vſuram. vn̄ fide iuſ. ſimpliciter acceptꝰ videt̉ intercedere in oēm obliga 5 tionem tā ſortis qͣꝫ vſuraruꝫ. Sed in caſu nr̄o ſors debet̉ ī iuris oblig. intereſſe v̓o ꝓpter locum debet̉ officio iudicis ⁊ per hoc ꝯcludit̉ ꝙ fideiuſſor ad tale intereſſe pro i pter locum non tenet̉ ex ꝑſona rei pͥncipalis ſed ex ꝑſo 5 na ipſius fideiuſſoris. In quarta ꝑte pone caſuꝫ ſic. vidi ſtis ſupra ꝙ iſtud intereſſe ꝓpter locuꝫ venit officio iudi cis. Ad hoc rn̄det iuriſconſultus vt hēs in tex. ⁊ clare vt in tex. ⁊ glo. ¶ No. ex hac. l. ꝙ officiū iudicis qd̓ verſat̉ ⁊ in actione arbitraria non ſoluꝫ exercet̉ ꝯtra reum pͥncipa ſi lem. ſed etiam ꝯtra fideiuſſorem. Sed ꝯtra fideiuſſorem l. exercet̉ ſolum ꝓpter moram ipſius fideiuſſoris. hoc in pͥ ma. ⁊ ſcd̓a ꝑte. ¶ Scd̓o no. ꝙ fideiuſſor ſimpl̓r accept n c non ſolū videt̉ intercede̓ in ſorte. ſed etiam in vſurisᶜ per ſtip. ꝓmiſſaꝫ in hac. l. in tertia ꝑte. ¶ Tertio no. ꝙ ſubla ta actione pͥncipali tollit̉ officium iudicis qd̓ illi actioni deẜuiebat ⁊ in iātū tollit̉ officium iudicis qd̓ illi actioni ſeruiebat īquātuꝫ tollit̉ actio pͥncipalis vt hic ⁊ sͣ. e. l. iiij. ⁊ jͣ. e. l. fi. in fi. ¶ Oppono ad pͥmam partem ⁊ videt̉ ꝙ ꝓpter moram ipſius fideiuſſoris non poſſit agi arbitraria ꝯtra ipſuꝫ fideiuſſorem vt jͣ. de fideiuſ. l. ſi teſtamēto. .§. vltimo. So. qn̄qꝫ reus pͥncipalis non eſt in mora ꝑueniēdi ad locum qui eſt ſolutioni deſtinatus. ⁊ tūc cōtra fi deiuſ. non pōt agi actiōe arbitraria ꝓpter moram ipſiꝰ fi a ¶ Cōdēnationis. ⁊ nun ꝗd iudex penas a iure im poſitas mode rare poſſit. vide Fely. ī. c. qͣli ter ⁊ qn̄.§. fi. in. i. col. v̓. iiij. de accuſ. ⁊ ad de Frā. are. in l. improbū. C. ex ꝗbus ca. n fa. ⁊ eundem bal. in. l. ꝗd er̄ go.§. pēa grauior. de īfami. b ¶ Pre ocu lis adde Dy. ī regū. in iudicijs nō eſt habēda. de regu. iur. in. vj. ⁊ pa ri. de pu. ī tracta. ſindica. in v̓ſi. arbitriū ⁊ d. Bar. ſoci. in i ꝯſi. lxxxv. nā viſo v̓ſi. his tn̄ nō ob. ⁊ ibi ⁊ hāc opinionē in.i. ꝑte ⁊ add̓ eū in ꝯſi. xcij. ī cipi. Circa pri mum huiꝰ v̓. ſed tertio loco ea. parte ꝙ iu dex ſeu bonꝰ vir. dr̄ habere volūtatē nō li berā. ſed regu latam a lege. c ¶ In vſuris adde frā. are. ī l. i. jͣ. de in lit. iur. ⁊ adde. d. alex. de imola in. l. grece.§. il lud cuꝫ glo. de fideiuſ. ⁊ in. l. hi qui eo. ti. ⁊ Fra. are. in. l. ſi pupillus in v̓. in ea. glo. ibi d̓ verbo. obli. ⁊ qd̓ ibidem ad eū dixi in apo ſtil. ⁊. d. alex. ī l. ſi cum dotē. §. ſinautem in ſeuiſſimo. ſol. matri.

De eo qd̓ certo loco. deiuſſoris vt in. l. ꝯͣria. qn̄qꝫ reus principalis eſt in mora ꝑueniendi ad locum qui eſt deſtinatus ſolutioni. ⁊ tūc cō tra fideiuſſorem pōt agi actione arbitraria ꝓpter moraꝫ ipſius fideiuſſoris qui etiam fuit in mora ꝑueniendi ad locum deſtinatum ſolutioni vt in hac. l. in pͥn. non aūt ꝓ pter moram ipſius rei principalis. ⁊ tūc ꝯſiderabit̉ inter eſſe ꝯtra fideiuſſoreꝫ vt hac. l v̓. i. ⁊ ex hoc habes ꝙ fide iuſſor non tenet̉ ex ſua mora ad intereſſe niſi prius reus pͥncipalis ſit in mora. ¶ Sed ꝯtra iſtud opponit̉ ⁊ vide tur ꝙ fideiuſſor poſſit teneri ad moraꝫ poſito ꝙ reus pͥn cipalis non ſit in mora vt. l. ſi ſeruum.§. nūc videamus. jͣ. de v̓b. ob. l. videamꝰ. e. ti. So. qn̄qꝫ ⁊ reus pͥncipalis nō eſt in mora. qꝛ nōduꝫ venit dies obl̓onis ⁊ tūc fideiuſſor non tenet̉ ex mora ſua niſi p̄cedat mora rei pͥncipalis. ⁊ ita loꝗtur hic. Nam niſi labat̉ tātum tp̄s quo reus principalis potuerit ꝑueniſſe ad locum qui eſt deſtinatus ſolutioni non venit dies obl̓onis vt vidiſtis. sͣ. e. l. iij.§. ſiꝗs ita. jͣ. de v̓bo. ob. l. cōtinuus.§. cum ita. qn̄qꝫ reus principalis non eſt in mora ex eo qꝛ non venit dies obl̓onis. ⁊ tūc fideiuſſor ex ſua mora pōt teneri lꝫ principalis in mo ra non ſit. d. l. mora. ¶ Sed cōtra hoc op. qꝛ ẜm hoc te nebit̉ in plus fideiuſſor qͣꝫ principalis. ſi non dicimus fideiuſſorem teneri ꝓpter moram ſuam reo principali nō exiſtēte in mora ꝯtra. l. qui acceſſionis. jͣ. de fideicō. Sed ad hoc rn̄de ꝙ fideiuſſor non pōt teneri plus qͣꝫ reus pͥn cipalis videlicet in his que deducunt̉ in obl̓onem princi paliter. Sed in his que non deducunt̉ pͥncipaliter in ob ligatione ſed cōcurrunt ex poſt facto ꝓpter aliquod factum vel non factum tūc bene in plus pōt teneri fideiuſſor qͣꝫ reus principalis. ⁊ ita loquunt̉ iura p̄dicta. ¶ Itē ꝯtra dicta op. Nam. l. dicit ꝙ nunqͣꝫ fideiuſſor ex ſua mo ra pōt teneri vt. jͣ. de v̓bo. ob. l. cum filius.§. i. l. ſi libertus moram de oꝑ. liber. ſed reſpōdeo ꝙ illa iura loquunt̉ in obli. facti de ꝗbus dic vt. jͣ. ſed ſupradicta loquunt̉ in ob ligatione dādi. de ꝗbus dic vt. sͣ. dixi. ¶ Expedita pͥma parte legis venio ad ſecundam parteꝫ videlicet ad. v̓. nec oportebit ⁊ pro huius v̓. declaratione ſunt facte hic due glo. magne ⁊ ꝯͣrie que formant̉ in pͥma gl. magna ⁊ refri cant̉ in ſcd̓a glo. magna. ⁊.i. glo magna ſignat ſimul duo ꝯͣria. videlicet de. l. mora rei. jͣ. de v̓bo. ob. ⁊ de. l. quero. jͣ. locati. ⁊ ad. l. mora. glo. omittit ſo. ſed proſequit̉ ſolu. ad dictā. l. quero. ⁊ quot ſol̓ones ponunt̉ ad dictā. l. quero. tot lecture colligunt̉ ad v̓. hunc. v̓. nec oportebat ⁊c̄. ſed ſolutiones ad dictam. l. mora. ponūtur in dicta glo. magna. vbi gl. refricat ꝯtrarium de dicta. l. ¶ In gl. i. magna ibi. jͣ. de v̓bo. ob. l. mora ⁊cͣ. quātum ad. l. mora iſtud qd̓ glo. dicit hic in pͥnci. ⁊. jͣ. in ſeq. ſolu. non ꝓcedit. Sed ꝗcꝗd dicit̉ in hac gl. reſpicit. l. quero que videt̉ iſtiꝰ gl. ⁊ ex principio huius ſolutionis ⁊ glo. ¶ No. ꝙ vna lectu ra iſtius v̓. eſt ꝙ hic fideiuſſor interceſſit in quadam pecunia limitata. vnde fideiuſſor nō tenet̉ ad plus. Sed in l. quero fideiuſſor interceſſit ſimpl̓r. ſed hec lec. eſt falſa. qꝛ ẜm hoc nulla eſt differētia inter ītereſſe ratione loci ⁊ vſuras cuius ꝯͣrium videt̉ velle. l. iſta. ⁊ per ꝯn̄s hec ſolu tio non videt̉ ꝓcedere ⁊ eius rn̄ſio ponit̉ in ſcd̓a glo. ma gna in fi. quare alij legūt iſtam. l. aliter vt ſeꝗtur ibi ſcd̓o pone ⁊cͣ. ſe illa lec. continet diuinationem nec eſt ꝯſona lr̄e in eo qd̓ gl. dicit ꝙ in caſu iſtius. l. ſors fuit ſoluta pro ꝯſtāti ponit iuriſcōſultus intereſſe non pōt peti vt patet hic in fi. l. Quare alij legūt alio modo vt ſeꝗtur in gl. ibi tertio pone ⁊c̄. Sed iſtam lec. reprobat Pe. de bel. perti ca. Nam dicit ipſe ꝙ non debet attēdi debilitas fideiuſſoris. nam dicit ipſe caſus ꝯtingēs in ꝑſonaꝫ eius qui de bet non nocet fideiuſſori vt. l. tādiu de v̓b. ob. Nam lꝫ fideiuſſor non potuerit ꝑuenire ad locum deſtinatuꝫ ſolu tioni tn̄ poterat alium mittere. Sed iſtud dictum petri ꝓcederet ſi debilitas ꝯtingeret in ꝑſona fideiuſ. poſt ob ligationem ꝯͣctam. ſed ſi tꝑe quo obl̓o ꝯͣhebatur fideiuſ ſor erat magis debilis qͣꝫ reus principalis. tūc debilitas fideicō. ꝯſideret̉ vt. l. ꝯtinuus.§. cum ita. jͣ. de v̓bo. ob. ſed certe iſta lec. ꝯtinet diuinationem. ideo alij legūt iſtuꝫ v. ⁊ alio modo vt ſequitur in verſi. quarto pone. ꝙ certe il la quarta lec. nō eſt bona. qꝛ videt̉ ꝯtra tex iſtius. l. quia in pͥncipio dīcit. l. vt ſi alibi qͣꝫ capue petat̉ ⁊c̄. nō aūt loꝗ tur hec lex vbi fideiuſſor ꝯuenit̉ in loco deſtinato ſolutio ni. ſed qn̄ alibi ꝯuenit̉. Quare Io. legit iſtum v̓. alio modo que lec. ponit̉. jͣ. in ſcd̓a glo. in v̓. vel clarius no. ⁊ facit differētiam inter intereſſe qd̓ venit ꝓpter locum quo caſu fideiuſſor ſimpl̓r recedēs non tenet̉ ꝓpter moram rei vt hīc in v̓. nec oportet. ⁊ vſuras debitas officio iudicis in actione bonefidei quo caſu fideiuſſor ſimpliciter tenet̉ ad alias vſuras vt. jͣ. locati. l. quero. lꝫ Pla. dixit ꝯͣrium in vſuras debitas ex ſtipl̓one quo caſu fideiuſſor ſimpliciter intercedens tenet̉. vt hic in v̓. neqꝫ enim. ⁊ rōnes di uerſitatis ponit inter iſta Io. vſqꝫ ad fineꝫ gl. ⁊ hāc opi. tenet Dy. in repetitione iſtius. l. Sed Mar. ſil̓. iſtaꝫ lec. reprobat in repetitione iſtius. l. ⁊ ipſum etiaꝫ rep̄hendit Pet. de bel. in repetitione ſua. ⁊ omiſſis rōibus Mar. ſill̓. dicam vnam rōnem Pe. de bel. dicit ſi fideiuſſor ſim pliciter acceptꝰ tenet̉ ad vſuras ⁊ vſure ſunt odioſe non reſpectu nec cōtēplatione alicuius intereſſe. ergo multo magis ad intereſſe qd̓ venit propter locum debet teneri cum in tali intereſſe veniat cōdicēdum ⁊ lucrum ceſſans ⁊ dānum emergens vt. sͣ. e. l. iij. in fi. quare Azo legit iſtaꝫ l. vi. modis. ⁊ eius lec. ponit̉ in ſcd̓a glo. magna ibi. ſed ad huc videt̉ ⁊c̄. ⁊ etiam ponit ipſam in ſumma. C. locati. cir ca fi. ⁊ ẜm lec. Azo. eſt idem intereſſe ꝓpter locum ⁊ etiam vſuris debitis officio iudicis. ⁊ in vtroqꝫ dicit eſſe diſtinguēdum. aut vſure vel intereſſe ꝓpter locum iam debebant̉ a reo tꝑe quo interceſſit fideiuſſor. ⁊ tunc fideiuſ ſor ſimpl̓r intercedēs tenetur vt. l. quero. jͣ. loca. aut vſure vel intereſſe ꝓpter locum non debebant̉ a reo tēpore quo fideiuſſor interceſſit. ⁊ tūc fideiuſſor ſimpliciter rece dēs ad illa tenet̉. nec ꝓpter illa fideiuſſoris obligatio augetur. ⁊ ita loꝗtur hic in v̓. nec oportebit. non ob. l. fi. jͣ. e. que videt̉ ꝯͣria huic legi. nā dicit Azo ꝙ ibi iuriſcōſultꝰ format queſtionem ⁊ non rn̄det ad illam. ſed reſpondet ad aliam. ⁊ hāc lec. Azo. tenet Mar. ſill̓. ⁊ Ia. bu. etiam videt̉ eam tenere. Sed iſta lec. non videt̉ vera. qꝛ videt̉ cōtra. l. ſi poſtea. jͣ. rem pu. ſal. fo. vbi tex. videt̉ velle ꝙ fideiuſſor ſimpliciter acceptus teneat̉ ad vſuras que non debebant̉ a reo tēpore quo fideiuſſor īterceſſit ⁊ p̄dicta lec. Azo. vt dixi ponit̉ in gl. ij. magna in v̓. ſed adduc ibi ſiue ergo vſura ⁊c̄. durat vſqꝫ ibi. ſed ꝗdam ⁊c̄. ibi v̓o gl. repilogat primam lec. que fuit poſita in prima gl. magna ⁊ eaꝫ reprobat in glo. ij. ibi ſed adhuc videtur. hic debet iungi v̓. ſed opponit̉ qui eſt. jͣ. e. glo. vſqꝫ ibi. ſed forte in ſeptima lec. eſt pe. de bel. petri. videlicet ꝙ iſta. l. concordat cuꝫ. l. quero. jͣ. loca. Nam dicit ipſe nec ibi obligatio fideiuſſoris auget̉ ſed ꝓpter officium iudicis ⁊ intereſſe ⁊ vſure debent̉ vt ibi. ⁊ hāc lecturam videt̉ tangere glo. .sͣ. ꝓx. in v̓. per reum. ⁊ eam ibi reprobat dicēs ꝙ iſte tex. dicit plus ꝙ neduꝫ obligatio fideiuſſoris augetur. ſed vult iſte tex. ꝙ mora rei fideiuſſori non noceat. ⁊ ſic vuli glo. iſta ꝙ ad iſtud intereſſe non teneat̉ fideiuſſor etiam officio iudicis ex perſona ipſius rei reproba ergo lectu ram pe. tene lec. Io. ⁊ tene eam mēti. ¶ Uenio ad terti am partem in qua no. ꝙ intereſſe venit officio iudicis qd̓ eſt verum in intereſſe qd̓ venit extrinſecus ꝓpter locum. ſecus ſi eſſet intereſſe qd̓ ſuccedit in loco pͥncipalis obl̓o nis qꝛ illud eſt ab ipſo initio in obligatione quaſi tacite ſit ꝓmiſſum. caſus eſt in. l. ſtipulatiōes non diui.§. cellus jͣ. de ver. ob. jͣ. de acti. empti. l. i. in prin. de ꝯdi. fur. l. in re furtiua. ¶ Uenio ad vltimam parteꝫ in quano. ꝙ ſorte ſoluta non remanet actio ꝓpter iſtud intereſſe. ideꝫ vide bitis. jͣ. e. l. fi. qd̓ intellige verum qn̄ ſors eſt ſoluta ipſi cre ditori principali. ſecus ſi ſolueret̉ adiecto vt vidiſtis.s eo. l. ij.§. item iulianus tractat ⁊c̄. Ex lec. ant. ¶ Actio arbitraria cōpetit contra fideiuſ ſorem ſicut cōtra principalem ex ſua ꝓpria mora non ex mora

De eo qd̓ certo loco. mora rei. hoc primo. nec auget̉ obligatio fideiuſſoris ꝓpter moram rei hoc ſecūdo. ſed ad vſuras per ſtipulationem ꝓmiſſas bene cōmittit̉ obligatio cōtra fideiuſſoreꝫ ex mora rei. hoc tertio. ⁊ eſt ratio. qꝛ vſure ſunt deducte in ꝯtractum ⁊ veniūt vinculo ſtipulationis ⁊ obligatio vſurarum ſtat per ſe. ſed intereſſe in arbitrarijs venit officio mercēnario qd̓ tollit̉ vna cum principali eatenꝰ qua tenus tollit̉ principale. b. d. hec. l. no. ⁊ differt a. l. fi. jͣ. e. qꝛ h̓ fideiuſſor interceſſit ibi poſt morā rei vbi maior eſt dubitatio. ⁊ ideo etiaꝫ illa lex eſt multū ſingularis. ¶ No. ꝙ actio arbitraria pōt moueri contra ſideiuſſorem ſicut cōtra principalem. ¶ Secūdo no. ꝙ ex mora rei nonⁱ au get̉ obligatio fideiuſſoris immo nec p̄ſtatio. vnde actio iſta erit arbitraria cōtra fideiuſſorem ex mora legis ceſſatꝭ. fideiuſſoris non ex mora vel ceſſatione rei ⁊ non dico ꝙ iſta actio non ſit arbitraria niſi poſt moram per. l. i. sͣ. e. in illo v̓ſi. vel qui alijs locis. ꝯiūcta. l. ſi vehenda.§. idem iuris. jͣ. ad. l. rhodiam de iactu. ¶ Tertio no. ꝙ ex mora rei cōmittit̉ obligatio fideiuſſoris in his que veniunt per formam ꝯtractus non in his que veniunt officio iudicis. ⁊ hoc in ſtricti iuris iudicijs. ſed in bonefi. dic vt jͣ. loca. quero. ⁊ facit qd̓ no. in. l. i. sͣ. de in liteꝫ iurando. lꝫ hic loquimur in fideiuſſore cōtractus. ibi in fideiuſſore iudicij. ¶ Quario no. eſſe differētiam vtrum aliꝗd veni at iure ꝯtractus vel officio iudicis mercēnario. naꝫ iſtud officium non ſtat per ſe nec pōt moueri ſeorſum a princi pali. facit. jͣ. de ex. rei iudi. ſi in iudicio. ⁊ de actionibus. l. qui per colluſioneꝫ.§. fi. ¶ Quinto no. ꝙ ſoluta ſorte ceſ ſat petitio intereſſe qd̓ non eſt ꝑmiſſum ſed venit officio iudicis. ſecus ſi eſſet ꝑmiſſum. ad idem facit. jͣ. de li. lega. petitor. ⁊ qd̓ no.jͣ. de le. iij. ſi mulier.§. ſi rem. ⁊ sͣ. de rei vē. non ſolum in fi. Item facit ad. l. jͣ. de fideiuſ. fideiuſſores magiſtratuū.§. pro aurelio. ⁊. l. fi. Iteꝫ ad. l. mora rei. rn̄. ꝙ mora rei nocet fideiuſſori in eo qd̓ fideiuſſor ſe obliga uit non in alio. ⁊ vide qd̓ no. jͣ. de v̓bo. ob. cum filius.§. in hac ⁊ de fideiuſ. ſiquis pro eo. ⁊. l. ſi cū reus in fi. Ex lec. ant. NOVAADDITIO. ¶ Fideiuſſor tenetur actiōe arbitraria ex mora propria non ex mora rei nec auget obligationem fideiuſſoris ad ītereſſe in arbitrijs ſed ad vſuras in ſtipulatōe deductas ſic vnde cum intereſſe in arbitrijs non ſit in obligatione actōis ſed in officio mercēnario forte pro parte ſoluta ea tenꝰ intereſſe peti non poteſt ſed pro reſiduo tantū. h. d. in arbitraria de eo quod certo loco mora fideiuſ. auget condēnationē mora vero rei principalis nō aūget condē nationem fideiuſ. quod ſecus cōtingit in vſuris que ſunt in obligationē vbi ſublata pͥncipali petitione tollit̉ officium iudicis quod eſt circa illā. h. d. math. So. ibi quo ad iuris obſeruātiam quia leges ab omnibꝰ ⁊ in quolibet loco debent ſeruari. h̓ quo ad iuris diſpoſitionem nam aliter ⁊ aliter ius diſponit ẜm varietateꝫ locorum ⁊ facit jͣ. de exce. l. i. in pͥn. Ia. in.§. nec oportebit. ¶ In v̓. te au geri neqꝫ hic remouet quandam obiectionem ⁊ rationē aſſignat. ¶ In ver. tex. eius hic probat dictum ſiue in v̓. text. petatur a fideiuſſore vel a reo. Inuito creditore S qui certO. nō pōt ſibi ſolui in in alio loco qͣꝫ in loco deſtinato ſolutioni. h. d. illa. l. quā no. ⁊ tene mēti. ¶ In gl. ibi alij dicūt ⁊ iſta ve ra. no. illam partem glo. duꝫ dicit ꝙ actor habet domici lium. ⁊ ſic videt̉ velle iſta glo. ꝙ reus debet ire ad domicilium actoris ad ſibi ſoluendum de qua queſtione vide bitis no. per glo. in. l. item illa.§. i. ⁊ ibi per Guil̓. de cu. l. legitur in glo. duobus modis. Ex lec. anti. ¶ Qui ꝓmiſit ſoluere in vno loco alibi ſol uere non pōt īuito ſtipulatore. facit. jͣ. de ſolu. ſi ſoluturꝰ. Iſta lex legiIpoſt moram. tareno modo ẜm Io. ⁊ lec. Azo. diuiditur in duas partes vt jͣ. dicam. ⁊ ẜm lec. Io. bre. h. d. Fideiuſſor ſimpliciter intercedēs non tenet̉ ad intereſſe ꝓpter locum ⁊ etiam pro pter moram p̄cedētem. ⁊ ſolutio ſimpliciter facta non vi detur facta pro rata ſortis ⁊ intereſſe. h. d. Et ẜꝫ hāc lect. iſta lex facit quatuor primo ponitur queſtio. ſcd̓o illius queſtionis rn̄ſio inducēdo ſimilia ad illam. tertio remouet̉ vnum dubium. quarto illud dubiū determinat̉. ſcd̓a ibi adeo vt nūc. tertia in v̓. niſi ſiꝗs dicat. quarta in v̓. qd̓ non puto. ⁊ in v̓. adeo. qꝛ ille v̓. eſt difficilis. pone caſum ſic querēs. Dn̄e iuriſconſulte nunꝗd iſtud eſt verū ꝙ iſtd̓ intereſſe non debeat̉ iure obl̓onis. reſpōdet iuriſcōſultus adeo.i. in tātum eſt verum ꝙ intereſſe non eſt in obligati one in caſu nr̄o vt ibi ſicut eſt verum ꝙ ſorte ſoluta vel ſi capue petat̉ ſors.i. in loco deſtinato ſolutioni ceſſat iudi cis arbitrium ⁊ intereſſe non debetur. h. d. vſqꝫ ad v̓. niſi ſiꝗs. ⁊ ẜm hūc caſum iuriſcōſultus rn̄det queſtioni ꝓpo ſite in tex. ibi capue.i. in loco deſtinato ſolutioni. Item in v̓. niſi ſiꝗs. pone caſuꝫ ſic. ego vidi ꝙ ſorte ſoluta videtur facta ſolutio pro rata ſortis ⁊ intereſſe ergo remanet petitio eius pro eo qd̓ reſtat de ſorte ⁊ intereſſe. ⁊ ſic ſorte ſoluta arbitrium iudicis non ceſſat. Sed ad iſtud obiectū reſpōdet iuriſcōſultus in v̓. qd̓ non puto. ẜm lec. Io. que eſt vera. ⁊ ẜm hāc lec. reſpōdet̉ queſtioni ꝓpoſite. ⁊ illud verbuꝫ. ⁊ nūc poſitum in tex. exponit̉ altero de duo bus modis. ⁊ dicit glo. ſuꝑ v̓bo adeo. legit̉ etiam dictus ver. adeo ẜm lect. Io. ⁊ alio modo videlicet ꝙ in iſto nō reſpōdeat̉ queſtioni ꝓpoſite. Sed totum illud qd̓ dicit̉ in ver. adeo ſit totū de p̄cedēti queſtiōe. ⁊ in ver. niſi ſiꝗs ponat̉ aliud dubiuꝫ. ⁊ in ver. qd̓ nō puto reſpōdet accur. vtriqꝫ queſtioni vt dicat ꝙ non eſt admittēdum ꝙ fideiuſſor teneatur. nec ꝙ ſolutio ſimpl̓r facta videat̉ facta ꝓ rata ſortis ⁊ intereſſe. ⁊ iſtam videt̉ tangere per glo. pe. ⁊ ſic. Io. intelligit iſtam. l. quando fideiuſſor ſimpliciter interceſſerit. Sed Azo. intelligt iſtam. l. altero de duobus modis. primo ꝙ hec lex loquat̉ quādo fideiuſſor in terceſſit in certam ſummam ſeu pro certa quātitate. Sed iſta lec. Azo. eſt cōtra tex. iſtum qui dicit ꝙ fideiuſſor fu it acceptus eius acti. noīe. ⁊ ſic ſimpliciter non pro certa quātitate. Preterea iſta. l. ẜm hanc lec. nullum haberet dubiū ꝙ ſi fideiuſſor tātū interceſſit pro certa quantitate qd̓ aliud. Scd̓o modo legit Azo. iſtam. l. ꝙ in hac. l. non reſpōdeat̉ queſtioni ꝓpoſite in prin. l. Sed rn̄deat̉ queſtioni que ſit in v̓. niſi ſiꝗs. ⁊ ẜm hoc in hoc fiunt due que ſtiones. ⁊ reſpōdet̉ ꝙ ad ſcd̓am. q. tm̄ iſta lec. tangit̉ hic in gl. ſuꝑ v̓. acceptus. ⁊ in glo. i. in fi. ⁊ in. l. cētum capue. .sͣ. e. in. ij. glo. magna ibi lꝫ huic ſolutioni ⁊c̄. ⁊ dicit Azo ꝙ in queſtione formata in prin. l. eſt reſpondendum ꝙ ſi fideiuſſor ſimpliciter interceſſit intereſſe erit in oblone. ⁊ fideiuſſor ad intereſſe tenebit̉. ¶ Sed ꝯtra iſtud op. ẜꝫ hoc in plus tenebitur fideiuſſor qͣꝫ principalis qꝛ principalis tenetur ad iſtud intereſſe officio iudicis non iure obligatiōis. ſed fideiuſſor tenebit̉ ad iſtud intereſſe iure obligationis. ⁊ ſic in plus. huius timore gl. hic ſuꝑ v̓bo ſoluta dicit ꝙ immo non tenet̉ ad plus in quatuor modis in ꝗbus dicit̉ plus de ꝗbus habes inſti. de acti. ergo plus. ſed bene tenet̉ efficacius. ſed lꝫ fideiuſſor efficacius teneatur non tn̄ tenet̉ iure obligationis. ita dicit glo. ſuꝑ v̓. ſoluta in fi. ¶ Ex qua glo. no. ꝙ illud qd̓ dicit̉ fideiuſ ſor non pōt teneri in plus qͣꝫ reus principalis debet intel ligi altero de quatuor modis qui ponit̉ in dicto.§. plus. ſecus ſi teneatur efficacius. cum hac glo. cōcor. qd̓ no. in ſti. de fideicō.§. fideiuſſores. ⁊. jͣ. de v̓bo. ob. l. ſi pupillus qd̓ no. ⁊ tene mēti. Sed tn̄ iſta opinio Azo. in. l. iſta non eſt vera. Nam ẜm hāc ſuam opinionem ipſe ponit ꝙ po ſito pro cōſtanti ꝙ fideiuſſor teneat̉ ad iſtud intereſſe lure obligationis tn̄ ſorte ſoluta iſtud intereſſe nō poterit peti a fideiuſſore. ſed iſtud non eſt verum. nam lꝫ pͥncipa lis teneat̉ officio iudicis ad intereſſe tn̄ fideiuſſor non te netur ad illud intereſſe officio iudicis. ſed iure oblig. vt videbitis no. in. l. quero. jͣ. locati. ⁊ per ꝯn̄s poſſet agi ſor te ſoluta ꝯtra ipſum fideicō. ad intereſſe ſicut vidiſtis in Bar. ſuꝑ. ij. ff. veteris. ni iii

De conſtituta pecunia. De conſtituta pecunia vſuris per ſtipulationeꝫ ꝓmiſſis ꝙ ſorte ſoluta poſſit peti vt. sͣ. e. l. cētum. tene ergo lec. Io. ꝙ fideiuſſor ſimpliciter intercedēs ad iſtud intereſſe non tenet̉ nec eſt aliquo modo obligatꝰ. ¶ In gl. fi. ibi non recipiēdo ſorteꝫ ⁊c̄. pro declaratione quero ꝗd ſi creditor recipiēdo ſortem ꝓteſtatur ius ſuum fore ſaluum ſuꝑ intereſſe. an per hāc ꝓteſtationem remaneat petitio ſuꝑ intereſſe lꝫ ſors ſit ſo luta Guil̓. de cu. dicit ꝙ nō. nam dicit ipſe per talem pro teſtationem non remanet ius ſibi ſaluum ſuper intereſſe. circa iſtam queſtionem vide qd̓ no. sͣ. cōmuni diui. l. com muni diui. in glo. magna in fi. ⁊ vide qd̓ no. ſpe. in ti. de ar bitro.§. ſequitur. Sed pone ꝙ Ex lec. ant. ¶ Lꝫ fideiuſſor obliget ſe poſt moram rei non intelligitur ꝓmittere intereſſe qd̓ iudicis officio veniebat. ⁊ ideo ſoluēdo puram ſortem totaliter liberat̉. qꝛ videt̉ actor remiſiſſe intereſſe recipiēdo ſpōte ſortem alibi qͣꝫ in loco deſtinato. hoc dicit. ratio quare īſtud intereſ ſe non intelligitur cōtineri in obligatione fideiuſſoris eſt qꝛ fideiuſſor fideiubet cuꝫ inſertione loci. vt jͣ. de fideiuſ. ſi teſtamento.§. fi. ⁊ ideo eius obligatio eſt coarctata ex in ſertione loci ad id quod venit ibidem ſoluendum. ſed iſtud intereſſe non venit ibidem ſoluendū vt. sͣ. e. qd̓ ephe ſi. ergo ad ipſuꝫ non porrigitur forma cōtractus lꝫ porri gatur qualitas obligationis arbitrarie. vnde in iſta. l. teneatis opi. Io. que eſt ipſa veritas. pro cuius euidentia premittatis caſum. l. centuꝫ capue. ⁊ no. bene. ¶ In tex. ibi ceſſat. ⁊ vtrūqꝫ verum eſt qꝛ non venit intereſſe ex na tura obligationis ſed ex natura actionis arbitrarie. vnde ex quo natura determinat in fi. ꝙ ſoluta ſorte non poteſt peti intereſſe eoipſo determinat qd̓ non eſt in obliga tione. vt. sͣ. e. centum capue. v̓ſi. neqꝫ enim. Sed Azo determinat ꝙ ideo non videtur promiſiſſe ītereſſe qꝛ interceſſit ſolū reſpectu obligationis. tu dic ꝙ idem in dubio ẜm Ioā. ⁊ hoc eſt ipſa veritas per rationem aſſignatam. ¶ In tex. deberet.i. ſi centum erant in ſorte ⁊. xx. in inte reſſe. ibi qd̓ non puto.ſ. vt in dubio intelligatur ſolutum partem pro ſorte ⁊ partem pro intereſſe. ſed totū pro ſor te qꝛ ſors tm̄ erat in obligatione ⁊ ſic in vinculo fortiori. ibi penam.i. hoc intereſſe que eſt pena reſpectu ſoluentis immo etiam ſi expreſſe ſibi reſeruaſſet non prodeſſet reſeruatio ſoluta ſorte qꝛ acceſſorium ſine principali ſeruari non poteſt cum ſit cōtra naturam acceſſorij. ar. jͣ. de peculio leg. l. ſi peculium.§. i. ¶ In gl. non recipiendo ibi qui fidem. Conclude aut loquimur in ſorte ⁊ pena arbi trali. aut in ſorte. ⁊ pena iudiciali. aut in ſorte ⁊ pena lega li. aut in ſorte ⁊ pena conuentionali extra iudictuꝫ. pͥmis duobus caſibus videtur mora purgata ⁊ renūciatuꝫ pe. ne propter equitatē iudiciorū. vt. l. ij.§. i. ſiꝗs ca. ⁊. l. cel ſus. tertio caſu non videtur renunciatum nin̄ eēt talis pe na legalis que non veniret ob origine ita ꝙ haberet locū purgatio more. nam tunc ſoluendo infra tempus purgationis eſſet abolita pena. ſecus ſi poſtea vt no. in. l. ſi cum ex.§. hec autem actio. sͣ. eo. cauſa. Tertio caſu ſi eſt appoſita clauſula rato manente vel eſt iuratum vel eſt talis pe na que ſine hac poteſt peti vna cum principali vt vſura. tunc non videtur renūciatuꝫ pene. vt. sͣ. e. centum capue. v̓. neqꝫ enim. al̓s videtur renūciatum. facit qd̓ no. in. l. ij. .C. de iure emphi. ⁊. jͣ. de v̓b. ob. cum ſtipulatus ſim mihi a proculo in prin. ⁊ sͣ. de mino. emilius largianꝰ. ibi ipſe reus. naꝫ hoc non eſt verum qꝛ ſic eſſet durior conditio fideiuſſoris. ⁊ qꝛ fideiuſſor liberatur per quandam conſequentiam liberato reo vt. sͣ. de trāſac. ⁊ poſt rem.§. i. niſi intelligeres gl. in ſolutione fideiuſſoris non in ſol̓one rei. NOVAADDITIO. Ex lec. ant. ¶ Ex mora rei preambula fideiuſſor ſimpliciter poſtea acceptus non intelligitur obligatus ad intereſſe ſed tan tum ad ſortem. ſed ſi ſimpliciter ſoluat̉ pro ſorte ſolutuꝫ videtur ⁊ intereſſe ſumme ſoluti remiſſum. h. d. ẜm lect. Io. ſed ẜm lec. azo. fuit acceptio eius actionis nomine i. in eo ꝙ venit iure actionis puta in centum non ſimpliciter ⁊ hoc eſt quod littera dicit eius actionis nomine. in penultimo v̓. tex. pena que acceſſorie veniebat vnde ſub lato pͥncipali tollit̉ acceſſorium. sͣ. e. centum capue. ¶ De conſtituta pecunia. Rubrica. ¶ Ad euidētiam iſtius tituli p̄mitte ꝙ lꝫ de iure cōmuni ex pacto nudo ex interuallo appoſito non oriat̉ actio vt. l. iuriſgētium.§. ꝗnimmo. sͣ. de pac. cum ſimilibus. tn̄ p̄tor in hac materia ſtatuit. ꝙ ex nudo pacto oriat̉ actio videlicet qn̄ ꝗs ꝯſtituit ſe ſoluturum illud qd̓ al̓s erat de bitū ciuiliter vel naͣliter vel tm̄ nāliter ⁊ iſto caſu ex nudo pacto vt oriat̉ actio de ꝯſtituta pecūia. ⁊ adeo orit̉ ex nudo pacto vt ſi intercederet ſtipulatio actio de ꝯſtituta pe cunia non oriretur vt inſti. de acti.§. de conſtituta. ⁊ vid̓ quod ibi no. In tex. ibi qui ⁊c̄. Oc edicto. pic expone vciba edicti. ⁊ ex hoc no. ꝙ maſculinum concipit femininum. de qua materia vide per Cy.C. de ſeruis fugi. l. quicunqꝫ. per docto. in .l. i. de verbo. obliga. Ex lec. ant. ¶ No. tex. jͣ. e. illud. ⁊ beatus Paulus di cit ideo damnati meruere qꝛ primam fidem irritam fece runt. No. ꝙ maſculinum comprehēdit femininum in diſ poſitione legaliᵉ. ⁊ facit quod no. jͣ. de v̓b. ſig. l. i. ⁊ ibi per Dy. ⁊ in. l. i. de reg. iuris. ⁊ qd̓ no. Cy. C. de ſer. fu. ꝗcūqꝫ de hoc no. pleniſſime. xvi. q. iiii. ſiꝗs ſuadēte. ⁊ per Pau lum in. c. i. de conſangui. in cle. ⁊ de hoc diſtinguitur hic per Guil̓. ratione v̓o littere noſtre eſt qꝛ ratio eſt vniformis in maſculo ⁊ femina. ¶ Secundo no. ꝙ licet verba ſint ſimpliciter prolata tamen intelliguntur de ꝑſona habili vt in ver. de pupillo. facit. sͣ. de iureiuran. tutor.§. pro digus. C. de ſacroſan. ecc. l. i. ⁊ qd̓ dic vt no. per Ia. in. l. i.§. nūciatio. de noui ope. nū. l. i. ar. ꝯtra. C qui legiti. perſo. voluntarie. ⁊ in. l. i. C. ſi per vim vel alio modo. Sed ibi ſpeciale in poſſeſſorio vt ibi patet vtrum neutrum cō cipiat maſculinuꝫ ⁊ femininum. no. in. l. i. C. ſi ẜuus ext̓o. NOVA ADDITIO. Ex lec. ant ¶In.§. ait. ¶ In v̓. tex. que ue qn̄ maſculinū con Al.cipiat femininū. vide plenius qͣꝫ alibi per arch. xvij. q. iiij. ſi ꝗs ſuadēte. ⁊ qn̄ maſculinū non eſt ſimplex ſꝫ qualificatiuū. dic vt no. in. c. i. de conſangui. in cle. ꝑ pau. Rec. An neutrum cōcipiat femininū no. in. l. i.§. fi. ſi ẜuꝰ extero. ¶ In glo. dic ꝙ in.§. eum qui vide Ia. de are. C. de iure emphi. l. i. v̓. ꝗd ſi dicatur ar. huius.§. dicit pe. ꝙ ex teſtō nō ſolēni nō oritur naturalis qꝛ peccat in forma ſꝫ falſum eſt. qꝛ alid̓ eſt forma alid̓ eſt ſolēnitas forma enī eſt appellatio partiū formaliū vt reſponſionis ad pream bulam interrogationē ⁊ ſi deficit iſta forma deficit conſenſus qꝛ ſub certa forma intendebant conſentire ⁊ non aliter. ſolēnitas eſt adhibitio teſtiuꝫ in teſtamēto que nō eſt de perfectione intrinſeca ſed extrinſeca nec attingit in trinſece cōſenſuꝫ. ſed ſolēnizat conſenſum tamen quedaꝫ lex videt̉ ꝯfundere omnes glo. C. fami. her. l. fi. in fi. vbi dicit ꝙ volūtas nō ſolēnis pro nō ſcripta eſt. Preterea ſi valeret quo ad naͣlem ob. nō eſſet defecta ergo nō eſſet ibi locus iuri accreſcēdi quia portio nō eſſet omnino defecta de lega.i. plane.§. ſi coniunctim. j. Quando tractamus de obligatio Eum qui. ne inducēda ſi non valet quoditꝰ vt ago nec valet vt valere poteſt. h. d. Et de hoc brocardo tractatur hic per Gui. de cu. ⁊ per Ia. de bel. tractatur etiam per Dy. in. l. i.§. ſiquis ita. jͣ. de verb. obli. ⁊ per doc. ī. l. nō codicilluꝫ. C. de teſtamentis. ſed ex hac gl. no ſtra hic poſita ꝯiuncto principio cum fine habes ꝙ qua do tractamus de obligatione inducenda ſi non valet qͥd ago vt ago nec valet vt valere poteſt. Sed quando tra ctamus

De ꝯſti. pecu. ctamus de liberatione inducenda ſi non valet qd̓ ago vt ago valet tamen vt valere poteſt. ⁊ hoc vult dicere glo. hic in fi. ibi ꝙ facilus exceptꝭ. qͣꝫ actꝭ. operatur in fi. glo. ⁊ no. bene illam partem glo. ibi ſed qualiter ſciētiaꝫ ⁊c̄. Ex lec. ant. ¶ Ubi eſt peccatum forme ſeu ſolennitatis ſi non valet quod ago vt ago non valet vllo modo. ad uertatis docto. ꝙ iſtud eſt vitium forme ſed tex. dicit ꝙ īſtud eſt propter defectum conſenſus in ſpecie ꝯtractus. ad hoc. sͣ. ſi cer. pe. ſi ego. vtrūqꝫ eſt bene dictum ⁊ veruꝫ ad obligandum ſed ad liberandum fauore liberationis ꝙ ſi non valet qd̓ ago vt ago valet vt valere poteſt. vt. jͣ. de accepti. an inutilis. ita dicit hic glo. no. tu dic vt no. sͣ. de pactis ſi vnus.§. pe. ⁊ plenius per Cy. C. de teſtamen tis non codicillum. ⁊ ar. huius littere dicunt vltramonta ni ꝙ ex teſtamento non ſolenni non oritur obligatio naturalis cum ſit ibi vitiuꝫ forme. ideſt ſolennitatis. de hoc no. Cy. de iuris ⁊ facti igno. cum quis. glo. vbiqꝫ dicunt contrarium quando eſt defectus ſolum in numero teſtium. quia cōſiderata naturali equitate ⁊ iuriſgen̄. debet effectui mandari teſtamentum. ar. in. l. i. jͣ de milli. teſt. qd̓ ibi per Ia. ⁊ de leg. ij. codicillis in fi. lꝫ ratio iuris ciuilis refregetur. ſimile. jͣ. depoſiti bona fides. per hoc videtur l. expreſſa de fideicom. lib. in teſtamento. ⁊ no. C. de iuris ⁊ facti igno. ſi poſt diuiſionem. ad hoc facit. l. fi. jͣ. de rebꝰ eorum. ⁊ quod ibi per Iaco. nec ob. iſte.§. quia hic erat vitium forme ſubſtantialis. Sed numerus teſtiuꝫ eſt for ma accidentalis. vt. C. de fideicom. l. queſtioneꝫ. hoc au tem cognoſcitur hoc modo. qꝛ forma ſubſtātialis nunqͣꝫ eſt ſeparabilis a ſubiecto. vnde interrogatio ⁊ reſponſio non eſt ſeparabilis a ſtipu. lꝫ ſit ar. contra de pactis iuriſgentium.§. quod fere. ſed forma accidentalis non eſt vni formis in omni ſubiecto eiuſdem ſpeciei. vnde in teſtamētis videmus ꝙ quandoqꝫ requiritur numerus teſtiū quandoqꝫ non. vnde numerus teſtium non eſt propie de forma teſtamenti ſed de ſolennitate extrinſeca. ⁊ ideo na turalis obligatio oritur. ſic. jͣ. ti. i. l. i. in fi. ⁊ de nouati. l. i. cōiuncta l. quecūqꝫ.§. i. de publi. Hic iuriſconſultus incipit expo An poteſt. uere verbum debitum poſitum .sͣ. in verbis edicti. ⁊ durat iſta expoſitio vſqꝫ ad. l. qui au tem.§. qui ꝯſtituere. jͣ. e. ¶ In glo. que īcipit vt ⁊ sͣ. ⁊c̄. ibi.§. mihi decem. ſed veritas eſt ꝙ immo vnum factum pro alio facto vel factum pro dato ⁊ econuerſo pōt conſtitui. ratio eſt quia poteſt vnum pro alio ſolui creditore nolente vt l. in ſtipulatꝭ.§. operarum. jͣ. de verbo. obliga. ⁊ ſi poteſt vnum pro alio ſolui. ergo ⁊ cōſtitui. hoc dicit. Non obſtat. l. qui res.§. mihi rome. vbi videtur tex. velle quod vnum factuꝫ pro alio vel dato non poſſit ſolui. ⁊ per conſequens nec cōſtitui qꝛ debet intelligi ꝙ non poſ ſet ſolui.ſ. inuito creditore ſed nec volente. Debitum inteligi Debitum autem. un quādo aliquid debetur ex cauſa que pariat ciuilem vel naturalem obligationem vel pariat obligationem de iure pretorio ſiue metu exceptionis. Item debitum dicitur ſiue ſit purum ſiue in diem hoc dicit vſqꝫ ad. l. eū qui epheſi. ¶ In tex. .§. debituꝫ ⁊c̄. ibi obſtricti ⁊cͣ. non iur̄. ciuili. Sed de iure pretorio cōtra regulam iuris ciuil̓. vt inſtitꝭ. de actꝭ.§. in perſonam. ⁊.§. actꝭ. ⁊ per hoc. l. que dicunt patrem de pe culio vel dominuꝫ de peculio obligari vt no. in. l. iij.§. filius. ⁊.§. ſe. concor. ibi al̓. ⁊ qd̓ dixi in. l. frater a fratre intelligo de peculio obligari non de iure ciuili. Sed de p̄ torio vt dicto.§. in perſonam. v̓. actiones. h. d. Ex lec. ant. ¶ No. ꝙ appellatione debitī continetur eti am debitum naturale tm̄. ar. contra. jͣ. de ſolu. ſi is cui.§. flauius. ⁊ adde hic quod no. inſti. d̓ actꝭ§. de conſtituta. no. in fi. huius. l. cuꝫ. l. ſe. ⁊ ꝙ illa quantitas ītelligitur ve nire in obligatione referente que continetur in obligatione ad quam fiet relatio. facit. sͣ. de iureiuran. euꝫ qui.§. ſi mulier. de le. ij. meuio.§. a me. d̓ re iudi. in ſumma. ⁊ de ſen. que ſine cer. quan. hec ſententia. Itē ex lec. ant. Nota Sed his qui oneraria. ꝙ priuilegium in actione prima competit etiam in actione ſur rogata quia ex eo fonte agitur adde hic quod dixi. sͣ. de nego. geſt. diuortio. ar. ꝯtra. jͣ. de reg. iu. nēſennius.§. fun dū. ſed ibi prima cauſa traxerat ſecū ſuum effectū hic nō. Nota ex hͦ Uod ſi maritus. ieri. quod licet maritus condemnetur inquantum facere poteſt tamen inſoliduꝫ tenetur. idem̄ habuiſtis. sͣ. de con di. inde. l. qd̓ nomine. ⁊. l. naꝫ ⁊ maritus. ⁊ circa hoc vid̓ quod dixi in. l. prima.§. quod cum eo. In gl. ſuper v̓. excep. G iquis autem. ibi ſed qd̓ ſciens ⁊c̄. no. iſtaꝫ glo. pro eo quod no. jͣ. e. l. hactenus. in glo. l. ſed ⁊ ſi. ¶ In glo. ſuper verbo dieꝫ. ibi quid de alio. no. hāc glo. que ponit differentiam inter fideiuſſorem ⁊ conſtitu torem. ⁊ no. etiam. ſeq. glo. Ex lec. ant. ¶ Indebitum ope. excep. cōſtitui non po teſt. hoc dicit. ibi per excep. puta pacti. ¶ In glo..ſ. fauo rabilem. ibi quia donare videtur. Iſta ratio concludit ꝙ teneatur conditione ex. l. ſiquis argētum. non acti. de cō ſtituta quia ibi requiritur precedere vinculum naturale vnde forte iſta glo. non eſt vera quia non animo donātis ſed cōſtituentis factum. vt. sͣ. e. l. i. C. eum qui. ſecus ſi non apparet de mente circa ſpeciem contractus. ⁊ facit in ra tione ſui. jͣ. de ſolu. ſi cum aurum. ⁊ adde hic quod no. sͣ. de pactis tale pactum in prīcipio. ⁊ facit. sͣ. ſiꝗs cau. ſꝫ ⁊ ſiquis.§. fi. Item ex lec. ant. No. hic cum.§. ſe. ꝙ in obliga ꝯl lS qul Ca. tione in diem eſt interim nata obligatio naturalis al̓s non poſſet cōſtitui citeriori die. vt. sͣ. e. l. i.§. debituꝫ. ſiue dies ſit expreſſa ſiue tacita ex loci inſertione. vt. l. euꝫ qui. ¶ No. ꝙ ſi illud quod debeo tibi ad paſcha facio tibi promitti per quendam mercato rem quem ſolum deinceps intēdis obligatum habere ꝙ iſtud eſt proprie cōſtitutum ⁊ frequētatur multuꝫ quan do nōdum venit tempus ſoluendi vt in littera patet. Um qui epheſi. Iulianus. ¶ In glo. ma. ibi qͣtuor modis. lꝫ glo. circa ſolutionem precedentis contrarij ponat plures ſo lutiones dicit Ia. bu. ꝙ vera ſolutio eſt iſta. ꝙ lꝫ legatus vel ambaſiator non habeat priuilegiuꝫ legationis ſeu re uocandi iudi. ad domum ſuam requiruntur duo. primo ꝙ debitum incipiat eſſe debitum tempore obligationis. Secundo ꝙ conſtitutio fiat tempore legatiōis. que duo ſatis colligunt̉ ex hac glo. ẜm diuerſas ſolutiones ⁊ maxime ẜm primam ſolutꝭ. Sed contra hoc videtur tex. hic qui textus videtur velle ꝙ exiſtens in legatione conſtituit ſe ſoluturum illud qd̓ ante legationeꝫ debebat̉ vt pa tet hic dum dicit ꝙ in prouincia ⁊c̄. Sed ſuſtinendo gl. potes dicere ꝙ quando iſte acceptus in prouincia iam ceperat tempus legationis iſta ſolutio communiter approbatur. ⁊ circa ſolutionem iſtam vide quod no. glo. jͣ. de leg. l. cum queritur. ¶ In glo. ſequenti. ibi ⁊ ibi habet foꝝ. Iſta glo. videt̉ velle ꝙ ſi verba contractus concipiātur hic ⁊ alibi deſtinetur ſolutio ꝙ ex hoc ꝙ verba contractus ſunt celebrata hic poſſum hic conueniri ⁊ di cor ſortiri forum hic. ſed hoc eſt falſum ⁊ contra caſum legis. ¶ Quero. jͣ. de ſo. sͣ. ti. i. l. i. no. etiam in. l. heres ab ſens. sͣ. de iudi. faciūt etiam. l. hic in glo. alle. ex quibꝰ habes ꝙ non pōt quis conueniri in loco vbi ſunt celebrata verba contractus. Sed in loco vbi eſt deſtinata ſolutio qd̓ ītellige verum ſi in loco vbi ſunt celebrata verba contractus al̓s forum habebat vt ꝓbatur in alle. iuribꝰ. ⁊ ſi iſto modo glo. intellexiſſet bene procederet. Ex lec ant. ¶ No. in glo. hic poſita ꝙ illud quod dici tur ꝙ videtur qui

De conſtituta pecunia. a ¶ Quantitatem. vide. d. Iaſo. may. inſti. de acti.§. ī perſonam nu mero.xxxv. b ¶ Bonum. Qūo autē offerre debeat il le qui tenetur dare fideiuſſorē. vide do. alex. in ꝯſ. xc in fi. vlt. col. in i. ꝑte. ⁊ in ꝯſi. clxxx. ivl. col. ī ni fi. in. iii. par te. vbi pōit ꝗd tenet̉ facere il le ꝗ dꝫ dare fi deiuſſorem. ⁊ ꝗd ſi ille ꝗ tenetur p̄ſtar̄ fi deiuſſorē. di. cat ſe nō poſſe p̄ſtare in eo loco. an poſſit p̄ſtare in alio. vide ꝑ euꝫ in ꝯſi. lviji. in pe. col. in. iij. ꝑte. nem procedit de iure fictij. vt. l. iij. C. de bo. auc. iudi. poſ. vnde non propterea excluditur locus vbi fuerunt verba contractus. tu dic ꝙ quantum ad ordinationem ⁊ ſolēnitatem contractus inſpicitur locus vbi fuerunt verba ⁊ conuentio inita. ſed quantum ad executionem cōtractus ⁊ quo ad forum vi contractus ſortiendum inſpicitur locus ſolutionis collate. vt. jͣ. de ſol̓. quero. ⁊ hoc vult Dy. in. l. contraxiſſe. ibi vide. Ad hoc vt valeat Quod exigimus. ututio ſufficit ꝙ ſit debitum. lꝫ ꝯſtituens ſit debitor. h. d. preſens.§. Ex lec. anti. ¶ In cōſtituta non requirit̉ qd̓ obligatio precedat in eadeꝫ perſona. No. in iſto v̓. iulianus quoqꝫ. ꝙ valet hoc modo factum conſtitutuꝫ cōſtituo quicꝗd probabit̉ deberi. tamen iſta probatio debet fieri in vita creditoris. vt. jͣ. de verbo. ob. qui rome.§. augerius. ⁊ no. jͣ. c. antepe. per Guil̓. Per epl̓am poteſt Iulianus quoqꝫ. quis ſe obligare ac tione de conſtituta. h. d. No. tex. dum dicit ẜm mādatuꝫ ſei. nam vides hic ꝙ iſta v̓ba ẜm mandatum ſei non faciunt ꝯditionem vt ita demum titius teneat̉ ſi preceſſit ſeij mādatum immo titius ſimpliciter tenet̉ de conſtituta. ⁊ per hoc doc. nr̄i inducūt hūc tex. ad. q. ꝙ ſi aliꝗs fuit cōdemnatus alicui ad dandum ei vnam libram piꝑis ẜꝫ ꝙ cōſueti erant dare anteceſſores ꝙ iſta verba ẜm ꝙ ſui an teceſſores ⁊c̄. non faciunt ꝯditionem vt ita demuꝫ ille te neat̉ ſi ſui anteceſſores facere ꝯſueuerant immo ſimpliciter tenet̉ oīno dare vnam librā piperis. circa qd̓ vide qd̓ r no. Cy. in. l. cum ſeruum. C. de ꝯͣhen. ⁊ cōmit. ſtipu. Ex lec. anti. ¶ No. hic cum.§. ſequentibus ꝙ contractus debet fundari in perſona creditoris ⁊ ſi dirigatur ī ꝑſona dn̄i non valet. qꝛ per ꝓcura. nō poteſt acquiri ius directum. ſecus in his qui habent publicum officium vt in tutore curatore ⁊ actore. qꝛ poſſunt conferre contrar ctum in perſona domini quia per eos poteſt queri ius di d rectū. ⁊ adde qd̓ no. jͣ. de vſuris gaius. ⁊ de v̓b. ob. ſtipl̓o n iſta.§. ſi ꝗs īſulā. in. l. i. de ſtip. ſer. de le. i. huiuſmodi in pͥn. 2 de act. ⁊ ob. quecūqꝫ gerimus. facit. jͣ. de ꝯfeſſis certuꝫ.§. ſi ꝗs abn̄te. ⁊ vide. l. pe. C. qn̄ ex fac. tu. Seꝗt̉ ex lec. ant. Conſtituendo ꝗs pōt ſe obli Sed ſi quis. gare non aūt poteſt obligare alium. h. d. ¶ In glo. ibi.§. fi. poſita. C. e. auc̄. ſi quando. i Verba ꝯſtituti debēt referri ad Itē ſi miſꝰt. eum cui ſit cōſtitutio niſi ille ali us fingeret̉ ille cui ſit ꝯſtitutio qd̓ ꝯtingit ratione legiti. me adminiſtrationis ⁊ rōne ptātis. h. d. vſqꝫ ad. l. ſed ⁊ ſi filio.§. i. ¶ In glo. ⁊ ſic ibi dn̄o. ⁊ ſic circa iſtam glo. vide qd̓ no. inſti. de inuti. ſtip.§. alteri. ⁊ de materia inſtr̄o rum.§. heres in. l. ſtip. iſta.§. ſi ꝗs inſulam. ⁊.§. ſe. jͣ. de ver bo. ob. qd̓ aūt ſit in nuncio videbitis. jͣ. e. l. licet. Ibi qualem qualē. ¶ No. ꝙ iſta Si ſeruo. gerba non habent hic diminuere obligationē qꝛ plenā obligationem affert ſeruus dn̄o. NOVA ADDITIO. Ex lec. anti. Ir.§. ſi actori. ¶ In ver. tex. tutoꝯͣī aCPOri. r. qui eſt vel fuit ſi mō ex cā ꝯiūcia poſſeſſori admīſtrationi ſtipulet̉ vt. l. pe. C. qn̄ ex ſcō tu. Ed et ſic. Si mihi aut ticio. Adiectio nō pōt ꝯſtitui. ſed dꝫ ꝯſtitui ip̄i pͥncipali creditori. ⁊ poſt ꝯſtitutionē factaꝫ ipſi pͥncipali creditori adiecto pͥncipali nō pōt ſolui alteri correo cre dēti. h. d. vſqꝫ ad. l. hactenus. iſtas. l. d̓clara optīe vt ī gl. Ex lec. anti. No. in. l. ſed ⁊ ſi.§. i. ꝙ in perſona adiecti Item ex lec. anti. non conſiſtit obligatio. No. ꝙ perſona adiecta in obIuerO. ligatione prima non intelligit̉ repetita in obligatione ſecūda. facit. jͣ. de verb. ob. ſi ita ſtipulatus.§. griſogonus. Ad hoc vt Actenus igitur. valeat cōntutum ſufficit ꝙ ſit debitum lꝫ non appareat ꝑ ſona que debeat. h. d. iſta. l. vſqꝫ ad.§. ſi quis centum. Ex lec. anti. ¶ No. ꝙ poteſt apparere obligatio ⁊ nō apparet obligatus. ⁊ fortius exemplum eſt. ſi quis deceſ ſit ſine herede. vt. jͣ. vt le. no. ca. poſtqͣꝫ. jͣ. depoſi. l. i.§. plane. de admi. tu. ſi ſine herede. de ſolu. ſtichū aut pāphilū in fine pͥncipij. ⁊ facit ad. l. jͣ. de in diem adiec. ſi predio. Cōſtituēs ſe plus ſolutu ꝯ̄i quis centū. tuꝫ debito tenet̉ vſqꝫ ed a debitam quātitatemª in glo. ſe. de ꝯſtituta. ibi ſed hodie. No. iſtam glo. ⁊ circa eam vide qd̓ no. sͣ. e. l. iij.§. i. ⁊cͣ. Ex lec. anti. ¶ Utile ꝑ inutile nō vitiat̉. h. d. ⁊ hoc eſt verum in cōtractu. ſed in ſnīa dic vt no. in. l. extra territoriū cum ſi. ⁊ facit ad.§. qd̓ no. jͣ. de v̓bo. oblig. ſi diuortio. ¶ In glo. ſi de ꝯſtituta. vide qd̓ no. sͣ. e. ꝙ ſi marltꝰ.§. i. Ad hͦ Ui auteꝫ?. Si quis. vo leat ꝯſtitutio ſufficit ꝙ illud qd̓ deducit̉ ad cōſtitutum ſit de acceſſorijs ad debitum lꝫ per ſe principali ter debitum non ſit. h. d. vſqꝫ ad.§. ꝯſtituere. iſtum.§. ſi ꝗs declara optime vt in glo. ſuper v̓bo irrepſerit ⁊c̄. Ex lec. anti. ¶ Acceſſoriuꝫ pōt cōſtitui lꝫ non p̄cedat obligatio ſuper acceſſorio ſed ſuper principali. h. d. No. diſtinctionē huius tex. ⁊ Sed ſi quis. na. tex. iſtum cum glo. que ici pit idem eſt ibi nūquid ⁊c̄. ꝙ qn̄ aliꝗs ꝓmittit alium ali quid facturum pro obſeruatione eius ad qd̓ tenetur ipſe promiſſor videt̉ in dubio promittere ſe facturuꝫ ⁊ curaturum ꝙ ille faciet. qd̓ no. ⁊ tene menti. b Ex lec. ant. ¶ No. ꝙ ille qui ꝓmittit dare bonuꝫᵇ fide iuſſorem ſi non pōt dare illum liberat̉ dando eque bonū ⁊ hic loꝗtur in fideiuſſore dando. ꝗd in fideiuſſore dato nunꝗd creditor cogit̉ eum liberare ⁊ eque idoneum acciꝑe. ⁊ hic eſt ar. ꝙ ſic. jͣ. locati ſiꝗs domum. ſed ibi interveniebat difficultas p̄ſtationuꝫ. ⁊ ideo dicit ꝙ non cogit̉ exͣhere de obligatione ⁊ alterius fideꝫ ſequi. ar. jͣ. e. vnde falſam. ⁊. jͣ. mā. ſi mādato meo.§. i. Quid igit̉ debet facere debitor principalis qui ꝓmiſit eū extrahere de obliga tione. Rn̄deo faciat quicꝗd pōt. nāſi debitum eſt puruꝫ ſoluat. vt. jͣ. ti. i. ſi vt certo.§. idē labeo. ſi debitū non eſt pu rum nec liꝗdum offerat idoneos fideiuſſores ⁊ ꝓteſtet̉ ꝙ per ſe non ſtat. nam ad impoſſibile non pōt obligari. de hoc tangit Cy. sͣ. de arbitris labeo in fi. in additione. o Cōſtitutio pōt fieri etiaꝫ ꝑ Conſtituere?abſentē interueniēte nūci vel epiſtola. ⁊ nūcius videtur p̄ſtare nudum miniſteriuꝫ tm̄ hoc. d. ¶ No. ex hoc tex. ꝙ cōſtitutio fit cōſenſu nec requirit̉ ſolēnitas verborum. ex quo concludit̉ ꝙ pōt fie rī per nūciuꝫ ⁊ per epl̓am vt hic ⁊. l. i. in fi. de ꝯͣhē. emp. ⁊ de ver. ob. l. cōſenſu. ¶ Scd̓o no. in. l. licet. ꝙ nūciꝰ di p̄ſtare nudū miniſterium ꝓfert enim v̓ba in ꝑſonā. domini dicēdo ꝯſtituis te ſoluturū dn̄o meo apꝑet ex hoc tex. in glo. circa qd̓ vide qd̓ no. in. l. multum. C. ſiꝗs alteri vel ſibi. ⁊ ꝙ nūcius p̄ſtet tm̄ nūdū miniſterium apparet. qꝛ in eius ꝑſona nihil queritur ſed tm̄ domino. ⁊ etiam apparet ꝙ nuncius alicuius non poteſt eē generalis ita ꝙ vigore illius generalis mandati poſſit deſcendere ad ali quid ſpeciale vnde non poſſet dici organum domini. ⁊ circa p̄dicta vide qd̓ not. Pe. de bel. perti. vt dicit Cy. in. l. multum. C. ſi quis alteri vel ſibi. vbi ponit aliꝗd cirSequitur ex lec. anti. ca materiam iſtius. l. ¶ No. ꝙ illa regula ꝙ per liberā L llCEL. ꝑſonam non acquirit̉ alteri actio non hēt locum in nuncio qꝛ non dicit̉ acꝗri per nūcium ſed per ip̄m dn̄m myſterio nūcij. ſic. jͣ. de manu. vin. pr̄ ex ꝓuincia in fi. nūcius enī eſt ſicut pica ⁊ organum. nō aūt fundat̉ actus in eo vt no. C. ſi alteri vel ſibi eum. vide hic qd̓no. Archi. xi. q. i. cum excōicato.

Ex lec. anti. NOVAADDITIO. ¶ In v̓. tex. ꝯſtitutus no. vide archi. xi. q. i. cū excōicato Duo rei poſſunt conſtitui con s I DuO. ſtituendo. hoc dicit. ¶ In gl. que incipit idoneos. ibi idoneo tamen loco. cū iſta glo. concor. quod no. sͣ. ti. i. l. i. Iuriſconſultus hic refert verba Ait PrecO2. e dicti que ſequebantur poſt alia verba poſita sͣ. e. l. i. in v̓. ait pretor. que erāt talia qui peuniam debitam conſtituit modo ſequuntur iſta ſi appa eat eum qui conſtituit ⁊c̄. Ex lec. anti. ¶ No. hic ⁊ in.§. j. ẜm Guil. ꝙ ille ꝗꝓmi ſit ſoluere vbiqꝫ locorum per iſta generalia verba nō po e teſt conueniri niſi in loco idoneoᵉ. ⁊ forte eſt veruꝫ quan do nullus locus fuit ſpecificatus. ſecus ſi quedaꝫ fuerūt ſpecificata ⁊ addita clauſula generalis. ar. l. ſed ⁊ ſi quis .§. queſitū. ſi ꝗs cau. ꝓ gui. facit quia verba ſunt ciuiliter intelligenda. vt. sͣ. de ſeruitutibus ſi cui. ad idem facit in actione ſui. jͣ. de ſolu. ſi ſoluturus. Breuiter ꝗcꝗd tꝑſe dicat veritas eſt in contrarium per. l. ticium ⁊ meuiuꝫ.§. i. de admi. tu. ad quod facit. jͣ. de verbo. ob. qui rome.§. calimachus in fi.§ non ob. glo. noſtra qꝛ loquitur ī v̓bis ꝓlatis a lege. de hoc dixi. sͣ. ti. i. non vtiqꝫ.§. ſi quis ita. Hic incipiunt verba vulpiaErgo ſi non. n̄ exponētis verba edicii. pe riculum interitus poſt moram pertinet ad debitorem ⁊ debitor poteſt moram purgare vſqꝫ ad litem conte. h. d. cum. l. ſeq. ¶ In glo. que incipit ibi ad tēpus in fi. Nota ergo ex hac glo. ꝙ conſtituens pure dicitur eē in mo ra ſtatim lapſis. x. diebus qui ſibi dantur a. l. anteqͣꝫ ꝯtra ipſum poſſit fieri executio ex act. ſicut ſi dies eſſet appoſi ta ab homine quod tene menti pro intellectu. l. promiſſor.§. i. quam glo. alle. Sequitur ex lec. anti. No. ꝙ quando precedit moHec autenta ra debitoris que nō videt̉ per ueniſſe niſi vſqꝫ ad terminū. periculū interitus ꝑtinet ad eū niſi poſtea purget moram quā pōt purgare ſola oblatione niſi ſit lis cōteſtata. qꝛ tunc ſola oblatio non poteſt purgare. ⁊ hoc verum quando extra iudicium purgat̉. ſecus ſi in iudicio qꝛ tūc ſemper mora purgatur per ſim plicem oblationem. facit. jͣ. de pig. act. ſi rem in fi. Iteꝫ facit. jͣ. de verbo. ob. interdum.§. fi. ⁊ no. hic ꝙ vltima mora nocet. qd̓ an ſit verum in obligationibus facti dic vt no. in Specu. de locato.§. nunc aliqua. v̓. cēteſimoſecundo certe ex iſta. l. coniuncta. jͣ. l. proxi.§. ait pretor. apparet ꝙ eadem eſt regula purgationis more in dandis ⁊ fa ciendis quod no. ⁊ adde hic quod no. in Specu. de arbi tro.§. ſequitur. v̓. ſed pone igitur. No. ex hac. l. duo. primo Ed ⁊ ſi al. ꝙ actor dicitur eſſe ī mo ra eoipſo ꝙ recuſat accipere ſolutionē abſqꝫ iu ſta cauſa. Secundo nota quod reus poteſt moram pur gare vſqꝫ ad liteꝫ conteſt. vt in hac. l. in fine. ¶ Sed hic quero nonne offerendo poteſt moram purgare vſqꝫ ad ſentētiam vt inſti. de perpe. ⁊ tempo. act.§. vlti. Reſpondeo ꝙ quandoqꝫ ſoluit reus rem debitam ⁊ tunc poteſt ſoluere vſqꝫ ad ſententiaꝫ ⁊ debet abſolui ab obſeruatio ne iudicij ⁊ ibi. quandoqꝫ reus non ſoluit rē debitaꝫ ſed tm̄ offert. ⁊ iſto caſu ſi oblatio fiat ante litem conteſt. mo ra purgari non poteſt niſi poſt lit. cōteſt. fiat oblatio deſi gnatio ⁊ depoſitio vel aliquid qd̓ habet vim ſolutionis qꝛ tunc poſſet fieri eadeꝫ ratione qua poſſet fieri ſolutio ar. dicti.§. vlti. coniuncta. l. accepta. C. de vſur. ¶ In gl. que incipit.ſ. ipſo iure ibi vel primo quātitas ⁊c̄. vult di cere iſta glo. ꝙ tunc liberatur reus ope exceptionis quā do debebatur quantitas ⁊ illam quantitatem obtulit ⁊ poſtea perijt. ſed liberatur ope exceptionis.i. ipſo iure quando debebat ſpeciem ⁊ illam obtulit ⁊ poſtea periit vt probatur in. l. qui. x. hic allega. de quo per glo. in. l. acceptam. C. de vſuris. Ex lec. anti. NOVAADDITIO. ¶ In ver. tex. actoris. Nunquid in obligationibus facti vltima mora noceat reo. Pone enim ꝙ cū obtulit fa cere poterat nunc eſt ei difficile dic vt in Specu. de loca. §. nunc aliqua ver. cij. Adde ꝙ hic determinat̉ queſtio Specu. de arbitro.§. ſequitur. ver. ſed pone igitur ꝙ nupſit ad idem facit. sͣ. de mino. emilius. ¶ In glo. vt poſt tempus Actor dicitur eſſe in moTem illa. ma eoipſo ꝙ debito tempo re non venit ad locum vbi eſt fienda ſolutio. Et exponit iuriſco. hic illa v̓ba per actoreꝫ ſtetiſſe. videlicet qn̄ dicat̉ ſtari per actorem quominus ſolutioneꝫ recipiat. ¶ No. ex hoc principio tria. pͥmo qd̓ dixi in ſumma rio. Secundo ꝙ lꝫ difficultas excuſet reum a mora vt. l. qd̓ te. ⁊ ita no. sͣ. ſi cer. pe. tamen difficultas non excuſat a mora quin per hoc quis dicatur eē ī mora recipiēdi ſolutionem. nam videbitis hic ī v̓. ꝓinde. ꝙ lꝫ actor fuerit impeditus venire tempore debito ad locum ſolutionis. tamen dicitur eſſe in mora recipiēdi ſolutioneꝫ. ¶ Ter tio no. in v̓. ꝓinde. ꝙ actor debet venire ad locum ſeu ci uitatem vnde eſt reus vt ſolutionem recipiat vt patet hic qꝛ ſi non venit dicitur eē in mora vt hoc tex. qd̓ tene mēti. ¶ In glo. iij. ibi ad domum v̓o. nō hāc glo. ⁊ pro huius gl declaratione ẜm Guil. de cu. dic latius. quādoqꝫ in obligatione non eſt appoſita dies exp̄ſſe uel tacite intellecta. ⁊ tunc reus nunqͣꝫ cōſtiiuitur in mora niſi per in terpellationem vt. l. ſi ex legati cauſa de v̓bo. obli. que in terpellatio debet fieri perſonaliter ipſi debitori vel ſi nō f reperitur ſufficit ꝙ fiat ad domuꝫ ipſiusᶠ vt. l. ſi dictum .§. fi. jͣ. de euic. l. i.§. i. jͣ. de lib. agno. jͣ. de dā. infec. l. iiij.§. do mum. quādoqꝫ in obligtione eſt dies exp̄ſſa uel tacita. ⁊ tūc ſi reus vult ſoluere ut euitet cōmiſ. more in quaꝫ per lapſum diei incideret tūc utrum debeat ire ad domumactoris vel nō. glo. hic diſtinguit ſi ſunt eiuſdem fori de beat ire ad domum actoris ut hac glo. Si vero ſunt diuerſi fori tunc actor debet ire ad domum rei ut hac glo. Sed circa hoc dic latius ẜm Guil. quādo ſolutio debet fieri reſpectu alicuius rei ⁊ pro aliqua re. ꝗa eſt onus qd̓ reſpicit rem. ⁊ tūc ſi actor eſt de illo foro ubi res illa eſt ſituata debet ire ad domum actoris ut. l. ij. C. deiure emphi. l. forum.§. ſi v̓o agruꝫ. jͣ. de cenſibus in auc̄. qui. mo. na. effi. ſui.§. ſi ꝗs igitur ex qualibet. ex cuuſa tamen fiſco volēte poſſet fieri ſolutio in loco propinquo ⁊ non in loco vbi res ē ſituata vt. C. de annonis ⁊ tributis. l. pro lo cis. ⁊. l. nemo. ⁊. l. ſeq. lib. x. Si v̓o non ſunt eiuſdem fori tunc non tenetur reus ire extra locū ſui fori ar. iſtius tex. cuꝫ hac glo. aut ſolutio que eſt fienda non ſit reſpectu ali cuius rei ⁊ pro aliqua re. ⁊ tunc aut talis ſolutio reſpicit tm̄ cōmodum perſone ⁊ debet ire reus ad domum acto ris vt. l. ꝙ vbi. de operis libe. aut talis ſolutio reſpicit cō modum pecunie ⁊ tūc aut ex hac ſolutione volo mihi ac ꝗrere ⁊ aliquem mihi oblīgare. ⁊ tunc ego debitor debeo ire ad domuꝫ creditoris vt. l. pe.§. fi. jͣ. de condi. ⁊ de mon. C. de condi. inſer. l. cum quidā. aut ego debitor ex tali ſolutione volo me exonerare ne īcidaꝫ in moram vel in penam. ⁊ tunc ſiquidem creditor eſt eiuſdem fori cuius ſum ego debitor. ⁊ tunc debeo ire ad domū ſuā. Aut non eſt eiuſdeꝫ fori cuius ſum ego debitor. ⁊ tunc creditor debet venire ad domuꝫ debitoris. vt hoc tex. cuꝫ hac glo. ⁊ pro hoc dicit Guil̓. ꝙ iſto caſu ſufficit ꝙ reus in di em̄ ſolutionis ſtando in domo ſua dicat ego eſſem para tus ſoluere ſi aliquis eſſet qui ſolutioneꝫ reciperet. ita dicit Guil̓. Sed aduerte ad iſtam glo. qꝛ iſta glo. videtur velle ꝙ quando reus vult moram purgare in quam iam incidit debet ſic diſtingui. aut ſunt eiuſdē fori vel non ut patet in glo. dum dicit vt purget moram. ſed hoc non eſſet veruꝫ. Sed bene diceret veruꝫ glo. quando reus ſolueret vt non incideret in moram. ſed ſi reus ſolueret vt c ¶390. adde Fely. in c. cum. R. cano. de offi. delega. ⁊ Fran. ore in l. actio ne. jͣ. depoſiti. c ¶ Idoneo. adde Fely. in c. cum. R. cauobe orii de. lega. ⁊ Fran. are. in. l. actio ne. jͣ. depoſiti.

x¶5R319 fori cum creditore ſiue diuerſi fori tunc reus ſemper teneretur ire ad domum actoris ſeu creditoris qꝛ cum re us propter moram ſit oblgatus ad periculum interitus uel ad penam non facit iſtam ſolutionem ut ſimpliciter ſe exoneret. ſed vt aliquid ſibi acquirat. ⁊ per conſequēs tenetur ire ad domū creditoris vt dicta. l. pe.§. fi. jͣ. de cōdi. ⁊ demon. ⁊ dicta. l. cum quidam. C. de condi. inſer. vt ex ſupradictis apparet. Sed puto iſtam glo. duꝫ dicit vt purget moram voluiſſe dicere vt in moram non incidat. Ex lec. anti. ¶ Mora creditoris nocet creditori ⁊ eſt in mora ſi non vult reciꝑe in termino vel non venit ad lo cum determinatum in termino qꝛ imputet ſibi. hoc dicit. ⁊ etiam imped mentum caſus fortuiti nocet creditori. ¶ No. hic ꝙ creditor debet ire ad locum deſtinatuꝫ vt ibi recipiat ſolū. ⁊ iſtud eſt verū ante moram rei. ſed poſt moram rei dicit glo. ꝙ reus debet ire ad domum creditoris ad purgandam. tn̄ de hoc dic melius vt hic ꝑ Gui. vide qd̓ no. C. de ſolū. vſuras in fi. magne glo. ⁊ facit qd̓ no. s. de tranſac. cum hi.§. cauſe. deinde no. iſtuꝫ tex. dum dicit ad diem ꝯſtitu.i. in termino ꝙ creditor non cogitur reciꝑe ante terminum. de hoc no. de verbo. ob. qui rome in pͥn. ⁊ ī Spe. de locato.§. nūc aliqua. v̓. xxxiij. ⁊ sͣ. ſi cer. peta. ſi pecunia. ¶ No. de caſu qui nocet creditori. vide Inno. de offi. dele. p. ⁊. g. de pignoribus ſignificante. NOVA ADDITIO. Ex lec. anti. ¶ In v̓. tex. ad diem. ¶ No. ꝙ creditor non cogit̉ recipere ante diē. ad h̓ alle. in Spe. de locato.§. nūc aliqua v̓. xxxiij. ¶ In v̓. tex nō venit vide Inno. extra de pigno ribus ſignificāte. in.§. qd̓ addicitur. ¶ In v̓. tex. quare. ¶ Nota ꝙ pōteſt fieri vt preſcriptio nunqͣꝫ obſtet.ſ. ꝙ ꝑmittā. Item quotiēs preſcrip. fuerit totiens me ſolutū ꝯſtituā vt h̓. hoc nō eſt alibi. ſed facit mar. jͣ. de edil. edic. ꝙ ſi nolit.§. ſi ꝗd. Ita hoc vidi de facto in cā hoſpitalis miſericordie ⁊ ſpinelli. An hoc eſt verū. credo ꝙ ſic per modū ꝯſtitute pecunīe nō aūt credo ꝙ poſſit renunciari legi ſicut ⁊ legibꝰ oībꝰ. qꝛ odioſe ſunt. ⁊ in his q̄ ſunt introducta ī odiū nō pōt renūciari vt. l. taꝫ ⁊ ſi nō ob jͣ. de edil. edic. ꝙ ſi nolit.§. ſi ꝗd. ita qꝛ illa p̄ſcriptio. lx. dierū nō eſt in odium introducta ſed de mēte tacita ꝯtrahētiū ſit intellecta a iure ar. l. latinꝰ. jͣ. ꝗbꝰ ad lib. ꝓcla. nō licet. vn̄de expreſſa ꝯuētio derogat illi tacite p̄ſumpte de vul. ſubſti. Iā hoc iure. nā nō eſt dubiū. ꝙ preſcriptio cōuen tionalis pōt ꝓrogari de ꝯſenſu partiū de mino. emilius de v̓bo. ob. cum ſtipulatus. sͣ. de arbi. diei ꝓfec. ⁊ dato ꝙ eſſet legalis p̄ſcriptio nō dꝫ dici odioſa. qꝛ illud in actionibus ꝑpetuis que de ſui natura viuūt in infinitū ſed ꝑꝑ negligētiā decurtat̉ eoꝝ vita. ſed actiones tēporales ha bēt vitā limitatā. vn̄ pereūt ſuo tꝑe non ex mora ſꝫ ex ſui natura. Ideo iſte dicunt̉ tꝑales ⁊ prime dicunt̉ ꝑpetue. dato ꝙ dn̄s Dy. in hoc arti. al̓r loquat̉ de le. i. nemo p̄t. ¶ Sed an valeat ſtatutū ꝙ dotibꝰ nulla currat p̄ſcriptio Rn̄. ſic. ⁊ dic ꝙ nulla.ſ. ſolita. tn̄ bn̄ currit p̄ſcriptio centum annoꝝ qꝛ ꝙ illa nō curreret non poſſet facere ſtatu tum ⁊ hoc per tex. ⁊ glo. l. ut inter demuꝫ. ¶ Sꝫ pone ſtatutū dicit. ꝙ inſtr̄m confeſſionatuꝫ mādet̉ executioni. vt ſnīa. ⁊ qd̓ non poſſit obijci alia exceptio. niſi ſolutionis vel p̄ſcriptionis decēnalis nunquid ergo ſi eccleſia petat exeꝗ. inſtr̄m ꝯfeſſionatum poſt decēnium in foro ſeculari poterit obijci execeptio. ⁊ videt̉ ꝙ nō qꝛ laici nō pn̄t ſta tuere ſuꝑ iure eccleſiarū. Itē ius eſt queſitum eccleſie.ſ. officiū iudicis vnde iā exēptum eſt a ptāte laicoꝝ ar. sͣ. de pactis. l. fi. ⁊ per Inno. de foro cōpe. verum. Itē eccleſie ſunt pͥuilegiate circa p̄ſcriptiones ⁊ ſtatutū factū incontrarium eēt ꝯtra libertatē eccleſie. vt no. Inno. de ſnīa ex cō. nouerit cōtradico. qꝛ cum ſtatutū inducat priuilegiū non poſſumus recedere a forma ⁊ meta priuilegij de pͥuile. porro etiā ſi partes ab initio agerent de priuilegio ꝓrogādo. qꝛ pͥuilegia ſunt ſtricti iuris nec pn̄t trahi extra ſuos terminos nā partes nō hn̄t ſuꝑ hoc ptātem ſed ſuꝑior ar. C. de legibus. l. fi. nō ob. ꝯtraria. qꝛ dico ꝙ iſtd̓ ius nō eſt queſitum eccleſie abſolute ⁊ ſimpliciter ſꝫ cuꝫ quadā modificatione ⁊ mēta tꝑali. ſicut ſi hoc per pactū ꝯtingeret ar. extra de dona. cum dilectꝰ. Itē nō ob. ꝙ videat̉ ꝯtra libertatē eccleſie. qꝛ hoc nego cum ſtatutū nō ꝯcedat̉ vt eccleſie nec ꝯtēplatione eccleſie ſuū priuilegi um ſed magis eſt pͥuilegium reale.ſ. ipſius inſtrumēti cō feſſionati. Item illa ſunt priuilegia ecclefie que ex quadam prerogatiua ſunt cōceſſa oībus eccleſiijs. ſed iſtud bn̄ſicium ſtatuti de executione parata non cōcernit p̄rogatiuā vniuerſalis eccleſie. ergo ⁊c̄. ſed dato ꝙ eccleſia repellat̉ poſt decēnium a bn̄ficio ſtatuti nō repellit̉ quin poſſit agere de iure cōi qꝛ ſtatutuꝫ ſuū eccleſie nō adimit beneficium vn̄ via ordinaria erit eccleſie ꝑpetua ⁊ tn̄ patietur onus excep. que de iure cōi poſſunt ꝓponi ar. eoꝝ qͥ legūtur ⁊ no. jͣ. de excep. rei iudi. duobꝰ. ¶ In v̓. iex. tp̄s quod vide in ſpe. de pac.§. poſtremo. v̓. pe. Iteꝫ vide omnino in Spe. de obli. ⁊ ſo.§. i. v̓. Iteꝫ pone debeas. vi de Cy. in auc̄. quas actiones in. vij. q. ⁊ per Gui. C. de tē. ap. auc. ei qui in fi. Sufficit debitū fuiſQuod adijcitur. e tempore conſitu ti lꝫ ex poſtfacto deſierit eē debitū. h. d. ¶ In hoc.§. gl. magna que incipit no. duo ponit quatuor no. qd̓ dic vt ī glo. ¶ In ea. glo. ibi. l. iij. vide hic ꝙ no. Dy. in. c. actu legitimo. extra de reg. iur. li. vi. ⁊ vide per euꝫ in. l. pluribus.§. ſi placet. jͣ. de verbo. obliga. Ex lec. anti. ¶ Nota ꝙ actio ſurrogata plus īnuit qͣꝫ actio primitiua. ⁊ eſt ratio qꝛ ſurrogabatur per hoīem. ſi aūt fiet ſurrogatio per. l. dic vt. jͣ. de dona. ca. mor. ſi de bitori. per Dy. ⁊ Ia. No. ꝙ ꝯſtituēs non liberat̉ lꝫ libe. rat̉ ille qui pͥmo tenebat̉. ar. huius.§. ſecus in fideiuſſore vt no. jͣ. ad treb. l. heres pecuniaꝫ. No. hic in fi. ꝙ pōt aliquis conſtituere ſe ſoluturum ⁊ poſt preſcriptionem cō pletam ergo poteſt renunciari preſcriptioni facte ⁊ futu re. de hoc. jͣ de edili. edic. ꝙ ſi nolit.§. ſi quis ita. tangitur ꝑ Dy. de le. ij. nemo poteſt. ⁊ tangitur etiaꝫ in aucͣ. quas actiones. per gl. quomodo eſt ꝙ in iſto.§. currat preſcriptio cum fuerit agnitum debitum. ſo. vt no. in ſimili. jͣ. de ſolutionibus cum quis.§. ſi quis pro reo. ¶ Actio de conſtituta Bene autem eſt. n actio rei perſeo toria non penalis. hoc dicit. Per litem conteſtatam factam Uetus fuit.uper actione de conſtituta ror tollit̉ prima actio. ſed ſi intercedat ſolutio vtraqꝫ tollit̉. h. d. iſte.§. ¶ Quero de vno vnde eoipſo ꝙ erat deductum in pͥma obligatione fuit deductū in cōſtitutū actio prima tollit̉ quaſi p̄ſumat̉ facta nouatio ẜꝫ hec tꝑa. vt. l. fi. C. de noua. Rn̄deo illud erat verum qn̄ deductum in prima obligatione deducebat̉ poſtea ī ſtipulatione. ⁊ ita loquitur ibi. Sed qn̄ deductum in pͥma obligatione deducebatur in alium contractum qͣꝫ in ſtipulationem tuc erat ſecus vt hic ꝓbat̉ in. l. ſi mādatum in fi. jͣ. mandati. Debitum ſub conditione O quOd. poteſt conſtitui pure ⁊ in diē ſꝫ ſuſpenditur in tempus conditionis. Iteꝫ debitum purum poteſt conſtitui ſub conditione. h. d. ¶ In glo. iij. ibi ſed non poteſt agi ea ⁊c̄. dic.ſ. prima ac tione. ¶ In. e. glo. ibi minime ⁊c̄.ſ. poteſt agiprīa actio ne. ¶ In. e. glo. ibi nouata quando non ſit nouat. probat̉. sͣ. l. proxi. ⁊ ibi dixi. ⁊ hoc preſumitur in dubio. Sed ſi conſtaret ꝙ conſtitutio eſſet facta animo nouandi tūc ſecus vt no. jͣ. e. l. vbi ⁊c̄. Si pater vel dominus. c debitum eſſe tempore conſtitutionis. h. d. cuꝫ. l. ſe. ilta. l. Inducit Gui. de cu. ad n Eqꝫ enim. aꝙꝫ ſi dicit ſtatutuꝫ qui cūqꝫ hn̄s libram ſeu extimum debeat aſſignare equum ⁊ tꝑe ſtatuti vel aſſignationis fiēde ꝗs habeat ex De conſtituta pecunia.

De ꝯſti. pecu. timummille librarum lꝫ poſtea decreſcat eius extimum nihilominus teneatur aſſignare ⁊ tenere equuꝫ. ar. iſtiꝰ tex. quod dic vt hic per eum ⁊ bene. Ex lec. anti. ¶ No. ꝙ augmētuꝫ vel diminutio nō au get vel diminuit obligationem certe quātitatis. facit ex tra de cenſibus olim. In cōſtituto pōt deduRomiſſOr. a exuimatis rei peremꝑte poſt moram. h. d. preſens. l. Ex lec. anti. ¶ Facit. jͣ. de confeſſis iulianus. ⁊. jͣ. de vſu fru. leg. ſi vſufructus mihi in biēnium. ⁊ sͣ. de condi. īde. in ſumma.§. ſi ſeruus. ⁊.§. in frumento. NOVA ADDITIO. Ex lec. anti. ¶ Uide Ia. de vſufru. l. ſi vſufru. mihi. In ꝯſtituto facto pure ītelligit̉ tēpus. x. OIINC. dierum. h. d. ¶ No. ex hoc.§. ꝙ in cōſti tuto videt̉ tacite adiectum tempus. x. dieruꝫ infra qd̓ de bet fieri ſolutio. ¶ In glo. magna in fi. Sed v̓itas ē ꝙ in quacūqꝫ obligatione pura ſtatim cedit dies obligatio nis. vt. jͣ. dicto.§. quotiens. ⁊ iſti. x. dies de ꝗbus loquitur hic non adijciunt̉ obligationi ſed ꝯcedunt̉ ſolutioni gra tia miſerationis. vt. l. cum militi.§. fi. jͣ. de cōpenſa. ⁊ hoc vult dicere iſte tex. dum dicit exactio. celebret̉ non aūt di cit vt obliget̉. Sed aduerte ꝙ iſtud tēpus qd̓ indulget̉ ſolutioni gr̄a miſerationis eſt determinatum in ꝯſtituto vt ſit tēpus. x. dierum. In alijs v̓o obligationibꝰ tempus ad ſolutionem non eſt determinatum ſed relinꝗtur iudicis arbitrio. ⁊ ita dicit. l. qd̓ dicimꝰ. jͣ. de v̓bo. ob.§. oīs. v̓. pure inſti. de inuti. ſtip.§. vltimo. ¶ Sed quero vtꝝ cur ſus iſtoꝝ. x. dierum cōſtituat quē in mora. glo. habuiſtis .sͣ. eo. l. ſi duo.§. vlti. ſuper verbo ſed conſtituto. Ex lec. anti. ¶ Quilibet debitor debet habere ad minꝰ a terminuꝫ. x. dieruꝫ anteqͣꝫ cogat̉ ſoluereª. facit. jͣ. de iudi. ſi debitori. No. ar. iſtius tex. ꝙ debitor per inſtr̄m guarē tigie non poſſit ſtatim capi ſed demum elapſis diebus. x. ⁊ vide qd̓ no. jͣ. de v̓bo. ob. ſi penā. facit etiam ad litteras quas recipiunt mercatores de pagamētis vt poſſint differre ad. x. dies. Guil. de cu. querit vtrum qui habuit dilationem ꝯuētionalē debeat habere tēpus quadrimeſtre qd̓ dat̉ iudicatis. ⁊ determīat ip̄e ꝙ ſic. qd̓ no. ¶ Secūdo querit vtrum in criminali habeat locū dilatio tēporis quadrimeſtris. determinat ipſe ꝙ ſic gn̓aliter dicendo niſi teneat̉ ad penā quā ſtatim pōt ſoluere vt penam corporalem allegat co. cauſa ſi cum ex.§. quatenus. facit .C. de app. additos. vn̄ ſi ſtatutū dicit ꝙ ſi homicida non ſoluerit centum decapitet̉ nec adijcitur terminus intelligitur eſſe tempus quadrimeſtre. quod no. Cōſtituēs ſe ſoluturū non liConſtituto. beratur dando fideiuſſorē vl̓ pignora. ſecus ſi cōſtituat ſe ſatiſfacturum. h. d. Ex lec. anti. ¶ No. hic ꝙ ꝗ ꝓmittit ſoluere debet ſoluere non dare fideiuſſorem. vide. sͣ. ſi cer. pet. l. fi. in fine. ¶ Secūdo no. ꝙ appellatione ſatiſdationis cōprehen b dit̉ fideiuſſor ⁊ pignusᵇ. d. Gui. ꝙ hoc eſt verum quan do profertur ab homine. ſed ſi a lege ſemper requiritur perſona fideiuſſoris ẜm Guil. Conſtitutuꝫ heredi debet trāſI Poſt. ferri ad euꝫ ad quem ex peſt fa cto hereditas incipit pertinere. Ex lec. anti. ¶ Reſtituta hereditate tranſit in fideicō miſſarium actio de conſtituta. hoc dicit. Si res debita pereat RomiſſOr. pon moram ipſa res pempta ī ꝯſtitutū deduci p̄t. h. d. iſta. l. noͣbilis. Iſtā. l. declara vt in glo. ⁊ bene quā vide per teipſum. Ex lec. anti. ¶ Mora facit obl̓onem etiam ad ipſam rem durare poſt interitum. ſic. jͣ. de verbo. ob. ſi ſeruū ſtipula.§. effectus. ⁊.§. nouari. Per epiſtolam induci Itius ſeio. iur obligatis i his que poſſunt per epiſtolam geri. h. d. iſta. l. ¶ No. ex hac. l. primo quod dixi in ſummario. ¶ Secūdo no. ex hac. l. in fi. ꝙ ille qui conſtituit ſe ſoluturum pro alio non dicit̉ ſuccedere in locuꝫ illius. ⁊ ſi ex hoc habes ꝙ actio de cō ſtituta non dicitur ſuccedere in locum prime actionis ſꝫ potius dicitur accedere. cōpetit enim actio ipſa ⁊ etiam actio pͥma. vidiſtis. sͣ. e. l. item illa.§. fi. videbitis. jͣ. e. l. vbi quis. ¶ Ad ſummariuꝫ op. ⁊ videt̉ ꝙ epl̓a nō inducat cobligationem ſed inductaꝫ ꝓbet. vt. jͣ. depoſiti. l. publiaᵗ. in fi. So. qn̄qꝫ epiſtola eſt inducta ad inducendum obligationem. ⁊ tūc in his que pn̄t per epiſtolam geri epiſto la oblig. inducit. ⁊ ita loꝗtur hic ⁊. jͣ. e. l. ꝗdam. jͣ. de ꝯͣhē. emp. l. i. in fi. l. ꝯſenſu. jͣ. de act. ⁊ ob. qn̄qꝫ epl̓a non eſt inducta ad obl̓onem inducēdam. ſed eſt inducta ad narrā dum p̄cedēs factū. ⁊ tūc epl̓a obl̓onem non inducit ſed inducit ꝓbationem p̄cedētis obl̓onis. ⁊ ita loꝗtur. l. pu blia in fi. ¶ Sed quero an eoipſo ꝙ quis recipit vnam epl̓am videat̉ ꝯſentire ei qd̓ in epl̓a ꝯtinet̉ ſi non ꝯͣdicit. dic ꝙ ſic vt habuiſtis in. l. ſi filius. jͣ. ad mace. facit glo. cū tex. C. ſi cer. pe. l. ſi abſentis. facit ad p̄dicta qd̓ no. in. l. cō munem.§. i. jͣ. rem ra. ha. ⁊ ita tenet Guil. de cu. Ex lec. anti. ¶ Tutor ꝯſtituendo ſe ſoluturuꝫ pro pu pillo obligat̉ ad ſortem nudo pacto. ſed ad vſuras nō te net̉ niſi interuenerit ſtipulatio. ¶ No. ꝙ per lr̄as inducit̉ obl̓o alibi inducit̉ ꝓbatio. jͣ. depoſiti publia in fi. dicit Guil. ſi littera ꝯtinet v̓bum obligatiuum inducit̉ obliga tio vt hic. ſi ſimplicē ꝯfeſſionem tūc īducit̉ ſimplex probatio vt in ꝯͣrio. facit. jͣ. e. ꝗdaꝫ. ¶ Item no. hic ꝙ tutor obligat̉ tanqͣꝫ pͥncipalis ⁊ pͥuata ꝑſona. ⁊ eſt ratio qꝛ ꝓ miſerat finito officio. ſecus ſi eo durāte niſi noīatim obligaſſet ſe pͥuato noīe. ar. in. l. fi. jͣ. de inſtitoria. adde qd̓ no. .sͣ. de ꝓcu. ꝓcurator qui pro euic. ⁊ hūc intellectuꝫ vult glo. parua que incipit quōdam ſuꝑ v̓bo pupilloruꝫ ⁊c̄. Ile qui cōſtituit Llud autem. ⁊ſoluturum vnaꝫ de pluribꝰ rebꝰ ad qͣs tenet̉ alternatiue aliaꝫ ſoluere non poteſt. h. d iſta. l. ¶ In glo. i. in fi. ⁊ vidiſtis d̓ hoc in. l. cum his.§. vlti. sͣ. de condi. inde. Ex lec. anti. ¶ No. ꝙ neceſſitas iuris non facit actuꝫ inualidum. hoc dicit. qͣ Si quis iurauerit ſibi fuiſſe cō ꝯͣi īureiuia. nitutum pōt agere actione de conſtituta ſiue iurauerit cum iuramentum fuerit ſibi delatum an cum fuerit ſibi relatum. Conſtitutum pōt fieri ꝑ epiUldam. nolā. h. d. iſta preſens. l. Illā l. declara optime vt in glo. Ex lec. ant. ¶ No. ꝙ ī iſta. l. oriri obl̓oneꝫ ⁊ tn̄ nō fuit inſertuꝫ v̓bum ꝓmitto tacite intelligit̉ nec ob. qd̓ dixi. sͣ. e. titius ſeio. qꝛ hic iſta verba non pn̄t oꝑari ꝓbationem qꝛ non p̄cedebat debituꝫ in eadem ꝑſona. vn̄ iſta v̓ba dif ponunt vt aliquid operentur quod eſt notandum. 6 Quis poteſt Trum preſeni Setiam pro in uito conſtituere. Iteꝫ preſtatio que inhibet fie ri actum ad quem quis eſt obligatus nullius eſt momen ti. h. d. cum. l. ſeq. ¶ In tex. ibi quis.ſ. quidam tertius. no. iſtam. l. ⁊ maxime ibi vnde falſam. naꝫ iſta facit ad. q. ꝙ ſi aliꝗs fideiubet pro aliquo volente aliꝗd acciꝑe mu tuo ⁊ iſte fideiuſſor denunciat creditori ne ei pro quo fi deiuſſit numeret talis proteſtatio ſeu denūciatio nihil va let. de qua queſtione no. per glo. jͣ. de fideiuſ. l. fideiuſſor. ⁊. C. de procu. l. ticius. ⁊ ibi dicam. Ex lec. anti. ¶ Proteſtatio debitoris nō pōt impedi re ius creditoris. h. d. ⁊ adde qd̓ no. sͣ. de ꝓcura. ticius. ⁊ ī Spe. de fideiuſ.§. i. v̓. ꝗd ſi fideiuſſor ꝓnūciauit. ⁊. v̓. ſequēti. ⁊ qd̓ no. C. d̓ nō nu. pe. tn̄ mādatori. ¶ Querit hic Guil̓. ſi aliꝗs ꝯͣxit tanqͣꝫ ꝓcurator meus ⁊ recipit ꝓmiſſi onem vtrum poſſim vetare ne ei ſoluat̉. eſt ar. hic ꝙ nō. ⁊ de publi. ſiꝗs ꝓhibuerit. determinat̉ ꝯͣrium per. l. ſi cuꝫ a ¶ Soluere ⁊ hoc ideꝫ te net ange. hic. b ¶ Et pignꝰ adde Fely. in c. ad hec in v̓. no. ꝙ de ſent. excom. a ¶. l. publia. vbi vide frā. are. ⁊ Fely. in c. ij de fi. īſtru. b ¶ Et pignꝰ adde Fely. in c. ad hec in v̓. no. ꝙ de ſent. excoma ¶. l. publia. vbi vide frā. are. ⁊ Fely. in c. ij. de fi. īſtru.

Commodati emptore de pactis. non ob. iſta. l. qꝛ hic erat celebralꝰ cō tractus fauore alterius. ſed in queſtione predicta fauore prohibentis ẜm Guil̓. ⁊ no. NOVAADDITIO Ex lec. anti. ¶ In v̓. tex. pompo. lib. xxxiij. vide Ia. in. l. i. de no. oꝑ. nunc. in v̓. tex. nec ⁊ vide in ſpecu. de fideiuſ.§. i. v̓. ꝗd ſi fideiuſ. nuntia. ⁊ v̓. ſequen. Interuentꝭ. noue ꝑſone cō Bl quis. nituētis nouationem nō in ducit. ⁊ no. glo. hic poſitam. Allegaui tibi. sͣ. e. .l. item illa.§. vltimo. Ex lec. ant. ¶ Nunꝗd eſt neceſſaria excluſio principa lis. dic vt no. in auc̄. de fideiuſſoribus in pͥn. ſed que diffe rētia eſt inter fideiuſſorem ⁊ ꝯſtituētem. tu rn̄des qꝛ con ſtituēs facilius obligat̉.ſ. nudo pacto. ſecus in fideiuſſore. vt. C de fideiuſ. blāditus. vtrum interuenerit vt conſti tutor vel fideiuſſor. recure ad v̓ba contractus. vt. sͣ. e. l. i. §. eum qui. In ꝯſtitutum pn̄t Ui iniuriarū. deduci etiam actio nes deſcendentes ex delicto. h. d. iſta. l. Iſtam .l. declara vt in gl. ⁊ bene. ⁊ inquātum glo. dicit ꝙ actio īiuriarum debetur īquātum actor iurauerit. vide qd̓ no. in. l. iniuriarum. jͣ. de iniurijs. Ex lec. ant. ¶ Hec. l. ar. eſt ꝙ ex delictis oriat̉ obliga tio naͣlis cōiuncta. l. i.§. debitum. sͣ. e. ad idem de infamibus ſeruus cum ſi. ar. ꝯtra de ꝯdi. inde. ſi pene cauſa. Qn̄ ſolutio ſit adiecto in ꝯſtiI qui S. tuto qui adiectus non erat ad iectus in obl̓one principali actio pͥncipalis tol litur ope exceptionis. h. d. Sed ſi adiectꝰ in cōſtituto fu iſſet etiam adiectꝰ in obligatione pͥncipali tunc ſolutio ei facta tolleret obligationem ipſo iure vt habuiſtis. sͣ. e. l. ſed ſi filio.§. i. vide hic qd̓ no. in. l. i. C. de excep. Cōſtītuēs ſe ſolu Utius titius. turuꝫ qd alius de bet quaſi ipſe cōſtituēs deberet non tenet̉ actio ne de conſtituta. h. d. iſta p̄ſens. l. Iſtam. l. declara vt in glo. ſuꝑ v̓bo de cōſtituta. ex quo no. quādo ſit verum ꝙ conſtituēdo pro alieno debito quis obliget̉. qꝛ habet locum quando ꝯſtituit pro alieno debito tanqͣꝫ debitum ſit alienum. ſecus quādo quis conſtituit pro debito alieno tanqͣꝫ illud debitum alienum ſit ipſius ꝯſtituētis. ⁊ ita lo quit̉ hic pro hac etiam. l. ſi pene.§. i. de cōdi. inde. Ex lec. ant. ¶ Qui ꝓmiſit vt heres non tenet̉ ex ea ꝓ nūciatione ſi non eſt heres nec nocet ſibi falſa ꝯfeſſio. h. d. ¶ Querit hic Guil̓. ꝗdam habebat feudum ab imꝑa tore obligauit ſe pretextu feudi. poſtea imꝑator accepit ſibi feudum nunꝗd ceſſat obligatio. finaliter tenet ꝙ ſic. pro quo facit de le. iij. cum ꝗs decedēs in prin. ⁊ ideo em̄ ptores lacus qui tenebant̉ ad vices primis ꝓmiſſoribus cum lacus fuerit eis ademptus durāte tꝑe cōductionis eoip̄o ſunt liberati a vicibus pro tēpore futuro per iſtud dictum Gui. quod no. ¶ Commodati vel econtra. Rubrica. Non ſummatur. It pretor. ¶ In tex. ibi dice tur ⁊c̄. ſubaudi ⁊ verum ſit vt no. in. l. niſi. .sͣ. ſi qua. paupe. feciſſe dicatur. ⁊. l. prima. .sͣ. de dolo. Res mobilis ⁊ īmobilis Huius edicti.etiam īcorporalis pōt cō modari. h. d. iſte.§. ¶ In gl. que incipit.i. domuꝫ. ibi tu dic ⁊c̄. tene ergo iſtā ꝙ habitatio quātūcūqꝫ ſit ius incor porale poteſt cōmodari. ⁊ ſic ille qui habet ſolum ius ha bitationis pōt cōmodare habitationem. ⁊ eodem modo ille qui habet ſolum vſumfructum vel aliam ſeruitutem poteſt ipſam commodare. Sed aduerte ad illud quod ſequitur in gl. ꝙ etiam in caſu iſto competit actio preſcriptis verbis qꝛ non eſt verum. Nā actio p̄ſcriptis v̓bis cū alia actiōe nō ꝯcurrit. vt. l. quotiēs d̓ p̄ſcri. v̓. nec hꝫ locū in ꝯͣctibꝰ noīatis. vt. l. iij. e. ti. ⁊ per hoc dicit Guil̓. de cu ꝙ hec. l. loꝗtur qn̄ res cōmodat̉ ad certū vſuꝫ quo caſu eſt ꝓprie cōmodatū. Sed actio p̄ſcriptis v̓bis haberet locū qn̄ res traderet̉ ad vſuꝫ incertū. ⁊ ita loꝗtur. l. ſi gra tuitā hic al̓. quo caſu non eſt proprie cōmodatuꝫ vt vide bitis. jͣ. e. l. in cōmodato.§. ſicut. ⁊ no. ibi. Si cōmodatum ab ipſo nuncio Impubes. pſo iure non ualet ex poſiſico nō pōt recōualeſcere. ſecus ſi ab īitio naturaliter valeat. h. d. cum. ij. l. ſequētibꝰ. ⁊ verꝰ ītellectꝰ iſtarū. ll. eſt ꝙ iſte .§. impubes loquat̉ qn̄ recipiēs ꝯmodatū erat pupillꝰ in fans vl̓ ſi erat maior īfante ceꝑat ꝯmodatuꝫ a tutore quo caſu talis pupillus nec ciuiliter nec naͣliter tenetur ⁊ per ꝯn̄s factus pubes non tenet̉ cōmodati. ſꝫ. l. lꝫ mihi. jͣ. eo. loꝗtur qn̄ pupillus accepit cōmodatum. ⁊ exiſtens ma ior īfāte cepit ꝯmodatū quo caſu ſaltī naͣliter tenet̉. ⁊ iſta lec. colligit̉ ex gl. magna in fi. ī dicta. l. ſꝫ mihi. ¶ In gl. i. l. ſꝫ mihi. ⁊. jͣ. e. l.§. heres. ¶ No. hāc gl. ⁊ vid̓ qd̓ no. C. ꝓ emptore.§. fi. ⁊ inſtit. ꝗbus ali. licet vl̓ nō.§. nūc admo nēdi ⁊ inſt. ꝗbꝰ mo. re ꝯtra. ob.§. is quoqꝫ. ⁊ circa iſtas. ll. vide qd̓ no. glo. in. l. ij. jͣ. de fideicom. quod no. Ex lec. ant. ¶ No. ꝙ quādo ꝯͣctꝰ nō tenet rōne inha bilitatis ꝑſone nunqͣꝫ cōfirmat̉. ſic. jͣ. de ſtipu. ſer. vſuſfructꝰ. non ob. de here. inſti. qui ſoluēdo nō erat duos apol lonios quia ibi non erat defectus inhabilitatis ſed alius defectus extrinſecus. Item non ob. l. fi. cōia pred. qꝛ ibi erat defectus materie non ꝑſone. ⁊ facit. jͣ. de ac. ⁊ obli. l. obligationes que proprijs viribus non ſubſiſtunt. Ed mihi.. Si reddita. Si in actionibus bonefidei res reddat̉ deterior non videtur reddita. ⁊ per ꝯn̄s actio p̓ma durat. h. d. ¶ In glo. i. ibi ſupplet.ſ. iudex. ⁊ no. iſta verba glo. ꝙſi cut iudex lata ſnīa pōt ſupplere ſuper expenſis vel fructi bus ita ⁊ ſuꝑ intereſſe. ¶ In. e. glo. in fi. no. totam iſtam glo. ⁊ pro iſtius gl. declaratione dic quādoqꝫ non ſoluit̉ tota res ſed pars eius tm̄. ⁊ tūc pro alia parte tm̄ eſt agi dum vt. l. ſi ſtipulatus.§. i. jͣ. de ſolū. quandoqꝫ ſoluit̉ tota res ꝑſecte ſed deficit aliqd̓ ius. puta qꝛ non eſt cautuꝫ de euic. vel res eſt alteri obligata. vel ſi vis tūc agit̉ actione prima ad integram rem quātūcūqꝫ res ſit ſoluta vt pro hoc actor ꝯſequat̉ illud ius deficiēs. jͣ. de v̓bo. ob. l. iulianus.§. i. jͣ. de ſolu. l. etiam qn̄qꝫ tota res ſoluit̉ tn̄ deterio rata. ⁊ tūc aut loꝗmur in actione bonefidei ⁊ durat pͥma actio ad rem. ⁊ vt per hoc actor ꝯſequat̉ p̄ciuꝫ deteriora tionis. ⁊ ita loꝗtur hic. jͣ. depoſiti. l. i.§. ſi res. aut loꝗmut in ꝯͣctibꝰ ſtricti iuris. ⁊ tūc aut reddit̉ res mutata forma rei ⁊ actio prima durat. ⁊ ita loquit̉. l. iul̓.§. ſed ⁊ ſiꝗs. sͣ d̓exhi. re. aut reddit̉ res forma nō mutata d̓teriorata tn̄ ⁊ tūc actio pͥma tollit̉ ſed ad intereſſe dat̉ actio de dolo vel in factum vt. l. elegāter.§. non ſolum. jͣ. de dolo. vbi de hoc per glo. C. ad exhi. l. exhibitꝭ. vbi pleniſſime per doc. habes ergo ex p̄dictis qualiter debes formare libellum qn̄ res deterior redditur vel deficit aliquod ius. ¶ Ex lec. anti. NOVAADDITIO. ¶ In.§. ſi reddita vide oīno in ſpec.§. nūc iam dicendū v̓. ſed qd̓ ecce. B. Res que deterior redditur reddita nō videtur niſi intereſſe preſtet̉h̓. d. con. ad exhib. exn̄s. So. hic obligatio habet certā formā p̄ſtationis per relatiōeꝫ ad aliud.ſ. rem reddi ⁊ ideo debet reddi prout eſſe debet non deteriorata ibi non habet certam formaꝫ ad h̓ de v̓. ob. triticū cū glo. in.§. h̓ res eius. vide ad hunc.§. intellectū quod no. in ſpecu. de feudis v̓. ix. quero. Iſte.§. legit̉ alio de. viij. modis propter IHAC. diuerſaꝫ lec. nō pono. caſuꝫ neqꝫ ſumme rium. ſed ponaꝫ caſuꝫ in terminis in nube. ¶ Op. hic di cit̉ ꝙ in bonefidei iudicijs īſpicit̉ tp̄s litis ꝯte. ⁊ ſic videt ꝙ iudicium

Commodati. ꝙ iudicium ſtrictī iuris ſit melioris ꝯditionis qͣꝫ bonefi dei qd̓ videt̉ abſurdum. Huius ꝯtrarij timore Io. legit iſtum.§. in duas particulas videlicet in v̓. rei iudicande hoc modo. videlicet ꝙ velit dicere in actione bonefidei inſpicit̉ tp̄s rei iudicande ſubaudi ⁊ etiam tp̄s qn̄ mora p̄ceſſit que mora videt̉ incipi a tꝑe lit. ꝯteſta. ẜꝫ Io. ⁊ ſic idem erit in bonefidei qd̓ eſt in ſtricti iuris. ⁊ iſtud ſubau ditum de tꝑe more ꝓbat Io. ar. a minori. Iſta lec. tāgit̉ in glo. que īcipit in bonefidei in v̓. iteꝫ qd̓ dicit. Sed iſta lec. Io. non cōgruit huic.§. qꝛ ẜm hanc lec. dictio qͣꝫuis. ponit̉ pro tn̄. ⁊ ſic facit violētiaꝫ littere. ⁊ ideo ipſe idem Io. legit.§. ſcd̓o modo. ꝙ pͥncipiuꝫ.§. loquat̉ de extimatione que ſit per iuramētum in litem. ſed in v̓. rei iudi. lo quit̉ de fructibus qui veniunt in actione bonefidei a tꝑe more. ⁊ hoc eſt dicit ipſe Pe. ꝙ dicit iſte tex. ꝙ inſpicit̉ tp̄s rei iudicāde hoc eſt tp̄s more quo tꝑe debuit iudica ri. Sed in actione ſtricti iuris veniunt fructus a tꝑe litis ꝯteſt. non a tēpore more vt. l. cum fundus. in pͥn. sͣ. ſi cer. pe. iſtaꝫ lec. ponit Ioā. sͣ. de tritica. l. in hac in diſtinct. ibi poſita in glo. magna ⁊ etiam in. l. vinum. sͣ. ſi cer. pet. ſed certe lꝫ iſta lec. Io. ſit vera in ſe. tn̄ non cōgruit huic tex. qui dicit ⁊ rei iudicāde quanti res ſit ⁊c̄. ⁊ ſic cuꝫ tex. di cat quanti res ſit ⁊c̄. loquitur de extimatione rei non de fructibꝰ. ideo Azo legit iſtum.§. tertio modo. ⁊ iſta lect. Azo. ponit̉ in p̄dicta glo. hic poſita que incipit in bonefi dei ibi. ſed Azo facit vim in eo ⁊c̄. pro cuius lec. declara tione pͥmitte ꝙ in extimatione facienda ſunt ꝯſideranda duo tꝑa. vnum eſt tp̄s a quo debet hēri ratio melioramē ti ⁊ detrimēti. aliud eſt tp̄s vſqꝫ ad qd̓ dicti melioramēti ⁊ detrimenti ratio debet hēri. ⁊ dicit Azo ꝙ hic loꝗtur de tꝑe vſqꝫ ad qd̓ merito ipſe legit iſtum.§. vt habes hic in glo. in dicto v̓. ſed Azo ibi ⁊ forte in bonefidei ⁊c̄. Sꝫ iſta lec. Azo. non videt̉ vera. qꝛ immo in act. ſtricti iuris creſcit extimatio vſqꝫ ad ſnīam vt videbitis in. l. vbi autē .sͣ. de eden. preterea ⁊ alia ratione lec. Azo. non videt̉ ve ra qꝛ ẜm lecturā ipſius per lit. ꝯte. fieret deterior cōditio actoris ſeu creditoris ꝯtra. l. non debet de reg. iur. ⁊ cōtra. l. aliam. jͣ. de noua. ⁊ ideo alij legunt iſtū.§. ⁊ alio mō iſta lec. fuit Pla. ꝙ iſte.§. intelligat̉ ſimpl̓r ꝓut iacet. videlicet ꝙ in ꝯͣctibus bonefidei īſpiciat̉ tp̄s rei iudicāde in ꝯͣctibus ſtricti iuris inſpiciat̉ tēpus litis ꝯteſt. iſta lec. ponit̉ in dicta. l. in hac ī gl. ma. sͣ. de triticaria. ⁊ ad ꝯͣriuꝫ qd̓ facit ibi de hoc.§. ad illaꝫ. l. Pla. reſpōdet vt ibi no. Sed certe ẜm lec. Pla. illa. l. in hac que generaliter loꝗ tur nimis reſtringit̉. Preterea diſtinctio Pla. quam fa cit inter actus bonefidei ⁊ ſtricti iuris nō eſt vera. qꝛ etiā in act. ſtricti iuris inſpicit̉ tp̄s more vt vidiſtis in. l. vinū .sͣ. ſi cer. peta. in. l. fi. sͣ. de triticaria. jͣ. de v̓bo. obli. l. quotiēs in diem. quare alij vt Guar. hug. legūt iſtum.§. quin to modo vt diſtinguat̉ vtrum petatur quātitas vel ſpeci es vt no. hic in glo. mag. in prin. que lec. videt̉ in glo. reprobari. quare alij legūt iſtum.§. ⁊ alio modo vt iſte tex. velit dicere ꝙ īſpiciat̉ tp̄s ſnīe qn̄ eſt certum ꝙ tunc res plurimi fuit vt. d. l. in hac. sͣ. de triticaria. Sed ſi a tēpore more res plus valuiſſet inſpicit̉ tēpus more. vt dicta. l. in hac in fi. ⁊ ẜm diſtinctionem iſtam ipſi intelligunt iſtum .§. ⁊ fuit lec. vulga. ſed iſtud non poſſet ꝓcedere niſi ẜm lec. Io. quam lec. sͣ. reprobaui. Septimo modo legit̉ iſte .§. qd̓ velit dicere ꝙ in act. cōmo. ⁊ alijs bonefidei iuraatur in litemª vt in principio iſtius.§. ⁊ quando talis extimatio ꝓbatur per iuramētum in litem tunc inſpicit̉ tem pus ſententie. ⁊ ita loꝗtur ſcd̓m rn̄ſuꝫ quāuis inſtricti iu ris iudicijs inſpiciatur tēpus lit. cōteſt.ſ. quo ad fructus ⁊ ita loquat̉. iij. reſpon. in v̓. qͣꝫuis. iſtam lec. in hoc.§. ponit Gui. de cu. in. l. vinum sͣ. ſi cer. pe. Octauo modo legit̉. iſte.§. pro cuius octaue lec. declaratione p̄mitte ꝙ ē duplex iuramētum in litem. vnum eſt affectionis qd̓ pre ſtat̉ in actiōe bonefidei ⁊ in ſtricti iuris que ſunt arbitra rie vt vidiſtis in. l. in actionibus. sͣ. de in litem iura. aliud eſt iuramētum in litem qd̓ eſt veritatis. ⁊ iſtud p̄ſtatur in actione ſtrīcti iur̄is etiaꝫ non arbitrarijs vt vidiſtis in. d. l. in act.§. plane. ⁊. l. nūmis. e. ti. hoc p̄miſſo iſte tex. vult dicere ꝙ in hac actione ⁊ ī ceteris bonefidei iudicijs iurat̉ in litē vt in pͥn.§. ⁊ ſi iurat̉ in litem per iuramētum qd̓ eſt affectiōis videlicet pro quāto nollet re carere inſpicit̉ tēpus rei iudicāde hoc eſt tēpus ſentētie vt iuret pro quā to vellet tunc re carere. ⁊ ita loꝗtur. ij. reſponſum huiꝰ.§. in. v. rei iudicande. Sed ſi iurat̉ in litem per iuramētum quod eſt veritatis ꝙ preſtatur in actionibus ſtricti iuris non arbitrarijs debet iurari quāti res eſt tēpore litis cōteſt. ⁊ ſic in tali iuramēto quod eſt veritatis inſpicit̉ tem pus litis conteſt. ⁊ ita loquitur. ij. rn̄. in v̓. quāuis. quam lectu nota ⁊ tene menti. Ex lec. ant. ¶ Uerus intellectus huiꝰ.§. pͥmo ponit̉. sͣ. de triti. l. in hac. ⁊ illum intellectum approbat Odofr. ⁊ Frā. ac. ⁊ intellectus eſt iſte. qꝛ p̄mo hic dicit ꝙ in actione cōmodati iurat̉ in litem ſi res non reſtituit̉. Scd̓o dicit ꝙ non ſolum debet res reddi ſed etiam veniūt acceſſi ones ex tꝑe more. Tertio dicit diuerſum in ꝯͣctibꝰ ſtricti iuris qꝛ tūc veniūt acceſſiōes ex tꝑe litis ꝯte. h. d. ⁊ ſic di ſtinctio tempoꝝ non fiet hic reſpectu extimationis rei ſꝫ reſpectu acceſſionum. iſte intellectꝰ eſt verus ⁊ planus lꝫ glo. hic aliter intelligat. ⁊ p̄mitte ad euidētiam ꝙ tēpus aliud rei iudicāde. aliud rei iudicate. qꝛ pͥmum ſignificat extremum a quo. ſecūdum extremum ad qd̓. vt. sͣ. de triti caria. l. in hac. ¶ In tex. ibi ſimil̓r.ſ. rōne doli ſi res non reſtituatur. vt. sͣ. de in lit. iuran. l. in actibꝰ. ibi res ſit.i. cā ſiue acceſſio ẜm intellectum Io. quem poſuit in. l. in hac de triticaria. alij intelligunt de ipſa re principali ⁊ commodata. Sed. G. ponit alium intellectum in. l. vinum. sͣ. ſi cer. pe. ibi petetur. quantum ad acceſſiones. ibi alij quā tum ad extimationem rei. Qn̄ ex ꝯtractu bonefidei eſt Heres eius. in obtone rē reſtitui heres te net̉ vltra portionem hereditatis eatenus quatenus hēt facultatē rei reſtituende. h. d. ¶ No. tex. ꝙ in ꝯͣctibꝰ bo nefi. heres tenet̉ ad totam reꝫ actione ꝑſonali qn̄ in obligatione eſt rem reſtitui ſi ille heres facultatē hēt totiꝰ rei reſtituēde poſito ꝙ plures he̓at coheredes. ⁊ hoc ꝯtingit ꝓpter eꝗtatem officij iudicis que verſat̉ in actiōe bo nefidei vt hic expreſſe dicit tex. ibi quaſi hoc ⁊cͣ. ſed ſecꝰ eſt in ꝯͣctu ſtricti iuris. qꝛ tūc vnus ex pluribꝰ heredibus nō pōt teneri actione ꝑſonali qn̄ in obl̓one eſt rem reſtitui niſi pro hr̄ditaria portione poſito ꝙ habeat facultateꝫ totius rei reſtituēde vt. l. qui fundum.§. ſi tu ex ꝑte. jͣ. ad. l. fal. jͣ. de le. i. l. ſi tibi hō.§. ſi fundus. C. de here. act. l. hereditarijs. ⁊ ita per Pe. de bellap. fallit qn̄ actio ſtricti iuris poſſet ꝯcurrere cū rei vē. qꝛ tūc eſt ideꝫ in actio nibꝰ ſtricti iuris qd̓ in actione bonefidei vt. jͣ. de vi ⁊ vi ar. l. ſi plures. sͣ. de ꝯdi. fur. l. in cōdi. ⁊ hanc limitationeꝫ po nit Dy. in. d. l. qui fundum.§. ſi tu ex parte. jͣ. ad. l. fal. Ex lec. anti. ¶ Facultas reſtituēdi facit heredē teneri vltra hereditariam portionem. ⁊ ratio not. per Dy. jͣ. ad l. fal. l. qui fundū.§. ſi tu ex parte. ⁊ vide quod no. ī Spe. cu. de feudis.§. nono queritur. Ex ꝯͣctu cōmodati celebrato cum ꝯͣi filioſa. nuio vel ẜuo tenet̉ ipſe filius vel ſer uus inſolidum. ſed pr̄ ⁊ dn̄s tenebit̉ actione de peculio ⁊ hēbit̉ etiam ratio doli ipſius pr̄is vel dn̄i. h. d. Ibi fraus dūtaxat venit ⁊c̄. quo caſu ſi interuenit dolus vel fraus a pr̄is vel dn̄i ipſi tenent̉ inſolidum de peculio vt. l. i. depo vi ſiti.§. i. ⁊ ibi no. jͣ. de peculio. ¶ In glo. que incipit. ſꝫ ho m die ⁊c̄. ibi poſſet tn̄ dici ⁊c̄. No. ex hac glo. ꝙ tunc eſt ve ac rum ꝙ ꝯtra pr̄em debet actio intētari tanqͣꝫ cōtra legiti N mum adminiſtratorem filij vbi ex ꝯtractu inito cum filio querit̉ vſuſ. pr̄i. Sed qn̄ ex tali ꝯͣctu inito cum filio vſuf. pr̄i non querit̉ tūc debet actio intētari ꝯtra ipſum filium vt hic no. glo. Sed aduerte ad fi. glo. inquātum dicit ꝙ qn̄ debet intētari actio ꝯtra ipſum filium. puta qꝛ pr̄i nō querit̉ vſuſ. ꝙ etiam tūc debet interuenire ꝯſenſus pr̄is.

Commodati a ¶ Accipiūt adde eundem: in. l. inter deco rem.§. in emptionibus. C. de pactis ⁊ qd̓ ibideꝫ dixi in apoſtil. b ¶ Cl̓pa ad de abba. in. c. id. alex. d̓ imo. in. l. ſi ꝗs nec. ſi cer. pe. qꝛ iſtud vltimum dictum de ꝯſenſu pr̄is non videt̉ veruꝫ ẜm opinionem Azo. notatam in. l. cum non ſolum.§. ne ceſſitate de bo. que libe. in glo. magna in fi. ⁊ ꝙ in caſu ī quo non querit̉ vſufru. patri nō reꝗratur pr̄is conſenſus ꝓbat̉ per tex. extra de iudi. c. i. lib. vi. ⁊ circa predicta vide qd̓ tenuit Ia. de bel. in dicto.§. neceſſitatem. Ex lec. anti. ¶ In glo. ſed hodie. ibi cuꝫ patre. vide h̓ qd̓ no. doc. C. de ep̄iſ. ⁊ cleri. in auc̄. cauſa que fiet cū mo nacho. Item adde quod no. jͣ. de caſtren. pecu. l. patri. ibi apud eum ex quo contractu non queritur ius in re. ⁊ iō ad patrem non pertinet vſufructus. ⁊ per conſequēs nō eſt legitimus adminiſtrator vt no. C. de bo. que lib. auc̄. excipitur. ibi auctoritate tn̄ temporis queritur in ſignuꝫ patrie poteſtatis non in ſignum repudiationis vſufructꝰ cum hic non cadat vſufructus. quod no. Commodatum non ꝯſiſtit in Non poteſt emnibus que vſu ꝯſumuntur ni ſi talis res ſic tradatur vt non conſumatur. hoc dicit cuꝫ l. ſequen. ¶ In glo. ſuper verbo conſumitur. circa iſtaꝫ glo. vide qd̓ no. sͣ. ſi cer. pe. l. ij.§. mutui ⁊c̄. In actione commodaI vt certO. n habetur ratio loci ⁊ tē poris ex natura officij iudicis dicte actiōi deſeruientis. h. d. iſtud principium. gͣ In contractibꝰ qui celebrātur Nunc vldc. gratia dantis tm̄ venit dolus ⁊ lata culpa. In ꝯͣctibus v̓o qui celebrantur gr̄a recipientis tm̄ venit dolus lata culpa leui ⁊ leuiſſima. In ꝯͣctibꝰ vero qui celebrantur gratia vtriuſqꝫ venit dolus lata cul pa ⁊ leuis. de caſu v̓o fortuito in predictis caſibus ꝗs nō tenet̉ niſi inter ꝯͣhentes aliud ꝯuenerit. aut extimatio vel culpa precedens aliud inducat. h. d. vſqꝫ ad.§. deniqꝫ. ¶ No. diſtinctionem iſtoꝝ.§. qui diſtinguūt. aut ꝯͣctꝰ celebrantur gratia dantis tm̄ aut gratia recipiētis tm̄. aut gratia vtriuſqꝫ. ¶ Secūdo no. ꝙ contractus ex conuētione legem accipiuntª vt hic in v̓. aut ſi hec ab initio. ⁊. jͣ. in.§. cuſtodiam. v̓. certe. ad idem. jͣ. depoſiti. l. i.§. ſi conuenerit. no. ea. l. ſepe. circa qd̓ vide qd̓ habes in. l. contra ctus. jͣ. de regu. iur. ¶ Tertio no. ꝙ extimatio facit queꝫ teneri de caſu fortuito vt in cōmodatum. v̓. ſi forte. quod intellige verum qn̄ commodatarius tenebat̉ de ſui natura de leuiſſima culpaᵇ. puta qꝛ cōmodatum erat factum gr̄a ipſiꝰ tm̄. ſecus ſi tenebat̉ de leui culpa tm̄. puta qꝛ cō modatum erat factum gr̄a vtriuſqꝫ tm̄. quo caſu extimatio operatur vt teneat̉ de leuiſſima tm̄ non de caſu fortui to vt ſentit glo. hic ſuꝑ v̓. periculum. ¶ Op. dicitur hic aut cōtractus celebrat̉ gr̄a dantis tm̄. aut recipiētis tm̄. aut vtriuſqꝫ. ⁊ vtriuſqꝫ gr̄a dr̄ celebrari qn̄ vtriuſqꝫ partis vtilitas īteruenit. ꝯtra. sͣ. ſi cer. pe. rogaſti in pͥn. ibi dū dicit ⁊ maxime ſi ſine vſuris ⁊c̄. ibi videt̉ velle tex. ꝙ lꝫ ī ꝯtractu verſet̉ vtilitas ex vtriuſqꝫ parte. non tamen dicit̉ ꝯtractus gr̄a vtriuſqꝫ celebrari. ſed hic in v̓. ſed ibi textꝰ vult ꝯtrarium. ergo ⁊c̄. Sed rn̄deo ꝙ iſte v̓. debet intelli gi in ꝯͣctibus in ꝗbus vtriuſqꝫ partis verſatur vtilitas ⁊ ab vtraqꝫ ꝑte hoc principaliter agit̉. Sed. l. ꝯtraria loꝗtur de contractibus in ꝗbus lꝫ vtriuſqꝫ partis verſet̉ vtilitas tamen hoc non agebat̉ principaliter ab vtraqꝫ parte ⁊ ideo lꝫ ibi vtriuſqꝫ partis verſetur vtilitas tamē con tractus dicitur fieri gratia illius tm̄ cuiꝰ cauſa principaliter hoc agebat̉. non autem dicitur fieri gratia vtriuſqꝫ. vt dicta. l. rogaſti in pͥn. ⁊. l. ſi quis nec cām. ⁊ ibi no. e. ti. ¶ In gl. que īcipit ſimili. ibi res cōmodatas habuit ⁊c̄. Rn̄deo locus eſt gratificationi. ⁊ ſi non pōt vtrāqꝫ euadere euadat quam vult. ar. l. all̓. in glo. Ex lec. anti. ¶ No. tres regulas. p̓ma ꝙ vbi ꝯͣctꝰ cele brat̉ gr̄a ſolius tradētis venit dolus ⁊ culpa lata. ſecūda ꝙ ſi gr̄a vtriuſqꝫ venit etiam culpa leuis. tertia regula ꝙ vbi gr̄a ſoliꝰ accipiētis venit etiam leuiſſima. Adde quar tam regulam ex tex. ꝙ caſus fortuitꝰ cuiuſqͣꝫ venit ex natura alicuius ꝯͣctus niſi culpa ordinata ad caſum precedat caſum. vel niſi res ſit extimata tali extimatione ꝙ pa ctum extimationis inducat caſum. vel niſi ſit exp̄ſſum pa ctū de caſu fortuito. ⁊. h. d.§. iſte ⁊ que dicta ſunt de culpis debēt intelligi tā in faciendo qͣꝫ in omittendo. exēpla v̓o no. inſti. qui. mo. re ꝯͣ. ob. vbi videas. ⁊ vtrum extima tio faciat tranſire periculum caſus fortuiti. no. hic Guil. ⁊ adde quod no. jͣ. locati. l. iij. ¶ Et no. pro roncenis ex timatis vtrum ille qui ducit roncenum extimatum tenea tur de caſu fortuito. Item ad predicta adde qd̓ no. jͣ. ſol. ma. l. ſi mora. l. ſi conſtante.§. maritus. NOVA. ADDITIO. Ex lec. anti. ¶ In.§. nunc videndū. vide ſo. ma. ſi mora. ⁊. l. ſi ꝯſti.§. ſi maritus. ¶ In.§. īterdum. in v̓. tex. vel ſi ar. ꝙ ſi ſponſus mittit ſponſe coronā ⁊ ſtagiale videt̉ mittere nō aīo donandi. ſed vt magis ornata vadat ad viruꝫ vt no. Ia. bu. .C. de dona. ante nup. l. cum inte. ¶ In.§. ſi de me vide ī ſpec. de fur. v̓. ꝗd ſi ſtabularius ⁊ qd̓ no. in. l. fi.§. Iteꝫ ſi predixerit naute caupones ſtabularij. ¶ In glo. que eſt ſuper ver. tex. paratur.§. Idem labeo que incipit vt jͣ. ꝗbus. ¶ No. hic ꝙ ille ꝗ cedit iura nō liberat̉ dare vel ſol uere ſinere lites. ¶ In gl. que ē ſuꝑ v̓. tex. relicte.§. ſi de me que incipit reprobata. in fi. huius glo. Tu dic aut cō modat̉ res ⁊ ſeruus vna cum re cōmodat̉. ⁊ tunc habet locū.§. ſi de me vt teneat̉ de culpa cuꝫ nō cōmodatur ſer uus. ⁊ tūc habet locum diſtinctio glo. Aut ab initioˡ poſuit cuſtodē aūt poſt. ¶ In.§. ſi duobꝰ plures cōmodatarij vel ꝯductores eiuſdē rei ſimul facti pro ꝑte primor dialiter obligant̉ ſed ſecūdario rōne doli vel culpe ꝗlibꝫ tenet̉ inſoliduꝫ ſed ſi vnus ex facto alterius vel ex quo alter lucrū ſenſit ꝯuenit̉ actio ei dꝫ edi vel ſuis īpenſis agicontra illū cui adeſt vel qui deliꝗt. Item ſi contra facien tem agitur cōmodati actio legis aꝗlie debet ei remitti ſi quat̉ actionem intentatam excedit. ¶ In.§. ait. in ver. tex. partis qꝛ pars pro diuiſo non eſt pars ſed per ſe totum. pars pro indiuiſo pars eſt ſed nō diſcreta ſed cōcre ta ipſi toto vt ſubijcit. ¶ In glo. que eſt ſuper v̓. tex. dominiuꝫ dicti.§. que incipit hoc eſt. ¶ In v̓. glo. duo pn̄t dic ꝙ duo nō pn̄t inſolidum poſſidere eandē rē. Iteꝫ nō pn̄t duo inſolidum poſſidere pro ſue. Item nō pn̄t duo vſufru. īſolidū poſſidere econtra poſſint plures inſolidū poſſidere ius ſuū vt. ff. vti poſ. l. fi. ⁊ illud ideo ꝗa ius illd̓ eſt indiuiduū ẜm Guil. qui ita no. C. de acꝗ. poſ. licet ad fi. ⁊ bene. ¶ In v̓bo glo. ſiue naͣli. An ſint duo pͥores re aliter ⁊ ſpecifice differentes dic per Dy. in. c. ſine pōne. ⁊ per Guil. in. l. licet qui tenet ꝙ ſint due in ſe tn̄ quādo ſunt penes eūdem non eſt niſi vna poſſeſſio al̓s eſſent ne ceſſarij duo animi ad duas poſſeſſiones. Sed qn̄ ſunt pe nes diuerſos ſunt diuerſe ⁊ plures ẜm eum in. iij. ⁊. iiij. col. xi. ¶ Sed iuxta hoc qͦro dic ꝙ naturalis poſſeſſio dicit̉ materialiter ciuilis formaliter ẜꝫ Guil. vel dic nālis importat cām materialem groſſam qꝛ eſt corporalis inſiſtentia ciuilis cām materialem nobileꝫ ⁊ artificialē. i. ꝯceptū animi. Itē poteſt importare cām efficientem relatam ad ciuilē conſiderationem.i. ad iur̄. diſpoſitioneꝫ. Item poteſt notare cām finalem relatam ad ciuiies cōſiderationes. ideſt ad finalē effectuꝫ acꝗſitionis dominij ⁊ per p̄ſcrip. fructuum que ꝓcedūt mediante ciuili poſi tione. vt no. in.§. ex ꝯͣrio ⁊. C. de acꝗr. poſ. nemo ābiget. No. ꝙ ꝗs tenet̉ de caSed interdum ⁊ſ quādo culba precedit caſum. pro cuius declaratione Guil. de cu. diſtinguit hic de quo dicam in. l. i.§. ſepe. jͣ. depoſiti. ⁊ qꝛ tex. in.§. cō modatum. in v̓. ⁊ ſi forte. dicit ꝙ oꝑatur extimatio quan do res cōmodata traditur extimata. ⁊ etiaꝫ glo. ſuꝑ verbo periculuꝫ. ideo Guil. de cu. ponit hic ꝗd oꝑet̉ extima tio. de qua materia vide per Cy. in. l. i. C. cōmo. Ex lec. anti. ¶ Culpa vtēdi facit trāſire periculum ca Item ex lec. anti. ſus fortuiti in vtentē. qd̓ no. No. ꝙ eoipſo ꝙ ſeruus ligat̉ Sed an etia. a dn̄o p̄ſumit̉ fugitiuus. Deniqꝫ ait.

¶ Cōmodator qui non patit̉ cōDeniqꝫ alt̓. modatariū vti re ad eum vſum ad quem cōmodata eſt tenet̉ actione cōtraria cōmodati ⁊ cōmodatarius vtens re aliter qͣꝫ debeat non ſolum cō modati actione directa tenetur ſed etiam furti. h. d. Diligētia non ſolum debet adVſqꝫ adeO. ꝑiberi in te cōmodata ſed in ſequela. h. d. Guil. de cu. circa iſtum.§. querit de duobꝰ. pͥmum eſt vtrum vendita equa vel vacca videat̉ venditus pullus ꝗ eam ſequebat̉. ⁊ iſte tex. facit ꝙ ſic vt hic ꝑ euꝫ. Scd̓o querit vtrū equo vēdito videāt̉ vendita frenum ⁊ ſella. Sed de hoc dic vt. l. ediles. jͣ. de edil. edic. Ex lect. anti. ¶ Acceſſorium nam ſeꝗtur principalis. h. d. ⁊ facit. jͣ. locati. l. ſed addes ⁊.§. ſi quis mulierem. Quādo cōmodatum ſit gr̄a cō Interdum. nodatis vel ſit ab alio ſpōte nō rogatu alterius cōmodatarius tenet̉ de ſolo dolo. ſubau di ⁊ lata culpa. h. d. ¶ No. tex. ibi vel ſi ſua. dūtaxat cau ſa ⁊cͣ. nam iſte tex. facit ad. q. quādo maritus mittit vxo. ri vel ſpōſe ſtragalia ⁊ alia arneſia quādo vult ipſam deducere domum ꝙ in dubio non videat̉ ei donare ſed ma gis commodare vt veniat ad ipſum magis ornata. ⁊ per hoc non eſt querēdum an morte viri talis donatio cōfir metur cum non ſit donatio ſed magis cōmodatuꝫ factuꝫ gratia viri. de qua queſtione per doc. in. l. i.§. i. jͣ. ſo. ma. ¶ Secūdo no. hūc tex. in fi. ꝙ ad hoc vt cōmodatariuſ teneat̉ de leui ⁊ leuiſſima culpa oportet vt cōmodatuꝫ fi at rogatu ipſius cōmodatarij. alias ſi cōmodator offert cōmodatuꝫ ipſi cōmodatario. tūc cōmodatarius non te netur niſi de dolo ſubaudi ⁊ lata culpa vt hic. Sed ſi nō apparet an cōmodatum fuit factum rogatu cōmodata rij vel non. tūc preſumit̉ in dubio rogatu cōmodatarij re gulariter. vt vidiſtis. sͣ. eo. l.§. cōmodatum. Ex lec. ant. ¶ No. ꝙ honor vxoris eſt pͥncipaliter ho nor viri ⁊ quāto magis vxor īcedit honoratior tāto maior eſt gr̄a viri. ¶ Secūdo no. ꝙ res precioſas quas vir trāſmittit vxori vel ſpōſe ad ornamētum eius videt̉ com modare non donare. vnde lꝫ ꝯcedat ei perlas ⁊ fregiatu ras vel p̄cioſa veſtimēta nō intelligit̉ donaſſe ẜm Rizar. ⁊ idem tenet Ia. bu. C. de dona. ante nup. cuꝫ in te. adde qd̓ no. Guil. jͣ. de peculio. l. in veſtimēto. ⁊ ſi tu velles rn̄dere ad iſtū.§. poſſes dicere ꝙ h̓ nō fuit facta ſimplex cō ceſſio ſed ad certū vſuꝫ. ⁊ iō reſultat ſimplex cōmodatū. Si res cōmodat̉ Nunc videndum. v pignoret̉ ⁊ per cōmodatarium non recolligit̉ cōpetētibus actionibꝰ eſt agēdum qui cōmodatarius etiam pōt actionem cedere ꝯtra eum cui pignorauit ⁊ actio ceſſa exercebit̉ per com modantem ſumptibus ipſius cōmodatarij. hoc dicit vſqꝫ ad.§. ſi me. ¶ No.§. ⁊ not. glo. ſuper verbo pro te. ibi ſed ſi tempus ⁊c̄. ex qua glo. habes qn̄ ego qui cōmoda ui tibi rem vt tu eam obligares tuo creditori poſſuꝫ age re contra te vt tu illam recolligas. ⁊ circa iſtam glo. vide quod no. C. eo. l. penultima. Seꝗtur ex lectu. anti. ¶ No. duo. Primo ꝙ ilIdem labeo. ſe q tenet̉ rem obligare ſeu diſobligare tenet̉ ad faciēdum ꝗcꝗd pōt vt liberet̉. vnde ſufficit ſi per eum non remanēt qd̓ no. facit. sͣ. de ꝯſti. pec. l. qui aūt.§. ij. ¶ Secūdo no. ꝙ quādo ceſſio fiet gr̄a ſoli us cedētis debet expēſis cedētis fieri ⁊ etiam futuruꝫ iu ditium moueri. ⁊ vide. jͣ. eo. l. vnde queritur. C Si ſeruus comꝯi me rogaueris. modat̉ cū re eiꝰ culpa non excuſat cōmodatarium. Secus ſi ſeruus fuerit in dolo. h. d. Intellige iſtum.§. quādo cōmodaui ſeruum tibi cum lācea non tn̄ hoc acto ꝙ illa res eſſet in cuſtodia ſerui. ⁊ ideo cōmodatarius debet teneri de culpa niſi ille ẜuus erat ita idoneus ꝙ cuſtodia illiꝰ rei debuiſſet ei ꝯmitti. qꝛ tunc cōmodatarius non eſſet in culpa. vt jͣ. eo. l. argentū. ⁊. l. eum.§. fi. cū. l. ſeq. Sꝫ ſi cōmodaſſem Commodati. ſeruum cum lācea hoc acto ꝙ illa res eēt in cuſtodia ſer ui. tūc cōmodatarius non tenet̉ d̓ culpa illius ſerui miſſi cum re. vt. jͣ. eo. l. cōmodatam. lꝫ glo. circa intellectuꝫ iſtiꝰ §. videatur ſentire ꝯtrarium. jͣ. proxi.§. in glo. magna. Ex lec. ant. ¶ No. ꝙ ſi ego cōmodo tibi equū ⁊ rega cinū ⁊ regacinus. fugit cū ronceno ꝙ nō eſt ꝑiculum tuū ſed meuꝫ. non ob. jͣ. ꝓxi.§. qꝛ ibi cuſtos fuit appoſitus ex poſt facto. hic ab initio ẜm glo. ⁊ Odoſ. vel dic ꝙ aut fu it appoſitus ſeruus per modum cuſtodis ⁊ loꝗtur ibi qꝛ diſtinguit̉ a pͥncipio vel ex poſt facto. aut non per modū cuſtodis ⁊ loquit̉ h̓. ⁊ vide qd̓ no. in ſpe. d̓ furtis. v̓. ꝗd ſi ſtabulariꝰ. ⁊ sͣ. na. ca. ſta. l. fi.§. idē. ⁊ sͣ. vſuf. quē. ca. l. pe. Si ꝑ cōmodantē Coc ī a me petiſſes. appōat̉ cuſtos ex poſt facto nō remittit̉ cuſtodia ꝯmodatario. h. d. ¶ In glo. fi. ibi nō placet ⁊cͣ. ¶ No. diſtinctionē ipſius gl. aut cuſtos apponit̉ ab initio. aut ex poſt facto. ⁊ ꝓ huius gl. declaratiōe qn̄qꝫ cōmodat̉ ẜuus cum re. ⁊ tunc dic vt. sͣ. ꝓxi.§. qn̄qꝫ ẜuus vel res ſimul nō cōmodat̉ ſed opponit̉ vt cuſtos rei cōmodate. ⁊ tūc aut cuſtos apponit̉ ab initio ⁊ cōmodatarius de cuſtodia non tenet̉ vt hac gl. pe. l. in ea allegata. ⁊ vltra. l. all̓. per gl. facit pro hoc. sͣ. nau. cau. ſta. l. fi.§. i. jͣ. locati. l. dn̄s horreoꝝ. aut non fuit appo ſitus cuſtos ab initio ſꝫ ex poſt facto. ⁊ tūc aut res remāſit penes cōmodatariuꝫ. ⁊ tūc nō videt̉ remiſſa cuſtodia. caſus eſt h̓. ⁊ ita loquit̉ opi. Azo. h̓ poſita ꝑ rōnem ſuā. ⁊ opi. Io. nō eſt bona. aut res ꝯmodata nō remāſit penes cōmodatariū. ⁊ tūc videt̉ remiſſa cuſtodia. vt. jͣ. eo. l. eum qui.§. fi. ⁊ ī. l. ſi mei.§. i. ⁊ iſto caſu poſſet ꝓcede̓ opi. Io. h̓ poſita. Et circa p̄dicta vide qd̓ no. Cy. ī. l. diui. C. loca. Iſte.§. hꝫ tres ꝑtes. nam pͥma Si duobus. ſoquit̉ qual̓r plures cōmodatarij obligent̉ obligatione pͥmitiua que ꝯͣhit̉ ad ipſam rē reſtituēdaꝫ. Scd̓o loquit̉ qual̓r ꝯͣhatur ipſa obligatio ſe cūdaria rōne doli vel culpe qn̄ vterqꝫ cōmodatarius delinꝗt. tertia loquit̉ qn̄ delinꝗt vnus tm̄. ſecūda ibi ſed eē verius ait. tertia in. l. vn̄ querit̉ in v̓ſi. ſed ſi legis. qn̄ eſt ſi mul vehiculuꝫ pluribꝰ cōmodatum quātum ad obl̓oneꝫ pͥmitiuam que ad ipſam rem reſtituēdam ꝯͣhit̉ ꝗlibet cō modatarius tenet̉ pro ꝑte non inſolidum. qꝛ inſolidū ad eos ꝑuenire non pōt. quātuꝫ v̓o ad obl̓onem ſecūdariaꝫ que ꝯͣhit̉ rōne doli vel culpe ꝗlibet tenet̉ inſolidū. ⁊ ſi cō tra vnum ex facto alterius agat̉ debet ei ꝯtra quem agit̉ cedi actio ꝯͣ illum ex cuius facto ipſo ꝯuenit̉. ¶ Quero de ītellectu huius.§. ſi duobꝰ. gl. ij. h̓ poſita dicit ꝙ ad. q. formatā. in pͥn.§. iuriſcō. non rn̄det ſtatim. ſed rn̄det. jͣ. in v̓. ſed verius eſſe ait. ⁊ dicit ꝙ ꝗlibet tenet̉ inſolidum. ſed iſte intellectus non eſt verus. immo ad qōnem ꝓpoſitam rn̄det̉ ſtatim in v̓. veruꝫ in vehiculo. ex quo v̓. apparet rn̄ ſio ad. q. ꝓpoſitam videlꝫ ꝙ ꝗlibet teneat̉ pro ꝑte obl̓one pͥmitiua que ꝯͣhit̉ ad rei reſtōnem. ⁊ qꝛ v̓. verum in ve hiculo loꝗtur aliqual̓r obſcure. ideo in dicto v̓. pone caſum ſic. dn̄e iuriſcōſulte. ego vidi. sͣ. ꝓxi. factum vnū. arg. in v̓. vſum aūt. ꝙ lꝫ plures non pn̄t eſſe dn̄i vel poſſeſſores vnius rei vel ꝑtis inſolidum. tn̄ in vna re plures pn̄t hēre vſuꝫ inſoliduꝫ vt in balneo cāpo ⁊ platea. ⁊ ſi. ꝑ qd̓ ar. ꝯcludit̉ ꝙ ſi plures pn̄t hēre vſum vnius rei inſoliduꝫ ꝙ ꝗlibet teneat̉ inſolidum actꝭ. cōmodati ad rei reſtōneꝫ ex obli. pͥmitiua. placeat ergo declarare ꝗd iuris ī qōne ꝓpoſita de vehiculo. ad hoc rn̄det iuriſcōſultus. ⁊ dicit .sͣ. dictum ar. hꝫ locum in balneis ⁊ alijs locis amplis ꝗ cbus plures pn̄t vti inſolidum. Sed q̄ſtio noſtra eſt ꝓpoſi hi ta in vehiculo paruo cuius vehiculi parui plures nō poſ vi ba ſunt hēre vſuꝫ inſolidum. ⁊ per ꝯn̄s ꝯcluditur in qōne ꝓ ſ3 poſita ꝙ vehiculi parui plures non poſſunt habere nec de dn̄ium nec poſẜionem nec vſum inſoliduꝫ. ita ꝙ pro ve arhiculo paruo ꝗlibet teneat̉ pro parte actꝭ. cōmodati que de oritur ex obl̓one pͥmitiua ad rei reſtōnem. Rn̄deo ergo. ⁊ ad. q. ꝓpoſitam in hoc v̓. verum in vehiculo. ⁊ iſte intel 1. ſ. lectus fuit originaliter Mar. ſill̓. non aūt ad qōnem pro de Bal. ſuꝑ. ij. ff. veteris. Commodati. lc ¶ Si mead huiꝰ tex. maͣꝫ. vide eundem bal. ī. l. ſi is v̓. ſꝫ pōe ego. C. de fur. ⁊ frāc. are. ⁊. d. alex. de imo. hic in l. argentū. jͣ. e. ⁊ adde bart. ī l. ſuſpectū. ff. de ſuſpec. tu.

Commodati. Com. odati. poſitam vt glo. dicit. Rn̄deo in v̓. ſed verius eē ait. qꝛ ibi non loꝗtur in obligatꝭ. pͥmitiua que ꝯͣhitur ad rei reſtitꝭ. Sꝫ loꝗtur ibi de obligatꝭ. ſecūdaria que ꝯͣhitur rōne doli vel culpe cōmiſſi vel cōmiſſe circa rem cōmodatam. ⁊ iſte eſt verus intellectus huius.§. ¶ Sed quero de intel lectu. l. vnde querit̉. in fi. ibi duꝫ dicit qd̓ vr̄ habere rōnē. glo. refert īſta v̓ba ad ꝓxima. vt velit dicere ꝙ videt̉ habere rōnem.ſ. ꝙ poſſit agi actꝭ. l. acꝗl. ad reſiduum qd̓ eſt vltra illud qd̓ cōmodator fuit ꝯſecutus agēdo actiōe cō modati. ⁊ ẜm hoc iuriſcōſultus non rn̄det queſtioni pro poſite in v̓. ſed ſi legis. Sed tunc ad qōnem ꝓpoſitam re ſpondet glo. vlti. magna in v̓. ſed qōni facte ⁊c. vel dic ẜꝫ Mar. ſill̓. ꝙ hic rn̄detur queſtioni ꝓpoſite in dicto v̓. ſꝫ ſi legis. ⁊ tunc iſta v̓ba ꝙ videtur habere rōnem ⁊cͣ. debent exponi iſto modo. ꝙ videtur habere rōnem.ſ. ꝙ ac tio. l. acquil. cedat̉ illi cōmōdatario qui fuit ꝯuentus actione cōmo. ⁊ dānum non dedit cōtra alium cōmodatarium ſuū ſocium qui dānum dedit in re cōmodata. ⁊ ẜm hoc iſta v̓ba ꝙ videt̉ ⁊c̄. nō referunt̉ ad ꝓxi.ſ. qd̓ dictuꝫ ē in v̓. ſed ſi legis ⁊cͣ. ⁊ in hoc.§. cum. l. ſeq. ſunt plures gl. quarū prima eſt glo. magna ſuꝑ v̓. dn̄ium. ⁊ iſta glo. ma gna ponit maͣm que recitatur alibi melius qͣꝫ hic videlꝫ in. l. iij.§. ex cōtrario. jͣ. de acꝗ. poſ. vbi eſt glo. quaſi eadeꝫ que hic. ⁊ in. l. licet. C. d̓ acꝗ. poſ. ⁊ iſta glo. modicū facit ad intellectum ⁊ maͣm iſtius.§. Sed ideo glo. poſuit iſtā glo. hic qꝛ tex. facit mentionē ꝙ vnius rei dn̄ium vel pcſ ſeſſio non pōt eſſe apud plures inſolidum. ⁊ ideo iſta gl. querit an hoc ſit verum ꝙ plures non pn̄t vnam rem inſolidum poſſidere. ¶ Scd̓o querit qui ſunt illi qui ciuiliter poſſidēt. ⁊ qui ſunt illi qui naͣliter. ¶ Querit etiam iſta glo. vtrum ſi illi alij locent̉ ad vnum tp̄s modicū rem quā poſſidēt deſinant poſſidere. ⁊ hoc facit tota iſta glo. magna. oēs enim alie glo. tendūt ad maͣm ⁊ intellectum iſtius.§. ¶ In glo. magna ibi q̄ eſt cā querēdi dn̄iuꝫ ⁊cͣ. ¶ No. ex hac glo. ꝙ ciuilis poſſeſſio eſt illa que requiri tur ad vſuca. ⁊ preſcriptꝭ. ⁊ hanc opi. tenet Dy. in. c. ſiue poſ. extra de reg. iur. lib. vi. all̓. pro hoc. l. i.§. per ẜuum ꝗ in fuga. jͣ. de acꝗ. poſ. jͣ. de fur. l. ſerui ⁊ filij. circa fi. alleg. ēt pro hac glo. l. i. circa fi. vltime glo. C. d̓ ſeruis fug. vbi gl. ea dicit ꝙ poſſidens naͣliter non pōt vſucaꝑeª donec alius poſſidens ciuiliter non deſinat poſſidere. ⁊ ſic ſola naͣlis non ſufficit ſed ciuilis ſic quā Dy. non alle. idem not. per glo. in. l. iij.§. ex cōtrario. jͣ. de acqui. poſ. pro hoc optime l. qui fundum. in prin. jͣ. pro emptore. qd̓ no. Sed aduerte qꝛ illud qd̓ dixi ꝙ naͣlis poſſeſſio non ſufficit ad p̄ſcriptionem eſt verum ad p̄ſcribendum dn̄ium. ſed bene ſuf ficeret ad p̄ſcribēdū ius. jͣ. dn̄ium. nam vſufructuarius po teſt p̄ſcribere vſufru. caſus eſt ẜm veram lec. vltramon. in l. fi. in fi. C. de p̄ſcrip. lōg. tempo. Eſt etiam caſus. sͣ. de pu bli. ſi ego in prin. ꝯiuncta. l. eum qui. in prin. nam ꝓ vſu. fructu tradito a non dn̄o cōpetit publi. vt dicta. l. ſi ego. Sed ille cui cōpetit publi. pōt vſucapere ⁊ p̄ſcribere. vt dicta. l. eum qui. Iteꝫ aduerte ꝙ naͣlis poſſeſſio ſufficeret etiam ad p̄ſcribendum dn̄ium ſi p̄ſcribēs recognoſceret alium ī dn̄um ⁊ p̄ſcriptio nō tenderet ad perimēdum ve rum dn̄ium dn̄i. Pone exēplum ille qui poſſidet tanqͣꝫ emphitheota ⁊ ſic naͣliter tm̄. vt no. jͣ. in ſe. ꝑte gl. pōt pre ſcribere emphi. caſus eſt in. l. qui petit in fi. ẜm vnam lec. C. de preſcrip. xxx. an. ꝓbatur etiam in. l. cum ſponſus.§. ſi de vectigalibus. sͣ. de publi. ꝯiuncta. l. eum qui. eo. ti. ⁊ ſic acꝗrit vtile dn̄ium. vt. sͣ. ſi ager vecti. vel emphi. pe. l. ij. Illud ergo qd̓ dicit hic glo. ⁊ alia iura. sͣ. alle. ꝙ ſola ci uilis poſſeſſio eſt cā acꝗſitionis dn̄ij per vſucap. vel p̄ſcriptionem ⁊ naͣlis poſſeſſio non ſufficit verū ē qn̄ quis pre ſcribit ad perimēdum dn̄ium alterius. non tn̄ eſt verum ad p̄ſcribendum dn̄ium recognoſcēdo alium in dn̄m vel p̄ſcribit ius. jͣ. dn̄ium. vt. sͣ. dixi. ⁊ circa. q. glo. vide qd̓ no. glo. in. l. iij.§. ex ꝯtrario. jͣ. de acꝗ. poſ. ⁊ qd̓ no. C. vti. poſ. l. i. in vlti. glo. ¶ In ea. glo. ibi ſed ꝗ ſunt illi qui poſſidēt nāͣliter tm̄. ⁊ circa iſtam glo. vide qd̓ no. in. l. iij.§. ex contrario. jͣ. de acꝗ. poſ. l. licet. C. de p̄ſcrip. xxx. an. l. male agi tur. C. vbi in rem actio. in. ij. v̓. l. i. vti poſſi. ¶ In ea. glo. ibi cum alia non habeāt. no. hanc glo. ⁊ vide qd̓ no. in di cto.§. ex ꝯtrario. ⁊ in. l. i. vti poſſi. ¶ In glo. que incipit nec balnei ⁊cͣ. ibi ſeruitutis vſus. Iſtud dictum glo. non videt̉ vſqꝫ quaqꝫ verum. qꝛ iura incorporalia iudicantur diuidua vel īdiuidua ẜm nam eius qd̓ deducitur in ipſis vſibus. vt. l. eadem.§. catho. jͣ. de v̓bo. ſig. ſi ergo vſus pro ut refert̉ ad factum eſt diuiduus. ergo eodem modo debet eē indiuiduus reſpectu iuris ſeu ꝓut refertur ad ius quare ſolue ꝯtrarium aliter. quādoqꝫ vſus refert̉ ad per ſonam. ⁊ tunc non pōt pro parte diuidi. vt in. l. cōtraria. qn̄qꝫ vſus refert̉ ad rem. ⁊ tunc valde bene poteſt diuidi vſus qꝛ pōt eſſe vſus partis rei. ⁊ ita loquit̉ hic. ¶ Ue nio. ad v̓. ſed verius eē ait. ⁊ glo. ſuper verbo habebūtur dicit ꝙ ad rei reſtitutioneꝫ quilibet cōmodatarius tenet̉ inſolidum. ſed ſi reſtitutio non fiat fit ꝯdēnatio ꝯtra quē libet ad intereſſe pro parte ꝑ. l. ſi duo.§. i. jͣ. depoſiti. ⁊ ſic tenet iſta glo. ꝙ ad rei reſtitutionem ꝗlibet cōmodatarius teneat̉ inſolidum. idem̄ dicit Azo in ſumma. C. eo. vn̄ iſta gl. fuit aſſumpta. ſed hoc eſt falſum ⁊ ꝯtra caſum iſtius.§. in pͥn. Nam non eſt verum ꝙ ꝗlibet cōmodatarius teneat̉ inſolidum ad rei reſtitutionem. ſed ꝗlibet tenetur pro parte vt hoc.§. niſi exp̄ſſe eēt actum ꝙ ꝗlibet teneret̉ inſolidum. vt no. hac glo. in fine. qui finis ꝯͣriat̉ pͥncipio iſtius glo. ꝓbat̉ etiā hoc. jͣ. depoſiti. l. i.§. ſi apud duos. ⁊ ibi no. jͣ. loca. cum apparebit. C. loca. l. ſi diuiſa. jͣ. de duob. re. l. eādem. in pͥn. ꝓbat̉ etiam ꝑ rōnē. nam nos videmus ꝙ obl̓o pͥmitiua ad rei reſtitutioneꝫ diuiditur inter here des cōmodatarij pro hereditaria portione. vt. sͣ. e. l. iij.§. heres. ergo eadem rōne debet diuidi pro rata inter plures cōmodatarios. nō ob. l. ſi duo allega. in glo. qꝛ iſte v̓. ſed verius. non loꝗtur de primitiua obl̓one que ꝯͣhit̉ ad rem reſtituēdam qꝛ illa cōpetit pro parte. vt. sͣ. dixi. Sed loꝗtur de obligatione ſcd̓aria que ꝯͣhit̉ ratione doli vel culpe cōmiſſe circa rem cōmodatam. quo caſu ꝗlibet cō modatarius tenetur inſolidum. vt hic ⁊ dicta. l. ſi duo. in prima parte legis. Sed aduerte qꝛ lꝫ quilibet cōmodata rius teneatur pro parte obliga. primitiua que ꝯͣhitur ad rem reſtituēdam. vt. sͣ. vidiſtis. tn̄ preſtatio partis non in ducit liberationē. ⁊ ſic talis obligatio ad rei reſtitutionē eſt diuidua quo ad obligationē ſꝫ quo ad ſolutionem eſt indiuidua. vt dicta. l. ſi duo. Sed ſi perueniatur ad inter eſſe eſt etiam diuidua quo ad ſolutionē. vt ꝓbatur in dcā l. ſi duo. ¶ In glo. ſuꝑ v̓bo habebunt̉ ⁊cͣ. ibi cōi ꝑiculo. ¶ No. ex hac glo. ꝙ tm̄ eſt dicere cōi ꝑiculo quātuꝫ eſt dicere ꝙ ꝗlibet teneat̉ pro ꝑte qd̓ no. ¶ In ea. gl. ibi expreſſe ⁊c̄. intelligit ergo iſta gl. ꝙ hodie ſit neceſſe ꝙ expreſſe agat̉ ꝙ ꝗlibet teneatur inſolidū qd̓ olim non erat. Sed certe hoc eſt falſuꝫ qꝛ per auc̄. de duo. reis nihil eſt immutatū in modo ꝯſtituēdi duos reos. īmo ꝯſtituūt̉ eo dem modo hodie quo olim. Sed ſolum eſt īmutatum in modo ꝯueniendi. ita nō glo. jͣ. de duo. reis. l. reos.§. cum tabul̓. in aucͣ. de duo. reis. in pͥn. tangit̉. in auc̄. habita. C. de duo. reis. ⁊ inſti. de fideicō.§. fideiuſſores. Sicut ergo olim plures cōmodatarij hēbant̉ duo rei. ita ⁊ hodie qꝛ nihil eſt īmutatum. ¶ In ea. glo. ibi alias ꝗlibet tenebit pro ꝑte. aduerte ad iſta v̓ba glo. que vident̉ velle ꝯͣrium eius qd̓ glo. tenuit in pͥn. Nam lex dicit ꝙ ſi ſunt plures cōmodatarij ad rem reſtituēdam non tenent̉ inſolidum niſi exp̄ſſe ſit actum ꝙ ꝗlibet inſolidum teneat̉. ⁊ in hac ꝑ te iſta glo. bn̄ dicit lꝫ ꝯͣrium dixerit in pͥn. Sed inquātum iſta glo. in fi. dicit ꝙ hic fuit actum vt ꝗlibet teneat̉ inſoli dum non bn̄ dicit. qꝛ vt. sͣ. dixi. v̓. ſed verius. ſuꝑ quo eſt poſita iſta glo. nō loꝗtur de obl̓one pͥmitiua que ꝯͣbit ad rei reſtitutionē. Sed loquit̉ de obl̓one ſcd̓aria que ꝯbit rōne doli vel culpe quo caſu ꝗlibet cōmodatarius tenet inſolidum etiam ſi nil ſit dictuꝫ. ¶ In glo. i. in. l. vn̄ que ritur. ibi ꝗdam hn̄t in lr̄a ⁊cͣ. ⁊ ẜm hāc lr̄am iſte tex. vuli dicere ꝙ ſi pluribus commodatarijs ſubtracta eſt res ī vnus egi

Commodati. vnus egit actꝭ. furti. cōtra furem ⁊ dn̄s ꝯueniat alium cō modatarium qui actꝭ. fur. non egit pōt ille ꝯuentus dice re ꝯuenias ꝯſocium meū qui egit actꝭ. fur. ⁊ ꝯuenias ipſum ꝑiculo meo quo caſu iſte ꝯuentus interim abſoluet̉ ita dicit iſte tex. ⁊ pro hac lec. facit. l. ſi dubitet̉. alle. in gl. Sed Azo iſtam lec. vr̄ reprobare dicens ꝙ. d. l. ſi dubite tur hꝫ locum in pluribꝰ fideiuſſoribus. nō aūt in pluribꝰ reis debēdi. ⁊ per ꝯn̄s non hēt locuꝫ in pluribꝰ cōmoda tarijs qui cēſent̉ duo rei. vt. d.§. verius. tn̄ iſta lec. non eſt no. ꝓut eſt hic in lr̄a ꝯueniri. qꝛ nō videt̉ incōueniēs. ſed ſi ſunt plures rei debēdi. ⁊ vnus ꝯueniat̉ ad queꝫ res nō ꝑuenit ꝙ ille poſſit dicere ꝯuenias ꝯreum meum ad quē tota pecunia ꝑuenit. ⁊ ꝯuenias illum ꝑiculo meo vt hoc tex. ẜm hāc lec. qd̓ tene mēti. ¶ In glo. magna ibi vel ẜꝫ Io. iſtam ſol̓onem tenet Pet. de bel. ⁊ eſt rō. qꝛ qn̄ agit̉ in eo qd̓ plus eſt in actꝭ. l. acꝗl. ꝓpter negationem eo mo do videtur agi ex nouo capl̓o videlicet ex eo qd̓ negauit de quo in pͥmo iudicio cum fuit actuꝫ cōmo. nulla fuit fa cta mentio merito pōt agi ad illud plus actꝭ. l. acꝗl. C. de iudi. l. licet. ⁊ ita loquit̉ iſte.§. ſꝫ qn̄ agit̉ ad illud plus qd̓ venit ex repetitꝭ. xxx. dierum agitur ex eodem facto nullo ſuperaddito merito non videt̉ ad illud plus agi ſcd̓o iu dicio. facit pro hoc. l. ſi cum tibi. C. d̓ iudi. ⁊ ita loꝗtur. l. qui ẜuum. in fin. ꝓut eſt ibi lr̄a negatiua. Sed ꝓut eſt ibi lr̄a affirmatiua cōcor. cum hoc tex. ¶ In ea. glo. ibi non ad ꝓxi.ſ. nō ad v̓. nam ⁊ ſi aduerſus. ¶ In ea. glo. ibi ſꝫ ad ſuperius.ſ. ad v̓. ſed ⁊ ſi legis. ¶ In ea. glo. ibi nō eſt cedēda ⁊c̄. hoc eſt falſun qꝛ cedit̉ etiā actio cōmodati. vt hac. l. in pͥn. ꝓut eſt in lr̄a ꝯueniri. ¶ In ea. glo. ibi diuideret̉ actio ⁊c̄. ¶ Not. iſtam glo. que vr̄ ꝯcludere ꝙ ita demū vni ex duobus reis debēdi debeat actio cedi ſi ſūt duo rei qui hēant bn̄ficiuꝫ diuiſionis. nam iſta glo. videt̉ cōcludere ꝙ ibi habet lcum bn̄ficium ceſſionis vbi hēt locum bn̄ficium diuiſionis. ⁊ ſic ex hac glo. ꝯcludit̉ ꝙ ſi per reos debēdi bn̄ficio diuiſionis eſt renūciatum nō ha bet locum bn̄ficiuꝫ ceſſionis. ſed iſtam opinionem noſtri doc. rep̄hēdunt dicētes ꝙ ſi plures rei debēdi renūciant bn̄ficio diuiſionis. non tn̄ per hoc ſibi p̄iudicāt in beneficio ceſſionis. ita no. Cy. in. l. i. in. ij. q. C. de duobus reie. ¶ No. tex. tn̄ in. l. nemo. dum dicit accōmodādo ꝙ idē eſt cōmodare ⁊ accōmodare. ita videbitis. jͣ. e. l. ſi ẜuus. Ex lec. ant. ¶ Si plures ſunt cōmodatarij eiuſdē rei ſimul facti quilibet a pͥncipio pro ꝑte obligat̉. ſed ex poſt facto rōne doli vel culpe cōis ꝗlibet tenet̉ inſolidum. ſed altero ſoluēte alter liberat̉. ⁊ ille qui locupletior factus ē pͥmo debet ꝯueniri qͣꝫ ille ad queꝫ nihil ꝑuenit ſi h̓ opponat̉ ſumptibꝰ.ſ. opponētis vel dicūt iura cedi. ⁊ ſi contra eūdem cōpetat actio. l. acꝗlie. ⁊ ꝯmodati qͣtenus vtraqꝫ eſt ꝑſecutoria vna tollit̉ per alteram. h. d. cum. l. ſequēti. ⁊. l. vn̄ aliter. ⁊ tex. iſti ſunt aurei. Ad euidentiam p̄mitte ꝙ ex cōmodato orit̉ quedam actio pͥmitiua.i. a pͥncipio in ipſo ꝯͣctu ad rem reddēdam. Item orit̉ quedam obl̓o ſecundaria ex poſt facto rōne doli vel culpe. modo vnus intellectus.§. eſt ꝙ obl̓o primitiua eſt ab initio diuiſa. qꝛ ſicut pars ꝑuenit ad quēlibet accipiētem. ita pro ꝑte ꝗlibet obligat̉ qꝛ re ſeu ex re ꝯͣhit̉ obl̓o. ſed obl̓o ſecūdaria rōne doli vel culpe nō eſt diuiſa inter eos. immo ex facto cōmuni obligat quēlibet inſolidum qꝛ ꝗlibet deliꝗt inſolidum. ⁊ iſte ē verus intellectus iſtius.§. tn̄ lꝫ ꝗlibꝫ teneatur inſolidum eſt tn̄ ꝗdam ordo in agēdo ſi opponat̉ exceptio ordinis vt pͥmo ꝯueniat̉ ille qui ſenſit lucrum qͣꝫ il le qui non ſenſit. qd̓ intelligo ꝙ ꝯueniat̉ expenſis excipiē tis. vt. sͣ. e. l. idē labeo. Itē eius ꝑiculo. vt in tex. ⁊ hoc di cit prin. l. vnde queritur. ⁊ eſt multum no. qꝛ qn̄ nos dici mus ꝙ re pn̄t ꝯſtitui duo rei ſi hoc agat̉. vt. C. ſi cer. pe. l. ſi non ſinguli. tn̄ ordo ꝯueniendi erit vt pͥmo ꝯueniat̉ ille ad quem res ꝑuenit vt hic etiam ſi ſit renūciatuꝫ bn̄ficio duoꝝ reoꝝ. qꝛ iſtud non eſt per auc̄. de duobus reis. ſed eſt per bn̄ficium iſtius. l. vn̄ querit̉. cui bn̄ficio non eſt renūciatum. Si aūt diceret inſtr̄m ꝙ renūciat cuilibet ma leficio. tūc non haberet locum exceptio. vt. jͣ. ad vell̓. l. vir vxori.§. fi. ¶ No. ꝙ ſiue plares obligant̉ rōne ꝓprietatis ſiue rōne poſſeſſionis ſiue rōne detētationis ſemꝑ ob ligant̉ pro parte qꝛ nec dn̄ium nec poſſeſſio nec detentatio nec vſus facti pōt eſſe penes plures inſolidum eſto ꝙ vſus cum alio tātam vtilitatem afferret quantum vſus a ſe ſolo. ¶ Secundo no. ꝙ quādo plures ſunt dn̄i vnius rei ꝙ in diuiſo neuter ipſorum eſt dn̄s ipſorum alicuius partis ſignate. ⁊ idem eſt in poſſeſſione ⁊ detentatione. ¶ Tertio nota ꝙ ratione doli vel culpe fiūt rei debendi inſolidum illi qui non erāt a principio. qꝛ iſta ſecūdaria obligatio non contrahitur re ſed cōtrahitur quodam fa cto qd̓ concernit quēlibꝫ inſolidum. ¶ Quarto no. ꝙ ſi ne expreſſa cōuentione quādoqꝫ fiunt plures cōrei ratꝭ. eſt ſecus qꝛ numero ꝑſonarum diuidit̉ obligatio. vt. jͣ. de duobus reis. l. reos.§. cum tabulis. ⁊ ar. jͣ. de ꝯdi. inde. l. cui fundus. ¶ Quinto nota duas illationes ex hoc ꝙ ſunt conrei. prima qꝛ quilibet inſolidum cōuenit̉. ſecūda qꝛ quilibet inſolidum agit cōtra furem rei ꝯmodate. ter tia ꝙ vno agēte liberat̉ fur ab altero. ¶ Sexto no. in. l. vnde queritur ẜm vnum intellectum ꝓut eſt in littera cō ueniri. ꝙ creditor primo debet agere ꝯtra reum ad queꝫ peruenit qͣꝫ contra eum ad quem non ꝑuenit. non tamen ſuo periculo vel ſumptū ſed opponētis exceptꝭ. ordinis. quod eſt no. ¶ Item eſt no. ꝙ quilibet exceptꝭ. ordinis debet abſolui ab obſeruatione iudicij. adde qd̓ dixi. sͣ. de noxa. l. ſi ad libertatem. ¶ Octauo no. ꝙ ſi vnus cōmodatarius cōmiſit culpam in faciēdo alter in omittēdo. ⁊ a iſte qui neglexit primo ꝯueniatur poteſt petere ſibi cedi⁊ iura inſolidum cōtra illum ex cuius facto damnificatur. h ¶ Ultimo no. ꝙ cōtra eūdem non poteſt moueri actioº cōmodati ⁊ actio. l. acꝗlie. ſaltem quatenus cōcurrunt. n Si ꝗs vtit̉ re cōmodata ad fi c UN qui. eum vſum ad quem cōmo ſi data eſt ad nihilum tenetur. h. d. no. lex. to ac Contractus nominatus debet diiudi v C IILII. cari ẜm naturam contractus nomina ti cui dictus contractus aſſimilatur. hoc dicit. Ex lec. ant. ¶ Not. ꝙ in ꝯͣctibus innoīatis diſtinguit̉ cuius gr̄a ſicut in ꝯͣctibus noīatis. facit. sͣ. ſi cer. pet. l. ro. gaſti. ¶ In glo. ij. in fi. vide hic qd̓ no. glo. ⁊ Cyn. C. de pigno. actio. l. ſi creditor. etiam qd̓ no. glo. sͣ. de eden. l. ſi quis ex argentarijs.§. vltimo. cum. l. ſeq. Et vide qd̓ no. inſti. ꝗbus modis re contra. ob.§. vltimo. Si res ꝑit culpa nuncij Sed et ſiʳ dum. reſerētis ſeu reportātis rem ꝑit ꝑiculo dn̄i nūcium mittētis. al̓s ſi dn̄s nūciuꝫ nō miſerit ſed cōmodatarius ꝑit ꝑiculo cōmodatarij ſi malum nūcium elegit vel ſi res ꝑierit dolo nūcij. h. d. vſqꝫ ad l. ſi is. ¶ No. iſtos tex. vſqꝫ ad. l. ſi is. qꝛ ſunt not. ⁊ mēti tenēdi. ⁊ habes glo. hic. in glo. nō tn̄ idoneū que eſt melior glo. ⁊ melius loquit̉ qͣꝫ alia glo. Sed vt ipſam glo. clare hēas diſtingue. aut fuit actū inter me cōmodātem ⁊ te vt tu ipſe reportares mihi. ⁊ tūc eoipſo ꝙ remittas ꝑ alium es in culpa. ⁊ ꝑ ꝯn̄s ſi res ꝑit ꝑijt ꝑiculo tuo. ar. jͣ. man. l. ſi ꝓcurator.§. ſi tutores. aut nō fuit actum. ⁊ tūc aut tu remittēs fuiſti in culpa circa nūcij clectionē. ⁊ ꝑijt ꝑiculo tuo. vt iſto.§. ⁊. l. ſeq. aut nō fuiſti ī culpa circa nū cij electionem. ⁊ tūc non teneris de ꝑiculo vt hic. ⁊. jͣ. e. l. argētum. qn̄qꝫ dubitat̉ vtrum fuerit actum vt tu mihi re portares. ⁊ tūc ex qualitate rei p̄ſumit̉ hoc ac tum vel nō actum. ⁊ etiam ex dignitate ꝑſone. vt hac. l. in pͥn. ac etiā ex eo qd̓ ꝯſuetum eſt fieri per eum qui recipit rem. arg. l. plenum.§. eꝗtij. sͣ. de vſu ⁊ habi. ⁊. jͣ. de v̓b. ob. l. ꝯtinuus. .§. cum ita. ¶ In glo. i. l. ſi mei. que incipit ꝗd ſi mētitus eſt. Sed pro declaratione dic qn̄qꝫ ille ꝗ miſſus eſt a dn̄o habet volūtatem dn̄i vt res ſibi reddat̉. ⁊ tūc cōmodata rius ei tradens excuſat̉ vt hic. qn̄qꝫ miſſus a dn̄o habuit tm̄ mādatum a dn̄o vt diceret cōmodatario ꝙ ea ſibi remitteret non aūt ꝙ ei traderet. ⁊ tūc remittēs remittit ꝑi Bal. ſuꝑ. ij. ff. veteris. o ij h ¶ Sed ⁊ ſi ad huius tex. maͣm. adde q̄ habent̉ ꝑ eun dē bal. in ti. d̓ a. cōſtā. ver. ſigillo ⁊ in. l. ſi is qui. C. de fur. ⁊ per bar to. in extraua. ad reprimē. in ver. ꝑ nunciū.

Commodati. Commodati. culo ſuo vt hoc tex. v̓. ſi cōmouendi. ⁊ ille qui ſibi reddidit imputet ſibi cur fuit credulus vt hic glo. Circa quaꝫ glo. vide qd̓ no. Inno. in. c. prudentiā ex de of. deleg. niſi forte dn̄s cōſueuit mittere talem nūciū ⁊ nō cōſueuit dicere mēdacia ar. pro hoc. jͣ. qd̓ cum eo. l. fi. jͣ. de ſolu. l. fugi Seꝗtur ex lec. anti. tiuus. ⁊. l. qui ſeruo. eo. ti. Imei cauſa.ˢ Cōmo datam. ¶ Not. ꝙ non oīs nūcius pōt recipere ſolutionē. ſed tm̄ ille cui cōmittit̉ vt recipiat. h. d. ⁊ iō debet attendi forma mādati. qꝛ aliud eſt habere mādatum ad recipiendum. aliud ad interpellandum Iis quiˢ Si quē que ſtum. Ad eum ad quem periculū rei non perti net non debet ſpectare cōmodum. h. d. Ex lec. anti. ¶ No. ꝙ non debet res prius eſſe lucro qͣꝫ oneri. ⁊ vide Iac. jͣ. ſol. mat. l. ſi vero. ¶ In glo. ſua ibi rn̄deo illud verū. no. ex hac. l. no. ſolu tionem ꝙ regula que dicit ꝙ vbi eſt periculū ibi debet eē lucrum hꝫ locum qn̄ ad aliquem ſpectat periculuꝫ rei ꝑꝑ natura ꝯͣctus. ſed qn̄ ad aliquem ſpectat periculū rei ꝑꝑ ſuū delictum ⁊ ſuam culpam ⁊ tūc dicta regula non ꝓce dit ꝙ vbi eſt periculū ibi debet eſſe lucruꝫ. vel poſſumus ſoluere ꝯͣrium factū aliter ẜm Rizar. mal̓. ꝙ ille qui acce pit iumenta experienda locādo ea furtum non commiſit. nam ille qui accepit rem experiendam poteſt eam locare. qꝛ locando dicit̉ eam reꝫ experiri. vnde videtur vti ea re ad eū vſuꝫ ad quem eſt deſtinata ergo ⁊c̄. vt. sͣ. eo. l. eum qui. ⁊ ſic not. ꝙ accipiens rem experiendam pōt eam locare quod no. Siquis ꝯͣhit cū libero hoīe quem Si liberO. putat ſernū ſuum actio oritur ex cō tractu nec impedit̉ ꝓpter erroreꝫ oriri. qꝛ al̓s plerūqꝫ exͣ id qd̓ agit̉ naſcit̉ obl̓o tacite. h. d. Iſtum.§. declara optime vt in glo. ⁊ tene ſcd̓am ſolutionem. Ex lec. ant. ¶ Interdum etiam extra id qd̓ agitur tacita naſcitur obligatio. h. d. ⁊ iſte.§. docet cognoſcer̄ que eſt tacita obligatio. quia illa eſt tacita que oritur extra id quod agitur. ⁊ vide hic qd̓ no. Cy. C. de dona. ante nup. l. veterum in vlti. q. NOVA ADDITIO. Ex lectura antiqua. x8 ir. ¶ In.§. ſi libero. vide Cy. C. de donatio. ante nup. l. cuꝫ 483 veter ī in vltima. q. Ex eodē pn Iſeruus meus. ſacto di⁊ uerſis reſpectibus poſſunt oriri due cōtrarie fi. actiones. h. d. iſta lex. ¶ Nota ex hoc tex. ꝙ natiuitas pluriū actionum ꝯͣriaruꝫ non impeditur. caſus eſt hic dum dicit naſcit̉ ſed exercitium plurium actionuꝫ cōtrariarū bene impedit̉. ⁊ ita loquitur. l. i. C. de furtꝭ. rō eſt quam glo. ponit hͨ. circa qd̓ vide qd̓ no. glo. ⁊ doc. in d. l. i. C. de fur. ¶ In gl. ſua ibi qd̓ ſeruus facit ſed agendo furti reprobaret factum ſerui ⁊ merito tanqͣꝫ ꝯͣriuꝫ re pellit. vt. d. l. i. C. de furtis. ¶ Ultimo no. verbū accōmo dare de quo vidiſtis sͣ. e. l. nemo. NOVAADDITIO. Ex lectura antiqua. ¶ In verbo tex. naſcitur hic tex. confundit Dy. dicentē ꝙ in. l. i. C. de furtis. eſt contrarietas in origine ⁊ effectu. nam falſum eſt ꝙ in origine ſit cōtrarietas cum vtraqꝫ ſit nata vt h̓ ẜm Ia. bu. vel dic ꝙ hic loquitur de origine cō mutabili tamē ſicut in legato. vt in.§. varijs ẜm intellectū glo. in. l. i. C. de fur. ſed aliud no. in legato. ꝯͣrium inſti. de lega.§. nr̄a aūt. ¶ Quero an quis poſſit agere ex contra ctu ⁊ delicto ⁊c̄. nā aūt ſut circa diuerſa ⁊ planuꝫ ē ꝙ ſic aut circa idem ⁊ tūc aut vnū non eſt alterius excluſiuuꝫ ⁊ poſſum. vt. l. rei cōis pro ſocio. aut eſt alterius excluſiuuꝫ ⁊ non poſſum. vt. l. i. C. de fur. ¶ Secūdo quero an due actiones cōtrarie poſſunt ſimul proponi. reſpōdeo aut ꝓ ponunt̉ ſimpliciter ⁊ pure ⁊ non poſſunt proponi. vt. l. i. ſi ſeruus ex. aut cōditionaliter ⁊ alterū actiue ⁊ tunc aut eſt actor certus de iure ſuo ⁊ ideꝫ vt no. de reg. iur. nemo ex his aut dubitat ⁊ tunc aut culpa rei ⁊ pōt cū proteſta tione. l. i.§. quod aūt quoꝝ legatoꝝ. nam intentio nūc eſt dubia quo ad actionem ſed reus non eſt dubius īmo cer tus vnde ceſſat ratio legis que ſimpliciter vult agi fauore rei vt certus reddatur. nā hic certus eſt de ſe vnde non eſt certiorandus ab alio. vt. l. i. de ac. empt. aut actor du bitat culpa ſua vel tertij ⁊ tunc hoc non eſt trahenduꝫ ad preiudiciū rei ⁊ ideo non pōt alternatiue agi. ſed dꝫ clare agi fallit in public. ⁊ rei ven. que alternatiue ꝓponuntur vt in. c. abba. de re iudi. li. vj. ⁊ in illo libello dico ſnīaꝫ nulam ⁊ ſiqua eſt appello. vt no. in. l. i. quādo prouo. nō eſt neceſſe. ¶ Tertio quero nūquid ſucceſſiue poſſint ꝓponi actiones cōtrarie So. aut ſic ſe habent ꝙ electione tol luntur. ⁊ tunc nō poſſunt ſucceſſiue ꝓponi qꝛ electio ius tollit. vt. l. i. C. de fur. aut non tollūtur electione. ⁊ tūc pōt ſucceſſiue agi vt. l. contra maiores. Preterea in.§. ꝙ aūt erat dubitatio penes principium actionis qd̓ eſt ex parte rei nō penes principiū qd̓ eſt ex parte agentis qꝛ erat du bitatio circa qualitatē poſſeſſionis non circa qualitatem iuris agētis. Et no. in. d. l. i. C. de fur. vnde tanqͣꝫ contrarius repellitur. ⁊ dic aut plura iura ꝯtraria ſunt alicui in eſſe producta aut vnū tantū. Si plura preiudicat ſibi per electionem qꝛ non cadit electio niſi inter diuerſa eligibi lia. vt. l. ſi optio de opti. legata ⁊ ibi non eſt niſi vnuꝫ ius ſolum ſic loquitur. C. de inoffi. teſt. l. eum qui ⁊ l. contra maiores ẜm Iaco. but. Item dic ꝙ electa actione cōmo dati tollit̉ actio furti ipſo iur̄. vt. l. ſi tibi.§. quedā de pac nō econtra. Nam per pactū non tollunt̉ actiones ex con tractu ipſo iure. vt in.§. pactus ne peteret ẜm Iaco. Sed tenendo dic ꝙ ſemper ipſo iure. qꝛ non tollitur actio efficaciter nata ſed impeditur eius natiuitas. arg. jͣ. de ſolu. l diſpenẜ. in fi. ¶ Sed op. huic legi ⁊ ſolutioni glo. de. l. rei cōis. ff. pro ſocio. So. hic contractus ratus habitus ē criminis excluſiuus ibi non īmo magis inductiuus ⁊ ſic nō ob. ¶ Sed op. qd̓ in. l. i. C. de fur. do. nō poſſit agere ex contractū ſerui cum ab initio ꝯͣdixit. vt. l. diſpenſatorē ī fi. So. Old. ꝙ aliud ī quaſi ꝯͣctu. vt in ꝯͣ. ⁊ aliud in vno contractu. vt. d. l. i. vel aliud in acquiſitione que ſit nobis īmediate per noſmet aliud in ea que per ſeruum. Ille qui conue Ommodare. nitur ex cenu ctu cōmodati non pōt referre queſtionē dn̄ij. h. d. cū. l. ſe. ¶ No. ex his. l. ꝙ quādo ꝗs cō uenitur ex ꝯͣctuª non pōt referre queſtionē dominij ꝯtra agentem ex cōtractu. aut ſi talis conueniat̉ rei ven. nō ac ti. ex cōtractu. glo. ponit hic opi. ⁊ tenet opi. Io. ⁊ Azoꝙ queſtio dominij poſſit referri. fallit in predone qd̓ divt in glo. vt hic. ⁊ hanc opinionem firmat glo. C. de piact. l. nec creditores. jͣ. de preſcrip. xxx. an. l. ſiquis emptit Sequitur ex lec. anti. nis.§. ſed hoc ſuper illis. No. ꝙ ēt improbus Ta vt ſi fui. poſſeſſor agit et ſiꝯͣctu facit. sͣ. de condi. indebi. l. ſi vrbana. jͣ. reru amo. l. cum res. ⁊ sͣ. na. ca. ſta. l. i.§. iteꝫ pomponius. ⁊ in Spec. de loca.§. nūc aliqua. l. ij. Item adde hic ad gl. hic poſitam qd̓ no. C. de acꝗ. poſ. l. cū nemo. ⁊. C. de ſerui. ful. cum ſeruum. ⁊ per Cy. in. l. ij. C. ſi cer. pet. ⁊ per Oy. c. qui ad agendum. de reg. iur. li. vj. NOVAADDTIO. Ex lectura antiqua. ¶ Quid ſi ago ꝯͣ te cōmodati tu negas cōmodatū ⁊ cō fitere depoſitū an cōdemnaberis. dicit ſpec. ꝙ fiet preteptū tibi qꝛ non refert ex quo cōſtat ꝙ reſtituere debes ii ſpec. de actio. ſeu peti.§. ſequit̉ ver. hoc quoqꝫ non eſt par tereundū. ſecus ſi cōſtaret per teſtes ⁊ nō per cōfeſſionecū ſit alia via actꝭ. jͣ. de pac. dotꝭ. beblius. ⁊ no. sͣ. de rei ſel. fi. vide in ſpec. de locato.§. nūc aliqua v̓. lij. ⁊ h̓ dominū nō eſt de ſubſtantia ꝯͣctus. ⁊ vide. sͣ. de condi. inde. l. indi biti.§. ſi nūmi. ſi enim eſſet de ſubſtantia ꝯͣctus deberel

bari. probatur aūt preſumptiue eo ipſo ꝙ accipiēs accepit eos vt traderent̉. ar. huiꝰ. l. ⁊. C. ſi cer. pe. l. non vn̄ erit ⁊ ibi nota. tn̄ hec lex nr̄a loquitur vbi dominiū nō erat de ſubſtantia cōtractus ⁊ in. l. non vnde dicit̉ ꝙ debitor nō poteſt exigere probationem dominij. non autem dicit̉ ꝙ non poſſit referre qōnē dominij aſſumendo in ſe onus ꝓbandi dic de h̓ vt no. Cy. C. ſi cer. pe. l. ij. ibi oīno vide ⁊ per Guil. sͣ. ſi cer. pe. l. nam ⁊ ſi fur. ⁊ per Dy. de reg. iur. .C. qui ad agendum in fi. glo. qͥ eſt ſuper ver. tex. cōmoda ti que incipit. vt. sͣ. de iudi. ¶ Sed cōtra hoc oppo. C. de ſeruis fugiti. l. cū ſeruus vbi exceptio dominij obſtat ſpoliato. So. ibi agebat̉ rei ven. nō poſſeſſorio. vt ibi no. ſed male qꝛ īmo agebatur ibi cōditione ex. l. quacunqꝫ ad rē ⁊ penam vt ibi expreſſe patet in tex. ⁊ ꝑ Iac. d̓ are. ſꝫ dic ꝙ ibi non agitur mere ad reſtitutionem ſed etiam ad penam vt. d. l. quicunqꝫ eo. ti. Et ideo qꝛ in pena iudicium nō eſt reſtitutorium ſed inſtitutoriū ob. exceptio vt ibi pa tet. ¶ Quid d̓ colono qui vt nō reddat rē dn̄o facit eaꝫ ſibi vendi a quodā titio ſuo amico. dic ꝙ nil operatur ſibi īſte titulus ſic acꝗſitus. vt. C. de acꝗ. poſſ. cuꝫ nemo vbi eſt caſus ẜm vnaꝫ lecturā ⁊ vide omnino guil. C. in ꝗbus cau. cen. lon. tempo. p̄ſcrip. l. i. ¶ Sed nunꝗd iſta glo. eſt vera ꝙ ſpoliato agenti rei ven. non poſſit obijci exceptio dominij qd̓ no. vt extra de reſti. ſpol. c. i. non ob.§. ſed h̓ ſu per illis qꝛ ille qui preſcripſerat ibi habet̉ loco domini in odiū violenti. ſecus auteꝫ ſi ceſſaret taꝫ preſcriptio qͣꝫ do miniū vnde dic ꝙ aūt loquimur in eo qui fuit in poſſeſſ. longiſſimo tꝑe ⁊ ſit inter. ex duobus.ſ. exceptione ⁊ ſpoliatione. ⁊ tūc ei agenti rei ven. cōtra ſpoliatorem nō ob. exceptio dominij vt ibi ⁊ eſt caſus peregrinus ⁊ pernota bilis aut in eo qui nō fuit in tam longeua poſſeſſiōe ⁊ ſic nō inter. ex p̄ſumptione ſed ſpoliatione dūtaxat. tūc ob. ei exceptio abnegationis dominij vt extra de fil. preſby. con ſti. de acc. c. i. de ꝯſt. de dicto poſt paſtoralis. ¶ Sed nōne ille qui poſſidet preſcribit excep. ſemper. certe ſic lꝫ ſit male fidei qꝛ preſcriptio. xxx. an. que eſt in fi. currit. Sed reſpōdeo ibi loquitur de p̄ſcrip. cōpleta nō de imꝑfecta. Pactuꝫ vt ꝗs HcōmodatO. dē dolo fuiuro non teneatur nō valet. Item due cōtratie actiones pn̄t principal̓r ītētari ſicut direc. h. d. ¶ In tex. ibi contrarie ⁊c̄. qn̄ aūt dicant̉ actiōes ꝯͣrie ⁊ quando oriantur dic vt habes per glo. in. l. conſenſu. jͣ. de actꝭ. ⁊ ob. que eſt melior glo. qͣꝫ ſit in corpore iuris. M Actio cōmodati que orit̉ raCXTACIO. tione doli vel culpe dat̉ ꝯͣ quē libet heredē inſolidū al̓s tenet̉ ꝓ hr̄ditaria portiōe. h. d. Si cōmodans non patitur Sicut autemt. cāmodatarium vti re ad eū vſum ad queꝫ data eſt tenet̉ actione ꝯͣria cōmodati. h̓. d. ⁊cͣ. ¶ No. ex hoc.§. ꝙ ſicut ab initio eſt voluntatis ꝯͣhe. re ita ex poſt facto eſt neceſſitatis contracti ſtare vt hic. ⁊ C. de ac. ⁊ ob. l. ſicut. Ex lec. ant. ¶ No. ꝙ non debet ꝗs decipi pretextu be neficij ſꝫ iuuari. ¶ Secūdo no. tex. ſi pugilares. ꝙ valet inſtr̄m ſi ſcribat̉ in tabulis de ligno per hoc. jͣ. de bo. poſſ. ẜm tab. l. i. in prin. ¶ In glo. magna in fi. ⁊c̄. ſed p̄cariū datur ad vſum incertū nō limitatu. vt. jͣ. de dona. l. lutius. ⁊ no. jͣ. de p̄car. l. i. in prin. per doc. C. e. l. ij. ¶ Sed hic q̄ ro vnum cōmodaui tibi rem ad certum vſum ⁊ elapſum eſt tm̄ tp̄s ꝙ potuiſti illum vſum perficere tn̄ illud tp̄s eſt elapſuꝫ ſine culpa tua qꝛ fuiſti infirmus. nūc quero an po tero talem rem cōmodatam repetere. dicit Guil. de cū. ꝙ ſic ne caſus contingens in perſonam cōmodatarij noceat cōmodanti qui certat de dāno vitando. ⁊ ꝓſit cōmodata rio qui certat de lucro. vt. sͣ. de conſti. pecu. l. item illa ī pͥn ci. facit. jͣ. locati. l. ſi vno.§. item cū ꝗdam. ¶ In glo. q̄ incipit.ſ. negocia ⁊c̄. ibi in fi. ⁊c̄. Sed primam opinionē ap probat gl. in dicta. l. tutori. videbitis de hoc in. l. ſi pupilli.§. fi. sͣ. de nego. geſt. Commodati. Si plures res ſepara Duabus rebus. cōmuodent̉ pōt cōmodator repetere ſeꝑate ſed non pōt cōmodator petere vnam ꝑtem cōmodati corꝑis. h. d. ¶ Querit hic Guil. de cū. vos ſcitis ꝙ ſi tu teneris mihi dare centū poſſuꝫ pe tere.x. ex illis ceniū ꝓbat̉ in. l. cum quedaꝫ puella in fi. de iuriſ. om. iud. inſti. de act.§. ſi minus. C. de iudi. l. i. ẜm ſecundā lec. dūtamen nō petam illa. x. tanqͣꝫ debita. ſed petam ex ſumma centum debitor̄. vt. l. ſcire debemus. ⁊ ibi no. jͣ. de verbo. ob. modo quero an cum petam. x. ex ſumma centū tu debitor poſſis dicere. ego volo ꝙ petas tota centum ſimul ne vnum iudiciū in plura diuidam. tꝫ Gui. de cu. ꝙ ſic. ar. l. nō tn̄. sͣ. d̓ procura. fam. her. l. plane. sͣ. ex quibus rebus ad eundem iudi. ea. l. i. ⁊. ij. facit. jͣ. de exer. l. ne in plures. Sed hoc intellige verum ſi iuriſditio iudi. coram quo agitur patiatur ꝙ poſſit tota quantitas peti. al̓s ſecus vt. d. l. cum ꝗdam in fi. qd̓ no. Ex lec. ant. ¶ Ex vno cōtractu non pōt agi diuerſis li bellis niſi pro rebus ſeparatis. h. d. adde qd̓ dixi. sͣ. ſi cer. pe. l. quidam extimauerunt. Ex lectura antiqua. NOVAADDITIO. ¶ In.§. duabus rebus vide. jͣ. d̓ euic. l. qꝛ dicetur. vide. jͣ. de acti. empti. nō eſt nouū per Bar. vide Bar. de ver. ob. ſcire debemus. ⁊. jͣ. de ac. empti. l. ⁊ ſi vno. ¶ In ver. tex. ſcripſit. ar. cōtra. jͣ. vi bo. rap. l. ij. in fi. Sed ibi actio eſt cer to modo formata hic nō. vnde ibi non poteſt ꝓponi niſi ẜm ſuam formā hic aūt nō eſt forma ſed eſt res debita vi de guil. sͣ. ſi cer. peta. l. quidam extimauerunt. in glo. q̄ eſt ſuper vltimo ver. tex. reddere que incipit vt ⁊ ibi. ¶ In verbo glo. culpa ſed ibi fuit actio ceſſa hic non ẜm Dy. ¶ In verbo glo. l. ij. ſed ⁊ ibi pecunia debetur reſpectu ſpēi ergo ſoluendo ſpēm liberatur ⁊ ſic non eſt ꝯͣ. qꝛ licet ibi cōcedat actionē tamē nō tollit electionē. ¶ In fi. ipſi us glo. hoc verū qꝛ accepit ab obligato. ⁊ iō ſolutio magis videt̉ fuiſſe ad diſtrahenduꝫ qͣꝫ ad ꝯͣhendum niſi vbi ex ea ſolutione ſecuta eēt tranſlatio dominij vel eēt actio ceſſa tunc preciſe cogitur reſtituere rem. Si autem a non obligato accepit cogit̉ reddere rem qꝛ nō habet locū penitentia. ar. C. de ac. ⁊ ob. ſicut. niſi velit preſtare intereſſe l. i. in prin. de ac. emp. tn̄ ẜm opi. Mar. preciſe cogit̉ tradere ex quo hꝫ tradendi facultatē ſi actio eēt ceſſa vel ſol uens dn̄ium adeptus tunc reſtitutio eſt preciſa qꝛ reali in ditio nō perſonali. vt. l. qui reſtituere de rei vendi. de his no. ſubtiliter Dy. in. c. ꝓ pͥore in. v. q. Cōmodatario Rem cōmodatam. perit actio cō modati ꝯͣria vt cōmodator rē cōmodatam in ſui ptāte re uerſam reſtituat ei vel extimationē quā recipit. ¶ In gl. fi. in fi. iſta vera lꝫ ꝯͣriū no. per gl. in. l. ſi culpa. sͣ. de rei vē. No. tn̄ p̄cedētia verba glo. que dicit ꝙ hic fuit extimata culpa nō res ꝓpter id qd̓ dixi in. l. ij. sͣ de condi. ſine cauſa. ⁊ ꝓpter illud qd̓ no. Dy. in. c. pro poſſeſſore. extra de reg. iur. li. vj. quod no. Ex lec. ant. ¶ In gl. vt. jͣ. e. ibi. l. ſi culpa. ſed ibi fuit ac tio ceſſa hic nō ẜm Dy. vel hic p̄cedebat ꝯͣctus de cuius natura precedebat obligatio ad id qd̓ agitur ibi nō. vt. sͣ. de cōdi. ſine cauſa. l. ſi fullo. Si cōmodatū gr̄a cōmoN rebus. qatarij facū fuerit de dolo lata culpa leui ⁊ leuiſſima tenet̉. de caſu aūt nō tenet̉ niſi culpa caſum p̄cedat. Sed ſi cōmodatum factuꝫ fuerit gr̄a vtriuſqꝫ tenet̉ cōmodatarius ſolū d̓ lata culpa ⁊ leui. h. d. vſqꝫ ad.§. fine. ¶ No. ex hoc tex. ꝙ leuiſſima culpa dr̄ eē qn̄ ꝗs non facit illud qd̓ facit diligentiſſimus pater familiasᵇ de quo videbitis. jͣ. depoſiti. l. qd̓ nerua. Pro culpa ī Siue autem pignus. ꝯiſſa in fa 2 ciēdo cōpetit ꝯͣ cōmodatū actio cōmodati. l. aꝗl̓. h. d. o Expēſe facte pro valitudi Poſſunt iuſi C. ne ſerui cōmodati vel pro Bal. ſuꝑ. ij. ff. veteris. o iij h ¶ Paterfa mi. adde car. in cle. i. d̓ teſt. ⁊ frā. are. hic ⁊ eūdē bal. in l. q̄ fortuitis. vij. colū. C. de pig. acti.

De pignoraticia actione. a ¶ Cōnentionale. vide d. Iaſ. may. in ſti. de acti.§. item ſeruiana nū. iiij. cū ſeq. vbi plene. ⁊ nu. circa mam iſtā pignoraꝫ. De pignoratio requirendo ipſum poſſunt a cōmodatario repeti ſi ſunt magne. ſecus ſi ſunt ꝑue. h. d. ¶ No. ex hoc.§. ꝙ de mo dicis expēſis non eſt curādum. ⁊ ſic non curat̉ de modicis. de quo per Dy. in. l. ſi ꝓprietarius. jͣ. de vam. infec. Ex lec. anti. ¶ No. ꝙ ſi tu cōmodaſti mihi equū. ego debeo eū cibare meis expēſis. ſꝫ ſi expēdidi in mareſcalchoſi expēſa eſt modica non repeto. ſi magna tunc repeto. ⁊ eſt ratio qꝛ modica expēſa ꝑtinet ad illuꝫ qui habet vſum rei ſed non magna. ⁊ vide qd̓ no. Iac. de are. jͣ. ſol. ma. l. diuortio.§. impēdia. ⁊. l. ſi cum dotem.§. ſinautem. NOVA ADDITIO. Ex lectura antiqua. ¶ In.§. poſſunt iuſte. vide Ia. ſo. ma. l. diuortio.§. īpen dia. ⁊ ī. l. ſi cuꝫ dotē.§. ſi autē. per Ia. in v̓bo tex. cibariorum. ¶ An appellatione alimentoꝝ ꝯtineantur medici ne dic ꝙ ſic. vt. sͣ. de vſufru. ſicut impēdia. ⁊ ſolu. ma. ſi cū dotem.§. ſi autem in ſeuiſſimo. ⁊ de v̓bo. ſig. ī v̓bo victus cuꝫ. l. ſequē. Unde p̄latus ꝗ debet viuere de altari abſqꝫ dubio de bonis eccleſie pōt expendere ꝓ medicinis ſuis ſiue ſumat eas ad p̄ſeruationē ſanitatis ſiue in cāu iam in curſe infirmitatis. ¶ Sed an appellatione cibarioꝝ ꝯtīneantur medicine hic videt̉ dicere ꝙ ſic ⁊ non eſt dubiū ꝙ ſub verbo victus medicine ꝯtineantur. ſed appellatio cibarioꝝ eſt magna ſtricta. vt no. in. l. fi. ⁊. l. darijs. de ali men. ⁊ cib. leg. pōt dici ꝙ ꝯtineantur qꝛ medicina eſt cibus vel potus ⁊ ſic potans qui debet aſſeſſori cibaria te netur etiam ad medicinas ⁊ medicoꝝ ſalarium Iaco. de are. fatet̉ h̓ ī modica īpēſa. vt. d.§. ī ſeuiſſimo. ⁊ dic vt ibi. Cōmodatarius te Item qui ſciens. netur de vitio rei ſi fuit ſciens. h. d. ¶ In glo. que incipit. ſecus ⁊ eſt ibi.§. quomodo vero mādati. vide hic qd̓ no. jͣ. ti. proxi. l. ſi ſeruus. ¶ In ea. glo. ibi ſed in ſeruo locato. ⁊ rationem di uerſitatis inter ſeruum locatum. ⁊ alias res locatas colli ge ex his que no. in. l. iulianus.§. i. de actio. emptio. In cōpēſatione pōt dedu Quod autem. aillud qd̓ pōt periorio iu dicio cōmo. h. d. ¶ In tex. ibi āplius.ſ. qͣꝫ valeat res cōmodata. ¶ No. tex. jͣ. v̓. ſꝫ ſi fieri pōt. Nam hic eſt caſus queſtionis ꝙ ſi tu petis a me. x. ⁊ ego oppono tibi cōpēſationē de. xx. que mihi debes quo caſu ſine dubio iudex abſoluit me a dictis. x. tn̄ iudex in eodem iudicio non po terit te mihi condēnare ad alia. x. in eodem iudicio ex ea dem inſtantia. Sed oportet ꝙ agat̉ ad alia. x. in nouo iu dicio. vt hoc tex. coniūcta. l. fi. ⁊ iſtud tenet gl. ordinaria ꝙ non fiat ꝯdēnatio ex eodem iudicio niſi ſit actum per viam recōuentionis. ita no. glo. in. l. cū pap. C. de ſen. ⁊ in terlo. om. iudi. pro qua glo. vr̄ caſus hic ẜm Guil. de cu. Ex lec. ant. ¶ No. ꝙ exceptio cōpēſationis oꝑat̉ vſqꝫ ad ꝯcurrētem quātitatem. vn̄ ſi opponenti plus debet̉ in illo pluri non fiet cōdēnatio niſi agat̉ via actionis qd̓ eſt no. puto tn̄ ꝙ in totum interrūpat̉ p̄ſcriptio rōne qꝛ iſta exceptio habet vim petitionis. vt. jͣ. rem ra. ha. l. amplius jͣ. de reg. iur. l. oēs actiōes. adde qd̓ no. in. c. i. de or. cog. De damno dato a tertia ꝑſo a O EOS. na in re cōmodata vel locata cōmodatarius ⁊ cōductor non tenet̉. h. d. Circa iſtam vide quod habuiſti not. sͣ. e. l. vn de queritur. verſi. ſed ſi legis. Ex lec. ant. ¶ No. ꝙ iniuria non annumeratur culpe. Iſtud eſt verum niſi p̄cederet cauſa iniuriādi. l. merces. §. culpe. ¶ No. ꝙ cuſtodia aduerſus vim paruꝫ ꝓficit. Si res cōmodata ꝑRgentum. aatur ꝓpter culpam utrnuncij cōmodatarius remittens non tenetur vide ſi non fuerit in culpa in eligendo nūcium nō ix. in ti.§. idoneum. hoc dicit bonus tex. Circa hanc. l. vide qd̓ haiana buiſti. sͣ. e. l. eum qui ⁊. l. ſeq. ⁊ ibi dixi. Ex lectura antiqua. ¶ Nota ꝙ poteſt quis confidere ſeq. e.⁊ mam 8ºº qui bonus reputatur. hoc dicit. NOVAADDITIO. Ex lectura antiqua. conas. ¶ De clā. huius. l. per no. jͣ. pro ſocio. l. non ob eam reꝫ. vide Inno. extra de pigno. ſignificant. ⁊ vide Guil. C. de pignorati. actio. q̄ fortis. Si reſꝯmodata ꝑꝯmo Em̄ mihi. aae ſurripiat̉ ⁊ cōno datariꝰ ſit actiōe directa cōmodati ꝯdēnatꝰ. pōt poſtea agere ꝯͣ cōmodātē actiōe ꝯͣria cō modati. h. d. ¶ In gl. ij. de condi. ſine cā. l. ij. iſtud qd̓ glo. dicit ꝙ hēt locum ꝯditio ſine cauſa non dicit verum non ob. l. ij C. de ꝯdi. ſine cauſa. qꝛ ibi ille qui agit cōdi. ſi ne cauſa impugnat ſnīam. nam ibi cauſa ex poſt facto deuenit ad non cauſam merito dat̉ ibi conditio ſine cauſa. Sed in caſu nr̄o cōmodatarius agendo cōdi. ſine cauſa impugnaret ſnīam. quia neceſſe haberet dicere iſtam cau ſam fuiſſe iniuſtam tēpore ſnīe merito in caſu noſtro non competit conditio ſine cauſa. ſed cōpetit actio cōmodati ꝯtraria per quam cōmodatariuſ ſnīaꝫ non impugnat ſed ſuuꝫ intereſſe petit. ⁊ ita loquitur hic quod no. Ex lectura antiqua. ¶ Nota ꝙ licet poſt ſententiā nō poſſit opponi exceptio peremptoria. tamen poteſt agi ex preambulo contractu vel delicto. ¶ Dolus cōmiſſus per ſeruum In exercitu. non nocet cōmodanti. lꝫ con modatarius teneat̉ pro illo ſeruo noxaliter. h. d. ¶ No. tex. hic dum dicit communi periculo. nam iſta verba important ꝙ quilibet tenetur pro parte vt ibi dum dicit ꝙ cuius partis ⁊c̄. ⁊ ita habuiſtis no. per glo. sͣ. e. l. ſi vt cer to.§. fi. ſuper verbo habebuntur. Ex lec. ant. ¶ No. ꝙ vbi agit̉ ꝙ ꝑiculū ſit cōe nō fiūt duo rei inſolidū ſed ꝗlibet tm̄ pro ꝑte tenet̉. ⁊ ſic nō ob.§. duobꝰ vehiculū. qꝛ ibi non erat actꝭ. pro cōi ꝑiculo. Sicut cō Iſeruus meus. modauaū us pōt agere actione cōmodati ꝯͣria ꝓ expēſis factis in curatiōe ſerui. ita pōt agere actio ne ꝯͣria cōmodati vel furti pro furto a ſeruo cōmodato cōmiſſo. que actꝭ. cōmodati ꝯͣria locuꝫ hꝫ qn̄ ꝗs ſcienter ſeruum vitioſum cōmodauerit. h. d. hec preſens lex. Si ꝗs vtit̉ I cōmodauero. ſeaā eſuꝫ ad quem eſt cōmodata. ⁊ ſine culpa cōmoda tarij pereat cōmodatarius non tenetur. h. d. Ex lec. ant. ¶ No. ꝙ culpa eſt facere minus magnam dietam. ⁊ ſi iſta culpa eſt in ꝯmodante imputet ſibi. Rubrica. ¶ De pignoraticia actione. ¶ Circa rubricam quero que ſit differētia inter actiōeꝫ pignoraticiā ⁊ hypothecariam. de hoc dic vt no. melius qͣꝫ alibi per glo. sͣ. in ꝯſti. ffoꝝ.§. tertij inſuper. quod no. Ignus ꝯtrahitur. Pignus nudo conſenſu cōtrahitur. ⁊ ideo lꝫ alia res tradatur nihilominꝰ ob ligatio durat in re in qua cōſenſum eſt. Item error in maͣ cōſtitutionē pignoꝝ non impedit. h. d. iſta lex. ¶ In glo. ij. cum ꝯſenſu. vt eſt tex. hic ibi no. aucͣ. in eo. qꝛ in hoc ⁊cͣ. Et qꝛ iſte text. dicit ꝙ nuda ꝯuentione pignus ꝯtrahitur. vide qd̓ habes. s. d̓ pac. l. ſi tibi.§. de pignore. ¶ In glo. magna ibi. jͣ. e. l. no eſt. vides ergo vnam dr̄iam inter pignus p̄torium ⁊ con uentionaleª. qꝛ pignus p̄torium nūqͣꝫ ꝯͣhitur ſine miſſione in poſẜioneꝫ ſeu traditio poſ. Sed aduerte qꝛ hoc fal lit in caſu vbi pignus p̄torium non ꝯſtituitur lꝫ miſſio in poſẜionem non intercedat. jͣ. de bo. auc. in poſ. l. cū vnus. .§. fi. cum. l. ſeq. Sunt ⁊ alie differētie inter pignus p̄torum ⁊ ꝯuentiōale. qꝛ pignus p̄torium. ita ꝯſtituitur in bo nis minoris ſicut in bonis maioris. vt. jͣ. quibus ex cau. in poſ. ea. l. item apud iul.§. i. l. ſi minor. de bo. auc. iu. poſ. ſe cus in pignore ꝯuentionali. qꝛ bona minoris non pn̄t nne decreto

De pignoraticia actione. ne decreto obligari. vt. l. lex que tu. C. de admi. tut. Item in pigno. conuentio. qui prior eſt in tꝑe potior eſt in iure ſecus in pretorio. vt dicta. l. qui vnus. jͣ. ꝗ po. in pig. ha. l. ſi tamen iur. ⁊ in hoc cōueniunt pignus pretorium ⁊ cō uentionale qꝛ in vtroqꝫ ꝗlibet hypotheca. vt. l. i. ⁊. ij. C. d̓ p̄torio pig. Item differunt in alio qꝛ pignus ꝯuentiona. le n̄ pōt recuꝑari niſi debito ſoluto vel aliter creditori ſa tiſfacto. vt. jͣ. l. ſi rem.§. omnis. Sꝫ pignus p̄torium qn̄qꝫ recuperat̉ ſtatim cum ille ꝯͣ quē eſt facta miſſio non cōpa ret. vt in aucͣ. ei qui iurat. C. de bo. auc. iudi. poſ. qd̓ qn̄ ſit dic vt habes in tex. no. in. l. ſi pecunie.§. vlti. jͣ. vt in poſ. le. ¶ Sed hic quero denuo an ſicut debitor hꝫ actioneꝫ de pigno. pro pignore ꝯuētionali debito ſoluto. ita debitor hēat act. pig. pignore p̄torio debito ſoluto creditori. tex. vr̄ velle ꝙ hēat vtilem actionem pigno. jͣ. vt in poſ. lega. l. is cui.§. queri pōt. ¶ Circa qd̓ no. Ia. de are. in. l. vtiqꝫ. jͣ. de dam. infec. ⁊ tene mēti iſtam glo. qꝛ eſt glo. magna. ⁊ adde que dixi in glo. ſe. ibi ꝓut deceptus. no. in fi. iſtiꝰ glo. ꝙ totū ſtat in voluntate decepti vtrū iſte ꝯͣctus valeat vel nō. ¶ Ultimo no. in fi. iſtius. l. ꝙ dictio p̄ter poni tur incluſiue qd̓ dic vt no. hic in glo. vlti. ⁊ tene menti. ex emplum glo. pro cuius declaratione dic qn̄qꝫ dictio preterᵇ adiungit̉ alicui qd̓ eſt de genere ꝑmiſſorum. ⁊ tunc ponit̉ incluſiue. caſus eſt. jͣ. de pen. le. l. nam ꝙ liꝗde in fi. qn̄qꝫ dictio preter vel alia dictio exceptiua adiūgit̉ ei qd̓ non eſt de genere ꝑmiſſorum. ⁊ tunc ponitur incluſiue. ⁊ ita loꝗtur hic. ⁊. jͣ. de annu. leg. l. ſeio.§. vxori. de qua maͣ per Cy. in. l. actione. C. de tranſact. vbi tex. ponit iſta duo membra in dictiōe niſi. ⁊ videt̉ qd̓ no. Dy. in. c. peccatū. extra de regu. iur. lib. vj. ¶ No. etiam in hac glo. vltima ꝙ dictio ſine importat ideꝫ qd̓ dictio preter. Secūdus creditor nō pōt in lo I T EIIe cum prioris creditoris ſuccede re ex ꝯuentione facta cum debitore poſt pignus venditū. h. d. iſta lex. iſtā. l. declara. vt in glo. Ex lec. ant. ¶ In re alienata nō cadit pignus nec ſurrogat̉ creditor ſecūdus loco pͥoris. ⁊ ordo facti fuit iſte. qꝛ primo res fuit obligata vni. ſecūdo vendita ⁊ tradita alij. tertio iterū obligata fuit cuidam alteri ⁊ de pecunia illius ſatiſfactuꝫ primo creditori non propterea propter hoc res illa cecidit ſub obligatiōe qꝛ erat alenata. facit. jͣ. de pignoribus. l. ſi ſuperatus. Quis non vr̄ habere fideꝫ I ¶ UaI I. de debito qnillud putat ſta tim habere vel recipere. h. d. ¶ No. hanc. l. qꝛ optime facit ad materiam qn̄ dicatur venditor habere fidē de precio. Si vēditor credit ſibi ſtatiꝫ ſolui preciū nō videtur habere fidem de precio. ⁊ ſic tradēdo rememptori non ſoluta ſibi pecunia cum illam ſta tim credidit ſibi ſolui non tranſfert̉ dn̄ium in emptorem de qua materia no. per glo. inſti. de rerum diui.§. vēdite. jͣ. de contrahen. emp. l. qd̓ vendidi. ad idem. jͣ. de tributo ria. l. procur. in fi. dicam de hoc in. l. i. in fi. vbi eſt textus cum glo. jͣ. de excep. rei ven. ⁊ ibi de hoc dicam. Creditor pōt I conuenerit. gianus vende re ſiue ſit actū de vēdendo ſiue nihil ſit dictū. Sed ſi agat̉ ꝙ non vendat̉ nihilominus ven di poterit trina tn̄ denūciatione p̄miſſa. h. d. bonus tex. ¶ In tex. l. idemqꝫ. ibi factū ſit. qꝛ pactum fuit factuꝫ ꝙ pignus venderet̉ certa quātitate ſub certa ꝯditiōe vel in certo loco ⁊ non aliter. Nam hoc nō obſtāte facta trina denūciatione per creditorē poterit creditor illud vende re pacto non obſtāte ſicut pōt qn̄ pactū eſt factū de oīno non vēdendo. vt. sͣ. l. ꝓxi. in fi. no. ¶ No. diſtinctionem iſtarū. ll. ⁊ ſicut iſta. l. eſt notabilis. ita ⁊ glo. vlti. iſtius. l. ſi ꝯuenerit eſt notabilis ⁊ mēti tenēda a pͥncipio vſqꝫ ad fi. eſt ēt no. glo. l. ſeq. ¶ In glo. ij. l. ſi ꝯuenerit. ibi hodie ꝯͣ ⁊cͣ. Sed in caſu iſto q̄ro nūꝗd ſufficit ſolū vna denūcia tio. dic ꝙ ſic vt no. ꝑ glo. C. de diſtrac. pigno. l. creditor. De pignoraticia actione. Ex lec. ant. ¶ No. hic tres caſus. naꝫ ſi apponitur pactum ꝙ liceat vendere libere pōt creditor vendere ⁊ vti pacto ſine aliqͣ denūciatione. ſi aūt nihil ꝯuenit hꝫ ptātem a lege denūciatione p̄miſſa. ſi autē ꝯͣ cōuenit vel fuit data certa forma per pactum. tūc non lꝫ dimiſſa forma niſi p tres denūciationes. qd̓ eſt no. ¶ Scd̓o no. mirabilem ef fectum iſtarum denūciationum qꝛ detogant pacto. ⁊ eſt ratio qꝛ ex quo debitor non obſeruat ex parte ſua pacta nec ſibi debent obſeruari ſed remanent in diſpoſitione le gali. adde quod no. Cy. C. de diſtrac. pig. l. creditor. C. d̓ pigno. l. debitores. Item ex lectura antiqͣ. Ex lectura antiqua. NOVA ADDITIO. ¶ In.§. ſed ⁊ ſi. ¶ No. ꝙ qn̄ creditor vendit iure creditoris eſt neceſſaria ſcriptura ⁊ iuramentū. vt. C. de bo. auc. iudi. poſ. l. fi. in fi. in.§. i. vbi vide oīno Cy. al̓s nō intelliges. C. de diſtrac. pig. creditor. ¶ In v̓bo tex. ceſſauit. vide qd̓ no. C. de pigno. debitores. ⁊ in. l. fi. C. de iure dot. ¶ In glo. que eſt ſuper v̓bo tex. niſi ei que incipit.i. debitori. ¶ In v̓b glo. Rn̄. no. vide Guil. C. de appel. l. quoniam. ⁊ no. hāc glo. i. Archi. ij. q. vi. poſt appellatio nem vbi omnino vide. Not. ꝙ Demqꝫ iuris eſt. ſcut ꝓ. hibitio impedit actū. ita omiſſio modi ⁊ forme. qꝛ iſta eꝗperant̉. vt hic qd̓ not. ⁊ facit qꝛ fi omiſſio modi ⁊ forme etiā in actu fauorabili impedit diſ ti poſitionē legalem. ⁊ etiā diſpoſitionem hominis. vt. jͣ. de v̓bo. ob. l. qui rome.§. flauius. de acqui. here. l. duobus. F .§. filius. ¶ In glo. l. sͣ. ꝓxi.ſ. debitori ⁊c̄. ibi inter accu ſi ſatorē. tene hāc glo. menti ꝙ vbi requirūtur plures ꝓte ⁊ ſtationes nō debent fieri eadē die ſed diuerſis. qd̓ eſt ar. x ad petitionem apoſtoruꝫ qui debent ſepius peti ꝙ non ſufficiat dicere peto ſepe ⁊ ſepius apl̓os ſꝫ diuerſis diebꝰ debeant peti. de hoc no. per Guil. C. de appel. l. quoniā. ⁊ Archi. ij. q. vij. c. poſt appellationeꝫ. ſed hodie hēmus tex. in cōtrarium in. c. i. de appel. lib. vi. ⁊ facit. jͣ. de v̓bo. obli. qui rome.§. coheredes. Creditor nō cogit̉ vēde Uamuis. ne pignus ſed cogit̉ oſtē der̄ vt vēdi poſſit dūmodo ſibi idonee cauea tur. h. d. vſqꝫ ad.§. ſi credtor. ¶ Not. ex hac l. ꝙ pactū appoſitum in fauorem alicuius nō debꝫ in eiꝰ odium vel leſionē redundare. ⁊ hoc inducit Guil. de cu. ad. q. ꝙ ſi tu promiſiſti mihi dare centum in kalen. Ma dij vel dare obſides vel pignus ſufficiens. ꝙ ſi volo te co gere ad ſoluendū preciſe ꝙ ego poſſum. ar. iſtius tex. ꝗa iſtud qd̓ eſt dictū de dandis obſidibus vel pignore eſt di ctum fauore mei creditoris. ergo non debet in mei leſionem redundare qd̓ dic vt hic per Guil. de cu. ¶ Scd̓o no. in v̓. melius aūt. ꝙ creditor cogit̉ on̄dere rem mobilem ſibi pignoratā debitori volenti vendere ⁊ ei qui vult emere. vt hic not. text. pro hoc de pigno. aucͣ. hoc ita. ⁊ in corpore vn̄ ſumit̉. facit. jͣ. de re iudi. l. a diuo pio.§. īmobi lis. Quid aūt iuris ſit de re īmobili. dic vt no. glo. hic ſuꝑ v̓bo pignorata. que glo. ꝓcedit ſine dubio in re īmobili ruſtica. ꝗd autē iuris ſit ī p̄dio vrbano vt eſt domus. po ne ꝙ ego impignoraui tibi domū meā ⁊ eam tradidi tibi pignori. poſtea volo eam vēdere nunꝗd potero ego in ducere volentē emere in ipſaꝫ domū vt ipſe poſſit eā vide re dicit guil. d̓ cū. ꝙ ſic. ar. l. ſi ita.§. dn̄s. sͣ. d̓ vſu ⁊ ha. ⁊. jͣ. de colla. l. i. in pͥn. ⁊.§. hoc ait pretor. d̓ ſeruis fug. l. i.§. i. Ex lec. ant. ¶ Verbum liceat non importat neceſſitatē ſꝫ arbitrij libertatē. h. d. ¶ In tex. ibi on̄dere. ¶ No ta tex. ꝯtra feneratores qꝛ cogunt̉ oſtendere librum ſcho lari ſi ſcholaris vult vendere. ¶ Not. ꝙ licentia cōceſſa vni non derogat alteri. vnde non impeditur debitor ven dere lꝫ ſit conceſſa licentia creditori. In actiōe pignoraticia veniūt Si creditOr. vure poſt moram. qꝛ eſt bonefi. h. d. cum. l. ſeq. ⁊ iſtas. ll. declara vt in glo. Bal. ſuꝑ. ij. ff. veteris. iiij b ¶ Preter. d̓ jͣ dictiōe vide frā. are. in. l. ac tiōe de trāſac. ⁊ in. l. quicun qꝫ. C. de ſer. fu gi. ⁊ in. l. falſus. C. de fur. ⁊ old. in cōſi.

a ¶ Falſa. ad de eūdē bal. ī l. qui duos. sͣ. d̓ in iuſ. vocā. b ¶ Quaqꝫ. vide frā. are. a hic ꝗ ponit ēt de dictione ſiqua prout ēt hic Bal. c ¶ Diſtributiua. adde frā. are. in. l. lutiuſ in vlti. col. de vul. ⁊ pu. ⁊ in l. fi. C. de īpu. De pignoraticia actione. e pignoraticia actione. Expenſe facte I neceſſarias. arca tē pisno ratam pn̄t retineri actꝭ. per cōtrariam pignoraticiam repetꝭ. h. d. ¶ In glo. que incipit ēt ibi ꝗd de cibarijs. ¶ No. gl. no. ⁊ menti tenēdam ꝙ expenſe cibarioꝝ poſſunt repeti per creditorē cui ē pigno ratus equus vel ſeruus qd̓ tene menti. ⁊ glo. alibi dici ꝙ lꝫ tenuta ſeu miſſio in poſſeſſionem debeat dari ſeu fieri ꝓ menſura debiti declarati tn̄ ſi accipiatur tenuta de re in qͣ requiratur expenſa cibariorum non fiat per creditorem de ſuo. ita no. glo. C. de bo. auc. iud. poſ. aucͣ. ei ꝗ iurat. Ex lec. anti. ¶ Creditor pōt repetere neceſſarias impenſas etiam re perempta. h. d. ¶ Nota ex gl. iſtius pͥncipij ꝙ expenſe cibariorum non pertinent ad creditoreꝫ. ſupple qꝛ repetit tamen impendere debet. al̓s eſſet in cul pa. puta ſi equo pignorato nō dat alimēta ẜm Cy. in addi. non ob. sͣ. ti. i. l. in rebus.§. poſſunt. qꝛ ibi in ꝯmodata rio qui habet vſum gratuitum in re. Si creditor rem pignoratam Si pignori. vendit ⁊ de euiciiōe promittit ſibi a debitore de indemnitate ꝓmitti debet. h. d. iſtuꝫ §. declara optime vt in glo. ⁊ eſt menti tenendus. Ex lec. ant. ¶ Res data pignori pro debito pͥncipali poteſt retineri pro debito incidenti. hoc dicit in ſumma. In quacunqꝫ parte ſolutionis ꝯͣl vnus ex. ceſſetur pot eſt pignus vēdito tum. hoc dicit. hunc tex. inducit Guil. de cu. ad qd̓. ꝙ ſi vnus ex pluribus heredibus emphiteote non ſoluit pen ſionem pro parte ſua. lꝫ alij coheredes ſoluāt pro heredi tarijs portionibꝰ. tn̄ tota res incidit in cōn. iſſum ⁊ reuer tetur ad eccleſiam ſeu ad cōcedentem in emphiteoſim ꝓ pter canonem integre non ſolutum. de hac. q. dicam. jͣ. cō muni diuidū. l. cōmuni diuidundo. vbi de hoc no. ꝑ gl. Ex lec. ant. ¶ Impletio vnius heredis pro parte ſua nihil oꝑatur in his que ſunt indiuidua ex diſpoſitione le gali vt in liberatione pignoris. hoc dicit. facit. jͣ. eo. l. ſolu tum.§. ſi creditori. ¶ No. ꝙ rōne partis non ſolute pōt vendi totum pignus. Et eſt ar. ꝙ ſi plures ſunt heredes emphitheote ⁊ vnus ſoluit partem ſuam alter nihil ꝙ to tum incidat in cōmiſſum. de hoc no. sͣ. cōmu. diui. in prin cipio. ⁊ tangitur hic per Guil. ⁊ alios. Si oratio vniuerſalis ī vno eſt falꝯͣl anNus. ſa. in totuꝫ reddit̉ falſa. oratio v̓o diſtributiua verificatur in quolibet diſtributorum. Iteꝫ oratio indefinita eꝗpollet vniuerſali. h. d. ¶ In hoc.§. habes tria notabilia que colligunt̉ ex ſūmario. ¶ Op. ad prin. iſtius.§. de fi. ſui. Sol. in prin. eſt appoſitum verſ bum quaqꝫᵇ qd̓ idem īportat qd̓ verbū omnis. vt. l. hoc articulo. jͣ. de heredi. inſti. ⁊ hoc videt̉ velle tex. cum glo. ibi dum dicit. qꝛ illud verbū ⁊cͣ. Preterea hic eſt appoi. ſitum verbū pecunia indefinite quod equipollet vniuerſali. Sed in fi. iſtius.§. fuit appoſita dictio ſi qua. que dictio ſi qua eſt dictio diſtributiuaᶜ. vt. l. ſi filiabus.§. i. jͣ. de leg. i. ⁊ ideo iuriſconſultus aliter exponit in prin.§. aliter in fine. ¶ Sed cōtra hoc op. nam dictio quiſquis eſt di ſtributiua. vt no. in. l. qui liberis.§. hec v̓ba. de vul. ⁊ pu. ſi ergo eſt diſtributiua. ergo eadem ratio debet eſſe in fi. .§. que in principio cum vtrobiqꝫ loquatur de dictiōe diſtributiua. Sed reſpōde ꝙ principium.§. loquitur. de di ctione quiſqꝫ qd̓ eſt ſignum vniuerſale collectiuum. vt di cta l. hoc articulo. dicit enim tex. niſi ſua quaqꝫ ⁊cͣ. Sed l. contratia loquitur de dictione quiſquis non de dictione quiſqꝫ que dictio quiſquis eſt diſtributiua. vt dicto.§. verba. ⁊ per hoc ꝯcluditur ꝙ glo. ij. h̓ que dicit ꝙ dictio quiſꝗs eſt ſignum vl̓e nō bene dicit. ¶ Vlterius iſte tex. facit ad. q. an̄ ſi debēt fieri plures p̄ſtationes ⁊ fuerit ceſſatum in vna an ſtatim cōmittatur ſtipulatio penalis. ⁊ ī hoc tex. videt̉ poſſe diſtingui. qn̄qꝫ diſpoſitio ē facta per noīa collectiua. puta ſi omnis pecunia ſoluta nō fuerit vl̓ ſi ſua quaqꝫ die pecunia ſoluta nō fuerit centū dabis noīe pene. iſto caſu ſtipl̓o penalis nō cōmittitur niſi omnibus terminis elapſis. qn̄qꝫ diſpoſitio ſit ꝑ noīa diſtributiua. puta ſi qua vel niſi aliqua pecunia ſoluta nō fuerit cētuꝫ dabis noīe pene. tunc ſtatim cum eſt ceſſatum in vna ſolū cōmittitur penalis ſtipl̓o in totum. vt hoc.§. in fin. Qn̄qꝫ dubitatur qualiter ſit ꝯͣcta diſpoſitio. puta qꝛ ꝯͣhētes vtū tur verbis ſimplicibus. puta ſi ſolutū nō fuerit tm̄ dabis noīe pene. ⁊ tūc de hoc caſu dic ꝙ in dubio vr̄ actum ꝙ ſtatim ꝙ fuerit ceſſatum in vna ſol̓oneſtipulatio penalis in totum cōmittatur. caſus eſt notabilis. jͣ. de penu. le. l. i. in fi. Sed ſi ꝯtingeret ꝙ ꝯͣhentes apponerent penaꝫ par ticulariter cuilibet ꝑticulari ſolutioni. tunc nō eſſet dubi um ꝙ pena cōmitteretur ſtatim cum eēt ceſſatum in vna ſolutione. ⁊ cōmittitur in vna tantum vt habuiſtis in. l. eius qui in prouincia. sͣ. ſi cert. peta. ꝓbatur in. d. l.§. ꝙ ſi quis in annos. jͣ. de penu leg. ¶ Vltimo qꝛ hic habes ꝙ ſi or̄o vniuerſalis eſt falſa in vno in totum redditur falſa. vide qd̓ habes in. l. ſi is qui ducenta.§. vtrum. jͣ. de rebus dubijs. quod facit ad. q. ibi no. in glo. ⁊ quod no. in. c. cū impoſitionibus. extra de iureiurando. lib. vj. Ex lec. ant. ¶ Allegat̉ ꝙ indefinita equipollet vniuer ſali. tamē ẜm verum intellectum in pͥma parte huius.§. fuit oratio vniuerſalis. in ſecūda parte fuit oratio particularis. vnde nulla oratio fuit hic indefinita ẜm Guil. ⁊ Cy. in addi. adde dicit Dy. ꝙ tūc indefinita equipollet vniuerſali quādo eſt vniformis ratio incluſoꝝ vt ipſe no. in rub. de reg. iuris. lib. vi. ar. ꝯtra de vulga. ſub. iam hoc iure. ſed ibi nō erat indefinita oratio ſed erat quedam de terminatio que vniformiter habet determīare omnia de terminabilia. vt. eo. ti. l. lucius. ⁊. C. de teſtamēto mili. in teſtamēto. ibi quoqꝫ iſta dictio eſt vera vniuerſalis nō in definita ẜm Guil. facit. jͣ. de heredi. inſtitu. hoc articulo. ¶ No. in iſto.§. ꝙ ē expectādus lapſus oīum terminoꝝ quando actus eſt collatus poſt terminos ſeu quemlibet terminū ſecus ſi poſt vnum terminū. qꝛ tūc oratio ſumit̉ ex aliquo. ⁊ non opꝫ ſpectari oēs terminos qd̓ eſt nota. NOVA ADDITIO. Ex lectura antiqua. ¶ In.§. ſi annua. vide Iaco. de here. inſti. hoc articulo quādo indefinita eꝗpollet vniuerſali. vide ꝑ Dy. in. R. de regū. iur. in. vi. ⁊ Archi. qui idem dicit ⁊ aliꝗd addit xix. diſt. ſi romanoꝝ. ⁊ per Pet. in. l. ſi pluribus. de le. ij. ¶ Quod potentior eſt vniuerſalis or̄o qͣꝫ indefinita. de le. ij. nemo.§. i. per Ia. ⁊ de ali. ⁊ ci. le. ali.§. baſi. ꝑ Iac. de indefinita plene ꝑ gl. ⁊ Io. an. ⁊ in nouel. in. c. vt circa. d̓ elec. li. vi. in v̓. vltimo tex. ſunt. vide qd̓ no. jͣ. de bo. au. iu. poſ. auc. ⁊ qui iurat in gl. oliꝫ ⁊ inter. ⁊ de exhi. reis.§. ſu ſcepto. ⁊. C. de pigno. l. in ſumma. Pactū interpoſituꝫ de De vendendo. endēdo in dubio nōcē ſetur eſſe perſonale. hoc dicit. ¶ Nota hunc tex. ⁊ facit ad hoc quod videbitis in. l. iuriſgentiū.§. pactorum. sͣ. d̓ pac. ¶ Querit hic Guil. de cu. vtrum ius implendi cōditio. tranſeat ad heredem. de qua queſtione vide ꝑ Cy. in. l. cum quidam. C. de condi. inſertꝭ. Ex lectura antiqua. ¶ Perſona inſerta pacto in con tractu tranſmiſſibili ad heredem non reddit pactum ꝑſonale. vel ſica. facults impartita defuncto tranſmittitur ad heredem. hoc dicit. de quo dic vt hic per Guil. adde quod nota. C. de pactis. inter empto. l. ij. vel dic ꝙ licen tia conceſſa ſuper executione iuris tranſmiſſibilis cenſetur eſſe realis hoc dicit. Pignorij vēditio fieri p̄t Cuꝫ pignus. nā ſolum per acceſſionen ſortis. ſed etiam per acceſſorium hoc dicit. Ex lec. ant. ¶ Pignus poteſt vendi tam ob debituꝫ principale qͣꝫ ob acceſſiones. h. d. ⁊ eſt ar. ꝙ bona mafili ſint obligata vxori pro alimentis ſicut pro dote. Creditori decepto ſuccurriturꝯ I TEM. debitorem actione pignoralicia. hoc dicit hec preſens no. lex. Non tamen.

De pignoraticia actione. 10 9 Pro omni obligatōe pōt Non tantum. pignus cōſtitui. h. d̓. 9 Iſte.§. ponit differentiā inter pignuſ PrO Prlc. ⁊ hypothecam ⁊ non ſūmatur quia breuis. ¶ In glo. ſua in fi. Sed quantū ad actionem pignorum que cōpetit debitori cōtra creditorem ſoluto de bito vel aliter ei ſatiſfacto vt. jͣ. proxi.§. eſt differentia inter pignus ⁊ hypothecam. nam actio pignoris nō datur debitori ꝯͣ creditorem niſi pignore tradito creditori. vt inſti. ꝗbus mo. re ꝯͣha. ob.§. ſolutā. ¶ Vltimo no. hūc tex. inquantū dicit ꝓprie. nā iſte tex. facit ꝙ ſtatutuꝫ loquens de pignore nō hēat locū in hypotheca cuꝫ illud ſit ꝓprie pignus qd̓ traditur creditori ⁊ ſtatutū dꝫ intelligi ẜm ſignificationē ꝓpriā. vt. l. iij.§. hec verha. sͣ. de neg. geſt. Actio pigno. direOmnis pecunia. a iunc oritur debi tori contra creditorem ſolutum vel aliter ſatiſfactū. h. d. ¶ In glo. magna ibi ſi nūmos. habuiſtis no. in. l. nam ⁊ ſi fur. sͣ. ſi cer. pe. ¶ In glo. ibi ſoluto ma. iſta glo. inquātum dicit ꝙ actio ex ſtipulatu pro dote non habet locum niſi ſoluto ma. l. ex placito. C. de rerum di. ⁊ eſt caſus. jͣ. de dote prele. l. ij.§. celſus. ibi dum dicit contrarium nota. ⁊ male in. l. iuriſgentꝭ. quinimmo. v̓. puta poſt diuortiuꝫ de pactis. ¶ In ea. gl. ibi.§. eodem iure vbi de hoc per gl. ⁊ doc. ⁊ Guil. hic ⁊ per glo. ⁊ doc. jͣ. de vſuca. l. pignoris cum ſimilibus. Ex lec. ant. ¶ Dicitur creditori ſatiſfactum etiā ſi gratis remittat debitum nō ſoluꝫ ſi non gratis. hoc dicit no. glo. que eſt hic que querit an poſſit preſcribi iuri offeren di qd̓ querit de creditore. ⁊ ideo nō determinatur per legem in bello.§. ſiquis ſeruuꝫ de captiuis. qꝛ ibi loquitur in domino qui preſcribit ad cōfirmationem dominij. gl. tamen tenet ꝙ poſſit preſcribi. Alij dicunt cōtra. quia eſt contra naturam pignoris ꝙ non poſſit afferri. ⁊ ſicut nō valet pactum contra naturam actus ſic non preſcriptio. de hoc no. plene in. l. i. C. de annali excep. arg. de pecul. l. ſi pe culium.§. i. Re aliena pignori data pōt agi Is quOM. actione pignoraticia. h. d. 9 Quando ius per actorem intentaQui ance. tum ſibi peruenit pendente iudicio ex cā de preterito pōt ſequi cōdēnatio ꝯͣ reū. h. d. ¶ In gl. fi. ex facto precedenti. No. iſtaꝫ ſolutꝭ. ex qua habes ꝙ qn̄ actori peruenit ius pendente iudicio ex cā de preterito ſequitur cōdemnatio rei vt hic. Sed ſi actori ſuꝑuenit ius pendente iudicio nō tn̄ ex cā de preterito ſed ex cā de nouo interueniente tūc nō pōt ſequi ꝯdemnatio rei ex ea dem inſtātia. ⁊ ita loquitur. l. nō pōt alle. in gl. ⁊ pro hoc videtur cōcludi ꝙ iſta. l. dum dicit ꝙ ſi agens rei ven. incipiat eſſe dn̄s poſt lit. cōteſt. ſequitur cōdemnatio rei nō bene dicit intelligendo eaꝫ ſimpliciter. ſed dꝫ diſtingui qꝛ aut dn̄ium ſuꝑuenit actori ex noua cā nō ex cā de preterito. ⁊ tūc nō ſequit̉ ꝯdēnatio rei ex eadem inſtātia vt. d. l. nō pōt. aut dn̄ium ſuꝑuenit actori pēdente iudicio ex cau ſa tn̄ de preterito puta qꝛ poſt lit. ꝯte. extitit cōditio legati ſub ꝯditione pro quo actor agebat rei ven. ⁊ tūc ſequeretur cōdemnatio rei ex eadem inſtantia vt hic. jͣ. man. l. ſi mandauero tibi vt actio. ⁊ de hac materia in. d. l. nō poteſt. ⁊ in. d. c. abbate ſane extra de re iudi. li. vj. Ex lec. anti. ¶ No. ꝙ omiſſio ordinis nō vitiat. vnde lꝫ ordo ſit vt primo offerat̉ debitū deinde agat̉ pignoraticia. tn̄ ordine ꝯuerſo cōformat iudiciū. Et ſic eſt arg. ꝙ excuſſio facta pendente iudicio ꝓſit ac ſi eſſet facta ante li tem motaᵇ. ⁊ ita tenet Alber. galeoti in margarita in ti. d̓ pigno. ⁊ qd̓ no. Ia. l. ꝓlatam. C. de ſententijs in lec. noua. ⁊ facit tex. in auc̄. preſente. C. de fideiuſ. ⁊ hebemus ſimile ꝙ poſt exceptionē oppoſitā reus pōt opponere ad validandam exceptionē. C. de tranſac. l. ſi maior. ⁊ adde qd̓ no. in. l. cū eoꝝ. C. de ſen. ⁊ per Iac. de re iudi. l. ſi cū ꝓcuratore. ⁊. C. de nō nu. pec. l. tam mandatori. ⁊ qd̓ no. jͣ. de De pignoraticia actione. actꝭ. emp. l. i. in fi. magne gl. deinde no. ꝙ ius ſuperueniens ex cā de preterito valet ad cōdemnatꝭ. ex. e. inſtantia. qd̓ dic vt dixi. sͣ. de iudi. l. nō pōt videri. ⁊ no. per Cy. C. de aliena. iudi. l. i. in. vj. ⁊. vij. q. ⁊. C. ſi ꝯtra ius vel vti. pu. l. preſcriptiōe mendacioꝝ in penul. ⁊ in vlti. q. ⁊ eſt ar. ꝙ ſi eſt actum de occiſo per errorem anteqͣꝫ vulneratus ſit mortuus ⁊ ille poſtea moriatur pendente iudicio ex vulnere de preterito ꝙ ſequatur condemnatio. ad hoc facit quod no. jͣ. de cōfeſſis. l. ſi is qui ſtichum. Ex lectura antiqua. NOVAADDITIO. ¶ In.§. qui ante per hunc tex. dicunt doc. noſtri ꝙ excuſſio facta poſt lit. conteſta. in hypothecaria valet ad cō demnationem ⁊ ex eadem inſtantia. vt no. Albe. in mar. titu. de pigno. Et ſi dicatur eſt ordo peruerſus reſpōdeo nō eſt ordo vnius cauſe ad ſeipſam ſed vnius cauſe ad alteram qui non vitiat. jͣ. de euic. ſi mādati.§. i. Et no. expreſ ſe do. Ia. in. l. prolatam ī lec. noua ⁊ eſt caſus in auc̄. preſente. ¶ In ver. tex. ſi offerat ſic reus poteſt offerre poſt exceptionem oppoſitam. vt. C. de trāſac. l. ſi materie ⁊ ibi not. ¶ Sed quid ſi iudex non oblato debito mandat ſic mando ꝙ tu reſtituas pignus ⁊ ꝙ tibi ſoluatur debituꝫ an valeat ſententia dic ꝙ ſic vt ē caſus no. C. d̓ſen. l. cū eo rū. ⁊ vide Ia. d̓ are. de re iudi. ſi cuꝫ ꝓcuratore. ¶ Op. ad hanc. l. qꝛ conditio poteſtatiua debet ſtatiꝫ impleri. vt .l. hec conditio el. ij. So. ibi agitur de lucro hic de dāno. ⁊ vide. ff. d̓ vſuc. pignori. vide omnino quod no. C. de nō nu. pec. tam mandatori. An in cauſa appellatiōis habeat q locum iſtud ius offerendi no. jͣ. de ac. emp. l. i. in fi. magne ſ ia glo. ſignatur in. l. ſi rem.§. fin. dic ꝙ aut agenti ſuperue 5 nit ius agendi et cauſa actionis ſiue ipſius iur̄. ⁊ tūc non ꝗ poteſt videri ⁊cͣ. ſed alio iudicio opus eſt ſic loquitur. p .l. non poteſt. ⁊. l. non quemadmodum. sͣ. de iudici. Aut ius agendi nō ex nō cā quia ex preterita cauſa agit̉. ⁊ tūc n recte ſit ex ea cōdemnatio vt hic ⁊. jͣ. de vſur. l. i. ⁊ qd̓ no. .C. de fideicō. l. i. Aut nec actioſiue ius nec cauſa ſed poteſtas excedendi ipſum ius in determinatam perſonaꝫ vt cōtingit in reali que ratione poſſeſſionis ad reum deuen to datur in eum. ⁊ tunc poteſt ex ea ſequi cōdemnatio in iudicio iam inchoato. ſic loquitur lex is a quo ⁊ ex parte rei indiſtincte. vt inſti. de perpetuis. ar.§. fi. Iaco. bu. h̓ in lectura Iac. Idem no. sͣ. de iudi. nō quemadmoduꝫ ⁊ fa cit. sͣ. de inoffi. te. ſi nō mortis.§. vltimo vbi etiam per Ia. qui dicit ꝙ ex parte rei expone qꝛ reo ſemper ꝓdeſt ius ſibi ſuperueniens. ſed in actore diſtinguitur. ¶ Sed decretalis dicit ꝙ aut eſt generaliter actū. ⁊ tunc omne ius venit in iudicio etiam poſtea ortum. aut ſpecialiter tūc ſe cus de re iudi. abbate li. vj. dic cōtra de iure ciuili. de excep. rei iudi. l. mater.§. eandem Cy. in. l. edita. ¶ Op. sͣ. qui ſatiſ. co. iul̓. ſed ibi nō ſuperuenit actio ſed mandatuꝫ ſꝫ ſuꝑrmandato lis nō conteſtatur nec fundatur iudicium ideo quandocunqꝫ ſuperueniat nō curatur ẜm Oldra. ⁊ adde qd̓ no. Dy. inſti. de ac. in prin. ¶ Item op. sͣ. de rei ven. fructus ver. hac ratione. Sed ibi ius ſuperueniens eſt acceſſoriuꝫ ergo habet cām de preterito ſcilicet dominium licet caſus cōtingens ſit de futuro. ¶ Item op. ad hunc.§. de. l. ſi mater.§. eadem. de excep. rei iudi. Sol. ibi ſuperuenit ius lata abſolutoria hic ante vel dic aut ſuperuenit ex diſpoſitione in terminos vt quia trahitur retro ⁊ loquitur hic ſi ex vltima volūtate loquitur ibi. aut ius po ſitum non erat in rerum natura nec in actu nec in potentia ⁊ in actu tamen coherentꝭ. requiſitis. ad facultatem agendi. ¶ In glo. que eſt ſuper verbo tex. actio que incipit ideſt debitori. ¶ In verbo glo. argu. fin. offerendi. ⁊ per hoc nō preſcribitur actioni ſed eius natiuitati ſꝫ nō videtur hoc veruꝫ qꝛ creditor poſſidet mala fide quo ad excluſionē dominij. ⁊ ideo ſaltim re vera conuenitur. Item recognoſcendo ſe creditorem recognoſcit ſe debitorem in pignoraticia. Iteꝫ ius offerendi nō eſt actio vel exceptio ſꝫ meꝝ factū. at p̄ſcriptio dꝫ eē alicuius iur̄ exclu ſio. ⁊ iō credo nō p̄ſcribi ius offerēdi ꝑ creditorem ꝯtra e ¶ Motaꝫ. ꝓ qua maͣ. vi de latiſſime q̄ habent̉ ꝑ do. iaſo. may. iſti. de act.§. itē ſi ꝗſnū. lxiiij. cū plu. ſe. ⁊ duo verba in.§. itē ſeruiana numero. viij.

viguvcalicia aulione. e di quocoticio octione. debitorem ſed per primum creditorem cōtra ſecundum vnde preſcribitur ius offerenti tanto tempore quāto poteſt nam ſecūdus creditor habebat actionem iam natam que tolli pōt. Item ſecundi nomine non poſſidet primus creditor ſꝫ noīe debitoris bene fingitur poſſidere. Preterea creditor denegando reſtitutionē oblato ſibi debito ſpoliat debitorem ar. de vi ⁊ vi ar. l. colonus. ⁊ per Dy. ī c. qui ad agendum. ſed primus creditor nō ſpoliat ſecun dum ⁊ ſic nō ſunt ſimilia ſed pro glo. fortiter facit nam ſi debitori eſt ſaluuꝫ lus offerendi ergo ſecundus creditor pōt offerre noīe d̓bitoris. vt. l. qui. x.§. i. de ſolū. ſed illud ad impediendū morā debitoris nō ad obligādū euꝫ cui offertur ad aliquid dandū vel faciendū offerenti at ꝑ oblationem que ſit inter creditores cōſequitur offerens pignus ⁊ ſic nō ob. Et vide vt plene no. C. de annali excep. l. i. in magna gl. ⁊ facit. C. de bo. auc. iu. poſ. l. fi. circa medium. ⁊ vide qd̓ no. e. ti. auc. ei qui iurat in gl. fi. Olutum nō videtur. Nouatio neceſſaria pignus non perimit. Secus in voluntaria niſi in cōtrarium ſit actum. h. d. iſta. l. Pignoraticia ac Si quaſi daturus. uone pōt agi ſi pͥn cipalis obligatio nō perficiatur vel ſi perficitur vt poſtea tollatur pacto vel acceptilatiōe. h. d. Ex lec. ant. ¶ Etiam deficiente cōditione pignoris cō petit pignoraticia. h. d. Si ſoluitur illud ꝓ quo piSi in ſortem. guus eſt obligatum poteſt agi pignoraticia. h. d. Ex lec. ant. ¶ Quando pignus eſt obligatuꝫ taxatiue ob vnam cauſam non pōt retineri ob aliam cauſam. h. d. ¶ In gl. ſua in fi. vel dic ẜm bu. ꝙ hic tex. non dicit poſ ſe pignus retineri pro vſuris vel alia quantitate. Sed dicit quando ſit verum ꝙ poſſit agi ex pignoraticia. ⁊ ꝙ illa. l. huic tex. nō ꝯtradicit. tn̄ dicit̉ habere pro declaratio ne huius. ſi queratur an obligatio pignoris intelligat̉ facta pro vſuris ſicut pro ſorte. dic aut vſure ſunt debite na turaliter tm̄. ⁊ tunc pignus pro eis nō tenetur niſi ſpecia liter ſit actū vt iſte.§. ſiue aūt. cōiuncta. l. per retentꝭ. C. de vſur. aut ſunt d̓bite ciuiliter ⁊ naturaliter. ⁊ tūc ſi pignus ſit acceptum ſimpliciter nō ſolum dicitur acceptum ꝓ ſor te ſed etiam pro vſur. ſicut vidiſtis in fideiuſ. vt. l. centum capue. sͣ. de eo qd̓ certo loco. Sed ſi pignus fuit tm̄ acceptum pro ſorte tunc non tenetur pro vſuris. caſus hic eſt ⁊. jͣ. de fideiu. l. magiſtratus. Si v̓o vſure erant debite iudicis officio tūc dicas idem in pignore qd̓ in fideiuſſore. ⁊ tunc dic vt. d. l. centū capue. ⁊. d. l. q̄ro. jͣ. locati. An aūt pignus poſſit retineri pro vſuris quādo nō eſt obligatuꝫ pro eis. dic vt habes in. d. l. per retentionem. ⁊. C. ob chi rographariaꝫ pecu. pignus peti poſſe. l. i. Niſi omnibus heredibꝰ creSi creditori. aitoris integre ſoluatur pignus pōt vendi. hoc dicit. Ex lec. ant. ¶ Ius vendendi pignus tranſit ad quēlibet heredem inſolidum. h. d. Actio pignoraticia naſcit̉ ſiue ſolSolūſani. uatur ipſi creditori ſiue ſoluat̉ alij pro eo recipienti ſiue ſoluatur creditori creditoris. Item inuecta ⁊ illata per ſecūdum cōductorem in re conducta ſunt obligata primo locatori ꝓ penſione ipſius ſecūdi cō ductoris tantū. h. d. ¶ Nota primo tex. no. ibi vel ei cui heres ⁊c̄. ⁊ pro eoipſo qd̓ q̄s alteri ſuccedit videatur ha bere ratum totum illud qd̓ ille cui ſucceſſerit ſuo nomine fecerat qd̓ not. idem habes in. l. fi. in prin. jͣ. rem ra. habe. ¶ Secūdo no. in ver. vel ſi procurator ⁊c̄. ꝙ lꝫ procura tori ad lites tātum ſolui nō poſſit vt. l. ſi tantum. sͣ. de pac. jͣ. de ſolu. l. hoc iure. niſi in caſu videlicet quando ipſi ꝓcuratori daretur actio iudicati. vt no. in dicta. l. hoc iure. tamen procuratori ad exigendum conſtituti poteſt fieri ſolutio vt hoc tex. ad idem. C. de noua. l. nō abſtulit. C. de ſolutꝭ. l. iij. jͣ. de ſolutꝭ. l. ſolutam. v̓. tutori. facit. l. ſiquis ſer uo. e. ti. ¶ Tertio no. ꝙ ſicut ſoluēdo meo creditori ego liberor ita ſoluendo creditori mei creditoris qd̓ an ſit ve rum generaliter qꝛ gl. hic magna in v̓. nunquid autē breuiter pertranſit diſtingue ſic. An ego ſoluo creditori creditoris mei qui creditor mei creditoris habet obligatuꝫ me ⁊ bona mea pro illo debito tunc ei ſoluēdo liberor ip ſo iure. tex. eſt hic. ratio eſt qꝛ poſſuꝫ cogi ei ſoluere. vt. l. nomē. C. que res pig. ob. poſ. Quādoqꝫ creditor mei cre ditoris nō habet obligatum me vel bona mea pro eo qd̓ debeo meo creditori. ⁊ tunc ſiquidem teneor meo creditori qꝛ ipſe alij tenetur tunc ego poſſum ſoluere creditori mei creditoris. vt. sͣ. de nego. geſt. l. ſi liber. Si vero teneor meo creditori ex cauſa que eſt omnino ſeparata a cauſa qua meus creditor ſuo creditori tenetur tunc ſiquideꝫ ſoluo creditori mei creditoris meo creditore volente tūc liberor in hoc.§. in prin. Si v̓o ſoluo meo creditore igno rante tunc nō liberor ipſo iure ſed ope exceptiōis. vt. l. ſi ope. ⁊ ibi no. jͣ. de del̓. excep. Si vero ſoluo meo creditore inuito tunc nō liberor. vt. l. fi. C. d̓ neg. geſt. l. inuito. C. de ſolu. cum ſimilibus. ẜm predicta debes intelligere gl. magnam hic poſitaꝫ in v̓. nunꝗd aūt. ⁊. l. all̓. in ea. ¶ In gl. magna ibi nō ſit ei queſita poſſeſſio qꝛ inuecta ⁊ illata per iſtum ſcd̓m cōductorem nō fuerunt tradita primo cō ductori qui fuit ſecundus locator ⁊ per cōſequens nō dꝫ oriri actio pignoraticia iſti ſecūdo cōductori contra ſuuꝫ locatorem cum actio pignoraticia oriatur demum ſi ē fa cta iraditio pignoris creditori vt ſequitur in glo. ſed ad hanc obiectionem reſpōdet glo. jͣ. in v̓. rn̄deo immo ⁊c̄. qͥ reſpōſio eſt notabilis ⁊ menti tenēda. aduerte ꝙ hāc gl. quidam all̓. ꝙ locator poſſidet res inductas in domū per inquilinū. circa quā queſtioneꝫ latius dicit Pe. d̓ bel. p. ⁊ refert Cy. in. l. certi iur̄. C. locati in. ij. q. nam poſſum di cere ꝙ iſta gl. dicat ꝙ tacite videatur facta traditio ꝑ ſecundum cōductoreꝫ ſuo locatori de inuectis ⁊ illatis. nō tn̄ iſta gl. dicit ꝙ ei ſit queſita poſſeſſio. naꝫ poteſt fieri tra ditio poſito ꝙ nō ſit queſita poſſeſſio. vt videmus in depoſitario vel cōmodatario cui traditur res commodata vel d̓poſita tamē ei nō queritur poſſeſſio. vt. sͣ. ti. i. l. rei cōmodate. jͣ. d̓poſiti. l. licet.§. rei cōmodate. Sed aduerte qꝛ glo. iſta nō ſolum videtur velle ꝙ videatur ei facta tradi tio. ſed etiam tacite acquiſita poſſeſſio quod patet qꝛ cuꝫ gl. querendo dicat ꝙ qꝛ poteſt agi pigno. per traditionē factam nō ſit queſita poſſeſſio reſpōdendo infra videtur ſatis in reſpōſione innuere ꝙ videatur tacite facta traditio per quam queritur poſſeſſio ideo allegantes iſtaꝫ gl. ad hoc bene allegant ⁊ circa iſtam. q. vide qd̓ no. Cy. in d. l. certi iuris. refert dicta pe. Sꝫ veritas videtur ꝙ iſte ſecundus locator qui fuit primus cōductor non pōt dici poſſidere res inuectas ⁊ illatas in domo cum ea nō vide rit nec tetigerit. vt. l. nerua filius. jͣ. de acquir. poſ. ¶ Ultimo circa iſtum.§. quero an inuecta ⁊ illata in domū inductam poſſint retineri pro alio debito qͣꝫ ꝓ penſione. do cto. tenent ꝙ ſic per. l. i. ⁊. ij. jͣ. qui. mo. pig. ta. contra. con iuncta. l. i. C. ob chirographariā pecuniaꝫ quod no. NOVAADDITIO. Ex lectura antiqua. ¶ In.§. ſolutam. in verbo tex. exigendis. vide in Spec. de procura.§. vt autē. ver. notabiliter autem. Quandoqꝫ dicitur actio recuperatio que ſit extra iudicium de ſolū. ſi quis ſeruo de fideicom. liber. tays.§. libertateꝫ. ⁊ nōLy. .C. de furtis falſus mihi. adde. ⁊ non dicitur exacta pecū nia licet ad ſententiam ſit peruentum de fundo inſtructo nepoti ſcd̓m Oldradum. Et non operatur plus ficta ex actio vel ſolutio tacita qͣꝫ vera ⁊ expreſſa nōt. C. ſolū. ma tri. l. ij. ff. ſoluto matri. ſi ſoci. ¶ Quid ſi fiſco vel tyranno de facto extorquenti no. per Dy. de ſolu. creditor. ⁊ per Alberi. in mar. titulo de exceptio. vbi vide. Si autem de iure exegit liberatus eſt debitor. vt nota de lega. iij. pauio calim.§. finali. Per liberā

De pignoraticia actione. I1 Per liberam perſonam no Per liberam. pis non queritur pignoris obligatio lꝫ per liberam perſonaꝫ poſſit nobis pignoris obligari queri poſſeſſio. h. d. ¶ No. ex hoc.§. ꝙ in illis caſibus in quibus per ꝓcuratoreꝫ dn̄o non poteſt queri. tn̄ illis caſibus dn̄s per procuratorem non obligatur. vi des enim hic ꝙ per procuratorem dn̄o non queritur ob ligatio pignoris nam non pōt dominus pigno. conueniri. ſed cōuenitur ipſe procur. vt hic. de quo videbitis. jͣ. de ac. emp. l. iulianus in fi. sͣ. de euic. l. ꝓcurator pro euictione. ¶ Secundo no. in v̓. ſed ſi procurator. ꝙ procuratꝭ. qui poteſt pignus obligare poteſt agere pigno. acti. nam exquo eſt ſibi promiſſum ꝙ poſſit pignus luere ⁊ pigno. agere. facit pro hoc. jͣ. depoſiti. l. ꝙ ſeruus. jͣ. de ſoluti. l. ꝙ ſeruus sͣ. de pac. l. ſi vnus in prin. ¶ Ultimo no. in. l. vel vniuerſorum. ꝙ in generali mandato facto procuratori venit qd̓ procurator facere poſſit ea que dominus facere erat conſuetus quod no. Ex lec. ant. ¶ Obligatio pignoris per liberam perſo nam alij nō queritur ſed poſſeſſio ſic. h. d. ¶ Quero que eſt ratio ꝙ per liberam perſonam acquiritur poſſeſſio ⁊ non obligatio perſonalis. Reſpōdeo ꝙ poſſeſſio pōt totaliter tranſferrī in alium qꝛ obligatio nō cum ſit radicata oſſibus. vt. l. ea vero. jͣ. pro ſocio. vnde poſſeſſionem ꝗs poteſt penitus abdicare a ſe ſed nō obligationeꝫ. ¶ Secundo quero quare poteſt acquiri dominium ⁊ nō hypo theca cum vtrunqꝫ ſit ius reale. Reſpōdeo quia in hypo theca vertitur obligatio ⁊ habet aliquid perſonalitatis. ſecus in dominio. ⁊ ꝙ ita ſit ex ipſo noīe patet. dicimus enim hoc pignus eſt obligatum nō autem dicimus iſtud dn̄ium eſt obligatū. facit qd̓ no. sͣ. de pac. l. ſi tibi.§. de pignore ẜm Cy. hic in addition̄. quod no. facit qd̓ no. d̓ acquir. rerum do. l. ea que ciuiliter. Item ex lec. anti. No. ꝙ El vniuerſorum. conſue tudo ēt vnius hominis eſt attendenda ī facto ſingulari. facit. jͣ. de pecul. lega. l. dominus ſticho.§. teſtamento. ſed in facto vniuerſali puta in interpre tatione vocabuloꝝ exigitur cōſuetudo generalis loquen di de leg. iij. l. liberoꝝ.§. quod tamē caſſius. ⁊ de ſuppel. lega. l. i. in fi. ⁊ de fun. inſtruc. l. cum delanionis.§. aſinaꝫ. cum ſimilibus. Ex lectura antiqua. NOVAADDITIO. ¶ Uide Iaco. de pec. le. do. ſticho.§. teſtō. ar. iſtius. l. di cimus ꝙ prelati de cōſuetudine infendant res eccleſie in feudari cōſuetas. vt no. in ſum. de feudis in carta.§. ꝗbꝰ ī feu. dari poſſunt ⁊ dic plene vt ibi no. de hoc no. azo. in ſū ma de ſacro. eccle. in fi. ¶ Quid ſi prelatus iurauit nō in feudare an poterit ratione cōſuetudinis infeudare ⁊ videtur ꝙ ſic qꝛ fortior eſt cōſuetudo qͣꝫ iuramentum cum iuramentum ſuccumbat ſi eſt cōtra mores. vt. l. nō dubiū ⁊..l. ſi quis inquilinos in fi. in cōtra. ꝙ iuramentum ſit ſer uandum. vt in. c. ij. de pact. lib. vj. Sol. aut eſt iuratum de certa re nō infeudanda ⁊ tunc preciſe eſt ſeruanduꝫ. arg. iſtius aūc. de alie. incip. fi.§. ſanctiſſimas. aut indefinite. ⁊ tunc aūt loquimur de cōſuetudine rei infeudate ⁊ tūc infeudari poteſt extra de feudis. c. ij. ⁊. l. i.§. permittitur de aqua quoti. Nam cū tale iuramentum intelligatur ẜm re rum qualitatem. item cum non poſſit ſeruari ſine iniuria alterius nō eſt trahendum ad hūc caſum qꝛ nō eſt eadem ratio ⁊ cōditio omnium particularium. nā ⁊ tutor iurat ⁊ tamen alienabilia pōt alienare de cu. tu. l. fi.§. fi. ⁊. l. lex que tutores. ⁊ rex iurat ⁊ tamen feuda concedere poteſt. vt extra de iureiur. intellecto ⁊ in vſibus feudoꝝ titu. i. ⁊ ar. ff. de do. na. filius. Itē minor prohibetur alienare ⁊ tn̄ feudum rei cōſuete infeudari cōcedit. vt in ſūma Ia. iiij. carta.§. minor etiam aūt loqueris de cōſuetudine ꝑſone que ẜꝫ Azo. eſt ꝙ oēs prelati poſſunt ēt nō ꝯſueta infeudare ⁊ tunc nō poſſunt infendare qꝛ generi per ſpeciem derogatur vnde ſi ſpālis perſona iurauit exempta eſt a ge nerali permiſſione ⁊ hoc verum niſi iuramentum ſeruatū vrgeret in damnū eccleſie. nam tunc prelatus non poſſet ipſum ſeruare ſine interitu ſue ſalutis qui debet bona eccleſie procurare. Et ideo tunc infeudabit caſus. ⁊ exemplum ponitur. extra de feu. c. ij. nō ob. l. ſiquis inquilinoꝫ qꝛ aliud eſt iuramentum eſſe cōtra mores aliud cōtra bo nos mores. primo caſu ſeruari debet. ſecundo caſu ſubdi ſtingue aut eſt cōtra bonos mores ciuitatis noſtre et eccleſie romane. ⁊ tunc ſeruandum nō eſt. vt. C. nō eſt obligatoriū aut eſt cōtra bonos mores ciuitatis noſtre nō ta men eccleſie. ⁊ tūc ſeruandum eſt qꝛ tranſgreſſio peccatū inducit. c. ij. de pac. lib. vj. ¶Ex paI cum venderet. co creditoris vendentis rem ſibi pignori obligataꝫ pōt debitor agere cōtra emptorem pōt etiaꝫ debitor agere cōtra creditorem vt ſibi cedat actionē cōtra emptorem. h. d. ¶ In tex. ibi ex vendito actiōe infor mata ex pacto incōtinenti appoſito per ipſuꝫ creditorem ẜm Iaco. bu. ¶ In glo. ij. ibi ꝙ ſpeciale. circa iſtam glo. vide quod notat hic. Guil. de cu. Ex lec. ant. ¶ Creditor vendens pignus pōt reſeruare debitori ius vendēdi pignus. h. d. ⁊ vide qd̓ no. ī ſpec. de locato.§. nunc aliqua. v̓. lxxiiij. ⁊ iſta reſeruatio eſt effi cax ad agendum ſine ceſſione. quod no. Ex lectura antiqua. NOVA ADDITIO. ¶ Uide oīno quod no. in ſpec. de loca.§. nunc aliqua v̓. lxxiiij. ⁊ vide per Guil. c. ꝑ quas per. l. i. in fine. . In hac actione venit lata culpa ⁊ leuis ca UeNI. ſus fortuitus. hoc dicit cum. l. ſe. iſtum.§. cum. l. ſe. declara optime vt in glo. Cum creditor reddit piReditOre gnus dꝫ cauere de ſuo facto ac etiam neglecto. hoc dicit. In pignore dato a tutore vel cu ULO2. ratore legitime d̓bet creditor te neri. h. d. iſta. l. Ex lectura antiqua. NOVA ADDITIO. In.§. etiam vide Specu. de loca.§. nunc aliqua verſi. cxxij. vide oīno Iaco. de le. l. ſi domus in fi. no. vide Iac. ſolu. matri. ſi filij.§. ſi mihi. Si creditor decipiatur in Contrarium. pignore dolo vel culoa de bitoris ſibi ſuccurritur actione pigno. contra debitorem tenetur etiam crimine ſtellionatus ſi eius dolus interceſſit. hoc dicit. Ex lectura antiqua. ¶ Nota ꝙ a delicto ignorātia ex cuſat ſed a ꝯtractu nō excuſat. quod nota. ⁊ facit. jͣ. de de. cre. ab ordi. fa. l. fi. Fundus vectigalis vel in quo alius haEt lam. der ſuperficiem poteſt obligari ſaluo tamen ſemper iure domini. h. d. iſte.§. cum. l. ſeq. ¶ Nota iſtum.§. cum. l. ſe. Sed aduerte quare finito iure habētis fundum vectigalem per emphitheoticuꝫ extinguitur ius pignoris. caſus eſt in. l. vectigalis. jͣ. de pigno. Ex lectura antiqua. ¶ Nota ꝙ etiam prediū emphitheoticum poteſt obligari etiam irrequiſito domino non preiudicando cenſui. ⁊ hoc nota. in Spec. de loca.§. nūc aliqua. ver. cxxij. ⁊ per Iaco. in. l. ſi domus in fine. jͣ. de lega. primo ⁊ ſolu. matri. l. filio.§. ſi vir. ⁊. jͣ. de pignoribus .l. ſi vectigalis. Nomen debiI conuenerit. oris poteſt pi gnori obligari. ⁊ illud quod ex nomine redigetur vel cum debitore compenſabitur vel lo co pignoris retinebitur. h. d. ¶ Pro declaratiōe iſtius .l. quero qua actione creditor cui eſt obligatum nomen ſui debitoris poteſt agere ad illud nomen. Reſpōdeo vti li actione que competebat directa illi debitori noīe obligati vt no. glo. ⁊ doc. C. que res pig. ob. poſſeſ. l. nomen.

De pignoraticia actione. ¶ Hoc premiſſo pro declaratione tex. nota ex hac. l. ꝙ de quantitate ad quantitatem admittitur compenſatio. ſed non de quantitate ad ſpeciem. vel econuerſo. vt hic. quod intellige ſiue ſit ſpecies vera ſiue ficta. ⁊ nota. infra de pecul. l. ſi creditor.§. i. ⁊ ibi glo. ¶ Secūdo nota iſtū tex. in verſi. ergo pro eo quod alibi not. per glo. ꝙ actio iudicatur mobilis vel immobilis ẜm naturaꝫ eius quod in actis deducitur. vt nota per glo. C. ſi aduerſus tranſac. al. i. ⁊. ij. in aucten. de non alienādis.§. i. de hoc autem ꝗd iuris ſit vtrum actio ſit res mobilis vel immobilis vel ſit tertium membrum per ſe dixi tibi. jͣ. de pecul. l. quam tuberonis.§. i. ¶ Sed circa iſtam. l. quero an ſicut qn̄ ego obligo tibi rem meā ſi iſta res ꝑuenit ad exͣneuꝫ poſſeſſo rem anteqͣꝫ agat̉ hypothecaria ꝯtra ipſum debet fieri pͥſtia executio ꝯtra me pͥncipalem. vt in auc̄. hoc ita ſi debitor. C. de pigno. ita qn̄ obligo tibi nomen mei debitoris de hac queſtione dicam. jͣ. de diſtrac. pigno. l. creditor. Ex lec. ant. ¶ Nomen debitoris pōt pignori obligari. ⁊ exactum a creditore cum debito cōpenſat̉ ſi eſt cōpē ſabile. alioꝗn pignori retinetur. h. d. ¶ Quero hic vnuꝫ ſcilicet quo iure agat creditor ꝯtra nomen obligatū. ꝗdā dicūt ꝙ hypothecaria. alij h̓ negāt cuꝫ hic non cadat iureale. ⁊ ideo dicunt ꝙ vtili ꝑſonali que cōpetit obliganti affectꝰ. qꝛ ſi hypothecaria dꝫ p̄cedere excuſſio ſicut ſi vti li ꝑſonali non ſicut ſi ageret̉ ex iure ceſſo. ⁊ hoc tenet ſpe. in ſpe. de pigno. v̓. ſed pone. in ſpe. de ꝓcura.§. ſeꝗtur. v̓ſi. ꝗd ſi mihi. ⁊ hoc in noīe exp̄ſſe obligato. Sed ſi agat̉ ex tacita obligatione noīs reꝗrit̉ excuſſio ẜm eum per. l. nō prius. qn̄ fiſcus vel pͥua. ꝓbat̉ iſta differētia. jͣ. de iure fiſ. l. mochis. formam v̓o libelli habes per glo. l. heredeꝫ mariti. C. de heredi. vel actio. vendi Illud qd̓ accedit rei pignori obliga ꝯͣl Nūda. te eſt pignus. h. d. ¶ Iſtū tex. indu cit Guil. de cu. ad. q. ſi regnum alicuius eſt augumētatuꝫ vtrum tota illa ꝓuincia ſic augumentata debeat regi ẜm ꝯſtōnes regni iam factas. ⁊ iſte tex. facit ꝙ ſic qꝛ idem iu dicamus de augumento qd̓ de pͥncipali. arg. iſtius tex. Ex lec. ant. ¶ Conſolidatio vſufructus auget pignꝰ ꝓprietatis. Iſtud eſt qꝛ fiet ẜm innataꝫ naͣm ꝓprietatis. ar. iſtius tex. in fi. dicūt doc. ꝙ ſtatuta vigētia in iſta ciuitate porrigunt̉ ad terras poſt queſitas. qd̓ eſt verū ſi ſub vno noīe ⁊ ſub vno p̄ſide gubernent̉. ſecus ſi hn̄t diuerſa regimina ẜm Guil. ⁊ Cy. in addi. ⁊ no. etiam per Cyn. in. l. etiam. C. de iure doti. ⁊ eſt ratio qꝛ in primo caſu eſt facta vnio. ſed in ſecundo caſu non eſt facta. vt no. in. c. i. ne ſede vacā. ⁊ per Oldra. in. q. quam diſputauit que in cipit cum iulia. qui nomine ⁊c̄. Res cum ſua cauſa trāſit. hoc ꝯi fundus. dicit. NOVA ADDITIO. Ex lectura antiqua. ¶ In.§. ſi fundus. vide oīno in. q. diſputata per Old. que incipit cū ville nomē. ⁊ qd̓ no. in. c. i. extra ne ſede va can. alle. ad qōneꝫ. An lex municipalis trahatur ad loca ſibi poſtea adiuncta. de quo per Cy. in. l. etiam. C. d̓ iure dotiū. ⁊ per Guil. h̓ ⁊ sͣ. de legibus. l. i. de quibus dicit Guil. ꝙ aut ciuitas ſub vna appellatione ⁊ noīe videtur contineri. Aut ſub diuerſis in.§. tira. ſed Oldr. dicit aut eſt vnitus acceſſorie. Ita ꝙ ſit vnū cum pͥncipali. Aut nō ⁊ idem Bar. h̓ in.§. ſi quis diſgreſſio. qꝛ maͣ in materiatū mutat formā rei ⁊ aliam rem facit cenſeri h̓ dicit ẜm Oldra. Ia. de leg. iij. l. liberoꝝ.§. cartꝭ. ar. ꝙ ſi ſtatutuꝫ ponit deuētū de frumento non intelligatur de farina. qꝛ mutata eſt forma ad exhi. iulia. ⁊ ſic fuit determinatū Padue. per Guil. de ſuza. Obligatio pignoris extinguit̉ ſtatim Sl C UIS. cum materia trāſit in materiatū. h. d. ¶ No. ex hoc tex. ꝙ aliud eſt materia. aliud materiatuꝫ ⁊ ſic apparet ꝙ cōpoſitum differt a ſuis ꝑtibus. ⁊ iſtum §. declara. vt in gl. ⁊ vide qd̓ no. diſtinguēdo. dicit h̓ Ia. būt. Sed circa iſtū.§. querit. Guil. de cu. vtrum creditor poſſit prohibere debitori ne ſiluam ſibi obligataꝫ cedat. dicit Guil. ꝙ aūt ſilua erat cedua. ⁊ tūc creditor non pōt ꝓhibere. aut non erat cedua. ⁊ tūc pōt ꝓhibere. alle. pro hoc. l. iteꝫ ſi fundi. sͣ. de vſufru. in fi. facit pro hoc. l. cū ta bernam. in pͥn. jͣ. de pigno. debet enim creditor circa rem obligatā ſe hēre tanqͣꝫ paterfa. vidiſtis. sͣ. e. l. ea igitur. ¶ Seruus ⁊ filiuſfamilias ꝯeruus rem. cem peculiarem poſſunt pignori obligare. hoc dicit. Res aliena de volūtaLiena reS. te on̄i p̄t obligari ſius dn̄s ab initio velit ſiue ex poſt facto ratum habe at. h. d. ¶ Pro declaratione v̓ſi. ſed ſi ignorante. quero hic dicit̉ ꝙ ſi aliqꝫ obligauit mihi rem alienam dn̄o igno rāte ⁊ dn̄s ratum habeat pignus conualeſcit. quomodo hoc ꝓcedit ꝙ dn̄s poſſit habere ratum non ſuo noīe geſtū non enim debitor obligauit noīe dn̄i ſed noīe ſuo ergo dn̄o ratuꝫ hēre non pōt. vt. sͣ. de neg. geſt. l. ſi pupilli. §. ſed ſi ego. Rn̄deo credo ꝙ ꝗs non pōt habere ratum non ſuo noīe geſtū quātum ad hoc. vt per ratihabitionē negocium tēdat ad ipſum ⁊ efficiatur ſuum. ita ꝙ ex illo negocio geſto oriat̉ ſibi actio. nego. geſt. ꝓpter ratihabitionem. ⁊ ita loꝗtur dictus.§. ſed ſi ego. Sed quātum ad p̄iudicium ipſius dn̄i ratum habētis bn̄ pōt habere ratū non ſuo noīe geſtum. ⁊ ita loquit̉. Nam iſte dn̄s bn̄ pōt ratificare in ſuum preiudicium obligationeꝫ factam per aliuꝫ de re ſua. ⁊ ita loꝗtur hic. vt. jͣ. de pigno. l. ſi fundus. §. i. an aūt iſta ratihabitio trahit̉ retro vt pignus ab ini tio videat̉ valuiſſe. tex. in. d. l. ſi fundus.§. i. videt̉ velle ꝙ ſic. ⁊ glo. hic ſuper v̓bo valebit. Sed iſtud dictum intelli git Guil. de cu. eē veruꝫ in p̄iudicium ratum habētis nō in p̄iudicium alterius ꝑſone. puta ſi dn̄s medio tꝑe videlicet poſt oblonem factam de illa re per alium ⁊ antequā ratificet illam obl̓onem rem alij vēdidit vel oblig. Nam tūc ratihabitio ſequens non p̄iudicaret illi cui dicto medio tꝑe res fuit vendita ita vel obligata. arg. sͣ. quēad. ſer uitus amit. l. ſi ꝑtem.§. ſi fundus. jͣ. qui po. in pig. hab. l. ꝗ potior.§. i. de hac queſtione tāgit̉ per glo. jͣ. rem ra. ha. l. ſi videbitis.§. i. per Ia. de are. l. ſi cum mihi.§. i. jͣ. de ſolutꝭ. NOVA ADDITIO. Ex lectura antiqua. ¶ Uide qd̓ no. C. locati. certi iur. in vltima gloſa. Paritas tꝑis oꝑat̉ parita ꝯͣi pluribus. tem in iure. h. d. iſe pſe ſ Contra agentem pignoraticia Interdum. poleſt excipi de empuōe ſeieb ligate poſtea facta. hoc dicit iſte.§. Illud qd̓ ſuꝑē a Omo pignori. ne obliaauſemanet obligatum. hoc dicit iſta pn̄s lex. Illud qd̓ creditor ꝯſeIpignore. euuiꝰ eſt ab alionoiepe ne delicti cōmſſi circa rem pignorataꝫ cōputabi tur in debituꝫ ⁊ ſi aliꝗd ſuꝑeſt reſtituit̉ debitori. ſecus ſi illud fuerit exactum per creditorem a debitore nomine pene delicti per debitorem circa rem pignoratam commiſſi. hoc dicit in glo. que incipit in. l. debitor. ibi qd̓ falſum eſt. vt infra dicit. tenet ergo glo. iſta ꝙ illud tempus quod creditor conſequitur per cōditionem incerti a de bitore ſubtrahente rem obligatam non reſtituit debitori ſed cedit lucro cre. pro hoc videtur tex. hic in v̓. ſed cum ipſe. ibi dum dicit vel conditio. ⁊cͣ. Sed hunc tex. ⁊ hac glo. intellige quando creditor agendo cōtra debitorem fuit conſecutus rei extimatꝭ. ſecus ſi fuit conſecutus ipſaꝫ rem. quia tunc creditor conuentus actꝭ. pigno. debet illa rem reſtituere debitori extimationem auteꝫ reſtituere nō tenetur. ratio. qꝛ ad extimationem non competit acti. pi gno. ⁊ ita dicit glo. i.§. ꝓxi. ſuper verbo imputauit. ⁊ nō ta totam iſtam glo. ⁊ de hac materia quando ſit verum ꝙ pena veniat reſtituēda. latius tractat glo. sͣ. de peti. be redi. l. vtrum.§. fi. cum. l. ſequenti. Ex lec. anti.

De pignoraticia actione. iil Ex lec. ant. ¶ Qd̓ creditor a tertio occaſione pignoris exigit ꝓficit debitori. ſed qd̓ ex delicto debitoris ꝯſe cutus eſt ab eodem in pͥmum debitum imputare aut reItem ex lec. anti. ſtituere non debet. hoc dicit. No. hic ar. ꝙ nitēs in Sed quod 1PſE. diminitiua nō recupet expēſas quas ipſe ſoluit rōne ꝯtumacie. ⁊ videt̉ caſus in l. dāni.§. cum parietem. jͣ. de dam. infec. ẜm Guil. ⁊ Bar. qd̓ no. ſed ſigna iſtam. q. in ſequēti.§. proxi. NOVA ADDITIO. Ex lectura antiqua. ¶ Uide qd̓ no. sͣ. de peti. hered. vtrum.§. fi. in.§. ſed ꝗd. ar. ꝙ vincens in difinitiua nō recuperet expenſas quas ſoluit rōne ꝯtumacie. ⁊ videt̉ caſus. jͣ. de dam. infec. dam ni.§. cū parietē ẜm Guil. ⁊ Bar. in.§. ſi creditor. ¶ No. ꝙ creditor vēdēs vice creditoris poteſt ſe obligare vt ē de more regiōis. ¶ No. ꝙ ꝗs nō dꝫ ſe fruſtra obligare. Illud qd̓ ꝯſeꝗtur creditor Idem pampaa debitore ꝓpter tē pigno ratam metuꝫ inferēte debitori non reſtituit nec in debitū ſibi imputat. Et circa iſtuꝫ.§. no. glo. ſuꝑ v̓bo īputabit. qͥ glo. dat ēt intellectū glo. magne poſite. sͣ. ꝓxi.§. ⁊ ibi dixi. Ex lec. ant. ¶ No. ꝙ pene delictoꝝ non ſunt reſtituēde delinquētibus ſoluentibus. ⁊ ꝓprie loquitur in cōtumacie pena. ⁊ ſigna hic. q. precedentem. Predo pōt agere actio ꝯͣi predo rem. ne pignoraticia ⁊ ꝯſequi atur rem ⁊ fructus. h. d. ¶ No. ex hoc.§. ꝙ agēti actione pignoraticia nō poteſt referri queſtio dn̄ijª. ſimile habui ſtis in. l. item ſi fur. ſibi cōmodati. ⁊ tūc tex. declara. vt in glo. ſuper verbo proderit. ⁊ eam no. Ex lec. ant. ¶ Bona fides creditoris prodeſt d̓bitori qui erat p̄do circa fructuum acꝗſitionem. qd̓ eſt no. nō ꝓ deſt tn̄ ei quātum ad euitādam reſtitutionem ẜm glo. no ta ꝙ etiam p̄doni agēti debet fieri reſtitutio fructuum. De I poſt diſtractum. pitor ꝗ a creditore ꝯduxit pignus vel ab eo pre cario rogauit ſi pignus ei nō reſtituit ad īter eſſe nō tenet̉. h. d. ¶ In glo. q̄ incipit ad intereſſe. vbi vi det̉ vi eū expellere. ⁊ vide pro hac. l. colonus. jͣ. de vi ⁊ vi arma. ¶ In ea. glo. ibi no. ẜm quoſdam. ¶ No. ex hac glo. ꝙ ſi agēdo ꝯͣrio iudicio agit de ꝑfidia rei pōt in litē iurari. illud ergo qd̓ no. in. l. in actꝭ. sͣ. de in litē iurādo. ꝙ in ꝯͣrijs actꝭ. in litem non iurat̉ habet locum quādo agen do actꝭ. ꝯͣria nō agit̉ de ꝑfidia ſeu fide rupta. al̓s iurat̉ in litem actione ꝯͣria ſicut actione directa. vt hac glo. Ex lectura anti. ¶ Nota ꝙ creditor poteſt agere ꝙ debitor tradat ſibi poſſeſſionem quod vendidit ſibi iure creditoris. ⁊ habet hic duplicem viam cōtrariam pigno raticiam ⁊ interdictum de precario. Si creditor vēdens pignus ꝓ ꝯͣi credicO. mittit duplam noīe euictionis ẜm ꝯſuetudinem regionis. vel aliter vtilitꝭ. negociuꝫ debitoris geſſerit ꝗcꝗd p̄ſtiterit pro tali venditione repetet a debitore ꝯͣria actione pignoris. al̓s vltra ſummā debiti non repetit. Item ſi ex ſtipl̓one de euictiōe p̄ſtitit dupluꝫ ꝯſeꝗtur a debitore ſortem ⁊ vſuras. Si vero p̄ſtiterit ſim plum ꝯſequitur tm̄ ſortem. h. d. cum. l. ſeq. ¶ No. pͦ tex. ibi nam hoc vſu euenerat. ex quo tex. habes ꝙ non dicit̉ eē in culpa ille qui facit id qd̓ facere ſolituꝫ eſt. ¶ Secūdo no. ꝙ in ꝓmiſſiōe de euictiōe inſpicit̉ cōſuetudo. facit qd̓ hētis in ſil̓i in. l. ꝙ ſi nolit.§. qui aſſidua. de edil. edict. ⁊ in. l. ſi plus.§. i. jͣ. de aqua plu. ar. cuiꝰ aūt loci ꝯſuetudo inſpiciat̉ videbitis tex. in. l. ſi fundus. jͣ. de euictione. Ex lec. anti. ¶ Omnis obl̓o quam vendens iure creditoris facit ex neceſſitate vel ex cōſuetudine debet habe ri rata per creditoreꝫ. ſecus ſi ſe ſuꝑfluo obligauit. vel ſic non debet quis ſe obligare quādo ex obl̓one non oritur effectus. ¶ In tex. ibi vſui.i. de more regionis. facit qd̓ no. jͣ. de v̓bo. obli. l. ex ea parte. in prin. ¶ No. de regreſſu ſe obligantis. qꝛ aut ſe obligauit vt debuit. aut vt non debuit. ⁊ no. ꝙ quis non debet ſe obligare fruſtra. ibi pa lam eſt factum per euictꝭ. ⁊ reſtitutionem duple. ¶ No. in fi. iſtius lr̄e vſum cum vſu compenſari No. diſtinctionem que ꝓ Ec enim. bac in ver. ſꝫ ſi ſtipl̓o ⁊c̄. ¶ In glo. que incipit quaſi dicat. ibi qd̓ eſt vltra. tu vero dic ẜm Rizar. mal. ꝙ immo cō ſequitur illud qd̓ eſt vltra. nam ſicuti ſentit dānum creditor ſi duplum eſt pluſqͣꝫ vſura. ita debet ſentire lucrum ſi vſura eſt pluſqͣꝫ duplum ſit vt in regula iuris qui ſentit. Item qꝛ nō audit̉ allegans illud cuiuſ ꝯͣrium eſſet poſtu latus. vt. C. de ſolu. l. pe. ī gl. iſtius. l. nec enim. ¶ Si res in ſolutum daLegantet. ta a principe vel a iudice vel a parte euincat̉ non agit̉ actione pri mitiua. ſed agit̉ vtili ex empto actione ad īter eſſe qd̓ intereſſe poteſt etiam in cōpenſatio. deduci. h. d. ¶ No. ex pͥncipio iſtius. l. ꝙ ſi res pignorata efficiatur creditoris pignus extinguit̉. rō qꝛ in re ꝓpria pignus n̄ cōſiſtit. vt. jͣ. de regu. iur. l. nec pignus. ¶ Scd̓o no. ꝙ re in ſolutū data euicta agit̉ vtilī actione ad intereſſe ex empto. ¶ In glo. i. ibi tanqͣꝫ eſſet dantis. iſtud videt̉ cōtra principiū iſtius.§. lucius. ⁊ ideo dic ꝙ res pignorata nō fuit ibi facta ꝑfecte ⁊ irreuocabil̓r illius creditoris. ⁊ iō pignus non extinguit̉. ⁊ ideo iſtud ꝯͣrium ſolue vt ſoluitur p̄cedens ꝯͣrium. ⁊ ita loquit̉. C. ſi anti. cre. l. i. ⁊. C. de bis qui in pͥo. cre. lo. ſuc. l. i. Sed aduerte qꝛ hec ſol̓o ⁊ p̄ cedens vidēt̉ contra caſum iſtius pͥncipij. vbi dicit̉ ꝙ pi gnus extinguit̉. ⁊ tn̄ res pignorata non fuit facta irreuo cabiliter creditoris. Sed rn̄de ꝙ hic non extinguitur pi gnus. ideo qꝛ creditor ſit factus dn̄s. ſꝫ qꝛ a priori ꝯͣctu a eſt receſſum ⁊ ꝑuentum ad dationem in ſolutum que ſi de milis eſt emptioni vt dicit̉ in hoc tex. ¶ In ea. glo. ibi h̓ re autem non. ¶ No. iſtam ſo. quam tāgit glo. in. d. l. ſi ꝗs C l. aliam. ⁊. C. de ſentētijs. l. libera. ex qua ſol̓one habes cau telam qn̄ recipis aliꝗd inſolutum a iudice vel a ꝑte ꝙ di q cas vt ſi cōtingat rem in ſolutū datam euinci actio rema p neat in priſtinū ſtatum ⁊ non intelligat̉ a priſtina obl̓one ſeu a p̄ſtina actione aliquo modo eē receſſum. ¶ In ea. glo. ibi in fi. iſta eſt vera ſo. ⁊ eſt rō qꝛ qn̄ datur ſpēs pro pecunia ꝯͣhitur emptio ⁊ vēditio in qua liberat̉ vēditor tradēdo rem lꝫ non faciat dn̄m emptorem. vt. jͣ. de actio. emptio. l. ex empto. in prin. ⁊ ideo perficit̉ ꝯͣctus em̄ptio nis ⁊ recedit̉ a primo ꝯͣctu. ſed qn̄ datur in ſolutuꝫ ſpēs pro ſpecie nō pōt eſſe emptio ⁊ vēditio. qꝛ emptio ⁊ vēditio requirit pecuniam numeratam. vt inſti. de ꝯͣhenda empt.§. p̄cium. Sed tunc vel erit ꝑmutatio vel ꝯͣctus do vt des in ꝗbus requirit̉ ꝙ ꝑfecte fiat res accipiētis vt vidiſtis in. l. fi. sͣ. de condi. ob cau. ⁊ videbitis in. l. i. jͣ. de rerum permū. ⁊ de hac materia per Cy. in. d. l. libera. vbi glo. circa intellectum dicte. l. ſi quis aliam. dicit eadem v̓ ba que dicit glo. hic. ¶ Ultimo nota tex. ibi ⁊ compen ſatio. habere poteſt creditor ⁊c̄. Vos videtis hic ꝙ creditor cui res pigno. fuit data in ſolutum ſi euincatur illa res poteſt creditor d̓ eo quod ſibi debetur ꝓpter euictio nem rei opponere compenſatio. ſi debitor ipſum conueniat actꝭ. pigno. vel alia actio. que pigno. poterit debitori competere qꝛ forte creditor illam rem deteriorauerat anteqͣꝫ in ſolutum acciperet. ¶ Ex quo nota ꝙ licꝫ dem tibi rem meam in ſolutum pro debito non tamen propter hoc tollit̉ mihi actio que cōpetebat mihi cōtra te ꝓ dānis ⁊ ꝓ deterioratiōe fcā circa illaꝫ rem qd̓ tene mēti. Ex lec. antiqͣ. ¶ Impetrato dn̄io pignus extinguit̉. ⁊ euic. ſecuta vtilis ex empto ꝓponitur. h. d. ibi euictum ꝑ hypothecariā.i. ab eo. i. cui primo fuit obligata hec res ẜm Thomam de formaſinis. ¶ Nota ꝙ reſpectum pͥn cipis non preiudicat iuri tertij. ⁊ facit. jͣ. de vulg. ſubſti. l. ex facto. ⁊ extra de aucto. ⁊ vſupallij. C. ex tuarum. ⁊ iō tertia perſona poteſt euincere ratione iuris ſui vt hic. a ¶ Dn̄a. ad de eundē i. l. res creditoris C. e. ti. ⁊ bar. ī l. ſi alienā ī. ij. col. ver. ſecun do caſu prīcipali. jͣ. ſol. ma.

De piguoraticia actione. ¶ Secundo nota arg. ex iſto tex. ꝙ ſi ego habebam pri mum beneficium ⁊ impetraui ſecundum ꝙ eum primuꝫ non poteram poſſidere lꝫ euincatur ſecundum non recupero primum qꝛ receſſi a primo. ar. huius littere. ſed in ꝯͣrium eſt verum qꝛ in ſubſidium admittor ad recuperādum. ar. sͣ. de inoffi. te. l. ſi ſub hac. nam beneficium princi pis non debet eſſe damnoſum. vt. sͣ. cōmodati. l. in cōmo dato.§. ſicut in fi. non ob. littera iſta qꝛ hic ſucceſſit noua obligatio. ¶ Tertio no. ꝙ reſcriptum ⁊ ſnīa equiperan tur qd̓ no. ¶ Quarto no. ꝙ licet re ſit alicui adiudicata non ꝓpterea videt̉ liberatus a damno dato ẜm Bar. ⁊ vi de in iſto prin. qd̓ no. ſpe. de fideiuſ.§. i. v̓. ſed pone cū deberet. Iteꝫ colligitur ex iſto tex. ꝙ ex reſcripto principis oritur actio. vide. l. filie cuius. sͣ. famil. herciſ. Item colligitur ex iſto tex. ꝙ dominiū ſuperueniens creditori tollit pignus dato ꝙ res poſſit euinci. hoc ideo qꝛ res non po terat euinci iure dominij ſed per hypothecariam q̄ nudā poſſeſſioneꝫ aduocat. vt. jͣ. de acquir. poſ. l. iij.§. genera. ⁊ .l. ſi cum venditor. de euic. ⁊ ſic nō ob. de excep. rei iudi. l. ex ſextante.§. latinus. ⁊ de captiuis. l. in libello.§. ſiquis ſeruum. ⁊ vide quod no. Cy. in. l. i. C. de his qui in lo. pͥo rum ere. ſuc. ⁊ hic per guil̓. NOVAADDITIO. Ex lectura antiqua. ¶ Uide oīno quod no. in Specu. de fideicō.§. i. v̓. pone cum deberes ⁊ in mar. alber. de fideicō. in fi. ¶ Si queras quando creditor efficitur dominus pignorꝭ an extinguatur obligatio ⁊ pignus. dic aūt querit ſibi irreuocabiliter dominiū rei ⁊ tūc aut queris vtrum habere poſſit hypothecam reſpectu ſui ipſius. ⁊ dico ꝙ non. jͣ. de reg. iur. nec pignus. jͣ. eo. ſi rem alienā. aut queris nūquid poſ ſit habere hypothecam reſpectu repellendi ſecūdos creditores ⁊ dico ꝙ ſic. vt. jͣ. de excep. rei iue. l. ex ſextante.§. latinus in fi. aut loquimur in caſu quo dn̄ium rei nō queritur irreuocabiliter. ⁊ tūc aut fuit queſitū dn̄ium ſed poſtea amittitur vt ſi fuit heres ſed rogatus de reſtituendo ⁊ tūc dico ꝙ remaneat pignus ⁊ prior obligatio. jͣ. ad tre bel. l. debitor. in prin. ⁊ sͣ. ſi ex noxa. cā agatur. l. ij. in fine. aut in dn̄ium fuit ſibi tradita ⁊ tradēs nō erat dn̄s ⁊ tūc ſi euīcitur quero quā actionē habeat. Ita dico aut fuit ſibi data in ſolutū pro ſpē. ⁊ tunc non extinguat̉ prior obli gatio īmo remanet. vt. jͣ. de pignoribus ſi ab eo ſic intelligitur. jͣ. de ſoluti. ſiquis aliam. C. de ſenten. lib. aut fuit da ta inſolutꝭ. res pro quantitate ⁊ tunc prior obl̓o extingui tur ⁊ ſi euincatur habet actionem ex empto vt h̓ ⁊. C. de euic. ſi predium. ¶ Sed que eſt ratio diuerſitatis dicunt quidam qꝛ res cū re non recipit functionem ſicut res cuꝫ pecunia. l. i. de cōtrahen. emp. C. de conſti. pecu. l. ij. ſꝫ iſta nō videtur ratio bona. vt. C. de rerū permuta. l. i. vnde vi detur dicendū ꝙ agatur de euictione quādo datur res ī ſolutū pro re ſicut quādo datur pro pecunia. ar. C. de reꝝ permū. l. quotꝭ. Ego dico ꝙ ratio ē qꝛ aliud ē ī emptioē qͣꝫ in contractu do vt des. vnde in iſto oportet ꝙ rem faciam tuam. vt. sͣ. de condi. ob cām. l. vltima. ⁊. jͣ. de rerū ꝑmu. l. i. vltra medium vnde ſi non fiat tua non tollit̉ pͥma obligatio. quādo autem eſt emptio de natura emptionis eſt vt caueatur de euictione non vt tranſferatur dn̄iuꝫ. vt jͣ. de contrahen. emp. ⁊ ven. ⁊ ideo traditione facta nō re manet prima obligatio ſi euincatur ſed agit̉ de euictione tamen cōtra fideiuſſorē prime obligationis re euicta age tur vtili actione etiā iſto caſu per. l. lutius de iure fiſci. vt no. Dy. jͣ. de ſolu. ſiquis aliam qd̓ eſt no. B. Guil. de cu. h̓ diſtinctio videtur contra textuꝫ qꝛ ſi res eſt ſoluta pro pecunia in dotem promiſſa re euicta agitur priſtina actione vt. jͣ. de ſolū. qui res in prin. ⁊ ibi no. per gl. Dy. reprehēdit glo. alij dicunt ꝙ eſt ſpeciale in dote. Tu dicas ꝙ ibi datio in ſolutū nō cadit in ſpeciem ꝯtractus emptionis ⁊ venditionis ſed in cōtractum dotꝭ ex quo dari eſt in obligatione. vt. l. i. C. de iure dotium. Patet hoc quia reꝫ da tam in ſolutū maritus poſſidet titulo dotis non titulo em̄ ptionis. vt. jͣ. de iure dotium ita conſtante. naꝫ hoc caſu ip ſa res debet reſtitui ſoluto matrimōio nō extimatīo quia permutata videt̉ dos de pecunia in rem ipſaꝫ. Ar. cōtra. cum ſit extimata data. C. de iure dotium ſi inter virū. Iti videtur hec diſtinctio contra illam. l. qui res v̓. diuerſum So. aut res data in ſolutum euincitur ex cauſa precedenti vel que retrofingitur ante ipſam dationem in ſolutum ⁊ tunc habent locum predicta. aut ex cauſa poſtea emergente. ⁊ tunc loquitur cōtra. quia liberatio pleno iure q̄ſi ta nō irritatur. Sed cōtra hoc videtur expreſſe. l. deferre .§. fi. cum. l. ſe. de iure fiſci. ſed ibi euincitur ex cauſa prece denti. ſed tunc ob. qꝛ ab initio nō videtur fuiſſe queſita liberatio ex quo auferri poteſt vt. l. cum quis.§. qui hominem. ⁊. l. ſi rem meam de ſo. male ergo ibi dicit cum dicit actorem reſtitui cuꝫ nulla ſit neceſſaria reſtitutio. ſed ego intelligo ꝙ ibi duret priſtina actioſi extat pecunia. Si ve ro nō extat tunc reſtituitur actio quia cōſumptione pecu nie fuit reconciliata ſolutio ⁊ obuenit liberatio. vt. jͣ. de ſo lutꝭ. l. ſi alieni. ¶ Item op. de. l. ſi predium vbi ſpēs pro ſpecie ⁊ tamen agitur de euictione So. hic diſtinguo aut prima obligatio competebat ad dari preciſe ⁊ tūc proce dit actio prima aut ad tradi puta ex cauſa venditionis. ⁊ tunc ſecūda traditio ſuccedit loco prime ⁊ ideo cōtingit liberatio ⁊ eſt agendū de euictione. vt. l. ſi prediū. ¶ Itē op. ꝙ nunqͣꝫ reſultat emptio. vt. l. fi. ff. de cōditꝭ. ob cauſaꝫ So. aut res incipit a traditione ⁊ ꝓcedit ꝙ reſultat emptio aūt a cōuentione dandi. ⁊ tunc nō reſultat emptio ſꝫ cōtractus īnominatus. ⁊ ideo ſi res perfecte data nō eſt durat actio prima. ¶ Item opp. C. de tranſac. ſi ꝓfundo ſed ibi actio tollitur vi cōtractus tranſactionis nō vi ſolu tionis ⁊ ſic nil ad ꝓpoſitum. vt. C. de tranſac. l. qͣꝫuis. B. ¶ In ver. tex. exempto ad ītereſſe nō ad antiquum debi tum. nam actio prima ponamus erat ad decem hec pote rit eſſe plus ⁊ minus reſpectu rei inſolutꝭ. acceptum. ſed contra. sͣ. de dolo ſi oleum.§. ſed ſi ſeruum. Sed ibi nō fuit datus inſolutum pro debito ſed pro delicto vel ibi abſolutoria fuit ſentētia hic cōdemnatoria. ¶ In.§. ſi vēdi derit not. ꝙ creditor vendens iure creditoris pōt habere fidem de precio. qꝛ vendit iure ſuo nō iure alieno nec vt miniſter ſed vt cōmodum ſentiens. ¶ In glo. que eſt ſuper verbo tex. pro ſoluto que incipit tunc enim. ¶ In verbo glo. nō eſt emptio. Certe nunqͣꝫ videtur emptio vt .l. fi. de cōdi. ob cauſam ⁊ ſic cadit in cōtractum innomi natum ergo cōdici poteſt quia debitor nō implet ex parte ſua. jͣ. de condi. ob cām ſi quis accepto. ⁊. l. ſi mulier facit. C. de re. per. l. i. de iurefiſci deferre in fi. ſed ibi fictio q̄ dam. quod dixi quod datio inſolutum cadit in cōtractū innominatum eſt verum in voluntaria nō in neceſſaria q̄ reſcindi nō poteſt. jͣ. man. ſi fide.§. in omnibus ar. jͣ. de reſcin. ven. fundus qui lucij ticij erat. B. ¶ In glo. que eſt ſuper verbo tex. ſi forte que incipit quia forte ī fi. ¶ No ta ꝙ licet detur res in ſolutum non videtur remiſſa actio contra eum competens ex damno dato Bar. nec ex fur to. vt no. sͣ. de condi. fur. ⁊ ideo.§. vere. ¶ In glo. que eſt ſuper verbo tex. non littera que incipit nam non in fine. ¶ In verſi. glo. l. ij. non ob. sͣ. de condi. indebiti.§. ſi nūmi quia dominū accuſauit creditori ⁊ ſic circa reꝫ ipſam hic extra rem Bal. Solutione pecunie re Qui reprobos. probe debitor nō liberatur ſed pecuniam ꝓbam ſoluere non cogitur niſi illa pe cunia reproba ſoluta ſibi reddatur. h. d. iſte.§. hunc texquantum dicit de nūmis reprobis reddendis intellige. vt no. h̓ in glo. ſuper verbo reddendis. ⁊ ſi dicatur ꝙ iſte qui ſcienter ſoluit pecuniam reprobam videatur donare vt. l. i. de condi. indebi. ⁊. l. cuius per errorem. jͣ. de reguliuris. dic ꝙ non eſt verum ꝙ iſte ſoluens non habet animum donandi ſed decipiendi. ſimile habes in. l. ſi cuꝫ aurum. jͣ. de ſolutio. in glo. magna. ibi ego puto ⁊c̄. iſta opinio eſt vera ⁊ approbatur per docto. ⁊ nota hanc glo. ⁊ ſe. ⁊ in ſe. glo. tene ſecundam opi. que per doct. nr̄os ap

De pignoraticia actione. 11 2 probat̉. ¶ Ultimo facit iſte.§. ad. q. ꝙ ſi aliquīs fuit con demnatus in amputatione manus dextre ⁊ ꝙ per errorem fuerit ſibi amputata manus ſiniſtra ꝙ ita demū poſſet ſibi amputari manus dextra ſi ſiniſtra redderet̉. ſed ſiniſtra reddi nō poteſt ergo ⁊c̄. ar. iſtius. l. qui reprobos. quod no. ⁊. d. l. ſi aurum. jͣ. de ſolu. ¶ Si pignus per creditoSi uendiderſi. reꝫ plus debito diſtraha tur pōt debitor cōtra creditorem agere vt illud plus ſibi ſoluatur vel ꝙ ad illud plus ſibi ꝯͣ emptorem actionem cedat. h. d. ¶ No. ex hoc.§. tex. no. ꝙ creditor qui vēdit pignus pōt habere fidem de p̄cio ſicut ille qui vendit reꝫ ſuam. qd̓ facit ad. q. vtrum ꝓcurator poſſit habere fidem de precio ſicut ille qui vendidit rem ſuam. de qua dicam in. l. quod vendidi. jͣ. de contrahen. emp. Ex lec. anti. ¶ Creditor vendens iure creditoris pōt habere fidem de precio. h. d. ſecus in executore ⁊ procuratore niſi eſſet ꝓcurator generalis cum libera ẜm guil. ⁊ eſt rō differētie qꝛ creditor habet ius vendēdi. ſed execu tor ⁊ ꝓcurator non hn̄t aliqd̓ ius ſed p̄bent myſteriū. vt .sͣ. de cōſtitu. pecu. l. ⁊ licet. ⁊. jͣ. de manu. vin. l. pater ex ꝓ uincia. v̓. plane ſi pro. ¶ No. hic ar. ꝙ ſi ego feci pacem cum inimico meo ⁊ poſtea ille ſit bannitus ob maleficiuꝫ a ꝙ ego poſſim eum offendere non obſtante paceª qꝛ ego vtor iure publico. facit. sͣ. de dona. l. i.§. non fuit. Si creditor male verſatur circa rē pi Et ſi re S. gnori obligatā tenetur actiōe pigno. Secus ſi hoc fecit iure permittente. h. d. ¶ No. tex. in v̓. plane. ꝙ lꝫ creditor non poſſit male tractare ſeruum vel aliam rem pignoratam tn̄ iſtud dꝫ intelligi niſi ſeruus de linquat. ⁊ per hunc tex. ⁊ Cy. determinat̉ hic ꝙ ſi aliꝗs fecit pacē cum inimico ſuo ⁊ ꝓmiſit illuꝫ nō offendere ⁊ ille poſtea efficiat̉ exbānitus ciuitatis ſue ita ꝙ ex forma ſtatuti pōt impune offendi ⁊ iſte qui fecit pacem poſtea impune offendat non vr̄ rumpere pacē. ar. iſtius tex. ⁊. l. quid ergo.§. ſi heres ſeruum merentem. ⁊. l. qui ſeruum. Iͣ. de ver. ob. ad idem facit qd̓ videbitis. jͣ. locati. l. quero. .§. inter locatorem. hoc etiam tenet Ia. de beluiſio. Expenſe neceſſarie per I ſeruos. geditorem facie debēt ſibi per debitorem reſtitui dūmodo tales expenſe creditori non ſint oneroſe. h. d. ¶ No. ergo ex hac. l. ꝙ expenſe neceſſarie facte per creditorem debēt reſtitui ipſi creditori ⁊ iudicis arbitrio cōſiderari dꝫ vtrum tales expenſe ſint nimiū oneroſe vel nō. ēt illud qd̓ dicit tex. in expenſis neceſſarijs illud glo. dicit in expē ſis vtilibus qd̓ no. ¶ Scd̓o no. ꝙ ſi aliquis ꝓſequit̉ illud qd̓ dn̄s receperat facere illud videt̉ fieri ex tacita dn̄i voluntate. tex. eſt hic cū gl. ſuꝑ v̓bo imbutos. ¶ Tertio no ta ꝙ neceſſariū artificiū in hoīe dicit̉ illud ex quo pōt per cipi expenſa. qd̓ dic vt in glo. ſuper verbo neceſſarium. Ex lec. ani. ¶ In tex. ibi delīquere. facit. jͣ. de leg. iij. l. ſi habebat. ¶ Nota ꝙ non debet. audiri delutatus debi tor nec oneroſus creditor. ⁊ facit quod no. sͣ. de ferijs. l. more romano. Pignus pͥOn eſt mirum. oriū nō pōcōſtitui niſi qn̄ fuerit deuentum ad amiſſionē in poſſeſſionē. h. d. ¶ No. primuꝫ tex. hic dū dicit ex teſtō ⁊cͣ. ex quo hēs ꝙ iuſſus iudicis ⁊ iuſſus teſtatoris equiꝑant̉. ¶ Secūdo no. ꝙ in teſtō pōt pignus cōſtitui. Sed hic quero an ẜm iſta iura tacita hypotheca pro legato locuꝫ habeat. de qua hypotheca loquatur. l. i. ⁊. ij. C. communia deleg. glo. que eſt in. l. is cui.§. poſtqͣꝫ jͣ. vt in poſ. le. ⁊ ī. l. iij. vidēt̉ velle ꝙ non. Sed ille gl. male loquunt̉ qꝛ caſus ē ẜm hec iura ffoꝝ. ⁊ habebat locuꝫ ta cita hypotheca pro legato. vt. l. debitoribus. jͣ. de ſepara. ¶ Tertio no. ꝙ pignus p̄torium nō pōt cōſtitui niſi ꝗs fuerit miſſus in poſ. vt hic. Sed hoc fallit in hoc caſu nr̄o in. l. cū vnus.§. fi. cum. l. ſe. jͣ. de bo. auc. iudi. poſ. ⁊ in hoc differt a pignore cōuentionali. qꝛ illud ex ſola cōuentiōe ꝯͣhit̉. vt. sͣ. e. l. i. ⁊ ibi no. ⁊ circa iſtam. l. vide qd̓ no. ꝑ glo. in. c. cum aliquibus. extra de re iudi. vbi glo. ponit rōneꝫ que eſt rō ꝙ pignus pretorium non cōſtituitur niſi quis miſſus fuerit in poſſeſ. h. d. Ex lec. ant. ¶ Pignus cōſtituitur per iudicis auctoritatem per teſtatoris voluntateꝫ ⁊ ꝯͣctꝭ. tn̄ in pignore in quo verſatur iudicis auctoritas eſt neceſſaria inductio in poſſeſſioneꝫ. h. d. ¶ In tex. ibi miſerit.ſ. rite vt no. jͣ. de ac quir. poſ. l. iuſte. ¶ No. ꝙ paribus paſſibuꝫ ambulāt au ctoritas iudicis ⁊ auctoritas teſtatoris. ¶ Secūdo nota ꝙ ad cōſtituendum pignus p̄torium non ſufficit īterlocutoria de mittendo ſed requirit̉ miſſio. ⁊ ideo ſemper facias ꝙ nuncius referat ſe miſiſſe ⁊ facias ſcribere relationem nuncij cui eſt facta cōmiſſio. facit. jͣ. vt in poſ. le. is cui.§. miſſus. ¶ Querit hic Guil. nunꝗd ẜm iura. ff. pro legato eſſet tacita hypothecaria. dic vt hic per eū. ¶ Sꝫ quero vtrum ſicut ex pignore pretorio oritur hypothecaria ita oriatur pignoraticia directa ⁊ cōtraria. de hoc habes tex. ꝙ ſic. jͣ. vt in poſ. le. l. ij.§. que erit. ẜm Rofre. ⁊ vide in. l. vtiqꝫ. jͣ. de dā. infec. ⁊ ibi per Iaco. Mar. ſil. diſputauit iſtam. q. vtrum in nuda ꝓprietate poſſit dari tenuta. ⁊ videt̉ ꝙ non. qꝛ eſt abſtracta a qualibet detentione vt verbum ſonat. loquor enim vbi ꝓprietarius nō habet ciuilem poſſeſſionem. qꝛ tunc non eſſet dubium ꝙ ca deret miſſio. vt. jͣ. de dam. infe. l. ſi finita.§. ſi qua. ⁊.§. ſi de vectigalibus. ⁊ no. in. l. ij. C. vbi in rem actio. ⁊ sͣ. de vſuf. l. cuiuſcūqꝫ.§. ſi fundus. Ad idem qꝛ tertius poſſeſſor im pedit miſſioneꝫ. vt no. in. l. diuo.§. ſi ſuper. de re iudicata. Mar. ſil. diſputauit ꝯͣrium ⁊ dixit ꝙ ſit inductio tamen ſine p̄iudicio poſſeſſoris. ad qd̓ facit qd̓ no. sͣ. de ꝯdi. fur. l. ⁊ ideo. p̄terea ſicut eſt in pignore ꝯuētionali. vt. sͣ. e. l. ſi ⁊ cōuenerit.§. ſi nuda. ergo idem erit in p̄torio. arg. huius ī littere in. ij. rn̄. cōtradictio ergo iuris poſſeſſiōis reſeruat ius cōtradictionis ſed nō ius tertij. ⁊ facit. jͣ. ne lis fiat ei. l. i.§. ſiꝗs ideo. ſi aūt ꝯͣdictor non allegat ſimpliceꝫ poſſeſſionem ſed dn̄ium cum poſſeſſione. qꝛ eſt p̄ſumptio ꝓ eo excludit ſūmariam cognitionem ⁊ miſſioneꝫ ex ea vt no. in. l. ij. C. ne vxor pro marito. ⁊ in. l. i. C. de pͥuilegio fiſci. ⁊ ideo in forma contradictionis eſt fienda vis ad ar. ẜm Mar. ſil. rn̄de ꝙ nō eſt verum ꝙ per oīa parificētur per iſtam litteram vt hic in fi. Et no. ꝙ Mar. ſil. non allegat glo. ordinariaꝫ que eſt ſupra allegata. Ex lectura antiqua. NOVAADDITIO. ¶ Uide Iaco. de dam. infec. vtiqꝫ ⁊ vt in poſſeſſio. leg. is cui.§. queri ⁊cͣ. ¶ Nota ꝙ per inſtrumētum pignorꝭ probatur detentio vt h̓ ⁊. l. ſciendum.§. creditor ſecus ꝑ inſtrumentuꝫ hypothece. Item ſecus per inſtrumentum locationis Ri. de ſalice. niſi ſit facta in re vel in rei cōſpe ctu. vt no. Iac. C. de ac. poſſ. l. ij. ⁊ idem dico ſi inſtrumen tum dicit talis vendidit ⁊ tradidit vt dixi. C. de rei vendi. quedam mulier naꝫ inſtrumentū nō probat id quod tūc geri poterat. Item verba enunciatiua nō diſponunt vbi nō poſſunt vnde per hec verba non tranſfertur nec perditur poſſeſſio niſi tūc vere tradi potuerit. vide qd̓ notat Inno. de preben. inter cetera. vide Innocē. de cōceſ. pre ben. propoſuit in vltima glo. B. in verſi. text. ſciendum. ¶ Quid ſi creditor a detentione cecidit dic vt. C. de pre to. ſti. l. fi. In vltimo ver. in poſſeſſionem ergo non videtur ꝙ in nudam ꝓprietatem poſſit fieri miſſio pro hoc. l. a diuo pio.§. ſi ſuper rebus. Sed dn̄s Mar. ſil. diſputauit ⁊ tenuit cōtrarium vt dicit ꝙ fiet miſſio. vt in. l. ſi fundū de fundo dotali. ⁊ adde.§. ſi ſuꝑ rebus.i. rn̄. ⁊ ꝙ ibi iō quia non conſtabat de dominio debitoris. dicit tamen ꝙ per ẜm decretum iſto caſu non aufertur poſſeſſio poſſeſſori ſed debebat agi hypothe. ex primo ⁊ rei ven. ex ſecū do ẜm eū ⁊ probat duabus rationibus. Primo quia in nuda proprietate cadit pignus conuentionale. alleg. sͣ. e. ſi conue.§. i. ergo ⁊ pretoriuꝫ. Secundo quia in omni iure poteſt fieri miſſio. vt. l. ſi finita.§. donec ſecundum euꝫ. a ¶ Pace. ad de dn̄ꝫ alex. d̓ imo. i. l. i.§. nō iure. jͣ. d̓ dolo. ⁊ ang. in. l. ꝗd ergo.§. ſi hr̄s jͣ. de le. i. ⁊ dn̄ſ alex. in. l. ꝗ ſer uum. jͣ. de ver. ob. ⁊ fran. are ti. in.§. ſequē. ⁊ eūdē bal. in l. reos. xij. col. de accuſa. ⁊ ſ l. ſequē.

De pignoralicia actione. De pignoraticia actione. Idem tenet ibi Iaco. de are. Si creditor rem ſibi a debito Etenci. re datam vt pignoret pignorauit ſiquidē iam luit pōt cōueniri vt reddat. Si vero nūdum luit pōt conueniri vt luat. h. d. ¶ In glo. magna ibi ⁊ cōmodati rerum actꝭ. dandaꝫ ⁊c̄. ⁊ ꝙ detur actio cōmo. facit. sͣ. commo. l. ſi vt certo.§. nunc videndum. ⁊. l. ij. ⁊. C. cōmo. l. penul. ⁊ per hoc apparet ſolutio eius qd̓ glo. querit infra. nam non eſt neceſ ſe ꝙ debitor qui repetit rem cōmodatam prius ſoluat illud quod debet creditori qͣꝫ rehabeat rem cōmodatam. qꝛ res cōmodata non poteſt retineri pro debito. vt. C. cōmodati. l. fi. ⁊ idem eſt dicendum etiam ſi ageretur actꝭ. preſcriptis ver. ⁊ eſt ratio qꝛ ille ꝯͣctus innominatus dꝫ diiudicari ẜm naturaꝫ ꝯͣctus nominati cui aſſimilatur. vt .sͣ. ti. i. l. eum qui. ⁊. jͣ. de preſcrip. ver. l. naturalis. Ex lec. ant. ¶ No. hic de ſignificatione iſtius verbi ad manus. qd̓ ſignificat.i. in promptu. qd̓ facit ad interp̄tationem cuiuſdam cedule qua erat promiſſum quibuſdaꝫ magiſtris ponere eis fulcimenta ad manus. ſimilem tex. habuiſtis in. l. manumiſſiones.sͣ. de iuſtitia ⁊ iure. Soluens extimatioI creditOr. nem creditori repellit creditorem vendicantem rem pignoratam niſi ei extimationeꝫ ſolutā reddat. h. d. ¶ In glo. ij. ibi ſoluenti iſtud qd̓ dicit gl. ꝓcederet ſi iſte poſſeſ ſor ſoluiſſet noīe debitoris. Sꝫ hic iſte poſſeſſor ſoluit no mine ſuo merito ſibi non competit actio nego. geſt. facit .sͣ. cōmuni diuidun. l. hoc iudicio. Ex lec. ant. ¶ Solutio extimationis litis repellit debi torem a vendicatione niſi offerat. h. d. ¶ Nota hic ꝙ litis extimatio non inducit emptionem quando agens intendebat aduocare nudā poſſeſſionem ⁊ non dn̄ium. naꝫ ſi reſultaret hic venditio teneret irreuocabiliter tanqͣꝫ iure creditoris facta. vnde hec. l. limitat omnes alias. Si dominiIrem alienam. um rei pignorate inceꝑit eſſe creditoris ſtatim pignus extinguit̉ ⁊ eius poſſeſſio non ꝓderit debitori ſed ſolum durat precario. h. d. ¶ Nota caſuꝫ iſtius. l. Sed ꝓ declaratiōe iſtius tex. in fi. no. ꝙ ſi creditor efficit̉ dominus pignoris deſinit eſſe pignus ⁊ ſic innuit ꝙ ab initio cōſiſtit pignus quomodo ꝓcedat hoc cum. l. dicat rem alienam pignori dari non poſſe. vt. sͣ. eo. l. res aliena cum ſi. Reſpōdeo illa. l. ⁊ ibi loquitur in pignorāte rem alienam ſcienter in qua titulum non habebat hic vero lo quitur in pignorante rem alienam ignoranter quam poſ ſidebat bona fide ⁊ iuſto titulo ꝙ qꝛ ſibi competebat pu blitia. merito tenet obligatio reſpectu iuris quod ipſe ha bet. caſus eſt in. l. ſi ab eo. jͣ. de pig. facit. sͣ. e. l. tutor. ⁊. l. ſe. ¶ Secūdo quero quot remedia competant iſti debitori. dic vt in glo. vlti. ⁊ no. gl. inquantum dicit ꝙ creditori competit remedium. l. ſiꝗs conductoris. ex qua glo. no. ꝙ. l. ſiꝗs conductꝭ. loquat̉ in alijs caſibus qͣꝫ in locatis. Ex lec. ant. ¶ No. ꝙ ſi lꝫ vt creditor ſe cōceſſit p̄cario pignus vt pignus tn̄ remanet p̄carium reſoluto pignore vnde mutatur ius auctoris tn̄ precariuꝫ remanet in eodē ſtatu qd̓ eſt no. ſimile. jͣ. de here. inſti. l. iij.§. qui fideicōmiſ ſariam. ⁊ no. iſtam. l. paruam. ⁊ facit ad. l. jͣ. de vſucapioni bus. l. ei a quo. Si pignus accipia Ui retiariO. unt per creditorē vi erit periculo creditoris rapientis niſi fuerit a debitore conceſſum. hoc dicit. iſta. l. ⁊ iſtaꝫ. l. declara vt in glo. ⁊ vide quod no. glo. ⁊ doc. C. de pig. l. creditoris. h. d. Ex lec. ant. ¶ Ibi abſtulit. ita ꝙ perijt. Nota ex iſta. l. ꝙ ille qui dicit ſibi ius ſua auctoritate teneret̉ de caſu for tuito niſi eſſet hoc ſibi conceſſum ex pacto. ⁊ iſtam. l. frenter. allegat Inno. vt patet in. c. verū. ⁊. c. poſtulaſti. de foro compe. facit extra de dona. c. cuꝫ dilectus. ⁊ vide in ſpec. de pigno. v̓. quid ſi ⁊ iudex. ⁊ adde quod no. In no. in. c. ij. de conſue. NOVAADDITIO. Ex lectura antiqua. ¶ Dicit Inno. ꝙ qui alienat in eccleſiam nō poteſt ſibi reſeruare ex pacto manus iniectionem de foro competē. vtrum. ſed nunquid per. l. hāc pōt fieri. vide qd̓ no. Inn. eo. ti. poſtulaſti. vide quod no. C. de pre. xxx. an. cum notiſ ſimi.§. oīno. in gl. quare dicit in fi. Item vide quod nota Innocen. c. ij. de conſuetudine. in verbo tex. auctoritate. ¶ Quid ſi vbi ꝗs poterat ex pacto ingredi īgreſſus fuit ver. iudicis ad cautelam qualis erit iſta poſſeſſio vtrū iudicialis vel cōditionalis. vide in ſpec. de pigno. v̓. quid ſi iudex. ⁊ dic ꝙ aut iudex proceſſit executiue non citando partem ⁊ tunc eſt conuentionalis aut ordine iudiciario. vt glo. vult. l. ij. C. de iure emphi. vbi dicit ꝙ melius eſt ꝙ fiat auctoritate iudicis per libellum. ⁊ tunc eſt iudicialis .l. noſtri meminerint. C. ſi per vim vel alio modo. l. fin. C. de iudi.§. cū debitore. ¶ Sed nūquid ille qui elegit viā iudiciariam iam pōt redire ad conuentionalem dic ꝙ ſic vt. l. i. C. ſi plures vna ſentētia ⁊ lite non conteſta. quoniā in fi. non ob.§. eligere qꝛ ibi electio cadit inter actiones ⁊ cauſas hic inter remedia circa vnam actionē ⁊ vnam cāꝫ Ho. cōtra. per. c. cū dilec. extra de dona. ⁊ per hoc de ſer ui. ruſt. viā conſtitui.§. ſi fundus de act. empti. ſi in uen. de cōtrahen. emp. ſi aqueductus. Iſta iura loquuntur quan do per pactū queritur ius reale nō mera facultas. ⁊ per Inno. facit qꝛ videtur mutatus ſtatus rei ꝓpter priuilegium poſſeſſoris ergo nō tenet pactū manus iniectionis vt. C. ſi ſeruus exhi. l. i. tenendo ho. dic ꝙ non eſt verum ꝙ ſtatus rei ſit mutatus. ¶ In glo. que eſt ſuper verbo text. auctoritatis que incipit ſiue. in verbo glo. creditor. Quid ſi debitor contra dicit videtur poſſe qꝛ in obliga tionibus facti ſuccedit obligatio ad intereſſe ſed debitor tenetur ad factū ⁊ ſic ad patientiaꝫ ergo non preciſe. ſed dic cōtra qꝛ iſtud factum eſt magis in obligatiōe reali qͣꝫ perſonali. Ideo non ſuccedit obligatio ad intereſſe. sͣ. de rei ven. qui reſtituere non ob. de vi ⁊ vi ar. colonus qꝛ ibi locator veniebat iure poſſeſſoris. ideo non admittitur in teruerſa poſſeſſione ſed hic vi pacti veniebat qd̓ interuer ti non pōt. ¶ Quid de ſucceſſore an teneat̉ ſtare huic pa cto rn̄deo ſic. ſi eſt vniuerſalis ſucceſſor. l. ticia cum teſtō. .§. i. de lega. ij. ſi ſingularis aut vult iſte vti pacto vt actor contra ſingularem ſucceſſorē ⁊ non poteſt qꝛ non afficit rem qꝛ non eſt conceptum ſuper iure ſed ſuper executiōe que in facto conſiſtat putare alia conſiſtit iure aut vt reus puta qꝛ māſit ex pacto ⁊ de hoc ſingularis iſte ſucceſſor conqueritur de manſione. ⁊ dic ꝙ non poteſt quia ius ex cipiendi competit contra ſingularem ſucceſſorem. vt. l. flu.§. adijcitur cum ſi. DeliI ſeruus pignori. quica ui obligat debitorem ignorantem vt ipſuꝫ ſal tem teneatur dare pro noxa. debitorem vero ſciētem obligat inſolidum. hoc. d. Iſtam. l. declara vt in glo. ⁊ bene. Obligans reꝫ Um debit Ore. alienam ienci actione pignori contraria. h. d. ¶ Nota glo poſitam que ponit quot modis poſſit interenſe creditoris ſibi non fuiſſe obligatam rem alienā ſed ſua propriam. h. d. Si pignus eſt di I pecuniam. tum creditorilib alio nomine habet locum pignoratitia ſoluta pecunia. h. d. ¶ Et gl. legit iſtam. l. altero de duobꝰ modis. poteſt legi ⁊ tertio modo ꝙ ſic loquatur de antiphona.i. de pig. pretorio. vt. l. ſi is.§. i. jͣ. de pignori ⁊ ẜm hanc lec. habes hic caſum de eo qd̓ dicitur. sͣ. e. l. i. videlicet an ſicut pro pignore cōuentꝭ. hꝫ locum pignoai actꝭ. iii

act. ita pro pignore p̄torio hēat locū pigno. actio. ⁊ ẜm hanc lec. eſt caſus hic ꝙ ſic. de qua qōne dixi sͣ. co. l. i. ⁊ vi de qd̓ no. Ia. de are. in. l. vtiqꝫ. jͣ. de damno infecto. Ex lec. ant. ¶ No. ꝙ ſi mutuaui alicui cētū ⁊ ipſe fecit mihi apodiſſam ſua manu. ꝙ ſi ipſe reddidit mihi cētum ꝙ ego debeo reddere apodiſſam. ¶ Secūdo no. ẜm ali um intellectū ꝙ etiam per verba impropria pōt pignus ꝯſtitui. ⁊ facit qd̓ no. in ſimili. C. fami. her. l. quotiēs. Pactū factuꝫ ex poſt facto ꝙ Irlu S. pignus traditum creditori cre ditor hēat inſolidum pro debito valet ⁊ tenet hoc dicit. ¶ Et glo. ponit in hac. l. duas lec. tene ſecūdaꝫ lec. que eſt multū notabilis ⁊ clara. ¶ Op. ⁊ videtur ꝙ iſtud pactū qd̓ creditor habeat rem pignora tam inſolutū nō valeat aliꝗd. vt. C. de pig. l. fi. So. quādo qꝫ apponitur iſtud pactū ab initio qn̄ mutuuꝫ ꝯͣhit̉. puta qꝛ conueniunt creditor ⁊ debitor ꝙ ſi pecunia nō fuit ſo luta tali termino pignus remaneat inſolidū pro debito ta le pactū nō valet aliꝗd. ⁊ ita loꝗtur ibi. Qn̄qꝫ tale pactū nō apponitur ibi ab initio ſed ex poſt facto ex interuallo poſt ꝯͣctum perfectū. ⁊ tunc tale pactū valet. ⁊ ita loꝗtur hic. ⁊. C. de pac. pi. l. ij. ⁊ eſt rō diuerſitatis quare qn̄ quis accipit pecuniā mutuo non valet. qꝛ tunc omne pactū de bitor faceret. ⁊ ideo tale pactū nō valet. vt. l. fi. C de pac. pigno. que ratio ceſſat qn̄ tale pactum apponitur ex poſt facto poſt cōtractum perfectum. cetera dic vt in glo. ⁊ vi de. l. qͣꝫuis. alias incipit colopodius. Ex lec. ant. ¶ Si creditor emit pignus a debitore po teſt poſtea perpetuo poſſidere. hoc dicit. adde quod no. jͣ. de pigno. l. ſi fundus in fine. ⁊. jͣ. de ſolu. l. colopodius. alias incipit qͣꝫuis. Pecūia redaUm et ſOtis. qa ex vēditiōe pignoris prius conuertitur ad vſuras poſtea cōuertitur in ſortem. hoc dicit iſta. l. iſtud pͥn cipium declara vt in glo. Ex lec. ant. ¶ No. principtum pro feneratoribus. Creditor pignus poſſidet ⁊ debitor Pignus. poteſt ab eo rem pignoratam condu cere ⁊ eam precario rogare. hoc dicit. Iſtum.§. declara optime. vt in gloſa. Si pro pignore conſtitu Iquis N. tā de ꝑtiū volūtate aliud pignus ſubſtituat̉ creditori furtū cōmittit̉. ſe cus ſi pro pignore conſtituēdo aliud pro alio pignus. qꝛ tunc crimē ſtellionatus cōmittitur. h. d. Obligans rem alienaꝫ vel alij obliSed Et N. gatam crimē ſtellionatus cōmittit. niſi illa res pro debito vtriuſqꝫ ſufficiat. h. d. ¶ Nota ex hoc.§. ꝙ ille qui obligat ſecūdo loco rem quam alij iā ob ligauerat tenet̉ crimine ſtellionatus niſi illa res vtriqꝫ ſuf ficiat. ſecus in eo qui primo vnam rem vendidit vno poſtea eādem rem vendidit alij. naꝫ iſto caſu crimine falſi tenet̉. caſus eſt. jͣ. de falſis. l. ꝗ duobus. ¶ Ulterius iſte texdum modicum ⁊c. inducitur per Guil. de cu. ad qōnem ꝙ debitor vel creditor in modica quantitate non repella tur a tutela vel cura. de qua qō̓ne no. C. qui dari tuto. po. auc. minoris debitor. ⁊ ibi per glo. ⁊ doc. Ex lec. ant. ¶ In tex. ibi dedit.ſ. ſpāliter. ibi ver. plane ⁊ c. ¶ No. ar. ꝙ debitor modice quātitatis nō repellat̉ a magna tutela ẜm Cy. in auc. minoris debitor. facit. jͣ. de excu. tu. l. athlete.§. dat remiſſionē nec mo. defectus debꝫ tutelam vitiare. ar. jͣ. de cōdi. ⁊ demon. l. qͣꝫuis. ⁊. jͣ. de edi. edic. l. iij.§. cui deus abeſt. Per cōditioneꝫ debiI pignus. ſoris creditor retinet pignoris poſſeſſionem. h. d. ¶ Ex lectura antiqua. NOVA ADDITIO. ¶ Sed an ſoluta pecunia debitor ipſo iure incipiat poſſidere. dic ꝙ poſſeſſio non reuertitur ad eum ipſo iure. vt De pigno. actio. De pigno. actio. I. eo. debitor.§. fi. ⁊ ar. C. ſo. ma. l. dotꝭ. ¶ Sꝫ an creditor tūc vtēdo vel fructus amouendo facit furtū fructuū. dic ꝙ ſic ſi facit inuito ⁊ ꝯͣdicente debitore quōdā niſi habeat aliqͣꝫ iuſta, cam. puta impenſarū factarū in re vel in fru ctibus. nam eatenus poteſt cōſumere de fructibus ⁊ ſibi conſulere per retentionē. vt. sͣ. eo. ſi neceſſarias.§. fi. ⁊. jͣ. de vi ⁊ vi ar. colonus. ſicut quilibet extraneus. nam aīo non pōt iur̄ creditorē cenſeri. qꝛ creditor eſſe deſiit. ff. de fur. ſi quis vxori.§. eum creditorē. sͣ. ſi cer. pet. l. ſiꝗs nec cām.§. res pignori. vbi de hoc. nam falſus creditor eſt eo. tit. falſus. ⁊. l. eum qui.§. idem ſcribit. ⁊. l. ſi pignore. in prin. ⁊ .l. inficiande.§. ſi colonus. nam cū ad dn̄m pleno iure per tinet. ergo agit furti. l. ſi ſeruus.§. locaui. ⁊. l. fullo.§. frugibus. ⁊. l. verū.§. eoꝝ. de furtis. de vſuca. ſi homo locati cū in plures.§. meſſem. extra de elec. duduꝫ eccleſia. de furtis eum qui. in prin. non ob. ff. de furtis. cum credito rē. qꝛ ibi durabat creditor hic nō. ⁊ facit qd̓ not. jͣ. de acꝗ. poſ. ſi ex ſtipulatione. ad ideꝫ. qꝛ predo furtum cōmittit. vt no. sͣ. de condi. inde. ſi vrbana. C. de condi. ex. l. mala fi de. ⁊ iſte predo immo ſpoliator dici poteſt. ar. de vi ⁊ vi arma. colonꝰ. ⁊. l. cū fundū. C. locati. C. ꝯductores. ⁊ no. dy. in. c. ꝗ ad agēdū. de re. iu. li. vi. ¶ Sed nunꝗd verus creditor cum recolligit fructus qui debentt computari i ſorteꝫ dꝫ notificare debitori qd̓ interſit ſi vult intereſſe ad vidēdū quantitatem fructuuꝫ recolligendoꝝ. vel ꝗd ſi de bitor ꝓteſtatur ꝙ non recolligantur ſine ſui preſentia dic vt no. in Spe. de decimis.§. vltimo. ibi plene videas ⁊c. In recipiendo pignore ē ne MPillo. ceſſaria tutoris auctoritas. hoc dicit. Ex lec. ant. ¶ Nota arg. iſtius. l. ꝙ ſine au ctoritate tutoris nō poſſit rē cōcedi in emphitheoſim pu pillo ꝓpter mutuā obligationē preſtationis ſenſus. Subſcribens ſe in Aius ſeius. enamēto vt teſſis nō videt̉ approbare ea que continent̉ in teſtō h. d. ⁊ hec eſt quedā glo. magna q̄ primo for mat vnū ꝯͣrium. ⁊ dat. vi. ſolutiones ⁊ approbat vltimā. Scd̓o eliciunt̉ ex hoc tex. quatuor notabilia ⁊ ad ſecūdū ⁊ vltimū no. oppo. ⁊ ſoluit ēt ibi ſed no. hic ⁊c. ⁊ pro declaratione iſtius gl. vide quod no. in. l. fideiuſſor.§. pater all̓. in glo. ⁊ quod no. Dy. in. c. is ꝗ tacet. extra de regu. iur. li. vi. ⁊ qd̓ no. Dy. C. de ꝓcur. l. inuitus. ⁊. jͣ. ſo. ma. l. qͥ dotis. facit etiam in glo. in. l. filiuſfa. sͣ. de procur. Ex lec. ant. ¶ Subſcriptio nō nocet ſubſcribenti. ſe in teſtemª. h. d. ꝗa qua mente quis ſe ſubſcribataīaduerti cō a uenit. ar. jͣ. ad treb. l. reſtituta. ſecus ſi ſe ſcriberet vel ſigil ac laret ad robur actus non ad ſimplicem ꝓbationem facti ī. vt jͣ. de pigno. l. ſi fideiuſſor.§. pater. facit. C. de re. alie. nō l1 alie. l. ſi vēditrici. ⁊. l. deſtituere. ⁊ no. ꝙ nō intelligunt̉ eē in vera ea que continent̉ narratiue ⁊ incidenter in ſcriptura ba cum quis ſe ſubſcribit. vt. l. ij. C. cōmu. re. ali. adde quod te iū no. extra de tranſac. c. ex lr̄is. ⁊. l. fi. C. plus valere qd̓ agit̉ F qͣꝫ. ⁊ no. glo. iſtius. l. tanqͣꝫ aureaꝫ. Item erronea preſcri 8 ptio non p̄iudicat. ad hoc allegatur hec lex. Item patet co ex hac. l. ꝙ negatiua pōt ꝓbari per inſtrumēta affirmati ſo ua contraria. ſic. C. de erro. aduo. l. ij. ¶ Ex lectura antiqua. NOVA ADDITIO. ¶ Uide Inno. de tranſac. ex litteris. vide Iaco. ar. jͣ. ſolu. ma. ⁊ deſinit. Debitor non poteſt a creditore ſuo Debito. pignus emere. h. d. Circa. iſtud pͥncipiū. vide qd̓ no. Cy. C. ſi ſeruus extero. l. i. in prima op. de qua dicā. jͣ. mā. l. ſi mādauero.§. ſi hi quoꝝ. quod not. Ex lec ant. ¶ Contractus vtilis non tollit̉ ꝑ ꝯtractuꝫ inutilem. h. d. ⁊ facit. jͣ. de acquir. poſ. ſiꝗs ante. Filius nō pōt emere rem patris De bitori S. de pecunia ꝑfectitia. h. d. Soluta pecūia cre Soluta pecunta. aitori pignus libeBal. ſuꝑ. ij. ff. veteris. a ¶ In teſtē. adde pa. d̓ ca. ī. l. emptor.§. luciꝰ. sͣ. d̓ pac. ⁊. d. alexa. de imo. ⁊ eūdem bal. in. l. ſi pater. C. de fide. iuſ. ⁊ bar. ⁊. d. alex. in. l. que dotis. in vlti. col. in pe. q. jͣ. ſol. matrimo.

a ¶ Creditori. adde bar. in l. cū res. ꝑ illū textū. C. ſi res ali. pig. da. ſit. b ¶ Hypothcaria. vide Ia. niay. inſtit. de actio.§. itē ſer uiana. numero. lxxxix. De pignoratitia actione. De pignoratitia actione. ratur non ſolum a creditore cui pignus fuit obligatum. ſed etiam a creditore cui primus creditor ſecūdo loco pi gnus obligauit. hoc dicit. Ex lec. ant. ¶ Reſoluto iure actoris reſoluitur ius ſuc ceſſoris. h. d. concordat. jͣ. de pac. l. vectigalis. ¶ In tex. ibi medio tꝑe.ſ. ante ſolutionem. ¶ In tex. ibi.ſ. ſoluēteꝫ poſtea ⁊c. Iſtum.§. declara. vt in glo. ⁊ bene que gl. incipit. non ergo ciuilem ſed naturalem. Si debitori obEm̄ alienam. ligati rē alienam ſuperuēiat ius dn̄ij ex poſt facto pignoris ob ligatio confirmat̉. Secus ſi debitori ꝗ obliga uit rem alienam ſuccedat dn̄s illius rei. Nam tūc pignus non confirmatur. hoc dicit. ¶ No. ergo ex hac. l. ꝙ ius ſuperueniens debitori meo ꝓdeſt mihi. Naꝫ vides hic ꝙ Na ius ſuꝑueniēs debitori qui obligauit rem alienam ꝓdeſt creditoriª vt ſibi competat actio hypothecaria. ¶ Secū t. do no. in ver. non eſt idem dicendum. ꝙ ſi dominus ſuccedat actori meo mihi non prodeſt. nam vides hic ꝙ dee bitori qui obligauit mihi rem alienam ſuccedat dn̄s rei a. non propterea mihi creditori cōfirmatur pignus nec datur actio hypothecaria. ¶ Tertio no. in ver. ſi conueniſſet de pignore ẜm vnam lec. poſitam in glo. ſuper ver. de pignore. ibi vel dic ꝙ defunctus ⁊c. quam lec. approbat Guil. de cu. ꝙ heres non poteſt redarguere mendatium defuncti cui ſucceſſit. ad idem. C. de ſeruo pigno. dato ⁊ man. l. ſi creditoribus. ¶ Extra glo. oppo. ad ver. nō eſt idem dicendū. ⁊ videtur ꝙ iſte tex. non proceat. naꝫ quādo quis ſuccedit alteri videtur habere ratum quicquid ille facit. caſum habuiſtis. sͣ. e. l. ſolutum.§. ſoluta. jͣ. rem ra tam ha. l. fi. ſed per ratihabitionem domini confirmatur pignus. vt. sͣ. eo. l. aliena. ergo per ſucceſſionem quam facit dn̄s ei qui obligauit rem ipſius domini dꝫ pignus cōfirmari tanqͣꝫ ſuccedendo ratum habuerit. Sed hic dicit̉ cōtrarium quare male. Sol. ſucceſſio hꝫ vim ratihabitionis in his que defunctus facit nomine ipſius ſuccedētis vel ꝓ eo de rato ꝓmiſit. ⁊ ita loquuntur ꝯͣria. al̓s ſucceſſio non hꝫ vim ratihabitionis. ⁊ ita loquitur hic in glo. i. ibi qꝛ difficilius confirmatur ⁊c. Sed tu dic ꝙ lꝫ in caſu nr̄e .l. pignus non cōfirmaret̉. tn̄ ille qui tale pignus credito ri tradidit creditori teneretur actione pigno. ⁊ ideo ius ſi bi ſuperniens hꝫ confirmare pignus creditori. qꝛ ſua intereſt ⁊ ſibi erat obligatus. Sed in. l. contraria ille ꝗ manumiſit ſeruuꝫ alienū non erat obligatus ſeruo manumiſſo. ideo ius ſuperueniēs manumiſſori non prodeſt ſeruo manumiſſo. iſtam ſo. ponit glo. in. l. cū videt̉. jͣ. de vſur. ⁊ ex hoc apparet ratio ſolutionis date ꝑ glo. sͣ. in precedēti ꝯͣrio. nam vt ibi dicit gl. iſta lex loꝗtur qn̄ creditor ab initio fuit ignorās rem alienam obligari ſibi. ſecus ſi fuiſſet ſciens. vt. l. i. jͣ. de pig. qꝛ ille qui alienam rem obligat creditori ſcienti ei non tenetur act. pig. vidiſtis. sͣ. eo. l. tutor .§. ſed ſi ſciēs. ¶ In ea. glo. ibi bonefidei cum titulo ⁊c. ¶ No. ex hac glo. ꝙ in hypothecaria ſufficiat ꝓbare ꝙ debitor tempore obligationis contracte poſſidebat rem quam obligauit bonafide cum titulo. al̓s nō ſufficit ꝙ cre ditor ꝓbet debitorem poſſediſſe rem bonafide etiaꝫ ſine titulo. ita no. per gl. C. ſi res aliena pi. da. ſit. l. ſi res. ⁊ hoc etiam videtur ſentire ſolutio ſequēs gl. lꝫ iſtud reſtringat ad cauſam qn̄ agitur hypothecaria cōtra ipſum debitorē poſſidenteꝫ. alibi gl. videtur velle ꝙ ad hoc vt competat actio hypothecaria debitori oportet ꝙ ꝓbet creditor de bitorem fuiſſe dn̄m tꝑe obligatiōis cōtracte. ita no. gl. in ſti. de act.§. itē ſeruiana. C. de ſalui. interdi. l. i. auc. de triē. ⁊ ſemiſ.§. illud. col. iij. inſti. de interdic.§. interduꝫ. de qua q. tangitur per Dy. in. d.§. item ſeruiana. tangitur ꝑ Cy. in dicta. l. cum res. ¶ In gl. ij. ibi in fi. So. nō cōfirmat̉ pignus quo ad actiōem. ⁊ ita loquitur iſte ver. nō eſt idē dicendum. nō pōt ergo creditor in caſu noſtro agere hypothecaria. ⁊ ita loquitur hic ſed bene cōfirmat̉ pignus quo ad exceptionem. qꝛ ſi iſte dn̄s qui ſuccedit debitoria ageret repelleretur exceptiōe vt ibi. facit ad predicta. C de rei ven. l. cum a matre. C. de rebus alie. nō. alie. l. ſi vēditio. ⁊ de hoc quando ius ſuperueniens actori meo pro ſit mihi dicam in. l. a titio. sͣ. de rei ven. Ex lec. ant. ¶ Dn̄ium ſuperueniens obliganti confir mat pignus. ſed dn̄ium heredis nō ꝯfirmat pignus teſta toris niſi accōmodaſſet cōſenſuꝫ heres. aut eēt mentitus in dn̄io. hoc dicit ẜm gl. ad qd̓ facit. l. ſi ſine. C. ad velleia. vel dic ẜm Guil. dn̄ium ſuperueniens obliganti cōfirmat pignus. ſed dn̄ium heredis nō cōfirmat pignus teſtatoris ſimpliciter pignoratum. ſecus ſi cum aſſertione dn̄i quia nō poteſt allegare de mendatio teſtatoris. hoc dicit ẜm Guil. ſed de errore bene poſſct allegare. vt. l. fin. sͣ. de cōſtitu. pecu. ¶ Nota ꝙ res heredis nō venit in obliga tione teſtatoris. cōcor. jͣ. de pigno. l. paulus. ⁊ vide Cyn. in. l. aſſiduis. C. qui po. in pig. habean. ⁊ vide ſimile. jͣ. de manumiſ. teſta. l. qui habebat.§. fin. ¶ No. ꝙ heres non pōt venire cōtra cōfeſſionem teſtatoris. iſtud eſt verū. ꝗa hic teſtator fuit in dolo ⁊ in mendatio. ſecus vbi non eſt dolus quia heres poteſt ꝓſequi ius ſuum nō obſtante facto teſtatoris. vt. jͣ. de diuer. ⁊ tempo. preſcrip. l. an initiū. b.§. ex facto. ¶ Nota ī iſta. l. quid habeat ꝓbare agens in hypothecariaᵇ. quod dic vt. jͣ. de probatꝭ. l. ante omnia. ⁊ per Cy. in. l. cum res. C. ſi in ali. re. pig. da. ſit. ⁊ in Spec. de obliga. ⁊ ſolu.§. conſequenter. ver. ſed quid. ⁊ per dy inſti. de act.§. ſeruiana. NOVA ADDITIO. ¶ Ex lectura antiqua. ¶ In ver. tex. credendum. quia res heredis nō veniunt in obligatione teſtators. vt. jͣ. de pig. paulus. non ob. l. i.§. fi. quia nec ibi veniunt dato ꝙ non poſſit dici qꝛ ius claudit os heredi. vnde ibi caute nō dicit de obligatione. ſed dicit ꝙ improbe reſiſtit. ⁊ eſt ſimile de manu. teſt. qui habebat.§. n̄. vbi de hoc. Si creditor vēdat pignꝰ Reditor. debet ſuperſiuum precreſtituere non autem debet emptorem delegare. hoc dicit. ¶ In glo. ij. ibi exegerat. iſta ſo. eſt falſa. qꝛ ſi creditor exegiſſet precium fruſtra ageretur de legatione emptoris cum emptor ad precium non ſit debitor quare reprobatis omnibus ſolutionibus tene antepenultimam ſolutꝭ. ibi. vel ibi nō fuit culpa. pro qua ſolutione facit. sͣ e. l. ſi debitor.§. fi. Si creditor eſt in culpa nō ISnOr l. reſtituendo debitori inſin menta pignoris tenetur debitori ad intereſſe. Sed ſi creditori culpa imputari nō pōt tunc debitori non tenetur. hoc dicit. ¶ No. tex. in ver. opera autem. nam hic habes caſum in quo poteſt agi pign. act. ante pecuniam ſolutam per debitorem. illud ergo qd̓ habuiſtis sͣ. eo. l. ſi rem.§. omnis. ꝙ ad hoc vt cōpetat pigne debet pecunia integre eſſe ſoluta debet intelligi quando agitur pigno. ad hoc vt res pigno. reſtitueretur. Sed ſi ageretur pigno. ad damna que debitor eſt paſſus ꝓptefactuꝫ creditoris tunc pōt debitor agere act. pig. ante pe cuniam ſolutam. caſus eſt hic. Ex lec. ant. ¶ No. ꝙ creditor qui habet inſtrumentū per qd̓ pōt ꝓbari latitudo iuris debet facere ei copiaꝫ de ipſo. Item non obſtante ꝙ ꝗs pignorauerit areaꝫ poteſt ibi edificare. ¶ Item nota ꝙ pignoratitia poteſt moue ri etiam ante ſolutionem debiti. ¶ No. hic etiam ꝙ lati tudo finium probatur hic per inſtrumentum. Damnum datuꝫ Titius pecuniam. in pignore aucio ritate officialis non pertinet ad creditorem qui nō depre henditur in culpa. h. d. ¶ No. ex hoc.§. ꝙ officialis poteſt accipere res priuatorum ꝓpter publicam neceſſitaleꝫ quod tamen debet intelligi data mercede. vt. l. iteꝫ ſi verberatum.§. i. sͣ. de rei ven. sͣ. quemadmodum ſerui. amitta tur. l. ſi locus.§. i. C. de here. qui primi. li. acci. l. i. ⁊. ij. ⁊ ꝑ cōſequens videtur hic caſus ꝙ quando officialis vult fa cere iuſtitiam

De exerci. actio. cere iuſtitiam de aliquo poteſt accipere aſinum a ruſtico vt in eo portetur malefactor. ¶ Sed quero an officialis poſſit capere aliquem vt vadat ad decapitandum aliquē doc. tenent ꝙ ſic ſi eſt vilis perſona. ar. in auc. de ſan. epiſco.§. monachus colla. x. tene menti. Incipit liber. xiiij. ¶ Explicit liber. xiij. Rubrica. ¶ De exercitoria actione. ¶ Glo. rubrice ibi ideꝫ in alijs ⁊c. Qualiter exercitoria actio ⁊ alie actiones ſequentes in ſequētibus titulis ſint acceſſorie. dic vt. C. e. in rubrica ⁊ ibi glo. Item ſumitur ar. ꝙ legatus poteſt ſubdelegare patiente ordinario ẜm Guil. Et ꝙ procur. ad litem poſſit ſubſtituere ante litem conteſta. patiente dn̄o. qꝛ patientia habꝫ vim mandati. fa cit quod no. Inno. de reſcrip. c. ex parte decani. Sed con trarium videtur ꝙ patiētia tenet mediuꝫ nec eſt proprie conſenſus. vt. jͣ. eo. l. ex.§. ſiquis nauē. non ob. iſte.§. qꝛ hic mandabatur patientia actu licito. ſecus in illicito. cōmuniter doctores approbant primam partem. Exercitor ſeu Tilitatem. dns nauis tenetur ex facto magiſtri per eum iam prepoſiti ſicut tenetur dominus pro facto inſtitoris cum ſit eadeꝫ ratio ⁊ maior. h. d. ¶ In textu ibi ignari.ſ. vos mercatores cum magiſtris naui um ẜm Ia. de are. ¶ In tex. ibi cuius ſint cōditionis ip ſi magiſtri nauium. dic.ſ. liberi vel ſerui ẜm Iaco. de are. ¶ In tex. ibi qualis. dic.ſ. diues vel pauper ẜm eundem Ia. ¶ No. ex hoc tex. in principio primo ꝙ ea que ſunt manifeſta nō indigēt cōmendatione. ¶ Scd̓o no. in ver. c cum ſit maior neceſſitas. ꝙ ar. a minori licituꝫ eſtᵉ. ¶ In glo. ad idem in actio. multo magis. C de ſacroſan. eccle. ſi mulier. argumentum a maiori licitum eſt in iure. vt. l. i. .C. de remiſſoria act. ¶ Tertio no. ex hoc tex. in ver. ꝗd pe. ꝙ ex hoc loco ⁊ tꝑe diuerſuꝫ quid ſtatuit̉. ¶ Sed ꝯͣ oppo. de. l. ſuperuacua. C. de tempo. in inte. reſtitu. Sed reſponde ꝙ quandoqꝫ ex diuerſitate temporis ⁊ locorū non inducitur diuerſitas diſpoſitionis. ⁊ ita loquitur ibi quandoqꝫ ex diuerſitate temporis ⁊ locorum inducitur diuerſitas rationis. ⁊ tunc inducitur diuerſitaꝫ diſpoſitio nis ⁊ ita hic. Ex lec. ant. ¶ In tex. ibi nam interdum. ⁊ eſt ar. ꝙ ille qui non potuit plene deliberare facilius preſumitur er raſſe qͣꝫ ille qui conſulte reſpondit ẜm Guil. NOVA ADDITIO. ¶ Ex lectura antiqua. ¶ In ver. tex. interdum. ar. ꝙ ille qui non potuit plene deliberare. puta propter abſentiam aduocati facilius pre ſumatur erraſſe qͣꝫ ille qui cōſulto rn̄dit ẜm Guil. ¶ In .§. magiſtrū. vide Inno. de officio archid. ad hoc. b. hoc placet cū in fi.§. dicat emendis vel vēdēdis petrus cenitꝭ. ¶ In ver. tex. qͣꝫqͣꝫ. vide in Spe. de locato.§. nūc aliqua. v̓. ꝗn̄quageſimo. ¶ In.§. magiſtrū ī v̓. tex. ſcire. ¶ No. ar. ꝙ vaſallus vaſalli mei ē meꝰ vaſallꝰ. ¶ No. ar. ꝙ vica rius ep̄i nō tenet̉ facere fidē d̓ mādato qꝛ ſufficit patiētia ep̄i. ¶ No. ar. ꝙ ciuitas paduana nō tenet̉ facere fidē d̓ priuilegijs ſtudij qꝛ ſufficit patiētia prīcipis. ¶ No. ar. ꝙ delegatꝰ pōt ſubdelegare patiēte ordinario ẜꝫ Guil. ⁊ Cy. in additionibus. ¶ No. ar. ꝙ ꝓcurator ꝗ litigat do mino patiente non teneatur fidem facere de mandato In no. de reſcrip. ex parte decani. Item eſt arg. ꝙ ordinarius non teneatur facere fidem de iuriſditione. Item eſt ar gu. ꝙ procurator ad iudicia poſſit ante lit. conteſt. ſubſtituere dn̄o preſente. ¶ In ver. textus dicendum. No. ar. ꝙ licet procurator ſit conſtitutus hoc acto ꝙ lit. conteſt. non poſſit ſubſtituere procuratorem ꝙ nihilominus poterit. dic cōtra ẜm Guil. ¶ Nota in.§. vnde querit no.§. ꝙ inſpicitur propoſitum ⁊ ꝙ propoſitum probatur per ſacramentum ẜm Guil. in.§. ſed ſi ab. ¶ In ver. tex. crediderit. ar. de don. inter virū. ſi de don.§. fi. ¶ In.§. ſi plu res. vide vtrum cum debet requiri conſilium alicuius ſuper aliquo debeat requiri in principali ⁊ acceſſorijs. Itē nunquid requiratur conſilium non ſolum circa perſonaꝫ ſed circa formam. no. Inno. de elec. cum in veteri de officio delega. vene. ⁊ in Spe. de loca.§. nunc aliqua. ver. c. ⁊ vide oīno per Cy. in. l. id quod pauperibus. in. xiiij. ⁊ xv. q. de ep̄i. ⁊ clericis. ⁊ in Spec. de arbitro.§. fi. ver. ſed quid ſi dicatur. in. iij. colū. ⁊ per dn̄m Oldra. plene in. q. per eum diſpu. que incipit ſtatutum ciuitatis Padue. vi de Cy. C. de ſpon. l. ſi pater. vide Inno. extra de arbi. cuꝫ olim. ¶ Qn̄ lex intelligatur loqui de conſilio ⁊ quando de precepto. vide per Arch. iiij. di.§. h̓ ⁊ ſi legibus vbi oī no vide. vide Archi. xviij. diſt. epiſcoporuꝫ. vide omnino quod no. Archi. xxi. diſt. de ceteris. in magna glo. ⁊. c. ſu mitur. ¶ In gl. adde ⁊ dic vide Arch. xxiiij. di. ep̄s in fi. ¶ In. glo. ſua que incipit adde. vide Archi. in. xlix. diſt. ecce formidant. in glo. hic ē vbi omnino vide. ¶ Nota ꝙ aūt quis vult limitare officium quod habet formā antiquitus conſtitutam. aut vult limitare officiuꝫ cuius forma tunc eſt in fieri ⁊ ab homine tunc recipit complemen tum. Primo caſu aut vult limitare conferendo aliꝗd officij in non officialem ⁊ non poteſt. aut in offieialem ⁊ po teſt. l. titium ⁊ meuium. Secūdo caſu poteſt vt hic non. ¶ An in negocijs ſit melior ꝯditio occupātis. dic ꝙ nō qꝛ nullū ius nouū queritur ex occupatꝭ. de cur. fur. ꝯſilio in fine. ⁊ ideo procurator ad negocia ſemper poteſt reuo cari. ſecus ad iudicia de procur. pluribus. facit. l. i. de offi cio conſulis. Item in pluribus tutoribus eſt locus preuē tioni in iudicio. qꝛ conteſtando liteꝫ tutor efficitur dn̄s li tis. vt. l. nec tutores. ⁊ qꝛ per cōteſt. ꝓcurator acꝗrit ius prelationis contra dn̄ium. de procur. paulus. ergo cōtra ⁊ tutorem tutor. ¶ No. in.§. ſed ⁊ ſi ſic in ver. tex. imputabit. ¶ Op. ꝙ debeat diſtingui vtrum is cuius conſiliū debet reſumi ſit collega vel non. ſi eſt collega non valet abſque eo ſi non eſt collega valet. vt. l. titium ⁊ meuium. So. aut loꝗmur in offi. publicis ⁊ loquitur ibi. nam talia officia habent ordinationem ⁊ formam a iure aut in priuatꝭ. que habent formam ab homine ⁊ loquitur hic. ⁊ rō eſt. qꝛ per hoc nil detrahitur iuri cōi. ſed in officio publico dꝫ tenetur ſi penderet ab hominis voluntate. Naꝫ lex eſt cauſa tā efficiens qͣꝫ formalis. vt in.§. qd̓ obſeruari nō hō ẜm Oldra. ¶ Sed op. primo ad primum membruꝫ extra de arbi. cum olim. So. ibi modus traditur actui ꝓducendo in eſſe ſed ſuperior diſtinctio procedit in coarc tatione officij iam producti. ¶ Sed. opp. ad ſcd̓m de. l. item ſi vnus.§. idem pompo. de arbi. So. ibi modus ē cō tra naturam actus ideo nō tenet. Et hoc verū niſi adiceretur a le. vtputa per ſtatutum. qꝛ lex poteſt actus naturā immutare. vt. C. rem in pn̄ti. vnde bene teneret ſtatutum ꝙ arbiter non poſſet ꝓnunciare abſqꝫ conſilio ſapientuꝫ ẜm Ol. ſed quare. l. titium diſtinguit de collega ⁊ nō col lega. Rn̄deo qꝛ college poſſunt habere poteſtatem inui cem colligatam ſed non habens poteſtatem vllam nō po teſt habere ptātem cum alio colligatam ẜm Oldra. in. q. predicta per euꝫ diſputata ibi vide. ¶ In.§. eſt aūt. vide Innocen. de iudi. cum deputati in glo. que eſt ſuper ver. tex. exercitor. que incipit ciuilibus. ¶ In ver. glo. tutori bus. Illi habent mandatum a lege iſti ab homine. tamē hic obligatꝭ. eſt a. l. qꝛ hic eſt pretoria. at ſi ex negocio geſto eſſet ciuile forum. ¶ In fi. glo. arg. cōtra no. sͣ. de ꝓ cur. pluribus. ſed ibi in iudicijs hic extra vel hic quando ad vniuerſitatꝭ. cōſtitꝭ. ibi qn̄ ad ſpāle inditium vel negocium. ſed cōtra. qꝛ lꝫ arguere de contractibus ad iudicia .l. iiij.§. idem̄ ſcribit de pec. ſed illud vbi eſt eadem rō ſed hic non copulat reꝫ ⁊ officium cuilibet pro parte applica re ſolet. C. de ca. tol.§. ſinauteꝫ. dic ꝙ ex parte rei inſolidū videntur conſtitui in iudicio non ex parte actoris. Et eſt ratio per. l. iam tamen.§. pe. iudi. ſol. no. in glo. que eſt Bal. ſuꝑ. ij. ff. veteris. c ¶ Eſt. adde cardi. in cle. i. §. oīa. de pen̄. ⁊ in cle. i. ī pͥn. vbi etiā ꝑglo. de reli. ⁊ vene ra. ſanctoruꝫ.

De exercitoria actione. De exercitoria actione. ſuper ver. tex. imputabit. qui incipit̉ ſeruāda. ¶ In ver. gl. poterat. vnde non habebat ius in ipſa adminiſtratiōe hic ſic. ⁊ facit. l. i. C. de tu. ⁊ cu. illu. perſo. Et vide qd̓ no. per Guil. sͣ. de adop. l. adoptio non iure facta. Et in diſt. dn̄i Rizar. mal. ⁊ in cap. exiui de paradiſo.§. i. in clemē. vbi dicitur ꝙ frater minor pōt eligi in conſultorem tamē non in executorem. ¶ Et no. ꝙ ille qui conſiliū dat non intelligitur iudicare. ff. quando appel. ſit. l. i.§. ſolent. ⁊ vi de Inno. in. c. in refrag. de offi. or. ⁊ vide quod no. in. l. i. .C. de pericul. tuto. in prima glo. Magiſter obligat dominū Magiſtrum.& omni facto ad quod ꝑ bo minum eſt prepoſitus. nauta vero obligat dominū ſoluꝫ ex delicto. Item non inſpicitur cuius conditionis ſit magiſter. hoc dicit. ¶ In tex. ibi totius.i. generalis gubernatio ibi etatis. ¶ No. ꝙ non intereſt cuius etatis ſit il le quo ad mandatum ad negocia. idem tenet gl. in. l. i.§. pueritiam. ff. de poſtul. ſecus in iudicijs. ⁊ adde quod no. in clemen. ij. de procura. Magiſter nauis habet poMagiſtrum. anatem alium magiſtrū ſub ſtituēdi etiam ſi ſibi fuerit prohibitum. ⁊ ex perſona ſubſtituti dn̄s nauis tenebit̉ ſicut ex ꝑſona ſubſtituentis. h. d. vſqꝫ ad.§. non autem. ¶ No. in ver. quid tn̄ caſum ꝙ pͥpoſitus ab vno poteſt vnum alium ſibi ſubſtituere contra expreſſam domini voluntatem qui euꝫ prepoſuit. ⁊ ē hic ſpeciale in negociatione nauali. ⁊ per hoc dicit Guil. de cū. ꝙ ſi aliquis conſtituat procuratorem ſub iſta cōditio ne ne lite conteſtata poſſit ꝓcuratorem aliū ſubſtituere ꝙ de iure fieri poſſet ſi prohibitio non eſſet facta. vt. l. ꝙ ꝗs ⁊ nulla. C. de procur. ꝙ facta prohibitione ille non poterit procuratorē etiam lite conteſta. qꝛ ceſſat ratio. ¶ No ta ꝙ magiſter poteſt ſubſtituere alium magiſtrum ⁊ per illum ſubſtitutū ita obligatur exercitor ſicut per ſubſtitu enteꝫ. dubiū faciebat qꝛ videbat̉ electa induſtria magiſtri nam iſtud eſt negociū induſtriale tn̄ poteſt cōmitti homi ni paris induſtrie. ¶ Secūdo no. ꝙ ille dicitur ſubſtitutus qui eſt ſubſtitutus domino ignorāte. Si aūt domino ſciente non dicit̉ ſubſtitutus ſed principalis. qd̓ eſt notā. ¶ Tertio nota ꝙ ideo ex facto ſubſtituti tenet̉ exercitor qꝛ magiſter videt̉ habere mandatū ad omnia in quo venit vt poſſit ſubſtituere. facit quod no. in ſimili de iuriſdi. om. iudi. l. ſolet. ⁊. jͣ. man. l. ſi procurator.§. i. ¶ Quarto no. ꝙ licet ſit actū vt non poſſit ſubſtituere. tamen ſi ſubſtituit obligat̉ mandans. ⁊ eſt ſpāle in exercitoria. ¶ Ex iſtis no. ſimpliciter quedam ar. nam ex primo ſumitur ar. x ꝙ vaſallusª vaſalli mei dicit̉ meus vaſallus.ſ. qn̄ eſt reſpe a ctu vnius ⁊ eiuſdem feudi. vt no. in.§. ſi duobus vehiculum. ⁊ facit. sͣ. de pigno. actio. l. ſolutū.§. ſi domū. Ex ver. ceterum ſumit̉ arg. ꝙ vicarius epiſcopi non tenet̉ facere fidem de vicariatū ꝗa ſufficit patientia domini qd̓ eſt verū niſi in his in quibus requireret̉ mandatum ſpeciale ⁊ expreſſum. arg. jͣ. de dona. l. filius. Ex lec. ant. ¶ Itē ſumit̉ ar. ꝙ delegatus poteſt ſubde legare patiente ordinario ẜm Guil. ⁊ ꝙ procurator ad lites poſſit ſubſtituere ante litem conteſta. potiente domi no. qꝛ patientia habet vim mandati. facit qd̓ nō. Inno. ex tra de reſcrip. c. ex parte decani. Sed videt̉ contrariū. ꝗa patientia tenet medium nec eſt proprie conſenſus. vt. jͣ. e. l.§. ſi is qui nauem. non ob. iſte.§. ꝗa hic accomodabatur patientia actui licito. ſecus ſi al̓. illicito. cōmuniter doct. approbant primam partē. ⁊ no. ex ver. omnia enim. ꝙ ſi aliꝗd eſt cōmiſſum ſapientibus ꝗbuſdā hoc addito ꝙ ꝗe quid per eos factū fuerit valeat ⁊ ꝙ ipſi poſſunt alij com mitere. nam ſub iſta vniuerſitate verborū videt̉ venire ꝙ poſſint facere per aliū. arg. contra. C. de cadu. tollen.§. ne aūt. qꝛ ſi ſunt iſti ſapiētes noīe proprio videt̉ electa induſtria perſonalis ſingulorū. facit qd̓ no. Inno. in. c. qm̄ abbas. extra de officio delegati. ¶ Ex ver. quod tamen no. ar. ꝙ procurator ad iudicia poſt litem conteſt. poſſit ꝯſti. tuere etiam domino cōtradicente vel ēt ſi a principio habuerit mandatū limitatū ꝙ nō poſſit ſubſtituere. ſꝫ Guil. de cu. tenet hic cōtrariū. non ob. iſta littera. qꝛ hic eſt ſpe ciale. ergo in contrariū eſt ius cōmune. Ex facto magiſtri dn̄s nauis Non autem. adligal̓ ſi magiſſer cōtrabat in eam rem in qua expreſſe vel tacite eſt prepoſitus ⁊ in il lam cām ſe cōtrahere exprimat. Sed ſi cōtrahat nulla cā expreſſa dn̄s nauis non tenet̉ niſi in eius vtilitatem fuerit verſum. Sed ſi magiſter nauis cōtrahat in cā in qua ē expreſſe prepoſitus ſufficit cauſe expreſſio licet illa cā nō ſit vera. h. d. vſqꝫ ad.§. igit̉. ¶ Nota ꝙ magiſter poteſt ſub ſtituere. ¶ No. hūc.§. ⁊ maxime. ver. vn̄ querit offiliꝰ. ⁊ ver. ſed ſi in precijs. ꝓ cuius ver. declaratione q̄ro de eius intellectu. Azo in ſumma iſtius tituli dicit ꝙ iſte verſicu. ſed ſi in precijs loꝗtur quādo magiſter fuit ſpecialiter po ſitus ad pecunias accipiendas ⁊ merces emendas. ⁊ iō pro huius.§. declaratiōe dic. qn̄qꝫ magiſter accepit pecunias mutuo in eam cauſam in quam eſt expreſſe poſitus. ⁊ ad hoc vt dn̄s nauis obligetur ex tali mutuo ſufficit ꝙ magiſter dicat ſe accipere pecunias mutuo ob illam cām vt hic in ver. vnde querit offilius. ⁊ in ver. ſed ſi in precijs ẜm ītellectū Azo. ⁊ ẜm Ia. de are. Qn̄qꝫ magiſter accipit pecunias mutuo in eam cām in qua eſt prepoſitus tacite puta accepit pecunias mutuo ob cām que venit in conſe quentiaꝫ eius ad qd̓ eſt prepoſitus expreſſe. ⁊ tūc ad hoc vt dn̄s nauis ex tali contractu teneat̉ reqͥrunt̉ tres. videlicet ꝙ magiſter contrahendo dicat expreſſe ꝙ vult ob illam cām accipere vt hic. Item ꝙ illa ſit vera ⁊ ꝙ creditor ſciat illam cām ſubeſſe tempore contractus. vt. jͣ. eo. l. fi. ī prin. quādoqꝫ magiſter accipit pecunias in illam cau ſam ſimpliciter hoc non exprimendo. ⁊ tunc dn̄s nauis non tenetur ex tali contractu niſi pecunia fuerit verſa in vtilitatem dn̄i vt hic. in ver. ꝙ ſi ab initio. circa queꝫ ver. vide quod no. glo. que incipit nec creditor. nec ob. predi ctis. jͣ. eo. l. iij.§. qui tamen. qꝛ ibi loquitur quando quis contrahit cum eo qui nullum habebat mandatum. ſed p̄ miſſa loquuntur qn̄ quis contrahit cuꝫ eo qui habet mādatum. ⁊ circa predicta vide quod no. Inno. extra de fideiuſſo. c. fi. ⁊ qd̓ no. Gui. jͣ. eo. l. fi. No. ar. ꝙ miſſus Quid ſi mutuam. aā cōducēduꝫ officialis poſſit accipere pecuniam mutuo pro his deducēdis ad locum qd̓ eſt veriſſimum. No. primo ꝙ inſpicitur pri Unde querlt. mum propoſitum qd̓ obatur per ſacramentuꝫ ẜm Guil. ¶ Scd̓o no. ꝙ refert qua liter quis contraxerit. vtrum expreſſa cā vel non expreſſa. Item eſt arg. ꝙ ſi priores habent arbitrium ex aliqua cā ad hoc vt valeat ꝙ agunt debent illam cām inſerere in eo qd̓ agunt quanqͣꝫ credo ꝙ etiam ſine inſertione cauſe valeat. qꝛ omne ius eorum deduxiſſe vident̉. ar. ff. de excep. rei iudi. l. ſi mater.§. eandem. ⁊ de teſt. mil. l. mater. quod no. Inno. de preſcrip. c. cum ex officio. non ob. hoc.§. ꝗa hic actus poterat valere duplici via. ſed ego loquor vbi actus al̓s eſſet inhabilis. ¶ Ultimo Gui. de cu. inducit hunc tex. in ver. vnde querit offilius ad qōnem. nā vides hic ꝙ ſi magiſter nauis accipiendo pecunias mutuo expreſſit ſe velle illam pecuniam expendere in illam cām in qua eſt prepoſitus lꝫ poſtea mutauerit propoſitū. tn̄ dn̄s tenetur. modo dicit ipſe ꝙ iſte tex. facit ad. q. ꝙ ſi in ciuitate eſt ſtatutum ꝙ nullus extrahat bladū de ciuitate niſi cā ſui vſus ſub certa pena ⁊ quidam extraxit cā ſui vſus ⁊ poſtea mutauit propoſitum ⁊ bladum vendidit ꝙ non incidat in penam quaſi inſpiciatur ſuum primū ꝓpoſituꝫ arg. huius tex. qd̓ dic vt hic per eundem. Modus ꝓponendi eſt ꝯſiderandus ⁊ ISiLAI. ſi magiſter excedit modū dn̄s non tene tur. hoc dicit vſqꝫ ad.§. ſi plures. Vel ſic. forma mandati habet vim. l. ¶ In tex. ad locandū. argu. ꝙ procurator contractus

De exerci. actio. contractus non poſſit ſolui. quod eſt verum ex alio contractu. ſed ex eodem contractu bene poteſt ſolui sͣ. de pactis. l. fina. cuꝫ emptore. ¶ Nota ꝙ forma mandati ſem per eſt obſeruanda. concordat. jͣ. māda. l. diligenter. ⁊ ſic apparet quod eſt ſeruanda per omnia tam circa res ⁊ ꝑ ſonas qͣꝫ circa locum ⁊ tempus. ff. de verbo. obligatio. l. qui rome.§. calimachus. Si pluribus vniuerſalis admi Co lPlure S. niſtratio concedatur videt̉ cō cedi inſoliduꝫ niſi illud ſit expreſſum. h. d. ¶ No. ex hoc .§. qd̓ dixi in ſūmario. ⁊ vt dixi iſte.§. habet locum quādo pluribus ꝯceditur adminiſtratio vniuerſalis. ſecus ſi plu ribus mandet̉ aliquid ſpeciale non vniuerſale. Nam tūc non videt̉ mandatū factum inſolidum niſi expreſſe dicatur. vt. l. pluribus. sͣ. de procur. ¶ Secūdo nota in verſi. ſed ſi ſic propoſuit. ꝙ quando eſt dictum ꝙ ſine alio face re non poſſit quicꝗd facit vnus ſine alio non facit in preiudicium mandantis. vt. l. titium ⁊ meuium in princi. jͣ. de admi. tuto. circa quod vide quod no. doc. in. l. id qd̓ pau peribus. C. de epiſco. ⁊ cleri. ¶ In glo. que incipit cuili bet cōnu. in lib. xi. ⁊c. de pluribus cōmiſſarijs dic. vt extra de teſt. c. vlti. li. vi. de pluribus dic. vt extra de arbitris c. vl. li. vi. ⁊. l. diem proferre.§. ſi plures. sͣ. de arbi. ¶ In glo. que incipit ſeruanda enim ⁊c. ibi debet ſtare eius cō ſilio. circa iſtam glo. vide quod no. extra de arbi. ⁊ extra de electione. c. cum in veteri. No. hic tex. in ver. obuenExercitorem. uones. ⁊ verbuꝫ redditus ⁊ no. glo. ſuper verbo obuentiones. que dicit quid ſi obpuentioᵇ. quid autem ſit redditus. no. inſti. locati.§. adeo c ⁊c. Uide quod no.ᵉ. ff. de condi. indebi. l. ſi vrba. jͣ. de vſu fruc. l. ſi fundi trebatiani. ⁊ cum dicuntur puri redditus deductis expenſis. vt in. l. litibus. in fine de agricolis ⁊ cē ſitis libro vndecimo. Contrahentes poſſunt eligere Eſt autem. xercitorem vel magiſtrum pro libito voluntatis. Sed exercitor non poteſt agere contra contrahentes cum magiſtro niſi in ſubſidium. hoc dicit. ¶ Nota ex hoc tex. ꝙ magiſter ſiue inſtitor poteſt cōue niri a dn̄o ſeu exercitore ex contractu ſuo qd̓ qualiter debeat intelligi dicam. jͣ. ti. ij. l. fi. ¶ No. in glo. vltima iſtius.§. ꝙ quotienſcūqꝫ dicitur extra ordinem vel extraordinario iure intelligitur officio iudicis vt hic. ⁊ sͣ. ſi certū peta. l. cum filius. ⁊. C. de lib. ⁊ eorū lib. l. prima. ¶ No. arg. ꝙ licet ex contractu procuratoris obligetur dn̄s. ta men nihilominus tenetur ipſe procurator. ¶ Item no. caſum in quo ex contractu alterius agitur ſine ceſſione ⁊ dicit̉ remediū extraordinariū qd̓ eſt regulare. aliū caſum vidiſtis in. l. ſi conuenerit de pig ac. Habens exercitorem in poteſtate ſi Sl lS qul. fuerit volens obligatur inſti tutioni in merce dn̄ica vel nauali. ſed in merce peculiari obligat̉ tributoria ēt eo mō obligat̉ in merce nauali ſi ſola ſcīa in teruenerit. h. d. vel ſic. ī exercitoria ſcīa conſenſus pr̄is vel dn̄i ꝓducūt ſolidi actionē non ſcientia ſola. ſed in tributo ria qn̄ contraht̄ in merce peculiari ⁊ nō nauali rōne ſcien tie pater ⁊ dn̄s ceteris creditoribus exequantur cuꝫ qui. bus ſimul vocantur pro rata. h. d. ¶ No. ꝙ in dubio nō eſt recedendum a verbis legis vel ſtatuti. vnde vbi ſtatutum requirit ſcientiam ⁊ conſenſum ſola ſcientia non ſuf ficit. vt in ver. in re igit̉ dubia. Item ẜm vnaꝫ opi. nec oīs conſenſus qꝛ non interpretat̉. ſed verius verbis ⁊ factis d̓ terminatus ẜm aliam opi. ſufficit interpretatiuus. ¶ In glo. que incipit hic.§. ⁊c. in fi. Sed tu dic ẜm Mar. ſil. ꝙ ad hoc vt dn̄s teneatur qd̓ iuſſu reꝗrit̉ ꝙ dn̄s ſciat ſpeciē contractus. Sed in hac actione ſufficit ꝙ dn̄s ſciat ſeruū negociari lꝫ ignoret ſpēm contractus. Ideo pro iſtius.§. declaratione dic. ꝙ qn̄qꝫ filius vel ſeruus negociatur patre vel dn̄o ignorante vel inuito qd̓ fieri poteſt. vt. jͣ. de pe culio. l. ſiꝗs ſeruum.§. etiam. ⁊ tunc dn̄s vel pater tenetur tm̄ actione de peculio. ita loquitur. jͣ. de pecu. per totum. Qn̄qꝫ filius vel ſeruus cōtrahit patre vel dn̄o ſciente tm̄. ⁊ tūc pater vel dn̄s tenetur actione tributoria ſiue filius vel ſeruus cōtrahat in merce nauali ſiue in alia merce. vt hac. l. ver. ſed ſi ſciente. jͣ. de tribu. l. i.§. i. qn̄qꝫ filius vel ſer uus cōtrahit patre vel dn̄o volente. ⁊ tūc ſiꝗdem pater vl̓ dn̄s vult filiū vel ſeruū ꝯͣhere in certam ſpēm. ⁊ tūc tenet̉ inſolidū per titulū quod iuſſu. vt. jͣ. quod iuſſu per totuꝫ. Qn̄qꝫ pater vel dn̄s vult filium vel ſeruū generaliter negociari. ⁊ tūc ſiꝗdem filius vel ſeruus negociat̉ in merce nauali pater ⁊ dominus tenent̉ inſolidū. ita loquitur iſte .§. Si vero negociatur in merce non nauali. tūc pater vel dn̄s tenet̉ actione tributo. jͣ. de tribu. per totum. ⁊ hoc.§. ver. per inſtitorē. Et ſic ex predictis habes ꝙ nō ſemper volūtas patris vel dn̄i circa contractum filij vel ſerui obligat patreꝫ vel dn̄m inſolidū. ⁊ circa p̄dicta vide tex. no. jͣ. de admi. tu. l. lucius titius gaium ſeium. Ex lec. ant. ¶ In glo. hic no. ibi in corde retenta. ſed certe talis voluntas nihil operatur. vt no. in. l. pōponius ſcribit. de nego. geſt. dic ꝙ glo. intellexit in corde retenta ⁊ in iure preſumpta. vt al̓. jͣ. ad municipa. l. ij. ⁊ ſic loquit̉ hic de volūtate preſumpta. ⁊ iſte eſt vnus intellectus. alius eſt ꝙ hic loquatur de volūtate tacita declarata ꝑ actū extrinſecum. qꝛ forte pater vel dn̄s recipit prouentus na uigationis. ar. jͣ. de euic. quidam ex parte. ⁊ ita intelligit Iaco. de are. ⁊ Guil. de cu. pro quo facit littera que dicit ſed ſciente volente ⁊c. ẜm Cy. in addi. ¶ In glo. ſunt in fi. illud eſt ex interpretatione legis. nam ſi per aliam legē non eſſet interpretatum ſtaremus verbis ẜm Fran. vel in illis legibus apparet de mente. ſed hic nō apparet de mē te. l. latoris. ⁊ ideo inherendum eſt verbis qd̓ facit ꝓ ſtatutis vt verba ſtatuti ſint diligenter obſeruanda. Ideꝫ in priuilegijs quorum tenor eſt ſeruandus ad vnguem. vt extra de priuilegijs porto. ⁊ facit. jͣ. qui ⁊ a quibus ꝓſpe xit. vbi non receditur a verbis. qꝛ ibi non apparebat de mente. vt no. Dy. in. c. fi. de regu. iur. li. vi. ⁊ Cy. hic in ad ditionibus. vnde niſi ſit tibi clarum de mente nunqͣꝫ recedas a verbis legis vel ſtatuti. Verbum poteſtatisᵈ acci In poteſtate. pitur pro patria poteſtate vel dn̄ica actione etiam pro poteſtate quam habet ille ꝗ ē alterius iuris ſubiectus. h. d. Iſte.§. non ſummatur. ſed hic iu Quaquam. nſ conſultus exponit verbuꝫ magiſtrum poſitum in edicto. Exercitor ⁊ magiſter inſolidum He e aCLIO. enētur ſi fiat exactio contra vnū alter liberat̉. no. ex hoc.§. in fi. ꝯiuncta glo. ſua ꝙ ſiꝗs ſol uit pro me ⁊ inuito me liberat. hoc dicit. Qn̄ plures nauem exercent ꝑ terꝯͣl Plure S. uā perſonā liberam vel ſeruaꝫ vel per vnum ex eis quilibet tenetur inſolidum. Secus ſi plu res exercent ſimul nauem per ſeipſos. h. d. cū. l. ſeq. vſqꝫ ad.§. ſimul hee actiones. Uel ſic. factum cōmunis magiſtri obligat quemlibet exercitorem inſolidum. ⁊ eſt not. vnde factor cuiuſdam ſocietatis quemlibet de ſocietate poteſt inſolidum obligare ⁊ non ipſuꝫ corpus ſocietatis. ⁊ facit de edi. edic. l. iuſtiſſime.§. i. ¶ In tex. ibi nauem.ſ. eandem exerceat.ſ. per cōmunem magiſtrum. ſunt ergo duo vel plures rei debendi inſolidum. ⁊ qd̓ no. ſi cer. pe. l. cuꝫ re. ¶ In tex. ibi in pluribus exercitoribus ⁊c. exer centibus nauem per cōmunem magiſtrum. quo caſu ꝗlibet exercitor tenetur inſolidum ex contractu facto cū iſto magiſtro. vt. sͣ. eo. l. i. in fi. iſtius probatio. jͣ. eo. l. ſi ſeruus. .§. ſi cōmunis ſeruus. ¶ No. tex. primo in. l. ne plures. nam iſte tex. inducitur per docto. ad. q. ꝙ quis nō poſſit plures procuratores conſtituere adijciendo clauſulaꝫ ꝙ occupantis melior ꝯditio nō exiſtat. Sed Dy. in hac gl. diſtinguit. aut eſt actor ille qui iſto modo plures ꝓcurato res ꝯſtituit. aut eſt reus. primo caſu pōt fieri conſtitutio. b ¶ Obuētio. vide abb. in. c. ad audientiaꝫ jͣ. de eccl. edifi. ⁊ eūdē bal. in c. i. de cap. qui cur. ven. in pe. col. in vſi. feu. c ¶ Redditꝰ. vide bar. ī ru. jͣ. ſolu. ma. col. iiij. in ver. idē dic de v̓bo red ditus. d ¶ Ptātis. Uide. d. alex. de imo. in. l. eū jͣ. sͣ. de iu. om. iu. ⁊ fely. ī ru. de offi. dele. ⁊ plene ꝑ Arch. xi. q. i. magnū omne. ⁊ eūdē bal. in. l. i.§. i. jͣ. de pen̄.

De exercitoria actione. ¶ DDITIO. ¶ No. ꝙ iſte §. He actiōes. eſt. l. que incipit ſi tn̄ plures cuius principlum non habetur a B aldo expoſituꝫ. ſecūdo non. arg. iſtius. l. ⁊. l. iam tamen.§. vlti. jͣ. iudi. ſol. de hac qōne eſt hodie caſus in. c. ſi duo extra de procur. lib. vi. ¶ Ultimo pro declaraode iſtius.§. ⁊ legū ſequē tium qn̄ plures exercent vnan. rcantiam ſiquideꝫ exer cent per tertiam perſonam quilibet tenetur inſolidum ex efacto illius tertie perſone vt hoc.§. ī plures. Si vero exer cent per ſeipſos. tūc ſiꝗdem exercitiū illius mercātie fuit cōmiſſum vni ex eis. tūc dic idem qꝛ ꝗlibet inſolidū tenetur. vt. l. qui. ver. ſꝫ ſi per plures. Si vero omnes per ſeipſos mercantiā exercent. tunc ſiꝗdem exercent vnam mercantiaꝫ per ſeipſos ſimul tūc quilibet tenet̉ pro parte. Si vero exercēt ſeparatim. puta vnus in vno loco ⁊ alius in alio. vel vnus vnā mercātiā alius aliā. tūc vident̉ oēs pro poſiti adinuicem magiſtri. ⁊ ita loꝗtur. l. ꝗ prouincia ī fi. .sͣ. ſi cer. pe. que hic alle. in fi. gl. prime. l. ſi tn̄. facit pro hoc .C. de fabricenſibus. l. iure ꝓuiſum. li. xij. Adde quod no. .C. fami. her. l. ſi familie. ¶ No. ꝙ ꝗlibet magiſter. videt̉ prepoſitus īſolidū niſi adminiſtratio ſit diuiſa vel ſit actū vt non poſſit vnus ſine altero. Nec ob. ad primum. sͣ. de ꝓcur. l. pluribus. qꝛ hic loꝗtur quādo cōſtituit̉ ad quandam vniuerſitatem. ibi loꝗtur qn̄ conſtituitur ad ſpāle in dicium vel negocium ẜm quoſdam. Et ſcias ꝙ in iſto.§. Bar. tractat materiaꝫ qn̄ aliꝗd eſt faciendū de cōſilio vel conſenſu alicuius vtrum valeat ſi al̓s fiat. ſuper qua mate ria dn̄s Cy. ponit quandam diſtinctionē Rizar. jͣ. man. l. idem.§. ſiꝗs ea. que talis eſt. Qn̄ aliꝗd cōſilio eſt fienduꝫ ſi fiat ſine cōſilio vtrū valeat vel non diſtingue ꝙ aut mā datur a. l. aut ab homine. Si a lege dic indiſtincte nō valere niſi conſilium interueniat. jͣ. de rebus eoruꝫ. l. ſi pupillorum.§. ſi pretor de iureiur. l. ſic itaqꝫ. ⁊ arg. jͣ. mandati. l. diligenter. melius ꝓbat̉ in. l. ij. de tuto. ⁊ cura. ſi ab homī ne ſubdiſtingue ꝙ aut ambo ſunt officiales.ſ. ille qui iuſſus eſt facere ⁊ ille cuius conſilio dꝫ fieri. ⁊ tunc conſiliuꝫ eius reꝗrendū eſt. vt. jͣ. de adminiſtra. tuto. l. titium ⁊ meuium. ij. rn̄. vt hic. ⁊ eſt rō. qꝛ tantū hꝫ vigoris vnus ad re ſiſtendum quantū alter ad faciendū. vt. sͣ. cōmuni diui. l. ſabinus. ⁊. ff. ne ꝗd in loco publico. l. ij.§. i. ⁊ de cura. furio ſi. l. conſilio.§. fi. Ideꝫ ſi non ſit officialis. ſit tn̄ eidem offi cio deſtinatus. ita intelligitur. l. parui.§. fin. sͣ. de arbitris. que deſtinatio. facit idem ꝙ faceret ſi vere eſſet. vt. jͣ. de re bus eo. l. fi. Si vero non ſunt in eodem officio. qꝛ ille qui dꝫ gerere de conſilio alterius eſt officialis alter non ſubdi ſtingue. Qd̓ aūt ille cuius cōſilio res mandat̉ geri eſt futurus obligari ſi res male geratur. aut non. ſi non eſt futu rus obligari tūc de honeſtate eſt reꝗrendū conſilium ⁊ ſa lubre ſequendū. tn̄ ſine conſilio tenet. vt. jͣ. de admi. tuto. l. ꝗdam decedens.§. pāp. ⁊. l. titium ⁊ meuiū. primo rn̄. ⁊ eſt ratio. qꝛ poteſt ꝗs ꝓuidere an conſiliū ſibi expediat vel non. vt. jͣ. mandati. l. ij.§. fi. ⁊ qꝛ non debet alteri per alteꝝ iniqua cōditio afferri. ⁊ eſt ar. ad hoc de ma. teſta. l. ſi ita fuerit. ⁊ de here. inſti. l. pater. Si vero vterqꝫ eſt futurus obligari vel nullus dico conſilio eius debere geri. al̓s nō valet qd̓ actū eſt vt hic. ⁊ de inſtitu. l. ſed ⁊ ſi pupillus.§. ꝯditio. de acꝗ. here. l. ſiꝗs in bona.§. eoꝝ. qꝛ ſicut paritas eſt periculi. ita paritas eſt auctoritatis. ⁊ qꝛ ꝙ oēs tāgit ⁊ c. vt. l. fi. de auc. preſtanda. Et hec vera niſi eſſet dictum ꝙ ſine conſilio non valeret. qꝛ indiſtincte non valet. arg. jͣ. mandati. l. ſiquis ca. ẜm Rizar. malū. Ol. in qōne quam diſputauit que dicit auctēticū ſtatutū dicit ꝙ ideo qn̄ par gerit officium ꝙ vnus nō poteſt ſine alio eē. qꝛ hn̄t poteſtatem colligatam. ſed vbi vnus eſt in officio alter nō. tūc non habent poteſtatem alligatam ẜm eum. Adde ꝙ iſte §. ſi plures. loquit̉ in officio qd̓ habet formā ab hoīe. ſed .L. titiuꝫ ⁊ meuiū. loꝗt̉ in offō qd̓habet formam a iure. ita dicit tex. in. l. ꝗdam decedens. ¶ Item ex predictis no. ꝙ ille qui hꝫ ꝯſulere. nō dicit̉ propterea officiū gerere. vn de dicit cle. exiui. ꝙ frater minor nō poteſt eſſe executor. tn̄ pōt ſcribi in conſultorem. Itē dicit. l. ꝙ ille qui conſulit non dicit̉ iudicare. vt. l. i.§. ſolent. qn̄ app. ſit. Item videt̉ ex p̄dictis ꝙ ſi teſtator relinꝗt duos executores hoc acto ꝙ vnus non pōt exeꝗ ſine altero ꝙ vno acceptāte ater non poſſit. facit. sͣ. de arbi. l. non diſtinguemus.§. cum in plures de le. ij. l. lucius titius.§. quiſꝗs. ⁊ adde ad hāc materiam qd̓ no. exͣ de elec. c. cuꝫ in veteri. ⁊ de arbi. cum olim. xlviij. diſt. ecce formidant. xi. diſt. decretis. ꝑ Inno. de officio ordi. irrefragabili. per Cy. C. de ſponſa. l. ſi pa ter. C. de epiſco. ⁊ cle. l. id qd̓ pauperibus. in Spec. de ar bi.§. fi. ver. quid ſi dicat̉. ⁊ no. Actio dat̉ heredi ⁊ contra He actiones. veredē ⁊ rltra annum. ho¶ In glo. que incipit.i. actio hec. no. iſtam glo. que dicit ꝙ iſtud verbum exercitoria inſtitoria ⁊ tributoria de pe culio ⁊ ſimilia verba non ſunt nomina actionum. ſꝫ ſunt quedam actiones. NOVA ADDITIO. ¶ Ex lectura antiqua. Uide oīno in ſpe. E in plures. de libel. concto .§. fi. ver. ſed pone ti. ⁊ ver. ſe. vbi reperies ali qua circa noſtram materiam not. dig. ¶ Ex lectura antiqua. NOVA ADDITIO. In ver. tex. Ec quicquam. dꝫ qr nōpu partibus quotꝭ ſed inſolidū tenet̉ vnde pars non facit partem ⁊c. ¶ Ex lectura antiqua. NOVA ADDITIO. In ver. tex. videbunt̉ nec I CameN. enim vnus eſt miniſerū terius ex quo omnis per ſe eque principaliter exercent. ar. de fur. qui ſeruo in fi. ¶ In.§. ſꝫ ſi. in ver. tex. placuit quibuſdam moti forte qꝛ in perſona vnius ſerui repreſentatur concurſus ⁊ coniūctio pluriuꝫ dn̄orū de leg. ij. ⁊ proculus. Sed cōtra. eſt. qꝛ iſta rep̄ſentatio eſt inter dn̄os non inter contrahentem ⁊ dn̄os. jͣ. eo. ſi ſeruus.§. ſi cōis. ⁊. l. ver. ⁊ ideo no. ¶ In.§. ſi ſeruusver. tex. tenebitur. qꝛ obligatio exercitoris nō hꝫ in ſui eē pendentiam. ſed factū eſſe nec amplius dependens a cau ſa. l. patre furioſo. ⁊. l. tutelas per Cy. ¶ In glo. que eſt ſuper verbo tex. videbūtur. que incipit vel in ver. glo. poſ ſidere. So. ibi de iure fictionis. vel hic in obligādo. ibi ve ro in acꝗrēdo. vel h̓ in ingenuis. ibi in libertinis. Ia. bel. Exercitor tenetur lꝫ inter I eū qui. nagiſirum ⁊ conmebūit̉ ſecum non cadit obligatio ⁊ dominus ſerui tenetur actiones ſibi queſitas exercitori cedere. h. d. iſta preſens lex. ¶ Ex lectura antiqua. NOVA ADDITIO. ¶ In ver. tex. cum eo contraxero. qꝛ contraxi cū eo con templatione officij. ⁊ qꝛ te reputabat non tanqͣꝫ cum ſeruo. ⁊ no. ar. de tanqͣꝫ eſſe validum vbi cōcurrit reſpectuū multitudo. al̓s non. vt. l. i. C. de dolo. No. hunc tex. pro intellectu Si cōmunis. n tamen plures. vericiſi ſeruus plurium. sͣ. eo. Mutuans ma Vtius titius. gnro hꝫ ecis nem exercitoriam contra exercitorem ſi quatuor concurrant. videlicet veritas cauſe ⁊ veritas propoſitionis ad illam cauſam ⁊ ſcientia ⁊ cōgrua quantitas ⁊ loci cōgruitas. ⁊ idē videtur inſtitoria. h. d. iſta no. lex. ¶ No. hanc. l. pro mutuantibus factoribus mercatoruꝫ. nam ex hac. l. habes qualiter habent obligi tos dn̄os ipſorum. ⁊ qd̓ ipſi habent probare. ¶ Secun do no. caſum in ver. qn̄qꝫ. ⁊ in ver. ſeq. ¶ In glo. que in cipit. ſed pro ea ⁊c. ibi ciuitas ⁊c. Et ibi de intellectu hū ius. l. ſed etiam in. l. ſingularia ad fi. eo. ti. ¶ In ea. glo. ibi in fi. tu dic verius ꝙ ibi erat expreſſe ꝓpoſitus ad accipiendum pecuniam mutuo ẜm intellectū Ia. ⁊ Mar. ⁊ ibi dixi. ⁊ dixi in. l. ciuitas. ⁊ melius in. l. ſi pup.§. item ſi procur. vel.§. is. sͣ. de nego. geſt. ¶ In glo. que incipit fere. illic propoſitus immo videtur reꝗri ꝙ ſciat. vt ꝓbahoc

Ad. l. rhodiā de iactu. tur hoc tex. verſi. fi. Item aliud exigendum. h. d. ¶ No. hic quatuor conſideranda ad hoc vt ſi nō eſt facta verſio in cām in quam magiſter confitebat̉ ſe acciꝑe dn̄s inſolidū teneat̉. primo reꝗrit̉ ꝙ ſubſiſtat rei neceſſitas. ſecūdo ꝙ accipiat̉ in cām in quam cōmiſſa eſt ptās. tertio ꝙ nō mutuetur ſuperflua quantitas. quarto ꝙ ſubſit loci ⁊ tēporis oportunitas. primū ibi. rn̄di. ſcd̓m ibi. ita illud. tertiū ibi. quare. quartū ibi. interdū. Que quatuor ſunt con ſiderāda non ſolū in facto nauali. ſed etiā in inſtitoria act. ⁊. b. d. hec. l. no. ⁊ loꝗtur hec lex in priuatis. ſed in facto ciuitatis vel eccleſie. dic vt no. sͣ. ſi cer. pe. l. ciuitas de neg. geſt. l. ſi pup̄.§. i. ⁊ in auc. hoc ius porrectuꝫ in fi. ⁊ late ꝑ Inno. extra de fideiuſ. c. ꝗbuſdā. ⁊ de depoſiti. c. grauis. ¶ Quero pone ꝙ ꝓbat̉ euidēs neceſſitas rei. itē ꝓbat̉ vl terius ꝙ ē facta refectio. nō tn̄ ꝓbat̉ ꝙ ex illa pecunia mu tuata. Quero an p̄ſumatur ex illa ẜm cōfeſſionē ꝯͣhentis. ⁊ videt̉ ꝙ nō. qꝛ iſta confeſſio nō preiudicat dn̄o. vt. C. d̓ noua. l. non abſtulit. ⁊ ſatis innuit̉ in hac. l. Cōtra dico ꝙ ꝓbata numeratione ⁊ euentu ſubſecuto p̄ſumat̉ ex illa pecunia factū eſſe. vt. l. ſi vētri in fi. de priuile. cre. ⁊. C. de ali. pu. pre. l. fi. ⁊. l. fi. C. de pig. vnde ſi abbas accepit pecuniā mutuā ꝓ induendis monachis. vel ꝓ ſoluēdo. xxv. ⁊ apparet ꝙ monachi ſint induti. vel. xxv. ſunt ſoluta pre ſumā ꝙ ex pecunia mutuata per dictas. ll. ¶ Item no. in hac. l. in prin. ad. q. pone ꝙ dono tibi mille floren̄. inſerta cā qꝛ me redemiſti ab hoſtibus an credat̉ huic cōfeſſioni ita ꝙ nō ſit locus inſinuationi. ⁊ certe no. arg. de ꝓba. l. ꝗ teſtm̄. de le. iij. l. cū quis decedēs.§. titia. ẜm Cy. Tu dic ꝯtra. qꝛ ex quo cā meritoꝝ eſt ſpecificata nō reꝗritur inſinuatio ⁊ ſtat̉ cōfeſſioni. vt. jͣ. de dona. l. acꝗlius regulus. ⁊ ibi no. Non ob. l. qui teſtm̄. qꝛ ibi loꝗt̉ inter ꝓhibitos ī ter quos ēt cōfeſſio eſt ꝓhibita. vt ibi nō. Itē non ob. hec .l. qꝛ ibi loꝗtur de tertio obligādo ſed qn̄ agit̉ de obligā do ſe ſtat̉ in dubio ꝯfeſſioni. ita dicit notabilis gl. jͣ. de noua. l. doli. mali in fi. Item nō ob. ꝙ no. jͣ. de coll̓. l. ſi donatione. qꝛ ibi ꝯfeſſio erat gn̓alis ⁊ incerta ꝑꝑ bona merita ⁊ ſeruitia. Iſta.n. verba nil operant̉. ſecus vbi confeſſio ē certa ⁊ ſpecificata. ⁊ ita loꝗtur. l. acꝗlius regulus. cū ſua glo. qd̓ no. ¶ Scd̓o no. in ver. quare. ar. ad aliā. q. pone ꝙ pr̄ reliꝗt filio ſpurio magnū territoriuꝫ. ⁊ dicit ꝙ hoc facit cā alimētoꝝ. que alimēta pōt ei relinq̄re de iurecano nico. vt extra de eo ꝗ duxit in matrimo. c. cuꝫ haberet. nū ꝗd valebit iſtud relictū. iſte tex. facit ꝙ nō valeat vltra qͣꝫ ſit neceſſariū pro alimētis vt hic. ⁊. jͣ. de dona. inter virum ⁊ vxo. l. ꝙ adipiſcēdi ẜm Guil. ⁊ Cy. Item facit iſta littera pro executoribus teſtamentorū ꝙ ex parua occaſiōe nō poſſunt vendere rem magni valoris. Et adde qd̓ no. in. l. ij. C. qn̄ decre. opus nō eſt. Itē ex ver. interituꝫ ſumit̉ ar. ad aliā. q. quā vidi de facto Florētie. dictat ſtatutum Florētie ꝙ executor Florentie habeat arbitriuꝫ in oībus delictis ex ꝗbus poſſet turbari ſtatus ciuitatis. modo que daꝫ ardua rixa fuit facta in comitatu executor vult appli care illud ſtatutum de turbatione ſtatus. Nūꝗd poſſit ⁊ videt̉ ꝙ non. qꝛ loci diſtātia repugnat. ar. huius. l. ad idē jͣ. de cap. ⁊ poſtli. reuer. l. ſiꝗs ingenuaꝫ.§. in ciuilibus. tn̄ ꝯͣrium practicat̉ de facto. non ſunt hic alia. ¶ Ex lectu. antiqua. NOVAADDITIO. Uide Inno. Interdū etiam illud. ⁊uira s fideiuſſoribus ꝙ ꝗbuſdā. ⁊ de depoſito grauis. ⁊. C. ꝙ cū eo .l. fi. ⁊ vide quod ūo. Inno. de priuile. paſtoralis. ⁊ vide plene. ꝑ Guil. in anc. hoc ius porrectū. ⁊ vide qd̓ no. de noua. l. doli mali. in fi. in.§. interduꝫ. ¶ No. ex qualitate ⁊ diſtantia loci aliꝗd preſumi. ⁊ eſt ar. ꝙ ꝗ rixatur ꝓcul a ciuitate nō videat̉ facere ſcandalum in ciuitate. ⁊ vide de l. ſiꝗs inge.§. in ciuilibus. ¶ In glo. que eſt ſuꝑ ver. tex. vtiliter. que incipit.i. effi. in ver. glo. iiij. ꝙ eiuſdē ſit rei ne ceſſitas tā in eam cām in quam eſt ꝑmiſſa poteſtas qͣꝫ in cām lꝫ neceſſariā ⁊ ꝑmiſſaꝫ ēt ſi nō mutuet̉ ſuꝑflua qͣꝫtitas ⁊ cāe neceſſaria reſpectu ⁊ eiꝰ loci oportunitas ẜm Guil¶ No. in glo. que eſt ſuper ver. tex. inſoliduꝫ que incipit ſed pro ea. ¶ In ver. gl.§. ve. vbi eſt talis dominus ꝗ nō pōt ſibi ꝓſpicere. hic ſic. ẜm Guil. ¶ In ver. glo. ſi ſic. h̓ habebat mandatū. ibi nō ẜm Guil. So. vt in qualibet ea rū no. ⁊ dic vt no. in auc. de ali. ⁊ emphi.§. hec ēt ſuꝑ ver. ſi v̓o. vel dic hic regulare ibi ſpāle. de hoc etiā dic. vt no. sͣ. de mi. l. ꝙ ſi minor.§. pe. Iaco. bel. Rubrica. ¶ Ad legem rhodiā de iactu. Si cauſa na Ege rhodia. ua alleuiāde merces vnius mercatoris ſunt iactate omnes debent cōtribuere ad damni emendationem. hoc dicit. Ex lec. anti. ¶ Ad id qd̓ omnes ſaluat omnes debent contribuere. h. d. NOVAADDITIO. ¶ Ex lectu. antiqua. ¶ Ad id quod omnes ſaluos facit omnes tribuere tenentur. ⁊ ſic eſt ar. ꝙ clerici teneantur contribuere pro ſa lute cōmuni ⁊ pro ſtatu rei publice. ¶ Ultimo iſte tex. facit ad. q. Si aliꝗs de aliqua villa vl̓ caſtro dānum fuit paſſus ab aliquo malefactore. ⁊ ex for ma ſtatuti ſi villa vel caſtrū nō capit malefactorē dꝫ damnū paſſo dānū emēdare ⁊ ſi malefactor nō fuit captus ꝙ de illa emēdatione dꝫ deduci pars que contigiſſet illū dā num paſſum ſi alius extraneus fuiſſet dānum paſſus qui a debuiſſet habere emēdationē ab illo caſtro vel villa. ar. iſtius tex. dum dicit oīum contributioōe ⁊c. in. l. ꝓx. ver. equiſſimū. ⁊ jͣ. e. l. nauis. de qua queſtione no. in ſpe. in ti. de cenſibus.§. nūc dicendum. ver. ꝗd ſi damnum. Dn̄i iactarum in I laborani c. tm̄ bn̄t actionem cū magiſtro nauis. magiſter v̓o nauis hꝫ actio nē cū ceteris ⁊ nō ſolū hꝫ actionē ſed ēt mercis retentionē. h. d. hec lex. ¶ No. ver. eꝗſſimum. nā iſte tex. facit optime ad qōnē ꝙ ſi igne orto in aliqua ꝯͣta do mus alicuius deſtruit̉ a vicinis ne ignis vlterius extenda tur qd̓ fieri pōt de iure. vt videbitis. sͣ. ad. l. acꝗl. l. ſiꝗs fu mo.§. i. ꝙ illi tali cuius domus eſt deſtructa dꝫ cōiter dābnum reſarciriᵇ cū ꝓ cōi vtilitate ſit factū. ar. iſtius tex. ⁊ sͣ. e. l. i. qd̓ no. ⁊ tene menti. ¶ In tex. ibi retinet. per iſtum tex. dic ꝙ ſi habeo debitorem meū ſuſpectuꝫ. ⁊ tu habes de rebus illius apud te ꝙ ego poſſum agere ꝯͣ te vt res il las ſaluas retineas penes te donec mihi ſatiſfiat. pro hoc facit. l. i. de eden. ⁊ tex. quēad. ſer. amit. l. ſi locus. ⁊ de oī agro deſer. l. quicūqꝫ in fi. ⁊. jͣ. ne ꝗd in loco pub. l. ij.§. via rum. Itē inducit ad aliā. q. ꝙ milites qui tꝑe guerre ꝑꝑ defenſionem vadūt ad bellū. ⁊ ibi ꝑdunt equū ꝙ ſibi per cōe debeat emēdari. vt. sͣ. ex qui. ca. ma. l. qui.§. ſi in ſtipēdiarium niſi in acceptꝭ. ſalarij aliud conuenit. Ex lec. ant. ¶ Allegat̉ iſtud pͥncipiū ꝙ qn̄qꝫ ꝓcedit li bellus ago vt agas. qn̄qꝫ ꝓcedit libellus ago vt retineas. habuiſtis ſimile. jͣ. de ac. em. iul̓.§. pe. ⁊. jͣ. locati cū ī plures .§. meſſem. ¶ No. in.§. cū in eadeꝫ. ar. ꝙ ſi cui de villa de beat emendari dānū ꝑ cōem ville ex forma alicuius ſtatu ti. ⁊ ꝓ hoc debeat collecta īponi ꝙ ipſe idē cui datū ē dānum debeat cōtribuere cū ceteris. de hoc no. Dy. jͣ. de le. i. ab oībus.§. ſi titio. Sed pone ꝙ paſſus dānū litigat ſuꝑ hoc cū villa ⁊ fiūt expenſe ꝑ villā vnde villa imponit collectam. querit̉ nūꝗd iſte cōtribuet. Ia. de are. dicit ꝙ nō ꝑ. l. imꝑator. jͣ. de tu. ⁊ ra. diſ. ad qd̓ bn̄ facit in rōne ſui de ver. ob. cū vēditores. ¶ No. vltimo id qd̓ hic dr̄ ī tex. de victualibus cōmunicandis tempore neceſſitatis. ¶ Ex lectura antiqua. NOVA ADDITIO. ¶ Uide Cy. C. de ſūma tri. l. ij. in fi. ⁊. C. de ſacroſan. ec cle. l. neminem. vide qd̓ no. Ac. C. de teſti. qm̄ liberi. Si nauis deterioretur ꝯ̄i cōſeruatis. nā ſit ꝯtributio niſina uis deterioratio ꝯtingeret ex voluntate mercatoꝝ vel iuBal. ſuꝑ. ij. ff. veteris. iiij a ¶ Uel villa. Adde que ad materiā habē tur ꝑ. d. Iaſo. may. inſtitu. d̓ act.§. penale. numero. xxiij. ⁊ ſequen. b ¶ Reſarciri. Adde ſaly. in. l. qͥ fortuitiſ ad fi. de pi. ac. ꝙ incēdiar iuſ tenet̉ de dam no domus dirute pro arcēdo igne a domo vicina.

Ad. l. thodiā de iactu. a ¶ De furto. Adde fely. in c. qm̄ de ſy. in ij. col. in fine. in v̓ſi. in glo. i. b ¶ Orbiſ. ad de glo. xij. q. i. futurā. ⁊ bar. sͣ. in. i. cōſti.§. omer. ⁊. dn̄s Ia. may. in. l. i. in i. col. C. de ſum. tri. ⁊ fide ca. ⁊ cardi. in cle. ij.§. vt illd̓ de re iu. ⁊ do. alexā. de imo. in conſi. xciij. iiij. parte. ſto metu. h. d. ¶ No. tex. in ver. nā ⁊ ſi faber. ꝙ ſi artifex ⁊ magiſter frangit ferramēta ſua cū ꝗbꝰ facit exercitiū ꝙ dānum dꝫ eē ſuū nō aūt illius ꝗ locat opus faciendū. Dn̄s nauis Sed et ſi voluntate. ⁊ on̄i rerum exercitori in naue exceptis libero corpore ⁊ cibarijs ⁊ ꝓ portione extimatiōis merciū ꝯtribuūt. ⁊ ex hoc tenet̉ ex locato magiſter nauis. h. d. vſqꝫad.§. ſi nauis. ¶ No. iſtū .§. ⁊ no. v̓. idē agitatū eſt. nam hic eſt ar. ꝙ ſicut ꝗs dꝫ ſoluere gabellā ꝓ mercibus ſeu pedagium ita dꝫ ſoluere ga bellā ſeu pedagiū ꝓ annulis quos ꝗs portauit in digito. Sed in ꝯͣtium eſt veritas. qꝛ cū iſta talia ꝗs portat cā ſui vſus non dꝫ ſoluere gabellam ſeu pedagiū. vt. jͣ. de verbo. ſigni. l. ceu. jͣ. de publicanis. l. ſi publicanus.§. i. C. de vecti galibus ⁊ cōmiſſis. l. vniuerſi. ¶ Ultimo nota ꝙ tꝑe ne ceſſitatis oīa ſunt cōmunicanda vt hic. No. ibi veſtimēta eoCum in eadem. uꝑ quē tex. dicebā ꝗdam ꝙ ille ꝗ cedit bonis dꝫ dimittere veſtimēta. ꝯͣrium tꝫ Guil. nam vituperoſum eſt ꝙ aliꝗs dimittat veſtimēta vt. l. diuus. de bo. dā. Item iſtud eſt vituꝑoſum ꝙ vadat nudus. vt. l. cū. sͣ. de re mili. li. xij. Nō ob. iſte.§. qꝛ nō dicit̉ ꝙ debeat auferri. Sed nūquid pro mercibus debeat ſolui pedagiū. dn̄s Bar. dicit ꝙ nō. l. ceſare. de v̓. ſi. ¶ No a ta vltimo tex. ibi dū dicit queqꝫ hꝫ. ꝙ ſi tꝑe careſtie aliꝗs eſt furatus panē cauſa comedēdi ꝙ nō teneat̉ de furto. ¶ In ea. gl. extimat̉. vt. l. circa. Vel dic melius ẜm Iac. de bel. hic. lꝫ ray. ſibi appropriet iſta v̓ba ꝙ ibi petijt ītereſſe ex ꝯͣctu ꝑꝑ moraꝫ hic ex quaſi ꝯͣctu ſine mora ex qua dā eꝗtate ſuadēte. ⁊ ideo nō putat ipſe ꝙ iſte.§. corrigat̓ per. l. C. de ſen. que pro eo qd̓ inter. qꝛ ibi loꝗtur in intereſ ſe qd̓ petit ex ꝯͣctu vel delicto. al̓s ex culpa vel mora quorum vel nullū eſt hic. nec ob. jͣ. ad. l. fal. l. in. l. fal.§. i. ibi enī res extat hic nō. quod eſt valde no. Precium redēptionis nauis deroꝯlNaul S. bate a piratis eſt ab omnibus confe erendū. ſecus eſt in precio reruꝫ derobatarū. h. d. pn̄s.§. gͣ Collatio ſeu contributio dꝫ Portio aui C. neri ꝓ precio reꝝ ſaluarum videlicet ꝓ precio quod valeret nō ꝓ precio quo fuerunt empte. h. d. ¶ No. tex. ibi qm̄ agitur detrimenti non lucri ⁊c. ꝙ qn̄ cōtra aliquē agitur nō ex ꝯͣctu nec ex culpa ipſius nō habet̉ pro intereſſe rō lucri ſed detrimēti tantū non ob. C. de ſententijs que pro eo quod inter. l. i. vbi de ī tereſſe habetur ratio lucri. qꝛ loquitur quando contra ali quem agit̉ ex ꝯͣctu vel ex culpa ipſius. Iſtū.§. ītelligit Mar. ſil. qn̄ maꝯͣlquis E. giſter nauis n̄ fuit ī negligētia re tinēdi merces vel agēdi cū mercatoribus quorū merces ſūt ſalue. al̓s eēt ſecꝰ. vt colligit̉ ex mente.§. ſꝫ ſi ſeruꝰ. sͣ. e. l. No. ex hoc.§. ꝙ poſſum agere ꝯͣī res que. galiquē vt ipſe agat ꝯͣ aliuꝫ. ad idem. jͣ. locati. l. cuꝫ plures.§. meſſem. ⁊. jͣ. de act. emp. l. in lianus.§. ſi ſeruum tuum imprudens. sͣ. ſi cer. pe. Ex lec. ant. ¶ Ar. ē hic ꝙ ſi villa ꝑ ſtatutū teneat̉ emēdare dāna occulta. ⁊ ꝓpterea īpoſuerit collectaꝫ ⁊ hͦ fcō apparet de eo ꝗ dedit dānū ꝙ nō eſt vlterius ꝓcedēdum ad exactꝭ. collecte. ad idē ē ar. sͣ. de cōdi. ſine cā ſi fullo. o Si ſcapha perit Auis onuſte. euꝫ mercibus ex tractis cauſa alleuiande nauis habet locuꝫ cō tributio ſi perit. ſecus ſi nauis ꝑeat ⁊ ſcapha ſalua remaneat. hoc dicit. Iactātibus ſit cōtributio Sed ſi nauis. ex mercibus poſtea recuperatis naue perempta. Sed recuꝑantes ex iactu non cō tribuunt illis qui naue perdiderūt. h. d. ¶ In tex. ibi ex his mercibus.ſ. illius mercatoris qui primo iactuꝫ facit. ¶ In gl. que incipit.i. vectores. vel dic ⁊c. ibi que eſt cō tra ⁊c. Sed certe immo nō eſt cōtra. qꝛ ibi loꝗtur qn̄ ꝗs teneret̉ ad qͣꝫtitatem ſimpl̓r. Sed nō qn̄ ꝗs tenet̉ ad quā titateꝫ reſpectu ſpeciei vt ē in caſu noſtro. qꝛ ille qui teneſ ad contributionem damni tenet̉ reſpectu merciū ſeu ſpecieruꝫ quas habet ſaluas ⁊ perempta ſpecie liberat̉. vt l electio.§. ſi ideo. jͣ. de noxa. l. in naue. jͣ. locati. cum ſimilibꝰ dixi de hoc in. l. qd̓ te. sͣ. ſi cer. peta. Pro mercibus ſaluatis fit Cum autem. cōtributio ſeu colauio ucu tibus pn̄ti precio. Sed mercibus deterioratis ſi ſunt de teriorate rōne loci nō ſit collatio ſeu cōtributio pro tali d̓ terioratione. ſed ſi deterioratio contingeret non rōne loci ſed rōne exꝑgiminis. tūc ſit collatio ſeu cōtributio tōtalis deteriorationis. h. d. ⁊ in hoc.§. glo. i. ⁊ glo. ſuꝑ ver bo adhibenda ponit caſum. Pro naue amiſ Miſſe nauis. anon habos collatio. Sed ꝓ arbore ceſa vt euitet̉ ꝑiculuꝫ maris ⁊ merciū collatio locum hꝫ. h. d. Nō fit collaAuis aduerſacu ꝑinpiū que fiunt ad nauem inſtruendam. h. d. Iactata non preſa Ui leuande. munt̉ in dubio hi beri ꝓ derelictis niſi ex qualitate iactꝭ. aliud p̄ſumatur. h. d. Uidiſtis no. sͣ. e. l. ij.§. fi. Conſuetudo maris Eprecatio. legi nō conturu obſeruari. h. d. ¶ Nota ex hac.l. ꝙ imꝑator hꝫ fundatam intentionē ſuā de iure cōi qꝛ oīa dicuntur eſſe ſub eius imperio que exempta nō apparēt. circa quod vide quod no. in. c. paſtoralis. extra de re iu. ¶ Sed quero quid vult dicere tex. ibi lex aūt maris ⁊c. gl. ponit duas expoſitiones. nam prima expoſitio eſt con tra tex. auc. nauigia. C. de furtis. Ex lec. ant. ¶ Iſta lex dicit ꝙ imꝑator eſt dn̄s totius b orbisᵇ ⁊ ꝙ terra ⁊ mare eſt ſibi ſubiecta. Iſta etiā. l. dict ꝙ ꝯſuetudo maris dꝫ obſeruari cui ius cōe ei non reſiſtit reprobando. Iſta etiam. l. poteſt allegari ꝙ ꝓcedat querimonia vel ſupplicatio ſine cōcluſione. nō enim apparet ꝙ hic ſupplicās concluſerit aliꝗd. tu poſſes dicere ꝙ hic erat potius ꝯſultatio qͣꝫ petitio. tu dic vt no. i. q. iiij. preſulatus. Adde in iſta. l. nunꝗd cōtra papam vel imꝑatore quis poſſit ſe p̄ſcribere in libertate. ⁊ vide qd̓ no. Archi. xxij. di. ſacroſancta. facit qd̓ no. doc. in. l. comperit. NOVA ADDITIO. ¶ Ex lectura antiqua. ¶ In ver. tex. epythomatoꝝ. vide Ia. de nata. re. l. inter dum. vide in auc. de queſtore. poſt prin. ibi h̓ ciuitas nr̄a populo ſciente ⁊c. ¶ In ver. tex. eudemōis. vide in ſpe. de feu.§. i. q. xiiij. quid de papa. vide oīno per Arch. x. di. qm̄ an poſſit preſcribi ꝙ papa nō ſit caput eccleſiaꝝ. ⁊ ꝙ imperator nō ſit caput mūdi. dic ꝙ nō. vt no. Archi. xxi di. ſacroſancta. in glo. crederem. vtrum coronatio ſit de ſubſtantia. ⁊ qꝛ̄ papa vtitur dimidio ſigillo ante corona tionem. ⁊ integro poſt. vide Archi. xxiij. di. in noīe domi ni. An imꝑator habeat ptātem a papa vel a populo. An imperator ante coronationem poſſit dare priuilegia. ⁊ qͦ Si imꝑator nō pōt conſequi coronā in loco debito ꝗd fi ciet. an electus in cōcordia in imꝑatorem ante coronatio nē adminiſtret. vide ꝑ Archi. xciij. di. legimus. ⁊ vide at chi. ix. q. vlt. per principalem. ⁊ Cy. in. l. digna vox. vide Archi. xxiij. q. v. tributū. In ver. tex. paulus. Quedam. l. dicūt ꝙ caſus ſuperueniēs liberat a culpa p̄cedenti. n. di alie. iudi. non ſolū.§. hec actio. ff. de nox. electio.§. ſi is qui .ff. de impenſis. ⁊ in totū. ⁊ hic. alie dicūt ꝙ nō liberat. d. de ſponſalibus. l. arris. ꝙ vi aut clam ſi alius.§. eſt aut n ad turpil. in ſenatus.§. ſi poſt. So. aut tꝑe ſuperuenientis cāus erat ꝗs efficaciter obligatus ita ꝙ poterat agi ⁊eri gi ꝯͣ eū. tūc caſus nō liberat. aut n̄. ⁊ tūc excuſat. nō ob. d. l. nō ſolū. qꝛ ibi iō illa actio ſuccedit loco directe q̇ tollit ꝑ caſum ſuꝑuenientē. ergo ⁊ p̄toria q̄ in locū eius ſuccenūi vt in ſ

De inſtitoria actione. vt in§. belliſſime ita ꝙ diſt. eſt ad litteram domini Dyn. non ob. de eden. vbi extra qꝛ obl̓o ſucceſſit loco ꝯuentus ex ꝑte ꝯuenti vt. l. ſi ꝗs rem de arbitris vide oīo de edil. edic. l. iuſtiſſime.§. fi. vel dic aut culpa vel mora p̄cedit ca ſum tūc non liberat vt h̓. vnde iō quis tenet̉ ꝑꝑ dolum qꝛ ſtatī eſt in mora ⁊ caſus ſuperueniens nō liberat. fallit in l. ⁊ totū qꝛ ibi conſtante matrimonio nō poterat ꝯͣhi mora. aut culpa vel mora nō precedit caſuꝫ dico de culpa ex qua caſus orit̉ ⁊ tunc aut obligatio erat ꝯͣcta ad ſpecieꝫ. aut ad genus ſi ad ſpeciē liberat vt hic ⁊. jͣ. locati. l. ī naue ſaufelli ſi ad genus non liberat vt. sͣ. ſi ꝗs cauti. qui aūt.§. i. ⁊ de edendo vbi igitur.§. fi. ⁊ h̓ de actione rei perſecutoria ſed in mere penali ſufficit penā fuiſſe cōmiſſaꝫ lꝫ deſi nat intereſſe vt legit̉ ⁊ no. jͣ. de furtꝭ. ſi quis vxori.§. fi. hāc māꝫ plene examina. vt no. Guil. sͣ. cōmodati ſi vt certo.§. vſqꝫ adeo ⁊ Cy. C. mādati. l. ad cōꝑandas. ¶ In v̓. tex. idem iur. Not. ꝙ difficultas excuſat in obligationibꝰ faciēdi non ob. jͣ. de ver. ob. ꝯtinuus.§. illud qꝛ ibi in obliga tōibus faciēdi impedimentū ꝯcernit rē debitā. in obliga tionibus dandi eſt īpedimentū ꝑſonale non reale etenim datio pōt perſonaliter explicari ſed factū non pōt imꝑſonaliter fieri vt. l. fi. de condi. inſti. Ad pēſionem ꝯſeI vehenda. quēdā ſufficit ppoſitu eſſe in naui niſi aliud ſit actū. h. d. ¶ No. tex. in v̓. ꝙ ſi hoc apꝑet. ꝙ ī dubio vr̄ factū pa ctū ꝓ mancipijs imponendis non portādis quod no. Caſus ſuꝑueniēs ex Si ea cōditionē. cuſat a pena p̄cedentis culpe vbi actio non pōt intētari. h. d. Et ita intelligit hunc text. Dy. in. l. in totum. jͣ. de impenſis. de quo etiam per Cy. in. l. cōparādas. C. mādati. ¶ No. in iſto pͥnc. ꝙ illud qd̓ dicitur quādo ſtat per caſum nihilominus conſe quit̉ quis mercedem intelligitur eſſe verum quādo merces eſt ꝓmiſſa ſimpliciter. ſecus ſi ſit ꝓmiſſa pro actu con ſumato vt hic no. Dy. ¶ In glo. que incipit adhibita in perdēdo ⁊c. ibi. l. cuꝫ res in fi. de hoc dic vt habuiſtis no. in. l. qd̓ te. ſi cer. pe. ⁊ ibi dixi in glo. eadeꝫ in fi. ¶ No. ex hac glo. differentiam inter moram ⁊ culpam. Difficultas ſuꝑueniens excu Idem iuris. ſata penis. h. d. ¶ Nō. iſtuꝫ .§. ⁊ circa iſtum.§. vide qd̓ dixi in. l. qd̓ te. sͣ. ſi cer. pe. ſuper gl. ibi poſita que dicit an difficultas excuſat a mora. h. d. Et qn̄ difficultas excuſet ⁊ qn̄ non in obl̓one penali vide Dy. jͣ. de v̓bo. ob. l. cōtinuus.§. illud. in obligatione facti vel ad intereſſe dic no. in. l. ad comparādas. C. mandati. Si mēſura refert̉ ad capavi cōduxiſta. eitatem nauis. nauis capa citas īſpicit̉. Si v̓o refert̉ ad onus qd̓ in naue īmittit̉ tūc inſpicit̉ mēſura oneris. ꝗd aūt ſit in dubio dic vt no. hic ī glo. ſuper verbo portaſti. quod nota. hic non ſunt alia. ¶ De inſtitoria actione. Rubrica. DoQuum pretori. ninꝰ ex facto inſtitoris obligat̉. Itē ex facto ī ſtitoris agit ſi ille ꝗ ē īſtitor eſt ſeruus. ſi v̓o eſt liber hō nō agit actōe nō ceſſa niſi īſolidū. h. d. cū. l. ſe. ¶ No. ex tex. i fi cū. l. ſeq. ꝙ vbi nō reperit̉ ille ꝗ tenetur mihi actōem cedere qꝛ forte eſt abſens vel latitans vel ē mortuus ſine herede vel nō eſt ſoluēdo lex cōcedit mihi vtilem actionē ſine ceſſione. tex. eſt notabilis vt. C. de ac. ⁊ ob. l. i. ⁊ no. per gl. jͣ. de dam. infec. l. dāni infecti ſtipulatio competit.§. vltimo. vbi glo. habet hunc tex. ad hoc allega. facit optime. C. ad treb. l. ſancimus in fi. Ex lec. ant. ¶ Ex contractu inſtitoris dn̄s obligat̉ᶜ ⁊ verſa vice querit̉ vtilis obligatio dn̄o in ſubſidiū ſine alia ceſſione. h. d. ⁊ dicūt ꝗdam ꝙ eſt ſpeciale in inſtitore ratio ue officij ꝓpter vtilitatem cōem. arg. jͣ. eo. ſi ꝗs mancipijs. .§. ſi impubes. alij dicūt ꝙ eſt ſpeciale non ꝓpter qualitatem vel pͥuilegium officij ſed rōne ſubſidij vt. l. i. C. de ac. ⁊ ob. ⁊ quādoqꝫ allegatur hec lex ẜm vnam rōnem. qn̄qꝫ ẜm alterā. ibi deficiet.ſ. dn̄s ſine ceſſione. ar. ꝯtra. jͣ. de act. emp. iul.§. ꝓcurator. ſed ibi loꝗtur ex eodeꝫ ꝯͣctu ex quo dn̄s obligat̉ vt ſibi querat̉. hic forte loꝗtur ex diuerſis ꝯͣctibus lꝫ ex eodeꝫ officio. ibi ꝯuenire vt cedat iura vel vt agut vter. l. ij.§. penul. sͣ. tit. ij. Item ex lec. anti. Et ſic in O nomine quo. ſubſidiū ꝑ liberā ꝑſonā querit̉ actio ſine ceſſione. ſꝫ an ꝯueniat̉ indiſtincte dubiū eſt. nā iſta. l. in pͥnci. ſimpl̓r dicit poſſe dn̄m ꝯueniri. ſed vr̄ dicēdum ꝙ eodeꝫ modo quo agit̉ ꝯueniat̉.ſ. diſtinctione habita ſit ſoluendo inſtitor vel non. ⁊ hoc ſentit quedam gl. jͣ. de ac. empt. iul.§. ſi ꝓcurator. facit ad hoc alia glo. que dicit ꝙ facilius acꝗrimus qͣꝫ obligemur per ꝓcuratorem. vt. sͣ. de pro cur. l. ſi ꝓcurator. ⁊. l. per ꝓcuratoreꝫ. ſed videt̉ caſus ꝙ indiſtincte teneat̉ dn̄s. vt. jͣ. e. l. in eum. ij. rn̄. Cyn. in addi. Inſtitorᵇ dicitur ille qui p̄ NſtitOr. ponit alicui eniuerſali negociatōi q̄ſtuarie ēt loco certo non deſignato ⁊ ꝯtractu inſtitoris dn̄s obligat̉ cuiuſcūqꝫ cō ditionis ſit negociatio qͥſtuaria. Secꝰ ſi ꝗs īponat̉ alicui rei vel negocio nō q̄ſtuario qꝛ tūc magis vocabit̉ ꝓcurator qͣꝫ inſtitor. h. d. vſqꝫ ad.§. non tamen. in. l. cuicunqꝫ. Ex lec. ant. ¶ In. l. cum interduꝫ in tex. locus. No. ꝙ ita ſunt ſub camerario illi qui exercent arteꝫ in comitatu ſicut illi qui exercent arteꝫ in ciuitate. ¶ Quero circa. l. cuicūqꝫ inquantum dicit agris colendis de intellectu iſti us tex. dicit Inno. ꝙ iſte tex. debet intelligi quando quis eſt prepoſitus agris alienis ⁊ cauſa queſtuꝫ faciendi. Nā in ſuis agris non proprie dicitur negociatio queſtuaria. ⁊ ita debent ītelligi omnia exempla poſita in hoc text. ita no. ipſe in. c. fi. extra de fideicom. facit. jͣ. eo. l. ſi cuꝫ villico. ¶ Uenio ad.§. idemqꝫ labeo. ex quo.§. no. ꝙ eo ꝙ quis paſſus eſt illum quem preponit aliꝗd facere videt̉ ipſuꝫ preponere vt inſtitorem facit. jͣ. e. l. ſed ⁊ ſi pupillus in pͥn. jͣ. qd̓ cum eo. l. fi. Sequitur ex lec. anti. Ui cum. Idē labeo. No. ꝯͣ illos ꝗ ſpoliāt cadauera mortuoꝝ. Ve nio ad v̓. plāe ſi affirmauerit. No. hūc tex. no. pro lr̄is credētie alicui dicēdo tali pn̄tium latori dabitis plenam fideꝫ. ꝙ ſi quis credat latori talis littere ſit ꝑ hoc preiudiciuꝫ mittenti. pro hoc facit optime iſte tex. qd̓ no. ⁊ tene ſemper bene menti. ¶ Ex lectura antiqua. NOVA ADDITIO. ¶ In.§. idem fideiuſſori. ¶ In ver. tex. ſequela eſt ⁊ ſic habuit fideꝫ de precio qd̓ pōt ꝓcurator generalis vel ad vendendum ſecus in executore. Ex contractu inſtitoris tene c1 Non camen. iur dominus ad id ad quod ma ado inſtitor eſt prepoſitus tacite vel expreſſe ſecus. Sed for§. a ma prepoſitionis repugnat. hoc dicit. ¶ In tex. ibi pro me. taberna ſoluenda. ſubaudi mutuauerit quis. ex hoc.§. in v̓. niſi forte ⁊c. ¶ Nota arg. ꝙ procurator datus ad ven 41 dendum poteſt vendere habita fide de precio niſi expreſ iuſt a ꝓ ſe fuerit ei mandatum ꝙ venderet preſenti pecunia. de do. qua materia tractatur hic per guil. de cu. ⁊ per. l. in ciuile inſti C. de rei ven. ¶ Secundo no. in v̓. item fideiuſſor. dū di acci cit eius enim rei ſequela eſt cum glo. ſua que incipit not. vud me. quod tene menti. qua Ex lec. ant. ¶ Inſtitor obligat dominuꝫ ſi contrahit ī rāt ī eo in quo prepoſitus eſt ⁊ in alio ſine quo illud explicari ꝓcu non poteſt. ¶ In tex. ibi ex empto actione. Nota inſtito tuat̉ bus riam non eſſe proprium nomen actionis. Iaco. de are. alex. Ibi locum habere. ſicut ſi eēt in ꝯſSi ei quem.

a ¶ Teſtī. vi a de eūdē ī. l. qd̓ pauperibꝰ. ⁊ car. i cle. i. xx qōne. de te. ⁊ bar. in. l. afilio de alimē. leg. P ¶ De plano. qͣliter hoc v̓bū de plano exponat̉ vide d. alex. d̓ imo. in. l. leuia. jͣ. de accu. ⁊ Fely ī c. oliꝫ d̓ accuſin. v. col. ī pͥn. ⁊ do. alex. de imo. ī ꝯſ. cliiij. in. ij. ī. ij. parte o ¶ Dt piano. quter hoc v̓bū de plano exponat̉ vide d. alex. d̓ imo. in. l. leuia. jͣ. de accu. ⁊ Fely ī c. oliꝫ d̓ accuſin. v col. ī pni. ⁊ d̓o alex. de imo. ī ꝯſ. cliiij. in. ij. ī. ij. parte De inſtitoria actione. De inſtitoria actione. re noīe. ergo habuit fidem de p̄cio. ⁊ dic hoc veruꝫ in ge nerali adminiſtratꝭ. ⁊ ꝓcuratore. ſecus in ꝓcuratore ſpāli. vt. jͣ. de iure fiſci ſi ꝓcurator. de re iudi. ſi ſe.§. ſi poſt. ⁊. jͣ. mā. l. diligēter. Idē in executore qꝛ non pōt hr̄e fidē de p̄ cio. vt. jͣ. de re iu. a diuo pio.§. ſi poſt. ẜm Ia. de are. Bart. dicebat ꝙ ꝓcurator ſpālis ꝗ hꝫ mādatū ad vendendū cer to precio non pōt hr̄e fidē de eo qꝛ rōne tꝑis diceret̉ ven dere minus. vt. l. iiij. in fi. de in diem adiec. ſecus ſi preciū non ſit taxatū dūmō hēat bona fide. ſecus ſi dolo. vt. jͣ. mā. creditor.§. lutius ẜm eū. nūcius aūt non pōt hr̄e fidē d̓ p̄ cio. vt. jͣ. de v̓. ob. ꝗ rome.§. calimachus. ⁊ adde qd̓ not. ꝑ Guil. jͣ. de pig. ac. elegāter.§. ſi vēdiderit. ⁊ h̓ tene menti. Heres tenet̉ ex facto inſtitoris Si ab illo.a defuncto ppoſiti. ⁊ ſi inſtitor h ponat̉ a legitimo adminiſtratore illi cuius negocia gerū tur. ⁊ ſi inſtitor p̄ponat̉ a ꝓcuratore obligat̉ dn̄s ⁊ ꝓcurator p̄ponens. ⁊ ideꝫ in geſtore ſi ſequat̉ ratihabitio. h. d. cum. l. ſe. vſqꝫ ad.§. parui. ¶ Quero de intellectu illius v̓. ſed ⁊ ſi ꝓcur. cum. l. ſe. dicit Iac. de are. ꝙ iſtud qd̓ dicitur hic ꝙ datur actio cōtra ipſum ꝓcuratorem p̄ponentem inſtitoreꝫ debet intelligi quādo ꝓcurator habet generale mandatum vt tex. iſte videt̉ velle. Sed ſi ꝓcurator haberet ſpeciale mādatum ad preponēdum inſtitorē tūc ꝓcurator non tenebit̉ ex ꝯͣctu inſtitorū. ſed tenebit̉ ſo lus dominus vt. l. iij.§. fi. sͣ. quod quiſqꝫ iuris. Non eſt curādum de ꝯditione ꝑſone īſtiPaſ Ul. toris nec etiam de perſona p̄ponentis. ſed ſi p̄ponens eſt minor reꝗrit̉ in p̄ponendo auctoritas adminiſtratoris. h. d. vſqꝫ ad. l. ſed ſi pupillus.§. de quo. Ex lec. anti. ¶ Nō arg. ꝙ mulier poteſt eſſe executrix vt ē teſtamentiª ſicut poteſt eſſe executrix inter viuos extra iu Itē ex lec. anti. qd̓ dicium. No. ꝙ x Ed et ſi pupillus. non or xx e. ⁊ fieri ius in qualitate ꝓcuratoris ſed in qualiilio tate dn̄i in exiudicialibus. in iudicijs v̓o bene leg. eſt ius in qualitate ꝓcuratoris. vt. sͣ. de ꝓcur. minor. arg huius lr̄e dicūt ꝗdam ꝙ inhabilis pōt eſſe ꝓcurator ad ſubſtituēduꝫ. Sed Bar. dicit alibi ꝙ ſi hꝫ mandatum ad ſubſtituendū aliū loco ſui ꝙ nō poteſt ꝓpter iſtud verbū loco ſui. qꝛ iſte actus fundat̉ in ꝓcuratore. ſecus ſi nō ſint iſta verba loco ſui ſed ad ſubſtituēdū ſimpl̓r tu dic vt no. ſi religioſus. extra de procur. in cle. Preponēs aliquē cer De quo palam. aloco videt̉ ꝑmittere cōtrahi cum illo niſi ꝯͣriuꝫ claris litterris publice ſcribat̉ ꝯͣ quā ſcripturam nō cadit ignorātia donec durat ſcriptu ra. Secus ſi ſcriptura fuerit extincta niſi interceſſerit dolus ꝯͣhētis. h. d. vſqꝫ ad.§. conditio ⁊c. ¶ No. ex hoc.§. ꝙ ꝗs non pōt allegare ignorātiaꝫ eius qd̓ publice eſt ꝓpoſitum. facit. jͣ. de decre. ab ordi. faci. l. vlt. ⁊ qd̓ ibi nota. ¶ No. hūc.§. vt per hoc ſciaꝫ qualiter dꝫ fieri renouatio ꝓcuratoris generalis. de quo per Cy. C. man. l. mādatū. pia. b ¶ Vltimo no. expoſitionē iſtius verbi de planoᵇ inquā hoc tū glo. exponit.i. ſine alio ſubaudito intellectu alibi acciſano vide pit̉ vt pꝫ in. l. nec quicūqꝫ.§. de plano. sͣ. de officio ꝓcōſul. imo. ⁊ leg. ⁊ in. c. ſepe exͣ de verbo. ſigni. in clemen. Ex lec. anti. ¶ No. qūo reuocet̉ ꝓcuratoriū generale j. jͣ. de ⁊ qūo fiat generalis intimatio reuocationis qꝛ ſcripturā r̄ely ī iccuſpͥn. in locis publicis ꝓpoſitam ibi vt de plano. ¶ No. ꝙ ver x. de ba reuocationis mādati debent eſſe certa ⁊ clara. ergo ⁊ cliiij. ecōtra verba mādati. ad qd̓ no. hāc litterā. ibi ſꝫ euidēti. parte ar. ꝙ qn̄ cedula citatoria portat̉ ad domū alicuius debeat poni in loco patenti non in angulo vel ſub oſtio. quia iſta malitioſa prepoſitio non releuaret citantem argumē. huius littere. ſcire id quod. NOVAADDITIO. ¶ Ex lectu. antiqua. ¶ In.§. preſcribere. inducitur ad. q. de citatione generali per quam citatur incerta perſona de hoc dic in ſpec. de cita.§. ſequitur ver. ſed nunquid conſanguinei ⁊ vide .C. de pericul. tu. ſi tutor per quem dicunt docto. ꝙ ſi vo lo probare ſcientiam alicuius ſufficit probare formaꝫ pu bli. ⁊ preſumitur ſcientia quia ꝙ proteſtatio debet fieri publice ⁊ non in occulto facit. ff. de appella. cum quidaꝫ ⁊ ibi per Iaco. de are. Et de elec. cauſam in cle. niſi ex cau ſa metus fiat in occulto vt. l. celſus. de acqui. heredita. ⁊ ibi per Dyn. vide quod nota. C. de pericul. tu. ſi tutor. in glo. Item argumen. ꝙ citatio ⁊ proteſtatio ad domū dꝫ fieri in ſcriptꝭ. vt eſt caſus. C. de an. exc̄. vt perfectꝭ.ſ. qn̄ fit ad domū abſentis ⁊ ſimiliū perſonaruꝫ qui non poſſunt vocem apparitoris exaudire. In chriſti noīe amen. ⁊ bea te Marie v̓ginis glorioſe ⁊ p̄cioſe crucis amē. Queſtio proponitur ſub his terminis factū tale eſt. Baldutius ⁊ Ioānes clari ciues florentini vulnerati fuerunt quilibet eoꝝ per Franciſcum auerardi ⁊ quendam alium de qui bus vulneribus facta fuit inquiſitio per iudicem maleficiorum pro parte inquiſitoris dicitur ꝙ Baldutius ⁊ Ioānes vulnerati p̄dicto tēpore quo vulnerati fuerūt ⁊ erant ⁊ adhuc ſunt hodie ex banno cōis floren̄. pro male ficio ⁊ in libris exbānitoꝝ dicti cōis in camera exiſtenti bus deſcripti que ſcriptura banni fuit producta in publi ca forma ⁊ oſtenſa iudici maleficiorum de cauſa cognoſcenti ⁊ per conſequens dicitur ꝙ predicti Baldutiꝰ ⁊ Ioānes potuerūt impune offendi ẜm formaꝫ ſtatuti cōis flor̄. Econtra dicitur pro parte vulneratoruꝫ ꝙ nō obſtā te ꝙ reꝑiantur deſcripti vt banniti non potuerunt offen di ex eo ꝙ erant exempti ⁊ abſoluti ⁊ totaliter liberati a banno ⁊ penis ⁊ grauaminibus in eis inſertis ⁊ inducunt quandam reformationem cōmunis flor̄. ⁊ ſolutionem quantitatis pecunie que ſolui debet a bānito factam vigore dicte reformatōis camerario came. cōis. flor. ⁊ fa ctam infra terminū in dicta reformatione contentū que ſolutio ſcripta fuit ⁊ eſt in libris dicti camerarij ⁊ cōis flo ren. ex quibus dicūt ſe non potuiſſe īpune offēdi. Querit̉ quid iur̄. Et pͥmo videtur ꝙ ex vi bāni nullo modo potue rint offēdi cū ipſius banni vires fuerint ſublate ſolutione eius quod debetur pro omni banno ⁊ contumacia eius vnde de cancellatione non eſt curandū vt. l. inductꝭ. C. de ſolut. ⁊. l. diſſolutio. C. de condi. ſine cauſa ⁊ de act. ⁊ ob. non figura. Scd̓o qꝛ videt̉ rei origo ſublata ⁊ ſola imago remanſiſſe ergo nihil operatur. C. de lati. li. tol. l. i. in prin. Preterea adeſt diſpō legis per quā exēpti liberati ⁊ total̓r abſoluti intelligunt̉ cuius legis diſpoſitioni ⁊ fictiōi ſtandū eſt vt in fictione cornelie ⁊ poſtliminij ⁊ qꝛ videt̉ ꝙ pleniꝰ deliberare debuerunt quia proceſſerunt ad de linquendum vt. l. ⁊ ſi ate. C. de falſis. Item eximendi ver bum ſiue exempti eſt generale ⁊ ſignificare videtur cancellationē ⁊ abſolutionē a bāno ar. ff. ne ꝗs eū. l. ſꝫ eximēdi ergo nullomodo eos offendere licuit. Preterea v̓bis ordinamēti ⁊ ſtatuti inſpectis ad hoc vt offēdere liceret duo pͥncipaliter ⁊ ſubſtātialiter reꝗri vident̉ videlicet bā nū ⁊ ſcriptura ſiue figura bāni. ſed vnū eſt āmotū.ſ. bānū ⁊ ſcriptura banni eſt deliberata. ergo videtur ꝙ offendi nō potuerint vt. ff. de diuor. l. fi.§. ait lex vbi de hoc. hinc eſt ꝙ quotiens lex repreſentat factū quod eſt ab hoīe fa ciendum pro facto debet haberi vt in auc. de here. ⁊ falc. .§. his igitur a nobis ergo ⁊c. In ꝯtrariū multa mouent̓ ꝑ figura bāni q̄ manet q̄ vr̄ excuſare faciētes vt. l. d̓ etate .§. ex cā d̓ īterro. ac. ſcd̓o qͣſi poſſeſſio in qua hodie dep̄he dunt̉ banniti. C. de ſeruis expor. moueor. l. i. C. de teſtō de ac. poſ. l. iij.§. ſi ſeruus qͣꝫ de liberali cā. l. ordinata. tertio oꝑat̉ iuſta ignorantia ⁊ in hoc eſt fortius inſiſtendum ⁊ ſic probatur. vbicunqꝫ aliꝗd excuſat ſi exiſtit ibi ſi deficit ignorantia circa id quod facit ipſum deficere habet excu ſare. ſed bānū in primis viribus vigēs excuſaret. ergo pa riter excuſat ignorantia circa id quod facit bannum deficere hec probantur in. l. eius qui in prouintia. ff. ſi certum petatur. in. l. ꝙ ſi forte de officio preſid̓. inſtitu. mate ria.§. penulti. ff. deſoluti. ſi quis ſeruo ⁊.l. ꝙ ſeruus. hanc ignorantiam adiuuant vt iuſtam multe rationes ⁊ leges Primo quia

De inſtitoria actione. Primo quia ⁊ ſi mutatū eſſet qd̓olim fuit ⁊ ignoret iuſta eſt ignorantia vt. l. cū quis.§. i. ff. de ſol. ⁊ inſti. mādati §. item ſi addit ⁊ dicta. l. eius ꝗ. Scd̓o quia hec mutatio ex alieno facto conſiſtit ergo iuſte ignoratur. ff. pro ſocio l. fi. Probantur hec maxime per duos caſus. primus eſt in. l. ſed ⁊ ſi pupillus.§. preſcribere. aperte enī ponit ꝙ ꝓ eo loco debet eſſe preſcriptio reuocationis vt intrans tabernam non poſſit pretendere ignorantiam vt inſpectio vnius non demonſtret alterum. ⁊ ideo ſubſcriptio fieri debuit iuxta bannum vt videndo bannum ex ipſa ſubſcri ptione pateret eliſum. Caſus alius eſt. ff. locati. ſi ignorans certū eſt eniꝫ ꝙ certa matricula que omnis milites ꝯtinet vt. l. an̄pe. C. qui te. facere poſ. ⁊. l. ex eo. ff. de milita ri teſtamento licet enī perquirendo potuit notuꝫ habere ꝙ miles eſſet tamen excuſatur ignorans vt dicta. l. ſic in ꝓpoſito. probat̉ etiaꝫ ſic in delictis ⁊ eorū pena regularis eſt ꝙ imponatur rōne doli neqꝫ in his etiaꝫ lata culpa do lo comꝑatur ſed in his propter rationem premiſſaꝫ que libet ignorātia excuſat iuſta vel iniuſta. vt. C. de ſicca. l. i. ⁊ ad. l. fu. de plag. l. plagij ergo in nr̄o caſu ignorantia ⁊ qd̓ plus eſt quia iuſta eſt cū quelibet ſufficiēs debet excuſare ⁊ qͥ p̄ſumit̉ vt. ff. de ꝓba. l. veriꝰ. Preterea. facit quaſi poſ ſeſſio in qua māſerunt tanto tꝑe poſt bannuꝫ ar. l. ſicut.§. ſuperuacuū ꝗbus modis pi. vel hypo. ſoluit̉. Preterea ꝑ ordinamentū ⁊ ſtatū lꝫ offēdere bānitos ⁊ in bāno deſcri ptos. Sed ꝯſtat ꝙ fuerunt banniti ⁊ in banno deſcripti ⁊ ſcriptura eſt bāni figura ergo ex ignorātia iuſta excuſan di ſunt. Nam ex quo aliud nō apparebat preſumitur durare. ex quibus apparet ꝙ ſunt totaliter. excuſandi cum tempore ſolutionis non īteruenerint offendentes in loco vbi fuit facta ſolutio nec certiorati fuerint nec ſolliciti eē debuerūt nec diuinare potuerūt. Preterea cū fideiuſſor poſt ſolutionem rei ſoluēs iterato repetat a reo ſi non fuit a reo certioratus ⁊ reo īputat̉ ꝗ non certiorauit euꝫ ergo offenẜ. eſt imputandum multomagis cū offendentes nō certiorauerūt quod multimode facere potuerunt vt ex pͥ miſſis apparet. accedit. ff. mandati. l. ſi fideiuſſor.§. ſi cū de bitor ⁊ eſt argu. a maiori quia ſi id de quo magis ⁊c. ſed in fideiuſſore magis videtur īeſſe quia cogitare ⁊ ſollici tus eſſe poterat vt videbatur eſſe debere.ſ. an reus ſoluiſſet ⁊ non ineſt nec ei imputatur ergo multomagis ignoſcendum eſt offendentibus ⁊ eis imputandum non eſt ſi non diuinauerūt ſolutionē offenſoris qd̓ ar. eſt validuꝫ. vt. ff. de his que in teſtō delentur. l. i. Et ꝙ iuſta ignorātia excuſet eſt caſus. ff. de adul. l. pe. maxime quia in caſu noſtro interuenit facti alieni ignorantia vt dictū eſt accedit in auc. de inceſt. nup.§. i. ⁊. C. de incep. nup. qui contra le gē. ⁊ ad cōtraria patet reſpōſio ex predictis quia locum habent in ſciente ſecus aūt in ignorāte. Item ſtatutū permittit vt banniti ⁊ in bāno deſcripti offendantur impune qd̓ ſtatu. nō recipit interpetrationē quia ſtatuta interpetrationem non recipiunt ſed cum re vera offenſi fuerint bāniti ⁊ in banno deſcripti ergo per ſtatutum licebat eos offendere non obſtante reformatōe. q̄ reformatio poſtea facta dat beneficium ſoluentibus ⁊ ſolutio facti eſt ⁊ in facto conſiſtit nec rem notoriam facit cum fiat a priuata perſona ⁊ ſine ſententia ⁊ plerumqꝫ in loco priuato. l. ſine teſtibus ⁊ ſententia ergo in dubio deſeruiendum eſt verbum ſtatuti. l. i.§. ſi is qui nauem de exercitꝭ. ex his li quet inquiſitos totaliter abſoluendos ⁊ dictam ſolutionem offenſis non patrocinari. ⁊ ita conſulo ego Iac. butri. ⁊ ita conſulo ego Iaco. de belui. de bon̄. Ego lamber tus melloni de bononia notarius predictum cōſiliuꝫ ⁊c. ſub annis dn̄i. M.ccc. xxx. die. xxviij. iunij. deo gratias. Iac. in.§. conditio vide quod no. Innoc. de electione qꝛ propter in glo. ſuper hoc dicit. No. ꝙ preſumit̉ quis ex Terte ſi quis. cuipa ignorare qꝛ culpa nō dꝫ p̄ſumi. item nec releuaret. facit qd̓ no. C. de ꝑicu. tutoꝝ ſi tutor. ¶ In tex. obſcurata p̄ſcriptꝭ. dicit gui. ar. ꝙ qui cecat alicui oculuꝫ obſcuratum de quo non videt nō puniat̉ pena offendentis oculum. ꝯͣriū determinat̉ per. l. iij.§. ij. arborū fruc. non ob. iſta lr̄a qꝛ hic non erat in culpa ſed fodiēs oculum eſt in culpa ẜm guil. Itē ex lec. ant. Ar. ꝙ ſi Proinde ſi dominus. eedula ē affixa oſtio ⁊ ſtatim eleuata non dicat̉ quis cōpetēter citatus cum poſſit pretendere ignorantia. Cōditio ⁊ forma p̄poſitionis īſtito Cōditio. ne inſpicit̉ qua nō ſeruata non tenei niſi poſſit ei variatio imputari. h. d. iſte.§. Ex lec. ant. ¶ Ideſt forma qꝛ appellatꝭ. mādati appel lat̉ ꝯditio vt hic. ⁊ ſic al̓. ar. cōtra emphiteoſim ꝙ certe ꝑ ſone poſſit ꝓhiberi alienatio. de ver. ob. ſi ita quis.§. ea. l. Preponens actionem īcerꝯi inſtitoria. tam amittit intentionem. ſed poteſt ad actionem certam redire. h. d. ¶ Nota quod dixi in ſummario. ⁊ circa iſtum tex. vide qd̓ habes in tex. ⁊ glo. sͣ. ſi meſſor fal. mo. l. i.§. i. Nam hic eſt caſus de eo quod ibi not. in glo. ⁊ vide quod habes extra de iudic. c. examinatam. ⁊ ibi plene per glo. Preponens inſtitoreꝫ tenetur Si a ſeruo. ginter inſtitorem ⁊ cōirabēteꝫ cum eo ciuilis obligatio non cadat. ⁊ dn̄s ſerui qui eſt in ſtitor ac. de peculio teneatur. hoc dicit cum. l. ſeq. Ex lec. ant. ¶ No. ꝙ vſucapio nō deſiderat obligatio nem ſed procedit etiam ex mero contractu. Agens ad vnam cauſaꝫ ſi ADe Pal. iliam cauſam non ꝓbat ſuc cumbit nec iterato eadem actōe agere poteſt et ſi agat̉ ex alia cā niſi prius reſtitutio petat̉. hoc dicit ẜm verum intellectum. Et ad euidētiam iſtius. l. premitte qd̓ no. in prima glo. qualiter auteꝫ iſte qui ſuc cubuit poſſit ad aliam actionem redire vt dicit glo. dicaꝫ incōtinenti. ⁊ ideo pro declaratione iſtius. l. quero de in tellectu iſtius. l. ⁊ gl. hic ſuper verbo cōſumpta ponit du as opiniones. vna eſt ꝙ iſte redeat ad aliam actioneꝫ vtilem de equitate de rigore non audiat̉ ⁊ equitas cauſet̉ ex eo ꝙ fuit in iuſto errore. Alij v̓o aliter dicunt vt patet in dicta glo. in v̓. vel dic ponit̉. ⁊ in oppo. in v̓. vel dic tertio. Sed veritas eſt ꝙ iſti qui ſuccubuit in actione propoſita datur vtilis actio non ipſo iure ſed petita reſtitu. in integrum ex cauſa iuſti erroris. ita intelligit hūc tex. Pet. de bellaperti. C. de iuris ⁊ facti ignorātia. l. error. in vltima queſtione. ita intelligit gloſ. expreſſe. sͣ. ex quibus cauſis ma. l. ſed ⁊ ſi per petitorem.§. inquit. in gl. que incipit vt .sͣ. de in integ. reſt. l. ij. in gl. fi. ¶ Ultimo no. tex. iſtius. l. be Nam hunc text. inducit Riz. mal. ad queſtionem. nam lꝫ hi in accuſatione non reꝗͥratur ꝙ ponatur dies cōmiſſi ma xā leficij. vt. l. libellorum. jͣ. de accuſa. tn̄ ſi ad diem ſe aſtrin ꝯſ git ⁊ dieꝫ non probat debet ſuccumbereᵉ ar. iſtius tex. fa co cit pro hoc extra de probatꝭ. c. licet cauſam. de qua. q. in 15. in l. is qui reus. jͣ. de publi. iudi. qd̓ no. ⁊c. ⁊ adde quod not. vb guil. in. l. quid ergo.§. pena grauior. sͣ. de his qui not. in ſi fa. ⁊ quod ibi dixi. ⁊ quod no. Cy. in. l. ij. C. de probatꝭ. ⁊ dꝰ Dy. in. l. denunciaſſe in prin. jͣ. de adul. mi Ex lec. ant. ¶ Aſtringēs ſe ad certam qualitatem niſi die ꝓbet ſuccūbit nec tamen obſtat ſi iterato agit cum noua qualitate. ad hoc allegat̉. ſed ꝓprie loquendo iſta. l. non loquitur de qualitate ꝓbanda immo de facti ſubſtantia ex qua principaliter actio oritur. ⁊ ſic non ob. sͣ. de noxa. in delictis.§. ſi detracta. ibi accipiēdis. vnde ſeruus habebat duo mādata. ¶ No. ꝙ cuꝫ aliquis agit ſi ſe aſtrin git ad vnam cauſam ⁊ illam non ꝓbat ſeꝗtur abſolutio qͣꝫuis ſuꝑſit alia cauſa quam ſi propoſuiſſet ſecuta fuiſſet cōdemnatio. Sed ſi in ꝓceſſu ad certaꝫ cauſam ſe aſtrinxit mero iure obſtat exceptio. ſed de eꝗtate datur replica tio. hic enim non deduxit nec ꝓbauit de mandato ad mu tuum recipiēdum ſed de alio mādato qd̓ erat imꝑtinens ⁊ ideo cum non probauerit id qd̓ erat ſibi neceſſariū ſuc c ¶ Succum bere. vide que hn̄tur ꝑ. d. ale xa. de īmo. in ꝯſi. lxxiij. ī. vi. col. in. i. ꝑte. ⁊ ix. col. ea. ꝑte in ꝯſil. cxxi. in vbi ponit ꝗd ſi ꝗs accuſat̉ de delicto cōmiſſo d̓ nocte ⁊ probatur d̓

De inſtitoria actione. e inſtitoria actione. cumbit. eſt ergo potius hic ex defectu probatꝭ. quaꝫ quia aſtrinxiſſet ſe. vnde hec. l. allegatur ad plura ad que modicum facit. NOVAADDITIO. ¶ Ex lectu. antiqua. ¶ Uide quod no. Inno. de elec. ſtatuimus ⁊ de renun. c. i. ⁊ de ordi. cog. ſuper ſpol. vbi omnino videas. ¶ In gl. magna ver. tamen ne in predictis erres. d̓ libelli obla. c. i. no. ꝙ accuſatꝭ. ꝑ. l. que non competit debet abſolui vt l. i. jͣ. de ſuc. ⁊ ibi per Iaco. de are. ⁊ per Dy. in. l. igit̉. de li berali cauſa ⁊ per Guill̓. sͣ. de legibus de quibus. in ver bo tex. propoſita. ¶ Nota ꝙ nocet alicui ſe aſtringere ad certam ſpeciem ſeu ad certam facti qualitatem quod eſt verum quia ſic ſe aſtringendo reſtringit adeo ius ſuuꝫ ꝙ aliud ius non deducit in iudicium vnde iam eſt de ſub ſtantia queſtionis factum. ſecus ſi per hoc nō eſſet de ſub ſtantia queſtionis vi no. jͣ. de teſtibus ob cauſam.§. fi. qd̓ ſi quis agit ſaluo iure addendi ⁊ minuendi non intelligi tur ſed aſtringere in ſpec. de li. concep.§. fi. ver. Item con ſueuerunt vbi omnino videas. Item no. ꝙ nocet arctare ſe ad factum ⁊ eius probationem vt hic ſed non nocet ar ctare ſe ad ineptam actioneꝫ quia arctat ſe ad ius ſcriptū quod non nocet de aur. ⁊ ar. leg. l. ornamentorum ⁊ noInno. de iudi. examinatꝭ. Ex contractu inſtitoris domi Heminiſi C. nus tenetur niſi obligatio fue rit nouata. Ubi habet locum actio ꝓ ſocio vel cōi ꝯl DUO. Siuidundo quilibet ex ſocijs tenetur in ſolidum. vbi auteꝫ ceſſat actio pro ſocio vel communi diuidundo quilibet tenetur pro parte. hoc dicit. cum. l. ſe. Idem quod eſt in inſti. eſt in exerci. vt. sͣ. de exerci. l. i.§. fi. ⁊. l. ſi ſeruo.§. primo. Ex lec. ant. ¶ Quando plures per vnum obligantuquilibet tenetur inſolidum. dixi. sͣ. ti. i. ne in plures. ⁊ hūˡ .§. multum no. Guil. In negocio I cum villico. non queſiusrio exercitoria locum non habet. h. d. iſta. l. Ex lec. anti. ¶ No. ꝙ ex contractu eius qui preponit̉ fructibus percipiendis non obligatur dominus. ⁊ hunc tex. no. Guil. de cū. ⁊ Inno. ⁊ vide. sͣ. eo. ſed ⁊ ſi pupillus ver. ſed ſi in totum cuicūqꝫ.§. ſed cum filio. Sit I quis mancipijs. nitor vendit obligatur dominus ad tradendum de euictione ac etiam actione redibitoria. h. d. ¶ In tex. ibi redibitoria competit ⁊c.ſ. vt dominus tradat quod eius inſtitor vendit. ¶ In text. ibi duple ſemiplene ⁊c.ſ. euictione ſecuta. Mandatum inſtitoris non Sͣi imſpubeS. anitur morte mandantis. h. dicit. ¶ No. in ver. quēadmodum. nam iſte text. facit ad queſtionem ꝙ ſi pupillus facit procuratorem cum aucto ritate ꝙ poteſt. vt. l. neqꝫ. C. de procu. ꝙ finita tutela mādatum durat. ⁊ circa iſtum.§. vide quod dixi. sͣ. ſi certum peta. in. l. eius qui in prouincia. in glo. ſuper verbo cōtra rio ꝙ facit ibi. de hoc.§. vide h̓ Bart. in. l. ij.§. ſed ſi quid donat̉. de dona. Ex lec. ant. ¶ Ar. ꝙ ſi pupillus fecit procuratoreꝫ cū auctoritate tutoris ⁊ re integra mortuus eſt tutor ſolus ꝙ non ſit expiratum mādatum. ar. huius littere. Gui. de terminat contrarium per. l. qui ſeruuꝫ ⁊. l. ſi epiſtolā. ⁊. l. ſi quis alicui. de acꝗr. here. ⁊ ar. in. l. fi. cō. pre. nō ob. iſta littera qꝛ vel eſt ſpeciale in officio inſtitorum vel non erat res integra ẜm Guil. quod no. Prohibitus contrahere cum in PrOculū S. ſtitoria ſi agat inſtitoria exceptio ne repellitur niſi quatenus proponens eſt factus locuple tior. hoc dicit. ¶ No. hunc tex. ⁊ iſte.§. facit ad queſtionem per gloſam. sͣ. de nego. geſtis. l. ſoluendo. ⁊ ad id qd̓ no. per doc. in. l. fi. C. de neg. ge. ⁊ ad id qd̓ no. in. l. ſtichū .§. fi. jͣ. de nouationibus. Ex lec. ant. ¶ Proteſtatio non facit ꝙ pars non obligetur de eo quod ꝑuenit ad eū. ⁊ facit pro opi. Mar. in. l. ſi pupilli.§. i. sͣ. de nego. geſt. ⁊. jͣ. man. ſi pro te. Si actꝭ. cui quis eſt prepoſi N eum. tus non poteſt dici proprie negociatio non habet locum directa inſtitoria ſed vtilis. hoc dicit. Propter mutationē ſtaSi dominus. tus inſtiutoris eius māda tum non reuocatur. hoc dicit. Adiectio alterius obligationis īſtiTaberne. ta. aci. non extinguit. h. d. Inſtitor nō poteſt obligare dominuꝫ ꝯerUuS. ad id ad quod non eſt a domino pre poſitus. h. d. iſte.§. Contrahens cū Vtius titius. pepoſito nomine officij in dubio videtur contrahere officij contemplatione ⁊ inſtitor finito officio nō tenetur. hoc dicit. ¶ No. ex hoc tex. ꝙ ad hoc vt quis inſtitorio nomine obligetur ſufficit ꝙ dicat talis inſtitor ⁊ ſic videtur ꝙ ſufficiat ꝙ quis dicat talis procurator licet non dicat procuratorio nomine. ſimile habetis in. l. poſt mortem. jͣ. quando ex facto tutorum. l. nam poſt.§. i. ⁊. jͣ. de admi. tu. videbitis no. per glo. in. l. ſciendum.§. tutorem. sͣ. qui ſatiſda. cog. vide Barto. in. l. i.§. nunciatio. ff. de operis no. nuncia. Secundo dicunt aliqui per hanc l. ꝙ ſi aliquis contrahit tanqͣꝫ procurator ꝙ iſte non tenetur nomine procuratorio aliquo modo. nam hic vide tur caſus ꝙ contrahens tanqͣꝫ inſtitor nullo modo tenet̉ ⁊ per hoc ipſe reprehendit glo. que eſt in. l. procur. qui pro euic. sͣ. de procur. In contrariuꝫ videtur caſus ꝙ cō trahens tanqͣꝫ inſtitor obligetur vt. sͣ. de exerci. l. i.§. cum aūt sͣ. nau. ca. ſta. l. licet.§. poſſumꝰ ⁊ sͣ. eo. l. ⁊ ſi pupillus .§. fi. Non ob. iſta. l. qꝛ hic non contraxit. ſed ſolum iuſſit quandam litteram continentem quedam verba enuncia tiua de pacto. quo caſu talis ſcriptura videtur facta ad oſtēdendā ſeu demōſtrandaꝫ fidem in ſe vt dicit tex. in fi. Ex lect. anti. ¶ Ex contractu inſtitoris nomine officij celebrato nō īſtitor ſed dominus effectualiter obligatur vel ſic. vbi quis ſe obligat ratione officij finito officio nō tenetur. hoc dicit. ibi patroni mei. Not. quia verba cauſe direxit ad perſonam domini licet poſtea verbum obliga tiuum direxerit in ſeipſuꝫ ſub cōmemoratione officij duo ergo tranſferunt obligationem in dominium officij cōmemoratio. ⁊ quia cauſa coheret domino argumen. con tra. sͣ. titu. ij. ſi eum.§. penul. ⁊ vide hic quod nota. Guil. in. l. prima in penulti. queſtio. C. de ſacroſan. eccle. argu. ꝙ ſi conſules ſe obligauere ratione conſulatus ꝙ non teneantur finito conſulatu. facit. C. de decurionibus proui dendum ẜm Guil. hoc verum in contractibus ſecus in delictis quia tenentur etiam officio finito. de magi. cōue. l. i.§. i. C. vnde vi. NOVAADDITIO. ¶ Ex lectu. antiqua. ¶ Uide omnino per Guil. C. de ſacroſan. eccle. l. i. in. pe nul. queſtio. ¶ Circa hanc materiam colligo quaſdam regulas vna eſt ꝙ qn̄ ex contractu procuratoris tenetur dn̄s procurator tenetur directa dominus vtili. quod ſic probatur actio dicitur directa in perſona illius in cuius perſona originaliter radicatur ſed hic eſt in perſona pro curatoris vt. ff. de actio. ⁊ obligati. quecunqꝫ gerimus ⁊ .ff. mandati. ſi procuratorem in fin. ergo ⁊c. probatur h expreſſe. ff. de re iudica. ſi ſe nō obtulit. Secunda eſt ꝙ qn̄ vtilis diuiditur a directa remanet directa ſine efficacia vt. ff. ad tre. l. i. conſidero enī ꝙ actio directa efficaciter cō petens continet in ſe vtilem cauſaliter non formaliter ſed cum ſeparatur vtilis a directa tunc vtilis accipit formaꝫ ſicut vſufructus formalis ineſt dominio cauſaliter ⁊ cum ſeparatur

De inſtitoria actione. cum ſeparatur accipit nouam formam ⁊ de eo loquimur formaliter. ⁊ ſicuti cum vſufruct. redit ad proprietatem confunditur formaliter ⁊ remanet cauſaliter. ſic vtilis cū conſolidatur directe nō eſt vtilis ſed eſt effectus directe ff. ad trebel. ſi heres de ſolu. ſtichum.§. aliquando de leg. primo ſi tibi homo in fi. ¶ Sed contra opp. de lega. iij. .C. de nouatio. vbi eſt diſtincta vtilis a directa ⁊ tamen di recta eſt efficax. Solu. ibi actiue hic paſſiue loquimur. vel dic aut iſte actiones comparantur adinuicem ⁊ tunc ꝓcedit quod dixi. aut loquimur reſpectu tertij ⁊ tunc dirēcta eſt efficax ſicut in proprietario qui vendicat vſumfru. cauſalem a tertio ⁊ non a fructuario. probantur iſta. C. de preſcript. xxx. an. ſi quis emptionis. ff. ſi vſufru. pe. vti.§. quod ſi forte ⁊ not. ff. de rei vendi. fructus. ¶ Item oppo. actio directa ⁊ vtilis differunt forma ergo actio vtilieſt proprie actio. tu dixiſti contra. Solū. vtilis actio nō eſt actio.ſ. per ſe cum fundet ſe ex directa loquor de vtili que deciditur a directa.i. de vtili que fundatur a directis prin cipijs. non de vtili alio modo ſumpta prout eſt ītroducta ex oppoſito vel in defectum directorum principioruꝫ. qd̓ poteſt eſſe vel a parte cauſe efficientis vt inſtitu. de interdi ctis in fi. de minor. ⁊ ſi ſiue.§. ſed quod papi. vel a parte cauſe materialis. C. de ſacroſan. eccl. l. ſancimus. vel a par te cauſe formalis vt. l. i. in fi. ff. de aqua pluui. arcen. cum materia preſcrip. a parte aūt finis non differunt directa ⁊ vtilis. l. actio de nego. geſt. facit. C. de actio. ⁊ ob. l. i. Ter tia eſt ꝙ vbicūqꝫ dn̄s tenetur vtili procurator non poteſt conueniri directa ſi illa ē directa a qua ꝓcedit illa vti lis. vnde ſi quo caſu tenetur efficaciter vterqꝫ.ſ. dominus ⁊ procurator in perſona procuratoris occurrunt due directe ex duabus obligādi formis. noua directa eſt efficax alia inefficax ⁊ illa que eſt efficax acceſſoria nam ſi procurator obligat dominum ⁊ ſe. quia negocium principaliter reſpicit dominum ſequitur ꝙ procurator eſt interceſſor quidam. ff. ad velleya. vir. vxo.§. fina. Quarta regula eſt ꝙ obligatio acceſſoria requirit perſonaꝫ principal̓. ff. de verbo. obli. ſi ita ſti.§. griſogonus. l. ij. C. per quas perſonas. loquor de obligatione acceſſoria que diſtinctio. a principali realiter non perſonaliter quia que perſonaliter ⁊ incompaſſibiliter diſtinguuntur non cadunt in eadem perſonam. ff. de fideiuſ. generaliter cum ſimi. Quinta regula eſt ꝙ non minus accedit obli. ſue cauſe qͣꝫ acceſ ſorium principali. vnde in qua perſona cadit cauſa cadit obli. vt in hac. l. nam cum re contrahitur res eſt cauſa ob ligādi igitur in qua perſona cadit res ⁊ obli. ſed hic res cadit in perſona domini. ff. de dona. qui mihi igit̉ ⁊ oblig. Sexta regula eſt ꝙ vbi ex contractu procuratoris non te netur dominus ipſe ꝓcurator efficaciter obligatur quod ſic probatur quia tunc vtilis non ſeparatur a directa ⁊ ſic efficaciter eſt concreta ⁊ coniuncta actioni ergo directa ē efficax. at directa in perſona procurator̄ oritur nec fieri poteſt ꝙ non oriatur cum initium actus incipiat a perſo na procuratoris vt. l. quecūqꝫ gerimus de actio. ⁊ obli. li. cet ſecus in nuntio quia formam obligandi non confert in ſua perſona ſed domini vt.l. mutius ſi quis alteri vel ſibi hinc apparet error verbi extra de arbitris per tuas ꝗ dicit ꝙ procurator quando tenetur obligatur extra id quod agitur quod falſum eſt. nam immo ex eo quod agi tur nam ſi ageretur ꝙ procurator non teneretur directa inannis eſſet actus dicta. l. quecūqꝫ. his premiſẜ. contra legem noſtram ſignabo quedaꝫ contraria. ¶ Et primo oppo. ⁊ videtur ꝙ procurator teneatur vt. sͣ. de procur. l. procurator qui pro euic. So. hic in mutuo ibi in venditione ratio differentie eſt iſta quia mutuum re cōtrahitur at res.i. quantitas eſt acquiſita domino negociorum. vt .sͣ. de nego. geſt. l. ſi pupilli.§. r. Et dic plene vt ibi not. in glo. nam procurator in hoc nudum prebet inſtrumentuꝫ ff. de ac. re. do. ea que ciuiliter de acqui. poſſeſ. quod meo deprecario certe.§. i. procurator re nō obligatur. ſed dominus directe obligatur ſi certum petat conſenſu bene obligatur procurator vt in contra. ratio qꝛ ibi procurator vendiderat ⁊ procuratori promiſſum erat vnde cauſa obligandi occurrit in perſona procurato ris ⁊ ſic tenetur procurator ⁊ ſicut procurator contractꝰ agit ⁊ exigit vt. l. quod ſeruus depoſiti. ſic conueniatur ⁊ exigatur cum eadem ſit natura contrarioruꝫ vt. l. fi. de le ga. iij. vel aliter hic procurator confitebatur nomine domini ibi vero ſe aſtringebat obligatiōis vinculo. vnde ali ud eſt ſe procuratorio nomine obligare vt hic aliud obli gare ſe ſe. vt ibi. vnde ibi ſunt due obligandi forme. vna quia procurator altera quia ſemet aſtringit ſicut ſūt due perſone vna vera altera repreſentata. C. de contrahen. em ptio. cum ipſe. vel hic loquitur in verbis enunciatiuis in l. contraria in verbis diſpoſitiuis ⁊ obligator̄. naꝫ hic fue runt verba prolata per modum confeſſionis ⁊ inducunt probationem contra dominum vt. l. publia in fi. depoſiti non autem inducunt obligationem. vel aliter ẜm dominum Barto. aut ex contractu procuratoris nil queritur procuratori nec res nec actio ⁊ tunc non tenetur procurator vt hic. aut aliquid queritur ⁊ tunc tenetur vt. l. pro curator qui pro euictione ẜm eum probat̉ h̓ per. l. ſolutꝭ. .§. per liberam. de pigno. actio. Iſtud dictum concludit ꝙ in conſtituta pecunia non teneatur procurator idem ſi promittat de euictione cum ipſe non vendiderit. item ſi promittit ex cauſa donationis que omnia falſa ſunt quia a forma obligationis non eſt recedendum. item facit de donati. l. vt mihi de lega. ſecūdo cuꝫ pr̄.§. ticio. ¶ Scd̓o oppo. contra. l. ⁊ contra ſolutionem. ⁊ videtur ꝙ ex con tractu procuratoris teneatur procurator ⁊ nō dominus vt. sͣ. de procu. l. ſed hec.§. preter. So. quandoqꝫ procura tor contrahit ſuper eo quod incumbit ſibi ⁊ non domino tunc non obligat dominum vt ibi. quandoqꝫ ſuper eo quod incumbit domino ⁊ tunc obligat dominum vt hic. ¶ Tertio oppo. ⁊ videtur contra ꝙ procurator nunqͣꝫ teneatur ſed dominus vt. sͣ. de procura. plautius ⁊. l. iiij. de re iudi. Solu. ibi in iudicialibus ſecus in extraiudicia libus. dicit glo. l. procurator qui pro euict. ⁊. l. fi. ſi quis cautꝭ. Ratio eſt quia in iudicijs obligatio ſecundaria que oritur ex quaſi contractu eſt dependens a prima ⁊ principali ⁊ ideo ſicut illa reſpicit dominum ſic iſta. vel dic qn̄ qꝫ actus qui geritur non cadit in procuratore ſuo nomi ne ꝓprio ⁊ tunc obligat dn̄m vt in iudi. quandoqꝫ cadit in procuratore ſuo noīe vt in contractibus ⁊ tunc cōſide randa eſt forma obligandi vt. l. procurator qui pro euic. ¶ Quarto op. ꝙ non attenta forma obligandi ſolus dominus obligetur ⁊ non adminiſtrator. ff. de admini. tu to. cū poſt.§. i. niſi quādo adminiſtrator egrederet̉ terminos ſue adminiſtrationis vt ibi dicit ⁊. l. i. C. ꝙ quādo ex facto tutor̄. Sol. lex ꝯͣ. loquitur in neceſſario adminiſtratore. predicta in volūtario ẜm glo. ratio quia neceſſarius adminiſtrator ex neceſſitate gerit. ⁊ que ex neceſſitate fiūt non ſunt ꝓducenda ad cōſequētiam nec trahenda extra caſum ſuuꝫ. ff. de libe. ⁊ poſthu. gallus.§. i. Sed hec ratio non eſt vera in ſpāli procuratore cuius officiū eſt volūtariū ⁊ tamen non cōuenit̉ ipſe ſed dn̄s de ep̄ali audientia ſi preſes. Item hec ratio non concludit quia licet officiuꝫ in ſe ſit neceſſariū tn̄ actus qui geritur non eſt neceſſariꝰ vt. l. ſicut de ac. ⁊ ob. l. i. jͣ. de auc. tuto. tu dic ꝙ forma ob ligandi eſt diligenter intuenda naꝫ ⁊ tutor ⁊ quilibet neceſſariꝰ adminiſtrator pōt ſe principaliter obligare. ff. de cu. reoꝝ ad ci. ꝑti. l. curatoris.§. fi. pur ꝙ forma obligādi hoc īportet vel intētio ꝑtiū vt ſi aīo nouādi tutor ꝓmittit nā tūc īteruenit vt noua ꝑſona ergo. vt ip̄e nō vt tutor. ve rius in hoc differūt admīſtratores volūtarij a neceſſarijs qn̄ verba ſunt ſimpliciter ꝯcepta quia voluntariꝰ admini ſtrator intelligitur etiam ſe obligare neceſſarius dn̄m tm̄ ẜm gl. ⁊ videt̉ probari opinio gl. ꝑ. l. ff. mādati ſeruū titij ff. qn̄ ex facto tu. l. poſt mortē Iac. de are. dicit ideꝫ in vo luntario qd̓ in neceſſario adminiſtratore. vt ſimpl̓r ſe obli gando non teneatur ip̄e ſed dn̄s cum effectu per hanc. l.

De tributoria actione. De cridutoris actione. ⁊ ad. l. ꝓcur. qui ꝓ euic. reſpōdet ꝙ ibi expreſſe fideꝫ ſuā aſtrinxit ꝓcurator principaliter ſe obligat vt ibi patet. ſꝫ hoc eſt diuinare nam licet ibi dicat fidem ſuam aſtrinxit tamen quilibet procurator aſtringit fidem ſuam nam ali um daturuꝫ nō poſſet ꝓmittere vt inſti. de inuti. ſti. l. ſi ꝗs aliū ergo ꝓmittit ſe daturū. det ergo vt promiſit ⁊ ſi non dat poteſt cōueniri. Item quia ibi videtur mandatum ꝙ ſoluat vt. l. indebi. ergo ſe obligauit cum intentione ſoluē di ſoluat ergo. nam anteqͣꝫ ſoluat non eſt finitū eius offm̄ cum duo ſint precepta. ff. mā. ſi mandato meo. ſed dici p̄t ſuſtinendo Ia. ꝙ procurator non ꝯuenit̉ veꝝ ē vt ſoluat de ſuo ſed bene conuenitur vt ſoluat de rebus dn̄i. vt dicto.§. ſi ignorātes ⁊ in auc. qua in ꝓuincia extra gl. ⁊ Ia. poteſt dici ſubtilius ꝙ aut loquimur in eo qui habet mā datꝭ. a. l. vt tutor ⁊ curator ⁊ tūc non tenetur finito offitio etiam voluntario vt in curatore ad vnum actum ratio quia lex non mandat ſibi ꝙ obliget ſe ⁊ per conſequens nec ꝙ ſoluat ſed ꝙ obliget dominum vt. l. eum qui.§. ſi actori de conſti. pecu. Aut loquimur in eo qui habet mā datum ab homine ⁊ tunc aut ꝙ obliget ſe ſuper re ſua ⁊ tenetur etiam ſoluere de ſuo. vt. l. ſeruum titij. Aut ſuper re domini vel in genere ⁊ tunc conueniri poteſt nō tamē tenetur ſoluere de ſuo vt in.§. ſi ignor. facit quod not. de iudi. venditor ⁊ argumen. de lega. ij. cum pater in princi. ⁊ ſic intelligitur. l. procura. qui pro euic. ⁊ facit de publi ciana ſi quis prohibuerit vnde ſi dominus non eſt ſoluē do procurator non tenetur niſi conueniretur ex ſuo dolo vel culpa. de actio. empti. iulia.§. ſed cum in facto ⁊. l. fin. de cu. tut. quia tunc adminiſtratoris eſt periculum. ⁊ niſi principaliter voluit teneri quia contrahens contrahebat ſecum ſua propria contemplatione vt. l. ſi pupilli.§. i. ⁊ dic vt ibi. hec que modo dixi plus placent quam que ſu ſte perius dixi. Sed quid de procuratore ceſaris. reſpōdeo ē idem quod in tutore vt ipſe non teneatur quia habet mā ſdatum a. l. animata.ſ. a ceſare. nam ſi curator qui habet mandatum a iudice debet habere mandatum a. l. multo us oſi. fortius ſi quis habet mandatum a ceſare ⁊ ideo in. l. i.§. hī i. de officio procur. ceſa. non tenet donatio vel tranſactio etiam in preiudicium procurator̄. Alij vt Bar. dicunt ꝙ ibi iō qꝛ ſi teneret ī p̄iudiciū ꝓcuratoris eēt iniquū cū ꝓcu rator nō hr̄et regreſſum ꝯͣ dominū. ſed hec ratio nihilva let ſicut poſito exemplo in alio procuratore generali qui non habet regreſſum in ſimili caſu illius.§. tamen ipſe te netur de ſacroſan. eccle. iubemus.§. yconomus ⁊ auctē. qui res iam dicta cum ſimi. ¶ Quinto oppo. ꝙ ex contractu adminiſtratoris non teneatur dominus l. ciuitas ſi certum peta. So. ibi egreſſus eſt officium ſuum vel ibi ſpeciale ⁊ adde quia idem ſi non ſeruat formam mandati legis vt in auc. hoc ius porrec. ¶ Sexto oppo. de pro cura. plautius vltimo rn̄. So. ibi ſine mādato vnde cum dominus nō teneat̉ tenet̉ ipſe ꝓcurator. ſed ea qͥ ſupradixi loquuntur quando cum mandato. ¶ Septimo opp. contra hoc. l. procurator contrahendo intelligitur contrahere prout eſt ſibi mandatum vt. ff. mandati papi. Sꝫ mandatum de obligando intelligitur. eſſe etiam de ſoluē do. l. indebitam. Nam cui mandatur antecedens ⁊ conſequens vt. l. cui iuriſdictio. igit̉ ſemper ꝓcurator poteſt conueniri vt ſoluat quia cum ea intentione ſe obligaſſe vt detur de vſufru. earum reruꝫ tribus. ff. mandati ſi procu. .§. ſi ignorantes Sol. ille leges loquuntur quando obligat ſe vt fideiuſſor non vt procurator que obliga. non ca dit in perſona mādantꝭ. vt. l. neratius. vel dic ꝙ in hac. l. non fuerunt verba obligatiua. ſed contra iſtam ſolu. eſt directe. sͣ. de conſt. pec. quidam vbi ponitur forma verbo rū que h̓ ⁊ dicit ꝙ inducunt obligationem conſtitute pe cunie. Solu. ibi non dixit vt procurator ſed proprio nomine vnde ibi verba non poſſunt importare confeſſioneꝫ cum non procedat obligatio in eiuſdem perſona ſed in ꝑ ſona alterius at h̓ v̓ba ſunt acta ad ꝯfeſſionē. vt. l. publia in fi. depoſiti facit ad hoc de liberis leg. auc.§. fi. ¶ De tributoria actione. Rubrica. ¶ De tributoria actione. De eo qd̓ Uius quoqꝫ. en contractum in merce peculiari competit actio tributoria domino vel patri ſi cōtrahatur eo ſciente ⁊ verbum mercis accipitur generaliter. Item verbum ſcientia accipitur pro patientia ⁊ verbum pote ſtatīs accipitur generaliter. hoc dicit cum duabus ſequētibus vſqꝫ ad.§. ſi ſeruus. ¶ Not. ex hac. l. differentiam inter actionem tributoriam ⁊ actionem de peculio. inter actio. autem tributoriam ⁊ inſtitoriam habuiſtis sͣ. titu. i. l. ſed ⁊ ſi pupillus.§. ſi inſtitoria. ¶ Secundo no. in v̓. ſcientia ꝙ inter velle ⁊ nolle eſt dare medium. videlice nec velle nec nolle. vide quod no. jͣ. de peculio. l. quantuꝫ in fi. ¶ Tertio no. caſuꝫ in. l. ſed ſi ſeruus vſqꝫ ad§. ſi ſer uus ꝑ illā diſtinctionem que ibi fit. ¶ Ultimo no. glo. ſu per verbo ad omnes. ibi ſed quid ſi vnuſ ⁊c. ¶ Nam ex hac glo. habes ꝙ ex vno cōtractu non dicitur fieri nego ciatio. ⁊ ſic per iſtam glo. videtur decidi queſtio an ille qui ſemel mercatur dicatur eſſe mercator. de qua queſtio ne no. in. l. legatis ſeruis. jͣ. de leg. iij. ⁊ etiam in prima cō ſtitu. C. in prin. ⁊ ibi per doc. NOVAADDIIO. ¶ Ex lectu. antiqua. In.§. peculiareꝫ. ¶ In ver. Peculiarens. tex. peculio d̓ducto quodur mino debetur. ¶ In gl. que eſt ſuper ver. tex. ad omnes q̄ incipit rub. ¶ No. hic ꝙ vnus ꝯͣctus non facit aliquē mercatorem. ¶ In glo. que eſt ſuper ver. tex. debet que incipit. l. nō eſt in fin. vide qd̓ no. jͣ. de peculio. l. quātū īfi Dolus tutoris vel curatoris nō Si ſeruuS. nocet his quorum negocia admi niſtrat niſi quatenus illi ex illorum dolo ſūt facti locuple tiores. ⁊ niſi quantum ad hoc vt cedant actionem quam habent contra tutorem vel curatorem. Item quantum ad actionem iterandam contra pupilluꝫ vel adultum ſal ficit ſcientia ipſorum adminiſtratorum. Item dolus pu pulli vel adulti eis nocet. ſcientia vero non ſufficit. ⁊ doprocura. ⁊ eius ſcientia domino nocet. hoc dicit vſqꝫ ad .l. procurato. in principi. ¶ No. ex hac. l. qualiter pupilus adultus ⁊ furioſus teneāt̉ ex dolo ſuorū adminiſtrarum. an autem pupillus teneat̉ ex dolo ipſius procurato ris. vide quod no. glo. in. l. vlti. C. de interdicto matrimo nio. quod nota. NOVAADDITIO ¶ Ex lectu. antiqua. ¶ In.§. ⁊ ait. ¶ In ver. text. dolum commiſſuꝫ quomi nus tota merces in medium conferatur vt no. jͣ. l. ꝓxima. Dolo ꝓcurato RocuratOris. na nocciuioeo in quo ꝓcurator hꝫ mādatū. ¶ In v̓. ꝗd tn̄. No. ꝙ hypotheca p̄fert̉ cuilibet pͥuilegit ꝑſonali ⁊ ꝙ illi qui hn̄t hypothecam cum nō hn̄tibꝰ no vocant̉ ad ratā ſed p̄ferunt̉ ſic. sͣ. de pac. Itē ex lec. anu Qn̄ ſunt plures quorū vnus ōi vicariuS. e dn̄s alius quaſi dn̄s plli ſeruus ordinariꝰ vtriuſqꝫ ſciētia ⁊ ignorātia cōſiderat r actio inducat̉ ẜm ſcientiam vel ignorantiam. hoc dicit Contrahētes in mercede pecullū Per Hanc. n̄ habēt actionem tributorimm. ii trahentes poteſtate illorū cuꝫ ꝗbus ꝯtrahūt ⁊ ꝯͣhenita in poteſtate non deducūt qd̓ eis debet̉ ⁊ preferūtur tami creditores ratione pignoris ⁊ in tributum ſeu contribi tionem veniunt ſoluꝫ merces vel quod ex mercibus e Sequitur ex lec. ani ptū eſt. hoc dicit. No. art Si propter mercem. aqu nem an ſi merzarius relinquit alicui ſuas merzarias ve ant inſtrumēta que ſunt in hypotheca ad arteꝫ exerctū vt ſcāna ⁊ vaſa ⁊ temnem ⁊ ſimilia. Si plure

Si ſunt plures negociationes Si plures. eī ena negociatio loca auiem ſunt plura fient plures ⁊ ſeparate cōtributiones. hoc dicit. ¶ Not. tex. ibi merci mag. ⁊c. ꝙ ꝗs dicitur mutuare merci ſicut ⁊ alibi habemus. l. dicētem ꝙ ſentētia dat̉ p̄dio. vt. l. qui alieno. sͣ. de nego. geſt. sͣ. fini. reg. l. iiij.§. ſi al ter de duobus iſtis. habemus glo. in. l. fi. jͣ. de no. oꝑ. nun. Ex lec. ant. ¶ No. ꝙ ſi idē ſeruus gerit duaꝫ artes pu ta piꝑis ⁊ lane creditores piperis non confundunt̉ cum creditoribus lane ſed veniūt ſeorſuꝫ vnuſquiſqꝫ reſpectu mercis quam credidit. ⁊ ideo ſic non diſtincte merces ſꝫ loca. Ex quo no. ꝙ lꝫ plura loca vel miniſteria in eadem ꝑſona vniant̉ tamen per talem vnionem neutrum mutat ſuam naturam immo qd̓libet ſuam naturam retinet ẜm Old. ad qd̓ facit qd̓ no. in auc. ſine quoquo ſuf.§. illud ⁊ not. in. l. i. C. de metropo. libero. Adde qd̓ no. in. c. i. exͣ ne ſede va. ¶ Secūdo no. ꝙ lꝫ quis ſit mercator non ꝓpte rea contrahēs cuꝫ eo habet tacitam hypothecam immo eſt ſimplex debitū. ⁊ facit. sͣ. e. l. v̓. quid tamen. ¶ Tertio no. ī v̓. plane. ꝙ in re empta a mercatore de pecunia mea ego non ſum potior ceteris creditoribus. ⁊ facit. jͣ. de in rē ver. ꝗdam fundum. de pͥui. cre. ſi veteri.§. in bonis. ⁊ qd̓ no. Dy. ſo. ma. ſi cum dotem.§. fi. ¶ Quarto no. in v̓. ſed ſi. dedi meliorem tex. qui ſit in iure qn̄ dicatur fides habi ta de p̄cio. qꝛ non eoipſo qd̓ res eſt tradita ſi ſit ſatiſdatuꝫ vel datus terminus ad ſoluēdū. adde qd̓ no. sͣ. de pig. ac. ſi quaſi. ⁊ qd̓ no. Azo in ſumma de ſumma tri. circa pͥn. de hoc no. Ia. de are. sͣ. d̓ inſtitoria cuicūqꝫ.§. ſi ei. ⁊ ibi vide. ¶ Ex lectu. antiqua. NOVA ADDITIO. ¶ In.§. ſi plures ꝑ iſtū.§. ⁊ ꝑ.§. illud vt iudi. ſine quoqͥ ſuf. ⁊ ꝑ. l. i. de metropoli. determinat old. no. q. que īcipit cū villa. ⁊c. vbi oīo vide ⁊ dixit inter alia ꝙ qn̄ ſunt plura quorū vnū vnitur alteri tūc regit̉ ab illo cui vnitur extra ne ſede vacante. c. i. Quandoqꝫ plura ſimul vniuntur in vnam perſonam ⁊ tunc per talem vnioneꝫ neutrū mutat ſuam naturam vt hic nam h̓ plures ſtationes erant vnite vni ſeruo tamen quelibet tenet naturam propriam ⁊ hoc in vnione que ſit ex diſtantibus corporibus ẜm Old. Creditores qui hn̄t actiones perſonales PlanE. ocant̉ in tributum. illi v̓o ꝗbus cōpetit actio realis ſuum ius integre cōſequunt̉. h. d. ¶ In gl. ſuꝑ v̓bo vēdicante ⁊c. ⁊ trāſferre dn̄iuꝫ. no. ex hac gl. illū qui vēdit rem ⁊ credit habere fidem de p̄cio adeo ꝙ dn̄i um trāſfert in accipiētem. ita no. in.§. vēdito hic all̓. ⁊ in l. qd̓ vēdidi. jͣ. de ꝯͣhen. emp. Sed ꝯͣriū videt̉ velle glo. per hunc tex. jͣ. de excep. rei ven. l. i. in fi. ⁊ ibi dicam ⁊c. Uide tamē qd̓ dixi in. l. cuiuſcūqꝫ.§. nō tn̄. sͣ. tit. ꝓxi. ⁊ qd̓ dixi in. l. elegāter.§. ſi vēdiderit. sͣ. de pig. ac. Seꝗt̉ ex lec. anti. No. ꝙ in tribu Sed et ſi dedi meſ. ſoria nō eſt me lior cōditio occupātis. qꝛ ibi ab ipſo principio oīuꝫ ē exe quata cōditio ex diſpoſitione legali ẜm Cy. in additione ſimile. jͣ. de bo. auc. iudi. poſ. l. cum vnus. Creditores agētes tributoria ſi ali TrIpucO quid accipiant debēt cauere ſe red dituros alijs creditoribus poſtea agentibus ⁊ etiam ipſi domino ſi poſtea apparuerit aliquid deberi. ꝗ dominus poteſt ſuo peculio renunciare vt euitet actionem tributo riam. hoc dicit cum. ij. ſequentibus vſqꝫ ad.§. ſi cuius. ¶ No. tex. in. l. illud§. quid tamē. nam iſte tex. facit optī a me ad. q. ꝙ ſi vaſſallus vult dimittere feudumª ⁊ nō pre ſtare domino obedientiā ꝙ hoc facere poſſit. de quo ꝗd iur. dic vt habes. x. col. ſi vaſſallus. contra d̓ ꝯſtitu. fecerit c. primo. Seꝗtur ex lec. anti. Llud quoqꝫ. Quid tn̄. ¶ No. ꝙ ille ꝗ vult cedere rei nō pōt occaſiōe rei amplius moleſtari nō dico occaſione perſone. Ex dolo cōmiſſo in maSi cuius dolO. le velnibū cōtribuendo De tributoria actione. De tributoria actione. l quis hac actione tenetur. h. d. Seꝗtur ex lect. anti. Allega Minus autē tribuere. tur ad q. ꝓmiſi tibi. x. ſi minus currereꝫ qͣꝫ tu cucurriſti. ego cur rere nolui nunꝗd teneor. videt̉ ꝙ non. qꝛ verbū minuſ vr̄ b aliꝗd ponere.ᵇ vt. C. de dona. an̄ nup. l. fi.§. fi. ꝯͣriū determinat̉ ar. huius littere. Item facit ad aliam. q. ꝓmitto tibi vēdere rem pro. x. minus qͣꝫ alteri vtrum ſi nō reꝑiant̉ niſi pro. x. teneat̉ dare ꝓ nihilo. quod dic vt h̓ per Guil. ¶ In v̓. ꝗd tn̄. hic no. Gui. vtruꝫ ille qui eſt multis credi toribus obligatus tn̄ eſt diues ⁊ ſoluēdo poſſit cedere ip ſis multis creditoribus. Gui. ſentit ꝙ non ſed ipſis volētibus ⁊ admittētibꝰ. ar. jͣ. ſi cui pluſqͣꝫ per. l. fal. l. i.§. cum igitur vnde non pōt fieri ceſſio niſi vocatię creditoribꝰ. ſꝫ Cy. in additione pro hoc facit in auc. de fideiuſ.§. quod Item ex lec. anti. autem. No. doloſum dici qui Proinde ſi ſibi. ſbi pre elijs ſeu plus alijs ſocijs facit ſolui quod nō eſt alibi ẜm Ia. de are. ibi ſed ſi negauerit. ¶ No. ꝙ falſa negatio cōditionē negātis non debet reddere meliorem. Hec actio ex dolo non eſt. ⁊ ideo He C aCLIC. perpetuo datur ⁊ datur cōtra he redem ⁊ ceteros quatenus ad eos peruenit. h. d. cum. ij. ll. ſequentibus vſqꝫ ad.§. eligere. 9 Qn̄ plures actiones ad idem cōpetūt 41 Eligerc. alicui qs cogit̉ vnaꝫ eligere qua electa T ad aliā non pōt redire ſecus ſi alicui cōpetūt plures actio§. e nes ad diuerſa. h. d. ⁊ hētis hic vnam glo. magnam que Sis red fert vnum ꝯͣriū ⁊ ponit vnicaꝫ qōnem ⁊ plures ſol̓ones cip per iſtum.§. gl. ⁊ Dy. faciūt vnā de regulis impediētibus bacumulatiōem. Nam dicūt ipſi per hūc text. ꝙ qn̄ plures actiōes electiōe tollunt̉ nunqͣꝫ admittit̉ cumulatio dicta rum actionum. ita no. per gl. C. de edendo. l. edita. ⁊ per Dy. in. c. nullus pluribꝰ exͣ de re iud. li. vi. ¶ Sed aduer te ad hūc tex. dum dicit ſcit ſibi regreſſuꝫ ad alios non fu turum ⁊c. qꝛ illud quod hic dicit̉ ꝙ vna actōe electa ad aliam non poteſt rediri eſt verum niſi alicui ſuccurratur per beneficium reſtitu. in integ. ex cauſa iuſti erroris. ita habuiſti ⁊ titulum primuꝫ. l. habebat. ⁊ ibi dixi. facit. jͣ. ti. i. l. ſed ſi ex parte in fi. ¶ In glo. magna ibi tu v̓o dic ⁊c. Iſta eſt vera ſolutio ⁊ communiter approbatur. ⁊ circa iſtum.§. eligere. vide quod no. Inno. in. c. ꝯſtitutus. extra de integrum reſtitu. Ex lec. ant. ¶ Eligens vnam actionem ad aliā redire non poteſt. hoc dicit. Sed quid ſi non vult eligere. dicit Specu. ꝙ non debet audiri. in Spec. de actio. ſeu petitꝭ. .§. ſequitur. v̓. quid ſi nolit. ⁊ adde hic quod no. Cy. C. ſi cer. pe. l. ſi abſentis. ⁊ facit ad hoc qꝛ electa vna via nō poſſit redire ad aliam. jͣ. de cur. fur. l. cuius bonis. Et no. ꝙ iſte.§. fallit vbicūqꝫ admittit̉ libellus alternatiuus. vt extra de reſti. in inte. c. cōſtitutꝰ ⁊. extra de re iu. c. abbate ſane. ⁊ extra de emp. ⁊ vē. c. cū dilecti. per Innoc. Item fallit vbicūqꝫ admittit̉ libellus cōditionalis. vt no. in. l. i. in fi. prin. de act. emp. Item ex gl. circa mediuꝫ iſtud qd̓ dr̄ de elec. fallit vbi ꝗs nō ē certus ꝓpter factum aduerſa rij. vt. l. i.§. quod aūt. quoꝝ lega. habes ergo regulaꝫ ⁊ ex ceptiones. cetera hic per Ia. bu. dic qui repetit hūc.§. ⁊ per Dy. in. c. nullus pluribus de reg. iur. ¶ Ex lectu. antiqua. NOVAADDITIO. ¶ In.§. eligere. vide Inno. de emp. ⁊ ven. c. cū dilecti ⁊ a ¶ At extra de re. in inte. ꝯſtitutꝰ vide quod no. C. de ꝯͣhē. emp. to r l. cū res in fi. ¶ An ꝓcedit iſte libellus dico ꝙ mutuaui 1v j ⁊ numeraui tibi. x. q̄ ꝑ ſtip. reddere ꝓmiſiſti quare cū red ecce dere recuſes peto te ex his cāis ꝯdēnari dicit Cy. ꝙ nō col. ſi cer. pe. ſi abſentꝭ nā nō dēo dice̓ ex his cauſis ſꝫ alteraꝫ eligere vt hic detractꝭ. illis v̓bis ex his cauſis videt̉ libel b ¶ vid lus gn̓alis qꝛ pōt concludere ſuper actōe ex numeratiōe pal ⁊ ex ſtipulatōe ⁊ ideo etiam declarand̓. ſi petatur. ſi aūt di gaco peto decem que tibi mutuaui ⁊ incontinenti per ſti bei. a ¶ Feuduꝫ. Et nunꝗd īui to dn̄o. vid̓ Fe ly. in. c. que in ecccle. i. xxix. col. de conſti. b ¶ Ponere. vide eundem bal. ī auc. q̄ ro gaſti. C. ad tre bel. ⁊ ange. h̓.

Quod cum eo ⁊c. pulationem mihi reddere promiſiſti procedit libellus ⁊ facit d̓ v̓. ob. ſi itaſti.§. griſogonꝰ. ¶ Quid ſi nolit elige̓ dic ꝙ iudex non debet eum audire in ſpe. de ac. ſen. pa.§. ſequit̉ ver. ꝗd ſi nolit ⁊ vide. C. de iu. deli. l. fi.§. ſinaūt ibi cū enim gēma ⁊c. vbi probatur ꝙ ſi quis eligit vnā. l. nō redit ad aliam ⁊ facit ad. q. de arbitro ⁊ arbitratore ⁊ vi de ar. C. de cod. l. fi. ⁊ d̓ cur. fur. cuiꝰ bonis ꝑ quas dy. tenuit ꝙ electa vna via arb. nō reddi ad alterā. dic ꝯͣ ex de preben. nō eſſent vt dixi de offō preſid̓. lega. non ob. ꝯtra. qꝛ in ibi erat ius alteri queſitum hic non cum talis ptās concernat fauorem ambarū partiū ⁊ diuerſos articulos cauſe ⁊ ſuꝑ diuerſis licitū ē variare. jͣ. de ac. emp. ſi ſti.§. fi. ¶ An illi ꝗ ſunt cōſecuti ius eligendi ad breuia ſi ſemel eligunt poſſint variare dic ꝙ nō vt no. Iac. de are. jͣ. de lega.i. l. ſerui electione. Si heres dat ſeruo libertatem ſine ColIETUO. cantione vel ſine peculij deductione tenetur. hoc dicit. No. rōnē dīuerſitatis Epeculio. nter actionē d̓ peculio ⁊ tributoriam. ⁊ dic vt in glo. que eſt no. Secūduꝫ accidētia Ti quando. melis qn̄qꝫ ītētare actōeꝫ de peculio qn̄qꝫ eſt melius intētare ac tōeꝫ tributoriā. h. d. ¶ No. ex hac. l. dr̄iaꝫ in ter actionem de peculio ⁊ tributoriam actionem. Ex lec. ant. No. ꝙ actio de peculio ⁊ tributoria habēt ceſ aſe vt excedentia ⁊ exceſſaª. ter Dūtaxat de peculio deducit̉ id de Llu S. aa qd̓ ꝗi tenetur ex doloſa diſtri y. i butione. h. d. Et gl. prima ponit caſum ⁊ poac nit duas queſtiones. ad ſecundā reſpōdet ſed iij. ad primam reſpondet Guil. de cu. ¶ Quod cum eo qui in aliena poteſtate eſt negociuꝫ ge Rubrica. ſtum eſſe dicetur. ¶ Ad euidentiam iſtius tituli p̄mitte qd̓ no. hic in glo. rubrice que ponit fundamentum iſtius ti. Iuriſcōſultus in hac. l. Mnīa. ſcioſuꝫ ꝯtinuat dicēs ꝙ qꝛ qn̄qꝫ contrahens cum illo qui eſt in aliena ptāte non habet actionē inſtitori am exercitoriā tributoriaꝫ. Et ideo dat iſtaꝫ actionem qd̓ iuſſu ⁊ ſi que continē tur in hac. l. ¶ In hac. l. no. glo. ſuper verbo ſuꝫ pro eo quod dixi. sͣ. ſi cer. pe. ſi me ⁊ titium. Contra filiū actio moIt PrecO2. dificat in caſibus hic iſertis. h. d. ¶ In gl. i. ibi melius vr̄ ⁊c. ⁊ iſta eſt vera ⁊ ita habuiſtis in rubrica. Ex lec. ant. ¶ No. ꝙ lꝫ p̄tor faciat mētionē in emācipatis tn̄ idem eſt in quolibet alio modo exiſtētia ſui here dīs facit. jͣ. de lib. ⁊ poſthu. l. gallus.§. ꝗd ſi tm̄. C. de inſti. ⁊ ſubſti. l. ſi mater. ¶ Secūdo no. ꝙ lꝫ p̄tor faciat mētio nem exheredationis tn̄ ideꝫ eſt in inſtitutione ex minima parte puta in legitima tm̄. ⁊ dicit glo. ꝙ ratio eſt qꝛ ꝓ re modica nō debet ꝗs pati maximas aſtrictiōes quod no. In hac actiōe deducit̉ Ed an hic. quod debetur credito ribus priuilegiatis vel poſtea cōtrahentibus hoc dicit iſta lex. Ex lec. ant. ¶ No. ꝙ illi qui cōtraxerūt poſt exi ſtenti am ſui heredis ſeꝑant̉ a pͥmis creditoribus. ⁊ facit ad. q. ꝙ ille qui cōtraxit cum clerico poſtqͣꝫ fuit aſſumptus ad prioratum eccleſie p̄ferat̉ pͥmis ꝯͣhentibus creditoribꝰ qͣꝫ ad fructus pͥoratus. ⁊ pro hoc. jͣ. de ſepara. bonoꝝ. l. i.§. ſi filius ẜꝫ Cy. in addi. Credo hoc verum in creditoribꝰ ipſius pͥoratus. ſed in creditoribus ꝑſone ipſius prioris non video rōnem p̄lationis. qꝛ hic quātum ad obligatio Quod cum eo ⁊c. nem vel executionem obligationis nulla eſt mutatio ſtatus ⁊ ſic non ob. hec lex. facit extra de fideiuſ. c. ij. ⁊. jͣ. d̓ re iu. l. cōmodiſ. qd̓ no. ¶ No. ꝙ hec lex fuit lecta die ſancti Ioannis per Baldum. Iuſtior ex ꝑ Ed ſi ex parte. ſenon modica cōuenitur vel pro hereditaria portiōe ⁊ in terdum hꝫ bn̄ficiū ne cōueniat̉ vltra qͣꝫ facere poſſit. h. d. ¶ In gl. i. ibi ⁊ per hoc vide ꝙ nō refert ⁊c. ¶ No. hanc gl. nā iſta glo. declarat cuius reſpectu portio dicat̉ modica vel non modica. ⁊ iſtā gl. adde ad id qd̓ habuiſtis no. sͣ. e. l. ij. in glo. ſuꝑ verbo minimum. Ex lec. ant. ¶ No. argumētum ꝙ ſi eſt cōceſſum alicui vt non teneatur ſuis creditoribus reſpōdere vſqꝫ ad quinquēnium ꝙ priuilegium non extenditur ad credito res ex cauſa delicti. ad qd̓. jͣ. de re iudi. l. ſi rerum. ¶ Itē no. hic ar. ꝙ in delictis non habet locum ceſſio bonoruꝫ qꝛ non habet locum beneficium ne cōueniatur niſi inquā tum facere poteſt. ⁊ eſt expreſſum in. l. fi.§. fi. jͣ. que in frau dem creditorum. Propter mēdacium filius per Interdum. at bn̄ficium huius edicti. Item hoc edictum non habet locum in contractibus deſcendē tibus ex delicto. hoc dicit. Beneficium huius edicti non tranſit ad heO. redem filij. Item in hoc edicto habebit̉ rō tē Sequitur ex lec. anti. poris. hoc dicit. No. ꝙ Sed an etiam tēPoris. guruus agit̉ cū debitore qui ſtetit per multos annos ꝙ nō ſoluit qͣꝫ cū eo ꝗ ſtatim cōuenit̉. h. d. ẜm vnam lec. quā gl. nō ap probat. ⁊ facit qd̓ no. in ſimili. jͣ. de penis. l. ſi diutino. credo ꝙ in dilatione durius ageret̉ ſed nō in quātitate ex actōis. non enim debet accumulari dilatio dilationi. ſed quantitas debiti non propterea variatur. Ille qui ſemel egit non pōt iterum ageIS ¶ UI. re eadem actione etiaꝫ ex noua adiectio ne niſi prehabita reſtitutiōe. hoc dicit. ¶ In tex. ibi ſuccurrendum. l. per bn̄ficium reſtitutionis in integrum ex cauſa iuſti erroris vt habuiſtis in. l. hēbat. sͣ. de inſtitoria. Beneficium huius edi filiuſſa. cū hꝫ locū ꝯͣ actōem ii dicati. h. d. ¶ No. hoc principiuꝫ iſtius. l. ꝙ filiuſfa. cōtra quem petit̉ executio inſtrumēti ꝙ factus ſui iuris poſſit opponere bn̄ficium huius edicti in caſibus ſupra in hoc titulo expreſſis. Ex lec. ant. ¶ No. ꝙ bn̄ficiū qd̓ cōpetit cōdēnādo cō petit cōdēnato. ⁊ facit pro eo qui poſt ſentētiā factus eſt clericus. qd̓ dic vt no. Ia. in. l. pe. sͣ. ſi ex noxali cauſa. Fideicōmiſſari Sed ſi filio exhere. us vniuerſalis dicitur heres in effectu. hoc dicit. ¶ Nota text. ibi quia effectus quodāmodo heres eſt. ex quo habes ꝙ fideicō miſſarius vniuerſalis dicitur eſſe heres in effectu cōcor. l. ſi neceſſe.§. vlti. jͣ. de bo. li. in auc. de heredi. ⁊ fal.§. inor dinatum. ⁊ per hoc tenet glo. ꝙ ad excludendum filium a iure dicendi nullum ſufficit ꝙ fuerit fideicommiſſarius vniuerſalis lꝫ aliter heres non ſit inſtitutus. qꝛ fideicommiſſarius vniuerſalis eſt heres in effectu vt hic. Ita not. pro glo. C. de īoffi. te. l. ſancimus.§. cum autem. ⁊ ibi per glo. Sed hoc eſt falſuꝫ vt ꝓbatur. jͣ. ad trebel. l. ita tamen. .§. qui rogatus. vbi tex. dicit ꝙ fideicōmiſſarius vniuerſa lis pōt petere bo. poſ. contra tab. ergo cōcluditur ꝙ non habet̉ pro inſtituto. qꝛ tunc ſi haberet̉ pro inſtituto ei nō daretur bo. poſ. cōtra tabu. vt. l. i.§. i. ff. de bo. poſ. contra tabū. ⁊ ꝙ filius qui eſt fideicōmiſſarius vniuerſalis non habeatur pro inſtituto eſt caſus. jͣ. de bo. poſ. contra tabū. l. ſi emancipatus. Propter mendaciuꝫ ꝗs UN qui. excludit̉ ab huius edicit beneficio

Ad ſenatuſconſul. mace. beneficio. hoc dicit. Cōtra filiuꝫ qui ex ꝑmiſAter filio. none pr̄is ꝯͣxit pōt agi in ſolidum. Item cōtra heredes pōt agi pro here ditaria portione ⁊ lꝫ inſolidum eōueniat̉ filius debet ha bere bn̄ficiuꝫ huius edicti. h. d. ¶ No. ex hac. l. ꝙ filius ꝯtra quem petit̉ executio inſtr̄i pōt opponere in executi one bn̄ficium huius edicti factus ſui iuris ⁊ in alijs caſi bus ſupra expreſſis vidiſtis. sͣ. e. l. ſi filius in pͥn. ¶ Scd̓o no. tex. inſolidum ⁊c̄. ꝙ illum qui tenet̉ inquātum facere pōt poſſum inſoliduꝫ ꝯuenire. ita vidiſtis. sͣ. de ꝯdi. inde. l. qd̓ noīe ⁊ l. ꝙ ſi maritus in prī. sͣ. de cōſti. pe. videbitis jͣ. pro ſocio. l. verum.§. item ſciēduꝫ. Sed ꝯdēnatio ſit in quātuꝫ facere pōt. vt. jͣ. de re iudi. l. non tm̄. jͣ. de reg. iur. l. in ꝯdēnatione. Sed aduerte qꝛ lꝫ condēnaret̉ inſolidum tn̄ iſta pn̄t opponi poſt ſentētiam. vt. l. nenſennius.§. fi. jͣ. de re iud. l. ex diuerſo.§. fi. jͣ. ſo. ma. poſſum etiam conueni re ipſum inquantum facere pōt. caſus eſt in. l. qui ſunt in idem. qd̓ no. in prin. jͣ. de re iudi ⁊. l. ſi patronus.§. fi. e. ti. Ex lec. ant. ¶ No. ꝙ differētia eſt inter moduꝫ agēdi ⁊ modum ſentētiandi. qꝛ petitio format̉ inſolidum iuxta naͣm obligationis. ꝯdēnatio format̉ inquātuꝫ facere poteſt. facit. jͣ. ſo. ma. l. ex diuerſo. ⁊ de re iudi. c. cuꝫ ex cauſa. ẜm Riꝫ. vel dic ꝙ inſolidum format̉ petitio ⁊ inſoliduꝫ format̉ ſnīa nec errat iudex iure aſtrictiuo inſpecto. tamē debet iudex ꝑmittere tanqͣꝫ miniſter legis in ſua ſnīa ꝙ ſoluat̉ quatenus facere pōt. ⁊ ſi hoc non facit lꝫ nō erret in iure aſtrictiuo errat in iure p̄miſſiuo ⁊.l. ſupplet defectum eius executiōi mādādo. vt. l. p̄all̓. ẜm Cy. in addi. non ergo adijcit̉ modus cōdēnandi ſed executi. ꝯdēnati onis qd̓ patet qꝛ auctis facultatibus eadeꝫ ſnīa meretur executionem inſolidum. vt inſti. de acti.§. fi. ⁊ ar. jͣ. de mune. ⁊ ho. l. cura.§. deficientium. Ex ſola patientia videt̉ ꝗs Icianus. iaſtitoreꝫ p̄ponere ⁊ iudex appellationis pōt ex noua cauſa ſnīam ꝯfirma re. h. d. ¶ No. ex hoc tex. in fi. ꝙ iudex appellatiōis pōt pͥmam ſnīam ꝯfirmare ex nouis cauſis reprobatis cauſis allegatis per iudicem prime cauſe in ſnīa ſua. tex. eſt no. hic. in fi. sͣ. de le. emilius. In ꝯͣrium videt̉ notari. ff. de acqui. here. l. ſi his in gl. fi. vbi dicit̉ ꝙ ſnīa lata ex falſa cauſa non iuſtificat̉ ex veris ꝓbationibꝰ. Solue vt no. C. de ꝯdi. inde. l. i. Iteꝫ limita hāc. l. niſi ꝓceſſus ſit ineptus vt exͣ de emp. ⁊ vē. c. cum dilecti. vbi tex. melior videtur ẜm Bal. in. l. ij. C. de rei vēdī. xi. colū. Et niſi talis ſentētia ſit reformata non valet lꝫ ex actis poſſit colligi alia cauſa ex qua poſſet ſuſtineri Ioan. an. ⁊ Bal. extra de offi. dele. c. cum ſuper abbatia. Ex lec. ant. ¶ Iſta. l. dicit ꝙ ſi iudex ex minꝰ legitimis cauſis tulit ſnīam ⁊ ab eo eſt appellatum ꝙ iudex appel lationis ſi ꝑpēdat aliquam iuſtam cauſam eſſe de qua iu dex cauſe pͥncipalis non ꝑpendat debet ſnīam ꝯfirmare. h. d. ẜm Guil̓. ergo ex noua cauſa ꝯfirmat ⁊ ecōtrario ex noua cauſa infirmat. vt. jͣ. de ap. l. ſeio. ⁊ hoc verum in dif finitiua. ſecꝰ videt̉ in interlocutoria vbi nec iuſtificari nec impugnari pōt niſi ex actitatis vt in. c. appellāti de appin cle. ar. ꝯtra hāc. l. sͣ. de iſtito. l. hēbat. ſed ibi cauſa que ſuberat non fuerat intētata. hic v̓o laudabat̉ in generalitate libelli ⁊ magis erat noua per modum ꝓbationis qͣꝫ per modum intētationis. vt. C. de temp. app. l. per hāc. ⁊ qd̓ no. Inn. de teſtibus fraternitatis. ⁊ qd̓ no. de teſtamē tis. c. raynutius. facit qd̓ no. de re iud. c. ſicut nobis in no uella. ⁊ per Archi. vi. q. iiii. oſius. in Spec. de teſte.§. ſatis vtiliter. v̓. illud aūt. ⁊ v̓. ⁊ breuiter. ⁊ vide in ſpe. de re cuſatꝭ.§. effectus. v̓. ꝗd ſi vna. ibi ſuſciꝑe debitum.ſ. fideiubēdo. ¶ No. ꝙ ille qui habet mādatum ad ꝯͣhēdū vi det̉ habere mādatuꝫ ad fideiubēdum. ¶ No. ꝙ ille qui ſubſtituit aliquem loco ſui videt̉ ſibi dare plenum māda tum ad omnia. hic non ſunt alia. Ex lec. ant. NOVAADDITIO. ¶ G. ⁊ Cy. Nota h̓ ꝙ ſententia lata ex falſa cauſa iuſtificatur ex vera econtra appellatio interpoſita ex falſa cau ſa iuſtificatur ex vera. ff. de appel. l. ſeio vide in ſpec. de re cuſ.§. effectus v̓. Item quid ſi ad vnā vide quod no. de re iudi. ſicut nobis. in glo. immo videtur fatuum. in nouella dicit Inno. ꝙ qui in cauſa principali proſecutus eſt vnaꝫ cauſam ſpālem puta quod emit a petro nō poteſt in cauſa appellationis proſequi aliam puta ꝙ emit a martino de teſtibus fraternitatis in vltima in fi. glo. non ob. hec lex quia hic generaliter fuerat actū ⁊ ꝓſecutū licet in ſen tentia fuiſſet certa cauſa expreſſa vide Inno. exͣ de teſtīs Rainutius in vltima glo. ibi nihil dicit de hoc gl. vide in ſpe. de teſt.§. ſatis vtiliter ver. illd̓ autē v̓. ⁊ breuiter proſe quere. jͣ. contrarium notat accurſius vbi eſt iſta littera. b. Nota ꝙ decretum interpoſitum ex falſa cauſa expreſſa nō pōt ex vera cauſa iuſtificari. ff. de tu. ⁊ cur. tutor ſi petitus. Si aūt eſt abſqꝫ exp̄ſſiōe cāe īterpoſite ex qualibet cā iuſtificat̉. C. de cōfir. tut. ſi vt ꝓponis niſi cāe exp̄ſſio eēt de ordīe ꝓceſſus nā tūc nō reſtringeret̉ rōne cāe ſꝫ rōne ordīs hec auc.§. i. ꝗbus ex cau. in poſ. eatur ſic debet intel ligi de appel. ap. in cle. ⁊ quod no. Inno. de no. oꝑ. nun. c. fi. ſed doc. meus aliter ſoluebat ⁊ bene ꝯtra. de. l. tutor ſi petitꝰ ad. l. ſi vt ꝓponis. qꝛ dicebat ꝙ in. l. tutor fuit pe titus ⁊ ſic vitiat obreptio. ſed in. l. ſi vt ꝓponis fuit datꝰ per īquiſitiōeꝫ ex officio ⁊ ꝓprio motu. tu dic ꝙ aut iudex errat in cauſa fi. ⁊ loquit̉. l. tutor ſi petitus ⁊ de excu. tu. qui teſtō aut in cauſa impulſiua ⁊ loꝗtur. l. ſi vt ꝓponis no. de reſcri. ſuꝑ lr̄is quia magis vitiat obreptio reſcri. qͣꝫ dolus tutoris. Nam cū nō cōmittat dolum ipſe pupillus nō debet ſibi nocere dolus alterius de dolo eleg. in pͥnci. Nam dicere ꝙ ibi ꝓprio motu eſt diuinare in. l. ergo tutor ſi petitus alteri erat pͥmo queſitꝰ in tūtela ⁊ iudex errauerat in iure iam alteri queſito ⁊ in ſubſtātia litis erat error in. l. ſi vt ꝓponis nō erat ius queſitum in re.i. in tu tela qꝛ nō erat cōfirmatus ⁊ ſic iudex errauit in iure que rendo alteri. nō in iam queſito vt. ff. de excu. tuto gaius ⁊ multomagis teneret vbi non eſſet erratū in iure queſito vel querendo ſed in quodam accidēte extrinſeco. Ad de quod not. C. de peti. heredi. ſi putas ⁊. l. i. C. qui dare tu. pn̄t ⁊ ſupra d̓pac. tale pactū in fi. Cōtra no. acc. in. l. per hanc de temp. ap. Tu diſtingue. Aut eſt ſpāliter actū aut gn̓aliter. Prīo caſu verū dicit Inn. qꝛ cauſa nō īcluditur ſub ꝓceſſu appellationis ⁊ quia nō eſt ſuꝑ hac cau ſa iudicatū ergo nō eſt ſuꝑ hac cauſa ⁊ appellatū. ⁊ quia iudex appellatōis nō habet iuriſditioneꝫ immediate ſed per deuolutionem ⁊ deuolutio ſit de eo qd̓ erat penes pͥmū ⁊ nō erat penes eū. Itē appellatio eſt introducta vt remediū cōtra iniquitatē ſnīe. ſed ab iſta noua cauſa remouetur ſnīa. ergo iniquitas ⁊ preiudiciū remouet̉. Itē iſtud eſt nouū capitulū vt. l. per hāc. Tertio caſu ſubdiſtī gue. aut loquimur in perſenali. ⁊ idem quod ſi cauſa eēt expreſſa in libello. Aut in reali ⁊ tūc verū dicit glo. Iac. bu. in. l. per hanc. hoc ex parte actoris ſed ex parte rei nu la excep. dicit̉ nouū.i. extraneum capitulū dūmodo per eum obiectio ſua impugnetur ⁊ retractetur. Admittitur ergo reus indiſtincte quia aliter nō poſſet ſibi eſſe cōſultū niſi admitteretur ī cauſa appellationis. Itē excep. c. ac cedēs ē preter naturam actiōis ⁊ eſt in actione tanqͣꝫ in ſuo ſubiecto vnde nō dicitur excep. nouū capitulū.i. ſepa ratū ⁊ extraneū īmo eſt cōcretū ⁊ depēdens ẜm Ia. bu. vbi vide archid. vi. q. iiii. oſius ⁊c̄. ¶ Ad ſenatuſconſultum macedonianum. Rubrica. ¶ Ex lec. anti. NOVA ADDITIO. ¶ Utrum iſte titulus obtineat in foro aīe ⁊ in via conſcientie dic vt no. Inno. exͣ de immunita. eccleſiarum qꝛ pleriqꝫ vbi oīno videas ⁊ prodeſt hoc ſcire quia ſi obtineat in foro aīe ſacramentū preſtitū nil valet quia nō ope ratur niſi vbi in via conſcientie nuda promiſſio obligat. Bar. ſuꝑ. ij. ff. veteris.

Ad ſenatuſconſul. mace. No. ex p̄ſtatione iſtius. l. ꝙ Er Pa. ſenatuſcōſultū macedo. nō fuit pͥncipl̓r factū in fauorē filijfa. ſed fuit factum pͥncipaliler in odium creditoꝝ. vi debitis. jͣ. e. l. ſed ſi pr̄.§. pe. ſic ex hoc no. ꝙ ex p̄fatione. l. ꝯdicit̉ mēs cōdemnātis.l. Intellectus. facit. jͣ. de here. inſti. l. fi. ⁊ qd̓ habetis in. l. apud celſum. jͣ. de doli excep. videbitis in. l. regula.§. licet. jͣ. de iur. ⁊ fac. igno. ¶ Scd̓o no. tex. ibi actio atqꝫ petitio daret̉. nā vid des hic ꝙ ꝑ iſta v̓ba nō tollit̉ actio ipſo iure. ſꝫ ꝯtra acto rem parat̉ exceptio vt patet in hoc tex. cum glo. que inci pit cum effectu. ad idem. jͣ. ad vell̓. l. i.§. i. qd̓ eſt verum in ciuili. In criminali aūt ꝗd importēt iſta verba dic vt dixi in. l. nam poſtea in prin. sͣ. de iureiur. Ex lec. ant. ¶ Ibi natura.i. ꝗdaꝫ impetus. naꝫ natura in ſe optima eſt. vnde dicit Tullius hoīem naͣe obediētē homini nocere nō poſſe. ita ait in libro de officijs in pͥnci. ¶ No. malis exēplis obuiādum. ¶ Item no. ꝯtra fene ratores qui faciūt omne malum pro pacta extorquenda. ¶ No. etiaꝫ ꝯtra hebreos mutuātes filijs qui ad pūctū iuris debēt ꝑde̓ mutuū qd̓ no. ꝯtra ipſos. Itē ex lec. ant. Pendēte cauſa Si pendeat an ſit. axceptionis pen det exceptio. h. d. ¶ No. ꝙ ſi eſt dubia actio ⁊ dubia ex ceptio interim p̄ualet exceptio. ibi fuit eniꝫ. cū mutuū ac cepit Fran. ¶ No. ꝙ in iſto.§. poſtliminiuꝫ fingit retro ſed non reſtitutio in integrū. facit. sͣ. de mi. l. in integrū. de acꝗr. here. l. quotiēs. ar. ꝯtra de iniuſto teſtamēto. l. ſi quis filio.§. penul. per Ia. ⁊c̄. NOVA ADDITIO. Ex lec. ant. ¶ In.§. ſi pendeat in ver. tex. interim nondum res eſt in pēdēti actionē denegari. ¶ In.§. certe reſtitutio nō tra hitur retro. vt hic ſi ſit ſuper re ſecus ſi ſuper tempore. Quero de rōne diuerſitatis inter iſtū AErTE NI.§. certe. ⁊.§. ſi pēdeat. ratio diuerſitatꝭ eſt qꝛ poſtliminium fingit retro. ſed reſtitutio non fingit ſed de nouo inducit vt no. per glo. in. l. gallus.§. quid tātum. jͣ. de lib. ⁊ poſth. ⁊ vide quod no. glo. in. l. reſtitutio Ex lec. ant. nem.§. fi C. de ſen. paſſis. No. ꝙ lꝫ filiuſfa. ſit poſſeſſor vel an In filioſa. clanus im̄ non ꝓpterea reddit habilior ad ꝯͣhēdum. ⁊ adde in iſto.§. qd̓ hēs. C. e. l. fi.§. fi. Not. ex Iquis patrem fa. paclege duo. pͥmo ꝙ ſenatuſcōſultuꝫ ſimpliciter loquitur in mutuāte filiofa. ⁊ tn̄ debet intelligi in mutuāte ſciē ter. tex. eſt hic ⁊ eſt ratio qꝛ hec exceptio eſt ītroducta pͥn cipaliter in odium feneratoꝝ vt vidiſtis in prin. iſtius ti. Sed ſi iſta exceptio eſſet introducta pͥncipaliter in fauoreꝫ filij tūc ſufficeret ꝙ filiꝰ nō decipetur ēt ſi aduerſarius ignoret ipſum eſſe filium vt patet in. l. ij.§. verba. jͣ. ad tre bel. C. ſi minor ſe ma. di. l. ij.§. verba. ¶ Secūdo no. tex. ibi ſic agebat ⁊ ſic contrahebat ⁊c̄. vt ſcias formare articulum circa hoc. ¶ Ultimo no. v̓. ſed ſi minor ⁊c̄. Nam ex hoc tex. colligit̉ ꝙ lꝫ pupillus non poſſit trāſferre dn̄ium pecunie mutuate tamen adultus pōt. nam vides hic ꝙ minori ſuccurrit̉ cauſa cognita.ſ. per bn̄ficium reſtitutionis in integruꝫ pupillo ſuccurrit̉ alia rōne qꝛ pecunia non eſt mutuata. tetigi de hoc in. l. non oīs.§. ſi pupil. sͣ. ſi cer. pe. ⁊. l. interdum. sͣ. de condi. inde. Ex lec. ant. ¶ Iuſte credit̉ qd̓ cōmuniter credit̉. h. d. ⁊ illud qd̓ no. Inno. de fide inſtru. c. i. ⁊ qd̓ no. in Spec. de teſte.§. i. v̓. quid ſi tm̄ a maiori. ⁊ de empti. ⁊ ven.§. nunc dicēdum. ⁊ v̓ hoc etiam ſcias. Item publicus error facit ceſſare excepti. ⁊ addit robur ꝯtractui. hoc dicit. cōtra. C. e. l. xenodorꝰ. ⁊ facit. l. i. C. de teſtamētis. ibi habebat ⁊ publice pr̄fa. apparebat. Frā. ⁊ ſic non ob. jͣ. e. l. nihil in tereſt. adde tn̄ qd̓ no. Iac. jͣ. de pec. le. l. ſi peculiū.§. ſicut. NOVAADDITIO. ¶ Ex lec. ant. ¶ Uide in ſpec. de teſte.§. i. v̓. quid ſi tm̄ a maiori ⁊ verAd ſenatuſconſul. mace. ſe. vide in ſpec. de empt. ⁊ ven.§. nūc dicēdum ⁊ hͦ etiam ſcias ⁊ in ſpe. de tutore.§. generaliter v̓. quid ſi pupillus. vide in ſpe. de iud. deleg.§. carp̄. pōt v̓. Item dicit ⁊ v̓. ſe. ſed nunquid ideꝫ in ordinario vide Cy. C. de ſacro. ecc. ⁊.l. decēnius. in v̓. tex. pleriſqꝫ nō vni vel duobus. cōiter ⁊ hoc inducit Inno. exͣ de fide inſtru. c. i. quod idem eſt in tabellione quod nō p̄ſumit̉ eē tabellīo licet fecerit vnū inſtrumentū vel duo ſed ſi tot quod bene appareat euꝫ ēt officiū pro omnibꝰ gerere. Tempus numerationis non Si a filioſa. nipulationis inſpicit̉. hoc. d. ⁊ Ex lec. anti. iſtum.§. declara vt in glo. No. ꝙ adultꝰ poteſt ꝯed in minOrC. alienare pecuniaꝫ ſed non pupillus per ſe ſolus. de hoc no. jͣ. ad trebel. l. i.§. fuit queſitum. Filiuſfa. fideiu Tem ſi filiuſfa. dendo obigat̉ niſi fideiuſſio fuerit facta in fraudem. h. d. cum ſe. vſqꝫ ad.§. ſed ⁊ ſi filius. Ex lec. ant. ¶ No. ꝙ generalis ꝑmiſſio nō porrigitur ad ꝯͣctū inualidū ⁊ non obligatoriū. h. d. Itē ex lec. anti. Ed iulianꝰ.? Idē ait. No. hic expreſſuꝫ pro eo qd̓ legit̉ ⁊ no. in. l. vir vxori.§. finali. Si filiuſfa. ꝓmit Sed et ſi filiuſfa. q dotē pro ſoroe re patre abſente ⁊ rē pr̄is pignori dat ceſſat bn̄ficiuꝫ ſena tuſcōſul. tn̄ reꝫ pr̄is obligare non pōt ſꝫ ſi ei filio pͥmo he redi rem pignoratam obſtat exceptio. Itē in hac appel latione mutui ꝯtinet̉ tm̄ pecunia numerata non alia res mutuabilis niſi fuerit mutuata in fraudē ſenatuſconſulti. h. d. ¶ In tex. ibi mutua datione ⁊c̄. hic iuriſcōſultus ex ponit verbum pecunie poſitum. sͣ. e. l. i. h. d. Ex lec. ant. ¶ Ibi pr̄is ⁊c̄. Not. ꝙ lꝫ filiꝰ patrē de peculio poſſet cōuenire non tamen poteſt hypothecare res patris. quod no. In hoc ſenatuſcōſulto inſpicit̉ temSi ſilius. pus numerationis pecunie. hoc. d̓ Exceptio macedoniani eſt in Non ſolum. amn ex parte eius cui opponi tur. Iſtum v̓. item ⁊ ſi duos. declara optime vt in gl. que incipit immo non videtur. ⁊ ex hoc.§. non ſoluꝫ circa pͥn. nota tex. ꝙ ideꝫ oꝑantur iſta verba actio deneget̉ quod operātur iſta v̓ba actio atqꝫ petitio nō det̉ in hoc tex. duꝫ dicit actio deneganda eſt cōiuncta.l. i. circa prin. sͣ. e. con iuncta. l. nam poſtea in pͥn. sͣ. de iureiur. ad idem tex. cum glo. jͣ. eo. l. ſed ⁊ ſi pater.§. hoc ſenatuſconſulto. ¶Exceptio competit filiofa. vel Quaquam. eus ſucceſſori non aūt cōpeit ei qui filiumfa. propoſuit tacite vel expreſſe. hoc dicit. Ex lec. ant. ¶ No. ꝙ exceptio in dubio p̄ſumit̉ realis. Si pecunia mutuo accepta v̓tat̉ ad Pal̓rOni. gtulitatem pr̄is vel v̓tat̉ in ꝓbabileꝫ cauſam ſtudioꝝ ceſſat exceptio macedoniani. Item ſi filius accepit pecuniam mutuo in cauſa neceſſaria ad hoc ceſſat exceptio mace. Item exceptioneꝫ mace. ceſſare facit ꝑtis ſolo. Item pignoris datio. ſed tūc tm̄ vſqꝫ ad pi gnoris valorem. h. d. ¶ No. tex. ibi intelligēdum ab ini tio ⁊c̄. ꝙ quis in dubio videt̉ accepiſſe pecuniam mutuo ob illam cauſam in quam vertit̉. ⁊ no. glo. ſuꝑ v̓bo intelli gēdum que videt̉ velle ꝗd ſit p̄ſumptio iuris. ⁊ de iure ⁊ ꝯtra quam non admittit̉ ꝓbatio in ꝯͣrium. ¶ Scd̓o no. .§. quod dicit̉. Et nō gl. ſuꝑ v̓bo ſolebat que ponit tres q. que ſunt no. ¶ Et no. ēt glo. p̄cedentē que vnam qd̓ nem format. ¶ Ultimo no. l. ſed ſi pr̄ in pͥn. cum ſua gi. Filius poteſt ſoluere mutuāti peꝯͣ ī ad aliO. auniam ſibi ad hoc donatam. ſecꝰ ſi illa pecunia eſſet donata ſimpliciter. hoc dicit. ¶ No diſtinctioneꝫ

Ad ſenatuſconſul. mace. 12 3 diſtinctioneꝫ iſtius.§. facit iſte.§. ad id qd̓ no. Ia. de are. in. l. iiii.§. nihil de manumiſ. Exceptio macedoniani cō Hoc ſenatus. perit filijs vtriuſqꝫ ſexus ſi ue pecunia extet ſiue non. h. d. ¶ No. hunc.§. i. duꝫ dicit actio denegat̉ ad id qd̓ dixi. sͣ. eo. l. iulianus.§. non ſoluꝫ. ¶ Secundo no. tex. ibi dum dicit nec intereſt. Ex lec. ant. ¶ No. ꝙ maſculinum cōcipit femininū. ⁊ no. ꝙ ſtatutuꝫ qd̓ loꝗtur de filio porrigit̉ ad filiam quod no. qꝛ hēmꝰ ſtatutum ꝙ filiuſfa. nō poſſit ſe obligare ſine conſenſu patris quod erit in filia vt non poſſit facere con tractum ſine patris conſenſu. Exceptio mace. cōpetit filio Non ſolum.⁊ eius interceſſoribus niſi in terceſſerint animo nouandi. Item qꝛ exceptio mace. eſt odioſa non ſolutum repetit̉. h. d. ¶ No. ex fine iſtius.§. ꝙ exceptio mace. principaliter eſt inducta in odium creditorum. vidiſtis. sͣ. e. l. i. ⁊ ibi dixi qd̓ no. Ex lec. ant. ¶ No. ꝙ bn̄ficium macedoniani eſt reale. No. ꝙ qui ꝯſētit in acceſſorio videt̉ ꝯſentire in pͥncipali. No. ꝙ exceptio macedoniani dicit̉ eē exceptio penalis. Exceptio mace. pōt opponi etiam Quaqua. pon ſnīam. h. d. cum. ij. ll. ſequētibꝰ. Circa iſtam. l. vide glo. optīAmetſi. mam que eſt hic ⁊ que optime declarat iſtam. l. ⁊ inquātum glo. dicit quid iuris ſi filius dixit ſe emācipatum ⁊ non ſoluit. dic ꝙ nō erit tutus mace. ar. l. eum qui. sͣ. ti. i. ⁊. l. ſi ex parte.§. inter dum. facit. l. ſiꝗs pr̄em a ꝯtrario ſenſu. sͣ. e. ⁊ circa vltimā partem glo. inquātuꝫ dicit in ꝗbus caſibus pōt exceptio opponi poſt ſentētiam. vide qd̓ no. glo. ⁊ doc. C. de iuris ⁊ facti. igno. l. i. Ex lec. ant. ¶ No. ꝙ lꝫ exceptīo macedoniani ⁊ velle iani ſit ꝑemptoria pōt tn̄ opponi poſt ſnīam. Adde dicit hic Cy. in addi. ⁊. C. de ꝓba. l. exceptionem. ꝙ interdum exceptio ꝯcernit nullitatem ꝓceſſus. ⁊ tūc ſemꝑ pōt opponi. vt. C. de ꝓcur. l. licet. Interdum tn̄ cōcernit iuſticiā vel iniuſticiam actionis mote ⁊ tūc debet opponi an̄ ſen tētiam ⁊ non poſt niſi denuo reageret̉. vt no. jͣ. de except. rei iudi. l. duobus. fallit in exceptione macedoniani ⁊ vel leiani. qꝛ exceptio macedoniani non pōt renūciari ꝓpter odium. exceptio aūt velleiani eſt multum fauorabilis ⁊ fauor debet extendi. ⁊ eſt arg. ꝙ exceptio vſuraria poſſit opponi poſt ſnīam odio feneratoris vt hic. quedam eſt exceptio que ꝯcernit fauorem ꝑſonaruꝫ ⁊ iſta pōt opponi poſt ſnīam. vt. l. i. C. de iuris ⁊ fac. igno. poſſet etiaꝫ ad iſtud mēbrum applicari illud de muliere. ⁊ idem ſi cōcer nit odium ꝑſone vt in filiofa. ẜm Cy. immo melius adaptat̉ ad iſtud tertiū mēbrum qͣꝫ ad ſecūdum. qꝛ qualitas ꝑſone eſt potius cauſa huius bn̄ficij qͣꝫ qualitas obligationis. vel ſaltim eſt hic mixta rōne qualitatis perſone ⁊ qualitatis ipſius ꝯͣctꝰ. Sunt ⁊ quedaꝫ exceptiones que non reſpiciūt aliqd̓ iſtoꝝ ſed reſpiciūt modum excipiendi. ⁊ iſte pn̄t opponi in executiōe. vt. l. ex diuerſo. ſol. ma. Et no. ꝙ per hāc determinauit Mar. ꝙ ſi filiuſfa. eſt bānitus ꝓpter debitum qd̓ ex forma ſtatuti ꝓhibeat̉ ꝯͣhere ꝙ pōt hāc exceptionē opponere ēt poſt bānū ⁊ poſt li cētiam capiēdi. qꝛ cū poſſit poſt diffinitiuā multo magis poſt interlocutoriā ẜm Mar. ſil. qui hic diſputauit. ⁊ ad de hic quod no. Archi. iiii. q. i. in ſumma. ⁊. c. quod aūt. Si filius accipit mutuo ſci I cameN. ente vel iubēte patre macedoniano locus non eſt. h. d. Ex lec. ant. ¶ No. ꝙ volūtas non pōt mutari ignorāte eo qui poteſt ledi. quod nota. Appellatio filij Ilium habeO. gtenditur ad ne potes. h. d. idem̄ habuiſtis in. l. ſi filius. C. e. Ex lec. ant. ¶ Inhabilis ad ꝯͣhenduꝫ eſt inhabilis ad ꝯſentiēdum alteri. h. d. ⁊ no. hāc. l. vnde ſi ſtatutum dicit ꝙ filius non poſſit ſe obligare ſine ꝯſenſu pr̄is nepos ex filio meo hēt reꝗrere ꝯſenſum meum ⁊ non cōſenſum pa ternum qd̓ eſt no. ⁊ eſt ar. ꝙ emphitheota emphitheote debeat reꝗrere ꝓprietariuꝫ non ſuum auctorem. quia in ꝓprietario reſidet ius ꝯſentiēdi. facit. jͣ. de acꝗ. here. l. ſi fi lius. facit etiam iſta lex pro ꝗbuſdam hereticis qui dicūt ꝙ ille qui non pōt iuuare ſe non pōt iuuare aliuꝫ ⁊ ideo non reputāt ꝙ miſſa ſacerdotis ſcelerati ſit miſſa nec poſ ſit iniūgere penitētias ⁊ abſoluere qd̓ falſum eſt. qꝛ hoc facit in v̓tute caracteris imp̄ſſi ⁊ non vt ipſe ſed in virtute ſpūali annexa ipſi caracteri a deo ẜꝫ decretiſtas ⁊ ẜꝫ ueritatem. Item no. ꝙ appellatione filij cōtinet̉ nepos. qd̓ no. jͣ. de ritu. nup. l. libertatis ẜm Cy. in addi. In glo. ideſt pōt. Nota iſtam glo. Mll. que videt̉ velle ꝙ ſi ciuitas mutuat n filiofa. poteſt reſtitui quod no. Ex lec. ant. ¶ Ciuitas patit̉ eaſdeꝫ exceptiones quas patiunt̉ hoīes ſingulares. facit. sͣ. e. l. ſiꝗs pr̄em. no. cōtra illos qui dicūt ꝙ cōtractus ciuitatis habet vim legis. ¶ Rōne ꝯiūctionis ille qui re I filiui ſ. cipit eplam videt̉ approbare illud qd̓ in epl̓a ꝯtinet̉ niſi ꝯͣdicat. hoc dicit. No. iſtā. l. no. ⁊ vide qd̓ no. doc. in. l. eniꝫ.§. i. jͣ. rem ra. ha. e Ex lec. ant. ¶ Qui accepit litteras ſibi directas ſi non 4 a ꝯͣdicit ꝯſētire videt̉ª. ⁊ eſt ar. ꝙ ꝓcurator videat̉ accepta be re mādatum eoipſo ꝙ recipit inſtr̄m ſui ꝓcuratoris. ad fi. de qd̓ no. Inno. de offi. dele. c. cum olim abbas. facit. c. i. co li de ꝓcur. in cle. adde qd̓ no. Guil̓. de cōſti. pecu. l. titius. ⁊ cevid̓ qd̓ no. C. de peti. here. l. ſi filiꝰ. ⁊ no. hāc. l. pro merca ſi toribus qui quotidie vnus ſcribit alteri ꝙ ille qui acce al ptat litteras videt̉ confiteri eas qd̓ eſt no. facit. jͣ. depoſiti l. ſo l. publia in fine. ſi NOVAADDITIO. n. Ex lec. ant. ¶ In glo. que eſt ſuꝑ v̓. tex. vel al̓s que incipit vt per in v̓. vēditionē iure veteri. ſꝫ hodīe ſine vēditione ſit at non capite minuit̉ vt īſti. de cap. di.§. mīma ⁊ ibi no. Ia. but. Mortuo filioſ. qui Reditorem. accepit pecuniā mu tuo dum erat in ptāte pro illa obligatione non pōt accipi fideiuſſor. h. d. Et eſt ratio qꝛ filiuſfa. ẜm hāc materiam non habet heredem. Sed hodie cum filiuſfa. habeat heredem poteſt accipi fideiuſſor qd̓ dic vt in glo. NOVA ADDITIO. Ex lec. ant. In.§. ſꝫ ⁊ ſi Ed iulianus alt. gius. Nota ꝙ lꝫ filius poſſit obligare ꝑſonā pr̄is nō tn̄ bona in.§. qͣꝫqͣꝫ vide. jͣ. de cēſi. l. formā.§. qͣꝫqͣꝫ. ¶ Nota ī.§. ꝓinde ſi neutri.§. fi. ⁊ qd̓ no. Ia. ar. jͣ. de ſolu. ſi ꝗs duos. itē adde. C. eo. l. fi.§. fi. Nota ꝙ factū ſubſequens declarat ꝓpoſitū an̄cedēs. not. in.§. qd̓ dicitur. ¶ In v̓ tex. ſi ꝓbabilē. Nota ꝙ ille dr̄ excedere modū qui excedit ꝓ babileꝫ modum. ¶ In glo. que eſt ſuꝑ v̓. tex. aduerſus eum qui incipit hec in v̓. glo. vlti. ⁊ quia durat non extincta ⁊ quia durat ſtat. primo non contrarius Ia. NOVA ADDITIO. Ex lectura anti. In.§. non ſolū. Ed ⁊ ſi pater. i c. iex. cōprobatus qd̓ ꝗ cōprobat acceſſoriū approbat pͥncipale ⁊ ꝗ approbat ꝯn̄s approbat an̄s ⁊ qui approbat ꝑtē approbat totū. ¶ In glo. que eſt ſuꝑ v̓. tex. denegā da q̄ incipit ſed que circa fi. ¶ No. ergo ꝙ ille ꝗ dat pignus pro eo qd̓ dꝫ nō intelligit̉ vllū debituꝫ ꝯfiteri facit qd̓ no. jͣ. de ſolū. cū ꝗs.§. ſi ꝗs ꝓ numero in fi. glo. no. differētiā ē īter fideiuſſorē ⁊ pig. adde. jͣ. de ſolu. cū ꝗs.§. fi. ⁊ qd̓ no. ad trebel. l. ſi heres pecuniam. NOVA ADDITIO. Ex lec. anti. An hereticꝰ haAm et ſi non. peat beneficium mace. vel vell̓. vide. iiij. q. in ſumma ꝗd de excōi cato dic vt ibi pleniſſime ꝑ archi. ⁊ ea. q. qd̓ aūt ꝑ archi. Bar. ſuꝑ. ij. ff. veteris. q ij ¶ Uidet̉. vi de etiā eundē bal. in ru. C. d̓ fi. īſtru. i. xviij. co. v̓. q̄ro. ꝗd d̓ lr̄is. ⁊ in. l. ab ſētis. iij. co. C. ſi cer. pe. ⁊ dn̄ſ alex. d̓ imo. in l. q dotis pe. ſol. ma. ⁊ in cō ſi. lxxviij. prina parte.

De peculio. a ¶ Poteſto tis. add̓ eundē bal. in. l. i.§. ſi poteſtate. d̓ ex erci. actio. ⁊ qd̓ ibidem dixi in apoſtil. b ¶ Compyꝰ. mittere. vid̓. d. Signo. in cō incip. dn̄s ep̄s xij. q. i. nō dica tiſ. vi. q. ī. c. pla cuit. Aut excep. cōcernit nullitatē ꝓceſſus ⁊ omni tēpore pōt opponi. ⁊ licet. Aut cōcernit eꝗtatē actiōis de qua agit̉ ⁊ iſta dꝫ ꝓponi ante ſnīam vt. ff. de excep. doli qui equita tē. Aut cōcernit reuerētiā ꝑſone vt in parentibꝰ vel in pa tronis ⁊ ſimilibus vel fauorē vt in milite ⁊ muliere. vel odiū vt in filiofa. ⁊ tūc poſt ſnīam pōt opponi vt h̓ ⁊. C. de iur. ⁊ fac. igno. l. i. Cy. C. de ꝓbati. excep. ¶ In ver. tex. condēnati multo fortius ſi bāniti ad tale debitū ẜm Mar. ſil̓. qui diſputauit dicēs ꝙ ad annullādū bannum pōt opponi excep. macedoniani vel ſil̓is. poſſit vt puta ſi ſtatutum dicat ꝙ filiuſfami. non poſſit obligare niſi ſit publicus mercator dicit etiaꝫ ibidem ꝙ ſi fatetur ſe pu blicum mercatorem tn̄ nō preiudicat cōfeſſio quia per mendaciū verū eſt ꝙ quis perdit pͥuilegiū ſed nō bene fi ciū iuris cōis vel municipalis ẜꝫ mar. ſil̓ in additionibꝰ. Ex lec. ant. NOVA ADDITIO. Glo. in fi. Nota Ilium habeo. ꝙ qui prohibei contrahere prohibetur ꝯͣhenti conſentire no. ¶ Ex lec. ant. NOVA ADDITIO. An ille qui non improbat vi I filius. deatur approbare. dic aut ne gociū incumbit fieri ⁊ ille qui ſcit ſuo noīe agi et non prohibet videt̉ cōſentire vt ar. l. ij. ad munici. ꝙ ſi dn̄s ſcit aliqueꝫ ſuo noīe agere ⁊ nō ꝓhibet mādare vide tur vt no. Inno. exͣ de reſcrip. ex ꝑte decani. ⁊. l. i. C. de ſa tiſda. Aut actus eſt volūtariꝰ oīo ⁊ tūc aut eſt geſtus per ꝯiūctam ꝑſonaꝫ ⁊ idē vt hic. Aut per extraneū ⁊ tūc aut tendit ad acquirendū ⁊ idē vt no. in. l. quo eniꝫ.§. i. rem ratam haberi. Aut ad obligādū ⁊ requirit̉ expreſſa apa ꝓbatio vt dicto.§. i. ⁊. l. ꝓcur. ad exhi.§. i. eo. titu. ⁊ facit de .C. ſi cer. pet. ſi abn̄t. ⁊ ibi per Cy. C. de regu. iur. ſemper .ſi qui nō ꝓhibet ẜm Ray. ⁊ bar. ⁊ facit. jͣ. depoſiti. l. publia ex qd̓ in fi. vel dic ꝙ in hac. l. fuit ideo qꝛ pater recepit lr̄as vn̄ in eoipſo conſentire videt̉ niſi cōtradicat. ¶ In v̓. tex. debet vide oīo. c. i. de ꝓcur. in cle. ⁊ qd̓ ibi no. ⁊ in ſpec. de ar bi.§. ſeꝗtur v̓. ſed nunꝗd arbitrator ⁊ vide. jͣ. de ſol. diſpen ſis per glo. ⁊ Ia. de ſol. rat. ⁊ de lega.i. ſi fundus.§. ſi ti cius ⁊. jͣ. depoſiti publia. in fi. vid̓ arch. liiij. di. ſi ẜuꝰ ad fi. Nota. hanc. l. que limitat Ullanus. otum iſtum titulum ꝙ ex ceptio mace. cōpetit quādo quis ſciēter mutuat filiofa. ſecus ſi ignoranter. ⁊ no. glo. ſuper verbo ſciret q. pro eo quod dixi. sͣ. e. l. ſiquis patrem. ō Si accipiēs pecuniaꝫ mutuo I IS Cul. dum erat in poteſtate facius p̄s c8 pater famil̓. illam pecuniam per errorem de nouo ꝓmittit ſi cōueniatur poteſt accipere. hoc. d. Et nota iſtam glo. ſuper verbo in factum. que dicit quotuplex ſit peculium. ⁊ dicitur ꝙ ſumitur octo modis. ¶ De peculio. Rubrica. No. caſum in Rdinarium. Int auteꝫ cum impubere in quo pater vel dn̄s non tenet̉ de peculio niſi quātum peculium eſt locu pletatum. ⁊ aduerte ꝙ hoc caſu pater vel dn̄s pōt deducere de peculio id qd̓ ſibi debet̉ ſicut in caſu in quo tenet̉ pater vel dn̄s de peculio quātum in pecu lio eſt. qd̓ dic vt inglo. ſuper verbo locupletius. Uerbuꝫ ptātisª accipit̉ large vt PoteſtatiS. cōorehēdat ſeruos ꝓprios vel cōes ac etiaꝫ alienos bona fide poſſeſſos ⁊ eos in ꝗbus hēmus vſumfructum etiam cōprehēdit dn̄os vtriuſqꝫ ſe xus tam maiores qͣꝫ minores ac etiam furioſos. h. d. cum duabus. ll. ſequētibus vſqꝫ ad.§. ſi filius. Et exponit hic v̓bum ptātis poſitum in v̓bis edicti ⁊ in.§. parui exponit̉ v̓buꝫ alteriꝰ poſitū in dictis v̓bis edicti. ſupra v̓o in v̓. de eo. expoſuit v̓bū qd̓ cuꝫ eo. ⁊ in. l. licet.§. pedius. ¶ No. tex. ibi dū dicit de peculio obligari. ex quo tex. no. ꝙ dn̄s obligat̉ de peculio ex ꝯͣctu ſerui. ⁊ idem in pr̄e. orit̉ enim ꝯtra pr̄em vel dn̄m obligatio de peculio vt hic. ⁊ jͣ. l. ea .§. iulianus. ⁊.§. ſed ſi filius. ⁊. l. depoſiti. ij. rn̄ſo. jͣ. e. jͣ. de ſi deicō. l. hēre a debi.§. ſeruo. ⁊ ibi per Dy. lꝫ ꝗdam dicūt ꝙ pater vel dn̄s nō ſit obligatus de peculio ſed dicatur aſtrictus vel obligatus vt. l. i. in fi. sͣ. de cōſti. pecu. dixi. gͣ de condi. inde. l. frater a fratre. Ex lec. ant. In tex. ibi heredita Icet pretor. ns interi eſt in pus iuris ſꝫ nō in ptāte facti. qꝛ hereditas faciū nō hꝫ vt. jͣ. de in dieꝫ adiec. ſi p̄dio. ⁊. jͣ. ſiꝗs teſtamēto liber eē iuſſus. l. i.§. ſceuola. ⁊ ibi gradꝰ. loꝗtur in ſubſtitutꝭ. dire cta in qua magis eſt dubium ꝓpter. l. ſeruus. sͣ. de infami bus. fideicommiſſa eniꝫ ſubſtitutio non facit gradum. Seruus fideiubēdo vel exͣ cauſam ꝯͣ i filius. peculiare mādādo obligat om̄ dpe culio. Sꝫ ſi filiuſfa. dat fideiuſſorē ſuccurrit̉ fideiuſſori cō tra pr̄eꝫ. h. d. ¶ No. tex. in.§. iulianꝰ. ibi dū dicit dn̄ꝫ eſſe obligatū de peculio ad id qd̓ dixi. sͣ. ꝓx.§. ⁊ no. gl. ſuꝑ v̓bo. mādati. ibi dū dicit ꝗd ꝓdeſt hec ſolucio. Ex lec. ant. ¶ No. cauſaꝫ ſideiubēdi ꝯſiderādā. No. ꝙ ꝗ ꝓ alio fideiubꝫ dicit̉ ei afferre bn̄ficiū ſeu gr̄aꝫ face̓. Cum. ille qui non obligat̉ iudicio Si ſeruus. nā obligat̓ ex cōmpromiſſo. hd ¶ No. hūc.§. ⁊ aduerte qꝛ iſte tex. debet intelligi quādo ſeruus facit cōpromiſſum in aliquem arbitrum. Sꝫ ſi ſeruus faceret cōpromiſſum in aliquem tanqͣꝫ in arbitratorem ſeu amicabilem cōpoſitorem. de quo videbitis in. l. ſocietatem.§. arbitroꝝ. jͣ. pro ſocio. tūc obligaret dominum de peculio. qꝛ tale cōpromiſſum qd̓ ſit in aliqueꝫ tanqͣꝫ in arbitratorem. eſt quedam trāſactio vt no. glo. in .§. ſi v̓o ꝯtingit vt differētes iudices. ⁊ per Inno. in. c. qn̄ taualis. exͣ de iureiur. Sicut eniꝫ ꝯͣhēdo obligat dn̄m de peculio. ita ⁊ cōpromittēdo in aliqueꝫ vt in arbitratori. Ex lec. ant. ¶ No. ꝙ ẜuus nō pōt cōpromittere inar bitro. No. ꝙ vbi cōpromiſſum de iure pena cōmittinon pōt. Nota ꝙ ille qui nō pōt eſſe in iudicio non pōt compromittere in arbitrum. qd̓ facit ad. q. ꝙ non valeat com promiſſum factum cum excoīcato. No. ꝙ ille qui habet mādatum ad negocia vel ad aliquam adminiſtratꝭ. non videt̉ ꝓpterea habere mandatum ad cōpromittendū ẜꝫ Inno. de elec. qꝛ ꝓpter. No. etiam hic ar. ꝙ monachus b non poſſit cōpromittereᵇ lꝫ hēat adminiſtrationeꝫ que taā gat negocia dūtaxat. puta ꝙ ſit ſuꝑ fructibus recolligēdis p̄poſitus ab abbate. Nam ſi ſit queſtio ſuper eis non pōt ꝓpterea cōpromittere. Idem ſi ſit deputatus cuſtos vel p̄ceptor certi loci ⁊ non hēat titulum vt. sͣ. de inſti. ſi tn̄ villico. ⁊. l. ſed ⁊ ſi pupillus.§. ſed ſi in totum. ⁊. l. cuicūqꝫ.§. ſed cum fullo. Si autē haberet titulum.i. admini ſtrationem cum titulo puta hēret pͥoratum ⁊ vellet compromittere de cauſa pͥoratus. ideꝫ eēt in eo qd̓ in alio ad miniſtratore ſeu rectore ſeculari qꝛ parem adminiſtratio nem habet maxīe ſi habet bn̄ficiū nō manuale qꝛ eſt quo dammodo emācipatꝰ ab abbate. ⁊ add̓. C. de trāſ. ſi p̄ſens bn̄ficiū manuale appellat̉ qd̓ cōfert in lībitū abbatis. bn̄ficium non manuale qd̓ ꝯfert̉ in ꝑpetuū titulū. ⁊ facit de offi. ordi. quāto. ⁊ ſicut dn̄s adimit ẜuo peculiū qnͥcūqꝫ vult. ita abbas adimit monacho adminiſtrationem manualē qn̄cūqꝫ vult. vnde iſte. ll. faciūt multū ad materiaꝫ monachoꝝ. facit qd̓ no. Inno. de priuile. cum olim. ¶ Ex lec. ant. NOVA ADDITIO ¶ In.§. ſi ſeruus dicit Inno. ꝑ iſtū.§. ꝙ ꝓcurator ad eſi gēdā certā ꝑſonā ꝯſtitutꝰ nō pōt ꝯpromittere de elec. qꝛ ꝓpter in gl. ſꝫ nūꝗd ꝓcurator iſte. Nota ꝙ excep. nullita tis cōpromiſſi impedit executionē laudi. Nota ꝙ vbi nō tenet ꝯpromiſſuꝫ de iure nō p̄t ꝯmitti poſtea d̓ facto Cy. in.§. ſed ſi filiꝰ. ¶ In v̓. tex. tenebit̉. Nota filiū poſſe abi qꝫ licētia patris ꝯpromittere in arbitrū. vide in.§. neceſſitatꝭ per Guil. vbi dicit ꝙ coram arbitro nō erit auctori

tas patris neceſſaria idem ſpec. quia pater non compromiſit no. in.§. Idem ſcribit. vide Ia. in. l. ⁊ ideo Filius obligat patreꝫ ſiue cō Sed ſi filius. rabat ſiue fideiubeat ſiue cō promittat. hoc dicit. Et in hoc differt ſeruus a filio. Ex lec. ant. ¶ Nota ꝙ filiuſfa. pōt cōpromittere ⁊ in c hoc non reꝗritur conſenſus patrisᶜ. ita no. Guil̓. hic ⁊ in .§. neceſſitatꝭ. per iſtum textum. ¶ In textu ibi tenebitur ſcilicet de peculio. In iudicio quaſi cōtrahit̉ Idem ſcribllaa ides pater tenet actione iudicati non inſpecta origine actionis primeue. h. d. iſte .§. ¶ No. ex hoc.§. ꝙ ī iudicio quaſi ꝯtrahitur. ⁊ aduer te qꝛ gl. dicit hic iſte quaſi cōtractus celebrat̉ ī ſententia. ita dicit gl. ſuper v̓bo iudicio. ſed alibi gl. dicit ꝙ iſte cōtractus celebrat̉ ī ipſa litꝭ. cōte. ita no. jͣ. de preto. ſtipu. l. ij. in fi. in gl. magna. ¶ Scd̓o no. ex hoc tex. ꝙ ex ſnīa ori tur obligatio. de quo videbitis in. l. iulianꝰ. sͣ. de ꝯdi. īde. Ex lec. ant. ¶ In tex. ibi naͣm ſicut. No. hic expreſſuꝫ ꝙ in iudicio quaſi ꝯtrahitur. Bar. dicebat ꝙ ī iudicio eſt duplex quaſi ꝯtractus. vnus eſt reſpectu inſtātie per litis ꝯteſt. alius eſt reſpectu debiti ⁊ iſte inducit̉ per ſentētiaꝫ vt hic. ita dicebat̉ in. l. i. circa fi. de p̓to. ſtip. ⁊ facit. sͣ. de iu di. tam ex ꝯtractibus. ⁊ iſte tex. ſemꝑ allegat̉. ¶ In tex. ibi ꝓinde non. No. hic illud generale de actione ſurroga ta. hic actio ſurrogata non ſapit naturam pͥme cauſe ſed ſapit naturam ꝓpriam. qd̓ brocarduꝫ examinat hic Cy. in additi. alij doc. in.§. qui iniuriarum. ſed hoc eſt hic pro pter naturam ſententie ex qua augetur effectus. Ex maleficio nō datur actio de Ex furciua. peculio niſi quatenus peculium eſt locupletatum. Ille qui obligat̉ ſaluam fore rem ꝯͣi filiuſſa. pupilli nō tenetur de quolibet par ticulari. hoc dicit. ¶ In tex. ibi dominium. quid ſit dominium dic vt no. sͣ. ſiquis ius di. non obtem. l. i. Sola domini volūtate cōEculium. neuitur interueniente vera traditiōe vel ficta. ſecus ſi nulla traditio interue niat. hoc dicit iſta no. lex. Ex lec. ant. ¶ No. differētiam inter liberationeꝫ ⁊ ob ligationem. qꝛ liberatio non reꝗrit executionem facti ſed obligatio ſic. Ex lec. anti. NOVAADDITIO. ¶ In.§. ſed in v̓. tex voluntate. Nota nuda voluntate liberationem induci. ſed non obligationem. Peculium non poteſt cōſtitui do Et Ex hiS. mino ignorante. minui poſſet ſi ſer uus ex delicto conueniatur. hoc dicit. Uniuerſalis ſeu qd̓ eſt ius vniuerſale ſeu Ol E¶ C. qd̓ eſt in vniuerſo ſi minuant̉ corꝑa tamē non minuuntur. h. d. hūc tex. inducit glo. ad. q. de vaſſallo vicarij inſpicere. ⁊ de hac. q. no. per glo. ⁊ Dy. in. l. qd̓ dicitur.§. proinde. jͣ. de impenſis. ⁊ vide qd̓ dixi in. l. item videndum in fi. de peti. here. Ex lec. ant. ¶ Not. argū. ꝙ ſiꝗs cecidit ab ēphitheoſi vel feudo ꝓpter ſuam culpam ⁊ dn̄s parcit ſibi illaꝫ culpam ꝙ fingit̉ emphitheoſis non admiſſa nec feudum ⁊ ideo non debet aliꝗd dari tanqͣꝫ ꝓpter nouam inueſtituram. ſecus ſi ꝓpter generati. finitam. qꝛ eſt noua cōceſſio. de v̓bo. ob. ſtipulatio iſta.§. ſiquis id. de aqua quo. l. i.§. permittit̉. ¶ No. etiam ar. ex glo. iſta ꝙ ſiꝗs remiſit alicui offenſam non poſſit petere penaꝫ pacis rupte. facit. l. iiij. de adi. le. in fine. In peculio inſpicit̉ voluntas Non ſolum. dni ⁊ ſerui ordinarij. h. d. In negocio geſto cōputat̉ ꝯͣ s Epoſiti. cius depoſiti ⁊ p̄carij ⁊ iura mēti delatio facta filiofa. h. d. ¶ No. tex. ibi ⁊dn̄s obligabit̉ pro eo qd̓ dixi. sͣ. e. l. licet.§. pedius. ⁊ pro eo quod dicam in. l. frater a fratre. sͣ. de condi. inde. Ex lec. ant. ¶ No. ꝙ per iuſiurandum quaſi ꝯtrahit̉ ſi cut per ſententiam. quod non habes alibi expreſſius. Uā tuberonis.. Sūt. Patiētia habet̉ pro ꝯſenſu in his que ſunt mo dici p̄iudicij. ſecus in his que ſunt magni. h. d. ¶ No. illud qd̓ dixi in ſummario. ¶ Secūdo no. in v̓. cauſa. tex. ꝙ libera adminiſtratio debet cōcedi ſpecialiter. idem dicit Guil̓. de cu. per hūc tex. gl. in. l. ſiquis vxori.§. ſeruus meus. jͣ. de furtis. idem̄ no. etiam Io. an. in. c. petitio. ex tra de procura. quod nota. Ex lec. ant. ¶ No. ar. ꝙ ad hoc vt ꝓcurator habeat li beram reꝗritur verboꝝ expreſſio ꝙ dn̄s expreſſe concedat liberam ẜm Guil̓. ⁊ adde. sͣ. quod cum eo. titianus in fi. ⁊. jͣ. man. creditor.§. lutius. Ex lec. ant. NOVAADDITIO. In.§. ſunt quidaꝫ in v̓. Sunt quidam. ex libere aduerbialiter interdū.i. ſine cauſe cognitione de ꝓcur. an̄litem ⁊. l. ſe. interdū libere.i. ad arbitrium boni viri cū cauſe cognitio ne. l. i.§. i. de expil. ⁊ effrac. īterdū libere.i. licite. C. de pac. co. nec filiū. libere ac pure quid ſit habes exͣ d̓ reſti. ſpoli. piſanus. libere poſſe quid ſit habes exͣ de preben. de mul. ⁊ eo. ti. licet epiſcopus li. vi. liberū mandatū quid ſit habes de le. iij. fideicōmiſſa.§. qͣꝫqͣꝫ. libertas quid ſit habes .sͣ. de ſta. ho. l. iiij. cū ſi. liber fun. quid ſit habes in infinitꝭ locis. Item idem ſi dixit plenam. l. cū oportet de boniſqꝫ liberis vel ſi mandatur ſic ꝙ poſſit oīa que dn̄s. l. i. de of fi. ꝓcur. ceſaris ⁊ vide quod no. de ꝓcura. ſi procurator per Cy. vide quod no. sͣ. cū eo. l. ſi liberaꝫ in.§. in peculio vide Guil̓. de cu. sͣ. de reꝝ di. l. i. vide ꝑ eū oīo. C. d̓ ſacro. ec. l. iubemus.i. rn̄. vide in ſpec. de fruc. ⁊ intereſſe.§. i. v̓. ij. queritur ⁊ v̓. ſe. ⁊ per Ia. de are. de v̓. ſig. l. mouēteꝫ ⁊ per Dy. de auc. tu. l. pōt pupillus ⁊ Guido. de ſuza. in qͦ ſti. Ibi no. ꝙ ſi ſtatutū dicit ꝙ ex maleficio bona debeāt publicari ꝙ nō intelligatur de nominibꝰ debitorum per hūc.§. alle. ēt de leg. in vxorem.§. ꝯcubine ⁊. l. ſi corpꝰ.§. ī. ⁊ de le. ij. gaius. Tu dic aūt ſtatutū depoſuit in caſu in quo de iure cōi bona nō publicantur ⁊ tūc predicta opinio pōt ſuſtineri. Aut publicant̉ de iure cōi tunc ꝯfiſcantur noīa vt. l. ſi tutor ad. l. iul. d̓ vi. ſed in ꝑſona perdebat ſtatū ⁊ per neceſſariam cōſequētiam oīa bona. l. tutelas in fi. de capi. di. hic aūt ſtatꝰ dlſpoīt directe ⁊ principalit̓ ſuper bonis facit de le. iij. paulo cali.§. fi. vel dic aūt dicit bona indiſtīcte ⁊ oīa veniūt de v̓. ſig. princeps bona ad treb. cogi ⁊ dicta. l. ſi tutores ⁊ de fideicō. capi. de noua. quotiēs in fi. Aut ſtatutū facit mentionē de bonis diſcre tiue adijciendo mobilia ⁊ immobilia ⁊ tūc nō veniūt noī na vt hic nō ob. qd̓ no. C. ſi aduerſus trāſac. l. i. quia illud eſt per fict. que nō hꝫ locū in ſtatu. immo conſiderat̉ ꝓpri um ⁊ de ꝓprio eſſe actiones ſunt tertiū adiacēs vt. l. a di uo pio ⁊ h̓ ē v̓itas. Quidā legauit alicui emēs poſſeſſiones ſuas vtrū videatur legare res mobiles. dicit Guil. ꝙ nō. C. de ac. poſ. licet in prin. Idem Guil. dicit in. l. cū no tiſſimi.§. illud quod non eſt reperire in rebus īmobilibꝰ duplicem ſpeciem poſſeſſionis. ſed in immoblibus ſic. No. tex. ibi dum dicit ⁊ nomiIn peculio: nā debitoꝝ. nam ex hoc tex. ha d bes ꝙ noīa debitoꝝ ſeu actiones non continent̉ᵇ appela d tione mobilis vel immobilis ſi ſunt genus per ſe vt hic. ⁊ 11 ai ita tenet Ia. de are. jͣ. de v̓bo. ſig. l. mouētium. hoc etiā te vi net Spe. in ti. de fructibus ⁊ ītereſſe circa fi. pͥncipij.§. ſe ie cūdo querit̉. ⁊ cum hoc tex. cōcor. qd̓ habes in. l. a diuo re pio.§. i. jͣ. de re iudi. C. de quadri. p̄ſcrip. l. ij. in pͥnci. Sed aduerte tamen qꝛ lꝫ actiones non cōtineantur appellatione mobilium vel immobiliū. tamē ſi volumus actiones alicui aſſimilare debemꝰ ipſas aſſimilare rei mobili ẜm naturaꝫ rei que in actione deducit̉. Ita no. per glo. in. l. i. ⁊. ij. C. ſi aduerſus trāſ. ⁊ vide quod no. glo. in auc̄. de nō Bar. ſuꝑ. ij. ff. veteris. q iij d ¶ Non con tinētur. vid̓ ol dra. in cō. ccxviij. ⁊ lpau. de leaꝫ. in cle. i. d̓ re. ecc. nō alie.

De peculio. ADDITIO ¶ No. ꝙ iſte §. ſcindetur ē legis queinci pit item cū cu ius pͥncipium nō habet̉ ad d. Bal. expoſi §. ſcindetur ē legis queinci pit item cū cu ius pͥncipium nō habet̉ ad d. Bal. expoſi tum. aemiEmno. ꝙ iſfe §. pōt aūt ē le gis que incipit hinc queri tur cuiꝰ quoqꝫ principiuꝫ nō habet̉ a. d̓. bal. expoſituꝫ ⁊ ſi militer interdum quod ſequit̉. ADDIIIO. Fno. ꝙ iſ§. pōt aūt ē le gis que incipit hinc queri tur cuiꝰ quoqꝫ principiuꝫ no habet a. d. bal. expoſituꝫ ⁊ ſi militer interdum quod ſequit̉. alienandis§. hoc. ⁊ quod ibi no. per Iaco. de bel. Ex lec. ant. ¶ Nota ꝙ nomina nō ſunt mobilia vl̓ im mobilia ſed ſunt quid ſeparatum ſeu tertiuꝫ adiacens. ⁊ hoc verum quātum ad eſſentiam ſeu quātum ad ꝓpriaꝫ ſpeciem. ſed quātum ad officium dic vt no. in. l. i. C. ſi aduer. trāſ. Et facit ad ſtatutum de bonis mobilibus ⁊ īmo bilibus publicādis vtrum debeant publicari noīa. ⁊ alle gat̉ iſte tex. ꝙ non. ad idem allegat̉. l. vxorem.§. cōcubi ne. jͣ. de leg. iij. ⁊. l. ſi cui.§. i. ⁊ de le. ij. gaius. ⁊ adde quod no. Guil. in. l. i. sͣ. de rerum di. facit. l. i. C. de vſufr. Adde etiaꝫ qd̓ idem no. C. de ſacroſan. ec. iubemꝰ. el. ij. vide etiā in Spe. de fruc. ⁊ intereſſe.§. i. v̓. ſcd̓o querit̉. ⁊ per Iac. de are. de v̓bo. ſig. mouētium. ⁊ per Dy. de auc. tu. poteſt pupillus. ⁊ per Ia. in. l. fi. de dona. facit quod no. Cy. C. de iure do. l. fi.§. preterea. Peculij cōſtitutio reꝗ On ſtatim. cīe naturalem traditio nem vel quaſi. Sed peculij ademptio fit etiam nudo verbo. hoc dicit cum. l. ſeq. vſqꝫ ad.§. NOVAADDITIO. ¶ Ex lec. ant. ¶ In ver. tex. habuerit facit ſupra de rei vendica. queEx lec. anti. dam mulier. Nota in v̓. Ed ſi damnum. idemqꝫ. ꝙ dn̄ium rei legate nullo momēto eſt penes heredem ſed recta via trāſit in legatarium. facit. l. pap̄. de ẜui tu. ⁊. l. atitio de furtis. ¶ No. in v̓. ſi ipſe. ꝙ ſi clericꝰ vul nerat ſeipſum non ſit excōicatus. de hoc tāgit hic guil. et no. per Io. an. in. c. ꝯtingit. de ſentētia excō. ¶ No. in v̓. ſed ſi de peculio. in gl. cur ergo in executione ſnīe dilatꝭ. abbreuiari ⁊ ſine mora iudicioruꝫ procedi. facit. l. qui de inofficioſo. sͣ. de inoffi. teſta. Peculium intelligit̉ deEculium. Aucto eo qd̓ dn̄o ⁊ alijs hic expreſſis debet̉. h. d. vſqꝫ ad. l. ſi ex noxali. ¶ In glo. que incipit ſed nōne. ibi quaſi fideiuſſor. No. . ex hac glo. ꝙ pater dicit̉ eſſe quaſi fideiuſſor filij. idē no. te per glo. l. ij.§. ſi filius. sͣ. quod quiſqꝫ iuris. an aūt pater di catur eſſe adeo fideiuſſor filij ꝙ habeat regreſſuꝫ ꝯtra ip ſci ſum filium ſicut fideiuſſor cōtra reum pͥncipalem. no. per cu vi glo. in. l. iij.§. ſed vtrum de minoribus. NOVA ADDITIO. Ex lec. ant. ad ſſ In.§. ſi creditor ī ver. tex. qd̓ Si credito. nei. ¶ No. ꝙ fictio realis ꝓcedit mortuo ſeruo qꝛ h̓ eſſe. l. peculiū cōcernit ſecus ī fictione perſonali huic ſcripture vt in.§. ſi ipſe. ¶ No.§. no. ar. ꝙ ſi clericus vulneret ſeipſum nō ſit excōicatus vt h̓ ⁊ ꝑ Guil. de hoc in. c. ꝯtingit de ſnīa exc. ⁊ ꝑ Io. an. no. in.§. iteꝫ deducere. in v̓. tex. vt caueat ſupple ita tn̄ vt ⁊c̄. ¶ In ver. tex. deduci effectus huius preſtationis eſt ꝓpter interſtitiuꝫ medij temporis vt ſeꝗt̉. ¶ No. effectuꝫ repreſentationis cōſiderari penes interſtitium medij tēporis. ¶ Nota ꝙ in reſtitutiōe nō venit īterſtitiū medij tꝑis. ¶ In glo. que eſt ſuper ver. tex. vſu ras que incipit al̓s eſt in ver. glo. mora. Nota in executione ſnīe dilationes non dari. facit qd̓ no. sͣ. de inoffi. te. l. qd̓ inoffi. ⁊ no. No. tex. in v̓. ſed eſt queſtionis. Naꝫ SEd EN. nos ſcitis ꝙ in actione. l. aquilie con tra negantem duplicatur pena vt. l. contra negantem. C. ad. l. aquil. cuꝫ ſi. Sed hoc intellige verum in condemna ¶tione que ſit a iudice. Secus quādo ipſa. l. ꝯdemnat. ꝗa ſte tūc videt̉ in dubio fieri ipſa ꝯdemnatio in ſimplum tm̄. ⁊ le ſic tanqͣꝫ cōtra cōfitentem non tanqͣꝫ negātem vt hic ⁊. jͣ. (ci. de pecu. le. l. id qd̓.§. i. qd̓ nota ꝓpter ſtatuta imponētia leri j0 penam ipſo iure vt nunqͣꝫ pena augeat̉ ꝯtra negātem. ꝗa iuꝫ iſta talis cōdēnatio que ſit a lege ipſo iure videt̉ fieri tm̄ .d. in ſimplum. ⁊ per ꝯſequēs tanqͣꝫ ꝯtra confitētem ⁊ ſic ex tuꝫ v̓ſatione nō auget̉ pena vt h̓ ⁊. d. l. id qd̓.§. i. Ex lec. anti. in¶ No. ꝙ vbi iod Ivero adhuc. piures habēt equale ius melior eſt conditio occupātis. Si dn̄s actione noxali conInOx ali. uentus pecuniaꝫ p̄ſtiteritillud de peculio deducitur. ſecus ſi ipſum ſeruuꝫ det pro noxa ex contractu v̓o vel quaſi dn̄s ſemꝑ deducit qd̓ ſibi debet̉ qd̓ de debito naturali intelligitur a quo ſer uus liberatur per deductionem. h. d. iſta no. lex ibi. Quod ſemel fuit dedu Eſt autem que clū re ⁊ verbo iterum deduci non debet. ſecus ſi fuit facta deductio verbo im̄. hoc dicit. ¶ In tex. ibi abſtulit.ſ. rē ipſaꝫ deducēdo ad ſuum patrimonium. ¶ In tex. ibi ſoluiſſet ⁊c̄. ⁊ ad ſuuꝫ patrimonium non peculiare deduxiſſet ⁊c̄. NOVA ADDITIO. Ex lec. ant. ¶ In.§. eſt autem. ¶ No. ꝙ ſemel deductū iterato deducitur ſi prima deductio fuit verbalis ⁊ ſemiplena. ſecus ſi realis ⁊ plena qd̓ valet ad multa. ¶ In ver. tex. vi carium. Nota ꝙ pecunia in ſpecie aſſignata pro pecunia non perit actio ad pecuniam in.§. item in verſi. tex. hunc igitur. ¶ No. bene ꝙ nemo excipit de iure tertij niſi ſo cius vel cauſam habens vel nomine illius ꝯuentꝰ. De peculio non pōt deduci illud Quod aut. quod dn̄s aliunde conſequi pōquacūqꝫ actiōe excepta de peculio in qua deductio pro actione ſuccedit. h. d. ¶ In tex. ibi detrahere ⁊c̄. qn̄ ſoluit emptori peculium. ¶ In tex. ibi ꝯdicere.ſ. ſi non detraxit qd̓ ſibi debet̉ cum peculiuꝫ ſoluit. ¶ In tex. exiſtē tibꝰ ſuꝑ ꝗbꝰ ꝯditionibꝰ debebat̉. qꝛ d̓bitū erat ꝯditiona le. ¶ In tex. ibi ꝙ querat̉.i. de quo ꝯquerat̉. Ex lec. ant. Nota ꝙ nemo excipit de iure Idē ſcribit: teriū niſi babeat ab eo cauſim Ubi eſt cōmunio ſerui ⁊ pe Non ſolum. cuiū deducit vnꝰ ſocius illid qd̓ alteri d̓bet̉. Secus vbi eſt cōmunio ſerui tm̄ vel pecu lij tantuꝫ vel neutrius. hoc dicit vſqꝫ ad. l. ſi ſeruus. NOVA ADDITIO. ¶ Ex lec. ant. In vltimo ver. ſcindet̉. ¶ No. Scindetur. g ſicut inter heredes ſcindiur actio ſic exceptio ⁊ deductio. No. fi. iſti Uis ergo caſus. url. cū eli ſua ꝙ actō adeo dicitur īherere ei cui ꝯpetit ꝗa per ceſſionem non dicitur recedere ab oſſibus ipſius cedentis. videbitis de hoc. jͣ. e. l. ſi ſticho peculium. ⁊ quod no. h̓ in glo. vlti. vbi etiam gl. ponit. alios caſus in quibꝰ ad vnum ex dominis pertinet peculium ⁊ ad alios non. Ex lec. ant. ¶ No. ꝙ cōceſſio que ſit filio vel ſeruo nō preſumitur in peculium. facit. l. vltima de peculio. NOVA ADDITIO. Ex lec. ant. ¶ In fi. nota bene ꝙ confeſſio preſumitur in peculium jͣ. de peti. l. i. no. Si agatur de pecul. vicaI ſeruus. n̄ deducitur quod ipſe do mino debet vel etiam ſeruo ordinario. Iteꝫ qd̓ ſeruus ordinarius domino debet deducitur. ſecus in eo quod ſeruus ordinarius debet vicario. h. d. ad. l. hinc q ritur.§. poteſt autem. Ex lec. ant. In v̓. tex. ordinarius. nota bene ꝙ Sed ETN. ordinariꝰ dicitur dominus vicari licet vt̓qꝫ ſit ſeruus. ¶ In gl. que eſt ſuper ver. tex. in pe culio que incipit ⁊ ſic in ver. glo. deduceret. Nota ꝙ nemo poteſt deducere ꝙ alia manu cogeretur reponere Maritus de peculio ſer Poteſt autem. udotalis ſimpliciter lenet̉ ſiue ad ſe ſiue ad vxorem ꝑtineat peculīuꝫ. vſufructū arius vero vl̓ dn̄s nō tenet̉ ſimpliciter. Sed pͥus eſt con ueniēdus ille ad quem negocium pertinet cum ſubſidiū ad alium deuenerit. idem enim eſt in pluribꝰ bonefi. poſſeſſoribus. h. d. vſqꝫ ad.§. interdum no. iſtum.§. quia ⁊c. In.§. ſed

Ex lec. anti. NOVAADDITIO. ¶ In§. ſed in marito. in v̓. tex. detrahi ſic. Maritus de peculio concernente marituꝫ ſoluit debitū qd̓ vxoris pe culiū concernebat. nam de peculio vxoris ſoluere nō po terat. qꝛ in eo non habet ius. ¶ In glo que eſt ſuper v̓. tex. ⁊ vicariorum que incipit vere dilucidius. quia duo ſunt ⁊ tā maritus qͣꝫ fructuariꝰ cōuenitur actione de peculio ſuo nā alterius peculium ſoluere nō poſſet verūtamen de peculio ſuo hēt ſoluere etiā debitum quod perti net ad peculiū alienū. ⁊ ideo an ſit ita ⁊ de iure repetitio nis quare ſic igitur eſt queſtio triplex de deductione an quod ſibi vt extraneo debetur deducat. ⁊ an conueniatur ⁊ ſic de petitione ⁊ an repetat. ⁊ ſic de repetitione. ⁊ in iſta glo. non ſunt alia. Fructuarius pōt agere contra Interdum. dum. ⁊ ecōtra ſi peculiuꝫ ad eū ſpectans non ſufficit ad ſupra debitum. hoc dicit notabi liter preſens.§. in ſumma. Actio de peculio cōpetit Umma. aid quod dolo conuenti deſiit eſſe in peculio qui dolus preſumitur ſi a domino vel intricatio peculij vel in alium tranſlatio non fuerit debite facta. hoc dicit. vſqꝫ ad.§. ſi dolo. Et no. iſtas preſumptiones doli que ponuntur in hoc tex. in v̓. ſed dolum malum accipere debemus ſi ei ademit peculium eius. ij. reſponſo. que ſunt multum no. ¶ Et no. inquantum dicit de eo qui intricat peculium. ¶ Secundo no. inquantum dicit de eo qui tranſfert ad alium cum ſuſpicatur alium contra ſe acturum. quod fa cit contra debitores qui tranſferunt ad alios poſſeſſionemrerum ſuarum in fraudem creditoꝝ. ¶ In glo. ſuper v̓bo vigilare in fine. primam opi. approbat glo. jͣ. de priuil̓. cre. l. priuilegia. in fine magne glo. Ex dolo adminiſtrationis tenetur Si DOlO. quis inquantum eſt factus locuple tior. ⁊ nota iſtum.§. Iſte text. facit ad id quod Si dominus. queritur an quis cogatur litem conteſtari. de quo quid iuris ⁊ quod remediuꝫ ſit contra voluntatem litem conteſtari. no. per glo. C. quomodo ⁊ quando iudex. l. conſentaneum. ¶ Ultimo cir ca iſtum.§. vide quod no. jͣ. e. l. in arrogatoreꝫ de peculio actionem dandam quidam recte putant ⁊c̄. Circa iſtaꝫ. l. vi Dium autem. Ae qs diti in. l. iubere. sͣ. de iuriſdi. om. iudi. vbi tetigi totaꝫ ma teriam ſuccincte. Ex lec. ant. ¶ Allegat̉ ꝓ caſu ꝙ in re mobili ⁊ in cau ſa noxali interponat̉ pͥmum ⁊ ſecundum decretum ſicut in immobili. qd̓ quidam negauerūt taꝫ antiqui qͣꝫ ꝗdam modernoꝝ. vt no. in. l. item ſi ſeruum. sͣ. de public. de hoc hic per Ri. malū. Nota hunc tex. cum glo. ſua. UratO2. pie non ſunt alia Ex lec. ant. ¶ No. in tex. cum gl. ꝙ aliud eſt aliꝗd cō cedere. aliud ꝯcedere adminiſtrationem eius. ⁊ ita dicit Inno. ecōtra de ꝯſuetudine cum inter. ꝙ aliud eſt alicui adimere ſolam adminiſtrationem. aliud autem ſimpliciter adimere quod nota ⁊ tene menti quia eſt cognitu di gniſſimum. In pecuD veſtimentum. ns dicitur eē veſtimētum qd̓ ſeruꝰ habet gr̄a ſui vſus non illud veſtimētum qd̓ eſt ſibi conceſſum ⁊ potius gr̄a dn̄i qͣꝫ ipſius ſerui. h. d. ¶ In v̓. qd̓ veſtimētum optime facit ꝙ veſtimēta que quis facit vxori vt magis ordinata vadat ⁊ alia ornamēta non videant̉ per virum vxori donata ⁊ per ꝯſequens morte viri non pōt dici donatio cōfirmata cuꝫ non ſit donatio. de qua. q. per doc. in. l. in his.§. De peculio. a penul. jͣ. ſo. ma. tetigi de hoc in. l. iij.§. interdumª. sͣ. cōmo a dati. Secūdo glo. inducit iſtam. l. ad. q. de qua dic vt in 1 ea. ⁊ vide quod no. in dicta. l. in his.§. primo. Ex lec. ant. ¶ In glo. ⁊ ſic no. pro famulis ſcholariuꝫ qui recedūt tēpore non cōpleto. ꝙ ſcholares poſſint eis expoliare veſtes quas ei fecerūt. ideꝫ in domicellis ⁊ be ruarijs. Ideꝫ no. Ia. in. l. in his. jͣ. ſo. ma. ¶ Querit gui. vtruꝫ mortuo viro veſtes quas fecit vxori lucretur vxor poſt morteꝫ an debeāt reddi heredibus viri. de quo vide hic per eum. ⁊ per Ia. in. d. l. in his. ⁊ ad. l. fal. ſed vſufr. .§. i. ⁊ eſt glo. ordi. jͣ. de dona. inter viruꝫ ⁊ vxo. l. ſed ſi vir lana. doc. faciūt differentiam inter veſtes quotidianas ⁊ precioſas vt quotidianas veſtes lucret̉. ſecus in p̄cioſis niſi ex qualitate ꝑſone preſumeret̉ conrarium. vt. jͣ. de dona. filius. ¶ Quero quid ſi vir legat vxori victuꝫ ⁊ veſti tum quid erit de veſtibus quas portabat viro viuente. ⁊ an vxore mortua debeāt reddi heredibus viri. vide Iac. in. l. ſi cum pre. quādo di. le. ce. ¶ Quid ſi vir legat vxori pānos lini ⁊ lane ad vſum ſuum. dic per Ia. de au. ⁊ ar. le. veſtimentum. ¶ Quid ſi legat vxori lectuuꝫ fornituꝫ vtrum intelligatur ei donare cultras de ſindone que cau ſa honoris tenebantur. vide per Ia. in. l. fi. de auro ⁊ argen. leg. vbi omnia ad plenum. Ex lec. ant. NOVAADDITIO. ¶ De veſtimentis famuloꝝ vide in. l. in his. ſo. ma. Iac. in v̓. expenſis Maritus legauit vxori victum ⁊ veſtituꝫ queritur ſi veſtes ſint empte ⁊ mulier decedit debeant veſtes ille reddi gratuito. dic vt in. l. ſi cū poſt qn̄ dies le. ce. per Ia. ¶ No. ſi legat uir vxori pannos lane ⁊ lini an videatur legare pannū factū nondū ex tela ſubciſum dic ꝙ ſic de auro ⁊ ar. le. veſtimentū per Ia. ⁊ bar. ¶ Legat vir vxori lectum an videatur culcitras de ſyndone. de au ro ⁊ ar. le. l. fi. in fi. per Ia. no. ¶ Quero an ſoluto matri monio hodīe per mortē viri d̓beat vxor relicta que egre ditur domo viri ⁊ recedit domo portare ⁊ ſibi habere pā nos quos in domo viri habebat ⁊ ad quotīdianū vſum vtebatur ⁊ vīdetur ꝙ ſic habere debeat ⁊ non teneatur heredi viri reſtituere qm̄ eos pannos eidem cōceſſerat vir ad ꝓprium vſum vxoris adeo ꝙ nemo alius eis vteretur per quod videntur vxoris facti exēplo ẜui cuiꝰ fiūt inquanto eius fieri pn̄t vt. ff. depeculio id veſtimentū. Itē quia irreuocabiliter videntur donate. C. fa. her. l. filie ⁊ ſi quis teſtō liber eſſe iuſſus fuerit. l. iij. Ecōtra videtur ꝙ eos reſtituere debeat heredibus viri ideo quia eos pannos mulier nequit defendere neqꝫ iure legati quia nō le gati nec iure donationis cuꝫ vir eos ideo donaſſe nō vid̓ atur quia hoc habebat neceſſe facere.ſ. vxorem veſtitam tenere quia ad hoc fuit cōſtituta dos vt. C. de iure dotiū. l. pro oneribus. ⁊ in neceſſitatibus nemo liberalis exiſtat vt. l. rē legatā de adi. leg. cum ſimi. ſed patet ꝙ ex quo nō fuit donatio non pōt dici morte cōfirmari. Item ꝓ hac ſnīa eſt tex. ff. ſolu. ma. l. in his vbi dicit talia reddi ⁊c̄. ⁊ h̓ vera. ¶ Illud no. ꝙ vir tenetur vxorem alere ⁊ veſtire etiam ſi nullaꝫ habeat dotem quia vtitur operis eius die noctūqꝫ. ff. ſo. ma. in his rebꝰ Guil. de org. dn̄s Dy. ſic di ſtinguit. Aut dedit maritus ẜm qualitatem dotꝭ vel con ſuetudinē patrie aut vltra moduꝫ exceſ. Primo caſu nō videtur donare quia facit quod ip̄m facere opꝫ. ſo. ma. ſi cū dotem.§. ſinaūt. Si aūt excedit modum tūc donare videtur ⁊ ideo nō repetūt heredes cū talis donatio morte confirmetur vt. l. donationes de dona. inter virū ⁊ vxo. cū ſimi. Dy. ⁊ Pe. de bel. poſt h̓ diſtī. ⁊ ꝯcludit ꝙ in quo libet caſu mulier retineat in pͥmo caſu ut debitum. in. ij. vt donū morte viri cōfirmatū. Idē tenet Guil. de cu. per .l. ſed vſufr.§. i. ad. l. fal. ſi ergo vxor decede̓t ad heredes ſuos trāſmitteret veſtes que ſtatiꝫ ſunt eiuſdem facte. ſed nō eas que excedūt redditū ⁊ modum diſtī. Et h̓ notat. ẜm Ia. are. qui ita no. in. d. l. ſed vſufr.§. i. ad. l. fal. ¶ Sꝫ contra predicta eſt glo. ordi. l. de dona. inter viꝝ ⁊ vxo. Bal. ſuꝑ. ij. ff. veteris. q iiij

De peclis 1i ſed ſi vir lana. vbi no. ꝙ vir tenetur mulieri ad dādū vſuꝫ veſtiū nō ꝓprietatem. vnde ꝓprietas ac vil̓ veſtis remanet viro. de veſte pretioſa lex dicit ꝙ videtur vxori cōmo data nō donata vt. sͣ. cōmodati. l. ſi vt certo.§. inierdū. ſed ibi ab alio acquiſiuit hic vero emit. finaliter hoc teneo ꝙ vilis veſtis videatur donata ⁊ valet ſtatim donatio vt. jͣ. de dona. inter virū ⁊ vxo. ānua. ⁊ ideo mulier pōt de ea teſtari ſi vult. Nam coniūctio perſonaꝝ preſumptionem donatiōis inducit. de dona. inter uirū ⁊ vx. ſi ẜuus cōis ꝓbat̉ ꝓcula. no. ſolu. ma. l. que dot. ſecus in veſte p̄tioſa ⁊ iſta vidi de facto niſi maritus ſit multū nobilis vel mul tū diues qui oīa donare videturimmo eſt debitꝰ dare. l. filius de dona. Nam vxor bene meretur que corpus ſuum periculis exponit pro viro. l. aſſiduis ⁊ facit. l. aquilius ⁊. l. ſi pater de dona. ſed quando eſt vir pauper qui modum excedit tunc eſt aliud. vel dic in veſtimentis ſem per videri data ⁊ vir animoſus verecūdaretur dicere cōtrarium. ſecus in alijs ornamentis vt in perulis ⁊ lapidi bus No. non ob. l. ſed ſi vir lana quia loquitur in marito viliſſimo textore qui non preſumitur dare ſed concedere quia non conuenit ſibi largiri no. Nomine ancil T ancillarum. arum ⁊ filiaruꝫ datur actio de peculio ad illud quod ſibi vide tur. hoc dicit iſta lex notabilis. Extraneo cōtra vēditorem ⁊ cōꝯͣi ſeruus. tra emptoreꝫ cōpetit actio de peculio pro parte ⁊ inſolidum ipſi viditori de eo vel qd̓ eiꝰ ſeruo debet̉ cōpetit contra emptorem. emptori v̓o cōpe tit actio contra vēditorem in alium per emptoreꝫ nume randum prius deductione de peculio qd̓ ſpectat ad ip̄m emptorem. h. d. vſqꝫ ad.§. ſiquis cum ſeruo ſequentem. Notabilia collige per te. quia ſeipſum notat. Ubi eſt cōmunio ſerui ⁊ peculij quiliꝯlA UIS. bet tenetur inſolidum etiam reſpectu peculij quod eſt penes alium. ⁊ illud quod inſpicit̉ ratio ne peculij quod eſt penes alium a ſocio cōſequetur. hoc dicit iſte preſens notabilis.§. ¶ In tex. ibi apud alteruꝫ eſt. nec tamen res damnoſa futura eſt ei qui condemnatur ⁊c̄. ſcilicet dominum non conuentum. idem quod hic habuiſtis. sͣ. e. l. ſi noxali.§. fi. cum. l. ſe. ¶ In gl. i. l. ſi quis ſeruuꝫ ⁊c̄. ibi ſecus ſi nō eēt ⁊c̄. ¶ Sed hic quero an tunc cōuenietur ipſe ſeruus liber factus. Reſpondeo vt no. per glo. jͣ. e. l. ſtichum. vbi omnino vide pulcherrimam ſolutionem. j Nota ex hoc text. ꝙ ſeruus obligat Etlam ſ. dominum etiam inuitum de peculio. quod dic vt in glo. ⁊ tene menti. Qd̓ ſit in peculio inſpicit̉ Ueſitum. empus rei iudicate. h. d. notabiliter p̄ſens primꝰ.§. iſtius legis. ¶ No. hunc tex. ⁊ glo. ij. iſtius principij. Hec actio datur contra heredeꝫ qua Ml cum. enus de peculio ad ipſum peruenit Sed ſi conueniatur filius cum quo eſt contractum ⁊ eſt heres conuenitur inſolidum ſed ei datur regreſſus contra heredes facta ceſſione. hoc dicit. concor. cuꝫ eo quod habuiſtis sͣ. de condi. inde. l. frater a fratre. ¶ In gl. ſuper verbo redimere. ibi modeſtinus. circa iſtam glo. vide quod no. C. de duobꝰ reis. l. i. ⁊ qd̓ habuiſtis nō in. l. i. sͣ. ad. l. rhodiam de iac. ⁊ qd̓ no. in. l. ſi diuerſa. C. locati. NOVA ADDITIO. Ex lec. ant. ¶ In.§. ſi cum in ver. tex. conueniendum.ſ. inſolidum.ſ. eo noīe ⁊ ancillaꝝ.§. ſi ꝗs. ⁊ ī.§. ſi annua. ¶ In v̓. tex. exce ptiōe ſupple ſi ſit creditor a vēditore repulſus. ¶ In v̓. tex. potuiſſet creditor ſi non eſſet iniuiriam paſſus. no. in §. in dolo. An ius dicendi veruꝫ preſcribatur dic ſi tractu temporis poteſt confirmari preſcribitur vt. C. de teſtamentis ſcimus al̓s non ſi excipiendo ſecus ſi agendo vel replicando arg. huius.§. ¶ In glo. que eſt ſuper v̓. tex. veniri que īcipit de equitate in fi. interim preiudicat. ſed lata ſententia ex cauſa que non eſt cōmunis defenſionis cauſa non. ¶ In glo. que eſt ſuper v̓. text. poſt que incipit quod eſt in ver. glo. agendo licet poſſit agere nō tamen excipere ergo nec replicare. nam qui non poteſt prius nec poſterius. ¶ In ver. gl. pro exponatur.i. pro duplicatione vt ibi no. ſic ergo omne remediuꝫ reo com petens eſt perpetuum ⁊ cōmune actori competens preſcribitur ẜm Guil. nam actor agendo poteſt replicare di cendo. ago ex mutuo non obſtante pacto de non petendo quia ſecutum eſt pactum de petendo ⁊ ſublata actiōe ipſo iure ſublata eſt excep. ergo ſublata replicatōe eſt ſub lata duplicatio ergo non viuit duplicatio vltra qͣꝫ replicatio niſi dicat ꝙ ſit duplicatio intentiōs ſꝫ reſpondeo re plicatio non tollitur ipſo iure. vide omnino Cy. C. de ex cep. licet. Exceptio que competit auctori ꝯͣl annua. non tranſit ad ſucceſſorem ſi in eiꝰ perſona deficiat cauſa exceptionis cōducende. hoc dicit. iſte.§. ſingularis quem nota ⁊ memorie manda. Replicatiōes ſunt temporales ſicut I DOlO. actiones. hoc dicit. ⁊ circa hunc.§. vde quod no. glo. C. de excep. l. licet. ⁊ not. glo. hic poſitaꝫ que incipit quod enim olim ⁊c̄. Ex lec. ant. ¶ No. hic expreſſim ꝙ ita preſcribitur re plicationi ſicut actioni. exceptioni autem non preſcribi tur. quod dic vt. C. de excepti. licet. ⁊. l. ſi pacto. ⁊ eſt arg. ꝙ ius dicendi nullum preſcribatur ſi mouetur agendo vel replicando. ſecus ſi excipiendo vel duplicando. quod nota quia eſt pulchrum ⁊ ſingulare. Electione vni I ex duobus. us ex eis qui nō habent communionem ſerui ⁊ peculij alij liberantur de rigore. ſꝫ de equitate in reſiduo tenebuntur ⁊ quantum ſit in peculio tempus ſententie in ſpicitur. Si dominus vendit ſeruum cum UendicO2. peculio ⁊ intra annum de peculio non tenetur niſi precium peculij ſuſceperit. hoc dicit iſte preſens.§. In bonefidei contraN boneſt. cubus datur actio de peculio contra patrem ⁊ dominum quatenꝰ eſt in peculio niſi pater vel dominus de dolo ſuo proprio conueniatur. quia tunc inſolidum tenetur. hoc dicit. Icreditor. Si ſeruo. Quādo quātitas petit̉ vt ſpecies non admittitur compenſatio ad aliam quantitatē. hoc dicit. ¶ No. hunc tex. cum glo. ſua que eſt ſuper verbo venditioni. ⁊ vide circa iſtum.§. l. cum fundum.§. ſeruum tuum impru dens. ⁊ ibi dixi quod no. ⁊ tene menti. NOVA ADDITIO. Ex lec. anti. ¶ In glo. que eſt ſuper ver. tex. venditori que incipit.ſ. agenti Oportet enim ꝙ ille qui compēſat ſibi poſſit ſol uere ex eo quod compenſat. quod nō poteſt facere ſi dominium eſt alienum. quia inuito domino non poteſt ſibi ſoluere ⁊ dominium acquirere. hanc rationem ponit tex. jͣ. de ſol. ſticum.§. ſi creditor. non enim queritur liberatio niſi queratur dominium vt. jͣ. de ſolu. cum quis.§. qui ho minem ergo nec compenſatio que habet liberationem ꝓ ducere vt.i. qui potio. in pig. habeant̉. l. ſi debitor. aut er go quantitas eſt propria creditoris ⁊ non patitur cōpen ſationē aut propria debitoris ⁊ tūc licet vt ſit ſpecies pe tatur vt no. ſi cer. pe. cum fundus.§. ſeruum tuum impru dens equiperando compenſationem ſolutioni videtur ꝙ non procedat compenſatio quia pro pecunia que de etur

De peculio. betur vt ſpecies alia pecunia ſolui non poteſt vt no. de ſo lu. paulus rn̄. credi. per Dy. Si agatur cum vna actione Seruum CO. de peculio. eius peculij quod fuit apud eum. qui quondam fuit ſocius ratio non habe tur. Item ſi agatur contra emptorem poſt annum non habetur ratio peculij quod eſt penes vēditorem. ſecus ſi agatur infra annum. hoc dicit. Si agatur actione de peculio cuꝫ ol actum. fuciuario eatenus proprietarius liberatur quatenus a fructuario percipitur ſeu ſoluitur. hoc dicit iſte.§. Ubi non eſt peculium non Epoſul. poteſt actio de peculio intē tari. ſed eſt recurrendum ad alias actiones cō gruas. hoc dicit. notabiliter iſte.§. primus. quod eſt menti tenendum. Liberatio ad obligationem Si nuptura. de dote ſo. ma. conditꝭ. abſqꝫ alia deductiōe. hoc dicit. iſte.§. ¶ No. hunc tex. in fi. ibi cum certe ⁊ ſi ex promiſſione cum ea ageretur exceptioē doli tueri ſe poſſet ⁊c̄. Nam iſte tex. facit ad id quod ha buiſtis in tex. ⁊ glo. sͣ. de condi. ob. cauſam. l. ſi donatur in fi. ⁊ quod habes in tex. ⁊ glo. in auc̄. de nupti.§. dotis. coll̓. iiij. ⁊ quod no. in. l. i. C. ſi dos cōſtante matrimonio. Illud quod debet ſeruus vicarius Sͣ Li CHus. qui non habet peculium dominus non deducit de peculio ſerui ordinarij. hoc dicit in ſumma iſte preſens.§. Contractus qui celebrant̉ perfecta ven DET UO. ditione ſerui non pertinent ad peculiuꝫ quod penes venditorem remanſit. hoc dicit iſte.§. Iſta lex Eculium et ex eo. qꝫ ſe. di cant qualiter peculiuꝫ creſcit ⁊ naſcitur ⁊ decre ſcit ⁊ moritur. hoc dicit iſta. l. neqꝫ hic ſunt alia dicenda cognitu digniſſima quoniam materia iſtius. l. alibi diſcutitur. Habito reſpectu ad Ec ſeruus. ius ciuile nec ſeruus poteſt aliquid debere nec ſibi deberi. hoc dicat iſta lex. Ex lec. ant. ¶ No. ꝙ debitum naturale improprie ap pellatur debitum. ⁊ ideo alibi dicit. l. ꝙ procurator cōſti tutus ad ſoluenda debita non videtur habere mandatuꝫ ad ſoluendum debituꝫ naturale dūtaxat. qd̓ dic vt no. in .l. ſi is cui.§. fauius. de ſolu. In paNarrogatorem. em arrogatorem datur actio de peculio ſicut in pa trem legitimuꝫ ⁊ naturalem. hoc dicit ⁊ no. glo. menti tenendam qꝛ in multis tibi deſeruiet Ex lec. ant. ¶ Facit ad. q. an monaſteriuꝫ teneatur de a contractu monachi celebratoª ante ingreſſum. quod dic per doc. ⁊ glo. jͣ. de pecu. le. l. i.§. ſi peculium. Si pendente iudicio ſuI Poſtea. per actiōe de peculio dominus ſeruum vendit. habetur ratio etiam de peculio quod penes emptorem ſeruus queſi uit. hoc dicit. ¶ In glo. i. no. ex hac glo. ꝙ verbum age re ſeu verbum ago denotat litꝭ conteſta. ¶ Item no. sͣ. de ꝓcu. l. licet.§. ſi plures ⁊. jͣ. mādati. l. hominē ⁊ l. in pu pillo. jͣ. de ſolū. ⁊. jͣ. de operis lib. l. ſicut. Ex lec. ant. ¶ No. in glo. ꝙ ante lit. ꝯteſt. non dicitur b quis agere. ⁊ vult gl. ꝙ idem ſignificent agereᵇ ⁊ petere. Sed Inno. facit differentiam inter eum qui ꝓmittit non agere ⁊ eum qui promittit non petere in. c. i. de litis conteſt. quod dictum qm̄ non probatur lege. ideo ſuper eo minime eſt inſiſtendum. Nota ex hoc tex. ꝙ pater diciI quis. tur eſſe debitor contrahentis cuꝫ filio vt hic ⁊ dicitur obligari de peculio vt vidiſtīs. sͣ. eo. l. iij.§. filiuſfa. ⁊.§. ſed. vtrum auteꝫ dicatur obligari de iure pretorio. vel de iure ciuili dixi tibi in. l. i. in.§. fi. sͣ. de conſti. pecu. ⁊ cōcor. cum tex. iſtius. l. jͣ. de his que in frau. cre. l. ſi pater. ⁊ dicitur pater debitor conditionalis. vt. jͣ. de li. le. l. ſiquis reum.§. idem iulianus. No. ex hac. l. ꝙ in ge Ui peculli. nerali conceſſione non ueniunt niſi ea que quis ſpecialiter eſſet conceſſurus. concor. ſunt in glo. de qua materia per Dy. in. c. in generali. extra de reg. iur. li. vi. quod no. Ex prohibitiōe facta per UotlenS. dominum ne cum eius ſe uo contrahatur. dominus nihil aliud conſequi tur. niſi ꝙ inſtitoria non tenetur. Item ex fideiuſſione ſer ui dominus non tenetur niſi ſeruus fideiuſſerit in reꝫ do mini. vel in cauſam peculiarem. hoc dicit vſqꝫ ad.§. ſi ſemel. reliqua vide per te ⁊ no. Si agenti actione de peculio non Si ſemel. ſt integre ſatiſfactum non pōt petere ſibi caueri qd̓ ſatiſfiat. ſi contingit peculium augeri. hoc dicit in ſumma. Finito iudicio cum emptore Si credicOe. cantra venditorem poteſt agi cum venditore. Item emptori cōtra venditorem ſuccur ritur. l. dicta. in emptore ⁊ venditore habent locum etiaꝫ ſi alio titulo dominium fuerit mutatum. hoc dicit vſqꝫ ad finem preſens iſte notabilis.§. Mutata conditione perſone Iber a. in deterius reuocatur mandatum. hoc dicit. in hac. l. videtur caſus. ꝙ ſi cōſti tuo procu. ⁊ ille procu. efficitur quidam ribaldus ſtatim videtur reuocatum mandatum. pro hoc. jͣ. de ſolu. l. cuꝫ quis in prin. l. ſi cū cornelius in fi. eo. ti. ⁊ in vtraqꝫ dicta rum legum de hac materia per doctores. Eodem modo ſeruꝰ ad Si ignorante. mniniſtrans negocia dn̄i eius debitor efficitur quaſi liber adminiſtraret. hoc dicit ſingulariter iſte tex. Dn̄s ſeruo aliter non pōt effi An debitol. q debitor qͣꝫ efficeretur libe ro homini. h. d. ¶ Nota ex hoc.§. ꝙ lꝫ dn̄s vel pater ſcri bat ſe debere eius ſeruo vel filio. non propterea efficitur debitor filij vel ſerui. vt hic. pro hoc. jͣ. de pecul. le. l. ſi peculium.§. an. ⁊ ꝙ dn̄s. ad idem. sͣ. eo. l. peculium eſt. ver. ſi vero nomīa. facit. jͣ. de dona. l. nuda ratio. quod eſt pul cherrimum ⁊ menti tenendum. Occaſione deO tempore. piti quod eſt cei ꝓ tum de preſenti. eius actionem fieri nō poſ fo ſe. lꝫ poſſibile ſit in futurum debitum in pri ba mum decretum interponi non poteſt. Item pro debito ter futuro poteſt fideiuſſor intercedere. hoc dicit vſqꝫ ad.§. ſer ⁊ ſ ſi creditor. neqꝫ melius ⁊ commodius ſummari poteſt. x. ¶ No. ex prin. iſtius. l. ꝙ primum decretum interponi non poteſt contra eum. qui ſi compareret deberet abſolui. ⁊ circa iſtud prin. vide quod no. docto. in. l. fulcinius .§. ſiquis actione. jͣ. qui. ex ca. in poſſ. ea. nec aliud quicqͣꝫ hoc principio poteſt colligi. Si cōtrahens cum filio inſti 13 ꝯͣi creditoL. tuat heredem patrē filij quid ad fiat in peculio inſpiciatur tempore mortis. hoc dicit no in l tabiliter iſte.§. §.i. de Lite cōteſt. In actione de peculio natu dici Et lam. rale debitum poteſt a ſeruo ſolui. ⁊ pro not eo poteſt fideiuſſor intercedere. hoc dicit in ſumma ⁊ ſe o ¶ Celebrato. vide eūdeꝫ bal. ſingulari ter in. l. ij. C. d̓ ſer. vel ac. vē. ⁊ in marg. v̓. monaſteriuꝫ. 1 ¶ Agere. adde ſpecu. in in ti. d̓ excep. §.i. in fi. ⁊ ī ti. de citatiōe.§. dicto verſi. ⁊ not. ꝙ ſemꝑ.

a ¶ Cāꝫ ꝓxī b mā. adde feli. in. c. nolite. de maio. ⁊ obed. ⁊ add̓ frā. are. in. l. ſi pupillꝰ c de acꝗ. here. ī pͥmo no. ꝙ ali qn̄ exponit̉ ꝓ ꝑꝑ ⁊ add̓. do. pe. phi. cor. in ꝯſi. xxv. inci. ī pn̄ti in lr̄a. c. iij. col. ⁊ in ꝯſ cxliiij. īci. viſo. in lr̄a. oldr. in iij. parte. b ¶ Remotᶻ add̓ fran. are. ī l. aditio in. iij. no. d̓ acꝗ. her. c ¶ De. vide eūdē bal. ī. l. i. sͣ. d̓ iuſti. ⁊ iu. ī.§. ius naͣle in vit. in v̓. circa alimēta ⁊ qd̓ ibideꝫ dixi in are. in. l. i. sͣ. de apoſti. ⁊ frā. poſiti. Pro eo qd̓ pro libertate danda boꝯETUuS. neſi. poſſeſſor accipit a ſeruo bonefi. poſſeſſor actione de peculio non tenet̉. ſed tenetur verus dominus qui illam pecuniam ſolutam poterit a bonefi. poſſeſſore vendicare. hoc dicit. ¶ No. tex. in fi. ibi quo niam magis propter rem meaꝫ qͣꝫ ex re mea pecunia mi hi daretur ⁊cͣ. Nam ex hoc tex. habes differentiam inter dictionem ex ⁊ dictionem propter. Nam dictio ex ſigni a ficat cauſam proximam dictio vero propter ſignificat cī b cauſam remotāᵇ. tex. eſt hic ⁊. l. ſi heres. C. ſi ſeruus extel. ro. ⁊ eadem differentia eſt inter dictioneꝫ ex ⁊ dictioneꝫ ob que quidem denotat quod dictio propter vt eſt tex. e. in. l. non dubium. C. de legibus. ibi dū dicit ex eo vel ob lꝰ cid. Et eadem differentia eſt inter dictionem deᶜ ⁊ dictioi nem propter. tex. eſt no. in. l. i.§. nunc videamus. jͣ. de coniungen̄. cum eman. liberis. Ex lec. ant. ¶ No. ꝙ ꝯuētꝰ de peculio qn̄ nihil ē in pe o. in culio non pōt miſſionē pati ex ꝯtumacia lꝫ valeret in euꝫ i. ilata diffinitiua ex quo apꝑet exp̄ſſe ꝙ decretum obrepti tium eſt nullum ipſo iure. ⁊ dicit̉ obreptitiū qn̄ eſt falſuꝫ 50. debitum. ſed ſnīa diffinitiua eēt aliqua qꝛ eſt maioris auin ctoritatis vt eſt hic exp̄ſſum. Qualiter ergo puniet̉ cōtumax hic ſi non patit̉ miſſionem. Rn̄deo alijs modis ꝓdi tis ad ꝯtumaciam ꝓpulſandam. vel non patit̉ miſſioneꝫ ia. cauſa debiti ſed bn̄ pōt pati cauſa ꝯtumacie vt tedio affe ctus veniat rn̄ſurus ẜꝫ Riꝫ. qn̄ miſſio ſit cauſa tedij ⁊ nō iij et. cauſa debiti ibi nō ſperat̉ ẜm decretū vt in. l. is cui in prī. vt in poſ. le. Item adde dicūt ꝗdam ꝙ tūc decretum ex dē cauſa falſa nō tenet qn̄ impetrās ſciebat. ſecus ſi ignoral. bat vt no. Inno. in. c. ij. de dilatꝭ. Cy. dicit hic ꝙ Inn. nō iuiij reſidet in illa opi. ⁊ ſimpl̓r dicit non tenere decretum cū caª nō hēat fundamentum cauſe. vt. l. i.§. hec. ne vis fiat ei. ⁊ qd̓ l. fulcinius.§. ſi in diem. ꝗbꝰ ex cau. in poſ. ea. ⁊ eſt hoc mi in rum. nam ex hoc ſequeret̉ ꝙ a decreto non poſſet appel g lari. nam aut eſt iuſtum ⁊ non pōt impugnari. aut iniuſtū rā. ⁊ videt̉ nullū ipſo iure. vn̄ non eſt neceſſaria appellatio vt. jͣ. de exc. tu. qui teſtamēto. ſed dic vt ibi per Ia. ⁊ facit l. ij. qn̄ ꝓuo. non eſt ne. facit ad p̄dicta qd̓ no. Gui. ī. l. pe. de iuſti. ⁊ iure. ⁊ in. l. ſiꝗs obrepſerit. de fal. Angelus de amelia diſputauit de ſnīa excō. vtrū teneat ipſo iure ſi eſt lata ex falſa cauſa ſi ad ſimiles cauſas decretū nō tenet. ſi ſnīe diffinitiue tenēt. ipſe determinauit per quoddam. c. qd̓ incipit ſiꝗs ep̄s. ꝙ ſentētia tenebat ꝓpter naͣm ſnīe ex cōi. qꝛ eſt medicinalis. vnde ſufficit ꝙ iudex ſit ſuffultus iuriſditꝭ. lꝫ nō ſit iuſta cauſa. qd̓ dico in ſnīa excō. idē eſt in alijs ſentētijs cēſure.i. in interdicto ⁊ ſuſpenſione. In his enim tribus verſatur cenſuſura eccleſiaſtica.i. in excommunicatione ſuſpenſione ⁊ interdicto. Et ideo hec tres appellantur ſententie cenſura. ¶ Vltimo no. ꝙ debet conſiderari id quod poteſt euenire rationabiliter nō id quod poteſt euenire irrationabiliter. quia de irrationabilitate lex non conſiderat. cum ipſa ſit inſtrumentū re gulatiſſimum vt alibi dictum fuit. Dubius eſt Uod debetur. euenius litis ⁊ ideo ille qui tenetur quia actionem habeat eam cedēdo liberatur. hoc dicit. ¶ No. tex. ibi cum ⁊ ſumptus in petendo. ⁊ euentꝰ executionis poſ ſit eſſe incertus. ⁊ cogitanda ſit mora temporis. que datur iudicatis ⁊c̄. ꝙ actio non extimatur tanta quantitas quanta eſt quantittas que debetur ex ea actione. nam vt hic vides habetur ratio ſumptuum qui fiunt in exigendo dictam quantitatem. habetur etiam ratio dubij euen tus litis. vt hic. quod no. pro eo qd̓ no. glo. in. l. ab anaſtaſio. C. man. NOVAADDITIO. Ex lec. ant. ¶ Uide Inno. in. c. de his de ſepulturis. ⁊ vide. c. d̓ ſol. eum aquo. ¶ Nota ꝙ ille qui tenet̉ ex ſuo contractu nō liberatur cedendo actionem. vt. c. depoſiti deſiderium. quod tene menti quia in multis tibi deſeruiet. Cum pater vel domins acX faCCO. uone perſonali de peculis conuenitur in deducendo anteponitur cum priuilegio. ſecus ſi actione reali conueniatur licet inter creditores peculiares ille qui habet priuilegium alijs preponatur creditoribus. Item ſufficit quem eſ ſe dominum cum actione de peculio conuenitur ⁊ patri monium illius qui ſe pro libero gerit reputatur pro peculio. hoc dicit. No. iſtam. l. ¶ Secundo no. tex. in ver. quid ergo eſt. quia de peculio actio deficit vtilis actio in dominum quaſi tutele erit. vt quod ille pro patrimonio habuerit. peculium eſſe intelligatur ⁊c̄. ꝙ lꝫ al̓s peculiuꝫ ſit illud qd̓ habet filius vel ſeruꝰ ex expreſſa vel tacita cō ceſſione domini. vt. sͣ. e. l. peculiū eſt. ⁊. l. quaꝫ tuberonis .§. cum quidam. tn̄ in caſu iſto totum patrimoniū quod habebat ſeruus gerēs ſe ꝓ libero reputatur pro peculio lꝫ ſeruus hoc patrimoniū nō habeat exp̄ſſa vel tacita cōditione dn̄i qd̓ tene menti. Et facit iſte tex. in ar. ad. q. ꝙ ſi aliꝗs gerit ſe ꝓ libero ⁊ poſtea monaſterium vendicat ipſum vt ſuum monachum vel vt ſuū ꝯuerſum cum toto patrimonio qd̓ hꝫ monaſteriū teneat̉ ꝓ illo patrimonio vtili actione de peculio ar. iſtius tex. ¶ Ultimo no. in.§. ſi des. ibi dum dicit vel interpoſita cautione. ⁊ circa iſtū .§. vide. l. ſed an hic. ⁊ quod ibi no. sͣ. qued cum eo. Cetera notabilia collige per te. quia ſunt facilia cognitū ⁊ eruditione plena. In glo. ibi dum dicit ex. l. I ſtichO. ns. in hac gl. caſum in quo quis cogitur cedere actionem conditꝭ. ex. l. ⁊ huic glo. adde quod no. jͣ. de dona. l. fi. in pͥn. in glo. magna in fi. quod no. ⁊ tene menti. ¶ In glo. ibi an ipſe conuenitur. No. iſtam queſtionem ⁊ eius ſolutionem. ⁊ circa iſtam queſtionem vide quod not. Azo in ſumma. C. an ſeruus ex ſuo facto. vbi qͣꝫ plura pulchra ponit que per te vide ⁊ collige. Sicut promiſUod ſeruus. ſum mibi a fis pro ſe ego dominus poſſum deducere de ſuo peculio ita promiſſum a ſeruo pro debitore meo ⁊ propter talem promiſſionem debitor non liberaa iure. h. d. iſta notabilis lex. Si is de cuius peculio agi I filius. tur decedat lite pendentt quantum ſit in peculio mortis tempus inſpi citur. Sed ſi ei legetur peculium inſpicitur tempus quo cedit dies legati cuꝫ omni ſuo incremento Sed ſi peculium legetur extraneo tantum diei incremen tum accedit. hoc dicit. ⁊ ponit tres caſus. quos vide per te omnino ⁊ nota. Is cui Ni ex heredibus. ſpii ſeruus heredibꝰ domini pro debito domini non tenet̉. hoc dicit vſqꝫ ad fi. tituli iſta parua lex ⁊ nihil aliud que alio quoqꝫ modo ſummari pōt vt patet in glo. quam per te vide. ¶ Quando actio. de peculio annalis eſt. Rubrica. Mortuo ſeruo vl̓ Retor ali. auenato vl̓ moris filio vel emancipato datur actio de pecu lio contra patrem vel dominum infra annum vtilem computandum a tempore mortis vel alienationis vel manumiſſionis dummodo fuerit tale debitum quod us. Facit Qn̄ actio. de pecu. anna. eſt.

De in rem verſo. ꝙ debitum non petierit poſtea non audiat̉ ꝙ non incipi at currere tēpus niſi poſtqͣꝫ euenerit tempus ſolutionis. facit pro hoc. jͣ. de tutelis. l. ſi filius. de admi. tu. l. tutores cum ſi. vide Cy. ⁊ An. C. de repu. here. l. fi. ¶ Secūdo no. primam glo. que exponit ideſt pro ſcilicet. ex qua gl. no. differentiam inter dictionem ideſt ⁊ dictionem ſcilicet ⁊ vltra concor. glo. vide quod no. in. l. qui liberis in prin. jͣ. de vulga. ⁊ ppupil. nam dictio ſcilicet ponitur exēplicatiue. dictio vero ideſt ponitur expoſitiue. Iſta diffe rentia colligitur ex glo. que eſt. jͣ. de an. lega. l. pe. vbi etiā dictio ideſt ponitur pro ſcilicet ſicut h̓. Ex lec. anti. NOVA ADDITIO. In.§. annus. vide omnino quod Quamdiū. nā Innocētius de re iudica. qd̓ conſultatur in glo. no. adie. In hoc.§. iuriſcōſultus ponit rōnem Ver liO. quare pretoria actio de peculio que erat ꝑpetua an̄ morteꝫ manumiſſionis ⁊ alienatꝭ. filij vel ſerui poſtea efficit̉ tꝑalis. Secūdo ponit ad quid refert̉ v̓buꝫ mortis alienationis emancipationis vel manumiſ ſionis. Tertio in v̓. in alienatione ponit qd̓ cōtinetur appellatꝭ. alienatꝭ. ⁊ hͦ vſqꝫ ad.§. ſi p̄cepto. ¶ No. caſuꝫ ipſi us.§. ¶ Secūdo no. gl. ſuper verbo nō vtet̉. que gl. facit differētiam inter vniuerſitatem iuris ſeu incorporea ⁊ vniuerſitatem corpoream. Et ex hac glo. habes ꝙ peculium dicitur iure vniuierſitatis circa quod vide qd̓ no. per glo. jͣ. de impenſis. l. quod dicitur. Si in libello ꝓponantur Ueſitum. que actiones que electio ne tollunt̉ ꝓcedit iudiciuꝫ ſi ex ceptio non op ponat̉. Item error in quem quis inducit̉ non ex facto er rātis tm̄ ſed ex errore cōmuni ſeu ex aſſertōe aduerſarij poteſt corrigi poſt ſentētiam diffinitiuam. h. d. Per hāc l. dicit alibi Bar. ꝙ quādo error eſt publicus p̄ſumit̉ eti am in cōfitente qd̓ eſt ſingulare. Et in hac. l. pone caſuꝫ ẜm lec. poſitam in gl. magna ibi vel aliter ⁊c̄. ꝯiūcto ver. bo vel verius. ¶ In gl. magna ibi de cōmuni. Sed aduerte qꝛ iſta. l. habet locuꝫ ſiue loquamur de errore com muni ſiue loquamur de errore ꝓprio in quem ꝗs fuit in ductus facto aduerſarij cui credidit vt ſemꝑ talis error corrigatur contra regulaꝫ. l. error. C. de iur̄. ⁊ fac. igno. Sed hic intellige ꝙ talis error corigat̉ non ip̄o iure ſed per viam reſtitutionis in integruꝫ que datur hoc caſu ex cauſa iuſti erroris per clauſulam generalem ſiqua mihi iuſta cauſa eſſe videt̉. ⁊ pro hoc facit. l. ſed ⁊ ſi.§. fi. sͣ. qd̓ cum eo alle. in glo. ⁊ hāc opi. ꝙ huic errāti ſuccurrat̉ per reſtitu. in integrum tenet Mar. ſil. ⁊ hāc opi. tenet glo. noſtra expreſſe. sͣ. ex qui. cau. maio. l. ſed ⁊ ſi pretorem.§. item inꝗt. in i gl. que incipit vt. sͣ. de in inte. reſti. vbi eſt ⁊ ſunt iſti caſus ⁊c̄. tene menti. Ex lec. ant. ¶ No. hūc.§. al̓s eſt lex ꝙ iuſtus ⁊ coīs error affert remedium etiam poſt diffinitiuam ſentētiam. ⁊ adde qd̓ no. jͣ. de cōfeſſis ⁊ fideicōmiſ. ⁊ qd̓ no. jͣ. ad treb. ſeruo inuito.§. cum p̄tor. ⁊ hāc. l. declarat Cy. C. de iur. ⁊ fac. igno. error in vltima opp. ⁊ no. ꝙ ī hac. l. fuit error in formatio. libelli ⁊ error ī ꝓnunciatione ſentētie vnde error trāſiuerat in rem iudicatam ⁊ hoc erat dubium. ⁊ ideo iſta. l. ē no. qꝛ loquit̉ quādo error iudicis traxit ori ginem a libello actoris. nec habemus ſuꝑ hoc melioreꝫ l. ⁊ adde qd̓ no. Innoc. exͣ de reſcrptis dilectus filius. ⁊ qd̓ no. in. l. iura de omni agro deſerto. ⁊ cōmunis intellectus eſt oīum intelligētium ꝙ hic ſit opus reſti. in integ. que petit̉ ex clauſula generali ſiqua mihi iuſta cauſa ⁊c̄. ⁊ hoc videt̉ approbare glo. in. d. l. cum fideicōmiſſuꝫ. de confeſſis. ⁊ dicit hic Riꝫ. ꝙ ſicut ex iuſta ⁊ ꝓbabili cauſa poſt ſentētiam abſolutoriam quis agere pōt. ⁊ pro hoc .sͣ. de inſti. habebat. ita multo magis poſt ſentētiam pōt quis opponere exceptionem ꝑemptoriam ex iuſta cauſa ⁊ ita tenēt canoniſte per iſtas duas. ll. extra d̓ reſcrip. ad audientiam. ⁊ pro hoc. jͣ. de excep. rei iud. l. pe.§. latinus. Ex lec. anti. NOVA ADDITIO. ¶ Hec glo. per Cy. C. de iur. ⁊ fac. igno. error in vlti. opp. vide qd̓ no. extra de reſcrip. dilectus filius de p̄ſumptioni. mortis. dic ꝙ communis opinio ⁊ fama inducit preſumptionem vt hic. ⁊ in. l. fi. ff. de here. inſti. de plena probatione dic ꝙ fama non bene probat ſed confirmat rei de qua agitur fidem fallit qn̄ mors eſt adeo de lōginquo ꝙ impoſſibilis eſſet alia probatio vt no. C. ſol. ma. ſi quidem. Preterea ibi glo. loꝗtur de vehementi opinio ne que ſcientia ad hoc appellatur vt no. de act. heredi. ſi is ad quem. ff. quēad te. aperi. l. ij.§. ſi dubitetur ⁊ multo magis hoc caſu ꝓpter difficultatem probationum credi tur vni teſti de veritate q̄ plus eſt qͣꝫ fama. vt. C. de repu. auctē. hodie quātiſcūqꝫ. ⁊ no. ī dicta. l. ij.§. ſi dubitet̉. vbi glo. dicit ſufficere ſemiplenā probationem ad ſummariaꝫ infor mationem multomagis ſi ſufficit illa ꝓbatio vt legi tur. ff. ad trebel. ille a quo.§. i. ⁊ qd̓ ibi no. ⁊ facit qd̓ not. ẜm tab. qui ex li. in prin. de verbo. ob. l. i. in fi. de re mili. non omnes.§. a barbaris. ⁊ extra vt lite nō ꝯteſt. qm̄ fre. in glo. per famā. ⁊ per Cy. plene in. d. l. ſiquidē. ⁊ eſt ſimile qd̓ no. ff. de excu. tu. l. ij.§. etas. ⁊ vide per Guil. sͣ. ꝗbus ex cauſis maiores. l. ab hoſtibus. ⁊ in ſpecu. de actore. iij. charta ver. quid ſi iſte eſt alienigena. Lꝫ poſt morteꝫ filij actio Um Poſt. que erat ꝑpetus efficiat̉ annalis. non tamen propter hoc actio que durabat minori tempore anni efficitur annalis. Lꝫ peculiuꝫ vel morIffinitionē. la vel manumiſſione ſerui extinguatur ramen infra annuꝫ intra quem poteſt dominus de peculio cōueniri inſpicimus detrimē tum per augmentum peculij. hoc dicit. ¶ De in rem verſo. Rubrica. Actio de in rem verſo I hi quis eat neceſſaria vbi deficit actio de peculio. Iteꝫ eſt vtilis vt ſi cō currat cum agentibus acti. de peculio eis p̄ferat̉ actio de in rem verſo. Itē ſi agens actione de peculio pre occupet extinguitur actio de in rē verſo ſi ſoluit̉ illud quod eſt verſum in vtilitatem. Ex lec. anti. ¶ In.§. proinde. in ver. tex. domini ibi no. expoſitioneꝫ iſtius verbi ẜm conſuetudinem ⁊c̄. Datum pro liberUi nummis. ſane non videtur in rem dn̄i verſum niſi quatenus datuꝫ a ſeruo ex cedit precium ſerui. hoc dicit cum. l. ſequenti. Iſte.§. vſqꝫ ad. l. pōit In rem autem. quādo dicatur verſuꝫ in rem pretoris patris vel domini. Et caſus ſummariꝰ iſtius.§. ponitur in ver. regulariter dicimus. vbi iuriſcon ſultus ponit optimam regulam quando ſit verum ꝙ actio de in rem verſo competat. ¶ No. tex. in ver. ⁊ regulariter. ꝙ illud videtur verſum in vtilitateꝫ patris vel do mini ⁊ per actionem in rem verſum poteſt peti ꝙ ſi fuiſ ſet expenſum per procuratorem vel negocioruꝫ geſtorē in negocijs domini poſſet ab eo repeti per actionem mādati vel neg. geſt. quod no. illud v̓o quod eſt expēſuꝫ a ꝓ curatore vel negociorum geſtore nō poſſet repeti ab eo per actionem mandati vel neg. ge. illud non venit in act. de in rem verſo. vt. jͣ. in.§. ꝓinde. in v̓. ſed ſi mutua. ¶ Se cūdo no. tex. in v̓. ꝓinde. ꝙ ſi vxor alicuius emit aliquid pro victū ⁊ veſtitu ſibi ⁊ ſue familie vſqꝫ ad illum modū vſqꝫ ad quē maritus cōſueuerat adminiſtrare ꝙ maritꝰ tenet̉ quaſi vſqꝫ ad illam quātitatem videat̉ verſuꝫ in ſui vtilitatem. facit. sͣ. ad mace. l. ſed iulianus.§. qd̓ dicit̉. facit ⁊ meliꝰ. C. qd̓ cum eo. l. qui ſeruo in fi. ¶ No. tex. cū ibi cedat creditori actꝭ. ⁊c̄. pro verbis que ponunt̉ in in

De in rem verſo. ſtrumētis ceſſionū videlicet dedit ceſſit ⁊c̄. ⁊ poſtea ſubij cit̉ eūqꝫ in rē ſuām ꝓcuratorē ꝯſtituit. Ex lec. anti. Uod ſi ſeruus. Proin de. ¶ No. ꝙ dicatur in vtilitatē monaſterij ēe conuerſum id quod eſt conuerſum in veſtimentis mona chorum ⁊ abbatis. Ad hoc vt actio de ī rē Si mutuatus. uerio cōpetat ſufficit ne gociuꝫ vtiliter eſſe geſtum. ⁊ ſi pluribus competat actio de in reꝫ uerſo potior eſt conditio occupantis. h. d. In rebus ne I res domino. ceſſarijs iuſtum preciuꝫ inſpicitur. in non neceſſarijs vero inſpicitur precium conuentum. h. d. iſta no. lex. NOVA ADDITIO. Ex lec. ant. ¶ Uide in ſpecu. de loc.§. nunc aliqua v̓. ex. in vltimo v̓. verſum quia non eſt a ſeruo verſum ſed caſu accidit ⁊c̄. Si ſeruꝰ ab ini Placet non ſolum. ua negociū peculiare gerit actio de in rem uerſo locum habet ſi ſeruus in rem domini vertat animo dominum obligandi. Sed ſi ab initio gerit negocium dominicūqꝫ habet locuꝫ actio de in rem uerſo quocūqꝫ modo in vtilitatem domini vertatur. hoc dicit ⁊ habet duas partes. Nam primo lo quitur quando ſeruus ab initio negocium peculiare geſ ſit. Secundo quando ſeruus ab initio geſſit negociū domini cum ſecunda. jͣ. in. l. ⁊ ideo.§. plane. Illud videtur in rem alicuius Si filiuſſa. eriu quod vertiiur in id cuiꝰ onus ſpectat ad ipſum. h. d. cuꝫ duabus. ll. ſequentibus. ¶ No. ex hoc.§. ꝙ ſicut ad patrem ſpectat onus dotandī filiam. ita ⁊ ad auum paternum ſpectat onus dotandi neptem vt hic ⁊. jͣ. de colla. bo. l. dedit dotem. C. de hereti. l. cognouimus. de quo in. l. fi. C. de dotis promiſ. Secundo in. l. nihil. tex. ibi duꝫ dicit vel neptis ex altero ⁊c̄allegatur ꝙ filius fratris appellatur nepos. filia fratris neptis. Sed poſſumus dicere ꝙ hic non loquitur de ne pote vel nepte ex fratre. ſed de nepte vel nepote ex filio. loquitur enim hic de nepte reſpectu aui quod patet duꝫ dicit vel neptis ex altero filio nate ⁊c̄. vt patet hic in.§. ſi filius. cui hec. l. continuatur. de hoc vtrum filius fratris appelletur nepos. dicam in. l. ſi inſtituta.§. fi. de inofficio Ex lec. anti. ſo teſtamento. hoc dicit. Facit an frater teneatur dota T nihil s ſororem. ⁊ dic vt not. C. de admini. tu. non omni. o Si filius debitū paI pro patræ. temnum ſiue iudicium animo nouandi ſuſcipiat ſiue per ſtipulatio nem promittat adeo ꝙ pater liberetur in vtilitatem patris verſum videtur. hoc dicit. NOVAADDITIO. Ex lec. ant. ¶ Uide Ia. jͣ. de dona. ſi cum filius. Actio de in rem uerſo datur in procuIn TEM. ratorem quatenus eſt in rem pr̄is verſum. ⁊ verſum dicitur quatenus durat verſum. hoc dicit vſqꝫ ad.§. ſi domini. ¶ Nota ex hoc textu ꝙ in actione ſtricti iuris non veniunt vſure niſi ſint promiſſe per ſtipu lationem. Sed in actꝭ. bonefidei veniunt vſure ex mora etiam ſi non ſunt promiſſe per ſtipulationem vt hic ⁊. C. de vſuris. l. qͣꝫuis. ⁊. l. in bonefi. C. de ꝯdi. inde. l. i. cuꝫ ſi. Ex lec. anti. ¶ Non dicitur verſum vel factum qd̓ nō durat. ſuper quo dic ꝙ aut cōſideramus effectuꝫ de preterito ⁊ tunc ſufficit in preteritum factum eſſe etiam per momentum temporis. vt. sͣ. de public. cum ſponſus.§. fi. aut effectum de preſenti non de preterito ⁊ tūc loquitur hic ẜm Ri. de lambri. vltramontanuꝫ. ⁊ hinc dicit Bar. in alia materia ꝙ lꝫ inſtantia ſit finita tamen non obſorbet effectum de preterito puta interruptꝭ. p̄ſerip. ſed quā tum ad effectus de futuro puta circa condemnationem vel abſolutionem vel reliquum proceſſuꝫ quo ad hoc dicitur inſtantia finita hoc patet ex premiſſa theorica. Idē tenet Ia. de are. jͣ. iudi. ſol. cum lite mortua. Si patri vel domino debituꝫ Si domini. ſaluitur non videtur in rē ei verſum. ⁊ ſi pater vel dominus reddat deſinit eſſe v̓ſum. ſecus ſi detur niſi animo remunerandi facit. hoc dicit vſqꝫ ad.§. idem querit. ¶ Si dominus credat ſeruo Idem querit. euaneſcit actio de in rem uerſo iam nata contra dominum ⁊ remanet actio de peculio nec reconualeſcit lꝫ poſtea ſeruus credat domino. hoc dicit vſqꝫ ad finem. Quando I in reꝫ alterius. qnus ex ſo cijs poteſt pro peculio quod eſt apud alterum conueniri actione de peculio poteſt conueniri pro eo quod in rē alterius eſt verſum. ſecus ſi actio de peculio ceſſet. hoc di cit cum. l. ſequenti. Filius conſtituendo non I filius fa. gicitur in tem patnis rertere niſi ſoluat. hoc dicit. Agens acUidam funduꝫ. uone de peculio ꝯſequitur id quod ſuꝑeſt deducto eo qd̓ domino debetur. Sed agens actione de in rem verſo cō ſequitur illud quod ſupereſt deducto eo quod dominus dedit pro re. hoc dicit. Ex lec. anti. ¶ No. hanc. l. ad id quod no. doc. de pri uile. cre. ſi ventri.§. in bonis. ⁊ Dy. jͣ. ſo. ma. in. l. ſi cuꝫ do tem.§. fi. ⁊ Cy. C. qui po. in pig. ha. auc̄. ſi quid. ⁊ facit. sͣ de tribu. procuratoris.§. ſed ſi dedi. NOVAADDITIO. Ex lec. anti. ¶ Nota. l. ⁊ vide Dy. in. l. ſi cum dotē.§. fi. ſo. ma. in v̓. tex. et vide Cy. C. qui potio. in pi. ha. auctē. ſi quid. in vltimo v̓. tex. oportet actionem de in rem verſo. Ad hoc vi competat actio de Eruus. inrem verſo ſufficit negocin vtiliter eſſe geſtum ſicut in actꝭ. man. ⁊ neg. gehoc dicit. ¶ No. iſtam ſimilitudinem quam ponit text. ibi nam ⁊ ſi procura. ⁊c̄. ꝙ in quibus caſibus competit actio man. vel nego. geſto. contra dominum ſi aliquis cū mandato vel ſine negocia domini gerat eiſdem caſibus ex facto ſerui competit actio de in rem verſo contra dominum ⁊ eſt caſus hic ⁊ vidiſtis caſum. sͣ. ea. l. in.§. regu lariter. De eo quod datur ſeruo vicaTuꝫ ſticho. nn ſtillud vertatur in reꝫ doni ni agitur actione de in rem verſo ẜm ipſius actionis naturam. Si v̓o illud fuerit verſum in vtilitateꝫ peculij ſer ui ordinarij reſpectu ſerui ordinarij habet eandem natu ram. reſpectu vero domini habet naturaꝫ actionis de pe culio. hoc dicit. Actio de in rem verſo compe Uauis. ſit ei qui principaliter enomuhit vt in rem domini vertat̉. hoc dicit iſta. l. Si filiuſfa. emit ſibi rem neceſ Iliuſſa. aniam ex tunc videur in fen patris verſa. al̓s cum pater illam rem vertit in vſum filij. hoc dicit. ¶ Nota ex hac. l. in fi. ꝙ omnes iſte formule videlicet inſtitoria tributoria de in rem verſo de peculio quod iuſſu ſunt adiectiones non autem ſunt pro pria nomina actionum. tex. eſt hic dum dicit que tamen adiectio ⁊c̄. Ad idem quod habuiſtis. sͣ. de peculio. l. iij. §. congruit. habuiſtis no. per glo. sͣ. de exerci. l. ſi tamen §fi. hoc. dicit. Si filia mutuuꝫ Ater pro filia. conuertat in alimenta pater tenetur actione de in rem verſo. li onus

onūs alimentandi filiam ſpectat ad patrem. h. d. principiū iſtius. l. cum. l. ſe. ¶ In tex. ibi vtilem actionem ⁊c̄. ideſt efficacem vt no. jͣ. l. ꝓxi. vbi eſt idem caſus quod noEx lec. anti. NOVAADDITIO. ¶ Uide Ia. ſolu. matri. l. ſi maritus. ¶ In v̓. tex. actio nem ſi vnus ſe obligat nomine alterius ⁊ primam nō no uat remanet prima. h. d. matta. Promiſſio tuto ꝯeruus abſentis. uā nō tollit actio nem de in rem verſo contra pupillum. hoc dicit. No. tex. ibi ⁊ cum ei res familia IllaM. ris credita eſt ⁊c̄. no. hic quādo nutrit aliquam familiam ſeu ꝑſonam ⁊ illa ſtat in domo ⁊ accipit ſibi metum quid iuris ſit de hoc. ¶ Quod iuſſu. Rubrica. In glo. qͦ Erito ex iuſſu. incipit ex hoc poteſt ⁊cͣ. ibi cui ſimile eſt. No. iſtaꝫ glo. Idē no. jͣ. depoſiti. l. qd̓ nerua. ¶ In eo. glo. in fi. No. iſtam glo. ⁊ eiꝰ materiā examina plene per Cy. C. mādati. l. mandatū. ⁊ vide qd̓ no. Dy. jͣ. de manumiſ. vindictꝭ. l. iiij. in fine. hoc dicit. Ex lec. ant. ¶ No. in ver. quēadmoduꝫ ar. ꝙ ſi iudex interdixit adminiſtratoribus teſtamenti executꝭ. ꝙ nihi lominus teneant ea que faciunt cum his qui ſecum contrahunt quia iſta inhibitio non afficit ignorātes ẜm Cy. hic in additionibus. Ex lec. antī. NOVA ADDITIO. ¶ In v̓. tex. contrahitur non tn̄ ex contractu reſultante inter dn̄m. ⁊ contrahentem ſed ex equitate precedētis iuſ ſus qui iuſſus eſt actus reſultans in pr̄em ⁊ filiū. ¶ In .§. iuſſuꝫ. in v̓. tex. generaliter vide in ſpe. de actore v̓. ſed nunquid ſufficit vnus. ¶ In.§. ſi ratū. vide Dy. in. c. ratum in v̓. tex. quis opp. qꝛ iuſſus dꝫ interuenire ante ſcm̄ non poſt factum vt in.§. iuſſum. ⁊ no. Inno. de ꝯſue. cum ꝯſue. ⁊ de rebus ecc. nō alie. c. dudum. Sol. aut interuenit ad actum ſolēnizandum ⁊ loquitur ibi. aut ad ratum hn̄tē obligādum ⁊ loꝗtur hic. Ratio qꝛ ſolēnitas reſpicit ad actum ꝓducendum ineſſe ⁊ ideo requirit̉ īmitatio actꝰ vt. l. obligari in fi. de auc. tu. ⁊ de teſtīs heredes palam in fi. Item eſt accidens ſeu adiacens ⁊ īdiuidua ab actu ergo mediū tēpus vitiat. C. de teſtamētis cuꝫ antiꝗtas. ſed qn̄ venit ad obligationem extendendā iſtud pōt fieri poſt factum ſicut in ipſo actu. ⁊ opp. jͣ. mā. ſi v̓o ven. re.§. poſt creditam. So. ibi conſiderat ius quod orit̉ inter mandationem ⁊ mandatum ex ipſo mandato hic ius qd̓ orit̉ ex p̄ambulo ꝯtractu qd̓ recipit fortificationē ꝑꝑ ipſum mandatum vel ibi mandatum quod eſt impoſſibi le poſt factum hic ratihabitio que eſt poſſibilis ⁊ ſic non ob. ⁊ vide omnino archi. xij. q. ij. ſi qua. ⁊ Inno. extra de eo qui duxit in matri. tibi. c. i. In glo. que incipit qui ergo. ibi ⁊ ſic eſt SC A IICarg. no. hanc partem glo. ⁊ ipſam intelli ge vt habuiſtis no. in. l. gaius. sͣ. de pig. act. ⁊ vide quod no. in. l. fideiuſſor.§. pater. jͣ. de pigno. ¶ In glo. ſeq. ibi vt extraneus vt hic dicit. ¶ No. hāc glo. ꝙ ad obligandum patrem actiōe qd̓ iuſſu. non ſufficit ſimplex patris cōſenſus. ꝓbatur hoc in. l. lutius titius gaiuꝫ ſeiū ⁊. jͣ. de admi. tu. ⁊ per hoc patet ꝙ ſi inſtrumentum dicit talis fi lius facit hoc patre cōſentiente non tamen per hoc tene tur pater quod iuſſu. idem eſſet ſi diceret inſtrumentum talis filius facit hoc patre volente non tamen per hoc te netur pater qd̓ iuſſu. nam ſimplex patris voluntas non inducit iuſſum vt. l. i.§. ſi is qui nauem. sͣ. de exercitoria. oportet ergo ad hoc vt pater teneatur quod iuſſu ꝙ inſtrumentū dicat ꝙ filius facit hoc patre iubente vel man dante vel ratum habente. vt. sͣ. e. l. in prin. sͣ. proxi.§. ⁊. jͣ. proximo.§. Quod iuſſu. In gl ſua ibi vel diſtin Ominum. gue. ¶ No. iſtam note bilem diſtinctionē iſtius glo. ⁊ vide qd̓ no. ī. l. ſi gratuitā.§. ſiꝗs. qd̓. jͣ. allegat̉. ¶ In glo. ⁊ ibi tex. ⁊ glo. In glo. magna ibi vel veri¶ Paleſtus. ¶ No. ex hac gl. ꝙ auc̄. de duobus reis non habet locum niſi in princi paliter obligatis non in obligatione acceſſoria. qꝛ tūc iu ra antiqua remanent incorrecta. ⁊ cum hac glo. ꝯcor. inſti. de fideicom.§. ſi plures. Sed contrarium huius no. ī l. creditor.§. duobus. jͣ. man. ⁊. l. ſi mādato ticij.§. paulus eo. ti. dicam de hec in dicto.§. ſi duobus. ¶ Explicit liber. xv. Incipit. xvi. ¶ Ad ſenatuſconſultum velleianum. Rubrica. Per velleianum ſe Elleiano. naiuſconſutum mu lieribus intercedentibus parat̉ exceptio ⁊ in veterem debitorem reſtituitur ſeu in ſtituit̉ actio. h. d. ¶ No. hic glo. magnaꝫ que ponit. viij. caſus in quibus mulier non iuuatur velleiano. eſt ⁊ nonus caſus vt no. per glo. C. eo. l. fi. Mulieri intercedenti pae T PLIINIO. ratur exceptio per velleisnum ſenatuſconſultum cuius verba hic referūtur. hoc dicit. ¶ Nota iſta verba ibi ne bis petitione ve actio in eas detur. nam iſta verba actio petitio nō detur non impediunt obligationem ⁊ actionem oriri ipſo iure ſed exceptioneꝫ parāt vt vidiſtis. sͣ. ad mace. l. i. ⁊ ibi no. ⁊ ibi dixi. ad idem. sͣ. de iureiur. l. nam ⁊ poſtea in prin. ⁊ quod no. C. de iur. ⁊ fac. igno. l. cum quis. Ex lec. anti. ¶ No. ꝙ mulier olim quando fideiubebat pro marito erit tuta exceptione velleiani. hodie eſt tu ta ipſo iure. Sed ꝗd ſi nō fideiubet ſed pͥncipaliter ⁊ inſolidum ſe obligat. dicunt quidā ꝙ tenet obligatio. Alij diſtinguunt an propria contemplatione. an contēplatio ne mariti tm̄. an contemplatione cōmuni qꝛ preſumit̉ co lor queſitus. nam ꝓpter legis interdictum p̄ſumit̉ fraus vt. jͣ. e. vir vxori.§. fi. ⁊ ar. de proba. jͣ. l. qui teſtamento. de hoc no. in Specu. de obli. ⁊ ſo.§. i. v̓. ſed pone vir ⁊ vxor. ad idem facit quia etiam qui ſe principalem debitorem conſtituit intercedere dicitur. vt. sͣ. de dolo elegāter.§. ſer uus pactio. quarum rerū actio non datur. l. i.§. exceptio nes. ⁊ quod no. in aucͣ. de fide. in principio. ¶ Et nota ꝙ iſto caſu quando intercedit pro viro non ſuficit renūciare velleiano. quia non habet beneficium velleiani ſed beneficium nullitatis cui dicunt quidam renunciari non poſſe. vt no. per doct. C. eo. aucͣ. ſi qua mulier. facit quod no. in. l. i. ne fide. do dentur. nā fideiuſſio iſta eſt nulla ꝓpter dolum preſumptum vt tangit hic glo. vel propter nimiam reuerentiam ergo renunciari non poteſt vt no. in. l. i.§. ſi onerande. jͣ. quarum rerū actio nō datur. Preterea quando nullitas eſt introducta a iure ꝓhibitiuo ta li nullitati renunciari non poteſt. vt no. in dicta. l. i. ne fide. dotium detur. Et nota ꝙ predicta ſunt vera quando mulier ſe obligat. ſi autem non obligat ſed renunciat videtur ꝙ teneat renunciatio. C. ad velle. etiam. ⁊.l. iubemus. niſi per talem renunciationem impediretur repetitio dotis directe vel īdirecte. vt. e. ti. auc̄. ſiue a me. ar. cō tra. jͣ. ſolu. ma. l. meuia.§. i. ⁊ ibi per Iaco. que verba bene notabitis quia quotidie mariti vxores ad obligandū ⁊ renunciandum adducunt. dicunt tamen canoniſte ꝙ ſi obligationi vel renunciationi addiceretur iuramentum mulieris ꝙ iſtud iuramentum daret robur obligationi vel renunciationi indefinite. vt extra de iureiuran. mulieres. Sed an̄ ꝯtra hoc ſit aliquod remediū. vide in Spec. de emptio. ⁊ vendi.§. tertio loco. v̓. ⁊ no. generale conſi. lium. vbi omnino videas. Item ex lec. anti. ¶ In tex. ibi voluntas. Huius verba. oia ꝙ iudices debent Quod iuſſu.

ſeruare voluntatem legis. ¶ Item nota ꝙ hic denegatur actio ⁊ petitio. ⁊ per hoc ſumunt docto. ꝙ iſta ſit exceptio non beneficium nullitatis. quia verba ſunt relata ad ius experiundū ⁊ non obuiant natiuitati obligationis. ⁊ ita dicunt doc. No. ex hoc.§. duo. primo Uerba itaqꝫ. ꝙ ꝑuiſio facia fauore alte rius ꝓpter ipſius dolum amittit̉. ad idem. jͣ. e. l. ſi decipiē di. ¶ Secundo no. ꝙ deceptis non decipientibus iura ſubueniunt vt hic ⁊. C. ſi minor ſe maio. dixerit. l. i. ⁊. ij. Ex lec. ant. ¶ In tex. ibi laudata. Nota pro arrengā tibus coram dominis vt prius debeant eos de prudentia commendare vt captent eorum beniuolentiam. ⁊ ita debent facere aduocati vt captent beniuolentiaꝫ iudicis vt prīo premittant aliquam cōmendationem ipſoꝝ iudi cū. ¶ Nota in v̓. nā deceptis. ꝙ deceptis ⁊ nō decipiēti bus iura ſubueniūt. ¶ No. in v̓. ꝓinde. ꝙ mulier ꝓ ꝯiun cta ꝑſona non pōt ſubire defenſionē niſi rem ſuam agat. Uerbuꝫ intercedere omOmnis enim. na omnins obligationem cōprehendit quam mulier pro alio ſuſcipit. hoc dicit. Mulier intercedendo Ed ſi ego. iuuatur velleiano ſi creditor ſciuerit ipſam intercedere. Secus ſi igno rauerit. Item mulier donans velleiano non iuuatur. hoc dicit. ¶ No. tex. in prin. l. iſtius dum dicit cum ignorarem cui hoc factum ⁊c̄. ꝙ ad hoc vt creditor repellatur exceptione velleiani oportet ꝙ ipſe ſciuerit illud qd̓ eſt cauſa talis exceptiōis. pro cuiꝰ tex. declaratione dic quādoqꝫ lex prouidet alicui in ſui fauorem. quandoqꝫ lex ꝓ uidet alicui fauore perſone ſuper certo contractu. primo caſu eſt neceſſe ꝙ ille qui contrahit ſciat illud qd̓ eſt cau ſa ſui odij. vt patet ī macedoniano vt vidiſtis.sͣ. ad mace. l. i. ⁊. iij. in prin. Secundo caſu aut prouidet ei ſimpliciter ſuper omni geſto. ⁊ tunc non eſt neceſſe ꝙ creditor hoc ſciat. vt. sͣ. de minori. l. in cauſe.§. interdum. l. ait pre tor in prin. eo. ti. Tertio caſu quando lex prouidet alicui fauore perſone non ſimpliciter ſuper omni geſto. ſed ſuper certo contractū tunc oportet illum in cuius preiudi cium vertitur talis fauor ſcire illum contractum. ⁊ ita lo quitur hic. nam niſi creditor ſciat mulierem intercedere non habet locum ſenatuſconſultum velleianum. h. d. Ex lec. ant. ¶ Ubi mulier ſe principaliter obligat re vera contēplatione alterius ſed creditor hoc ignorat ceſ ſat velleianum. hoc dicit quod eſt no. facit. jͣ. e. ſi fideiuſſo res. oportet ergo ꝙ probetur ſcientia creditoris. ¶ In glo. eſt enim. Nota ꝙ nemo preſumitur donare. fallit in quibuſdam caſibus hic enumeratis in gl. magiſtra. ⁊ ad de. jͣ. de probatꝭ. procula. ⁊ quod no. in. l. que dotis. jͣ. ſol. ma. ⁊. jͣ. man. ſi v̓o non re.§. pap̄. ⁊ sͣ. ſi cer. pe. l. cuꝫ quid. NOVAADDITIO. Ex lec. anti. ¶ Ubi mulier ſe principaliter obligat non ſuccurritur velleiano. hoc dicit ⁊c̄. Mulier reꝫ ſuā agēs Ec intereſt. veliciano non iuuatur. hoc dicit. Siue mulier fi I fideiuſſores. deiubeat ſiue mandet alium fideiubere velleiano iuuat̉. h. d. ¶ No. ex hoc tex. ꝙ ꝯtra recipientē fideiuſſoreꝫ mādato mulieris ſi recipiēs fideiuſſorē ignorat mulierē mandaſſe fideiuſſoribꝰ ꝙ fideiubeāt exceptio velleiani nō op ponit̉. Scd̓o no. in. l. qͣꝫqͣꝫ duo primo ꝙ in facto ꝓprio non eſt licita ignorantia vt hic. fallit in ꝯditione indebit vt. sͣ. de ꝯdi. inde. l. ſed ⁊ ſi me puteꝫ. ⁊ eſt ratio vt ibi no Tertio no. v̓. ſed non erit. ꝙ mandatum inutile nom in pedit oriri actꝭ. negociorum geſtorum. hoc dicit. Ex lec. ant. ¶ Fideiuſſor contemplatiōe tertij adhib tus a muliere habet exceptionem velleiani ſciente cred tore. ſecus ſi ignoraret. mulier autē contra fideiuſſoret tuta eſt quia fideiuſſor factūm propriuꝫ ignorare nō pōt Item ex lec. ant. hoc dicit cum. l. ſe. Not. ꝙ p̄Uamquā igitur. ſumit̉ as memor eoruꝫ que fecit. ſic. C. de ꝯͣhen. ⁊ cōmit. ſtipu. magnam. ⁊. jͣ. de adi. le. a filio. ⁊ no. jͣ de noua. ſiꝗs delegauerit. ⁊ maxime in factis preiudicialibus. facit qd̓ no. Dy. in. c. ignorātia. ⁊ in. c. p̄ſumitur. NOVAADDITIO. Ex lec. ant. ¶ Alias non eſt hec lex. In v̓bo quia facti vide Dy. in c. igno. de regu. iur. li. vi. ⁊ in. c. p̄ſumit̉ ignorātia. eo. tit. Liberare pignus nō eſt īterceUauiS. dere. hoc dicit lex breuis. ¶ Si mulier indēnitatem promittit ꝯ̄i mulleſ. non dicitur ītercedere. hoc dicit. Ex lec. ant. ¶ Ubi duplex ē fideiuſſio ibi orit̉ duplex exceptio. p̄ſertim vbi ſumūt originē in ꝑſonis diuerſoꝝ. NOVA ADDITIO. ¶ Ex lec. anti. In.§. interduꝫ. vide Ia. ſoluto Interdum. marimonio meuia in glo. que ē ſuꝑ v̓. tex. alienā que incipit ſic ⁊ in v̓bo gl. ⁊ ceſſat vell. qn̄ n̄ ītercedit apd̓ creditorē ſꝫ ꝓmittit d̓bitori īdēnitatē. Mulier iuuatur velleiano contra Nim. primū debitorem ⁊ aduerſus eum cui ē delegata. lꝫ marcellus aliter diſtinxit. hoc dicit. Et glo. magna ponit caſum. Mulier intercedēs ſiue ſoluat Interdum. ſue debitoreꝫ deleget ſiue non ſuum debitorem exceptione velleiani iuuatur. hoc dicit. ⁊ iſtum.§. declara optime vt in glo. vltima iſtius.§. que iſtum.§. per membra diſtinguit. ¶Paria ſunt expromiſſo ꝯi conuenerit. tam non dari vel dari o expromiſſore mulierem. hoc dicit. Ex lec. ant. ¶ Nota ꝙ qui promittit dare fideiuſſorē vel promiſſorem debet dare talem qui de iure valeat obligari. qꝛ qui promittit facere aliquid debet ita facere ꝙ de iure bn̄ valeat vt hic ⁊. l. ſi nomen. de here. vē. ⁊. l. qui ſatiſdare. jͣ. de fideiuſ. ⁊ no. in. l. huiuſmodi in prī. d̓ leg. i. Acceptilatio facta mulieri tu Marcellus. ſa veliciano non liberat deblitorem ſicut nec eius niſi ſoluat ꝙ nequeat repetere. h. d. Ex ſec. ant. ¶ Acceptilatio īterpoſita ſuper obligatio ne inefficaci non habet vim obligationis. hoc dicit. Mulier̄ ſubducta actio reQuamquam. niiuitur aduerſus omnes ꝗ ꝑꝑ mulierem fuerant liberati. Sed illi ſoli actio reſtituit̉ aduerſus oēs apud quem mulier interceſſit. hoc dicit. Ex lec. ant. ¶ Nota ꝙ lꝫ reſtituatur actio vni reorum credendi non propterea reſtituitur alteri correo. Si creditor efficit̉ hr̄s mulieris Si mulieri. ꝗͣ apud euꝫ īterceſſit nibilomnꝰ ei reſtituit̉ actio ꝯͣ ſuū debitorē. Sed ſi mulier ītercedes ſuccedat debitori pōt ꝯuēiri actiōe reſtitutoria ⁊ nihilo minꝰ actiōe directa. h. d. ¶ No. tex. ibi nō obligare cuꝫ effectu. Nota hūc tex. qꝛ facit ad id qd̓ dixi. sͣ. e. l. ij.§. i. vj ꝙ mulier tuta velleiano eſt obligata ciuiliter ⁊ naturalit̓ cuꝫ effectu. ¶ Secundo nota tex. in v̓. ſed ⁊ directa. ibi dum dicit nihil enim eius intereſt ⁊ ⁊c̄. Ex lectu. anti. ¶ Succeſſio non habet vim ſolutionis quādo ſucceditur debitori inefficaci quod no. ⁊ eſt limi tatio multarum legum. ¶ In tex. ibi ⁊ directa. no. caluꝫ in quo idem debitor tenetur vtili ⁊ directa argu. cōtra jͣ. ad tre. l. ſi heres ab eo. Quando mulier interci Ii cum eſſem. ait pro aliquo non obigato dicitur actio inſtitui non reſtitui niſi ille pro quo ii terceſſit eſſet talis qui contrahendo non obligaretur q̄ tunc contra illum actio non inſtituitur. hoc dicit cum ſe .§. ⁊. l. ſe. ¶ No. diſtinctionē iſtiꝰ.§. ex quo habes duo primꝰ Ad ſenatuſconſul. velleia.

primo quando ſit verum ꝙ det̉ actio reſtitutoria ⁊ quāa do detur actio inſtitutoria. nam actio reſtitutoria datur contra debitorem quando pro debitore iā obligato mulier interceſſit ⁊ propter interceſſionem eius debitor eſt liberatus. Inſtitutoria vero actio datur quando pro aliquo debito non obligato cum quo eram contracturus mulier interceſſit. Secundo habes ꝙ tunc actione de no uo inſtituitur contra illum cum quo eram contracturus quando ille erat talis qui contrahendo poterat obligari al̓s ſecus vt hoc tex. tene menti. Ex lec. anti. ¶ Qn̄ mulier intercedit pro nō obligato dat̉ in illum actio inſtitutoria nō reſtitutoria. qꝛ qd̓ retro nihil fuit impoſſibile eſt reſtitui. h. d. ⁊ nota.§. ⁊ ē no. qd̓ hic dicit de idētitate iſtius actionis datiue ꝙ ſit eiuſdem generis ⁊ forme cum act. natina. Item ex lec. anti. No. ꝙ actio inſtitutoria ita demum reddi IllūA. tur in eum pro quo mulier nuncium obligationis ſuſcepit ſi ille erat perſona ex ſe obligabilis de iure. vnde ſecus ſi pro pupillo. Actio inſtitutoria s Ee actiones.⁊ reſtitutoria ſunt perpetue ⁊ dantur heredibus ⁊ contra heredem. hoc dicit 9 Nota hanc. l. cum. l. ſeq. ꝙ Imulles. iūc eſt locus beneficio velleiani ſenatuſconſulti quando creditor ſcit mulierem intercedere. ſecus ſi ignoraret vt hic cum. l. ſe. vidiſtis. sͣ. eo. l. ſed ſi ego. Mulier non iuuatur a LiquandO. elieiano in caſibꝰ hic inſertis. hoc dicit. ¶ Nota ergo tres caſus in quibus mulieri intercedenti non ſuccurritur velleiano: alios caſus habuiſtis no. sͣ. eo. l. i. Non eſt expe. Si ſub conditione. eanda conditio cuius nihil operatur euētus. hoc dicit. quod no. ⁊ ad hoc allegatur. 9 Muliere ſubducta per be I MIIICI. neficium velleiani actio cō s ſtituitur non ſolum contra principalem debito rem. ſed etiam contra eius fideiuſſores. hoc dicit. Si mulier promittit aliI mullericum ratum habiturum ꝙ ipſa gerit non videtur intercedere. hoc dicit. Mulier non iuuatur vel I mulleſc leiano ſi debitor ſibi ſoluit quod promiſit. hoc dicit. Mulier ⁊ eius fideiuſſores velleG Ol aO CA. ſano non iuuātur ⁊ in priſtinuꝫ debitorem actio reſtituitur. hoc dicit. Non ſufficit creditorē mu Ir uxOrieuereꝫ in rem ſuam intercedere quando pro alio ꝓmittit niſi diligenter ꝑquiſierit. h. d. iſte tex. ¶ No. ex hac. l. ꝙ illud qd̓ dicitur in. l. ſed ſi ego. ⁊ in. l. ſed ſi mulier tanqͣꝫ cum. l. ſe. cum ſi. .sͣ. eo. ꝙ creditor ignorans in quam cauſam mulier contrahit velleiano non repellitur habet locum quando mu lier ab initio ſuo nomine contrahit. ſecus quādo mulier contrahit ab initio non nomine ſuo ſed alienam obligationem ſuſcipit quod tene menti. Ex lec. ant. ¶ No. hunc caſum ꝙſi mulier aſſerebat rē viri ſibi obligataꝫ pro dote ⁊ ideo volebat cōſentire ma rito. vnde iſte ſoluit ſibi dotem ⁊ iſta preſtitit conſenſum ꝙ non poteſt infringere hunc cōſenſuꝫ ex alia obligatio ne d̓ qua crreditor ignorauit. Et no. hic ar. ꝙ conſtante matrimonio dos poteſt ſolui vxori marito volēte ⁊ libe rat̉ maritꝰ. vt. C. de iure do. ſi p̄dium. nec obſtat. C. ſi dos conſtan. ma. l. vna. qꝛ ibi maritus debebat lucrari dotē ex pacto. vnde ſi interim reſtitueret eēt quedam redona addi. ⁊ hoc facit cōtra no. per Ia. de are. C. qui po. in pi gno. ha. l. tibi. Iteꝫ predicta ſunt ar. ꝙ ſi quis vult ꝙ valeat alienatio rei dotalis faciat quod dos pͥmo reſtituat̉ vxori ⁊ ſic deſinit eſſe dos ⁊ tunc poteſt alenari. ſed con tra hoc facit. C. de iure do. vbi adhuc in glo. tunc enim in fi. Ex hoc vltimo intellectu ſumit Ia. de are. ar. ꝙ quando vxores conſentiunt marito vendenti rem eis obligatam pro dote talis conſenſus non preiudicat eis qꝛ vi detur fideiubere ⁊ ſic habet locuꝫ exceptio velleiani ẜm Ia. d̓ are. ⁊ Cy. in addi. Tu dic vt dixi in. l. ij. ī prin. sͣ. e. ⁊ ibi remitte hanc glo. ¶ Si mulieri conſentiēti obl̓oni rei Si mullea. ſibi obligate pecunia ſoluitur vel leiano non iuuat̉. al̓s ſecus. h. d. Per iſtum.§. dicit Ia. de are. ꝙ ſi dos ſoluat̉ mulieri maritus liberatur. de qua queſtione dic vt no. C. ſi dos conſtāte matrimonio. l. i. ⁊ quod no. per glo. in. l. ij. in prin. sͣ. ſo. ma. dicaꝫ de hac. q. jͣ. de iure do. l. ſane. Nam veritas eſt ꝙ ſi maritus ſoluit dotem conſtante matrimonio eatenus liberat̉ quatenus vxor eſt facta locupletior vt dicaꝫ in dicta. l. ſane. nō ob. qꝛ iſte.§. debet intelligi quādo fuit ſoluta ſoluto matrimoniō. vel loꝗtur in caſibus ꝑmiſſis qui habent̉ in. l. mu tus.§. manēte. jͣ. de iure do. ⁊. l. qͣꝫuis. jͣ. ſo. ma. dicaꝫ in di cta. l. ſane. ⁊ in. l. cum in fundo.§. vxor marito. eo. ti. Si mulier ⁊ alius Mulier ⁊ ticius. aecipiūt mutuuꝫ in cauſam neceſſariam vt duo rei mulier velleiano non iuuat̉. Sed ſi accipiāt in cauſam volūtariam eatenus muli er velleiano iuuat̉ quatenus ad aliū ꝑuenit. h. d. Gl. in ducit hūc.§. ad queſtionem vtrum duo rei videant̉ inuiceꝫ fideiubere. ⁊ glo. magna ponit hic tripliceꝫ opi. vna eſt Io. ⁊ Ruge. dicētiuꝫ ꝙ nō vident̉ inuicem fideiube re. Alia eſt opinio Azo. circa iſtaꝫ. q. diſtinguentis. Sed iſtam queſtionem examinant plene doctores. C. de duobus reis. l. i. ⁊ per Ia. de bel. in auc̄. de duobus reis§. i. coll̓. vij. vbi de hoc per glo. tangit̉. jͣ. de duobus reis. l. in duobus. ⁊ ibi ꝑ glo. ⁊ in. l. reos. eo. ti. ⁊ ibi etiā per doc. ⁊ aduerte ꝙ glo. hic poſita ī v̓. nec pōt dici ſocietas ⁊c̄. pro eo qd̓ habuiſtis no. in. l. ſi duo. sͣ. ſiꝗs cautꝭ. ⁊ quod ibi dixi. ⁊ aduerte qꝛ glo. p̄cedens que īcipit colore que ſito. tota loquitur ẜm opi. Io. Vltimo no. fi. iſtius glo. magne inquantum dicit ſi vnus habet maiorem partem in re in qua impeditur qͣꝫ alius ⁊ no. ipſas. Ex lec. ant. ¶ Duo rei vident̉ inuiceꝫ fideiubere quāte nus enim ad vtrunqꝫ peruenit intelligitur principalis in reliquo fideiuſſor. hoc dicit. ⁊ vtrū hoc ſit verū in omnibus perſonis. an v̓o ſit hic propter adhibitam mulieris perſonam. late diſputat hic glo. ad quaꝫ adde quod no. in. l. ſi nō ſinguli. ⁊. l. cum te. C. ſi cer. pe. ⁊. l. ſi rem cōmu nem cum Io. ⁊. C. man. l. ſi mādatuꝫ triphonis. ⁊. jͣ. ad. l. fal. l. in lege falcidia hoc obſeruādū. glo. tamē hic magis magiſtraliter loquitur qͣꝫ alibi. vel ſic. mulier obligās ſe cum alio principaliter ⁊ inſolidum quatenus vtilitas eā concernit dicitur principalis ⁊ quatenus reum fideiuſſiſ ſe cenſetur. hoc dicit. ⁊ videtur color adhibitus ẜm glo. ¶ In glo. propter tributa. Nota ꝙ ꝓpter datas ⁊ collectas mulier poteſt ſe obligare. Ex lec. anti. NOVA ADDITIO. ¶ In.§. mulier. vide in ſpe. de ob. ⁊ ſo.§. i. v̓. ſꝫ pone vir ⁊ vxor vbi dicit ꝙ mulier poteſt ſe īſolidū obligare cū vi ro. Ego inueni ꝙ Ru. tenet ꝯtrarium ne fraus cōmitta tur. ⁊ ita dicit fuiſſe iudicatum per ſapiētes. in glo. que ē ſuper v̓bo tex. facta que incipit dicit Io. circa fi. ¶ In v̓. glo. ꝑuenit vide. C. ſi cer. pe. l. ſi non ſingule ⁊. l. cum te in gallia. ⁊. C. man. l. ſi cum ẜm mādatū temporis in fi. ⁊ vide. C. ſi cer. pe. l. ſi in rem cōem cum Io. ⁊ qd̓ ibi no. Si mulier ꝓmitUtor pupilli. cit alicui īdēnita tē ꝓprie obl̓onis intercedere nō videt̉. ſecus ſi ꝓmittit īdēnitatem obl̓onis alterius. h. d. vſqꝫ ad.§. cum 128 a ¶ Inſtītutoria qͣlit̓ aūt differāt actio reſtitutoria ⁊ inſtitutoria vi de. d. Ia. may. inſti. de actio. sͣ. rurſus nūe ro. xvi. vbi ēt ponit ꝙ actio reſtitutoria n̄ dat̉ niſi officio iudicis īplorato ⁊ ꝗd de inſtitutoria. ibi vide. Ad ſenatuſconſul. velleia.

a ¶ Nō p̄iudicant. vid̓ an ge. in reꝑto. v̓. verba. ADDITIO. I b ¶ Noīa ꝙ iſte.§. ſi mu 7 lier eſt. l. q̄ incipit ſi mulier hereditatē cu ius principiū non expoſuit. do. Bal. c ¶ Certiora ta. adde. d. ale xan. de imo. in l. ſi duo.§. idē iul. in. iij. col. in v̓. iteꝫ indu citur. sͣ. de iure u. cum infi a nitis remiſ. ⁊ add̓ ꝙ nō ſuf ficit certiorari a notario ſꝫ a iudice ẜm federi. de ſenis ī cōſil. clxxxix. incipt. querit̉ an dn̄a Mar garita. vn̄ nō ſufficit dicere in inſtrumēto certiorata be neficio velleia ni a me nota. rio infraſcripto. qꝛ enim nō creditur ei de facto ꝓprio ẜꝫ fede. ibi ſed tn̄ vide Lu. ro. ⁊ d. Alexan. de īmo. in. d. l. ſciendū alle. hic per bal. in. xii. col. ver ſꝫ ꝗd ſi inſtrumēto cum ꝯcordā. ibi datis. vbi allegat qͣꝫ plu res doc. tene. b re cōtra fede. ⁊ vide feli. in c. ſi diligenti. de fo. compe. ⁊. d. bar. ſoci. ī cōſi. cclxiij. in cipi. capio pri mum ver. primo ꝙ īmo cir ca fi. in. ij. ꝑte. Ad ſenatuſconſul. velleia. heres. ¶ No. hāc. l. ⁊ circa eam vide qd̓ no. sͣ. e. l. qͣꝫuis. .§.i. ⁊ qd̓ ibi addidi. ¶ Scd̓o no. tex. ibi qn̄ bis. ꝙ ꝗs nō pōt apud eundem fideiubere pro eodē concurſu in glo. Creditor delegatus a mulieTuꝫ here S. re intercedente velliano iuuatur. ⁊ ſi agat̉ velleiano repellitur ſi creditor fuerit machi natus. ſecus ſi mahinatus nō fuerit. h. d. vſqꝫ ad fi. Si mulier in rem ſuIpro alio. amn intercedat velleiano non iuuatur. hoc dicit lex cuꝫ. l. ſeq. Mulier ſcienter reſponI mullen. dens non veruꝫ non inus tur velleiano. ſecus ſi ignorāter. hoc dicit. Delegata mulier nō iuuatur Epitrix. vellciano. promittens v̓o interceſſiſſe videtur. hoc dicit. Sicut mulier intercedē Si ſenatuſcon. ua ſtatim velleiano iuuatur. ita in priſtinum debitorem ſtatim actio per. l. reſtituitur ipſo iure. hoc dicit. ¶ No. iſtum.§. ⁊ ſi cum gl. ſu per verbo reſtituere. Si mulier ītercedat ꝓ I domina. euo ſus velleiano nō iu uat̉. ſecꝰ ſi eiꝰ iuſſu ꝗs ẜuo mulieris credat. h. d. Nota caſum iſtus. l. cum Onafide. quo concor. qd̓ habuiſlis in. l. mulier tanqͣꝫ. sͣ. eo. ti. ⁊. l. ſe. Si mulier intercedit apud ſerTum ſerui. u alicuius dominus illius ſer ē ui velleiano ſubmouetur. h. d. Verba enunEia mancipia. ciatiua a teſtatore prolata creditoribus nō preiudicantª. hoc a dicit iſta lex. Ex lec. ant. ¶ Verba teſtamēti non preiudicāt verita ti. preſertim in damnum tertij nec etiam preſumūtur ve ra. facit. jͣ. ad ſille. ſi quis in graui in principio. Nota ꝙ ſi ī inſtrumētum dicit ꝙ vxor eſt principalis ⁊ maritus fide . iuſſor lꝫ poſtea maritus in teſtamento dicat ſe fuiſſe prin ſt cipalem ⁊ vxorem fideiuſſiſſe non tamen preſumitur ita eſſe nec per hoc probatur ꝙ mulier interceſſerit īmo ſta etur primo inſtrumento. ⁊ ad hoc allegatur in ſpe. de ob o liga. ⁊ ſo.§. i. v̓. ſed quid ecce. ⁊ nota maritum poſſe fide iubere pro ſua vxore. ecōtra dic vt. sͣ. e. vir vxori.§. i. NOVAADDITIO. Ex lec. anti. ¶ Uide oīno in ſpe. de obli. ⁊ ſol.§. i. v̓. ſed ꝗd ecce ⁊cͣ. Contra creditorem ſcienter cōtra Fundum. bentem cum muliere que cuꝫ veri gͦ tate intercedit obſtat exceptio. hoc dicit. Mulier inter Uidam uolult. edēs inuatur de civelleiano ⁊ actio reſtituitur contra principalem debitorem ac etiam pignore. h. d. iſta lex notabilis. iī. ¶ No. iſtum tex. ibi non ſibi ſine ratione. id Mulieri decepte to I decipiendi. nan decipiēti per b ſenatuſconſultum velleianuꝫ ſuccurrit̉. hoc dicit iſta. l. lu pUelleianum ſenatuſconſultū pro 6º Si mulle̓ſ. deſt aduerſus eos quibus mulier le. in ꝯxit ⁊ ſucceſſores eoꝝ. ⁊ nō ſolū ad rē ſꝫ ēt ad fructus. i. ¶ Si mulier vendat fun le. Item ſi muliet. aum ſuuꝫ pro alio veli. ī in leiano iuuat̉. h. d. ¶ In tex. ibi aūt ⁊c̄. hic ponūt̉ v̓ba re y plicationis. ⁊ ſubaudi recte accipes vbi ſi ea ⁊c̄. ¶ No. 3i. 1 caſum iſtius.§. ex quo habes ꝙ lꝫ mulier principaliter ⁊ te. ſuo noīe ꝯͣhens non ſit tuta velleiano tamen bonuꝫ eſt ꝙ in quolibet contractu mulier que cōtrahit renunciet velleiano de qua renunciatione videbitis. jͣ. ea. l.§. penult. Ex lec. ant. ¶ Mulier pōt renūciare ī iudicio bn̄ficio cvelleiani. ad hoc alle. intellige dūmodo ſit certiorataᶜ de bn̄ficio velleiani quid ſit ⁊ ꝗd dicat ⁊ ꝗd ſit eius effectꝰ vt no. hic ⁊ in. l. ſciēdum. jͣ. de v̓bo. ob. Sed an exͣ iudiciū pōt renunciari exceptioni vell̓. ſicut ī iudicio. gl. tenet ꝙ ſic. tn̄ allegat. ll. que loquunt̉ in iudicio qn̄ renūciat apud acta ⁊ ideo doc. dicūt oppoſitū ꝙ aut renunciat in eodē inſtr̄o in quo fideiubet ⁊ tunc non tenet renūciatio. quia quotiēſcūqꝫ eſt aliqd̓ pͥuilegiuꝫ indultum alicui propter ſuam facilitatem tali pͥuilegio renūciari non pōt. qꝛ eadē facilitate ꝓcedit ad renūciādum ſicut ad ſe obligāduꝫ. ⁊ videt̉ exp̄ſſum. jͣ. de noua. doli mali.§. diuerſum. Si auteꝫ ex interuallo dudum poſt renūciat videt̉ ſecūdo fideiuſſiſſe ⁊ ideo ceſſat vell̓. ſed coīter practicamus ẜm opi. gl. qꝛ cum exceptio vell̓. ſit ꝓdita in fauorem mulierum ergo pōt renūciari per regulam gn̄aleꝫ tn̄ de ſubtilitate iuris defenderet̉ ꝙ non teneret renūciatio niſi in iudicio ꝓ pter iudicis auctoritateꝫ ⁊ niſi in caſu auc̄. mr̄i ⁊ auie. qꝛ ibi eſt renūciatio neceſſaria ⁊ qꝛ legis auctoritate non de bēt alij decip̄i. al̓s v̓o ſi in eodem ꝯtextu eſt renunciatio cum obl̓one non valet renūciatio vt tn.§. diuerſum. facit l. ſi iudex cir. sͣ. de mino. no. per. Cy. C. e. l. fi. ⁊. C. d̓ ep̄iſ. ⁊ cle. l. ſiꝗs in ꝯſcribēdo. in. iiij. q. ⁊ in Spe. de ob. ⁊ ſo.§. i. v̓. ſed querit̉ an vxor. ⁊ tribus v̓. ſequētibus. ¶ Quero mater ſuſcepit tutelam ⁊ renūciauit velleiano tn̄ notariꝰ non dicit ꝙ fuerit certiorata nunꝗd tenet tutela. videtur ꝙ non qꝛ non tenet renūciatio. Ray. dicit ꝙ tenet lꝫ non ſit certiorata qꝛ eſt renūciatio neceſſaria. vn̄ non pōt dici leſa ẜm Ray. ⁊ vbi non ledit̉ vere vel interp̄tatiue ceſſat velleianum. vt. sͣ. e. ſi mulieri. cum. l. ſe. ad idem facit. sͣ. e. l. ij. v̓. cum eas. a ꝯͣrio ſenſu cautiꝰ gͦ eſt poni in inſtr̄o qua liter fuerit certiorata. ⁊ eſt de mente glo. hic poſite ꝙ al̓s non teneat renunciatio etiam in caſu tutele per leges allegatas in glo. ¶ Si alius mādato mulieris interꝯͣſ mulieſ. cedat exceptis velleiani locū hibet ſi creditor ſciuit. al̓s ſecus. h. d. ¶ No. hūc tex. neſci re. ꝙ ſi tu mādato mulieris fideiubes pro aliquo credita re ignorante tibi exceptione velleiani non ſuccurrit̉ contra creditorem nec datur regreſſus tibi contra mulierem cuius mandato interceſſiſti. Si mulier in iudicio ꝙ ꝯͣi. mulier PrO. ceptioni velleiani reiiciat velleiano non iuuat̉. h. d. ¶ Ex hoc.§. no. ꝙ mulier pōt renunciare velleiano ſenatuſcōſulto. Sed doctores moderni tenēt ꝯͣrium dicētes ꝙ mulier non pōt renūciare velleiano ſenatuſcōſulto. ratio eſt qꝛ eoipſo ꝙ mulie renunciat velleiano decipitur vt. l. doli.§. diuerſum. jͣ. de noua. sͣ. de minoribus. l. interdum. facit quod no. ī. l. ſi in dex circūuento eo. ti. Ita tenēt doctores in. l. fi. C. e. non ob. iſte tex. qꝛ loꝗtur de renunciatione facta in iudicio tn̄ lꝫ hoc ſit verum de iure. tn̄ cōſuetudo eſt in ꝯͣrium cui eſt ſtandum. ¶ In glo. ſua in fi. circa hoc vide qd̓ no. gl. ⁊ doc. in. l. ſciendum. jͣ. de verborum obligationibus. NOVAADDITIO. Ex lec. anti. In glo que eſt ſuper v̓. tex. vſuram que incipit no. ꝙ po teſt circa fi. Et hoc cum nō ſit ītrinſeca. ſed extrinſeca ſolēnitas vt. sͣ. de publi. l. quecūqꝫ no. in. l. ſciendū de verb. ob. ⁊ ibi plenius de hoc no. ⁊ ibi per Dy. docto. tenent varias opiniones. Sed dic aut renūciatio ſit neceſſariopreſumit̉ certiorata ⁊ tenet renūciatio vt in auc. vt ſinehibi. ma. col. vij. ⁊ in auc̄. matri ⁊ auie. Aut voluntarie ⁊ tunc aut in contractu ⁊ non valet niſi ſit certiorata vel et n̄ ſit vt. l. doli v̓. diuerſum de noua. Aut poſt contractum vel coram iudice ⁊ tunc ſic ⁊ ita hic ⁊ facit in cor. de he re. ab inte.§. ex his ⁊ in cor. qūo oportet ep̄os.§. ⁊ duꝫ ex frequētibus Ray. Et vide qd̓ no. in ſpe. de obli. ⁊ ſo.§. l. v̓. ſed queritur an vxor ⁊ tribus v̓. ſe. vbi de hac materia ⁊ per Cy. C. de ep̄iſ. ⁊ cle. l. ſi quis in ꝯſcri. in. iiij. q. ibi oi no videas. Item ſi mulier intercedit iudicis auctoritate ceſſat vell. vt. C. ſi mater īdep̄. per. l. fi. ⁊ no. eo. ti. l. i. ⁊ vi de omnino per Cy. ad velle. l. fi. Ad ſenatuſconſul. velleia.

De compenſationibus. Rubrica. ¶ De compenſationibus. Fideiuſſor poteſt Erum eſt. cāpenſare illō qd̓ debet̉ reo principali ac etiam ſibi. h. d. cum. l. ſeq. ¶ No. glo. ſuper verbo ma le peto in diſtinctione quam facit in v̓ſi. circa fideiuſſorē ⁊c̄. ¶ In. l. ſi ꝗs. not. glo. ſuper v̓bo fideiuſſorem. ⁊ cum hac glo. ꝯcor. qd̓ no. C. eo. l. ſi ꝯſtat. ⁊ ex hoc hēs ꝙ ad hoc vt fiat cōpenſatio reꝗrit̉ volūtas cōpenſantis. ⁊ pro hoc videt̉ ꝙ ad extin guēdum debitum ipſo iure non eſt neceſſe ꝙ cōpenſatio obijciat̉ in iudicio. ſed videt̉ ſufficere ꝙ ꝗs exͣ iudiciuꝫ di cat ego compēſo tecum illud qd̓ debes mihi cum illo qd̓ a me petis. ⁊ pro hoc videt̉ tolli obligatio ipſo iure. ⁊ hͦ videtur velle iſta lex ⁊ alie leges que dicunt cōpenſationem fieri ip̄o iure quaſi velint dicere iſte leges ꝙ iudicis miniſterium non requiritur. Uod in diem.? Si rō nem. Snīa lata ſuꝑ pͥncipali non p̄iudicat in incidēti qd̓ pōt per ſe ſtare. Item ſuccūbenti in exceptione cōpenſationis pōt opponi exceptio rei iudicate ſi illud idē in modū actiōis ꝓponat. h. d. ¶ Op. ad iſtum.§. extra glo. ⁊ vr̄ ꝙ ſnīa lata in pͥncipali faciat p̄ iudiciū in incidēti. vt. l. i. C. de ordi. iud. Solue altero de duobus modis. nā qn̄qꝫ de incidēti fuit plene cognitū. ⁊ tunc ſnīa lata in pͥncipali p̄iudicat in incidenti. vt. l. ꝯͣria. Qn̄qꝫ ſuꝑ incidēti non fuit plene cognitū. ⁊ tūc ſnīa lata ſuꝑ pͥncipali in incidenti non p̄iudicat. ita loꝗtur iſte tex. Nam hic nō fuit plene cognitū ſuꝑ exceptione cōpenſationis. iō ſnīa lata ſuꝑ pͥncipali non p̄iudicat in incidēti. hoc eſt in cōpenſatione. ⁊ ita loꝗtur hic. nā hic nō fuit co gnitū plene ſuꝑ incidēti. Scd̓o modo pōt ſolui ꝙ in. l. ꝯͣ ria ſnīa lata ſuꝑ pͥncipali nō poterat eē vera niſi intellige ret̉ ꝓnūciatum ſuꝑ incidēti. ⁊ ideo ſnīa lata ſuꝑ principa li in incidēti p̄iudicat. Sed hic loquitur qn̄ ſnīa lata ſuꝑ principali pōt eſſe vera. lꝫ non videat̉ ꝓnūciatum nec ſit ſuꝑ incidēti. iſtā ſolu. tāgit glo. in. l. pe. sͣ. de his q̄ ſunt ſui vel alie. iur. ¶ Scd̓o op. extra glo. ad v̓. aliud dicam ⁊c̄. ⁊ vr̄ ꝙ ſuccūbens in exceptione nō repellat̉ ſi illud idem ꝓponat in nomen actionis. vt. jͣ. de euictione. l. vēdicāteꝫ cum. l. ſeq. So. qn̄ illud qd̓ fuit ꝓpoſitum in modū exceptionis tēdit ad eūdem finē cum eo qd̓ poſtea ꝓponit̉ in modum actionis. tunc ſi opponēs exceptionē ſuccūbat in exceptione. tūc obſtat ſibi exceptio rei iudicate ſi illud idem in moduꝫ actionis ꝓponat. ⁊ ita loꝗtur hic. qn̄qꝫ il lud qd̓ fuit oppoſitum in modū exceptionis tendit ad di uerſum finē cum eo qd̓ ꝓponit̉ in modum actionis. ⁊ tūc ſuccūbens in exceptione nō repellit̉ ſi illud ideꝫ ꝓponat poſtea in modum actionis. ⁊ ita loquit̉. d. l. vēdicantem. cū. l. ſeq. ⁊ ita no. doc. C. ſnīam reſcin. nō poſ. l. ꝑemptor. facit. sͣ. de rei ven. l. ex diuerſo.§. petitoria. vide. sͣ. de ꝯdi. inde. l. ſi pene.§. ſi per eūdem. ¶ Ultimo pro declaratio ne tex. qui dicit ſi reprobauerit compēſationem ⁊cͣ. que ro qualiter debeat reprobari cōpenſatio. Rn̄deo circa hͦ dic vt no. per glo. sͣ. de nego. geſt. l. ſinautem.§. ſi quocun qꝫ modo. ¶ Vltimo circa iſtum.§. vide quod no. Inno cen. extra de ordi. cog. c. fi. Ex lec. ant. ¶ Exceptio cōpenſationis omiſſa non pe rimit ius agendi opponenti ſed reprobata perimit. hoc dicit ⁊ aduerte qꝛ hoc eſt in exceptio. cōpenſationis que poteſt per ſe moueri. ſecus in exceptione que non poteſt per ſe moueri. qꝛ ibi idem operatur non oppoſuiſſe ⁊ op poſuiſſe ⁊ ſuccubuiſſe. vt no. ī. l. ſinaūt.§. fi. de nego. geſt. ¶ No. ꝙ qui ſuccūbit in exceptꝭ. vr̄ ſuccūbere in actꝭ. ſe cus in eo qui nō opponit excep. qꝛ ſentētia non refertur ad ea que non ſunt obiecta nec vētilata in iudicio. ſed cō tra id qd̓ hic dicit̉ de exceptꝭ. reprobata videt̉ exp̄ſſum. jͣ. deeuic. ¶ De compenſationibus. Rubrica. tendebāt ad eūdem fi. ibi ad diuerſum. vnde pōt dici ꝙ ibi ideo non obſtet exceptio qꝛ alia res eſt. vt. jͣ. de excep. rei iudi. l. cum querit̉. ⁊. l. de hoc. ¶ Scd̓o eſt arg. ꝙ ſiquis rn̄det libello p̄miſſa proteſtatꝭ. ꝙ non intendit liteꝫ conteſtari. ꝙ aut iudex admittit ꝓteſtationem aut repro bat. pͥmo caſu non eſt facta litis ꝯteſtatio. ſecūdo caſu ſecus qꝛ non videt̉ ꝓteſtatum ex quo iudex reprobauit ꝓ teſtatio. nec habet̉ pro ꝓducto inſtrumētū quādo iudex reprobat ꝓductionem. ar. iſtius.§. ẜm docto. NOVA ADDITIO. Ex lectura antiqua. ¶ In.§. ſi rōnem. vide Inno. de cā poſ. cū eccleſia. in vl tima glo. vide qd̓ no. de re iudi. nēſenius.§. fi. per Guil. in. l. i. C. ſi ex fal. inſtrumētis. ⁊ per Acur. in. l. terminato. in fi. per hūc.§. dicit Alberi. pap. ꝙ ſi ꝗs rn̄det libello pre miſſa ꝓteſtatione ⁊ non aīo ꝯteſtandi litem ꝙ ꝓteſtatio valet niſi ſit a iudice reprobata vt hic. ⁊ de nego. geſt. ſin autem Alberi. de quodam libro ⁊ videt̉ reprobari eoip ſo ꝙ iudex mādat p̄ciſe rn̄deri. vt no. Albe. de gal. in maͣ de libel. obla. ⁊ reddit rōnem qꝛ malitijs ꝓteſtantis non eſt indulgendū. Sed Mar. ſil. recitauit p̄dictas opinio. nes ⁊ tenuit diſpu. ꝙ non eſt facta litꝭ. ꝯteſt. ex quo p̄miſ ſa eſt ꝓteſtatio. Nam non pōt quis p̄ciſeⁱ cogilitem cōteſtari. vt in aucͣ. qui ſemel. no. ⁊ Rn̄. ad hūc.§. qd̓ hic loꝗt̉ poſt litꝭ. ꝯteſt. nam reus lite ꝯteſt. omnem defenſionē ſuaꝫ videt̉ ꝯſenſiſſe deducere in iudiciū. ⁊ ideo iudex ꝓnūcia uit ſuꝑ ea. Preterea in ꝯtꝭ. requirit̉ ꝯſenſus in ꝯteſtādo litem hic non. Idem tenet actꝭ. ⁊ obli. Cy. in. l. i. de lit. cō teſta. ad rōnem alle. dicit ꝙ non indulget̉ malitijs immo punit̉ vt ꝯtumax qui non vult litꝭ. ꝯteſta. ¶ Item ar. hu x ius.§. ⁊. l. omnes actiones. de reg. iur. diſpu. Frāci. acur. f ꝙ iudi. per obiect. exc. interrūpit̉ p̄ſcriptio. Tu dic vt nō ſ ta. extra de ordi. cogni. cū dilec. per Inno. ⁊ Bar. ¶ In v̓bo tex. non habuerit ar. ꝙ iudex poſſit nō admittere ex cep. quam putat nō veram. C. de fal. l. ſancimus. etiā nul a lis factis ꝓbationibus ẜm Innoc. vt ipſe no. de appel. c. ī interpoſita. ⁊ de ꝯceſ. preben. poſt electionem. qꝛ non eſt fundata intentio excipientꝭ. Ecōtra ſi admittit exceptꝭ. in diſcuſſam ⁊ non ꝓbatam facit iniuſte qꝛ contra fundatā intentionē agentis ⁊ dico qn̄ admittit.i. pro ea ꝓnunciat ſi enī admitteret ad ꝓbandū. tūc bene face̓t ⁊ ẜꝫ iuris or dinem. ¶ In v̓bo text. vlti. exceptio. an valeat ſnīa in in cidenti tacite lata cū non ſit ꝓlata de ſcripti recitꝭ. dic ꝙ ſit aliud in pͥncipali vel aliud in tacita ſnīa aliud in exp̄ſſa. l. i. C. de ordi. iudi. ⁊. l. i. C. ſi aduer. rem iudi. 0. Circa com N cōpenſatiO. penſationē non debet eſſe deterioris ꝯditionis ille qui ē magis diligēs qͣꝫ ille qui eſt minus. hoc dicit. ¶ Nota textus ibi nec diligentior ⁊c̄. Ex lec. ant. ¶ Debitum ex quo ꝗs agit pōt etiam interim cōpenſare. h. d. vn̄ actio non p̄iudicat exceptioni ⁊ niſi per modum excipiendi opponeret̉ actio vel recōuen tio non haberet vim exceptionis. vel ſic per cōteſta. litis non precludit̉ via agenti quominus poſſit excipere ex eo dem delicto. ergo actio ⁊ exceptio cumulant̉ qd̓ nota. ¶ In textu ibi denegat̉.ſ. de eo ſolo qd̓ egerit. apparet hic ꝙ lex pendens non operatur idem quod lex conteſta ta ſi coniungatur cum.§. precedenti. Cōtra patrem vel I cum filio. am agente ex ꝑſo naͣ filij vel ſerui poteſt obijci cōpenſatio de de bito a filio vel ſeruo. Iteꝫ filius poteſt ſuo no mine cōpenſationem obijcere de eo quod debetur patri dūmodo caueat de rato. hoc dicit. Ex lec. an. ¶ No. ꝙ magis extēdit̉ exceptio qͣꝫ actio. Negligētie ad negligētiā I amOO. admittit̉ cōpenſatio. Iteꝫ debita ex cauſis diſparibus cōpenſant̉. h. d. ¶ In tex. ibi potens. Item cōpenſatione ip ſo iure facta per. l. ẜm Iaco. de are. no. ergo hic caſum in Bal. ſuꝑ. ij. ff. veteris. d ¶ Intell eximus. vbi vi dem. i. col. in gl. ſua in ver. paria. ⁊ adde eūdē bal. in v̓. cōpenſatio ⁊ ī ver. doluſ ad fi. ⁊ Inno. ī. c. ſicut el. iij. cir. me. in ver. ſed ex predictis. videt̉ ibi quo ad penas. de iu. ⁊ fely. ī. c. dilecti in. v. co lū. v̓ſ. ad illud qd̓ ⁊ ſe. vſque ad fi. de exce.

De cōpenſationibus. cōpenſationibus. quo ſit cōpenſatio ipſo iure poſito ꝙ nō opponat̉ ab ho mine. ſunt ⁊ alij caſus qui no. sͣ. e. l. ſi ꝗd ad fideiuſſore. ¶ Scd̓o no. glo. ij. ſuꝑ v̓bo ipſo iure. que optime declarat qual̓r debet intelligi illud qd̓ dicit̉ ꝙ de dolo ad culpam non ſit cōpenſatio. ⁊ ẜm hoc debet intelligi. l. iteꝫ ſi obſtetrix. que hic alle. in glo. ⁊ quod no. in. l. i. ſuper ver bo quāuis sͣ. de eo per quem factum erit. Ex lec. ant. ¶ Ubi ex eodē ꝯͣctu dat̉ actio hincinde ⁊ vtrinqꝫ directa ſit ipſo iure cōpēſatio. h. d. ſecus ſi ex vna parte det̉ directa ex alia ꝯͣria. qꝛ tunc neceſſarius eſt obie ctus ẜm Rizar. ꝗ alle. sͣ. cōmo. in rebus.§. fi. facit. jͣ. fami. herc. l. meuius.§. arbiter. vel dic qꝛ hic eſt qꝛ in culpis ⁊ delictis ſit cōpenſatio ipſo iure qn̄ ſunt paria. vt no. exͣ de adul. intelleximus. ⁊ no. ꝙ circa eādem cōpenſationē do lus p̄ponderat culpe ⁊ culpa in faciendo p̄ponderat cul pe in omittēdo. vt. l. ſi mora. jͣ. ſolu. ma. ſed circa diuerſas obligationes cōpenſatur dolus ⁊ culpa vſqꝫ ad cōcurrē tem quantitatem vt hic. Item ex lectura antiqua. Ubi lex compēſat ſoluSi quis igitur. tum repetitur tāquam Item ex lectura antiqua. indebitum. Nota hic expreſſum ꝙ cōditio furtiua OC A LL oritur ex maleficio. ſed glo. dicūt ꝙ etuarijs figuris cauſarum. NOVA ADDITIO. Ex lectura antiqua. ¶ Uide oīno vbi gloſat̉ hec lex per Inno. extra d̓ adul. intelleximus. ⁊ dic aut dolus eſt cōmiſſus ab vtraqꝫ ꝑte ſuꝑ eodem actu. aut ſuꝑ diuerſis. Si ſuꝑ eodem nil dolo ſus doloſo ſi ſuꝑ diuerſis. aut vnus cōmiſit doluꝫ in īqui renda excep. ⁊ tunc potior eſt cā rei. vt. l. apud celſum.§. marcellus. de exce. doli. Aut actor nō cōmiſit dolū in exceptione querēda actor deinde cōmiſit dolum in queren da replicatione. ⁊ tūc eſt melior ꝯditio actoris ꝗ tractat de iure ſuo ꝯſeruādo niſi eſſet caſus in quo per doluꝫ pri uandus eēt iure ſuo qd̓ non eſt regul̓r ſed tm̄ in caſibꝰ ex p̄ſſis a iure. vt. C. de excep. lꝫ ⁊. l. ſi pater pactꝭ. C. ad. l. iul. de vi. l. ſi quis a ſe fundū. Aut dolus eſt cōmiſſus ſuꝑ diuerſis ⁊ tendit ad ſeꝑatos effectus. ⁊ tūc aut actio ex eo ꝑdita eſt de re familiari ⁊ ſit cōpēſatio vt hic. Aut ad vin dictam ⁊ non ſit cōpenſatio. vt. l. neganda. qui accu. non poſ. ⁊ de adul. l. ij.§. ſi publico. ⁊ adde qd̓ dixi. sͣ. de dolo ſi duo. ⁊ facit. C. de inoffi. teſt. l. in arenam. ſed ibi nō ſit il lud vi cōpenſationis. ſed ex illa alia regula ⁊ ſi me culpēt alij te me laudare neceſſe eſt ⁊ alibi eice trabem de oculo tuo ⁊cͣ. ⁊ eſt ēt ſic in. l. viro atqꝫ vxo. ⁊. l. cū mulier. Nam ibi v̓bum cōpenſationis nō ponitur per excep. cōpēſatio nis ſtricte ⁊ ꝓprie ſumpte ſed abuſiue. In.§. ſtipl̓onibꝰ. in v̓bo tex. actionum que hn̄tur inſtar actionū. ⁊ qūo dic vt no. jͣ. de p̄to. ſtip. l. i. in magna glo. circa pͥncipium ⁊c̄. No. tex. ibi idem eſt ⁊ Uotiens. ſ condicat̉. ꝙ cōditio furtiua dict̉ eſſe ex maleficio vt hic. ⁊ no. per glo. jͣ. de actio. emp. l. ſeruus qui. lꝫ ꝯͣrium no. ⁊ male in. l. ſi pro fure.§. fi. sͣ. de cōdi. furtiua. Quo ad impedienduꝫ Um alten. curſum vſuraruꝫ ſit cō penſatio ipſo iure etiam ſi opponatur ab ho Ex lec. auti. mine. hoc dicit cum. l. ſeq. Nota ar. ꝙ ſi Dem iuris eſt. mus ſenerator fenerat alteri ⁊ alter alteri ꝙ interim vſqꝫ ad ꝯcurrentem quātitatē non currunt vſure. Una cauſa nō poteſt Uod labeO. ꝯperari circa diuerſos effectus. hoc dicit iſta lex. Ex lec. ant. ¶ Cōpenſatio que peremit vnum debitū alij opponi non pōt qꝛ traxit ſecum ſuum effectum. In glo. magna ibi videt̉ Uecunqꝫ. ꝙ non. ¶ No. hanc glo. ⁊ de hac queſtione vide per Cy. C. eo. l. ex cauſa. vide etiam qd̓ no. per doc. in. l. procur. ad exhibēduꝫ. j. rem ra. ha. habuiſtis tactum de hac queſtione. sͣ. de cōdi. inde. l. iulianus. que glo. remittit ad. l. etiaꝫ. sͣ. eo. que glo. errauit. qꝛ vult dicere ad hanc. l. quecunqꝫ. Ex lec. ant. ¶ Ex debito qd̓ remouet̉ per exceptioneꝫ non opponit̉ cōpenſatio. h. d. pone exēplum in exceptꝭ. pͥ ſcriptis ⁊ in exceptꝭ. rei iudicate. nec ob. oppoſitio de naͣ li debito qꝛ ibi non eſt exceptio cum nunqͣꝫ fuerit actio. Debitum certo loco pōt Ecuniam. habita ratione intereſſe ꝓpter locum vbiqꝫ cōpenſari. h. d. iſta lex. Ex lec. ant. ¶ Non ſolum quis poteſt oppone̓ cōpen ſationem ex ſorte ſed etiam ex intereſſe quod accedit ſor te. ¶ Nota ꝙ intereſſe non eſt liquidum tamē ex eo op ponitur cōpenſatio. quod dic vt no. C. eo. l. fi. De eo qd̓ habet̉ I cum militi. as altero nō ox ponitur cōpenſatio etiam ſi ab initio fuit debita ab eodem. hoc dicit iſta lex. Ex lec. ant. ¶ Pendēte dilatione miſerationis tn̄ op ponit̉ exceptio cōpenſationis. ſecus ſi dies ſit īſertus nō per modū miſerationis. vt. sͣ. e. qd̓ in diem. ar. ꝯtra hunc .§. jͣ. rerum amo. qꝛ mulier. l. pe. ⁊ dic vt. jͣ. ſo. ma. ſi ſocer. §. lucius. vel ſic etiam ante terminum ſoluēdi pōt opponi exceptio cōpenſationis qn̄ terminus eſt inſertus cōne miſerationis ⁊ non rōne obl̓onis p̄mitiue a pͥncipio con tracte ſub termino. vt in. l. ꝯͣria qd̓ eſt no. ¶ In tex ibi pͥ dem. ¶ Not. hanc dictionem p̓dem poni pro quatuor mēſibus ẜm Rizar. ⁊ adde qd̓ no. jͣ. de pigno. l. queſituꝫ. Tempus quod humanitatis Cum int̓ra. gratia ſolutioni īdulgetur cō penſatione nō indiget. hoc dicit. ¶ Nota ibi textus iſtū aliud eſt enim. NOVAADDITIO. Ex lectura antiqua. ¶ In.§. cōiter. diem vtrū in cā appellationis poſſit obij ci cōpenſatio. no. in Spec. de appel.§. pe. v̓. ſed nunꝗd in cā appellationis ſi debent̉ alternatiue pecunia aut ſpēs ⁊ ex altera ꝑte pecunia tm̄ ex ptāte hn̄tis electionē pendet vtruꝫ fiat cōpenſatio vel non. ⁊ eligere cogat̉ vt hoc ſcia tur. vt. C. ſi maior fac. ſine decreto. l. i. ⁊ no. ī v̓. tex. admit tetur hoc in petitione. l. ſi mulier.§. pe. rerū amo. ẜm bar. qui ita no. ſol. ma. ſi ſocius.§. lucius. vel hic miſerationis cā cum de ſe ⁊ original̓r obl̓o eſſet pura. Ibi non cā miſerationis ſed originaliter inerat tacita dilatio. Deo condemnatus. ¶ No. ꝙ criminali ꝯdēnationi obijcitur cō pēſatio ex debito ciuili. ⁊ ar. pro excōputatꝭ. appoſitarū. qꝛ illa eſt quedā cōpenſatio. ⁊ ẜm hoc dic ꝙ ille ꝗ faciebat chariſtiam fuit criminal̓r ꝯdēnatus fiſco. Procurator in Nrem ſuam. amn ſuam poieſ cōpenſare illud quod ei debetur ex actione ſi bi ceſſa. Item creditor non cogitur cōpenſare niſi illud qv ipſe debet ei a quo petit. ⁊ principiū iſtius. l. intellige. vt no. hic in glo. i. ⁊ no. sͣ. eo. l. ſi cum. Iteꝫ cum ſecunda parte iſtius glo. ꝯcor. quod habetis. C. eo. l. eius. ⁊ quod habuiſtis no. sͣ. eo. l. ſi cum. Ex lectura antiqua. ¶ Sed nunquid ceſſionario poſ ſit opponi compenſatio ex debito cedentis. dicit Iac. de are. ꝙ ſi erat debituꝫ tempore ceſſionis poteſt opponi co penſatio. ſecus ſi poſtea cepit. ar. sͣ. quēadmo. ſerui. amit. ſi partem.§. fi. ſed de hoc dic vt no. in. l. ſiquis in rem ſuā. ſupra de procura. ⁊ facit ſupra de actio. emptio. in vēdi. ibi tamen loquitur in debito qd̓ deſcendit ex re petita ex quo facilius opponit̉ cōpenſatio. Item ex lec. anti. Exceptio cōpenſationis non pōt CreditO. cedi reo per non reum. hoc dicit ¶ No. ꝙ excōputatū non pōt facere vnus pro alio. qd̓ no. pro excōputatione apodiſſarum alienarum. Ob negociuꝫ.

Depoſiti. Cōdemnatus B negocium. ⁊ ca bic inſer ta cōpenſationeꝫ obijcere non pōt. hoc dicit. ¶ No. ergo hic caſuꝫ in quo cōpenſatio nō pōt obijci. Sunt alij caſus ꝗ no. hic in glo. magna quam no. ¶ Et no. illam ꝑtem gl. inquantū dicit ꝙ de gn̄e ad genus pōt obijci cōpenſatio videbitis de hoc. l. i.§. idem ſi me. sͣ. ſi pars here. petatur. Quis poteſt opponeI de beas. ſe cōpenſationē de eo qd̓ ſibi debet̉ alternatiue ſi electio ē ſua. h. d. Et circa iſtam. l. vide qd̓ dixi in. l. cū funduſ. §. ſeruū tuum imprudens. sͣ. ſi certum petatur. hoc dicit. Ex lec. ant. ¶ Ex debito alternatiuo non admittit̉ cō pēſatio niſi precedat electio ad eligēdum tamen cogitur pars. vt in. l. i. C. ſi maior factus. ⁊ ibi no. ¶ In tex. ibi palam. no. ꝙ electio debet fieri palam ideſt non debet eē in corde retenta ſed manifeſta vt poſſit probari. Si tutor noīe pupillorū O quod. petat illud qd̓ pupillo debet̉ non pōt obijci cōpenſatio de eo qd̓ ip̄e aduerſario debet ſuo nomine. hoc dicit. Ex lec. ant. ¶ Agenti nomine officij non opponit̉ cōpenſatio de eo quod debet nomine proprio. ¶ Depoſiti. Rubrica. In hoc princi Epoſitum. gis nota glo. ſuper verbo augetur. Ex lec. ant. ¶ In tex. ibi auget̉. nota ꝙ natura p̄poſitionis eſt augere. de hoc per Ia. de leg. i. ſicut ſerui omnes de do te prele. qui ita. ⁊ quādo ponitur vna prepoſitio pro altera vt. l. has cauſas. jͣ. de condi. ⁊ demon. ⁊ adde qd̓ no. Archi. iij. q. vij. infames. Ex lectura antiqua. NOVA ADDITIO. ¶ In v̓. tex. auget. vide oīno ꝑ Archi. iij. q. vij. infames in fi. vide oīno per Ia. d̓ are. de leg. i. ſicut ẜm oēs vbi tra ctat de p̄poſitꝭ. ꝯiūctiōe vt relatione. ⁊. l. ita de dote p̄le. per eūdem Ia. in.§. que depoſitꝭ. Sed pone ꝙ ſtatutū di cit ꝙ ſi aliꝗs aliquē aggreſſus fuerit cum armis puniat̉ in mille ſi ſine armis puniat̉ in centum. quidaꝫ armatus fuit aggreſſus aliquē an debeat pena mille puniri. Et dicunt ꝗdam ꝙ ſic per. l. iij.§. qui armati. de vi ⁊ vī arma. vbi videtur caſus. Alij contra per hunc.§. ſed dicas aut ſtatutū dicit ſi aliꝗs armatus aliquē aggreſſus fuerit puniatur in mille. ⁊ tunc bene punit̉ illa pena. Si v̓o dicat ſi quis cum armis fuerit aggreſſus. Si fuerit aggreſſus ar matus. non tn̄ poſuit manū ad arma. ⁊ tūc illa pena non debet puniri vt hic ſꝫ minori. Et ita obtinui ſemel de fcō Bononie. ad dictū.§. armati rn̄. vt. sͣ. dictū eſt in diſtin. Ray. in.§. in cōducto. vide Inno. extra de ſymo. electus. el. i. in.§. ſi quis argentū. vide in Spe. de furtis. v̓. ſed ꝗd ſi res. in.§. vlti. Qd̓ aūt ⁊ vide oīno per Cy. C. de rei vē. mater in. viij. q. in glo. que eſt ſuꝑ verbo.§. idem pompo. ſuꝑ v̓. tex. extaret que incipit. jͣ. vt legatorū. in v̓bo vlti. gl. tenet̉. Poſt omnes ſolutiones dic ꝙ aut pͥncipalis ⁊ ac ceſſoria tꝑe cōmittēde obligatōis inueniūt ꝑſonā ī qua ſubſtant. ⁊ tunc vtraqꝫ cōmittit̉ vt hic ⁊ nō deſinit obl̓o. lꝫ ꝑſona deficiat. al̓s tꝑe cōmiſſe pͥncipalis erat ꝑſona in quā cōmittitur. ⁊ tūc deſijt anteqͣꝫ acceſſoria cōmittatur. ⁊ qꝛ tūc ꝑ hoc nō deſinit pͥncipalis cōmittit̉ acceſſoria. ⁊ qꝛ pͥncipaleꝫ inuenit nō extinctā. lꝫ eius ſit effectus ſuſpē ſus ⁊ inuenit ꝑſonaꝫ in quā debet cōmitti cōmittit̉. vt. l. hactenus sͣ. de cōſti. pecu. lꝫ nō ſit ibi ꝓrſus acceſſoria. vt eo. titu. Item illa. aut tꝑe vtriuſqꝫ ꝯmittende que ſimul debent cōmitti deficit ꝑſona in qua pͥncipalis debet ſubſiſtere nec illa cōmittitur nec eius acceſſoria. vt. l. poſtqͣꝫ. in pͥn. vt le. no. ca. Iac. but. adde. jͣ. de ſolu philum in fine pͥncipij. ⁊. jͣ. de noua. quotīens.§. fi. vide in Spec. in lectura Iac. de fideicō.§. ij. v̓. ſed querit̉ ecce. vide oīno qd̓ no. Guil. sͣ. de ꝯſti. pec. l. hactenꝰ. vide qd̓ no. C. de p̄ſcrip. xxx. an. vbi no. ꝙ ſi debitor decedit ſine herede nihilominus durat hypothe. Iteꝫ vide ꝙ etiā mortuo debitore ſine he̓de creditoris ī agēdo hn̄t ſemꝑ iurꝭ ordinē. vt. C. ne ꝓ dote mulier bōa mariti adi. l. i. lib. vj. Item ex lec. antiqua. 9 No. Eum tamen deponere: arg. ꝙ ſi ptās habeat arbitrium contrafaciētes tumultum ꝙ iſtud arbitrium vēdicat ſibi locuꝫ in his que pͥncipaliter reſpiciunt tumultuꝫ. ⁊ ſic in ſimilibus. vtputa ſi habet ar bitrium cōtra turbātes ſtatum. nam intelligit̉ cōtra eos qui pͥncipaliter intēdunt turbare ſtatum non ſi cōtingat ex caſu fortuito. vt. l. ſi quis ingenuā.§. in ciuilibus. de ca ptiuis. ar. ꝯͣ. C. ad. l. iul. de vi multa facinora. vbi nō ꝯſide rat̉ ſolum ꝓpoſitum pͥncipale maxīe in atrocioribus. vid̓ Bar. in. l. qd̓ ſemel. de decre. ab ordi. fa. vbi plene tractat de interp̄tatione iſtoꝝ arbitroꝝ. Itē ex lec. anti. 9 No. ꝙ qͣnTum vero exigente tō maior ē fides tanto magis creſcit perfidia aduerſarij ⁊ magis in neceſſarijs actibus qͣꝫ in ſpontaneis. Sicut pro re depoſita Que depoſitis. cāperit actio depoſiti. ita pro rebus que depoſito accedunt. lꝫ illa non dicantur depoſita. h. d. tex. cum glo. ſuper ꝟbo capiſtro. ⁊ no. eaꝫ. Ex lec. ant. ¶ Eſt ar. ad ſtatutū qd̓ dicit de aggrediēte cuꝫ armis. vtrū ille ꝗ erat armatus dicat̉ feciſſe aggreſ ſum cū armis ſi nō eſt vſus armis. ⁊ dicit Ray. ꝙ nō. ar. iſtius.§. arg. ꝯͣ. jͣ. de vi ⁊ vi ar. l. iij.§. ꝗ armatus. ẜm Ray. 9 Contractus ex conuē 1 Si conuenerii. tione legem accipiūtꝰ: q hoc dicit. cum hoc tex. concor. jͣ. eo. l. cum nerua. ad ideꝫ ſi infra eo. l.§. ſepe. ⁊ quod ibi nota. Conuentio ne quis teneat̉ Illud non eſt. de dolo nō valet. h. d. Si veſtimēta data bal Si veſtimenta. neatori pierint tenet̉ balneator actione depoſiti ſi pecuniam nō accipit. al̓s tenetur actione ex conducto. hoc dicit iſte.§. Ille ꝗ dat pecuniā Si quis ſeruum. dicitur cōductor. Ille v̓o qui recipit dicitur locator. Item ꝯͣctus īnoīatus diiudicatur ẜm naturaꝫ ꝯͣctus nominati cui aſſimilatur niſi aliud actum ſit. h. d.§. ¶ In tex. ibi ſi ꝗs ſeruū cuſto diendum. ¶ No. ex hoc.§. ꝙ ꝯͣctus innoīatus diiudica tur ẜm naturā ꝯͣctus noīati cui aſſimilatur. Ideꝫ habuiſtis.sͣ. commo. l. eū qui inſpectori. videbitis in. l. natura lis.§. pe. jͣ. de preſcriptis verbis. ¶ Secūdo no. ꝙ locatio non poteſt eſſe ſine mer cede in pccunia conſtituta. Ille cui datur reſ ad ꝯi te rogauerO. aium proferenda te netur actione mandati. Sed ille cui datur res cuſtodienda tenetur actione depoſiti. hoc dicit Ex lec. ant. ¶ No. ꝙ pactū qd̓ pōt cadere in ꝯͣctꝭ. ẜm naͣm ꝯͣctus non inducit nouum ꝯͣctum nec innominatū. qd̓ nō. ⁊ iura nunqͣꝫ vtuntur pluralitate niſi vbi expedit. Quando procedit contra Quod ſi rem. dus perfectus ⁊ adijcitur conuentio que pōt in nouum contractum cadere ex tali conuentione magis inducit̉ informatio primi cōtractus qͣꝫ conſtituatur contractus nouus. h. d. ¶ No. tex. in v̓. idem etiam pomp. ibi qꝛ hic eſt primus contractus ⁊cͣ. Si res iuſſu meo deponit̉ Idem pomP. penes alium recipientem pro me teneor depoſiti. alias tenetur recipiens ⁊ nō ego niſi ego hoc exp̄ſſerim vel fideiuſſeriꝫ quo caſu durat ob ligatio etiam principali defuncto ſine herede. hoc dicit. Bal. ſuper. ij. ff. veteris.

Depoſiti. a ¶ Ipſo iur̄ adde fran. are ti. hic ⁊ fely. ī c. rodul. de re ſcrip. ver. vlti. in. vij. col. ⁊ in c. fraternitatiſ de te. in. iij. co lū. ⁊ in. c. cum veniſſent. e. ti. ⁊ in. c. ex ꝑte de off. del. vbi plene. ⁊ in. c. gratū. e. ti. ⁊ ī .c. paſto. circa fi. de excep. ⁊ in. c. de regularibus. circa me. de ſymo. ¶ No. ex iſto.§. duo. primo ꝙ actio depoſiti oritur etiā anteqͣꝫ cōmittatur dolus. quod dic vt. l. ſi ſtipulatus ſuꝫ mihi.§. i. jͣ. de ſolu. ¶ Secūdo nota ex.§. plane. circa fi. ꝙ principali defuncto ſine herede remanet obligatio fideiuſſo. vt hic ⁊. l. ſtichum aut pamphilum. in fi. jͣ. de ſo lu. ⁊. jͣ. de admi. tu. l. ſiue. in prin. ¶ Ad hunc.§. oppo. d̓ l. poſtqͣꝫ. in prin. jͣ. vt le. no. ca. Sol. pro huius declaratione dic quādoqꝫ obligatio eſt commiſſa anteqͣꝫ extinguatur perſona principalis. Primo caſu poteſt accedere fideiuſſor. vt. l. hactenus. sͣ. de conſti. pecu. Secundo caſu aut perſona principalis eſt defuncta ⁊ obligatio fideiuſſo. durat ⁊ poteſt committi vt hic. ⁊ in alijs iuribus.sͣ. allega. aut perſona principalis eſt capta ab hoſtibus. ⁊ tūc ſecus vt in contrario. ⁊ eſt ratio diuerſitatis. quia quando perſona principalis eſt defuncta. licet non ſit adita tamen adeſt hereditas que vicem defuncti repreſentat. Sꝫ quando perſona principalis eſt capta ab hoſtibus. tunc interim nō eſt hereditas nec aliquid quod perſonam ſeu vicem ipſius repreſentet. ⁊ hoc vult dicere gl. ſuper verEx lectura antiqua. bo extaret ⁊c̄. No. ꝙ fideiuſſor tenetur lꝫ reus pͥncipaPlaN. lis deceſſerit ſine herede. ⁊ hoc eſt veruꝫ in obligatione cōmiſſa in vtraqꝫ perſona vel in perſona rei tantum. ſecus in obligatione cōmittenda in vtriuſqꝫ perſona. qꝛ cum non reꝑiat ꝑſonam pͥncipalem. tunc nō poteſt fundari nec initium ſumere. vt. l. poſtqͣꝫ. vt le. noīe ca. ẜm Iac. but. in lec. hic facit. jͣ. de ſolu. ſeium aūt pāphi lum in fi. prin. ⁊ de noua. quotiēs.§. fi. ⁊ qd̓ no. Guil. de conſti. pecu. hactenus. ⁊ qd̓ no. Inno. in Specu. de fide. .§. i. ver. ſꝫ querit̉ ecce. ⁊ hinc eſt ꝙ ex ſola reali diſcuſſio ne poteſt veniri contra fideiuſſorē quādo non reperit̉ ꝑ ſona rei nec heredis ſui. d̓ qua poſſit fieri diſcuſſio ꝑſonalis qd̓ tene mēti ꝑpetuo. ⁊ facit qd̓ no. in. l. i. C. ne pro do te mulieris bona mariti adijciantur. Cōtra pupillum doAn in pupillum. ſi capacem datur actio depoſiti ſi doluꝫ committit vel eſt locupletior. Circa eiſtum.§. vide qd̓ no. per glo. sͣ. de dolo. l. eleganter.§. non i ſolum. ⁊ per docto. in. l. exhibitorias. jͣ. ad exhibendum. Seruus māumiſ Si apud ſeruum. uā nō tenetur ex contractu inito in ſeruitute. ſed bene tenetur ex delicto ꝑ ipſum commiſſo. hoc dicit. ¶ Deponens poteſt ſtatim agere Eſt autēt. actio. depoſiti niſi noua cauſa ſu peruenerit. hoc dicit. ¶ Nota tex. ibi conditio depoſiti ⁊cͣ. dic in cuius defectuꝫ res depoſita remanſura erat penes depoſitarium. puta qꝛ depoſui apud te mille. ⁊ ſi im perator non venerit in Italiam vſqꝫ ad annum ſint dicta mille tua ẜm Rizar. malum. Ex lec. ant. ¶ No. in fi.§. ꝙ vbi depoſitum eſt factum ſub certa conditione non poteſt repeti niſi cōditione exiſtente. qd̓ qualiter intelligat̉ dic vt hic per Riza. in addi. Dicit Rizar. ꝙ vbi depoſituꝫ eſt cum trāſlatione dn̄ij pu ta ad numerum eſt hoc veruꝫ. ⁊ idem in ſequeſtro. ſed ex ſimplici depoſito ex quo non eſt alijs ius queſituꝫ habet locum pecunia. vt no. sͣ. de condi. ob cauſam. ſi pecuniam ẜm Rizar. Diſtinctio de dn̄io trāſlato ⁊ non trāſlato nō placet. ſed illa de ſequeſtro ⁊ de iure alteri queſito placet per. l. ſi oleum. sͣ. de dolo. ⁊ per. l. ſi tibi rem.§. i. de pre. v̓. In hac actione veHanc actionem. nūt fructus ⁊ omnis cauſa. hoc dicit. Redimēdo Si rem depoſitam. rem venduā dolus preteritus nō purgat̉. hoc dicit. ¶ No. caſuꝫ iſtius.§. pro quo facit qd̓ habuiſtis in. l. furtum. sͣ. de condi. furtiua. ⁊ facit iſte tex. ad queſtionē de emphitheota qui vendidit rem eccleſie vel alterius ſine ꝯſenſu eccleſie vel priuati. ⁊ poſtea redimit vt non ob. redemptione res in ciderit in commiſſum de queſtione per docto. jͣ. de vſuca. l. labeo.§. idem ſequitur. ¶ Si ſeruus depoſuit pecuniā peElegantet̉. nes aliquem vt per ilum pecunia illa detur domino pro libertate illius ſerui ſiquidem ille illam pecuniam domino reſtituit illa de cauſa actiōe domino non tenebitur. ſi vero illam pecuniam tanqͣꝫ ſuā domino dederit pro libertate ſerui ab actiōe depoſiti nō liberatur. hoc dicit vſqꝫ ad.§. ſi pecunia. Ex lec. an. ¶ No. differentiā inter reddere tanqͣꝫ alie num ⁊ dare tanqͣꝫ ſuum. ⁊ ſic no. hic ar. de tanqͣꝫ. No. hūc tex. ꝯͣ id qd̓ no. glo. Si pecunſa. in.ī. ꝙ ſi ab initio. sͣ ſi cer. pe. Ex lec. ant. ¶ No. ꝙ idem oꝑatur preſentia honeſtarum ꝑſonarū qd̓ preſentia iudicis. ¶ Iteꝫ no. ꝙ quādo depoſitarius ex cauſa diſſigillat ſacchum vel marſupiū ꝙ debet facere reſigillari apud pretorem vel coram honeſtis viris. Et ex hoc ſumit ar. Inno. ꝙ ꝯtra diſſigillātem tunc p̄ſumitur dolus niſi adhibeat hanc cautelam. vt ip̄e no. extra qd̓ metus cauſa ſuper eo. ¶ Iteꝫ no. hic caſuꝫ ꝙ ſi habeo ī depoſitum vel cuſtodiam aliquos captiuos ad petitionem plurium ⁊ quidam repetent eos quidam retardent eos ꝙ pn̄t petentibus reſtituere recepta cautꝭ. facit. jͣ. de ſolū. ſi ſtipulatus.§. ſi lancem. quod no. pro anglicis noſtris captiuis. Depoſitarius poteſt ex cō Sepe euenit. ventione teneri vltra doli vel latam culpam vel ſpōte ſe offerendo. hoc dicit. ⁊ no. hic glo. i. iſtius.§. que ponit ꝗnque cāus in quibus depo ſitarius tenetur de caſu fortuito. quod dic vt in glo. Si depoſitum cōſiſtat in ꝯͣi pec unia in. ſe diuidua vni ex heredi bus depoſitum repoſcenti pro parte hereditaria depoſitum ſoluitur. Si vero depoſitum cōſiſtat in re indiuidua vni ex heredibus ſoluitur depoſitum. dummodo caueat īdonee. alias depoſitum in ede ſacra deponetur. hoc dic̄ bonus tex. ¶ No. diſtinctionē iſtius.§. cum queritur an depoſiti reſtitutio debet fieri vni ex heredibus cum plures ſunt heredes. ¶ Secundo no. tex. cum glo. ſuꝑ verbo omnino. nam iſtum tex. glo. exponit omnino.i. ipſo iu a reª quod no. pone enim ꝙ ſtatutū vel lex dicat ꝙ ſi quis ſic fecerit ommino cauſam perdat. Nam ex hoc habetis ꝙ licet vbi in ſtatuto vel a lege non eſt appoſitum v̓bum omnino. ſed ſimpliciter ſtatutum vel. l. dicit perdat cauſam intelligitur perdat.ſ. per ſententiam. vt no. in. l. iube mus.§. ſane. C. de ſacroſan. eccle. ⁊. C. de iuriſ. om. iudi. l. in criminali. C. vn̄ vi. l. ſiquis in tantā. cum ſi. tamē vbi eſt appoſitum verbum omnino debet intelligi ipſo iure. cadet ergo tunc ipſo iure a cauſa vt hoc tex. cum glo. Ideꝫ ſi in lege vel ſtatuto eſſet appoſitum modis omnibus. qꝛ debet intelligi. l. ipſo iure. ita exponit glo. ordi. in auc̄. vt defunctus ſeu funera.§. ſancimus. Idem ſi eſſet appoſitū verbum mox. qꝛ debet intelligi ipſo iure non per ſententiam. ita no. glo. in aucͣ. de inceſt. nupt.§. i. Si vnius deponen Apud iulianum. ua plures beredes eſſe contendant inſolidum ei debet dari reſtitutio depoſi ti ꝗ vult depoſitariū defendere aduerſus alterū qui ſe cō tendit heredem. h. d. in hoc.§. in glo. a capite vſqꝫ ad fi. Ex lec. ant. ¶ No.§. ⁊ loquitur cuꝫ deceſſit depones ⁊ eſt ꝯtentio de hereditate. nam poteſt depoſitarius red dere depoſitum cauenti de indēnitate vel deponere inte rim in loco tuto. Et hāc. q. habui de facto. ſed nunquid hodie alia detur hic forma ꝑ. l. fi. C. de pe. her. dic vt ibi. Legens tabulas te Siquis tabulas. namēti apud ſe de poſitas ne ſecreta teſtatoris reuelentur tenetur actiōe de poſiti ⁊ iniuriarum. hoc dicit. Fur ⁊ predo poſſunt agere actio ꝯ 1Pre dO. ne depoſiti. vt in gl. illius.§ hd Si quis argen.

Petens ſpeciem argen ꝯiquis argen. i eam s. bet in libello ex primere ſpeciē ⁊ pondus niſi ſe ignorare iurauerit. h. d. ¶ No. caſum iſtius.§. ⁊ aduerte. qꝛ illud qd̓ hic dicitur in tex. iuranti ſuccurretur ⁊cͣ. intelligit glo. eſſe verū quā tum ad hoc vt libellus admittatur. Sed tamē in iudicio debet poſtea probare. ita dicit glo. de quo dicam. jͣ. proxi. §. ⁊ aduerte qꝛ glo. tenet ꝙ iuranti ſe ignorare ſpeciē nō ſuccurritur quod no. Sed pone ꝙ aliquis dubitat de co lore veſtis nunquid ſtabitur iuramento iurātis ſe ignora re colorem veſtis ſicut ſtatur hic de quātitate ponderis. Rn̄deo ſic vt. jͣ. de fur. l. in actꝭ. furti. in fi. videbitis not. ꝑ glo. sͣ. de rei ven. l. ſi in rem.§. ſi veſtimenta ⁊cͣ. Ex lec. ant. ¶ No. ꝙ lꝫ quādoqꝫ procedat libellus in certus. vt in tex. tamen probatio ſemꝑ debet eſſe certa ⁊ clara. vt in glo. quam no. ⁊ facit extra de proba. in preſen tia. ⁊ vide in Specu. de fur. ver. quid ſi res. Deponēs ciſtam plenam ⁊ ſignataꝫ ſi Sl ClILa. ꝯſtendit res de ſingulis rebꝰ agere po terit. ⁊ ſi non oſtendit ſimiliter agere poterit. h. d. Pro declaratione iſtius.§. quero quando ciſta vel aliquod ſignatū repetitur qualiter debeat formari libellꝰ. ¶ No. qn̄ res que erant in ciſta fuerunt oſtenſe. ⁊ tunc debēt in libello res expͥmi. vt hoc.§. in v̓. ꝙ ⁊ ſi res. quādoqꝫ non fuerūt oſtenſe. ⁊ tunc ſunt hic opiniones inter iuriſcōſul. nam trebatius dicit ciſtam eſſe repetēdam non autem de ſingulis rebus eſſe agendum. labeo v̓o dicit ꝙ de ſingulis rebus de neceſſitate agi oportet. Iuriſconſultus autē auctor iſtius. l. dicit ꝙ hoc poteſt fieri ꝙ ſingule res petant̉ non autem dicit ꝙ ſit neceſſe. ⁊ hunc intellectum po nit Rofre. in libellis ſuis in ti. de actione in factum deſcē dente ex edicto. nau. ca. ſta.§. item queritur. ſi res ⁊c̄. ¶ Secūdo quero cum petuntur res que ſunt in ciſta an actor habeat probare ꝙ ille res fuerant in ciſta. gl. fi. iſtius.§. ſuꝑ v̓bo depoſita dicit ꝙ ſic. ¶ Sed quero de modo ꝓbandi. Inno. hoc declarat. exͣ qd̓ metus cauſa. c. fi. ī glo. magna dicens qn̄qꝫ ciſta non reſtituit̉ ſignata ob do lum depoſitarij. ⁊ tunc ꝯtra eum ī litem iuratur. vt. C. vn de vi. l. ſi qn̄. sͣ. e. l.§. in depoſiti. sͣ. de in litem iurando. l. in actionibus. Quandoqꝫ ciſta non reſtituit̉ ſignata tamen depoſitarius nō fuit in dolo ſed in culpa. ⁊ tunc debet ꝓ bare plene. vt hac glo. circa qd̓ vide qd̓ nō. Rofre. in ti. d̓ actio. in factum. vbi ipſe facit queſtionem de fardello. ¶ Si duobus eſt res depoſita quilibet ꝯl APIA. poteſt inſolidum conueniri pro dolo. ⁊ ſolutio facta ab vno liberat alium. ⁊ ſi duo depoſue runt ꝗlibet poteſt agere ꝓ parte niſi fuerit actum ꝙ vnꝰ poſſit agere inſolidum. h. d. vſqꝫ ad.§. ſi depoſuero. In d̓poſito p̄t deponēs Si depoſuero. voluntatē mutare. h. d. Si ille qui ē heres vel puQuod autem. a ſe heredem per errorē rem depoſitam vendit. lꝫ dolo careat. tn̄ tenetur ad preci um qd̓ ad eum peruenit. ⁊ ſi precium non percepit cedēdo actionem cōtra emptorem liberatur. Sed ſi rem vēdit an poteſt reemere culpa non caret ſi non reemit. hoc dicit vſqꝫ ad. l. ei apud. ¶ Nota caſum iſtius.§. cum. l. ſequen. ⁊ maxime caſum. l. plane. Ex lec. ant. ¶ Nota ꝙ precium ſuccedit loco rei. ⁊ ſi non eſt exactum ſuccedit loco rei ceſſio actionis. qd̓ not. ⁊ facit. jͣ. de iure do. ꝓculus. ⁊ qd̓ no. Cy. C. de rei vē. ma ter. in. viij. q. ⁊ cum. l. plane. que ſtatim ſeꝗtur ſatis ꝯcor. ſi fundum per fideicōmiſ. le. i. ⁊ facit. l. i. jͣ. de diſtrac. pig. Ex lectura antiqua. NOVA ADDITIO. In vltimo verbo preſtaUid ergO. bit. vide Innocē. exira de iurepatro. cum dilectus. In actionibus contrarijs vbi SAPUU. de fide rupta non agitur non iuratur in litem. hoc dicit. ¶ Sed circa iſtuꝫ.§. quero vtrum in caſu in quo in actione ꝯtraria agitur de fide rupta poſſit in litem iurari. glo habuiſtis ꝙ ſic. sͣ. de pigno. actio. l. ſi pignore.§. poſt diſtractum. Cōtra ſequeſtrum cō In ſequeſtrum. peut hec acuo qui ſequeſter debet rem exhibere in loco conuento vel in alio ex locis conuentis. hoc dicit. Sequeſter non Si velit ſequeſter. pot officium de ponere niſi ex cauſa. ⁊ tūc interueniēte iudice. hoc dicit. ¶ No. caſum iſtius.§. ſi velit. ¶ Scd̓o no. tex. in. l. ſeq. cum dicit a pluribus. qꝛ ſecus eſſet ſi ab vno. vt. jͣ. de preſcrip. verb. l. ſi rem.§. vlti. cum. l. ſeq. ⁊. jͣ. eo. l. licet. Ex lec. ant. ¶ No. an ſequeſter qui acceptauit ſequeſtrū poſſit renunciare officium ⁊ vbi ⁊ qn̄. facit etiam iſte .§. ꝙ poſſit quis excuſari a ſuſceptiōe ſequeſtri cauſa ſub ſiſtente. ⁊ facit pro ſindicis apud quos iudices quotidie faciunt ſequeſtra. ꝯcor. l. vlti.§. fi. C. de bo. auc. iudi. poſ. Siquis in re alie Ihominem. na intempeſtiue miſericordiam exercet in dolo preſumitur. hoc dicit iſta lex. Ex lec. ant. ¶ Uide Cy. in. l. i. C. ne ex delictis defunctorum in additio. noua ⁊ hic in additꝭ. Quādo dolus defuncti pur Datur acti O. gatur per actionem deſcendentem ex cōtractu heres tenetur inſolidum non attento quātum ad heredes peruenerit. hoc dicit. ¶ In glo. magna ibi.§. aliquādo ⁊cͣ. Sed certe ibi non fallit. nam cum ibi loquatur quando dolus dat cauſam contractur ⁊ per conſequens cōtractus fuit ipſo iure nullus non po teſt purgari dolus per actionem deſcendentem ex cōtra ctu merito heredes tenentur inſolidum. ¶ In ea. glo. ibi. l. iij.§. pe. Sed certe immo ibi non fallit. ꝗa illa actio non eſt ex cōtractu. ſed ex delicto meſſoris. ¶ In ea. gl. ibi.§. fi. ſed certe ibi non fallit. ꝗa non datur actio ex dolo adhibito in contractu. ſed ex dolo commiſſo nō in doloſa diſtributione. vt ibi patet. ¶ In ea. glo. ibi q̄ eſt anormala ⁊cͣ. ſed certe illa nō naſcitur ex contractu. ſed naſcitur ex dolo commiſſo in non parendo iudici. ¶ In ea. glo. ibi.§. qui iniuriaruꝫ. Sed certe ibi loquitur de actio ne ex contractu que erat acceſſoria ad actionem deſcendentem ex delicto. Preterea ibi per mortem deſijt inter eſſe de preterito. ¶ In ea. gl. in fi. ſed certe iſta ratio nō videtur bona. nam mandatum non tranſit ad heredem nec ſocietas. ⁊ tamen datur contra heredem actio ex do lo defuncti. vt. jͣ. de actio. ⁊ obliga. l. ex depoſiti. ideo dic ꝙ ratio eſt qꝛ de precario actio non eſt ex contractu ſed eſt datiua datur enim a pretore. vt no. per glo. in. l. cum p̄ cario.§. i. jͣ. de precario. ſed ſi ageret actio. preſcriptis ver. que concurrit cum actione de precario. vt no. jͣ. de precario. l. ij.§. qͣꝫ actione preſcriptis verbis certum eſt ex contractu oriri. vt vidiſtis in. l. iuriſgentium.§. i. sͣ. de pactis. tunc debet dici ꝙ daretur cōtra heredem ex dolo defun cti. quod no. bene ⁊ tene menti. Ex lectura antiqua. NOVA ADDITIO. ¶ In.§. datur. vide Cy. in. l. i. C. ex delic. defunctꝭ. in ad di. no. alias non intelliges ⁊cͣ. Quando nūmularij cedunt boQuotiens. nis qͣꝫ potior eſt cauſa deponēti um ⁊ vſuras non recipientium ⁊ inter plures deponentes non eſt potior in iure ille qui eſt potior in tempore. hͦ dicit vſqꝫ ad. l. depoſiti. ¶ In glo. magna in fi. vide qd̓ no. in. l. priuilegia. jͣ. de priuileg. credi. C. de priuileg. do. l. vna. extra de regulis iuris. c. priuilegium ⁊c̄. Ex lec. ant. ¶ No. quando debitor eſt ceſſans ⁊ fugi tiuus quo ordine ſatiſfiat creditoribus quod ſepe faciunt florentini. Contra heredem ex N depoſiti. dolo defuncti datur Bal. ſuper. ij. ff. veteris.

Depoſiti. actio ꝓ portione hereditaria. ex dolo vero ſuo datur īſolidum. h. d. ¶ No. iſtum v̓. ſi v̓o. ⁊ habet locum in actio ne bonefidei. ſecus in actione ſtricti iuris nō pretoris. vt infra de verbo. obliga. jͣ. eandem.§. catho. quod no. Ei qui cōtra Uuod ſeruus. pi. ſolui pōt. licet per eum alteri querat̉ actio niſi iuſta cau ſa interuenerit credendi dominum non permiſſurum. hoc dicit. ¶ Nota hanc. l. ⁊ cum hac concor dā. quod no. in. l. ſi ſeruus. infra de ſolutio. ⁊ quod videbitis ī. l. ſi vnus. ſupra de pactis. Ex lec. ant. ¶ Per iſtam. l. fuit determinatū ꝙ ſi mo nachus fecit depoſitum ꝙ ei debet reddi ⁊ liberatur ille qui reddit. lꝫ non interueniat licentia abbatis. Illud quod eſt fiendū de I in aſia. ra depoſita in dubio eſt ſi endum expenſis deponentis. ſecus in re com modata. vt in glo. Res depoſita debet reſtitur Depoſitum. dī en niſi petaiur alibi reſti tui expenſis periculo deponentis. hoc dicit. Ex lect. anti. ¶ Nota ꝙ ad illum pertinet expenſa ad quem pertinet commodum ⁊ vtilitas. Poſt litem con Quemadmodum. eſi. periculū rei depoſite ſpectat ad depoſitarium. hoc dicit. Ab eo tempore quo ꝗs Iquis N. cepit habere iniuſtā cau ſam litigandi videtur dolo malo facere ⁊ ad eum ſpectat periculum. hoc dicit. ¶ No. pͥn cipium iſtius. l. ex quo habes ꝙ quando quis venit vt ꝓ curator vel vt heres alterius ⁊ dicit ꝙ ego ſibi ſoluā debet mihi facere fideꝫ quomodo ſit procurator vel heres illius ex cuius perſona venit. facit quod videbitis nota. per glo. ſupra de procura. l. non ſolum.§. i. ⁊ quod ibi di cam. ¶ Secūdo nota ꝙ quis poteſt habere iuſtam cau ſam litigādi vſqꝫ ad certam partem iudicij ⁊ vſqꝫ ad certam partem non. quod tene menti quia eſt vtile propter refectionem expenſarum. Ex lec. ant. ¶ Nota ꝙ ille qui non negat debituꝫ ſed negat mandatum procuratoris vel petit copiam procurationis non dicitur in mora. de quo per Archi. l. diſtin. ſi quis prepoſtera. ⁊ ideo quando procuratores faciunt proteſtationem debent facere fidem de mādato alias nō arctat proteſtatio. vt in. c. cauſam. de electi. in cle. ⁊ ideo ſis cautus ꝙ ſemper offeratur copia mandati. ⁊ vide in Specu. de procurato.§. fina. verſi. ſed nūquid ſufficit. qd̓ tene perpetuo menti hanc. l. Item per iſtam. l. fundatur illa exceptio quam opponunt aduocati contra heredem petentem executionem inſtrumenti. quia dicunt tu nō es nominatus in inſtrumento. ⁊ ideo licet inſtrumētum nō poſſit opponi exceptio ex forma ſtatuti. tamen iſta exceptio bene procedit quia non eſt contra inſtrumētum nec eius tenorem. ſed eſt contra perſonam agentis qui negatur heres. caſus eſt hic valde no. NOVA ADDITIO. Ex lectura antiqua. ¶ Uide Inno. de preſcriptꝭ. ſi diligenti. in prin. ⁊ vide in Specu. de procur.§. fi. ver. ſed nunquid ſufficit. ⁊ vide omnino Archi. l. diſt. ſi quis prepoſteram vbi dicitur qd̓ de nuncīatione procur. non credit̉ ⁊ niſi ante fidem faciat de mandato excuſatur ille qui credit dicto procur. C. de falſis maiorem. vide Archi. iij. q. ij. ſi epiſcopus. in gl. adde in hac. ⁊ vide Archi. xxiij. q. iiij. quā. vide Arc. xc. .vj. diſt. nobiliſſimus ⁊cͣ. Contra depoſitariū poteſt etiā Competit. capetere conditio furtiua. h. d. Depoſitum eſt redden I plures. aum maiori parti here dum. h. d. Et habet locum iſta. l. in re depoſita diuīdua. ſecus ſi eſſet indiuidua. qꝛ tūc poſ Depoſiti. ſet vni ſoli reſtitui. vidiſtis. sͣ. eo. l. i.§. ſi pecuniam. Si res perijt penes depoſitarium Sl auteM. eodem modo quo perujſſet penes deponentem depoſitarius liberatur. hoc dicit. In re ꝓpria de Ui rem ſuam. poſitum nō cō ſiſtit. ⁊ ideo depoſiti agi non pōt. idem in cōmodato ⁊ p̄cario. h. d. Pro declaratiōe iſtiꝰ l. vide qd̓ no. per Cy. C. locati. l. qui rem. ⁊. l. ad ꝓbationē. ⁊ qd̓ no. doc. in. l. ſi rem aliquam. jͣ. de acqui. poſ. Primꝰ Iis apud quem. gponēa non habet actionem depoſiti ꝯͣ ſcd̓m depoſita rium niſi fuerit ceſſa. h. d. ¶ Sed hic quero nūquid iſte primus depoſitarius qui tenet̉ cedere actionem teneatur etiaꝫ preſtare ſumptus litis quos faciaꝫ in actio. depoſiti ceſſa cōtra ſcd̓m depoſitarium tex. vidiſtis in ſimili in cōmodatario. sͣ. cōmo. l. ſi vt certo.§. idem labeo. recte dicit ibi ſumptus. hoc dicit. Seq̄ſtrū Icet deponens. pes im̄ deponūt. ⁊ tūc poſſeſſio amittit̉. ¶ Nota ex hac.l. ꝙ poſſeſſio rei ſequeſtrate amittit̉. ſed hoc intellige verum ẜm noſtros doct. qn̄ ſequeſtratio fit de conſenſu vtriuſqꝫ partis vt hic. ⁊. l. intereſſe puto. jͣ. de acqui. poſ. ſecus ſi ſequeſtratio fiat auctoritate iudicis cō tra volūtatem eius qui primo poſſidebat. argu. l. iij.§. ge nera. jͣ. de acqui. poſ. ita tenet Iac. but. ita etiam Iaco. de are. vt refert Cy. C. de prohibi. ſequeſtra. pecu. in. ij. q. ⁊ Pet. de bellapertica. in. d. l. intereſſe puto. Actio depoſiti in qͣ Eeo quod. tuor caſibus hic inſertis ꝯͣ heredem ex dolo defuncti. ⁊ jͣ. annuꝫ ex dolo heredis datur ẜm ſuam naturā. h. d. Emancipatus tenetur acI apud. uone de depoſito ante enā cipationē ſibi facto. idē ī ẜuo māumiſſo. h. d. Si plures heredes d̓poſitarij I DIO. ſeparatim dolum cōmittāt ꝗli bet tenet̉ pro ꝑte. vbi v̓o cōiter cōmittunt do lum ꝗlibet tenet̉ inſolidū. Sꝫ ſi ad rei reſtōnē agat̉ ꝯdēnatio ſit pro ꝑte. h. d. ẜm veram lec. ⁊ ẜm iſtam lec. iſta lex hꝫ tres ꝑtes. Primo loquit̉ qn̄ dolus fuit cōmiſſus pro ꝑte ſeparatim. Scd̓o loquit̉ qn̄ dolus fuit cō miſſus cōmuniter ⁊ inſolidum. Tertio loꝗtur de obliga tione principali ſeu primitiua que ꝯͣhit̉ ad rem reſtituen dam. Secūda ibi ꝙ ſi lancem. Tertia ibi plane. ⁊ ſic ẜm hoc due prime partes non loquunt̉ de obligatione pͥmiti ua que contrahit̉ ob rem reſtituendam. ſed de obligatio ne ſecūdaria ſeu acceſſoria que ꝯͣhit̉ ratione doli. ¶ Ex iſta. l. in v̓. plane. glo. no. ꝙ actio ꝓponit̉ inſolidum ꝯdēnatio v̓o ſit pro parte. ⁊ ſic iſtuꝫ.§. intelligit glo. ꝙ loqua tur in caſu p̄cedenti. ſed certe iſta lec. non eſt vera. qꝛ obligatio principalis qua tenet̉ ꝗs ſeu depoſitarius ad reꝫ reſtituēdam non tranſit niſi pro parte. vt. sͣ. cōmo. l. iij.§. heres. vn̄ non eſſet verum ꝙ actio ꝓponeret̉ inſolidum ꝯtra vnum ex heredibus niſi diceremus heredem ꝯuentum rem inſolidum poſſidere. quo caſu ⁊ condēnatio ⁊ petitio fieret inſolidum. ⁊ ſic in caſu iſto iſte tex. non pro cederet. Et ideo dic vt dixi. ꝙ iſta lex vſqꝫ ad v̓. plane loquit̉ in obl̓one ſecūdaria in qua qn̄ dolus cōmittit̉ ꝗlibꝫ tenet̉ inſolidū. vt. l. i.§. ſi apud duos. sͣ. eo. ⁊. l. ſi vt certo. .§. ſi duobꝰ vehiculū. sͣ. cōmo. Sꝫ iſte v̓. plane loꝗtur qn̄ ꝗs ꝯuenit̉ rōne obl̓onis pͥmitiue que ꝯͣhit̉ ad reꝫ reſtitue dam in qua ꝗlibet tenet̉ pro ꝑte ⁊ pro ꝑte condēnat̉ nō tn̄ liberat̉ ſol̓one ꝑtis ⁊ hoc vult dicere iſte tex. in v̓ſi. pla ne. ⁊ ſic hēs ex iſto tex. ꝙ iſta obl̓o ē diuīdua quo ad ob ligationē non quo ad ꝯuentionē ⁊ quo ad ſol̓oneꝫ. eſt tn̄ indiuidua quo ad ſol̓onem. ſimile habes in. l. ij.§. i. jͣ. dev bo. obli. ⁊ ſic habes ex hoc tex. ꝙ in obli. rem reſtitui de quitur

Depoſiti. qua loquit̉ hec obl̓o eſt diuidua quo ad actꝭ. ⁊ obl̓onem. Sed indiuidua quo ad ſol̓oneꝫ. ⁊ idem eſt in obl̓one reꝫ reſtitui tradi qd̓ dicit̉ hic in obl̓one rem tradi. vt. jͣ. de v̓b. ob. l. obl̓ones non diuidunt̉ in prin. ſecus in obl̓one rem dari qꝛ eſt diuidua etiam quo ad ꝯdēnationē ⁊ ſol̓oneꝫ. vt. jͣ. de v̓bo. obli. l. ſtipulatus. in prima carta. NOVA ADDITIO. Ex lectura antiqua. ¶ Uide Inno. de relig. domi. cōſtitutus. in glo. pe. ⁊c̄. Actione depoſiti admittit̉ Trione. rapugatio impēſeꝝ. h. d. Idem eſt cōmē Ucius titius. qne ⁊ deponere ⁊ in actiōe depoſiti veniūt vſure a tꝑe more ēt ſi pecunia numerata deponit̉ lꝫ depoſiti terminos egrediat̉. h. d. ¶ Nota tex. ibi qn̄ voles ⁊ vbi voles. qꝛ ſi ꝓmitto tibi ſoluere vbi voles vr̄ ꝙ vbiqꝫ poſſis me ꝯuenire. idem habes in. l. tītiuꝫ ⁊ meuiū.§. tu res. I. de admi. tu. tetigi. in. l. ij.§. ſiquis ita. sͣ. de eo qd̓ certo lo co. facit qd̓ videbitis in. l. heres abſens in fi. sͣ. d̓ iudicijs. ¶ Secūdo no. ꝙ idem eſt cōmendare quod deponere. ad idem. jͣ. eo. l. publia. in prin. quod no. Ex lectura antiqua. NOVA ADDITIO. ¶ Uide omnino Guil. sͣ. de conſti. pecu. l. ſi duo. vbi pō derat hanc. l. valde. Qui me preſente reci Iem ſpon. pia res meas depoſiti actione tenetur. Item in depoſito pecunie nu merate veniunt vſure a tempore more. h. d. Ex pacto appoſito in traditio UOlla. ne rei mee q̄ durat mea alteri qͥ rit̉ vtilis actio. b. d. Iſte tex. vr̄ velle ꝙ ex pacto matris q̄rat̉ filio. in ꝯͣrium vr̄ caſus. jͣ. ad trebel. l. debitor in fi. Sed aduerte qꝛ in. l. nr̄a nō qͥrat̉ filio vtilis actio ex eo. qꝛ paciſcēs erat mater qꝛ ideꝫ eēt in q̄libet exͣneo paciſcēte opponēte pactū in reſtōne rei ſue q̄ durat ſua. vt patet in. l. pe. C. ad exhibē. Sꝫ ſi apꝑet pactus in re ſua nō durat. puta qꝛ trāſtulit dn̄ium in alteruꝫ tūc alteri ex tali pacto actio nō q̄rit̉ niſi in duobꝰ caſibꝰ. pͥ mus ē in mutuo. vt. sͣ. ſi cer. pe. l. certi ꝯditio.§. qm̄. Secū dus eſt in donatione. vt. l. quotꝭ. C. de dona. q̄ ſub modo. ¶ Ultimo no. iſtuꝫ text. certe ſi aliꝗd mihi humanū ⁊c̄. ¶ No. hec v̓ba ꝓ v̓bis q̄ ponunt̉ qn̄qꝫ in ſubſtōne. puta dicit teſtator ſi aliꝗd filio meo acciderit bona mea deueniāt ad talem vt illa v̓ba tātuꝫ importent quātum ſi dice ret ſi moriret̉. idem̄ habes. jͣ. de v̓bo. ſig. l. in vulgari.§. i. Ex lec. ant. ¶ Ex pacto matris querit̉ actio filio. vide Guil. in. l. certi ꝯditio.§. pe. vide Cy. in. l. i. C. per quas ꝑ ſonas. ⁊ in Spe. de loca.§. nūc aliqua. v̓. clxix. ſed contra iſtum tex. facit. sͣ. ad trebel. debitor.§. fi. ſolue vt in premiſ ſis additionibus notatur. In ꝯtractibus bonefidei debētur vſu UCII S. re ſolum ex nudo pacto. hoc dicit. Verba enūciatiua in ꝯͣctibꝰ obl̓oneꝫ nō Tillū S. inducūt. ſed ꝓbationē faciun.. Item pͥ uata ſcriptura facit fidem ꝯͣ ꝓducentē nō pro eo niſi fue rit ab aduerſario ꝓbata. h. d. tex. cū glo. ¶ Not. qd̓ dixi in ſūma. vtrū aūt in vltimis volūtatibꝰ v̓ba enūciatiua ob ligationē ſeu depoſitionē inducāt. dic ꝓut glo. ⁊ doc. ple ne in. l. ex hac ſcriptura. jͣ. de dona. ¶ Scd̓o nota tex. ibi plus vel minus ⁊cͣ. ꝙ iſta v̓ba nihil īportāt. facit. l. cū fur ti. sͣ. de in litē iurā. poſſent tn̄ oꝑari in caſu in quo poſſit ꝓ bari plus minus ve eē qͣꝫ dcm̄ ſit. vt. jͣ. de ꝯͣhen. emp. l. hec vēditio.§. fi. ¶ Tertio not. tex. in fi. cū glo. q̄ incipit vt ſi ille ꝙ ei ꝗ ſcribit pro ſe ī epl̓a nō ſtat̉ niſi per aduerſariuꝫ approbet̉. ⁊ ſic vr̄ ex hoc ꝙ ſi plures res ſunt ſcripte poſſum acceptare illud qd̓ facit ꝓ me ⁊ reprobare illud qd̓ ꝯͣ me facit qd̓ an̄ ſit veꝝ dic ꝑ doc. ī. l. i. C. d̓ ꝯfeſ. in. xiiij. q. Ex lec. ant. ¶ Cōfeſſio trāſmiſſa ꝑ epl̓am ꝓbat ꝯͣ cōfi tentē ⁊ ſi ꝗd eſt ānexū qd̓ faciat ꝓ eo ēt pro ſe ꝓbātꝭ. indu cit. h. d.§. no. ⁊ adde falſa. ꝑ Guil. de ꝯſti. pec. titius. ⁊ qd̓ no. C. de do. an̄ nup. ſi p̄ſidi. ⁊ ꝑ Cy. C. de ꝓba. nō epl̓is. ⁊ in Spec. de inſtru. edic.§. nūc dicēdū. v̓. pͥuatū. ⁊ facit. jͣ. d̓ lib. le. aurelius.§. meuia. ¶ No. h̓ ar. ꝙ ita dꝫ ſtari libro mercatori ꝓ ſe ſi cut ꝯͣ ſe in eodē facto vel ꝯnexo. hͦ eſt verū qn̄ liber eēt ap probatꝰ ꝑ aduerſariū vel ꝑ hn̄teꝫ aucͣtem cā cognita. ar. iſtius lr̄e. ⁊ facit. C. de trāſac. ſiꝗdē. facit ēt iſta. l. ad id qd̓ no. C. de excep. ſiꝗdem in glo. magna. ⁊. C. de fideiuſ. l. p. ¶ No. ꝙ ex ꝯfeſſiōe exͣiudiciali nō orit̉ actio ſꝫ ſola ꝓba tio. ¶ Quid ſi vnus teſtis ꝓbat ꝯfeſſionē alter veꝝ actū an ſint ſingl̓ares. dic vt no. Cy. in. l. ij. in pe. col. C. q̄ ſit lō. ꝯſue. vbi dicit ꝙ ſūt ſingl̓ares. ar. ꝯͣ de ſucceſ. ab inte. c. fi. Ex lectura antiqua. NOVAADDITIO. ¶ Uide in Spec. de loca.§. nūc aliqͣ. v̓. clxix. vide Cy. in .l. i. C. ꝑ quas ꝑſo. ī addi. no. ⁊. C. de ꝓba. l. ad ꝓba. ī vlti. q. in.§. luciꝰ. vide vbi gloſat̉ iſte.§. ⁊ al̓s non intell̓. v̓bū ꝑ Cy. C. d̓ iur. ⁊ fac. igno. l. cum falſa. ⁊ ibi plene declarat̉. vtrū iſte.§. hēat locū in reali vel ī poſẜorio. jͣ. de hoc. eo. ti. l. cū teſtiū. vbi ēt oīno vide. Et vide oīno ꝑ Guil. sͣ. d̓ ꝯſt. pec. l. titiꝰ. vbi h̓.§. gloſat̉. vide oīno vbi glo. iſte.§. in ſpe. de īſtru. edi.§. nūc dicēdū. v̓. p̄uatū. vide oīno Cy. al̓s n̄ ītelliges. C. d̓ ꝓba. nō epl̓is. ⁊. l. nō nudis. Si vnus teſtis ꝓbat mutuū ꝑ viſuꝫ aliꝰ ꝑ ꝯfeſſionē vtrū ſequat̉ ꝯdēnatio dicit Pe. ꝙ nō qꝛ teſtes ſūt ſingulares. vt refert Cy. C. q̄ ſit lō. ꝯſue. l. ij. vbi oīno in ſpe. col. i. ſꝫ ꝯͣ vr̄ ꝑ. c. vl. de ſucceſ. ab inte. ſꝫ dic vt ibi. jͣ. de teſti. ob car.§. fi.ſ. ꝙ ibi ſpāle rōne pie cāe ⁊ ſic faciēdū ē ī dubio ēt ꝓ actore. ¶ In v̓. j tex. ꝓbationē. dicit Inno. ꝙ plus ē ꝓbatio inſtr̄oꝝ qͣꝫ cō r feſſio. de cenſi. cū olim. in vlti. glo. qꝛ nō negabat ſuuꝫ. Sꝫ e ꝗd ſi negat vtrū ꝑ ſuū ſigillū ꝯuincat̉ de mendatio. dic vt 1 no. Inno. in. c. i. de fide inſtru. ¶ In v̓bo tex. īpleri poſ 5 ſe. vide oīno. C. d̓ trāſac. ſiꝗdē. C. de ꝓba. vis eiꝰ. ¶ Op. ſi qꝛ ſi dono alicui. ⁊ ꝯfiteor merita p̄ceſſiſſe lex dicit ꝙ h̓ꝯfeſſio nil oꝑat̉ nec īducit ꝓbationē p̄cedētiū merito. vt 5 n no. C. de col. l. ſi donatio. ff. de caſtrē. pecu. ſi forte. So. ibi 7 ideo qꝛ ipſa ēt ꝯfeſſio ē dōatio. vn̄ nō tꝫ īter pr̄em ⁊ filiuꝫ b in ptāte. arg. ad hoc. jͣ. de ꝓba. l. ꝗ teſtiū. ⁊. l. ij. jͣ. de ꝯͣhen. v empti. ⁊ de libe. le. auc̄. in fi. ſi aūt donatio fieret extraneo qͣ vr̄ diſtinguēdū aut ē fcā ſpālis mētio meritoꝝ. ⁊ tūc ſtari 5 dꝫ ꝯfeſſiōi. vt. l. ꝗ filius de dona. aut gn̓alis ⁊ īdefinita. ⁊ ⁊ tūc nō. ff. ſi ꝗs ca. ſꝫ ⁊ ſi ꝗs.§. q̄ſitū. nā iudiciarie extimatio in nis ē ꝯſiderare qͣlitatē meritoꝝ nō ipſiꝰ dōatoris īmo poſ in ſet donator decipi ⁊ putare bn̄merituꝫ vbi nō eēt. ⁊ iō dꝫ 1 ꝯſtare ſpāliter d̓ ipſis meritis. ff. d̓ ac. ⁊ ob. l. fi. ¶ Itē no. hic ꝙ v̓ba enūciatiua nō īducūt diſpōnē ſed ꝓbationem. Circa qd̓ dic ꝙ qn̄qꝫ v̓ba ſūt diſpoſitiua. ⁊ tūc diſponunt ſi aliud nō repugnat ⁊ hͦ planū. qn̄qꝫ dep̄catiua ⁊ in ꝯͣcti bꝰ nō ſūt obligatoria. C. ꝙ cū. e. l. fi. ī fi. ī ꝯͣctu mādati dic vt. jͣ. mā. l. iij. ī vltīa volūtate. dic vt no. d̓ le. ij. l. peto in pͥn. qn̄qꝫ enūciatiua. ⁊ tūc aūt hn̄t diſpōnē ānexaꝫ ex diſpōne iuris ⁊ diſponūt. vt. l. ⁊ ſi poſſeſſori. d̓ iureiur. aut nō hn̄t extrinſecā v̓tutē. tūc aūt ſūt emiſſa pͥncipal̓r ꝑꝑ ſe. ⁊ diſpo nūt vt. l. ex hac ſcriptura d̓ don̄. dū tn̄ diſpō poſſit cade̓ ab illa forma v̓boꝝ. ſecus ſi nō poſſit vt hic qꝛ hic re ꝯͣhit̉ nō v̓bis vel ꝯfeſſione aūt ſūt emiſſa ꝑꝑ qd̓. tūc aut ꝑ modum ꝯditiōis aut cāe aut demōſtratiōis aut modi. ſi ꝑ moduꝫ ꝯditiōis aut ē relata ꝯditio ad ptātē creditoris. ⁊ īducūt diſpōnē. l. xi.§. cū eēt de le. iij. nā illa cl̓a acceptis dirigit v̓ ba executiua ad ip̄m creditorē. vt. ff. d̓ le. ij. lutio. aut ē alia ꝯditio. ⁊ tūc n̄ īducūt diſpōnē. vt. l. ex ſcō exagitatꝭ. d̓ he re. iſti. ⁊ no. in. l. gallus in pͥn. de vul. ſub. ſi ꝗs eū in fi. ẜm vnā lecturā. ⁊. l. ſiꝗs ſub ꝯd. ſi ꝗs ob cāꝫ teſti. Si ꝑ modū cāe aut errant̉. ⁊ nō īducūt diſponūt ar. C. de teſt. mili. ex his v̓bis. ⁊. C. de iur. ⁊ fac. igno. l. cuꝫ teſtiū. ⁊. l. cū iccirco aūt ſciēter tūc aūt affirmatiue diſponūt ad excipiēdū n̄ ad agēdū. l. emptor ī fi. de rei vē. l. fi.§. i. d̓ doli excep. ẜm gl. aut negatiue. ⁊ tunc aut dn̄ij. ⁊ nil oꝑat̉. de le. ij. titā.§. gaius. aut obl̓onis tūc īducūt liberationem de pac. tale pactū ī pͥn. ẜm Iaco. are. Sed ſi ꝑ modū demōſtratiōis dic vt. d. l. ex v̓bis his.ſ. ī vltīa volūtate. in ꝯͣctibꝰ dic vt h̓ Bal. ſuper. ij. ff. veteris. iiij a ¶ Faciunt. Adde. d. alex. de imola. in. l. publia.§. fi. jͣ. eo. ti. ⁊ in. l. rē alienaꝫ. de pigno. actio. ⁊ i l. ex hac. d̓ do na. ⁊ Bal. ī. l. ex his. ī. ij. col. in ver. iteꝫ. op po. ꝙ v̓baenū ciatiua. C. d̓ te ſta. mili. ⁊ do. Alex. de imo. oīno ī. l. ſi donatione. C. de colla. ⁊ ꝗd ꝓ bent in inſtr̄o vīde Fely. ī. c. ſicut. de re iudi. in. xij. col. v̓ fallit primo. ⁊ do. Alex. d̓ imol. ī ꝯſi. xlv. in. v. ⁊. vi. col. in.i. parte.

a ¶ Culpa. appellatione culpe de qua vero intelliga tur. vide. d. ale xan. de īmo. in cōſi. xlv. in. i. co. in. i. parte. b ¶ Proprīe adde paul. de ca. in cō. xxiij. incipi. viſo pū cto in. iij. col. Mandati. cum ſi. ¶ In v̓bo tex. epl̓a ꝑ hāc epl̓aꝫ. vide. jͣ. de v̓b. obſi ita ſtip.§. griſogonꝰ. ⁊ de le. iij. cū ꝗs. det̉ in pͥn. ⁊ d̓ acꝗ. poſ. p̄t dici ꝑ bar. ¶ In v̓bo tex. extimatuꝝ. vide qd̓ no. Inno. d̓ excep. cū vene. ⁊. C. d̓ fideiuſ. l. ſi v̓itas. ꝑ Iac. de are. ⁊ de iure fiſ. l. ſtatꝭ. flo. in pͥn. vide ꝑ Cy. C. d̓ dona. an̄ nup. l. ſi p̄ſid. vbi gloſat̉ iſte.§. Itē apꝓbat. ꝗs factū ⁊ nō qͣlitatē. C. arbitriū tute. l. cū īterdcē. Sed ꝯͣ.§. iſtū vr̄ cāuꝫ ff. de libe. leg. intel.§. p. ⁊.§. fi. Sed h̓ ꝯfeſſio emanauit inter viuos ibi ī vlti. volūtate. vn̄ cū illa ꝯfeſſio ſit vlti. volūtas. gͦ nō ē q̄ſitū ius ꝓbatiōis ex ea cū poſſit reuocari. ar. .C. fa. her. filie cuiꝰ. de hͦ no. ꝑ Cy. C. de nō nu. pec. gn̓al̓r. ⁊ adde qd̓ no. ī auc̄. de teſt. ⁊ lꝫ. ⁊ ꝑ glo. ⁊ Guil. sͣ. d̓ neg geſt. l. pomp. ſcribit ſi negocium. Lꝫ non valeat qd̓ in veritate agi UCluS. tur valeat tamen qd̓ ſimulate cō cipitur. hoc dicit īſta lex. PromitUintus cecilius. ea puiſio nē pecūie depoſite tenet̉ ad vſuras ſi eas p̄cepit vl̓ pecuniā illā ī ſuos vſus ꝯuertit. h. d. iſta no. lex. ad hāc l. op. ⁊ vr̄ ꝙ vſure īdiſtincte dēant̉ ꝑꝑ moraꝫ. vt. sͣ. l. ꝓxi. ⁊. l. publia.§. i. So. ibi fuerūt vſure ꝓmiſſe h̓ v̓o ꝓmiſit ꝙ ꝓſpiciet ne nūmi vacui fiēt qͥ caſu ad vſuras ſimpl̓r nō tenet̉ ſꝫ in duobꝰ caſibꝰ h̓ exp̄ſſis qd̓ no. ⁊cͣ. Ex lec. anti. No. hic ꝙ ſi fideiuſ I fideiuſſOr. ſsr ſoluit liuis exiimationē nō vr̄ ēptor rei ipſe ſed reus pͥncipalis. Bōa fides ē vt res deOna fides. poſta reſſituat̉ dponē ti niſi extrinſeca ⁊ ſpālis rō hoc īpediat. h. d. ¶ No. ex pͥncipio iſtius l. ꝙ eꝗtas nō eſt ꝯſiderāda me ra ẜm ius gētiuꝫ ſed ē ꝯſiderāda mixtiꝫ habito reſpectu ad p̄cepta ciuilia ⁊ p̄toria. ¶ Scd̓o no. v̓. incurrit ꝙ offi ciū iudicis deſeruiēs actioni bōe fidei porrigit̉ vltra ꝑſo nas actoris ⁊ rei. ¶ Ultimo glo. q̄ incipit ⁊ alij. ibi ego tn̄ dico ⁊cͣ. allegāt ꝗdaꝫ ꝙ qn̄. l. n̄ rn̄det qōni ꝓpoſite vr̄ qōneꝫ ſoluere ꝓ ea ꝑte pro qͣ allegationē vltimā facit. l. ſi creditorē. jͣ. de dā. īfec. Sꝫ certe nec hec. l. nec iſta gl. hoc de neceſſitate ꝯcludit. Sꝫ ꝓ iſta deciſiōe glo. facit tex. jͣ. ꝓ xi.§. in v̓. qd̓ ꝓbo ẜm qd̓ ibi no. Riz. malū. ¶ Scd̓o not. tex. in v̓. ⁊ ꝓbo hāc eē iuſticiā. nā ꝑ hūc tex. dicit Riz. ma lū. ꝙ ꝑ hūc tex. ſoluit̉ qō qͥ format̉. sͣ. in pͥn. l. vꝫ vtrū reſtō depoſiti dꝫ fieri deponēti ꝗ poſtea fuit de portatꝰ vel dēt fieri reipub. nā vides ꝙ dꝫ fieri reſtō dn̄o. Sed eoipſo ꝙ ꝗs eſt deportatꝰ bōa ſūt publicata ⁊ fcā fiſci. vt. l. deportatoꝝ. C. de penis. jͣ. de publi. l. cōmiſſa. gͦ reipub. tāqͣꝫ dn̄e debet fieri reſtitutio. ⁊ per hoc gl. ibi poſita bene ſoluit. Ex lec. ant. ¶ Dn̄s p̄fert deponēti. h. d. ¶ No. ꝙ de bitores hoīs ꝯfiſcati debēt ſoluere fiſco ⁊ nō ꝯfiſcato. ⁊ vide Ia. in. l. ſi maritus. ſo. ma. ¶ No. ēt hic rōnē qͣre in iudicijs admittunt̉ ꝑſone extrinſecus veniētes ꝓ ſuo īter eſſe.ſ. qꝛ hoc ſuadet rō naͣlis vt ius ſuū vnicuiqꝫ reddat̉. Lata culpa dolo com Uod nerua. parat̉. h. d. iſta. l. nota bilis. ¶ No. ex hac. l. ꝙ n̄ adhibe̓ talē diligētiā in rebꝰ aliēis qͣlē adhibēt ī ſuis dr̄ lata culpaª. Sꝫ d̓ hͦ ꝗd ſit dolꝰ ꝗd lata culpa ꝗd leuis ⁊ ꝗd leuiſſima. dic vt no. ꝑ uipa. gl. inſti. ꝗbꝰ mo. re ꝯͣhit̉ ob.§. i. ¶ In gl. ij. ibi cui ī. l. ſil̓e tione ē qnaª eſt. No. ex hac gl. ꝙ nihil ē idē qd̓ ē ſil̓e. Idē hūiſtis no. ī elliga l. i.§. i. sͣ. qd̓ iuſſu. idē no. ī. l. actiōis v̓bū. jͣ. d̓ actꝭ. ⁊ obliga. Ex lec. ant. ¶ Lata culpa dolo ꝯparat̉. hec. l. examīat̉ dale mo. in 3. in. i. aliqual̓r h̓ ꝑ Cy. ī addi. ſꝫ latiꝰ ꝑ bar. ī ſua repe. qꝛ miſit ꝓ parte. fundamēto v̓ba Io. d̓ bronoſco. q̄ v̓ba recitat ēt Cy. h̓ in addi. ⁊ vide ī brocar. pil. in. ij. car. ſub rub. licitū ē vnicui qꝫ. ¶ In tex. ibi diligēs ē.ſ. ī ſuis. ⁊ ibi fraude.ſ. p̄ſūpta roprīe vel ſic. ſi d̓poſitariꝰ nō adhibet parē diligētiā ī re d̓poſita iiſ. de xxiij. ſic̄ in ꝓpria dr̄ eē ī latiſſima culpa ſeu ī dolo p̄ſumpto. q̄ la iſo pū iij. col. tiſſima culpa ſeu dolꝰ p̄ſumptꝰ v̓o dolo eꝗꝑat̉. ⁊ adde qd̓ no. īſti. ꝗbꝰ mo. re ꝯͣhit̉ ob. i. ma. gl. cetera dic vt ī additꝭ. NOVA ADDITIO Ex lectura antiqua. ¶ Uide Inno. d̓ offi. archi. ea q̄. ⁊ vide in brocar. pil. ij. car. ſub rub. licitum ē vnicuiqꝫ ſuā vtilitatem aliene p̄ponere vbi dic̄ ꝙ in ꝯͣctibꝰ vbi vēit dolus tm̄ pōt ꝗs ſalutē reꝝ ſuaꝝ p̄pone̓. Sꝫ vbi vēit cuſtodia dꝫ p̄ferre res alienas. ſꝫ vbi leuis tm̄ culpa dꝫ ꝑiter ī ſuis ⁊ alieis ſe hr̄e ⁊ neutrā alteri p̄ferre. ſꝫ equal̓r diligēs eē nō tn̄ equal̓r negligēs ori ſuis culpis ſtat ī finibꝰ culpe. ſꝫ ī alienis cuipa ieꝗt̉ pena q̄ purgat̉ ꝑ actionem ex ꝯͣctu ẜm nam ꝯͣctus. Depoſitō facta per Eruus tuus. ſenuuꝫ apud ſeque ſtrum non impedit dominum agere. hoc dicit. Noba ADDITio Ex lectura antiqua. ¶ Factum ſerui non preiudicat domino. hoc dicit ⁊c̄. Recipiens pecuni Otes agere. am vt depoſitū redat depoſiti tenetur. hoc dicit iſta lex. ¶ Explicit liber. xvj. Incipit. xvij. digeſtorum. Rubrica. andati. ¶ Uide Inno. d̓ offi. archi. ea q̄. ⁊ vide in brocar. pil. ij. car. ſub rub. licitum ē vnicuiqꝫ ſuā vtilitatem aliene p̄ponere vbi dic̄ ꝙ in ꝯͣctibꝰ vbi vēit dolus tm̄ pōt ꝗs calutē reꝝ ſuaꝝ p̄pone̓. Sꝫ vbi vēit cuſtodia dꝫ p̄ferre res alienas. ſꝫ vbi leuis tm̄ culpa dꝫ ꝑiter ī ſuis ⁊ aliēis ſe hr̄e ⁊ neutrā alteri p̄ferre. ſꝫ equal̓r diligēs eē nō tn̄ equal̓r negligēs qꝛ ī ſuis culpis ſtat ī finibꝰ culpe. ſꝫ ī alienis culpā ieꝗt̉ pena q̄ purgat̉ ꝑ actionem ex ꝯͣctu ẜm nam ꝯͣctus. Depoſitō facta per Eruus tuus. enuuꝫ apnd ſequeſtrum non impedit dominum agere. hoc dicit. NOVA APpiro. Ex lectura antiqua. ¶ Factum ſerui non preiudicat domino. hoc dicit ⁊cͣ. Recipiens pecuniOtes agere. am vt depoſitū red dat depoſiti tenetur. hoc dicit iſta lex. ¶ Explicit liber. xvj. Incipit. xvij. digeſtorum. Rubrica. ¶ Mandati. ¶ Uiſuꝫ eſt. sͣ. d̓ ꝯͣctibꝰ ꝗ re ꝯͣhunt̉ vt depoſito pignorū ⁊ īdebito ⁊ mutuo ⁊ cōmodato ꝗ re ꝯͣhunt̉. vt. jͣ. d̓ act. ⁊ ob. l. i.§. re ꝯͣhit̉ cū§. ſeq. vſqꝫ ad.§. v̓bis. ⁊ īſti. ꝗbꝰ mo. re ꝯͣhit̉ ob. ꝑ totū. Nūc reſtabat videre de ꝯͣctibꝰ in ꝗbꝰ ſolo ꝯſenſu naſcit̉ obl̓o. ⁊ qꝛ īter eos excellētior ē ꝯͣctꝰ mādati trahit.n. originē ex offō ⁊ amicitia. vt. jͣ. e. l. i.§. fi. jͣ. de ſer. expor. l. ẜuus ī fi. d̓ fur. l. ſi ẜuus cōis.§. qd̓ no. ad mā dati. jͣ. e. ſi v̓o n̄ re.§. cū ꝗdē. de ꝯͣhē. emp. l. qd̓ ſepe.§. ſi ꝗs amico. Ideo ponit̉ rub. mādati ꝗ ꝯͣctꝰ ſolo ꝯſenſu ꝑficit̉. vt. jͣ. e. l. i. in pͥn. ¶ Circa quā q̄ro ꝗd ſit mādatū. pla. dic̄ ꝙ mādatū eſt offm̄ honeſtū gratis ſuſceptū ab amico ex hibēdū. hāc diffinitionē gl. impugnat. qꝛ de inhoneſta re ſit mādatū lꝫ nō ſit obligatoriū. vt. jͣ. e. l. ſi remunerādi.§. rei turpis. ⁊ de fideiuſ. l. ſi a reo.§. fi. ¶ Itē ⁊ no. amicꝰ qn̄qꝫ ſuſcipit mādatū vt ſi abn̄ti ⁊ ignoto ſcribā ⁊ mādatum ſuſcipiat non ꝑꝑ hoc eſt amicus. vt. ff. de v̓b. ſig. l. late.§. amicos. ⁊ tn̄ ꝯͣhit̉ mandatū. ar. jͣ. e. l. i. in pͥn. nō eſt et go bona iſta diffinitio ꝑꝑ duo v̓ba poſita in ipſa. ꝑꝑ v̓bū honeſtū. ⁊ ꝑꝑ v̓bum ab amico. diffinit ergo gl. ſic mādatum eſt offm̄ ab eo qui gratuito ſuſcepit exhibendū gratuito. iō ponit in diffinitiōe qꝛ alias nō eēt mādatū ſꝫ locatio vel alius ꝯͣctꝰ. vt. jͣ. e. l. i. in fi. vbi videbitis. Ray. ſuſtinet opi. pla. per. l. i. in fi. jͣ. ⁊ dicit ꝙ ꝯſiderauit frequēti am ⁊ ſic non male dixit. ar. l. nā ad ea. sͣ. de le. ¶ Itē ī pͥº male dixit. qꝛ ipſe deficit mādatū obligatorium qd̓ eſt ꝓprie mādatū. vt. jͣ. e. l. ij. in pͥn. ſed aduerte ꝙ. l. i. in fi. facit pro glo. qꝛ ibi dicit ab officio atqꝫ amicitia cū officiuꝫ ſit intra non amicos vt ibi videbitis. ¶ Secūdo quero vn̄ dicat̉ mādatum dicit Azo in ſumma mādatū dicit̉ quaſi manū datū qd̓ enim ꝗs per ſe facturus erat aliqn̄ gerēdū cōmittit. ⁊ ẜm Azo. dicit̉ ꝓprie in his que ꝗs ꝯſeꝗtur ra tione mādati nec per ſe ſine mādato valeret explicare vt in mandata iuriſditione. ⁊ in mādata actꝭ. de qua aliqua tractant̉ in. l. per diuerſas. ⁊. l. ab anaſtaſio. C. e. ⁊ ī ti. ne licet. potē. in glo. ⁊ in ſumma. Si enim tibi mādauero vt mihi equū emas cū ⁊ ꝑ te tibi emere poſſis non dr̄ ꝓprie mādatuꝫ qꝛ nil a manu mea ꝯſequeris vt ex etymologia noīs patet que eſt attēdenda. vt. l. ij.§. appellata. ff. ſi cer. pe. ⁊. jͣ. de acꝗ. poſ. l. i. in pͥn. ⁊ de teſtamētis.l. i. qd̓ eſt no. pro ſtatutis ⁊ alijs diſpoſitionibꝰ in ꝗbꝰ v̓ba debēt acciꝑpiſtricte ⁊ ꝓprieᵇ. ¶ Tertio quero ꝗd eſt dicere māda ti vel eꝯͣ. rn̄deo ex mādato orit̉ quedam actio mandatiꝯ ſuſcipientem mādatum que appellat̉ actio mādati directa. Itē orit̉ alia actio ſuſcipiēti mādatum ꝯͣ mādantem que appellat̉ mandati ꝯͣria vt videbitis in ꝓceſſu ti. Uō lens ergo iuriſcōſul. tractare de vtroqꝫ dixit d̓ rubri. madati vel ecōtra ſic. sͣ. de neg. geſt. l. i. ⁊ depoſiti in rubrica no. in. l. conſenſu. de act. ⁊ ob. l. curatoris. C. de neg. geſi. ¶ Ultimo no. ꝙ ad hoc vt actio mandati directa cōpetat reꝗrit̉. Prīo ꝙ mādatū p̄cedat. vt. jͣ. eo. l. i. Scd̓o ꝙ ille cui

Mandati. 13 3 Mandati. ille cui mādat̉ ſuſceꝑit mandatū ⁊ ꝯſenſerit ab initio ſuſci pere mādatū. vt. sͣ. cōmo. l. ī cōmodato.§. pe. Tertio ꝙ ꝑ ſone ſint tales ꝙ poſſint obligari. vt īſti. de ob. qͥ ex ꝯſen. ī pͥn. Quarto ꝙ mādatū ſit gratuitū. vt. jͣ. e. l. i. ī fi. Quinto ꝙ fiat d̓ re hōeſta. jͣ. e. ſi re.§. rei turpꝭ. Sexto vt poſſit agi mādati reꝗrit̉ ꝙ dolꝰ lata leuis vel leuiſſima culpa īterue nerit. vt. jͣ. e. l. ſi ꝓcur.§. fi. ⁊. C. e. l. a ꝓcu. ẜꝫ Roſ. ī ti. de ac. mā. dire. Sꝫ qd̓ dicit Roſ. de ꝯſenſu mādatarij ab initio nō eſt veꝝ. qꝛ ſufficit ꝙ poſtea. vt in. c. licet de ꝓcur. li. vj. Mādatū ꝯſenſu Bligatio. Sit̉ pure ī diē ⁊ ſub ꝯdōne ⁊ dꝫ eē gratuitū. h. d. ¶ In gl. pe. ibi idē ī tutor̄ ⁊c̄. No. ꝙ obl̓o mā dati ꝯͣhit̉ ꝯſenſu. ¶ Op. certe ⁊ ī oī ꝯͣ ꝯͣctu obl̓o ꝯͣhit̉ ꝯſenſu. vt. sͣ. d̓ pac. l. i. Sol̓o dic̄ gl. dic̄ cōſenſu ſ. ſolo. qꝛ nō ē necͣiuꝫ admīculū v̓boꝝ nec rei nec lr̄a rū. vt iſti. d̓ ob. ex ꝯſenſu.§. i. ⁊. l. ꝯſenſu. d̓ act. ⁊ ob. ¶ Et no. hāc gl. qͥ dicit ꝯſenſu.ſ. ſolo. vt ī diſpōne ītelligat̉ illud ſolū qd̓ ē exp̄ſſuꝫ ſuffice̓. ar. l. d̓ p̄cio. sͣ. d̓ publi. niſi ꝑ aliā. l. diſtīguat̉ vt ibi no. vel ꝑ rōnē naͣlē. vt. l. ij.§. itē varꝰ. de aqͣ plu. ar. ¶ Scd̓o no. hāc ꝯn̄iaꝫ obl̓o ꝯͣhit̉ ꝯſenſu gͦ ꝑ epl̓aꝫ ⁊ nūciū pōt ꝯͣhi. ꝯcor. l. ꝯſenſu. d̓ ac. ⁊ ob. ⁊ īſurgit ꝯn̄ia. qꝛ exquo ſufficit ſolus ꝯſenſus. ⁊ ꝑ epl̓aꝫ ⁊ ꝑ nūciū ꝯſenti ri pōt. gͦ ꝑ nūciū ⁊ ꝑ epl̓aꝫ pōt ꝯͣhi. ¶ Sꝫ op. ꝯſenſus dꝫ īteruēire eodē tꝑe. vt no. ī. d. l. ꝯſenſu. facit. l. ſi abn̄ti. ⁊ ibi no. Dy. d̓ dona. ſꝫ mittēs nūciū vel epl̓aꝫ ꝯſentit tꝑe quo mittit. ⁊ aliꝰ ꝯſentit poſtqͣꝫ nūcius vel epl̓a ꝑuenit ad eū ⁊ ſic diuerſo tꝑe. gͦ nō ꝯͣhit̉ obl̓o ꝑ nūcīū vel ꝑ epl̓aꝫ. Sol̓o lꝫ mittēs ꝯſentiat tꝑe qͦ mittit. tn̄ ꝯſētit tꝑe qͦ nūciꝰ vel epl̓a ꝑuēit ad eū cui mittit̉. qꝛ durat pͥmꝰ ꝯſenſus ex qͦ nō reꝑit̉ mutatꝰ volūtas p̄ſumit̉ durare. ff. d̓ dōa. l. eū ꝗ d̓ le. ij. l. lutius ī fi. alle. l. q̄ abn̄ti ī pͥn. jͣ. de acꝗ. poſ. vbi tex. ē ad lr̄am exͣ qd̓ me. cā. c. ꝑlatū. ⁊ d̓ baptiſmo maiores ī fi. d̓ māu. vī dic. l. ſi pr̄. ⁊ iō puto ꝙ ſi anteqͣꝫ ꝑuenit nūciꝰ vel epl̓a mo riat̉ mittēs vel efficiat̉ furioſus ꝙ tūc nō ꝯͣhāt̉ obl̓o ꝑ nūciū vel epl̓am qꝛ nō durat volūtas nec interuenit ꝯſenſus tūc tꝑis. ar. c. ſi gr̄oſe de reſcri. li. vj. ⁊ qd̓ no. Bar. ī. l. cēte ſimis d̓ v̓. ob. ⁊ ē tex. ī. l. ij.§. ſꝫ ſiꝗs donaturꝰ. jͣ. d̓ dōa. Idē ſi mittēs reuocaſſet ꝓpoſitū anteqͣꝫ epl̓a vel nūciꝰ ꝑueniſſet ad eū cui fuit miſſus. qꝛ tūc cū nō īteruēiat ꝯſenſus eo dē tꝑe nō ꝯͣhit̉ obl̓o ſꝫ īpedit̉ actꝰ gerēdꝰ ꝑ nūciū vl̓ epl̓aꝫ .l. ſi penituit. ff. de diuor. l. ſi pr̄ de ma. vīdic. exͣ de ꝓcur. c. fi. no. ī cle. i. de renū. puto tn̄ ꝙ recipiēs nūciū vel epl̓aꝫ ſi aliqͣs īpēſas feciſſet vel dāna hūiſſet ꝑꝑ nūciū vel epl̓aꝫ an̄ certiorationeꝫ vel ſcīam de pnīa de reuoca. mittētis ad ex penſas ⁊ dāna poſſet age̓ ar. de ꝯdi. ob cām. l. ſi pecuniā ī pͥn. ⁊ ꝑ totā illā. l. ⁊ de ſolu. l. no. ꝓcu. d̓ qͦ tn̄ dic vt plene dicā. jͣ. e. l. ſi mādaſſet. Itē puto ꝙ qn̄ nūciꝰ ꝑuenit ad euꝫ cui mittit̉ cū ꝓfert v̓ba dn̄s meuꝰ vēdit tibi talē rē vel donat dēat ꝯſentire ī pn̄tia nūcij cū ꝓfert ſibi v̓ba vel poſtea dd̓o ego ſū ꝯtētꝰ de eo qd̓ dixiſti mihi ꝓ ꝑte dn̄i tui vl̓ ſil̓ia v̓ba. dꝫ.n. p̄ſential̓r ꝯſentire ita no. glo. ī. l. ꝯſenſu. de ac. ⁊ ob. ⁊. l. illud. C. d̓ ſac. ec. Sed qn̄ mittit̉ epl̓a qūo ꝯſentit̉ nūꝗd recipiēdo epl̓am vr̄ ſuſcepiſſe mādatūᵉ. caſus vr̄ ꝙ ſic niſi ꝓteſtet̉ ꝙ nō intēdit ſuſciꝑe mādatū ꝑ. l. ſi filiuſfa. .sͣ. ad mace. ꝑ hāc. l. dicebat Tho. forma. ī. l. lutiꝰ de ꝯſti. pe. ꝙ ſi mitto epl̓aꝫ alicui ad ſibi obligādū ſi recipit epl̓aꝫ ēt nō rn̄det ad eā vr̄ ꝯſentire. ⁊ eadē rōne poſſet idē dici ī nūcio cū rō n̄ ſit diuerſa. Breuit̓ quātū ad mādatū dico ſi ē ꝯiūcta ꝑſona illa cui lr̄a fuit miſſa vr̄ ſuſcepiſſe mādatuꝫ qꝛ tacēs hr̄ ꝓ ꝯſentiēte. ita no. Ia. de are. in. l. ij. in fi. ſolu. ma. Cy. in. l. iuitus. C. de ꝓcur. vbi tꝫ ꝙ ſi ꝯſtituo ꝯiūctaꝫ ꝑſonā p̄ſentē ꝓcur. meū ſi tacet vr̄ ꝯſentire. ita ⁊ h̓ cū epl̓a ⁊ pn̄tia eꝗꝑent̉. Si tn̄ ꝯſtituerē ꝓcur. aliquē ꝯiūctū abn̄tē lꝫ poſtea ſciret ſe ꝯſtitutū ꝓcu. nō puto ꝙ videret̉ ſuſcepiſ ſe mādatū qꝛ exqͣ nō fuit ꝯſtitutꝰ ī pn̄tia nec fuit ſibi miſſa epl̓a nec recipit lr̄as nō erit recedēdū a rl̓a. l. filiꝰ.§. īuitꝰ d̓ ꝓcur. ⁊ ita terminaui ⁊ ꝯſului ī qōne damiani cerberati. ⁊ Io. d̓ ſancto ſiſto. ⁊ vide gl. ī. l. ꝗ patit̉. jͣ. eo. ⁊ qd̓ ibi no. Si v̓o nō ē ꝯiūcta ꝑſona tūc ſi mādatū ꝯcernebat iudicia ſi debito mō mīttēs cauit ꝓ eo cui ſcribebat ⁊ quē in lr̄is ꝯſtituebat ꝓcur. ꝑ receptionē lr̄aꝝ eoipſo ꝙ ſcit ī lr̄is ꝯtineri vel ſi nō ſcit poſtqͣꝫ legit lr̄as vr̄ ꝯſentire ſi nō ꝓteſtet̉. Si aūt nō cauit d̓bito mō nō vr̄ ꝯſentire iſta vr̄ mihi mēs cle. pe. de ꝓcur. Si v̓o ꝯcernebat exͣiudicialia vt negocia. tūc nō puto ꝙ videat̉ ꝯſentire ꝑ ſolā receptionē lr̄aꝝ ſi ali ud nō apꝑeret qꝛ nō vr̄ ſe obligare iuxta maͣm p̄dictaꝝ le gū. C. de ꝓcur. l. īuitꝰ. ff. e. filiuſfa.§. iuitꝰ de pig. ac. l. gaiꝰ. ſol. ma. l. ij. ⁊. l. ſi cū dotē.§. eo āt tꝑe. In iudicialibꝰ.n. interuēit pluſqͣꝫ ī exͣiudicialibꝰ.ſ. cautio debito mō fcā qͥ nō cadit in exͣiudicialibꝰ. ⁊ iō ſatis d̓ mēte cle. i. pōt dici ꝙ ꝑ receptionē lr̄aꝝ nō vr̄ ꝗs ꝯſentire cū nō īterueniāt oīa qͦ il la cle. reꝗrit. Et idē dico ī qͣcūqꝫ epl̓a miſſa ad obligādū. qꝛ recipiēs non obligat̉ ꝑ ſolā receptionē nec vr̄ ꝯſentire n̄ ob. l. ſi filiꝰ qd̓ cū eo. qꝛ illa loꝗt̉ ī eo ꝗ geſſerat actū noīe alteriꝰ ⁊ ei actū notificauerat. qꝛ tūc vr̄ ꝯſentire ⁊ hr̄e ratū ſi nō ꝓteſtet̉ ⁊ reprobet vt ibi facit qd̓ no. ī. c. cū olim. d̓ off. dele. ⁊ i. c. i. vt lit. nō ꝯte. ⁊ qd̓ no. Bar. in. l. qͦ.n. rē ra. ha. exͣ illū caſuꝫ qn̄ epl̓a mittit̉ ad obligādū ſimpl̓r nō pro aliqͦ actu geſto ꝓ eo cui ſcribit̉ nō puto ꝙ recipiēs videat̉ ꝯſentire niſi aliud apꝑeat. ⁊ adde qd̓ dicā ī. e. l. fi. ī pͥn. De epl̓a qn̄ ſcribo alicui qͣlis naͣe d̓beāt eē epl̓e vt me obligēt vide bonū tex. ī. l. fi. C. qd̓ cū eo. ⁊ qd̓ plene no. bar. ī. l. lucius. jͣ. de fideiuſ. Itē no. de nūcio ꝙ ſi aliꝗs ē ꝓcur. meꝰ lꝫ poſſit aliqͣ face̓ vt ꝓcur. nō pōt face vt nūcius. sͣ. de conſti. pec. l. eū qui.§. iul. ⁊ ibi per Bar. ¶ Itē no. ꝙ abn̄s non pōt obligari niſi ꝑ alteꝝ iſtoꝝ modoꝝ.ſ. per nūciū vel per epl̓am. ita no. Dy. in. l. abſenti de dona. dico ꝑ ſeip̄m ſine ꝓcu. ¶ In gl. ibi ī tutore. No. ex hac gl. ꝙ offm̄ tutoris ⁊ curatoris dꝫ eē gratuitū. Idē qd̓ hic no. jͣ. de tutel. l. in eos. vr̄ caſus ꝓ h̓. sͣ. de neg. ge. l. qui ſine. Sed aduerte ꝙ pōt iudex ex officio ſuo cōſtituere ſalariū tutori ꝓ remuneratione ſui laboris nō tn̄ ad ſui poſtulationē. vt. jͣ. de ad mi. tu. l. a tutoribꝰ.§. fi. ⁊ ibi no. facit. jͣ. d̓ tu. ⁊ ra. diſt. l. i.§. ſi pupillus. Cōtrariū vide qd̓ no. ī. l. i. de ꝓcur. No. hic ꝙ verbū nolle īducit neceſſitatē ⁊ ob. qd̓ qn̄ ſit veꝝ dic vt. l. in emēte. de ꝯͣhen. emp. vt in. l. ſeruū filij. jͣ. de leg. ij. Mandatū ꝯͣhit̉ modis hac m Andatū. Lexpreſſis. h. d. ¶ Not. ex fi. iſtius. l. ꝙ in ꝯͣctibꝰ nemo ex cōſilio obligat̉. idem hēs in īſti. e.§. tua aūt gr̄a. d̓ quo ꝗd iuris ſit dic ple ne per Dy. in. c. nullus ex ꝯſilio exͣ de reg. iur. lib. vj. ⁊ qd̓ no. doc. in. l. non ſolum.§. ꝓculus. ⁊.§. ſi mandatū. jͣ. de in iniur. ⁊ ideo dicit Bar. ꝙ iudex non tenet̉ ſequi ꝯſilium qͣ ſapientisᵇ. ⁊ vide. l. ſi conuenerit. jͣ. de re iudi. Ex lec. ant. ¶ In tex. ibi ſuperuacuū.i. nullū. de admi ti ni. tu. ſi plures per Ia. alibi dicit̉ ſuꝑuacuū qn̄ non auget̉ effectus. vt. C. de fideiuſ. non recte. Item ex lec. ant. ꝗ Uide hic. sͣ. ſi cer. pet. rogaſti. Tua et meat ao. i hac. l. ij. ꝙ diſtictiōe hu q ius. l. vtunt̉ doc. cū querit̉ an cā.i. modus preſumat̉ īpul 1 ſiua vel finalis. vt. sͣ. de cōdi. inde. damꝰ. ¶ In gl. ij. in fi. dicit Ia. de bel. ꝙ hec gl. hꝫ locū qn̄ pecunia ē credita. qꝛ ſ tūc cū mādator teneat̉ actꝭ. principali de mutuo nō dꝫ te v neri act. mādati q̄ ē acceſſoria. ar. jͣ. e. l. idēqꝫ.§. ſiꝗs. ad idē d jͣ. e. l. ſi remūerādi.§. apud ſe. vbi pecūia nō ē nūerata. dic̄ gͦ Ia. d̓ bel. ego n̄ video cur mādati actio locū n̄ hēat ſi mō ii datorꝭ ītereſt. ar. jͣ. e. l.§. tua ⁊ mea. ¶ In gl. ſe. ibi vel dic d circa hͦ vide qd̓ no. jͣ. e. l. ſi remu.§. ſi tibi māda. qd̓ no. ⁊cͣ. ꝙ In mādato indeterminato ε Reterea. ſes iuficit negociū vtil̓r eē ꝓ geſtū. Si v̓o mādatū fuerit determinatū tūc in ſi exceſſu vel diminutiōe quātū ad īcōmodū mādatis actio ſi mādati nō cōpetit niſi mādatū ad debitā formā reducat̉. 1 ⁊ ſi in alia ſpē excedat̉ mādatū nō īplet̉. ſi v̓o quātitatiſ di minutio fiat ad cōmodū mādātis actio mādati īpedit̉. h. d. vſqꝫ ad. l. ſi remunerādi ⁊c̄. ¶ No. ꝙ qn̄ ꝓcur. exceſſit fines mādati nō pōt agere niſi vſqꝫ ad fines mādati. h. d. cū duabꝰ ſe. ¶ In tex. ibi qͣꝫqͣꝫ. iſte tex. vr̄ velle ꝙ ſi nō eſt determinatū p̄ciū ꝓ quāto emas ꝙ ſtet̉ p̄cio dato ꝑ man1 ¶ Manda tū. vide car. i cle. i. in. xliiij. q. de ꝓcurato. d ¶ Sapien tis add̓. d. ma ria. ſoci. in ꝯſi. xxiiij. incip. vi ſis diligenter verſi. ⁊ qꝛ vt dixi i. i. ꝑte. ⁊ adde fely. ī. c. ſi ꝓ debilitate in prin. iij. col. de off. delega. ꝙ iudex non excuſat̉ in ſin dicatū. iudicans ẜm conſiliū iniuſtū ni ſi arctet̉ ad illud ſequēdū.

Mandati. datariū ēt ſi excedat moduꝫ. ſed ego credo ꝙ ad iuſtū ꝗa ſic ī dubio vr̄ mādar̄. ⁊ vide qd̓ no. iſti. mā.§. is v̓o. ¶ In tex. ibi ſi nolit.ſ. emere plus p̄cio ſtatuto ⁊ ꝑ ꝯn̄s nō hēbo actionē ꝯͣ eū qꝛ nō fuit in culpa. Et ibi ſi nolit.ſ. plus eme re ⁊ ſuꝑfluū mihi remittere. ⁊ ſic actionē hr̄e ad ſui volūtatē qd̓ nō videbat̉ ꝯueniens. ſic ītelligatis iſtū tex. dimiſſis. gl. q̄ nos intricabāt maxime gl. vlti. q̄ fuit additio cor notina. ⁊ nil boni dicit. Iō nō legat̉ Roſellus de are. In glo. in fi. ⁊c̄. Ed proculus. nāe qs not. ibi .C. de neg. geſt. l. fi. ¶ Ultimo circa. l. diligenter quero pone ꝙ ꝓcurator meus exceſſit fines mandati me ſcienter ⁊ non ꝯͣdicente. an mihi preiudicet. circa hoc vide quod no. tex. ⁊ glo. in. c. cum olim exͣ de of. del. NOVA ADDITIO. Ex lectura antiqua. ¶ Nota ex hac. l. ꝙ exceſſus modi nō hꝫ viciare. ⁊ hͦ iō qꝛ reduci poterat ad nō exceſſuꝫ. vn̄ nō viciat niſi quatenus excedit̉ nō qͣtenus nō excedit̉. ⁊ facit. jͣ. e. rogatꝰ. ⁊ fa cit ad no. in. c. īdulgentie de peni. ⁊ remiſ. li. vj. ⁊ nota ꝙ non intelligit̉ a forma recedi quādo non exceditur mandatum in effectu. vt. jͣ. eo. l. fi. in fi. ⁊ ibi no. No. ꝙ omiſſio modi vl̓ Iligenten? forma hꝫ vitiare. Et vide h̓ exͣ d̓ reſcrip. cū dilecta. de reſti. ſpo. c. piſanus. d̓ p̄bē. c. cui. d̓ nō ſacerdotali li. vj. ⁊ ī ſpe. d̓ ac. ſeu pe. .§. vl. v̓. vult tn̄. ⁊ add̓ qd̓ no. ī. c. īdulgētie. d̓ pe. ⁊ re. li. vj. NOVAADDITIO. Ex lectura antiqua. ¶ Uide Inno. de of. dele. prud̓.§. vj. ī magna gl. ⁊ de reſcrip. cū dilecta ⁊ de reſt. ſpo. piſanus. ⁊ sͣ. de of. p̄ſi. ſepe. ⁊ ꝑ Inno. de of. dele. venerabilis. vide oīno Inno. exͣ de homicidio ad audiētiā ⁊ vide oīo ī ſpec. de ac. ſeu pet.§. pe. v̓. vlt. vſqꝫ ī fi.§. ⁊ no. de mādato iuriſditiōis qd̓ aut ē mandatū ab hoīe ⁊ ē ſtricti iuris qꝛ delegata aut a lege ⁊ ⁊ nō eſt ſtricti iuris qꝛ ordinaria. vt no. in. c. ſolet de ſen. ex. li. vj. Primū fallit in. c. auditor de reſcrip. ī cle. Item nūqͣꝫ ē adeo ſtricti iuris ꝙ nō trahat ſecū ea ſine ꝗbꝰ eē nō pōt vt. sͣ. de iur. om. iu. l. ij. ⁊ de v̓. ob. l. ſi ſtip. fuero ꝑte nō ri vbi ille ꝗ ꝓmittit nō īpedire nō ſolū directe ſed ēt indirecte ꝓhibet̉. an ordo mādati ſit de ſubſtātia. vide Archi. lxxxvj. di. ſiꝗd. ⁊. ij. q. i.§. i. ibi videas. ¶ No. ꝙ oīa q̄ hn̄t formā p̄ter ius ītelligunt̉ ſtricti iuris vt h̓ ẜm arch. qui ita no. xviij. q. ij. c. h̓ tn̄. vn̄ mādatū ē ſtricti iur̄ quo ad formaꝫ ſeu factū non tn̄ quo ad ius. vn̄ obl̓o ex eo eſt bone fidei at mādatū iuriſditiōis ē oīo ſtricti iur. vt no. exͣ d̓ d̓po. c. i. Datu cā re Iremunerandi. nunerationis actionē mādati nō īpedit. h. d. ¶ In gl. ij. ī fi. qn̄ aūt dicat̉ īteruenire vt merces ⁊ qn̄ vt remuneratio dic vt no. ꝑ gl. īſti. e.§. in ſūma. ſuꝑ v̓bo mercede ī fi. qd̓ no. ¶ In. l. ſi remūerādi. ī gl. ſuꝑ v̓bo honor. No. ex iſta gl. ꝙ honor eſt eiꝰ cui ſit honor. Ariſto. tn̄ voluit ꝯͣ. dicēs ꝙ honor eſt illius ꝗ facit honorē. p̄mo libro. ethi. circa fi. Sed dic ꝙ iſta gl. hoc non dicit. nā dixit ꝙ honor eſt cur donat̉. vnde nō ſequit̉ ꝙ ſit magis facientis honorem. In. l. ſi cui. ex alio fōte orit̉ Si cui fuerſt. euo mādati. ex alio nego. ge. h. d. Vel ſic. ex mādato gerendi neg. orit̉ actio māda ti non nego. geſt. h. d. Illa eſt cā qua exiſtente res exiſtit. illa vero ceſſante res ceſſat. hoc dicit. Ille qui patit̉ aliꝗd Si paſſus ſum. neri ad ſui cōmodū mādare videtur. h. d. Facit ad hunc.§. jͣ. eo. l. qui patitur. Ex lec. ant. ¶ Uide ſi. jͣ. de fideiuſ. cū offendimus.§. fi. NOVAADDITIO. Ex lectu. antiqua. In.§. rei turI remunerādi. pis hic exami na nouā māꝫ quā pōit Inno. exͣ de iureiur. ſicut. ¶ In.§. apud ſi mādatū excedit termīos ⁊ naͣꝫ mādati n̄ reſultat ex eo ꝯͣctꝰ mādati. ſꝫ aliꝰ ꝯͣctꝰ. h. d. pͥn. ſi nil pōt re ſultar̄ nil reſultat. vt. jͣ. e. ꝗntꝰ.§. fi. ¶ In.§. mariꝰ. aduoca tus ꝗ ob pactū d̓ quota fideiuſſit ſoluēs nō repetit ſꝫ ſi nō pone ꝙ merces ob fideiuſſionē nō ob lit. euētū interceſſit ſoluēs repetit. niſi h̓ fuerit exp̄ſſe actuꝫ vt fideiuberet ſuo ꝑiculo. h. d. ¶ In v̓. tex. ⁊ ſub noīe. No. qꝛ dixit ſe ſtipulari noīe alteriꝰ ⁊ h̓ fiebat ī fraudē legis ⁊ nō valet ēt ſi ille cui ꝑſona ē adiecta ī ſtipl̓one nō ſit ꝯſcius fraudis. naꝫ vitiū ē in origine ſtipl̓onis. vt no. jͣ. d̓ exc. do. apud celſū.§. ſi cū legitīa. ¶ In v̓. tex. iuſſuſ erat. no. hic duo. Prīo ꝙ ī ficeiuſſorē iudicatū ſolui ſit p̄ceptū qͣſi debitū ſit liꝗdū. Scd̓o ꝙ tenet̉ nō ſolū ad rē pͥncipaleꝫ. ſed ad fructus cāe emergentes ⁊ ſine ꝓceſſu qꝛ ⁊ delictū ē emergēs. no. hic ꝙ hec īterdictio ſit ꝑ iudiceꝫ. ¶ In.§. marcellus. vide. jͣ. ad. l. fal. i qͣꝫtita. ꝑ Ia. d̓ are. ¶ In v̓. tex. ꝑiculo. no. ꝙ ꝗ ſuo riſchio fideiubet nō repetit tene mēti. Itē in crimina li ꝓcurator ſoluēs nō repetit vt no. in ſpe. de procura.§. i. Itē qn̄ cā eſt criminalis. ſꝫ illud in criminibꝰ ex ꝗbus īpo uit̉ pena ſupra religionē q̄ eſt irreptibilis de facto qꝛ afficit ꝑſonaꝫ in ſupradicto.§. rei turpis. ¶ No. ꝙ ſuꝑueni ens intereſſe facit mandatum reconualeſcere qd̓ eſt vale notabile De hoc per guil. in. l. i. sͣ. de pac. ⁊ facit infra eo dē ſi procuratorem.§. mandati. ¶ In glo. que eſt ſuper verbo tex. fideiuſſerat que incipit.ſ. iudicatuꝫ in vlti. ver. glo. in prin. h̓ dic vt. sͣ. qui ſatiſ. co. iul. Ex mandaSi tibi mandauerO. aquod nō ſit gratia mandatarij non oritur actio. alias ſecus niſi cōmuniter interſit. vel aliter mandatarius facturus non eēt h. d. ¶ In glo. i. ibi ſi tamen poſtea. No. hanc gl. ex qua iuncta cum tex. habes ꝙ mandatū recōualeſcit ſi ex poſt facto incipit intereſſe mandantis quod no. circa qd̓ vide quod dixi in. l. i.§. i. sͣ. de pac. ⁊ ibi ꝑ guil. facit vt. jͣ. e. l. ſiꝓcurator.§. mandati ⁊cͣ. In ſpeciali mandato Apud iulianum. mnutuū non deuolui ſed in generali ſic. h. d. Vel ſic. mandatū qd̓ excedit finem mandati nō eſt mandatū ꝓprie ſed eſt alius ꝯͣctus. ſic. jͣ. el. ꝗnta in fi. ¶ No. ꝙ generale mandatum extenditur ad futura. qd̓ dic vt dixi. sͣ. de ꝓcur. l. eum. ¶ No. in diſt. iſtiꝰ .§. nam per iſtū.§. declarant̉ oēs. ll. de hac materia loquē tes in glo. que incipit ibi ex ſe. Circa iſtam. q. vide qd̓ no. in. l. ſi pupillus.§. videamus. sͣ. de neg. ge. C. de neg. ge. l. tutori in fi. in glo. parua. Ille qui pactus de Marius paulus. quota litis ꝓ eo qu ꝯdēnatus eſt ſoluit vel fideiuſſor ꝗ ꝓmiſit actionē mādati non hꝫ. ſecus ſi de quota litis pactus nō fuerit licet precium de fideiubendo acceꝑit. h. d. iſte.§. allegatur ꝙ in fide iuſſorem iudicatū ſolui ſit executio recta via ſine alio pro ceſſu. itē ꝙ delīquēs apud acta pōt puniri officio iudicis ſic. C. de teſtibus. l. nullū. Item ille qui fideiubet accepta pecunia qd̓ multi faciunt pro interceſſione hꝫ nihilominꝰ actꝭ. mandati qd̓ no. ſecus ſi ſit pactus de quota qꝛ tūc nō repetit in v̓. marcellus. vide qd̓ no. per Iac. jͣ. ad. l. fal. l. in quātitate. qd̓ no. ¶ In glo. magna ibi ꝓcuratorio noīe. No. ex hac. l. ꝙ ſicut ꝓcur. dꝫ ꝯdemnari vt. C. de ſen. l. i. ⁊ ibi plene no. in ꝑſona ꝓcur. dꝫ ferri ſnīa abſolutoria. Debet enim ꝓcurator abſolui ꝓcuratorio noīe qd̓ no. idem vt. l. pe.§. fi. in gl. que incipit cur mag. jͣ. d̓ pu. iudi. idē no. in. c. querelā. exͣ de elec. ⁊ eſt caſus in. c. inter dilectos in fi. exͣ de fide inſtru. In ꝯͣriū vr̄ tex. ꝙ ipſe dn̄s dꝫ abſolui. vt in aucͣ. qua in ꝓuin. C. vbi de cri. agi oꝫ. in v̓. ſi deſijt actor vel reus venerit vel miſerit abſoluēdus eſt ⁊cͣ. ⁊ ꝓpterea videt̉ ꝙ taꝫ ipſe ꝓcurator qͣꝫ ipſe dn̄s dꝫ abſolui. ⁊ ita no. glo. in. d. c. querelam. ⁊ circa p̄dicta vide qd̓ no. glo. in. c. ſuſcitata extra de in integ. reſti. ⁊cͣ. ⁊ potes rn̄dere ad tex. aut abſoluendus eſt.ſ. v̓bis ſnīe conceptis in ꝑſonā ꝓcuratoris. nā per hoc intelligit̉ dn̄s abſolutus ⁊ ibi dicitur. Salariū ꝓmiſſuꝫ nudo pa Alarium. eā pōt per officiū iudicis exigi niſi interuenerit pactū d̓ quota litis. h. d. Ex lec. ant.

Mandati. Ex lec. ant. ¶ Salarium ꝓmiſſum ex poſt facto ꝑ mo dū remunerationis petit̉ officio iudicis vbi ceſſat verborum ſolēnitas ⁊ etiam turpitudo. h. d. tex. cum gl. ¶ In gl. magna ibi vt plene ⁊c̄. no. diſt. iſtius gl. ⁊ vide qd̓ no. Cy. C. eo. l. i. ⁊. l. ſalariū. ¶ Sed hic q̄ro de vno. pone ꝙ ꝓcuratori nō fuit ꝓmiſſuꝫ ſalariū an ꝓcur. poterit petere ſibi ꝯſtitui ſalariū ſicut aduocatꝰ ꝗ pōt petere ſibi ꝯſtitui ſalariū poſito ꝙ nulla interceſſerit ꝓmiſſio vt infra ſequit̉ in gl. Rn̄deo nō vt no. in. l. i.§. aduocatꝭ. jͣ. de var. ⁊ exͣor. cog. No. de maͣ ſalarij ꝓcuratoꝝ h̓ op. gl. ⁊ vide formam libelli in ſpe. de magiſtris. Itē vide qd̓ no. Cy. C. d̓ do. an̄ nup. auc̄. dos data. ⁊ qd̓ no. Arc. i. q. i. ſūt nōnulli. ¶ In gl. magna ibi dici patronū. circa hoc vide qd̓ no. Cy. ī. l. i. ⁊. l. ſalariū. ⁊ per iſtā gl. ⁊ inſti. e.§. tua gr̄a. in gl. dū qͥrit an ꝓcur. cui nō ꝯſtituit̉ ſalariū poſſit ip̄m petere quēadmodū aduocatus. dic vt no. l. ij.§. aduocatꝭ. Hec gl. indu cit ad talē. q. puta ꝙ dictat ꝯſuetudo regni ꝙ ꝗs nō poſſit aduocare niſi lr̄e aduocatiōis fuerint ſibi conceſſe ſub certa pena. mō aliꝗs ꝓcurabit nunꝗd ea pena poſſit puni ri iſte ꝗ ꝓcurat qua pena dꝫ puniri ille ꝗ aduocat lr̄is ei n̄ ꝯceſſis. Rn̄deri pōt per hāc gl. ꝙ ſic. ⁊ idē qd̓ hic no. in .l. i. C. mā. ⁊ facit ad id qd̓ dixi in. l. i. in fi. sͣ. ſiꝗs in ius vo. non ie. circa mediū gl. magne. ⁊ vide qd̓ no. in. l. nō intel ligitur.§. diuus. ff. de iure fi. ¶ Ex p̄miſſis q̄ro mercēnarius qui cōſueuit ire cū lr̄is ſcholariū venit ad me dicens mandatis aliꝗd ad ꝑtes veſtras. ego dixi porta mihi has lr̄as ⁊ ſatiſfaciam tibi vel ſatiſfiet tibi. iſte portat lr̄as ſed non defert pecuniam petit ſibi ſatiſfieri. ego nolo. quid iu ris. ⁊ eſt dicendum ꝙ ſi non erat alias ſatiſfacturus arbi trio iudicis actꝭ. preſcrip. ver. tenebor. ar. inſti. loc. in pͥnc. ⁊. jͣ. de preſcrip. ver. l. ſi tibi. Ia. ⁊ Ray. Ex lectura antiqua. NOVAADDITIO. ¶ Uide in ſpecu. de magr̄is ibi hēs formā libelli in hac actiōe. ⁊ vide oīno Cy. C. de dona. ante nup. aucͣ. dos data. ⁊ vide omnino arch. i. q. i. ſunt nōnulli ⁊c̄. Procurator I prcuratoreꝫ. ſenet ac. man dati vt reddat inſtr̄a ſibi data nō aūt tenet̉ actiōe depoſiti. tenet̉ et actiōe mādati ſi ꝑ colluſionē ꝓcur. paſſus fuerit ſe vinci. h. d. ¶ No. tex. ibi vincere vniuſcuiuſqꝫ ⁊c̄. facit qd̓ habuiſtis sͣ. e. l. i.§. ꝙ ſi reꝫ. Secūdo inquantū hic dicit̉ de colluſione ꝓcur. vide qd̓ hētis in. l. eleganter.§. pe. sͣ. de dolo. Vel aliter. h. d. Additio. ¶ Procur. dꝫ reddere inſtr̄a cauſe dn̄o. h. d. Vel ſic. ꝓcurator ꝗ nō reddit inſtr̄a cāe dn̄o tenet̉ man dati nō depoſiti. Idē ſi colluſit vel nō ꝓſequit̉ litē quā ſu ſcepit. Sed ſi ꝓcur. nō ſit ſoluēdo ꝯͣ reū colludentē agat̉. h. d. ¶ Et ſic no. ꝙ poſtqͣꝫ ꝓcur. cepit tractare litē tenet̉ illā ꝓſequi vſqꝫ ad fi. pro quo vide hic cle. i. de ꝓcura. Et ibi no. ꝙ recipiēs ꝓcuratoriū ſine ꝓteſtatione in quo dn̄s cauerit pro eo cogit̉ ipſe ꝓcur. dn̄m defendere ſuꝑ oībus in ꝓcuratorio ꝯtentis qd̓ no. ⁊ tene mēti. vide hic qd̓ not. Cy. C. de eden. l. ꝓcur. in fi. al̓s ē in aucͣ. ſiꝗs in aliquo do cumēto. eo. ti. ⁊ qd̓ no. Inno. exͣ de teſti. c. albericus. ī ſpe. de ꝓcur.§. rōne autem forme. vbi dicit ſpec. ꝙ inſtr̄a ſunt producēda ⁊ regiſtrāda ⁊ poſtea pn̄t reddi ꝓducēti qd̓ probatur per iſtum tex. facit. l. fi. C. de fide inſtru. t. Procura Si quis mandauerit. tor ad negocia pōt aliū ſubſtituere qn̄cūqꝫ. ſecuꝫ ꝓcurator ad iudi cia niſi fuerit lis ꝯteſtata. h. d. Adde qd̓ dixi. sͣ de exercitoria. l. i.§. magr̄m. ⁊ diſtinctio iſtius.§. nō reꝑit̉ meliꝰ ali bi. ¶ No. ꝙ ꝓcurator datus ad excipiēdū pōt ſubſtitue re an̄ litē cōteſtatā ⁊ bn̄. qꝛ nō ꝯteſtat̉ lis ſuꝑ exceptione. hoc ēt tꝫ dn̄s Rizar. de ſali. Sed do. Ray. tꝫ ꝯͣriū per. l. lꝫ .C. de ꝓcur. quē indiſtincte loquit̉ qꝛ vr̄ agere. vt. l. i. jͣ. de excep. Sed ꝗd vbi nō interuenit lit. ꝯte. nec quaſi ſꝫ decre tū. dic vt no. in ſpe. de ꝓcur.§. i. v̓. ꝗd ergo. vide quod no. Cy. C. de ep̄i. ⁊ cle. l. id qd̓ pauperibus. ⁊. C. de procu. l. qd̓ ꝗs. ⁊ qd̓ no. in. c. religioſis. de ꝓcur. ī cle. ⁊ verba ſil̓ia Mandati. diſtinctioni quā ponit hic Bar. ponit Ia. in. d. l. id quod pauꝑibꝰ in ſil̓i in lec. facit. ff. de excep. doli. l. apud celſuꝫ. .§. mādaui titio. Nūcius v̓o nunqͣꝫ pōt ſubſtituere alium nūciū ar. eius qd̓ no. Pe. in. d. l. ꝙ ꝗs. ⁊ facit ad p̄dicta. ff. de manumiſ. vin. l. ſi pr̄ in fi. Sed nunꝗd ille ꝗ ſubſtituit deſinit eē ꝓcurator. an v̓o poſſit reuocare ſubſtitutū. diſtingue. Aut ſubſtituit noīe ꝓprio ⁊ pōt reuocare. jͣ. e. l. ſi v̓o.§. pe. Aut noīe dn̄i ⁊ tūc aūt hꝫ ptātē ſubſtituendi ale ge aūt a dn̄o. Si a dn̄o aūt hꝫ generale mādatū ⁊ pōt reuocare. aut ſpāle ⁊ tūc nō. vt in. c. is qui. de ꝓcur. li. vj. ſi a lege tūc ſi ſubſtituit in totū nō reuocat. ar. c. qͣꝫuis. de off. dele. li. vj. ⁊ ad hoc ꝙ poſſit reuocare facies ī ꝓcuratorio ꝙ apponat̉ ⁊ ad reuocandū ⁊ ſubſtituendū. facit qd̓ no. in ſpec. de ꝓcur.§. i. v̓. ꝗd ſi cōſtitutꝭ. ⁊ v̓ſi. ſeq. vbi videas. ¶ In gl. ij. ibi ſolutio ibi ſpāle ⁊c̄. Circa hoc vide quod no. in. l. ꝯͣria. ⁊ qd̓ no. in. l. ꝙ ꝗs. C. de ꝓcura. Et ꝓ declaratione iſtius tex. ⁊ gl. dic aut loꝗmur in ꝓcur. ad iudicia aut ad negocia. Primo caſu ꝗdā eſt ꝓcurator in rē ſuā ⁊ indiſtincte pōt ſubſtituere. vt. C. de dona. l. illā. ſi v̓o eſt ꝓ curator ſimplex tūc ante lit. ꝯte. non pōt ſed poſt ſic. vt. C. de ꝓcur. l. qd̓ ꝗs. ⁊. l. neqꝫ. ⁊. l. nulla cū ſil̓ibus. Secūdo caſu aūt loꝗmur in ꝓcuratore gn̓ali. aut in ꝓcuratore ſpe ciali. Si ī gn̓ali pōt aliū ꝓcuratorē ſubſtituere vt hic ⁊. l. i.§. magiſtrū. sͣ. de exercitoria. ⁊. l. cuicūqꝫ in fi. sͣ. de inſti. ſi in ſpāli ⁊ tunc ſiꝗdē mandatū ſibi factū hꝫ certā ⁊ limi tatā formā tūc pōt aliū ſubſtituere qꝛ non vr̄ electa induſtria ꝑſone. vt. jͣ. qd̓ vi aūt clā. l. ſi ego. exͣ de offi. deleg. c. is cui.i. rn̄ſo. li. vj. Si v̓o mādatū nō hēat certā ⁊ limitatam formā. tūc non pōt aliū ſubſtituere niſi hoc ei fuerit ꝑmiſ ſum a mādāte. ⁊ ita loꝗt̉. l. pe.§. ij. d̓ diuer. ⁊ tē. p̄ſcri. alle. in gl. rō eſt qꝛ vr̄ electa īduſtria ꝑſone. vt. l. mandatū in fi. .jͣ. e. ⁊ in. d. c. is cui ſecūdo rn̄ſo. extra de offi. deleg. lib. vj. Ex lectura antiqua. NOVA ADDITIO. ¶ Uide. C. vbi cāe poſt pu. adſit tu. l. i. in fi. vide. C. d̓ in litē iurā. l. i. ⁊. l. alio iure. ¶ Si ꝓcur. occultat mādatū. vide in Spe. de ꝓcur.§. i. v̓. ⁊ no. ꝙ ſi ꝓcurator in pͥnc. ⁊ eo. ti.§. adſit. v̓. ꝗd ſi ꝓcurator occultat. ¶ In v̓bo tex. in ſtrumēta que ſibi tradidi. no. ar. ꝙ traditio inſtr̄oꝝ oꝑa tur ſimplex mādatū. de hoc no. C. de pac. ꝯuen. l. vlti. nec eſt alibi. Et adde ꝙ no. Guil. sͣ. de pac. poſtqͣꝫ. Et intellige qn̄ ſit traditio ⁊ de traditione ꝯſtat ſi ex cā ex qua nō trāſfertur ius al̓ eēt ceſſio. vt. l. ꝗ arg. de leg. iij. ¶ In v̓bo tex. reddat. vide oīno Cy. C. de edē. ꝓcurator ī fi. al̓s eſt ſuꝑ auc̄. ſi ꝗs in aliqͦ in fi. ¶ Qūo pōt reddere ſi ꝓdu xit in cā. rn̄deo hinc patet ꝙ dn̄t inſtr̄a ꝓducta regiſtrari ⁊ poſtea originalia reddi ꝑti. facit. C. de fide inſtr. l. fi. no. in Spe. de ꝓcur.§. idē aūt forme in fi. ⁊ in Spec. de teſte §. pub. in pͥn. ⁊ v̓. ſeq. in.§. ſi ꝗs. ¶ Sed nūꝗd ad articulum ꝗ expedit̉ per iudic. decretū nō per ſnīam in quo nō ſit lit. ꝯteſt. nec qꝛ ꝓcurator ꝯſtituet aliū ꝓcuratorē dic vt in Spe. d̓ ꝓcur.§. i. v̓. ꝗd ergo. ⁊ eſt dubiū ſatiſ pulcherri mū. ¶ Sꝫ an inhabilis pōt aliū ſubſtituere. dic vt no. in c. religio. de procur. in cle. vide Cy. C. d̓ ep̄i. ⁊ cle. l. id qd̓ pauperibus in. xiij. q. ⁊. C. de ꝓcu. l. ꝙ ꝗs per Cy. Dic ꝙ poſtqͣꝫ fecit aliquē actū facit aliū ꝓcuratorē ſecus ſi nullu h̓ nota. C. de ꝓcurato. nihil arbi. ⁊ ibi per Cy. ¶ Quid ſi ad excipiendū. ⁊ quid ſi interuenit lit. conteſta. quid ſi hꝫ in mandatis ad ſubſtituendū. an iſti pn̄t ſubſtituere ⁊ an ſubſtitutū reuocare no. de procur.§. i. v̓. quid ſi cōſti. ⁊ v̓. ſe. vſqꝫ ad v̓. ſꝫ nūꝗd defenſor ibi videas. ¶ Sꝫ ꝗd de procur. rei an poſſit ꝓcuratorē ſubſtituere an̄ lit. conteſt. pͥſtita ſatiſdatiōe iudicatꝭ. ſolui vide plene in dicto v̓. ſed nunꝗd defenſor. ¶ An ꝓcur. ſimpliciter ꝯſtitutus ītelli gat̉ ꝯſtitutus nō ſolū ad negocia ſed ēt ad agendū. vide eo.§. v̓. ſed pone ꝙ mādatū eſt generale. An ſi ē ꝙ ipſe ꝓ curator poſſit face̓ aliū ꝓcuratorē hr̄. e. ti.§. rōe āt forme v̓. porro dicit ſpec. ꝙ iſte articulus eſt ꝓpria cā ipſius ꝓcuratoris. ⁊ ideo videtur ꝙ ſuper hoc poſſit alium ꝯdi tuere quod veꝝ puto ꝑ no. C. de ꝓcur. lꝫ in vltīa glo. ī pͥn. ¶ Sed quid ſiquis habet duo mandata vnum ſpeciale

Manuati. Mandati. alterum generale ⁊ ſubſtituit vi mandati ſpecialis vtrum poterit reuocare vi generalis dic in ſpecu. de procura.§. ratione autem forme. Item ver. pone ticius. ¶ In verbo tex. qͣꝫqͣꝫ. cum queritur vtrum procurator poſſit alium ſubſtituere. dic aut eſt procurator in rem ſuaꝫ ⁊ poteſt. C. de dona. illam. aut ſimplex tunc aut hēt hoc in mandatis ⁊ poteſt vt in. c. i. de procur. li. vj. aut non tunc aut eſt pro curator ad lites aut ad negocia ſi ad lites. aut ante litem conteſt. vel quaſi ⁊ non poteſt aut poſt ⁊ poteſt. vt. l. nec tutores cum ſi. ſi ad negocia aut habet generale mandatum ⁊ indiſtincte poteſt de inſtitore cuicunqꝫ de exercī. l. i.§. magiſtrum. aut ſpeciale. ⁊ tūc aut habet certam ⁊ limitatam formam ⁊ poteſt ſubſtituere qꝛ non videt̉. tunc electa induſtria perſone. l. ſi ego ꝙ vi aut clam aut nō ha bet certam formam ⁊ non poteſt. quia videtur electa īdu ſtria perſone. vt. l. pe.§. ij. d̓ diuer. ⁊ tempo. preſcrip. ⁊ ar. de offi. delega. is cui lib. vj. Bar. jͣ. eo. l. mandatꝭ. diſtrahēdorum ſeruorum in fi. Pe. de bellaper. ſoluit aliter in. l. i. de offi. procura. ceſaris ⁊ ſubtiliter contra. de dicta. l. pe.§. ij. dicens ꝙ aut actus procuratoris fundatur directe in perſona domini. vt tranſlatio dominij. ⁊ tunc in eo actu procurator eſt nuncius nec habet ius in actu illo. iō non ſubſtituit vt ibi. Si autem actus venit fundatus in ꝑ ſona procuratoris. tunc bn̄ ſubſtituit vt hic. ⁊ de doli ex cep. apud celſum.§. mādaui ticio. vide oīno Cy. C. de ꝓ cur. l. ꝙ ꝗs. vide ī. q. ij. vbi ſubtil̓r loquit̉ ẜm. p. Item de procuratore generali videt̉ dicendū ꝙ vbi generalis mā dati qꝛ poteſtas ſubſtituendi nō exigit mandatum ſpāle ꝙ ſemper ſubſtituere poſſit ēt ad lites ⁊ ante litem conte ſtatam. vel dic ꝙ ad lites videtur electa induſtria procuratoris. ideo non ſubſtituit ſine ſpāli mandato. B. ¶ In verbo tex. vulgo no. diſtin. que alibi melius nō reperitur a doc. ibidem habes in. c. ī. de procur. li. vj. ¶ In ver. tex. mandati. no. ꝙ primus mandans habet actionem māda ti contra ſubſtitutum qn̄ ſubſtitutio fundatur in perſona mandantis. ſecus ſi in perſona ⁊ noīe ſubſtituentꝭ. vt. sͣ. de neg. geſt. ſi quis mandato bar. ¶ In.§. ſi tutores. Nota ꝙ vnus tutor poteſt in popularibus negocijs contutorē facere ſuū procuratorem ſic ergo ⁊ actorem qd̓ eſt notādum. ¶ In.§. ſin vero. in verbo text. non ſunt igitur ex. Nota ꝙ qui tenetur ad aliquid faciendum non liberatur alij cōmittendo. Et ſic no. ꝙ aliud eſt facere aliud alij cō mittere. ¶ In.§. ſi liber. nota ꝙ ille qui mandat aliquid fieri qd̓ ſolet effectum de iure ſortiri videtur non de mero facto ſenſiſſe ſed de iuris effectu. concor. de condi. ob cau ſam. l. iij.§. ſi liber homo. ¶ In.§. mandati. Quero vtrū qui procuratorem ſubſtituit deſinat eſſe procurator. ⁊ ꝑ cōſequens. quero vtrum ſubſtitutum poſſit reuocare. de hoc habemus hodie caſum in. c. is qui de procur. lib. vj. ſed qꝛ nō plene ibi deciditur. diſtingue aut procurator illum ſubſtituit nomine proprio. tunc pōt reuocare. jͣ. eo. ſi vero.§. p. Si vero nomine domini tunc aut habet poteſta tem ſubſtituendi a lege aut a domino. ſi a domino tūc habet generale mandatum ⁊ tunc nō poteſt reuocare vt dicto. c. is cui. Ratio qꝛ dominus cum ſubſtituiſſe videtur ⁊ ſic primus deſinit eſſe ꝓcurator datione poſterioris. vt .sͣ. de procur. pluribus. Si ſi ex poteſtate data a lege tunc aut ſubſtituit in totum ⁊ non reuocat qꝛ deſinit eſſe ꝓcu rator alio ſubſtituto de ſolu. quod ſi forte.§. i. niſi reuocet anteqͣꝫ procurator acceptet. ar. C. qͣꝫuis. de officio delega. lib. vj. aut ſubſtituit in partem ⁊ tūc remanet procurator. ⁊ ideo poteſt reuocare. vt. l. curator fur. de peculio. ⁊ iō nō ſemper poſſit reuocari ⁊ facias poni ad ſubſtituendū ⁊ ſubſtitutum reuocandum. ⁊ idem dico etiam ſi habuit in mandato ad ſubſtituendum vnū vel plures vt ex quo vnum ſubſtituit ⁊ ſic deſijt eſſe ꝓcurator non poſſit aliuꝫ ſubſtituere Bar. in ſcol̓. Hoc falſum qꝛ remanet ꝓcurator in alijs nō in articulo cōmiſſo ⁊ ideo illum non reuocat. B. ¶ In.§. ſi ignorantes. vide Ia. de cu. tu. generali ter. vide Arch. xj. q. i. pauper vide omnino Cy. C. de pro tur. inuitus in. vj. q. ⁊. jͣ. de euic. ¶ Nunquid mandatuꝫ quod non eſt productum in cauſa principali poſſit ꝓduci in cauſa appellationis. vide in ſpec. de procur.§. i. v̓. ſed pone capitulum appellat ⁊ ver. ſe. Item omnino vide qd̓ ex paupertate cedentis preſumitur ceſſio non ſimulata qͥ al̓s preſumetur ſimulata in ſpec. de ceſ. act.§. i. v̓. ſꝫ. ¶ Sꝫ oppo. vt in ſpec. de reſcripti. preſen.§. irritus quoqꝫ defe ctus ver. ſed quid ſi procura. Item eſt arg. ꝙ condemna tus ad mortem qui ratione paupertatis non eſt proſecutus appellationem non debeat pati executionem ſententie donec quo modo terminetur. de quo per Guili. C. pe appel. eos ad fi. fuit dictum Inno. extra de appel. c. ex ra tione quod eſt no. dignum. ¶ In verbo tex. ex ſubſtantia. nota ꝙ fideiuſſor poteſt ſoluere ex ſubſtantia principalis debitoris h̓ no. glo. sͣ. de iudi. venditor. Idem Iac. ⁊ Rizar. mal. per hunc tex. ⁊ per auc̄. qua in prouincia. C. vbi de crimine agi oportet facit. C. de epiſcopis ⁊ clericis auc̄. ſi captiui. Idem dico ẜm Iaco. are. in pluribus eiuſdeꝫ rei debitoribus ꝙ vnus poteſt ſoluere integre rē ab eis debitam vt dixi de verbo. obli. eodem.§. cato quod eſt nota. ⁊ menti tenendum Bart. quod puto verum ſol uendo rem debitam ſed aliam pro illa non poſſet ſoluere quia tali ſolutioni ineſſet permutatio quedam de ſolu. ſi quis aliam que exigit ſpeciale mandatum vel liberā quā hic non habet ad hoc. sͣ. de eo quod certo loco. l. iij.§. iul. Item ſi reus vetet non credo ꝙ poſſit ſoluere. arg. de ſol. ſi cum cornelijs. ⁊. l. iij. in fi. sͣ. de condi. ob cauſam. ⁊. jͣ. de iure dotium. l. ſi ego.§. i. Item credo ꝙ iſte.§. debet intel ligi de ſubſtantia rei que eſt apud fideiuſſorem. nam ſi de ea que eſt apud rem fruſtra fideiuſſor ageret vt eximeretur ab obligatione cum ipſemet eximere poſſet ſoluendo bona debituris. ar. jͣ. de conditꝭ. inſti. quia ratio Baldus. ¶ In verbo tex. in maiorem ⁊ ſic iudex exceſſit modum tamen nota. ꝙ propter exceſſuꝫ modi a diffinitiua poteſt ſimpliciter appellari vt hic. ¶ Item nota ar. ꝙ etiā poſt ſententiam poteſt victor non habere iuſtam cauſaꝫ litigi di vtputa ſi ſententia ſit patenter iniqua vel agens obrepſit. vt. jͣ. eo. ſi fideiuſſor.§. in oībus. B. ¶ In verbo te. excuſat. nota ꝙ ſimpliciter excuſat ignorantia non ſolum a neceſſitate ſed etiam a proteſtando. jͣ. eod. ſi quis alieni¶ In verbo text. dolo. Nota ꝙ ille ꝗ inter beneficiumn quod redundat in fauorem etiam alterius ſciēter obmitit eſt in dolo vt hic. hoc tamen non poteſt obijcere victor nec iudex. vt plene no. sͣ. ꝙ quiſqꝫ iuris. l. i.§. qui iuramen tum ⁊ de leg.i. ſi ſeruus plurium.§. ſiquis ante. ¶ Item nota ꝙ ſicut quando dolus eſt commiſſus in proceſſu yt contumacia ſententia non facit ius nec alteri nocet. ita ⁊ ſi dolus emerſit poſt ſententiam vt quia potuit appellare ⁊ non appellauit vt hic qd̓ eſt no. ¶ Nota ꝙ a dolo tria excuſant. paupertas. Item proteſtatio vt ſequitur. Item ignorantia vt dixi ſupra. ⁊ intellige de paupertate tali q̄ reddat eum ſumptibus litis imparem doc. ¶ In verbo tex. vt ſi ipſe nota ꝙ proteſtatio releuat ab onere appella di. ¶ Item nota ꝙ proteſtatio poteſt fieri ſub hac forma proteſtor tibi ꝙ appelles ſi tua credideris intereſſeſic ⁊ in citationibus plerūqꝫ ponimus quando quis citatur ad contradicendum ſi tua credideris intereſſe. ¶ Item no. ꝙ licet fideiuſſor teneatur appellare ⁊ proſequi hōt eſt verum. tamen ſi fideiuſſor vult non proſequi proteſte tur reo ꝙ proſequatur ⁊ ſufficiet ſibi vt hic quod eſt nō tabile. B. ¶ In v̓bo tex. gratia ductus. not. ꝙ lata culpi eſt alij facere gratiam in alterius detrimentum. ⁊ ideo ali bi gratia non porrigitur ad preiudicium tertij quia eſſet lata culpa ⁊ in dubio debemus abicere vitiuꝫ ab actūne impingere. alius videtur dicere ꝙ eſt dolus de fur. ſi pgno. ſed ibi de re aliena faciebat gratiaꝫ hic dominus nō habebat ius in re. Iteꝫ ibi in faciendo hic in obligandono. hic ꝙ procurator debet magis deferre fidei ſuſcepli qͣꝫ amico. vnde amicus plato ſed magis amica congruetia ⁊ hōeſtas. ¶ In v̓. tex. ⁊ tradere debes. no. ꝙ ꝓcura tor ono

tor duo facere dꝫ.ſ. tradere rem ⁊ cedere actionem. ergo rem tradendo actionem cedere non videt̉ facit. jͣ. eo. here dem. ⁊. jͣ. de here. ven. venditor exheredi. ⁊. jͣ. ꝙ vi aut clā. is qui in puteū.§. ſi poſtea. ⁊ sͣ. de rei vē. l. ſi culpa. ¶ In ver. tex. ſufficere per iſtū tex. dicit ſpec. ꝙ ille qui cedit alicui actionē intelligitur ei mandare directas lꝫ hoc nō exprimat. in ſpec. de ceſſio. ac.§. fina. v̓. ⁊ no. ꝯͣ infor. ¶ No ta ex hoc ꝙ ſi cedens dicat ſimpliciter fatio talē ꝓcurato rem. intelligit̉ in ſuam rē eo.§. v̓. ſed quid ſi is. ¶ No. ꝙ qui ceſſit iura vni nō pōt cedere alteri de le. i. nō quocūqꝫ §. qui gaiū. ⁊ ibi per Ia. de are. mandare tn̄ pōt qꝛ mandatū directaꝝ eſt reuocabile. vt no. pe. jͣ. eo. ſi mandaſſem in cōmento cō. no. ac. jͣ. quibus mo. pig. vel hypo. ſol. l. ſicut.§. ſi ꝓcurator ar. huius.§. dicūt doc. cōmiſſariū ad pias cās facere ꝓcuratorem an̄ lit. cōte. qꝛ actionē ſuo noīe exercet lꝫ non ad ſuā vtilitatem vt hic ⁊. C. de ep̄i. ⁊ cleri. ſiquis ad eccle.§. licet ⁊c̄. Si tutor mādat contutori fieri ꝯͣl tucOre S. illud qd̓ nō expedit pupillo ſola actio mādati naſcit̉ inter eos. ſi expedit orit̉ ēt actio tu tele pupillo ꝯͣ eū. Item negligentia mādatarij tutorē non excuſat. h. d. ¶ No. ex hoc.§. ꝙ qn̄ aliꝗs tenet̉ aliꝗd facere ⁊ mādat alij ꝙ faciat ⁊ ille nō facit nō excuſat̉. vide qd̓ no. doc. in. l. cū filius. ff. de ver. ob. ¶ Sed ꝯͣ op. de. l. cū a matribus. C. qui pe. tu. ſo. caſus ſuꝑueniens in ꝑſona ꝓcuratoris bn̄ excuſat dn̄m vt ibi ⁊ in. c. ſignificanteꝫ. exͣ de pig. C. de appel. l. p̄ſes. ſed negligētia ꝓcuratoris dn̄m ſeu mādantē nō excuſat vt hic. ⁊ ita loquit̉ iſte tex. Et facit tex. iſtius.§. ꝯͣ ſeruientes ꝗ debēt ſeruire ꝙ nō liberent̉ lꝫ mandēt alij ꝓ quo facit optime qd̓ no. Inno. exͣ d̓ teſti. c. cām. ⁊ de pig. c. ex pn̄tiū. ¶ No. ꝙ vnus tutor facit ali um tutorē ꝓcuratorē ſuū qd̓ tene menti. ⁊ facit qd̓ no. in c. pn̄tiū de teſti. li. vj. per Archi. vbi dicit ꝙ cōuentus pōt facere p̄latū ſuū ꝓcuratorē. ¶ Scd̓o no. ꝙ illud qd̓ debeo explicare nō ſufficit alij cōmittere explicandum. facit exͣ de pig. c. ſignificante. ¶ In gl. ſ. in tutoribus in fi. gl. no. ꝙ ſi tutor alicuiuꝫ pupilli mādat aliꝗd fieri ex quo dā num ⁊ lucrū poſſet ꝯſequi pupillus ꝙ ſi emergat lucruꝫ ad pupillū ſpectare dꝫ ſi nō mandaret aliꝗd fieri ex quo lucrū ⁊ nō dānū poſſet euenire tūc lucrū ad tutorē nō ad pupillū ꝑtinet. ⁊ cū hac determinatiōe intelligit̉ ꝗcquid ar. tute. ⁊.l. ꝗ negocia ī pͥn. l. i. de admi. tu. Ray. Procu rator meus emit noīe meo fundū ⁊ de ſuo loluit p̄ciū tādem tāto tꝑe poſſedit ꝙ fructus ad p̄cij quātitatē aſcendūt. querit̉ nunꝗd extenuēt ſeu abſorbeāt p̄ciū iure cuiuſ dā tacite cōpēſationis. dicūt ꝗdā ꝙ ſic. nā iſte ꝓcurator ni hil aliud eſt qͣꝫ creditor. vt. ff. d̓ ver. ob. l. ſi ita ꝗs. tu dic ꝙ aut ꝓcurator emit. noīe ſuo lꝫ mādato meoª ⁊ tunc nō extenuat ſorteꝫ qꝛ nō tenet̉ mihi cedere iura nō p̄cio ſoluto vt. jͣ. de manu. l. iiij.§. ſi ab ignoto. aut procurator emit no mine meo ⁊ tūc queſijt mihi dn̄ium ⁊ poſſeſſionē. vt. l. i. per quas ꝑſo. no. ac. ideo fructus ex re mea ꝑceptos tene tur cōpenſare. Si aūt emit ⁊ non adiecit quo noīe ⁊ tūc idem qd̓ in primo mēbro qꝛ ꝑſona extrinſecus non intelligitur. ff. de ver. ob. l. ſi ita ſtipulatus.§. griſogonus in fi. ita dixi in rubrica in. xv. q. C. de contrahen. emp. Si apparet emptionē Si liber homo. mnes noīe factam nō va lere tenet̉ ꝓcurator mihi cedere actionem ſi quā efficaceꝫ habet al̓s ſecus. h. d. Vel ſic qd̓ ꝯtinēt verba iuris eſt referendum ad ſignificationem iuris non facti. h. d. Mādati actio dat̉ ei Mandati actio. us intereſt ⁊ ad quā tum intereſt. h. d. Vel ſic. vbi ceſſat intereſſe ceſſat actio ⁊ non orit̉ ab ipſo pͥn. Vel ſic actio mandati dat̉ ad intereſ ſe ⁊ ſi non intereſt mandatū ceſſat. h. d. facit quod dixi in l. quotꝭ. lo primo de ſeruitutibus. Si fideiuſſor exceptioSi ignorante s. nem omittit ipſum excu ſat ignorantia. Si v̓o omittit appellationem excuſat ip̄m pauꝑtas ⁊ denūciatio facta ipſi principali. h. d. ¶ Nota tex. ibi ex ſubſtātia debitoris. ꝙ fideiuſſor pōt ſoluete de bonis pͥncipalis debitoris vt hic. ad idē. jͣ. e. l. iulia. in pͥn. circa qd̓ vide no. glo. in. l. vēditor. sͣ. de iudi. ⁊ ꝓ hoc alle. Ia. de are. ⁊ Ri. ma. auc̄. qua in ꝓuincia. C. vbi de cri. agiopꝫ. lꝫ gl. ibi aliter intelligat. facit ēt pro hoc. C. de epiſ. ⁊ cle. auc̄. ſi capitꝭ. ⁊ per hoc tꝫ Iac. de are. ꝙ ſi ſunt plures heredes qui tenent̉ ad certā ſpēm qꝛ nemo ſolutiōe ꝑtis liberat̉ pōt vnus ſoluere de ꝑte alteriꝰ. ſic ꝯͣ fideiuſſor po teſt mittere in poſſeſſionē rei principalis debitoris quam ī principalis debitor tibi ſoluere tenet̉. vide qd̓ no. Ia. jͣ. de q admi. tu. l. general̓r. ⁊ Bar. ff. de ver. ob. l. eadē.§. catho. t. Et vide per. d. An. in. c. cū. e. laicus de fo. cōpe. lib. vj. Et 8 ſic no. ꝙ fideiuſſor ꝯͣctus vel iudicij pōt ſatiſfacere creditori de bonis debitoris ⁊ vr̄ ſuꝑ hoc hr̄e mādatū. ¶ Se c cundo no. ꝙ fideiuſſor tenet̉ appellare. ⁊ dicit Ia. bu. qꝛ inō ſolum appellare tenet̉ ſed ēt appellationeꝫ ꝓſequi niſi ꝑꝑ paupertatē excuſet̉ vt hic. ⁊ ꝓpterea dicit ipſe ꝙ qn̄qꝫ x ꝗs ꝯdēnat̉ noīe alieno ⁊ tūc tenet̉ appellare ⁊ nō ꝓſequitur. ⁊. C. de ꝓcura. l. inuitus. ⁊ exͣ de ꝓcura. c. iniuſte. qn̄qꝫ ꝗs ꝯdēnat̉ noīe ſuo tn̄ talis ꝯdēnatio tēdit ad incōmodū a alienū vt eſt qn̄ fideiuſſor ꝯdēnat̉. ⁊ tūc talis ꝯdēnatus te bnet̉ appellare ⁊ ꝓſequi niſi ꝑꝑ paupertateꝫ excuſet̉ᵇ vel ex gͦ alia cā excuſet̉ vt hic. ita dꝫ intelligi. l. herenius.§. gaia. jͣ. d̓ ij c euic. ¶ Ultimo no. ꝙ paupertas prodeſtᵉ. ad ideꝫ. C. de a epiſ. ⁊ cleri. l. ſiꝗs ad declinandam. Vel aliter. a Additio. ¶ Ex iſto.§. ſi ignorātes. no. ꝙ tria excuſant ab appellādo.ſ. ignorātia iniuſte ꝓnūciatiōis. facit quod no. Cy. C. de ꝓcura. l. inuitꝰ. ⁊. jͣ. de euic. l. herēniꝰ.§. i. Itē īpotētia pauꝑtatis. facit qd̓ no. Inno. ī. c. ex rōne. d̓ app. Sed nōne poterit viua voce appellare ⁊ ſic nullas expen ſas facere in appellatiōe. jͣ. de app. l. i. in fi. ⁊. l. ſeq. Et pōt dici ꝙ tali caſu nō excuſet̉ ſed in eo vbi nō oportet euꝫ ex pendere in appellatiōe facienda quas expēſas facere nō poſſet ꝑꝑ inopiā. ſed q̄rit̉ nonne incōtinēti ⁊ ſic eſt in culpa. Sed dic ꝙ deliberare voluit. ⁊ no. vt fideiuſſor nō te net̉ ꝓſeꝗ appellationē ꝙ ſufficit denūciare. ⁊ ar. ēt ad idē qd̓ in ꝓcuratore. l. inuitus. C. de ꝓcura. raynerius. Sꝫ tu dic ꝯͣ vt ibi. ¶ Itē no. ꝙ fideiuſſor hꝫ neceſſe denūciare. vt. jͣ. e. l. idēqꝫ.§. pe. ⁊ vide hic qd̓ no. in. l. ꝓpter.§. p̄ſidis. jͣ. ad ſille. ẜm doc. Itē excuſat tertio ab appellādo ꝓteſta tio ⁊ reꝗſitio dn̄i ꝙ appellet ſi vult qd̓ eſt mēti tenenduꝫ. ¶ Itē nota ꝙ ſi fideiuſſor omittit exceptionē principali cōpetentē ignorātia excuſat̉. Iteꝫ ꝓcurator dꝫ appellare niſi excuſet̉ cā pauꝑtatis. h. d. ¶ In text. ibi eꝗtate iudi. Iſte tex. ꝓbat ꝙ officiū iudicis meraꝫ eꝗtatem concernit de quo dic vt. l. ſi manumiſſor. C. de li. ⁊ eo. li. ⁊. l. ſeruos. .C. de ali. le. Ray. ¶ In gl. ꝯͣrio ſenſu ⁊c̄. No. per hanc glo. ꝙ in reſcriptis habet locum ar. a ꝯͣrio ſenſu. ergo in ſtatutis cum reſcripta ſint ſtricti iuris vide hic notata per me in. l. conuenticulam. C. de ep̄i. ⁊ cle. Si ꝓcurator rem emptam Dolo autem. mādato alteriꝰ mādati iur. Idē ſi per dolū vel culpā mandatū nō fuerit ꝓſecutus. ſꝫ c¶ ſi res ſiue eius culpa abeſt non tenet̉ niſi ad cauendum ⁊ ſi c cedēdū actiones ⁊ de facto ſuo. h. d. cū. l. ſe. vſqꝫ ad.§. ſi ꝓ lat vacurator. ¶ No. ꝙ ad ꝓcuratorē non ꝑtinet facere gr̄aꝫ. vtfacit. jͣ. qd̓ vi aūt clā. l. ꝓhibere ⁊ plane. ¶ No. ꝙ ille qui ſti. cedit iura dicit̉ ceſſionariū ſuū ꝓcuratorē facere. ergo in§. ſ. telligit̉ mādare dū cedit act. ẜꝫ Spe. ꝗ ita no. per iſtū tex. pal a ta in Spe. de ceſ. ac.§. fi. v̓. ⁊ no. qd̓ ſupra. qd̓ eſt mēti tenen per dum. ¶ No. tex. in v̓. ſed ⁊ ſi dolo ⁊c̄. ꝙ qn̄ aliꝗs omit vt ꝑ tit mediāte pecunia vr̄ eē in dolo. ſed ſi per gratiam dicit̉ cun eē in lata culpa. ¶ Scd̓o no. in. l. de tuo ⁊c. ibi de tuo qꝛ le. f talia v̓ba quotidie ponunt̉ in inſtrumēto de ſuo dato ⁊c̄. SI arci facit qd̓ videbitis in. l. ſi non. sͣ. de rei ven. qd̓ no. ⁊c̄. ſtiti Ex lectura antiqua. NOVA ADDITIO. ſcrij In ver. tex. d̓bes no. ꝙ res que q E LIO. ſubiacet reſtōni ex diſpoſitōe in ter viuos poteſt interim alienari ⁊ obligari. a ¶ Meo. nū quid autem ſi mando tibi ꝙ emas domuꝫ ꝓ me ⁊ tu di xiſti da mihi pecūiā ⁊ ego tibi tam cito n̄ dedi ⁊ tu pro te ⁊ tuo noīe emiſti. an p̄ſumatur empta eē de mea pecunia. vide. d. iaſ. may. inſti. de actio.§. ſequens numero.xxxv. h ¶ Excuſet̉. adde fely. ī. c. ſi qui de teſti. ⁊ in. c. nihil in fi. de p̄ſcrip. ⁊ in. c. ex rōne. d̓ a pp. ⁊ franci. are. in. l. inuit C. de ꝓcura. ¶ Prodeſt. ſi qꝛ cantabit. latrone viator vacuus coraꝫ vt tꝫ gl. or. inſti. de excu. tu. §. ſed ⁊ ꝓpter paupertatē. ſꝫ a tali ꝓdeſſe li bera nos dn̄o vt per bar. ī. l. cum non facile. ff. ſi cui pl̓ qͣꝫ per. l. fal. ⁊ archi. in. c. cōſtitutum. de re ſcrip. in. vi.

Mandati. Mandati. Deniqꝫ.? Si procura tor. Procurator tenetur ad vſuras in caſibus hic inſertis. h. d. Si aliter ꝯͣhēdo mandatū Si quis cicio. gncitur actio mādati extin guitur ⁊ ex nouo contractu agitur. h. d. ¶ No. ꝙ debet agi ex contractu qui principaliter geritur non ex alio. Qui tenet̉ miSi cui mandauerO. ꝑi actionem cedere pōt a me cogi debitorem liberare vel alteri delegare ad mei petitionē. h. d. Vel ſic. dn̄s cui cedēda ſunt iura a ꝓcuratore pōt de iure cedēdo diſponere pro libito volūtatis. h. d. no. De iure iā ceſſo nō eſt dubium ⁊ facit. sͣ. de pac. l. cū emptore. vide Cy. in. l. ij. C. d̓ iure do. ⁊ vide qd̓ no. C. de do. inter vi. ⁊ vxo. l. ſi filij tui. ⁊ ſic oīa pōt dn̄s ꝓ iure cedēdo que pōt ꝓ iure iā ceſſo ſaluo ꝙ nō agit ꝯͣ debitorem ante ius ceſſum vbi ceſſio deſiderat̉. Siꝗs vellet dicere ꝯͣrium poſſet rn̄dere huic tex. nam hic deſiderat̉ fa ctū obligati ad cedendum. ergo recta via non pōt libera ri debitor ab eo cui debent iura cedi. qd̓ dic vt in. d. l. ſi cū emptore. ⁊ facit. l. ſi parteꝫ.§. i. quēadmodū ſer. amit. Et dn̄s. Ar. allegat iſtum tex. ꝙ poſſum agere ꝯͣ te vt liberes aliquem. ⁊ eſt tex. in. l. i. in prin. jͣ. vt in poſ. le. . No. ꝙ ſi mulier adhibet ad ſtipuOlMalc. landum dotem cōiunctam ꝑſonaꝫ non videt̉ donare vt hic vides in filia adhibente matrem ad ſtipulandum. Circa qd̓ vide qd̓ habes in. l. que dotis jͣ. ſo. ma. ¶ Secundo no. caſum iſtius.§. pro eo qd̓ dicā. jͣ. e. l. ſi non remunerandi.§. papinianus. . Adhibitus vt cōſultor non tenet̉ ꝯlq ulS Ca. niſi dolum cōmittat. ⁊ tunc tenet̉ actione de dolo mandati. h. d. Vel ſic. cōſiliarius non tenet̉ ſi non cōſulit vel etiam ſi male cōſulit niſi dolum com miſerit. h. d. Facit iſte tex. ad eos qui eligunt̉ in cōſiliarios a teſtatoribus puta ꝙ fiat cū cōſilio guardiani fratrū minorum vtrum ex iſto conſilio ſequat̉ obligatio necne. ¶ No. in iſto tex. ibi affectionem amicabilem ar. ꝙ amicabilis cōpoſitor nō teneat̉ niſi de dolo. ſecus in arbitro. vt. C. de pac. l. ſiquis in conſcribendo. ¶ Nota hic ar. ꝙ aduocatus aſſumptus ad conſulendum non ten eatur ni ſi de dolo ẜm Bar. Additio. ¶ Si mādauero. ſi ꝓcurator ad mutuanduꝫ recepit vſuras etiam ꝯtra dn̄i voluntatē ad eas dn̄s tenet̉ niſi cōiunctum fuiſſet ꝙ dn̄s ſuo periculo feneraret. h. d. Uel ſic. qn̄ ꝓcurator excedēdo formam mandati aliquid ſuꝑlucrat̉ illud reſtituere tenet̉. ſecus ſi non erat ſimplex ꝓ curator. h. d. Dubitatio in primo caſu erat qꝛ cum mandatum erat taxatiuum videbat̉ dn̄s renūciaſſe ſeu repudi aſſe. ar. sͣ. de neg. geſt. l. qui aliena.§. liberto. NOVAADDITIO. Ex lectura antiqua. ¶ In verbo tex. amplius. Nota ꝙ ꝓcurator nil amplius qͣꝫ bonam fidem dn̄o preſtare tenet̉. ¶ In.§. ſiquis in eandem ꝑſonam nō ꝯcurrit duplex obligatio vna ex mādato ⁊ alia ex cōtractu principali. ad h̓ alle. bar. facit. jͣ. de furtis. l. qui ſeruo.§. vltimo. ¶ In.§. idē. No. ꝙ habēs ī mandatis ad acquirendū pecuniā mutuo videt̉ hr̄e ī mā datꝭ ad acquirendū fideiuſſorem ⁊ obligandū dn̄m et ꝙ no. in.§. ſi cen. vide plene per Cy. C. de iure dotiū. l. ij. ⁊ ꝑ Dy.§. nuptā ⁊ in. l. que dotis per Cy. ¶ Quid ſi nō cō ſtet de mādato qualiter ꝓbabit̉ ꝙ ſit adhibitus dic vt. C. de dona. inter vi. ⁊ vxo. ſi filij tui. ¶ In.§. ſi quis. In v̓bo tex. nō teneri nec ēt tenebit̉ ꝓcurator quare nihil eſt ſibi īputandū cū fuerit formā mandati ſecutus. ¶ In verbo tex. amicabilem no. ꝙ dolus amicabilis interuētoris pur gatur per actionē de dolo nec eſt alia actio ergo nō tenet̉ de lata culpa. qꝛ pro lata culpa non cōpetit actio de dolo ſecus in arbitro qꝛ facit litē ſuā ad inſtar iudicis. l. pe. C. d̓ pac. Item in agrimeſſore qꝛ publico officio fungitur. l. i.§. i. ſi meſ. fal. mo. dix. vel dic ꝙ arbitrator de lata culpa teneatur ⁊ hoc cōtinet ⁊ nō loquit̉ de arbitratore ſed de cōſultore cuius cōſilium nō importat neceſſitatē. vt. sͣ. eo. l. ij. in fi. Sed dictuꝫ arbitratoris neceſſitatē importat ẜm doc. vide in ſpec. de aſſeſ.§. pena. ¶ In verbo tex. ſꝫ ſiꝗd ē ar. ꝙ aduocatus aſſumptus ad ꝯſulendū in cā nō tenea tur niſi d̓ ſolo dolo. B. ¶ In.§. ſi mādauero. In ver. tex. oportere dubitatio erat qꝛ videbat̉ dn̄s cōteſtatus ꝙ nō intendebat cōſequi vſuras. ſed hoc non nocet. qꝛ poſtea ſubſecutuꝫ eſt factum ꝯͣrium qd̓ p̄ualet tacite ꝓteſtationi. ¶ In.§. ſed ⁊ ſi. no.§.ſ. ꝙ dn̄s dꝫ ſoluere ꝓcuratori equi taturas. vide Inno. de cenſibus Romana ⁊ qd̓ no. eo. ti. c. ij. li. vj. vide Arch. xij. q. iiij. quicunqꝫ. ¶ In.§. idē ait. vide Ia. de cu. tu. l. a tutoribus. ¶ In ſuꝑiori.§. ſed ⁊ ſi. in verbo tex. ⁊ hoc cō. copulatiue loquit̉ extra quod no. ꝙ ſalariū in dubio intelligeretur conſtitꝭ. pro ſolo labore ꝑſone nō pro ſumptu itineris vel ipſius negocij. ⁊ eſt ar. ꝙ ruſticus ſimplex cōductus debeat recipere ſumptus a ꝯducente doc. ¶ In.§. generaliter. in. v. tex. quare ⁊ ſic per eum nihil accreſcebat reo nec eius intererat eā oppone̓. ¶ In ver. tex. ſuſcipiet vide vbi gloſat̉. iſte.§. per Cy. .C. de preci. impera. offe. l. quotꝭ. ī. vj. ⁊. vij. q. Iura dicūt ꝙ exceptio ꝑſonalis reo cōpetens nō cōpetit fideiuſſori modo querit̉ ſi ex quo fideiuſſor non poſſet excipere ſit ei aliud cōſultū ⁊ dic ꝙ ſic qꝛ reus opponet ſe defenſioni eius ⁊ excipiet tunc ex ſua ꝑſona vt hic nec eſt alibi lꝫ eniꝫ ſimile dici videatur. C. rem ra. ha. ꝓcur. ad exi.§. i. tn̄ ibi lo quitur de excep. reali de ſui natura hic de perſonali doct. ⁊ predicta ꝓcedunt in excep. que tangit factū principale ſecus in acceptione fori. vt. sͣ. de iudi. vēditor. ⁊. l. i. C. vbi in rem actio. Itē in defenſore neceſſario ſecus in volunta rio qꝛ volūtarius non cōparet ꝓ ſuo intereſſe qꝛ nō inter eſt. ergo nō excipit ex ſua ꝑſona. vt. sͣ. de ꝓcur. minor doc. ¶ In verbo tex. remunerare. intelligo qn̄ meritū precedens erat obligatoriū de ſui natura efficaciter vt qꝛ locari cōſueuerat factū de dona. aquilius. ⁊. l. ſi pater. de pre. ver. naturalis al̓s eſſet mera donatio. vt no. guil. sͣ. ſi cer. pe. ſi tibi. ꝯͣ quem facit tex. ⁊ glo. C. de ſac. ec. iubemus. ⁊ vide. ff. de obſequijs. l. ticius puerū. ¶ Nota ꝙ donatio que ſit cā remunerationis nō eſt titulus lucratiuus. iō nō eget inſinuatiōe de dona. acꝗl. ⁊. l. ſi pater. Idem in libetione facta cā remunerationis. Si aūt ex mera liberalitate ꝓpria donatio eſt. vt. jͣ. eo. ſi v̓o nō remu. in prin. iō egeret inſinuatiōe ſi cā inſinuationis eſt facta. vt no. de re. iu. ſi ꝗs ob. ⁊. l. i.§. i. quibus mo. pigno. vel hypo. ſol. ¶ In verbo tex. multo. No. ꝙ donatio cā mortis ⁊ legata in dubio vident̉ fieri cā remuneratiōis. ⁊ no. hic. B. ¶ In verbo tex. delegauit. vide quod no. jͣ. pro ſocio cum duobus.§. quidam ſagarina. Procurator pōt dn̄o īputa Idem labeO. neia qs licite impēdit. h. dUel ſic dn̄s tenet̉ ꝓcuratori reſtituer̄ ſūptus quos ꝓcura tor fecit rōne ꝓcuratiōis exequēde. h. d. ¶ Et no. gl. ſuꝑ v̓bo oꝫ. ibi ꝗd ſi erat ruſticus. ¶ In gl. hos ſumptꝰ ibi nō repetit. No. ꝙ ruſtici nō debēt eꝗtare. Et iō nō debet eis refici expenſe vecturaꝝ. Et eſt ar. pro qōne ruſtici pro ducti in teſtē qui noluit venire niſi eques ꝙ cogat̉ venire pedes qꝛ nō cōpetit ſue ꝯditiōi eꝗtare. Et vide qd̓ nota. Ia. de are. de admi. tu. l. a tutoribus. ⁊ ar. xij. q. iiij. ꝗcūqꝫ. ¶ Dictū no. in v̓. niſi ſalariuꝫ ar. ꝙ ambaſciatores vltra ſalariū debebāt hr̄e expēſas itineris. ⁊ hoc nō ē veꝝ qꝛ ſa lariū vr̄ eis ꝯſtitutū ꝓ ſūptibꝰ ⁊ labore ꝑſone. Nā munus eoꝝ eſt munus publicū. ſed hic loquit̉ in pͥuato officio. Fideiuſſor omittēs ex Generaliter iul. ceptionem ex ſua ꝑiona competentem ſibi non impeditur mandati agere. ſecſi ex perſona principalis. h. d. Additio. ¶ Uel ſic omiſſio exceptionis inhoneſte nō impedit actionem mā. Item qui alium ex neceſſitate defendit poterit vti exceptione ex parte ſua. h. d. ¶ In tex. ibi honeſtam. vt nō ſolute gabelle ⁊ nō facte aſſignatiōis oportune

Mandati. 136 oportune ẜm Bart. ¶ No. hic. duo. primo ꝙ fideiuſſor pōt omittere exceptionem inhoneſtam. ¶ Secūdo nota ꝙ ī cauſa mota fideiuſſori reus pōt opponere ex ſua per ſona exceptionem mere perſonalē qd̓ eſt no. dignum. vnde lꝫ ad fideiuſſorem nō tranſeat exceptio mere ꝑſonalis tn̄ offerendo ſe liti opponit eam ex ſua perſona. facit. jͣ. reꝫ ra. ha. l. procurator ad exhi.§.i. qd̓ d̓clara. vt no. per Cy. in. l. quotiēs in. vj. ⁊ vlti. q. C. de p̄ci. imꝑa. offer. ¶ Que ro que eſt iſta inhoneſta exceptio de qua loquit̉. l. gl. ponit exemplū quādo actor ius iniquuꝫ impetrauerat. Un̄ ex ſuo delicto nō debebat audiri. īmo cōtra eum poterat exceptio opponi. Ita no. hic in gl. iſta qd̓ no. ꝓpter exceptiones que qn̄qꝫ poſſunt opponi ex forma ſtatuti ꝙ ſtatutum dicit ſiꝗs nō ſoluerit collectas vel aliud ſimile fece rit nō audiatur vt iſte tales exceptiōes dicant̉ inhoneſte. ⁊ per cōſequens ſi talis fideiuſſor talem exceptionē non opponit nihilominus habeat actionem mandati qd̓ not. qꝛ qn̄ fideiuſſor non opponit ſeu non pōt opponere exce ptionem ex perſona rei pōt reus iudicium in ſe ſuſcipere ⁊ opponere ex ꝑſona ſua. Caſus eſt hic qd̓ dic verum qn̄ fideiuſſor habet regreſſum cōtra reum. ſecus ſi regreſſuꝫ cōtra reum non haberet qꝛ tunc reus non poſſet ī ſe iudi ciū ſuſcipere. Caſus eſt hic ⁊ in. l. marcellus. jͣ. de fideiuſ. ⁊ ibi per Dy. ⁊ Bar. ⁊ ſic vides hic ꝙ reus qui defendit fideiuſſorem pōt opponere exceptionem ex perſona ſua. ⁊ hoc ideo qꝛ eſt defenſor neceſſarius ad queꝫ ſpectat cō modum ⁊ incōmodum. ſecus ſi eſſet defenſor voluntarius. vt. sͣ. de procura. l. minor.§. vlti. Acceptilatio facta cauſa re Si fideiuſſo.. munerandi tribuit fideiuſſori actꝭ. mandati cōtra debitorem. ſecus ſi fuerit ſcā ſimpliciter aīo donandi. h. d. cum duabus ſequentibꝰ in pͥn. Uel ſic. donatio ex cauſa remunerationis affert actꝭ. man dati ſed nō ſimplex donatio. ⁊ eſt no. diſtin. ⁊ facit ad no. jͣ. de dona. l. aquilius regulus. Ibi remuneratꝭ. numeruꝫ precedentium. ¶ No. ꝙ liberatio ex cauſa remuneratio nis non indiget inſinuatione quaſi non ſit donatio mere. ſecus ſi merita non preceſſerūt. qd̓ dic vt dixi. sͣ. ſi cer. pet. l. ſi tibi. facit ad idem qd̓ no. jͣ. pro ſo. l. cum duobus.§. qd̓ ſagariā. ¶ Item no. hic ar. ꝙ donatio cauſa mortis vel legatum ſemꝑ interp̄tatur fieri ex cauſa remuneratōis. vi de per eundem in. l. fi. sͣ. de exercitoria. ¶ No. diſt. quaꝫ ponit iſte tex. inter remunerationē ⁊ ſimplicem donationem. ¶ Secundo no. ꝙ in dubio donatio cauſa mortis ⁊ legatum preſumitur cauſa remunerationis factuꝫ. ⁊ fa cit ad idem. jͣ. pro ſo. l. nec adiecit. Iſtud prin. I vero non re. us ſūmatur qꝛ ſūmatum eſt cum precedenti.§. Sed nota gl. mag. que optime declarat ⁊ ſequētes.§. Additio. ¶ Ibi non acturos ex ſua perſona. qꝛ nō fin guntur ipſi ſoluiſſe vel filius vel ſeruus. ⁊ fictio in ꝑſona filij vel ſerui nō extendit̉ ad patrem qꝛ eſſet fictio fictiōis ẜm Cy. in addi. Et approbat hic Cy. opi. Guil. quaꝫ po nit. sͣ. de pac. l. ab emp. ⁊ ven. Ex iſto tex. ſumitur ar. ꝙ ſi clientulus facit pactuꝫ cū aduocato de certa. q. ⁊ īter alia cōuenit ei dare expenſas. modo aduocatus inuenit quēdam amicū ſuum qui fecit ſibi expēſas vult repetere a cli entulo an poſſit per iſtum tex. ⁊.§. fi. de lege idēqꝫ. sͣ. e. Di ſtinguitur aut amicus fecit aīo remunerandi aduocatum de aliquo ſeruitio forte ab eo recepto ⁊ poterit aduocatus repetere. aut aīo donandi ⁊ tūc non poſſet vt in fideiuſſore dicit̉. hoc tꝫ Spe. in ti. de expen.§. fi. ſed ꝗdaꝫ indi ſtincte dicunt ꝙ non pōt repetere per. l. ſi domus.§. fi. jͣ. lo cati. Et rn̄det̉ huic legi ꝙ per talem liberationem adeſt ſaltem liberatio debitori. ſed in propoſito nil adeſt cliētu lo ⁊ forte bene ẜꝫ Ray. ¶ In gl. magna. ibi bul. ꝯͣ. ꝗa ſi filio cōpetit hoc caſu nihil vera ſit opini. Bul. ſed pater eius habebit exercitium noīe filij. vt. C. de bo. ma. l. i. ⁊ de bo. que lib. l. fi.§. liberi autem. ⁊ in hoc pōt eſſe vera opi. ꝙ filius non agit ſed ipſe. Si tertius aīo donādi fideiuſ Marcellus. ſori ſoluat creditori parat fide iuſſori actionem mādati cōtra debitorem non autem patri vel dn̄o ſi filius vel ſeruus fideiuſſor fuerit. ſecus ſi ipſe ſeruus ſolueret. h. d. iſtum.§. declaratuꝫ habuiſtis. sͣ. e. l. in prin. in glo. magna. No. ar. ꝙ legatum factū monacho requi PlaNC. nit inſinuationem qꝛ intelligitur factū cōtēplatione perſone non monaſterij. tu dic vt. C. de iure de li. l. cum aliꝗs. Non ob. iſte tex. qꝛ hoc cōſtabat de mēte ⁊ adde qd̓ habuiſti. sͣ. de mino. l. iij.§. ꝙ minori. Ex lectura antiqua. NOVA ADDITIO. ¶ In.§. plane. in. v. tex. qꝛ nō. no. ex donatiōe in filiū col lata patrem nō intelligi donatarium. ⁊ ſic licet donet̉ mo nacho tn̄ eget inſinuatione. qꝛ non capit mona. vt ex donatione cōlata in monaſteriū. ⁊ ſic non eſt ad pias cās. ⁊ adde. C. de vſuf. l. fi. predicta vera in his que perſone coherent. vt. sͣ. de minor. l. iij.§. ſi quid minor. ſed in alijs eſt ad pias cās qd̓ preſumitur relictuꝫ cā religionis. vt. C. fa. herciſ. l. filius. ff. de condi. ⁊ de. l. filio. ⁊ facit qd̓ no. in. l. i. C. de ſac. ecc. per Cy. ⁊ in. l. ij. de rebus dubi. ⁊ non obhic.§. qꝛ hic expreſſe ꝯſtabat ꝙ nō intuitu patris vel dn̄i. ¶ In.§. ſi filio pater pōt mandatum filio factū explicare ſi ē tale ꝙ ſui naͣ poſſit per aliū explicari. ¶ In.§. ſi filio. Nota hic ꝙ quantuꝫ ad acquiſitꝭ. non inſpicimus tēpus contractus. ⁊ eſt ratio qꝛ acquiſitio non pendebat ex mero euentu. ſed ex reali impletione. vnde initium trahitur ad finem de ver. ob. quidā cū filium in fi. b. ¶ In.§. contrario ī verbo tex. precij. nota preciū diuidi in. xij. vncias ſicut diuidit̉ hereditas. ¶ In verbo tex. patronus nota ꝙ in dubio preſumit̉ remuneratio circa eandē rem. nam preſumitur actus poſterior retro ſimilis. ¶ Item no. ꝙ remuneratio nō eſt neceſſe ꝙ ꝓportionetur cauſe ſue. qꝛ ex hoc excedit ſcd̓a donatio primā donationem interempta. Item iō dixi circa eandem rē non circa diuerſas. naꝫ libertus a patrono hꝫ libertatē. ⁊ tn̄ ex hoc non videt̉ eū remuneraſſe niſi aliud cōcurrat vt hic ⁊ in. l. ſi non ſorteꝫ .§. libertus de condi. inde. ¶ In.§. ſi adoleſcens. Nota .§. ꝙ adoleſcens non pōt ꝯſeruare indēnem eū qui fideiu bet ꝓ ſua meretrice nec ſe ꝓ ea obligare vllo mō. ⁊ vide Ia. d̓ are. jͣ. qn̄ dies leg. ce. l. ſi ita ꝗd d̓ ꝯͣctu ebrij vel ebrio ſi vide gl. hic vnuſꝗſqꝫ. xxij. q. iiiij. in. v̓. ebreꝰ q̄ dicit ꝙ ꝓmiſſio ebrij nō tꝫ. xv. q. i. ſane. ⁊ bn̄ facit ille tex. in. c. vnuſ jſqꝫ dū dicit ſi mihi periuriū dici poſſit ꝙ ebriꝰ īter uina iuraueriꝫ ⁊ loꝗt̉ ambroſius de herodis ꝓmiſſiōe. Quid de ꝯͣctu ebrij vel ebrioſi dic vt no. C. de dolo. l. antepe. ⁊ ī auc̄. aleaꝝ vſus. Differentia inter ebriū ⁊ ebrioſum ē qꝛ ebrius notat actū ebrioſus habitū ſeu cōſuetudinē. vnde dicit Inno. ꝙ difficilis eſt ꝓbatio ꝙ aliquis ſit ebrioſus vt ipſe no. in. c. cām que de teſtibus. ¶ In.§. cū quidam no.§. lr̄e cōmēdationis nō obligāt deſtinātē. h. d. ¶ In §. ſed ꝗs mā. in ver. tex. hoc amplius. no. v̓. ꝙ quis hꝫ ſta re ſue aſſertioni quā fecit in ꝯͣctu ſiue reſpicit factum ſiue ius. ¶ In.§. ſi poſt creditā no.§. ꝙ mandatū dꝫ dare for mā rei agende nō rei preterite. ⁊ no. ex h̓.§. ꝙ ſi lex ꝯtinet mandatū nō pōt referri ad p̄terita ēt ſi noīatim id cauea tur in lege qꝛ eſt ꝯͣ naturā mandati vt hic. ⁊ eſt rō iſtiꝰ.§. qꝛ mandans nō tenet̉ niſi mādatarius exequat̉ mādatuꝫ ſed hic nō exequit̉ ergo ⁊c̄. vnde dato ꝙ ꝯſtet de mādato tm̄ mandatū nō eſt obligatoriū. vt ar. ff. d̓ fur. l. ſi is ꝗ.§. ſi tu ticiū ⁊ adde qd̓ no. C. de peti. here. l. ſi filius. ⁊. l. i. C. ꝗ ac. nō poſ. hic.§. facit ꝓ maͣ. l. leges que dicant̉ p̄terita nā qn̄qꝫ agimus de actus ordinatione. ⁊ tūc ſi actus ē cōſumatus eſt p̄teritus qn̄qꝫ de ipſius executione. ⁊ tūc cū ſit de futuro bn̄ pōt ad eū aptari mandatū ⁊ ēt lex noua. vt .§. notanter exprimitur. ⁊ vide per Cy. C. reꝫ in p̄ſenti.§. fi. ⁊ per eundem. C. de inſtitu. ⁊ ſubſti. ſub conditio. fac. .l. ſi quis heredem. Item eſt argumē. ꝙ non teneat locu tio facta hoc mō loco tibi vſqꝫ ad annū īceptū tali die iā

Mandati. clapſa quia diſponit locationem in preteritum qd̓ videa tur impoſſibile arg. huius.§. ſed pōt ſuſtineri per fictionē vt. jͣ. de pignor. ſi fundus.§. i. ¶ Per iſtum.§. tollitur rō quare ſcriptura non ꝓbat ſic eſſe quod ante fuit in facto eſſe nam tabellio debet rogari quod idem eſt ꝙ mandare ſed mandatum non pōt conferri in preteritum. vt h̓ de hoc ī. c. cū ī iure ⁊. c. qm̄ ꝯͣ ꝑ Inn. ⁊. C. d̓ edē. d̓ ꝓc. ī addi. ꝑ Cy. d̓ inſtru. edi.§. reſtat v̓. in ſūma. ¶ In.§. ſi mādaue ro. In v̓. tex. liberabit̉ in fi. Ex poſteriore ratihabitiōe q̄ ſeꝗ poſſit dato ꝙ mandatū eſſet reuocatū. vt. jͣ. rem rataꝫ haberi. l. quo eniꝫ.§. i. ¶ In.§. idē marcelluſ. No.§. ⁊ eſt ar. ꝙ rex poſſit facere preceptum poſt mortem ſuam collatum ⁊ eſt ratio qꝛ in regno habet heredem ſecus ī alijs iudicibus qui non habent heredem in officio. vt. sͣ. d̓ iur. om. iudi. l. eum qui.§. fi. ⁊ de leg. ij. ſi anguſte. ¶ In v̓bo tex. maxime ē ar. ꝙ ſi teſtator iuſſit ſibi extrui monumētū ⁊ dedit executionem ꝙ executor poteſt agere contra heredem vt ei det pecuniam neceſſariam ad opus ⁊ anteqͣꝫ faciat vllum operis apparatum non debet incipere ſuo ſumptu. ¶ In glo. que eſt ſuper verbo text. que incipit ⁊ ſic. sͣ. de inſti. no. hanc glo. ẜm Dy. qui dicit eam not. ͣ. de ver. ob. l. ſciendum. Alia glo. plenior eſt in auc̄. de fide iuſ.§. i. coll̓. i. in glo. no. differentiam. ¶ In glo. que ē ſu per verbo tex. rectiſſime que incipit nota. ꝙ mandator in verbo glo. blanditus ſed in duobus reis aut diſparitas ē circa rem in obligatione deductam ⁊ viciat. l. eandem de duobus reis. aut circa id quod reputat̉ pro re vt ꝙ vnus teneatur de dolo alter de culpa in depoſito ⁊ idem quia viciat. l. qꝛ nō ſunt cōrei ſed ſeparatim ſunt obligati ea. l. §. ſed ⁊ ſiquis. aut circa ſubſtantiam ſeu efficaciaꝫ obliga tionis ⁊ nō viciat iſta diſparitas conſtitutionē duoꝝ reorum. vnde pōt eſſe vnus efficaciter obligatus alter naturaliter tantū ẜm Dy. qui ita no. de duobus reis. l. ex duo bus. Item intercapedo temporis nō viciat quin ſint duo rei licet ſit ordo in agendo vt qui promiſit pure ſtatim cō ueniatur. qui in diem poſt diem. vt. l. eandeꝫ.§. fi. Nō ob. ꝙ dies ſicut ſūma pars eſt ſtipulationis ⁊ ꝙ per hoc videatur eſſe diſparitas circa rem qꝛ hoc eſt circa executio nē nō ꝙ alia ⁊ alia ſit res. Sed quare diſparitas circa rē non viciat cōſtitutum ⁊ viciat fideiuſſionem ⁊ cōſtitutio nem duoꝝ reorum. rn̄deo ꝙ fideiuſſor ⁊ correus debent conformiter obligari. ſed cōſtitutum habet magis ſimili tudinem cū ſolutione qͣꝫ cū obligatione qꝛ ſit ad ſoluendum ⁊ ſolutio poteſt fieri in alia re de voluntate credito ris. ¶ Sed nunquid in dubio preſumitur cōſtitutuꝫ an fideiuſſio. reſpōdeo ſi interceſſit ſtipulatio vera vel ficta. ⁊ circa idem cum principali tunc preſumo fideiuſſioneꝫ. vt in.§. ſi ſcriptum. ⁊. l. cum oſ.§. vlti. de fideicom. tu. ſi vero nudum pactū tunc vt res magis valeat preſumo cōſtitutum ⁊ ſic agi poterit ex nudo pacto nō ob. de reg. iur. fauor̄. qꝛ ibi quando dubitatur de facto incerto hic factuꝫ eſt certum. ſed dubitatur in quam ſpeciem contractus ⁊ quid iuris ⁊ quomodo. oI Una donatio facit aliam Idem marcet. donationem preſumi. h. d. ¶ No. ex hoc.§. ꝙ rōne precedentis donatiōis actus qui ſit poſtea in fauorem donatꝭ. vt hic. fallit in dote vt vi diſtis sͣ. e. l. idem.§. ſi cui. v̓. ſi mater. vbi tex dicit ꝙ ſi ma ter dat dotem pro filia ⁊ filia adhibet poſtea matrem ad ſtipulandum nō ideo videtur mater adhibita animo donandi lꝫ mater illaꝫ donauerit filie. Eſt igitur in hoc.§. ca ſus in quo donatio preſumitur. ſunt ⁊ alij caſus qui not. hic in glo. quā vide ⁊ no. ipſam. ⁊ vide qd̓ no. in. l. vtruꝫ. jͣ. de do. inter vir. ⁊ vxo. Cōdi Si filiofa. mandauero. nō po teſtatiua non trahitur retro. ⁊ iō tempus exiſtentis cōdi tionis inſpicitur quantum ad acꝗſitionem. h. d. Et ideo ſi pater executus eſt mandatum factum filio videtur ipſe filius executus. ¶ In glo. magna ibi aliud eſt in cōditine ⁊c̄. vel dic ꝙ ibi loquitur in conditione cauſali que exi ſtens retro trahitur ad tempus cōtractus merito id tempus cōtractus inſpicitur hic vero loquitur in conditiōe poteſtatiua que exiſtens retro non trahitur probatur ī. l potior. ⁊ in. l. qui balneum. jͣ. qui po. in pigno. ha. Additio. ¶ Idem ſi libertus qui recepit rem a patro no eius mādato aliꝗd ſoluit ſi ei poſtea alienāti conſemipōt illud actiōe mādati repetere ſi patronus aīo donādi ei tradi nō fecit. ſecus ſi aīo donandi qꝛ tunc conſuetudo redonare videt̉. ¶ No. ꝙ vna donatio inducit preſum. ptīonem reciproce donationis qꝛ in dubio preſumitur te muneratio qd̓ tene mēti. Adde. sͣ. ad velle. l. ſed ſi ego. Et pro ſolutione ꝯͣrij in fi. glo. poſiti dic vt no. jͣ. de ꝓba. l. cuꝫ de indebito. ⁊. l. que dotis. jͣ. ſo. ma. ponit hic glo. al̓s cās ꝓpter quas preſumitur donatio. vt nota. glo. ⁊ adde qd̓ dixi. sͣ. ſi cer. pe. l. cum ꝗd. ¶ In tex. ibi ꝙ ſi donationeꝫ Caſus iſtius v̓. non eſt alibi ẜꝫ Ray. ⁊ terminatur illa qō tradidiſti mihi inſtrumentū debiti qd̓ habebas aduerſus me. deinde ego tibi reſtitui an poſſim agere. ⁊ per iſtū ſ. dicitur ꝙ ſic. Facit etiam ad aliam. q. ſpurio non pōt donari pone dedi tibi vt dones ſpurio. Eſt hic arg. ꝙ nō va leat qꝛ vna donatio facit aliam preſumi vt hic ⁊ no. ī auc̄. qui. mo. na. effi. ſui.§. fi. Item facit ꝙ ex vna liberatione p ſumatur alia. Iteꝫ aliter ꝙ ex quo non preſumit̉ modus donandi in dubio preſumitur donatio. Quod facit in arẜm Ia. de are. gerebas negocia mea qꝛ bene gerebas mi ſi tibi pecuniam vel equū vel aliud. nūcius qui illud por tauit nihil dixit ſed tamē dedit poſtea volo illud ab herede tuo repetere ꝙ nō poſſum qꝛ ex quo non apparet mo dus donandi videt̉ donatio. Ita no. quod Ia. de are. i. l. ſi nō ſortem.§. libertus. sͣ. de condi. inde. ⁊ alibi dicitur ꝗ qui maius beneficium facit preſumitur ⁊ minus. C. dene ceſ. ſer. here. inſti. l. quidam cum teſtamentum.§. veteres ¶ In glo. ſic in fi. So. ſecunda eſt ꝙ quis non preſumi in dubio donare niſi aliqua iuſta cauſa aliud preſumatur ⁊ adiunge qd̓ no. sͣ. de iud. in. l. ſed ⁊ ſi ſuſceperit in pri ⁊ sͣ. ſi cer. pe. l. cum quis. ProciSi mihi mandaueris. aniui ad precium ⁊ vſuras nō ſolum ad moraꝫ ſed quas ſoluit non habito reſpectu quas dn̄s fuiſſet ſoluturus. hoc. d. ¶ Et ſic no. ꝙ ſi procurator recepit pecuniam ſub vſu ra ꝙ poteſt vſuras a dn̄o repetere. Sꝫ queſtio eſt an ho ſit verum de iure canonico. videtur ꝙ non qꝛ tales vlure ſunt indebite. vt. l. ſi non ſortem in prin. sͣ. de condi. inde. Sed ꝓcurator ſoluens indebitum non repetit a domine vt. l. qui proprio.§. ꝓcurator vt in ceteris. sͣ. de ꝓcur. igitur. ſed ego conſultus dixi cōtra. ꝙ etiam de iure canon co poſſet a dn̄o repetere. ⁊ ſic tenet Mar. ſil. in. l. ſocium jͣ. pro ſocio. vbi tibi dicam. Ray. ⁊ Guil. vide plene in. c. n. ⁊ m. extra de fideiuſ. ¶ In tex. ibi mutuatus. No. an ꝙ fideiuſſor ſoluens vſuras repetat a reo qꝛ repetit vt in tereſſe ſi ratione more probatur extra de fideiuſ. c. n. Fideiubens ob cāmin Si adoleſcens. poneſtam aciloneꝫ dati non habet. h. d. ¶ No. ꝙ adoleſcēs non pōt ſerui re indēnem illū qui fideiubet pro ſua meretrice vel cori bina vel ei ſe obligat. vīde. jͣ. de vſucap. pro emp. l. ſiqs di ſciret. ⁊. jͣ. quādo di. le. ce. l. ſi ita. Uerba commēdatorū Cum quidam. nā obligāt. h. di. ſui tunc potius adulatorie qͣꝫ diſpoſitorie. ¶ In text. l. iidi obligat. ſi forte ille qui recipit litteras aliꝗd mutuauil ū cor. C. qd̓ cum eo. l. vltima. facit. l. fi.§. plane. de inſti. ⁊ ni de plene Bar. in. l. lutius. jͣ. de fideiuſ. ¶ No. ex iſto. j. ij ex epiſtola quis nō obligatur. ad qd̓ cōcor. sͣ. de inſti. l. ij jͣ. de ac. ⁊ ob. l. fi. sͣ. depoſiti. l. publia.§. lutius. Sed ꝯn .sͣ. ad macedonianum. l. filiuſfa. ſed dic ꝙ ibi nō eſt epila ſed ex numeratiōe ſecuta naſcitur obligatio. de quode qd̓ no. per Cy. in. l. nō epiſtolis. C. de proba. ẜꝫ hꝫ Gui. dic

Mandati. Guil. dicit ꝙ ſi littera cōtinet verbuꝫ obligatiuum inducit obligationem vt. sͣ. de conſtit. pec. l. titius. Si v̓o ſimplicem confeſſionem tunc inducit ſimplicem ꝓbationem vt. l. publia in fi. facit. l. ꝗdē. sͣ. de conſti. pec. dic de hoc vt plene dixi in. d. l. non epiſtolis. Ille qui Cōc i quis mandauerit. mnādat ſi liofa. mutuari in caſu licito hꝫ actionem mandati. h. d. Qui mādauit filiofa. cre Hoc amplius. ai. tenet ſi qd̓ recipit con tra macedonianum tūc non eſſe affirmauerit. h. d. cum.§. p̄cedēti ⁊ non eſt alibi ẜꝫ Ray. ⁊ facit ad. q. de eo qui ob ligat ſe pro filiofa. in caſu prohibito a ſtatuto ꝙ teneat̉ ſi ſuſcepit in ſe ꝑiculum ⁊ affirmauit non fieri ꝯtra ſtatutuꝫ. Mandatum īterG Ui poſt creditaꝫ. uenire non poteſt pro eo qd̓ factum eſt ſed pro eo qd̓ fieri pōt. h. d. Hic eſt quedam glo. ma. que ponit differētiam inter mādatoreꝫ fideiuſſorem ⁊ cōſtitutorem. ¶ In glo. adde qd̓ no. jͣ. de fideiuſ. in rubrica. ⁊ in auc. de fideiuſ.§. i. ⁊ aduerte ad gl. dum dicit ꝙ fideiuſſor obligat̉ v̓bis. allegat. l. blāditꝰ. C. de fideiuſ. adde. l. ꝗntam.§. ſatis acceptio. jͣ. de v̓bo. obli. fallit in quaſi ꝯͣctu vbi fideiuſſor ſine verbis obligat̉. l. cū oſtēdimus.§. fi. jͣ. de fideiuſ. tutoꝝ. ¶ In text. ibi item ait tutor. Circa iſtuꝫ tex. intellige ꝙ cum tutor reddebat rō nem adminiſtratiōis cuidā ſuo pupillo dixit ei ego mutuaui de pecunia tua tali centum. dixit adultus ego nolo ipſum approbare qꝛ non eſt ſoluēdo. tunc tutor dixit ſibi approba iſtud nomen certe eſt ſoluendo tali mādato tutor tenetur mandati. Additio. ¶ Si poſt creditam. In re facta ſuꝑueniens mādatum non eſt obligatorium ſed in re furtiua fieri ſic. h. d. Vel ſic. pro eo qd̓ factum eſt non habet locum man dati actio lꝫ d̓ ipſo ꝗs poſſit in ſe periculuꝫ ſuſcipere. h. d. Et eſt ratio qꝛ mādatarius non eſt executus actum mandati ſed tm̄ mādatum. ¶ Ad ſo. no. meliorem glo. qͣꝫ ſit in corpore iuris in iſta materia ẜm Dy. qui ita no. ff. de v̓ bo. ob. l. ſciēdum. lꝫ cōtra no. jͣ. de fideiuſ. in rubrica ⁊ ma le vt ibi per Dy. ⁊ cum hac glo. cōcor. qd̓ no. sͣ. depoſi. e. tempore. ⁊ in auc. de fideiuſ. in prin. Mandatuꝫ poteſt reSi mandauer O. uocari propter volun tatem mandantis. h. d. Mandatuꝫ poſt Idem marcellus. nortem collatuꝫ morte mādatis non extinguit̉. Itē mandatarius pōt age re vt ſibi det̉ pecunia neceſſaria pro executione mandati. h. d. cum. l. ſeq. ¶ No. ex hoc.§. ꝙ lꝫ mandatuꝫ ſimplici ter emanās morte mādātis extinguat̉ vt. jͣ. eo. l. inter cau ſas in pͥn. tn̄ mādatum collatum poſt mortem mādantis non extinguit̉. caſus eſt hic. ¶ Sed ꝯtra hoc op. de. l. cū pater.§. meuio. jͣ. de le. ij. ſed glo. ad illā. l. rn̄det ꝙ ibi mā datum fuit collatum in vita. tu v̓o dic ꝙ qn̄qꝫ mādatum ⁊ effectūs mādati ꝯfert̉ in vita ⁊ tūc morte mādātis mādatuꝫ extinguit̉. qn̄qꝫ mādatum ⁊ effectus mādati ꝯfertur poſt mortem ⁊ tūc adhibet̉ diſtinctio ſciēte ⁊ ignorā tie vt. d. l. cum pater.§. meuio ⁊c. Additio. ¶ Idem marcellus. Allegat̉ ꝙ mandatum a pōt cōferri poſt morteꝫª ⁊ tūc mādatuꝫ non finit̉ morte. Et dicūt doc. ꝙ ex iſto tex. ꝗs pōt facere procuratorē ita ꝙ mādatum per morteꝫ non reuocet̉ ſi hoc exprimit̉ qd̓ no. ¶ No. ar. ꝙ cōmiſſarij deputati ad cōſtitutioneꝫ capelle pn̄t agere cōtra heredem ꝙ miniſtret eis pecuniaꝫ pro capella conſtruenda quod no. in. l. tantum. In glo. ij. ibi qꝛ vēditori y Eredem. nō competebat ⁊ c. Not. iſtā gl. ex qua gl. iūcta cū tex. habes ꝙ vēdita hr̄ditate non trāſeūt in emptorem niſi actōes que tꝑe ꝯͣctꝰ ipſi vēditori cōpetebāt. Et ideo in ꝯͣctibus qn̄ fiūt tales vēditiones ponunt̉ v̓ba multum generalia dicitur enim ꝙ cedit oēs actiones quas hꝫ vel in futurū hr̄e potuerit. qd̓ no. Hec. l. allegat̉ ad duo. primo ꝙ taci ta ceſſio nō trahit̉ ad futura. Iteꝫ ꝙ aliꝗd ē cauſa ſue cau ſe qd̓ no. ⁊ hoc intēdit ſiue heres fideiuſſoris ſoluat ſiue ab eo qui emit hereditatem in totuꝫ vel in ꝑtem hꝫ heres actionē mādati quā emptori heres tenet̉ cedere. h. d. ¶ Ex lectu. antiqua. NOVAADDITIO. ¶ In ver. tex. ſi vendiderit declarat hic not. ꝙ vendita hereditate non tranſeūt actōes competiture qꝛ tacita ceſ ſio non pertinet ad futuras actōes ẜm glo. ꝙ eſt no. bar. īmo tranſeūt qꝛ ſub vniuerſitate ſub qua etiā future veniunt vt. l. lutius de fundo inſtructo ⁊ intelligo hanc. l. nō de ceſſione vtilium ſed de mandato directarum. Reuocatio Imandaſſem. nādati ꝑcuratori nō p̄iudicat in cuius notitiā reuocatio nō ꝑuenit. h. d. ¶ No. ex hac. l. ꝙ tūc dꝫ cer tiorari ꝓcu. qn̄ eo non certiorato poſſet dānū īcurrere vt hic dū dicit ne dānū ⁊c. ad ideꝫ. sͣ. de ꝯdi. ob cau. l. ſi pecu niā.§. itē ſi ꝗs dederit. aliter ſi non poſſet dānuꝫ incurrere tūc eēt ſecus vt. l. ſi pr̄. jͣ. de manu. vin. ⁊ ibi per Dy. ⁊c. ⁊ per Cy. in. l. mādatū. C. mādati. de quo vide in. d.§. ſi ꝗs. vide etiam bonaꝫ glo. in. l. i.§. ſed tertio quero. sͣ. qd̓ iuſſu plenius ⁊ ſubtilius per me in. d. l. mādatum. C. māda. ¶ Ex lectu. antiqua. NOVAADDITIO. ¶ Uide oīo qd̓ no. Inn. extra de foro cōpe. dilecti ⁊ hic per Pe. in cōmēto huiꝰ. l. ⁊ ꝑ Cy. C. de admi. tu. l. fi.§. i. Additio. d. Sagurani Ian̄. Si mādo tiI mandaſſem. di vt emas fundū ⁊ deinde ſcribone emas ⁊ anteqͣꝫ reci pias lr̄as emeris teneor tibi mādati. rō ponit̉ in tex. ne dāno afficiatur is qui ſuſcepit mādatum. ſil̓is rō ponit̉ qn̄ mādatum morte reuocat̉. jͣ. e. l. īter cōes in pͥnc. gl. ad hūc tex. allegat duas ꝯcor. inſti. e.§. itē ſi adhuc. ſꝫ ibi loꝗt̉ qn̄ reuocat̉ mādatū ſiue finit̉ morte vel manumiſ ſione diſpēſatoris h̓ exp̄ſſa reuocatꝭ. ſed idē iuris eſt qꝛ ea dē rō. Itē al. pro cōcor. l. ſi pr̄. ff. de manu. vin. ꝗ notabilis tex. eſt in hac maͣ. ſed tn̄ ille tex. nō cōcor. ſed ꝯͣdicit huic l. ⁊ ei qd̓ ſupra dixi.ſ. ꝙ eadem eſt rō qn̄ reuocat̉ mādatū morte ⁊ qn̄ per ꝓbationē. ille enim tex. facit differētiam. Item finit̉ mādatum per ꝓhibitionem etiam anteqͣꝫ ꝑue nerit in notitiam. dicit enim ibi ꝙ ſi pr̄ ꝑmiſerit ſeruū ma numitti a filio pr̄e mortuo ſi filiꝰ ignorās manumiſerit va let manumiſſio libertatis fauore cuꝫ non apꝑeat mutata volūtas. ex quo ibi collige ꝙ nō finit̉ mādatū morte mādātis cum tractat̉ de libertatis fauore cum non apꝑeat mutata voluntas fauore libertatis. Sed dices immo nil ſpāle. qꝛ ad hoc vt non finiat̉ eſt neceſſe ꝙ ſit ignorās fili us vt ibi dicit̉. ſed idem eſt in alijs caſibus vbi interuenit ignorātia vt hic ⁊. l. inter cauſas in pͥn. ⁊. l. ſi p̄cedente in pͥn. jͣ. e. ⁊. d.§. item ſi adhuc. inſti. e. cum ſi. So. ſpāle eſt in hoc qꝛ in alijs caſibus finit̉ mādatuꝫ lꝫ non actio mādati que durat ne mādatarius dāno afficiat̉ vt in. d. l. ſi p̄cede te. ⁊ ideo qn̄ non intereſt mādatarij nec is cum quo man datum exercet dāno afficit̉ lꝫ lucro careat nō valet actus regul̓r vt. d. l. ſi pr̄. ſcd̓o rn̄ſo. ſi in caſu libertatis fauore valet vt ibi. ⁊ ſic eſt ſpāle qꝛ valet actꝰ qui al̓s nō valeret. 4 Sed dices hoc videt̉ falſum qꝛ idem eſt in eo cui donare tē volebam cauſa mortis ⁊ iuſſi ei ſoluere debitorem meū. pe nam ſi mortuo me ſoluit̉ per debitorem ignorātem valet fe ⁊ non reuocat̉ mādatū morte ꝓpter ignorātiam ſicut h̓. 6 ſi ergo non eſt ſpāle in libertate vt ꝓbatur in. l. cuꝫ pr̄.§. me ſer uio. de le. ij. So. ibi loꝗtur in eo cui mādabat̉ inter viuos no vt faceret aliꝗd qd̓ hēbat effectuꝫ irreuocabilē poſt mor te tem. vt qn̄ ei donare volebam poſt mortem ſuaꝫ cauſa do 1 pij natꝭ. ideo ibi diſtīguit̉ ſciēte vel ignorāte vt ibi no. ⁊. l. fi. pꝫi jͣ. de ſol. ⁊ ideo ſi ibi voluiſſet donare inter viuos quātū cūqꝫ ignorās poſt mortem ſoluiſſet non valeret donatio vt patet ex p̄dictis ⁊ qꝛ ſpāle eſt in libertate. Sed cōtra Bal. ſuꝑ. ij. ff. veteris. a ¶ Pꝰ mor tē. ⁊ an ⁊ qn̄ poſt mortē cō ferat̉. vide. d har. ſoci. in cō ſi lxi. inci. in p̄ ſenti v̓. ſꝫ ī cau noſtro in i. ꝑte ⁊ in cōſili. lxxxvij. īci. in pn̄ti v̓. ⁊ circa prin. ea. parte

Han ti. hoc dices immo in libertate non eſt ſpāle vt. l. queſituꝫ.§. fi. jͣ. qui ⁊ a qui. vbi ſi pr̄ ꝑmiſit filio manumittere ⁊ manu miſit ignorās pr̄em deceſſiſſe non eſt liber ⁊ ſic directo ꝯͣ dicit. l. ſi pr̄ in pͥn. iſtud ꝯͣriū eſt valde difficile qꝛ ille leges ſibi de v̓bo ad v̓bū vident̉ ꝯͣdicere. dant̉ ꝑ gl. in. d. l. q̄ſitū tres ſo. vna ꝙ in. l. queſitū ꝑmiſerat pr̄ manumitti ſeruuꝫ vt ſubtraheret̉ qōni quo caſu ſecuta morte non vꝫ in. l. ſi pr̄ nō ad hoc manumitti ꝑmiſerat. Hec ſo. diuinatio magna ē ⁊ lege nō ꝓbat̉ nec rōne ſufficiēti. alia ſo. que ibi da tur ꝓ tertia eſt ꝙ in. l. qͥſitū filius erat minor. in. l. ſi pr̄ erat maior. hec laborat morbo quo p̄cedēs. alia ſo. q̄ ibi eſt ſe cūda eſt ꝙ in. l. ſi pr̄ nō erat mutata volūtas ī. l. q̄ſitū erat mutata. hec ſo. in ſe v̓iſſima eſt. ⁊ ſi dicis eſt diuinatio dico ꝙ non īmo colligit̉ ex. l. ſi pr̄. nā ſicut ſcitis tex. ī. l. ij.§. ꝯͣriū. C. de iure vete. enucle. dicit ꝙ in iure nō eſt dare ꝯͣri uꝫ ſiꝗs ſubtili aīo diuerſitatis rōnes excutiat. ⁊ in.§. ꝗbus C. de nouo co. cōpo. dr̄ reſecatis ſil̓ibus ⁊ ꝯͣrijs p̄terqͣꝫ ſi iuris aliqua diuiſione īuenit̉. ⁊ tex. digeſtoꝝ tāta ſūt breui tate cōpoſiti vt qͣꝫ cū miniſterio vnūqd̓qꝫ verbum ſit poſitum. ar. l. i. ⁊. ij. ff. qd̓ me. ca. vbi breuitatis cauſa detra ctum eſt verbūculū vis. vnde in. l. ſi pr̄. dicit̉ ⁊ interim de ceſſerit inteſtato qd̓ v̓bum non ponit̉ in. l. queſitum.§. fi. Item ibi dicit̉ cum non appareat eē mutata dn̄i volūtas qd̓ v̓bum non ponit̉ in. l. queſitum. vna ergo lex debet di ſtingui per aliam. Et ſubtiliter ꝓbādo hāc ſol̓onem ⁊ vti liter eſt ſciēdum ꝙ teſtamētum eſt teſtatio mētis eius qd̓ ꝗs de bonis ſuis velit fieri poſt mortem ſuam. l. i. ff. de teſtamētis. ibi ergo ꝑmittit̉ fieri manumiſſio ⁊ morit̉ inteſtatus ꝑmittēs neqꝫ apꝑet mutatam fuiſſe volūtatem. immo in ea ꝑſeuerare videt̉ in morte exͣ de baptiſmo. c. maiores. l. pr̄e furioſo. sͣ. de his qui ſunt ſui vel ali. iuris. niſi apꝑeat ꝯͣrium per aliqua inditia. ſed qn̄ decedit condito teſtamēto teſtm̄ ſit ad declarāduꝫ ꝗd velit ꝗs fieri de bonis ſuis poſt mortem ſuam. ſi ergo nil diſponit de manumiſſione videt̉ mutaſſe voluntatem ⁊ nil de ea diſponere. ⁊ ideo non valet manumiſſio nec ſit liber. ⁊ ita ītelligatur l. quātum. que ſimpl̓r loꝗtur ⁊ eſt diſtinguēda ẜm aliam vt euitet̉ ꝯͣrietas exquo pōt diuiſiōe iuuari. l. lex eniꝫ vna per aliam diſtinguit̉. l. de p̄cio. ff. de publiciana. nec dicit̉ diuinatio qd̓ alia lege vrgēte reſtringit̉ ꝓpter quod in. l. queſitum non fuerūt poſita ſupradicta v̓ba que ponunt̉ in. l. ſi pr̄. Et ẜm hāc rōnem erit etiam limitāda. l. ſi pr̄. qꝛ ſi antea feciſſet teſtm̄ ⁊ poſtea permiſiſſet manumitti ⁊ morte p̄uenta non potuiſſet diſponere in teſtamēto valeret libertas ſiue manumiſſio qꝛ ceſſat rō per quam muta ri dicebat̉ volūtas ꝯdito teſtamēto ſi eſſent alia īditia vel ꝯiecture. ar. l. i. C. de inoffi. teſt. ⁊. l. ſi cum vel in vtero. C. de teſt. mili. ⁊ qd̓ no. Bar. in auc. ex cauſa. C. de li. po. cuꝫ ſi. Cōcludit̉ ergo ꝙ lꝫ finiat̉ morte mādatuꝫ qd̓ eſt rō ceſ ſat volūtas ⁊ ceſſatio volūtatis ſufficit ad finiēdum mandatum regul̓r. fallit fauore libertatis vbi non ſufficit ceſſare ſed oportet mutare. Idem forte poſſumus dicere in his que ꝯcernūt pias cauſas in fauorem ipſoꝝ vt dicit̉ in l. illa inſtitutio. ⁊. l. captatoria de here. inſti. ⁊. l. eam quā. .C. de fideicōmiſ. ꝓbāt per id qd̓ dicit̉ in dote. ar. l. ſi ego. .§. ſi res de iure dotiū. ⁊ qd̓ de dote dicit̉ in. l. fi. jͣ. de ſol. ⁊ ꝙ cauſa dotis eſt cauſa pia. l. cum his.§. ſi mulier. sͣ. de cō di. inde. qd̓ tn̄ alibi examinabit̉ ⁊ qual̓r ītelligat̉.§. ſi res. hec ꝓcedūt ẜm intellectum glo. que intelligit. l. ſi pr̄ in ꝓ cura. ſeu mādato vt ibi patet ex glo. ⁊ ſic intelligit Dy. ⁊ Bar. l. ſi pr̄. Pe. tn̄ de bellaꝑ. intelligit. l. ſi pr̄ in nūcio ſi ue nudo miniſtro ẜm ꝙ refert ⁊ reſidet Cy. ī. l. mādatū. .C. mādati. ⁊ ſic ſoluunt̉ ꝯͣria d̓. l. ſi pr̄. ad hāc. l. ⁊ alias. vt de ibi per eos mihi non placet qꝛ nūcius refert v̓ba in p̄ſonaꝫ dn̄i. l. multum. C. ſi ꝗs alteri vel ſibi. ⁊ ibi no. l. iij.§. ſi ac. ⁊ ibi no. de cōſti. pe. ī. l. ſi pr̄. dicit̉ ſi pr̄ ꝑmiſerit filio manumittere filius eſt ergo qui manumittit nūcius dice ret dn̄s meus te manu. non eſt ergo ꝯtra illuꝫ tex. hec ſo tn̄ ſatis cōſonum mihi videt̉ ꝙ ibi non ſit nūcius nec pro prie ꝓcur. qꝛ verbū ꝑmitto vel ꝑmiſerit non eſt de v̓bique inducūt mādatum de ꝗbus dixi. sͣ. e. l. i. ꝗ enim ſuſcipit mādatum aſtringit̉ illud exequi. ſed non ille cui ꝑmittit̉ aliꝗd facere. ar. l. non ꝗcꝗd. sͣ. de iudi. ⁊ de offi. p̄. l. ſepe. ⁊. l. i. C. qūo ⁊ qn̄ iudex. ⁊ p̄tor ꝑmittit in ius vocare non tn̄ iubet. l. i. ⁊. l. ij.§. fi. ⁊. l. ſe. de ī ius vo. l. legis. v̓tus ff. de legibus. hꝫ tn̄ effectum mādati quo ad alia nō quo ad obligādum eum cui ꝑmittit̉. ⁊ ita intelligo glo. in. l. ſi pr̄. ⁊. l. ad eum in pͥn. ⁊ qd̓ ibi no. sͣ. de dona. ⁊. l. aꝗlius. e. ti. ⁊ ideo Pet. appellauit nuncium. glo. ꝓcura. idē iuris ē tn̄ quo ad reuocatꝭ. in vno quod ī alio. vt. d. l. ad eū. vbi loꝗtur de v̓bo cōcedo ꝙ idem ꝑ quod reprobat̉ opi. pe. equi eꝗperat nuncio. Sed dices tūc ſi ſic eſt ergo non eſt ſpāle in libertate. qꝛ ſi eſt ꝑmiſſio ⁊ cōceſſio que non obli gat eum cui ꝑmittit̉ nō finietur morte ꝑmittētis ſeu faciē tis gr̄am niſi exp̄ſſe reuocet̉ vt in. c. ſi ſuꝑ gr̄a. de offi. dele. li. vi. ſo. ibi in gr̄a ꝑ quam trāſfertur ius in eum cui ſit ꝙ plus morte non finitur. hic v̓o nō eſt ꝓ gr̄a ſed miniſteri um ꝑmittitur ⁊ nil acꝗritur. ⁊ iō non dr̄ libertus filij ſꝫ pa tris. vt. l. nepos. ⁊. l. ſi ꝯſentiēte. jͣ. de manumiſ. Si v̓o ꝯce deret̉ miniſterium ex quo ꝯſequeretur cōmodū hoc ē mi niſterium ad vtilitatē eius cui ꝯceditur diceretur in rē ſuam ꝓcu. vel miniſter ⁊ nihilominus finiebatur morte ẜꝫ iſta tꝑa. vt. d. l. ad eum. hodie v̓o ẜm glo. ⁊ Bar. ibidem nō finiretur vt. l. illā. C. de do. que ſub mo. quod tn̄ nō fir mo pro nūc ſufficit excitaſſe. Sed tūc etiaꝫ videtur nō eē ſpāle fauore libertatis cum idem ſit in alijs. vt. l. fundi in fi. de acꝗ. poſ. ſo. immo eſt ſpāle ⁊. l. fundi hꝫ locum in ma dato quod ſit de eo ad quod ꝗs tenetur de neceſſitate vt ad traditiōeꝫ eius quod vēdidit quo caſu ſeruatur iſta. l. dixi. sͣ. e. ſi v̓o ī fi. ſꝫ qn̄ mādatur aliꝗd ad quod nō tenetur ⁊ effectū īrreuocabilē nō erat habiturū poſt mortē tūc eſt ſpāle in libertate. in alijs ꝯͣriuꝫ vt patet ex p̄dictis. ⁊ iſtud ſufficiat quo ad examinationē pͥmi caſuſ. l. ſi pr̄. quod me lius cecidiſſet in. l. inter cauſas. jͣ. e. Sed qꝛ ꝓpter ſecundū caſum puta qn̄ reuocatur exp̄ſſe oportet ⁊ cadit h̓ ex aminari intellectum illius. l. ideo hic poſui ex quo occur rit. ¶ Nūc venio ad ꝓpriā maͣm legis ⁊ videtur hic texꝙ niſi reuocatio mādati ſiue ꝓhibitio ꝑueniat in notitiā mādatarij nihil valeat. ⁊ vt dixi ſupra directo vr̄ text. ꝯͣ rium in. d. l. ſi pr̄. de manumiſ. vin. vbi nō valet manumiſ ſio ꝑmiſſa per pr̄em ſi fiat per filium ignorantē reuocatio nem. ꝯcor. l. queſitum.§. fi. qui ⁊ a ꝗbꝰ. hec eſt maͣ vtilis ⁊ ſubtilis ⁊ quotidiana quaꝫ plene Cy. examinat ī. l. mā datum. C. e. ti. tāgitur ꝑ gl. ⁊ doc. in. l. ſi ꝓcuratori abſen. .sͣ. de ꝓcur. exͣ de ꝓcur. c. ex inſinuatione per Dy. in. d. l. ſi pr̄. per gl. exͣ de renū. c. cum illuſio. in clemē. Bar. in. l. igi tur. C. de ſatiſdādo. ⁊ Bal. ibidē. Iac. de bel. in. l. i.§. ſed ego. jͣ. quod iuſſu. ⁊ ibi gl. in. l. i. in fi. de ꝯͣhē. emp. gl. in. c. mādato. de ꝓcu. Hoſti. in. c. auditis. e. ti. Inn. in. c. ex ꝑte decani de reſcrip. ⁊ ī. c. quod de renū. ⁊ in multis locis iu ribꝰ. ¶ Uideamꝰ igit̉ ī hac maͣ quod nobis ꝯcluſiue vr̄ Et pͥmo ſi ꝓcur. ſiue mādatarij aliꝗd intereſt dn̄s non liberatur ab intereſſe ꝓpter reuoca. indiſtincte exquo non eſt certificatꝰ ⁊ qͣꝫtū ad hoc ꝗn teneatur non valet reuoca tum ſine vlla diſtinctione vt hic ⁊. l. inter cauſas in princ. ⁊. l. ſi p̄cedēte d̓ le. inſti. e.§. itē ſi adhuc. ⁊ sͣ. de condi. ob cau. l. ſi pecuniam.§. item̄ ſi ꝗs. ⁊ ita tenet Cy. in. d. l. ma datum. in pe. q. C. eo. Idem puto reſpectu aduerſarij ſeu eius cum quo ꝓcurator ꝯͣxit vel egit ſiue tanqͣꝫ mādatarius geſſit ꝙ non valeat reuocatio ipſo ignorāte quatum ad hoc ꝗnetiā teneatur ſibi ad dāna ⁊ ītereſſe ne cōtēpla tione mādati cū ꝓcur. aliꝗd egerit ledatur ex ignoratia reuocati mādati ſiue iſtud dānū conſiſtat in expenſis ſiue in alijs dānis ſiue in lucro quod habiturꝰ fuiſſet ſi reuoca tum non eēt mādatum. ſed ſine dubio ꝓcedere puto vbi cum alio idem egiſſet ex quo illud lucrum habuiſſet. Si v̓o al̓s illud hr̄e non potuiſſet magis eēt dubiū vt ſtatim dicam. ꝓbantur aūt p̄dicta qꝛ ex mādato dn̄i ſeu ꝑꝑ man datū dn̄s obligatur nedum ipſi ꝓcuratori ⁊ mādatario ſed etiam ꝯͣhēti cū ipſo. C. quod cuꝫ eo. l. ei qui. ⁊ de iſti per totum Mandati.

per totum exͣ. de fideiuſ. c. fi. ⁊ ibi per Inn. plene. sͣ. de ne. go. ge. l. ſi pupilli in pͥn. ⁊.§. i. ſicut ergo non valet reuoca tio in p̄iudicium eius cui factum eſt mādatum quominꝰ teneat̉ ad dāna ⁊ intereſſe eius qui cum mādatario ⁊ pro curatore aliꝗd egit qꝛ eadem eſt rō intereſſe aūt erit ẜm l. vnicam. C. de ſen. que pro eo. pro hoc faciūt oēs. ll. que volūt aduerſarium non ledi ex reuocatione mandatī. l. ſi ꝓcura. abſentem. sͣ. de ꝓcura. l. nam ꝗs.§. ſi debitori. ff. de ſolu. qd̓ de lucro dixi intelligo ſane ꝓut ſupra dixi qn̄ aliunde queſiſſem illud lucrum ſi non fuiſſet mādatum. al̓s v̓o non puto qꝛ reuocatio non attulit dānum. ſufficit eniꝫ ꝙ ſtem in eo gradu quo eēm ſi mādatum reuocatum nō fuiſſet. ⁊ hoc ꝓbat̉ per. d. l. ſi pr̄. de ma. vin. vbi valet reuo catio mādati. de manumittēdo. qꝛ aliūde nec habuiſſet li bertatem nec hēre potuiſſet ab alio. ⁊ ita videt̉ mihi pro nūc. ſi enim mihi occurreret inde correctionē cuiuſqꝫ ꝓbarē qd̓ dixi ar. eius qd̓ no. Uin. in. c. veniēs. exͣ de renū. ⁊ refert glo. in. d. cle. i. de renū. in pͥn. gl. mag. ibi ſed tenes tur ad expēſas ⁊ intereſſe eius cuius īterfuit. ⁊ ſic loquit̉ gn̓al̓r de expē. ⁊ intereſſe cuiuſcūqꝫ. facit inſti. eo. itē ſi ad huc. ibi ne iuſta ignorātia dāno afficiat̉. Sed quātum ad actum qui gerit̉ an ip̄m impediat reuocatio ignorata vel in notitiam non deducta. aduertēdum eſt qꝛ qn̄qꝫ loqui mur in nūcio qꝛ mittit̉ nūcius ad aliꝗd faciēdum qui nū cius gerit actum in perſonā dn̄i ⁊ nō cōcipit eum in ꝑſo nam ꝓpriam ⁊ per ꝯſequēs eſt nudus miniſter. tūc Inn. ⁊ Hoſti. ⁊ cano. in. c. ꝗdam. exͣ de renū. vident̉ tenere īdi ſtincte ꝙ valeat reuocatio lꝫ nihil allegēt ibi. hoc idem te net Pe. Cy. ⁊ Ray. in. l. mādatum. C. eo. ⁊ gl. in cle. vni ca. de renū. allegāt. d. l. ſi pr̄. de ma. vin. qd̓ ꝓbāt qꝛ manu miſſus ibi nō eſt filij ſed pr̄is libertꝰ. ff. de manu. l. nepos. ⁊. l. ſi cōſentiētem. de iure pr̄o. l. filius. ⁊ ſic intelligūt. l. ſi penituit. de diuor. ⁊. c. fi. in fi. de ꝓcur. li. vi. ⁊. l. ſi ꝗs mihi bona.§. penul. ff. de acꝗ. here. Quid autem erit in lr̄is. ſcri bo lr̄as alicui ſuꝑ aliquo ꝯͣctu cum poſſumus ꝯͣhere per lr̄as ⁊ per nūcium de pac. l. i. ad fi. mandati. l. i. ⁊ taꝫ ſi. ⁊ reuoco anteqͣꝫ lr̄e recipiant̉ eadem videt̉ rō que in nūcio cum vbiqꝫ lr̄e ⁊ nūcij eꝗperent̉. ⁊ ſic videt̉ innuere Inn. in. d. c. ꝗdam de renun. vbi facit differētiam īter ꝓcura. in quo reꝗrit̉ certificatio ⁊ lr̄as vel nūcium in ꝗbus nō reꝗ rit̉ ẜm eum. ⁊ ſatis videt̉ equum dici ideꝫ iuris in lr̄is qd̓ in nuncio. ⁊ de lr̄is etiam ītelligit̉. d. l. ſi ꝗs mihi bona.§. pe. iuncto.§. pr̄ filio. ita ſcripſi in eodem.§. cum quo cōtinuat̉.§. pe. rōnem diuerſitatis aſſignāt Pe. ⁊ Cy. qꝛ qn̄ īteruenit nūcius non ꝯͣhit ipſe ſed dn̄s per eum ⁊ ſine cōſenſu dn̄i non valet ꝯͣctus. C. ſi ꝗs al. vel ſibi. l. multum.§. vlti. ⁊. ff. qd̓ iuſſu. l. vlti. Procurator v̓o ꝯͣhit qꝛ in ꝑſona ſua cōcipit v̓ba ꝯͣctus. ff. de cōſti. pe. l. cū ꝗs ſi actori. ⁊ iō reuocatio non impedit actum. Hāc opi. tenet Ia. de bel. in. l. i. sͣ. qd̓ iuſſu. vbi tractat maͣm ⁊ Ray. ibidem. Dn̄i ſicut ſupra tetigi. l. ſi pr̄. nō loꝗt̉ in nūcio vt. sͣ. oſtēdi. ⁊. c. fi. de ꝓcu. nō loquit̉ in nūcio ita ꝙ hec opi. nō ꝓbat̉ bn̄ iur. nec gl. fecerūt vnqͣꝫ iſtam differētiā īmo exp̄ſſe ꝓbat̉ hec diſtinctio. sͣ. qd̓ iuſſu. l. i.§. i. vbi loꝗtur in nūcio ⁊ in lr̄is tn̄ exigit̉ certioratio vt ibi dicit tex. ⁊ me certioraſſet ⁊c. ⁊ ſic patet ibi ꝙ ꝓhibitio ignorata ſiue reuocatio non īpedit actum hoc eſt iuſſuꝫ. immo ex iuſſu tenetur ꝑinde ac ſi reuocatum non eēt ⁊ loꝗtur in nuncio ⁊ lr̄is ⁊ gn̄al̓r. ⁊ per ꝯſequēs differētia talis reprobari videt̉ exp̄ſſe per alium tex. Dicamꝰ ergo id qd̓ in reuoca. ꝓcu. dicit̉. qn̄qꝫ loqui mur in ꝓcuratore vel mādatario an reuocatio mandati ignorata impediat actum. ꝯſideremꝰ ꝙ aliqn̄ reuocatio eſt ignorata per oēs hoc eſt per ꝓcuratoreꝫ ſiue mādata rium ⁊ eū cum quo ꝯͣhit̉ vel litigatur ⁊ iudicem coram quo actꝰ celebrat̉ ⁊ ſil̓es lꝫ non ſemꝑ tot ꝑſone cōcurrāt. aliqn̄ non per oēs ignorat̉ ſed per aliquos ſcit̉ ⁊ per aliquos ignorat̉. accipiamus igit̉ pͥmū qn̄ ꝑ oēs ignoratur hic ꝯſiderādum eſt ꝙ quedam eſt ꝓhibitio ſiue reuocatio tacita. quedam exp̄ſſa. tacita ſit tripl̓r. aut per morteꝫ qd̓ eſt qn̄ mādatum morte finitur aut per mutationē ꝯdi tionis ꝓcuratoris. aut per ceſſationem al̓s ceſſioneꝫ cauſe ob quam mādatū fiebat. Primo cāu qn̄ ſit per mortē dicebat Ia. de are. indiſtincte ꝙ impedit̉ actꝭ. lꝫ non ſit fa cta certioratio. vt. l. eius qui in ꝓuinciā. ff. ſi cer. pe. Hāc opi. reprobat Cy. in. d. l. mādatum. per. l. inter cauſas in pͥn. ⁊. l. ſi p̄cedēte. jͣ. e. ti. ī prin. ⁊ ob hoc Pe. ⁊ Cy. ibidē ⁊ Ray. ⁊ glo. in. d. l. vnica. non fecerunt differētiam īter reuocationem tacitā ⁊ exp̄ſſaꝫ. aduertamus ꝙ. l. īter cau ſas non ob. qꝛ loꝗtur de actiōe mādati que dat̉ vt dixi ſupra. nos loꝗmur de ipſo actu an valeat. ſil̓iter. l. ſi p̄ceden te. immo ille. l. faciūt pro opi. Ia. de are. qꝛ dicunt ꝙ mādatum finit̉ per mortem etiam ignoratam lꝫ duret actio mādatī. pro eo etiam facit. l. ſi pr̄ in pͥn. de ma. vin. vbi videt̉ ſpāle in libertate ꝙ valeat actio morte ignorata. ergo in ꝯͣrium eſt ius cōe. ⁊ ſic ibi eſt caſus pro Iac. de are. Sed in ꝯͣrium facit. l. quaꝫ alle. pro ſe.ſ. l. eius qui in pro uinciā. nam debitore ignorante bn̄ liberat̉. ſꝫ defende ꝙ illud fallit liberationis fauore. ſed alius actus puta mutuum vel trāſlatio dn̄ij facta per ꝓcuratorem morte ſecuta lꝫ ignorata bn̄ ꝓhibetur ⁊ non vꝫ vt ibi. ⁊ ſic opi. Iac. de are. ē v̓a. Pro hac opi. Ia. de are. facit qd̓ no. Bar. in l. ſi ꝓcurator abſentem ad fi. sͣ. de ꝓcura. vbi dicit ꝙ ſi reuocatꝭ. eſt ꝓcur. tacite per mortem dn̄i lꝫ aduerſarius ⁊ ꝓ curator ⁊ iudex ignorauerint non valet iudiciū. inſti. mā. .§. item ſi adhuc. sͣ. de iud. l. de qua re.§. cuꝫ abſentē. jͣ. que ſen. ſine ap. re. l. pe. ⁊ rō qꝛ nō pōt imputari dn̄o cur mor tem ſuam aduerſario nō notificauerit. ſed in dn̄o reuocāte ꝓcu. bn̄ pōt imputari. ⁊ no. hāc rōnē. verū eſt ꝙ Bar. loꝗtur in ꝓcuratore ad iudicia. l. eius qui in ꝓuinciā. in procuratore ad negocia quo caſu ibidē reuertitur ad no. ꝑ Cy. in. d. l. mādatuꝫ. Sed de iudicijs ad ꝯͣctus vꝫ ar. ⁊ ecōtra. sͣ. de peculio. l. licet.§. idem ſcribit. ⁊ de pig. ac. l. non eſt mirum. Cōcludēdo dico ꝙ vbi mādatum morte finitur nō reꝗritur ꝙ talis tacita reuocatio ꝑueniat ī noti tiā regulariter vbi ſine cōſenſu meo vel facto non pōt id fieri vt in obl̓one ⁊ tranſlatiōe rei mee ꝓbat̉ in. l. ij.§. ſed ⁊ ſi ꝗs donaturus. jͣ. de dona. qꝛ ibi res durabat mea. ſecꝰ ſi ſine ꝯſenſu meo poterat fieri vt qꝛ in alium trāſtulit dn̄i um cui iuſſi dari alteri tūc non īpeditur actꝭ. ſiue ſciuerit ſiue ignorauerit. l. hoc iure.§. ſi ꝗs dederit. jͣ. de dona. Di ſtinguit̉ tn̄ ſciēs ab ignorāte quo ad actionem mādati ⁊ ſic limitabitur.l. i. qd̓ iuſſu. ⁊. l. ſed tm̄ ad mace. vt nō hēant locum niſi in exp̄ſſa reuocatiōe. fallit libertatis fauore. l. ſi pr̄ in pͥn. idem forte in his que concernūt pias cās ꝑ ea que ſupra dixi. Item fallit in his in ꝗbus lꝫ mādatū fiat in vita effectum tn̄ irreuocabilem hn̄t poſt morteꝫ. l. cum pr̄.§. meuio. de le. ij. Item fallit in his ad que ꝗs de neceſſitate tenetur vt. l. fūdi ī fi. jͣ. de acꝗ. poſ. ⁊ qd̓ no. glo. in. l. eius qui in ꝓuinciā. ⁊ ita colligitur ex his q̄ ſupra pͥmo tractauimꝰ al̓s īpeditur actus ꝗ geritur ⁊ ſic ſuſtinetur opi. Ia. Itē fauore libertatis ⁊ dicta. l. eius qui in ꝓ uinciam. ⁊. l. ſi ꝗs ſeruo. de ſolu. ⁊. l. qui hoīem.§. ſi titiuꝫ ⁊. l. cum ꝗs.§. i. jͣ. de ſolutōibꝰ. Alij tn̄ aliter videntur ītel ligere. l. ſi pr̄. ꝙ ibi ideo ſit qꝛ manumittēs erat factꝰ dn̄s vt dicam in. l. ſi p̄cedente. jͣ. eo. cōis opi. eſt ꝙ ibi ſit ſpāle fauore libertatis. In alijs aūt duobꝰ mēbris qn̄ ſit reuocatio per mutationem ꝯditionis ꝑſone mādatarij vt qꝛ adoptat̉ vel deportatur vel in exiliū mittitur vel ſeruꝰ effi citur. ar. l. cū ꝗs in pͥn. jͣ. de ſo. vel manumittitur vt. d. l. eiꝰ qui in ꝓuinciā. ⁊. l. ſi ꝗs ſeruo. de ſol. ⁊ inſti. mādati.§. itē ſi adhuc. iſto caſu idem iuris eſt vt puto qd̓ eſſet ſi morte facta eēt tacite reuocatio. vt. d. l. iuribus. ⁊ de hoc eſt caſus in dicta. l. eius qui in ꝓuinciam. que loꝗtur in reuoca tione que ſit per manumiſſionem. nam ibi loꝗtur in inſtitore ſeu gn̓ali adminiſtratore cuius mādatuꝫ non finitur morte. l. ſi ꝗs iumētis.§. i. de inſti. ſed finiebatur mutatōe cōditōis ꝑſone ⁊ nō reꝗritur certioratio niſi libertatis fa uore. qd̓ intelligo verū vbi non pōt imputari dn̄o cur nō certiorauerit vt erat ibi. qꝛ ibi mutatio cōditionis in mor te ⁊ poſt mortem. vnde ſicut mortem ſuam notificare nō Bal. ſuꝑ. ij. ff. veteris. s ij Mandati.

Mandati. ¶ Han cnel. poteſt in p̄cedēti caſu ita nec in iſto al̓s no. ſi poſſet īputare mutationem ꝯditionis ⁊ notificare poterat eſſet idem qd̓ in reuocatōe exp̄ſſa vt infra dicet̉. ſecꝰ ſi ignorabat vel non poterat. ⁊ ꝓpterea feci notare rōnem Bart. que eſt equa ⁊ rōnabilis. Tertio caſu qn̄ ſit reuocatio per ceſſio nem al̓s ceſſationem cauſe vel ob aliquam cauſam arg. jͣ eo. l. ſi hoīem. hic non hēo in mente. l. ponētem exēplum. ſed ſi reperiret̉ diſtinguēdum vt. sͣ. aut pōt mihi imputari cur non certioraui. aut non qꝛ eadē rō videt̉ in vtroqꝫ. ⁊ per hoc dico in reuocatione tacita que ſit per conſtitu. ſcd̓i ꝓcuratoris vel eiuſdem vel interuētuꝫ dn̄i ad iudici um vel ſil̓es cauſas de ꝗbꝰ plene dicam. jͣ. e. l. ⁊ mutuam. §. non ideo cum potuerit ita certiorare ꝓcur. vel aduer ſarium ſicut in exp̄ſſa ꝙ idem iuris erit qd̓ dicam in exp̄ſſa reuocatione. Modo veniamus ad expreſſam reuoca tionem ignoratam per oēs. an per eaꝫ impediat̉ actꝰ qui gerit̉. iura vt ſupra dixi vident̉ velle ꝙ impediat̉ exͣ de ꝓcura. c. ex inſinuatione. d. l. ſi pr̄. jͣ. de ma. vin. de diuortijs. l. penituit. de acꝗ. he. l. ſi ꝗs mihi bona.§. pe. exͣ de reſcrip. c. ex ꝑte decani. sͣ. ſi cer. pe. l. eius qui in ꝓuinciaꝫ.§. quas v̓o. de dona. l. ij.§. ſed ⁊ ſi ꝗs donaturus. In ꝯͣriuꝫ facit. l. i. sͣ. qd̓ iuſſu. l. ſed ſi tantum. ad mace. l. ſi p̄cedēte. jͣ. eo. ⁊ h̓ l. vero ꝓcuratori. ⁊. l. qui hoīem§. ſi titium. ⁊. l. cū ꝗs.§. i. jͣ. de ſolu. cum ſi. ⁊ ī cle. vnica de renū. cum ſi. Quid dice mus. Ia. de are. dicit indiſtincte eē neceſſariam certificationeꝫ ⁊ iura ꝯͣria intelligit in reuo. tacita. ſed hec opi. eſt exp̄ſſe ꝯtra iura p̄dicta. l. ſi pr̄. de ma. vin. ⁊. l. ꝗntum.§. fi. jͣ. qui ⁊ aꝗ. Dy. dicit aut ex tali reuocatione non ledit̉ mā datarius ⁊ impedit̉ actus vt. d. l. ſi pr̄. al̓s nō vt dicit Cy. eſt imꝑfecta diſtinctio. qꝛ in. l. ſi ꝓcurator. non ledit̉ ꝓcurator ⁊ tn̄ non impedit̉ actus. ſed forte intellexit qn̄ non ledit̉ ꝓcurator nec alius. puta aduerſariꝰ lꝫ cōmodo vel lucro careat. ita loꝗtur. l. ſi pr̄. ⁊. l. ꝗntum. qui ⁊ a ꝗ. ſic po teſt intelligi. l. ij.§. ſed ⁊ ſi ꝗs dona. de dona. lꝫ loquat̉ in ta cita reuocatione. ⁊ hoc verum qn̄ ſine ꝯſenſu meo nō po teſt talis actus celebrari. ar. c. fi. in fi. de ꝓcu. li. vi. in rōne quam ibi aſſignaui. ⁊. l. id qd̓ nr̄m de re. iur. Si v̓o me in uito vel ſine cōſenſu meo poterat celebrari. rn̄deo vt.l. h̓ iure.§. ſi ꝗs dederit. de dona. ⁊ pro hoc dico ꝙ ſi mādaui alicui vt emat mihi fundum ſiꝗdem ſimpl̓r emit non dicē do noīe meo valet emptio qꝛ potuit ſine ꝯſenſu meo eme re. ⁊ de hoc no. dubium vt hac. l. cum ſi. Sed ſi mandaui vt vēderet rem meam quātuꝫ ad obligationē ꝑſonalē nō eſt dubium ꝙ non impedit̉ actus qꝛ etiam rem alienam vēdere poſſumus. vt. l. rem alienam. jͣ. de ꝯͣhē. emp. Sed quo ad trāſlationem dn̄ij qꝛ ſine facto meo non poteſt a me trāſferri ſiue abdicari dn̄ium. dicit Pe. ⁊ Cy. ⁊ gl. in cle. vnica de renū. ꝙ tūc ꝓhibitio ſiue reuocatio etiam ſi ne certioratione impedit actum trāſlationis dn̄ij. allegat l. eius qui in ꝓuinciam.§. quas v̓o. ſi cer. pe. l. id qd̓ nr̄m. de reg. iur. ẜm Dy. no. aliud eſt vt vidiſtis opi. Pet. ⁊ ſe quacium falſa videt̉ ⁊ contra. l. ſi ꝓcurator abſentem. sͣ. de ꝓcur. ⁊. l. vnicam. C. de ſatiſd. ⁊. c. mādato. de ꝓcura. clarum eſt enim ꝙ procurator actionis non pōt ſine volū tate dn̄i rem in iudiciū deducere. l. iulianus. ⁊ qd̓ ibi no. .sͣ. qui ſatiſda. cog. l. ſi an̄. jͣ. iudi. ſol. ⁊ tn̄ reuocatio nō impedit niſi interueniat certioratio lꝫ forte non exigat̉ oīuꝫ vt. d. iuribus apꝑet. Item iſta opi. eſt cōtra gl. in. d. l. i. in fi. jͣ. de ꝯͣhē. emp. eſt etiam contra text. in. l. i. in pͥnc. ⁊.§. i. jͣ. qd̓ iuſſu. ⁊. l. ſed tm̄. jͣ. ad mace. vel ex iuſſu non obligat ſi ne voluntate mea ⁊ tn̄ reuocatio ignorata non impedit actum nedum ergo cum cauſa tractat̉ deliberationis fauore vt ipſi fatent̉ per. l. vero. ⁊. l. qui hoīem.§. ſi titiuꝫ. ⁊ l. cuꝫ ꝗs.§. i. jͣ. de ſolu. ſed etiam cum de obligationis odio non impedit̉ actus obligationis vel trāſlatiōis dn̄ij per reuocationem ignoratam ⁊ hoc regulariter cum ꝗs lede ret̉. ſecus cum non ledit̉ lꝫ ꝑdat lucrum qd̓ eſt in his que hn̄t cauſam lucratiuam vt in manumiſſione que eſt dona tio libertatis. ita loꝗtur. l. ſi pater. de ma. vin. ⁊. L. ꝗntum. qui ⁊ a qui. ita loquit̉. l. ſi ꝗs mihi bona.§. pe. de acꝗr. he re. vt cum pater vel dn̄s iubet hereditatem adiri per hoc dicam vel cum mādat donari rem cuius debet dn̄ium ip ſuꝫ nō trāſferēdo. ⁊ hoc per dicta iura. ſecus ſi trāſferret ⁊ iuberet te dare alteri tūc non impedit̉. vt. d. l. hoc iure. ⁊. l. ij. sͣ. de cōdi. ob ca. ⁊ qd̓ ibi no. ⁊ in. l. eius qui in ꝓuinciam. Sed dices iſtud eſt cōtra. l. ſi penituerit. jͣ. de diuor. ⁊. c. fi. in fi. de ꝓcur. li. vi. Item cōtra cle. i. ſiue vnicaꝫ de renū. Sed rn̄deo ꝙ illi ſunt caſus ſpeciales. qꝛ matria monium debet eē valde liberumª. l. titia. de v̓. ob. de ſpō ſa. c. gēma. ⁊ cum locum. ⁊ ſic tam mādatum de ꝯͣhendo qͣꝫ de diuertēdo mr̄imoniuꝫ pōt reuocari ⁊ impedit reuo catio ſine certioratione actum vt dictis iuribus.ſ. l. ſi penituerit ⁊. c. fi. ⁊ ita firmat gl. in. d. cle. vnica. Item in cle. vnica eſt ſpāle vt ibi innuit glo. magna in fi. etiam tenendo opi. Pet. alioꝗn̄ deſtruit̉ ſua opi. Sed reuera non eſt ſpāle ſed cōcordat. nam ceſſioſiue refutatio bn̄ficiorū ſit vel ob ſalutem ꝑſone refutātis vt dicit text. in. c. ꝗdam de renū. ⁊ ideo ibi non pōt reuocari ꝓcurator niſi interueni at certioratio. ſi ergo nullus certificaret̉ non impeditur actus. Hāc opi. ſiue diſtinctionem aut nullus ledit̉ ex reuocatione ⁊ tūc valet. aut ledit̉ ⁊ non valet. tenēt exp̄ſſeInno. ⁊ Hoſt. ⁊ cano. in. c. ꝗdam. de renū. ⁊ Ia. bu. in. l. i. in fi. de ꝯͣhē. emp. ⁊. d. Bal. in. l. mādatum. C. mādati. in iij. q. Et ſic opi. Pe. falſa. immo ipſemet ſibi fuit ꝯͣrius. ⁊ Cy. in. l. mādatum. nam lꝫ ipſe ibi in ſecūda. q. tenuerit ꝙ in his q̄ ſine cōſenſu meo nō pn̄t fieri valeat reuocatio ignorata ⁊ impediat actum. tn̄ poſtmodum in. iij. q. dicit ꝙ vbi aduerſarius ꝯͣhebat cōtēplatione mei eſt certificādus. vt. l. vnica. de ſatiſd. ⁊ ſi ꝓcura. de ꝓcur. ⁊ de inſti. l. ſed ⁊ ſi pupillus. ⁊ ſic cōcludendū eſt in hac materia cuꝫ nullus fuerit certificatus. ¶ Sꝫ nūꝗd ſufficiat ꝙ ꝓcura tor vel nūcius ſit certificatꝰ vel etiam reꝗrit̉ ꝙ aduerſari us cum quo ꝯͣhit̉ vel litigat̉ ⁊ etiam iudex. Hic aduertēdum eſt ꝙ aliqn̄ iudex tm̄ ſciuit tūc impedit̉ actus cum ſciēter in non legitimam ꝑſonam exerceat iudiciuꝫ vel ferat ſnīam. Aliqn̄ pars tm̄ ſciuit ſiꝗdem aduerſarius valet ipſo iure ſed ope replicationis elidit̉ ſiue pro eo ſiue cōtra eū ferat̉ ſnīa. Si v̓o reuocatꝭ. tm̄ ſciuit valet contra eum ſed pro eo non valet. ita no. in. l. vnica. C. de ſatiſ. ⁊ in. d. l. ſi ꝓcurator abſentem. ita etiam no. glo. in. c. māda to. exͣ de ꝓcur. Si v̓o oēs ignorauerūt tūc reuocatio non p̄iudicat aduerſario. ¶ Sed nūꝗd ipſi dn̄o p̄iudicet vt non valeat pro eo. glo. expreſſe non tāgit. Sed cum dicat indiſtincte qn̄ iudex tm̄ ſciuit ꝙ non valet pro vtraqꝫ par te ⁊ ſic reuocatio non nocet dn̄o. Eadem rōne videt̉ ꝙ ſi bi nocere non debeat qn̄ oēs ignorāt. hoc tenet. d. Bal. in. l. vnica. C. de ſatiſd. qꝛ ſicut non dat̉ ptās ꝓcuratori ni ſi poſtqͣꝫ ſcit vt no. Archi. ⁊ Inno. in. c. is qui. de ꝓcura. li. vi. ita nec ei aufert̉ ipſo iure. ⁊ qꝛ non valet reuocatio. Hoſti. videt̉ tenere ꝯͣrium in. c. auditis exͣ de ꝓcur. vbi di cit ꝙ indiſtincte valet in p̄iudicium reuocātis per illum tex. in ſecūda parte. ſed ille tex. non ꝓbat hoc lꝫ ſe multuꝫ firmet Hoſt. bn̄ enim tenet ꝙ cōdēnet̉ ad expēſas ſꝫ nō ꝙ valeat ad p̄iudiciuꝫ Dn̄i Inn. hūc paſſum tangit in. c. ex parte decani de reſcrip. ⁊ vīdet̉ tenere idem qd̓ Hoſt. ꝙ reuocatio ſibi p̄iudicet. qꝛ illud qd̓ dicit̉ debere ītima ri eſt dictum ad fauorem partis aduerſe. ſed cōtra ſe ſum cit ꝙ cōſtet de reuocatione. ⁊ h̓ per illum tex. pro hoc fa cit qꝛ videt̉ diſſentiſſe reuocādone litiget. littere in̄ impe trate per ꝓcuratorem valēt ſi ꝓcurator ignorauit al̓s nō vt apꝑet ibi ex tex. ⁊ vide qd̓ ibi no. Inno. Habemus er go ẜm Innoc. ⁊ Hoſti. ꝙ ſi oēs ignorarūt valet ꝓceſſus in fauorem aduerſarij ſed non pro eo.ſ. reuocāte vel eius ꝓcuratore. ſecus ſi iudex ſciuit vel aduerſariꝰ qꝛ tūc ſib non p̄iudicat nec tn̄ valet pro eo. Si v̓o procurator ſciui ⁊ alij ignorarūt valet contra dn̄m non pro dn̄o. ⁊ ſi det ſciuerūt pro nullo valet ẜm oēs. vide plene Bald. in. d. i vnica. C. de ſatiſd. d. tn̄ Io. de lignano me recolligente li c. mādato de ꝓcur. tenet ſimpliciter ꝙ vꝫ vbi oēs ignor uerūt ⁊ hec in iudicijs. In ꝯͣctibꝰ v̓o ⁊ negocijs glo. ſit pliciter tene

pliciter tenet in. c. mādato de ꝓcura. ⁊ in. c. ex parte deca ni. ⁊ in. l. i.§. ſed ego sͣ. qd̓ iuſſū. ꝙ nō reꝗrit̉ niſi certificā do ꝓcura. per hāc. l. ſi mādaſſem ⁊ ſi. qd̓ eſt cōtra. l. ſed ſi pupillus.§. p̄ſcribere. ⁊ multos.§. illius. l. sͣ. de inſtito. Il lud qd̓ dixi debere certificari aduerſarium debet ſic intel ligi ẜm Bar. in. d. l. vnica. qn̄ eſt factus ꝓcurator contra certā ꝑſonam ſiue aduerſarium. ita loꝗtur. l. ſi ꝓcurator. .sͣ. de ꝓcu. ⁊. l. fideiuſſor.§. i. jͣ. e. ti. que ꝓbant ꝙ aduerſa rio denūciare debet. facit. l. nomē. C. que res pigno. obli. poſ. qn̄ v̓o nō eſſet factꝰ ꝓcurator ꝯtra certum aduerſari um ſed gn̓alis ad cauſas ſiꝗdem apud acta vnius iudicis debet reuocatio apparere acta al̓s non nocet reuocatio qꝛ qn̄ eſt apud acta nō dubitat̉ d̓ reuoc. qꝛ exquo habet certum iudicem debet denūciari iudici ſicut aduerſario qn̄ habet certum ego intelligo Bar. ꝙ tūc lꝫ non ꝑueniat in notitiā aduerſarij valeat. Si v̓o non eēt facta apud acta valeret ſi perueniret in notitiam aduerſarij. ita tenet Bal. lꝫ ipſe alier intelligere voluerit Barto. ⁊ hec in his que in eodem tribunali agēda ſunt. Si v̓o extēderet̉ mādatum ad alium iudicem idē eſſet qd̓ in ꝓcuratore extra iudicium quo ad aliud tribunal ẜm Bar. l. vulgo. de ad mini. tu. in ꝓcuratore v̓o generali exͣ iudicium ſiꝗdem ce pit agere contra certum aduerſarium debet denunciare ſiquidem ceptum eſt qꝛ eadem ratio. arg. l. apud acta.§. queſitum de do. excep. al̓s non tenet̉ denūciare nec iudici nec aduerſario qꝛ neſcit cui cum non ſit certus. arg. l. ſi dictum.§. fi. de euic. Sed quando aduerſarius vel iudex eſt certus cōtra quem vel coram quo eſt datus ꝓcurator debet ei denūciari. Idem ſi certus eſſet locus in quo deputatus erat. puta ꝓpoſuit aliqueꝫ in aliqua adminiſtra tione in quadam apotheca. tūc in illo loco debet manifeſtum facere de tali reuocatione al̓s non noceret. vt. l. ſed ſi pupillus.§. ꝓſcribere. de inſtito. ita intelligit iſtum paſſum. non ob. quicꝗd dicat Cy. in. l. mādatum. C. mādati. hoc limitat. d. Bal. in. l. vnica. dicēs hoc verum niſi ipſe dn̄s ſciret vel ſcire deberet ꝙ pretextu talis mandati aliquis non poſſet dānificari. qꝛ ſciebat certos ſe habere de bitores. nam tūc illis debet denūciare vt non poſſint con ueniri. arg. ff. mādati. l. ſi fideiuſſor.§. i. ⁊. l. ſed ſi pupillus .ff. de inſtito. hic poſſet magis reſultare abſurdum. pone pro ꝓcuratore hn̄te largum mādatum ad agendum agit vel exigit debitores inuitos non conſtat de reuocatione ẜm Bal. non valeret ⁊ non eēnt liberati debitores qd̓ eſ ſet abſurdum ⁊ cōtra caſum. l. eius qui in prouinciam.§. quas v̓o. sͣ. ſi cer. pe. l. vero ꝓcuratori. ⁊. l. qui hoīs.§. ſi ti tium. ⁊.§. fi. ⁊. l. cuꝫ quis.§. ij. ⁊. l. ſi ꝗs ſeruo de ſo. ⁊ ideo dico per dicta iura indiſtincte in his que fiūt contra inuitum ſiue agēdo vel exigēdo ſiue etiam defendendo. qꝛ ſi ago ⁊ cōparet cum mādato non poſſum recuſare ꝗn̄ defendat. iſto caſu indiſtincte reꝗrit̉ certificatio de reuocatione ſiue gn̓alis ſiue ſpecialis ſit ꝓcurator per iura que indiſtincte loquunt̉. ⁊ facit qd̓ tenet Pe. ⁊ Cy. in. iij. q. ī l. mādatum. C. man. Si v̓o voluntarie agit̉ talis actus vt in ꝯtractibus ⁊ ſi. tūc videt̉ attēdendum id qd̓ Pe. dicit ⁊ Cy. aut talis actus celebrat̉ cum ꝓcuratore non contē platione dn̄i ⁊ non reꝗritur certificatio aduerſarij ſed fuf ficit ꝓcurator. vt qꝛ dico eme equū in nūdinis ⁊ tu emis ſimpliciter. ⁊ bene dicit lꝫ. l. i.§. ſed ſi ego. ff. qd̓ iuſſu. hoc non ꝓbet ſed potius oppoſitum. Si v̓o ꝯtēplatione dn̄i erat geſturus actum tunc reꝗritur certificatio ruocationis ⁊ non ſufficit ꝙ certioret̉ ꝓcurator. ita intelligit hanc materiam Cy. ⁊ Pe. per. l. ſed ſi pupillus.§. ꝑui. de quo in. l. vnica. de ſatiſd. ⁊. l. ſi procurator. Sed hoc eſt abſur dum qꝛ non habebit queꝫ certiorare quia neſcit cuꝫ quo facturus ſit ꝓcurator ꝯͣctum ⁊ ad īpoſſibile nemo tenet̉. Propterea Mar. ſil. diſtinguit vt refert Cy. aut loquit̉ in inſtitore ⁊ debet manifeſte reuocari. vt. l. ſed ſi pupil. lus.§. de quo. aut in ꝓcuratore ſiꝗdem habet mādatum ad gerēdum vel agēdum cuꝫ certa ꝑſona debet illi ꝑſone notificari. l. fideiuſ.§. i. mādati. Idem ſi dirigit mādatum Randati. certe ꝑſone vt ꝯtrahat cum tali. l. i.§. ſed ſi ego. ff. qd̓ iuſſu. d. l. cum quis.§. i. Si v̓o habet mādatum ſimplex non ad certam ꝑſonam tūc ſufficit certioratio ꝓcur. qꝛ nō ha bet cui denūciet. d. l. ſi dictum. ⁊ eſt quid imputet̉ aduer ſario qui potuit hoc cogitare. l. ſi quis domum locati. ta men qꝛ inꝗrere debet qui cum alio cōtrahit. vt. l. qui cuꝫ alio. ff. de reg. iuris. habēt tamen actionem cōtra ꝓcurato rem. ff. quod fal. tu. au. ge. l. i. de fur. l. falſuſ. Cy. tamen te net opi. Pe. Bar. magis adheret opi. Mar. ſil. lꝫ de eo nō faciat mētōeꝫ idē do. Bal. eo ſaluo ꝙ ẜꝫ Bar. in īſtito re non reꝗritur fieri certioratio niſi quādo habet certum locum al̓s non eſt perſona nec aliꝗd in quo poſſet fieri. ta men opi. Pe. poſſet defendi qꝛ debet fieri proclama vel poni in loco publico ſcriptura de reuocatione vt. d.§. ꝓſcribere. ſed forte non oībus innoteſceret. l. diuus. de in integ. reſti. in voce preconis. quid enim ſi extra locum p̄ conis vel ſcripture aliꝗd ageret non īnoteſceret nec hoc ſeruat̉ d̓ cōſuetudine. ⁊ iō opi. Bar. ⁊ Bal. adhereo cuꝫ limitatōe de qua ſupra p̄terqͣꝫ in illis qui cogunt̉ inuiti vt in debitoribus exactis vel in ꝓcuratore ſuſcipiēte litē qꝛ ceſſat ratio Mar. ſil. Idem tamen Bal. in exͣiudiciali bus remittit ad no. per Ia. de bel. in. l. i.§. ſed ſi ego. sͣ. qd̓ iuſſu. vnde v̓ba Iacobi qꝛ dicit aliqua elegātia recitabo ⁊ examinabo dicit ipſe ſic. aut per ſe vult quaſi obligari. aut per alium. aut vult aliꝗs aliqd̓ cōmodum per aliuꝫ ſi bi acꝗri. aut vult alij dumum ſeu gr̄am impendere. Pri mo caſu ſi miſit nūcium vel epl̓am ⁊ pͥus penitet qͣꝫ ambaſciata vel epiſtola rep̄ſentet̉ penitētia interueniēte ſtatim reuocat̉ mādatum nec intereſt fuerit certioratus vel non. jͣ. de ma. v. n. l. ſi pater. cuꝫ ꝯcor. ibi. alle. ⁊ sͣ. de do. l. ꝗdem. vbi de hoc. Et pro hoc facit ratio ſcripta exͣ de ꝓcura. c. vl.§. fi. lib. vi. ⁊. jͣ. de ac. ⁊ ob. l. cōſenſu. ⁊ de pactis l. labeo. ⁊ de acꝗ. re. do. l. pe. ⁊ qd̓ no. C. de ſacroſan. ec. l. illud.§. fi. ⁊ eſt ratio euidēs in caſu predicto ꝙ nūcius ſiue epiſtola ſolū p̄ſtat miniſterium ſicut pica ⁊ organum. jͣ. de cōſti. pe. l. iij. C. ſi ꝗs alteri vel ſibi. l. multum intereſt. .§. fi. vbi de hoc. Igitur cum peniteat mandāteꝫ ſtatī eius deficit conſenſus. ergo qd̓ poſtea ſequitur non poteſt ſuum effectuꝫ ſortiri in aliquo. ⁊ ex his manifeſte apparet ꝙ glo. poſita. jͣ. de cōtrahen. emp. l. i. que format queſtionem in littera vel nūcio falſa eſt nec poteſt procedere rationibus ſupradictis. iſta ſunt verba ſua. concor. cū eius opi. ibidem Ray. ⁊ in. l. i. de cōtrahen. emp. qui ipſuꝫ ſe quitur. facit gl. in. d. l. quideꝫ de dolo. cōcor. Pe. ⁊ Cy. in. d. l. mādatum. C. mandati. ⁊ Inno. ⁊ Hoſti. in. c. que dam extra de renū. ⁊ glo. in. d.§. ſed ego. que illud v̓bum ⁊ me certioraſſet ſupplet maxime qꝛ non requirit̉ certioratio. Ego iſtud ſupra reprobaui ⁊ tenui glo. in. d. l. fi. de ꝯtrahen. emp. ⁊ dico ꝙ eſt caſus in dicto.§. ſed ego. ⁊ ſic intelligit glo. eum in. d. l. i. in fi. de ꝯtrahen. emp. ⁊ ſupple re eſt violare tex. nec valet ſuppletio qꝛ ibi loquitur etiaꝫ in mādatario in quo ẜm omnes cōmuniter requirit̉ certioratio. ⁊ ideo Ia. de bel. opi. non procedit cum reuerētia. nam ſi eſſet vera ideꝫ eſſet in procuratore qui non eſt ꝓcurator niſi dn̄i cōſenſu. ergo penitētia interueniēte ceſ ſaret ⁊ non valeret actus. cuius cōtrarium dicit tex. in. c. fi. in fi. de ꝓcur. li. vi. Sed ratio quare non poteſt interue nire penitētia non interueniēte certioratione eſt ne dāno afficiat̉ ꝓpter ignorātiam vt hic ⁊. l. inter cauſas. ⁊. l. ſi pͥ cedēte. jͣ. eo. ⁊ inſti. eo.§. item̄ ſi adhuc. igitur defectus cō ſenſus non impedit ne damno afficiat̉ vel illudat̉. ⁊ ſic di cimus in ꝓcuratore ad iudicia. caret ergo fundamento eius opi. Secūdo caſu.ſ. quādo per alium quis vult obli gari. dicit ipſe ſiꝗdem miſit ꝓcuratorem ſiue ſindicū per quem vult obligari tunc eſt neceſſaria certioratio vt poſſit in totum reuocari mādatū. ⁊ ſic loquunt̉ iura dicti.§. ſed ſi ego. ⁊ hec. l. ſi mādaſſem ⁊ de publi. l. ſi ꝗs ꝓhibue rit. ⁊ de cōdi. ob cau. l. ſi pecuniam.§. i. ⁊ dic vt ibi ⁊ in.§. ſe. ⁊ ar. ff. de acꝗ. poſ. l. qui abſenti in prin. ⁊ de excep. rei iud. l. i.§. i. Et per hoc dicit ipſe apꝑet glo. poſita in.§. ſed Bal. ſuꝑ. ij. ff. veteris. s iij Manuati.

Mandati. ſi ego. loꝗtur in eo caſu qn̄ ꝗs per alium vult obligari eſt falſa. ⁊ gl. que eſt. sͣ. de publi. l. ſi ꝗs ꝓhibuerit. ⁊ eſt ratio qꝛ qn̄ ꝗs per alium vult obligari vt per ꝓcur. vel per ſindicum tūc obligat̉ per alium non per ſeipſum ſed alteriꝰ facto. vt no. in. d. l. multum intereſt. ⁊ inſti. de inuti. ſti.§. alterius. ⁊ qꝛ ſuum ꝯſenſum tranſtulit in aliuꝫ nec ſibi re ſeruauit quātum ad actum gerēdum ideo mādatuꝫ non pōt nec debet reuocari ab ignorāte vt no. C. de ſatiſd. l. i. .sͣ. de ꝓcu. l. ſi ꝓcurator ⁊ h̓ obtinet regul̓r. Fallit regula exͣ de ꝓcur. c. fi. li. vi. per hoc apꝑet ſolutio. q. q̄ mouetur nec ſoluit̉. jͣ. de ſpon. l. ſufficit. Iſta ſunt v̓ba ſua hoc ſcd̓o caſu tenet ergo indiſtincte ꝙ reꝗrit̉ certioratio in ꝓcura tore. Gl. in.§. ſꝫ ſi ego. diſtinguit iudicia a negocijs ꝙ ī iu dicio reꝗͥrat̉ in ꝯͣctibus non. idem glo. in. c. mādatum. de ꝓcur. Pe. ⁊ Cy. in his que pn̄t fieri ſine conſenſu dn̄i vt ego poſſum emere fundum dicūt fieri debere certioratio nem ⁊ ꝓcuratoris ⁊ aduerſarij in his que facturus erat ꝯtēplatione dn̄i. Si v̓o non poterāt fieri ſine cōſenſu dn̄i vt alienatio rei ſue vel obligatio dn̄i ꝓcur. non eſt certiorādus ſed aduerſarius qd̓ nō ꝓcedit ſimpl̓r vt ſupra dixi. Mar. ſil. diſtinguit inſtitorem ⁊ hn̄tem mādatum ad cer tam ꝑſonam vel reſpectu certe ꝑſone ad ꝯͣhendum cum aliquo ⁊ in his reꝗrit certiorationem. al̓s v̓o ꝓcuratori ſimplici non reꝗrit̉ certificatio qꝛ non habet quem certifi cet vt ſupra dixi. Bar. ⁊ Bal. non diſtinguūt iudicia a ꝯͣ ctibus. ſed dicūt ꝙ ꝓcur. ad certum iudicem vel locum vel ꝑſonam vel etiam in gn̄ali quo ad eos cum ꝗbus aliꝗd cepit gerere reꝗritur certificatio al̓s nō. Addit Bar. niſi veriſimiliter ſcire poſſet debitores cū ꝗbꝰ poſſet agere qꝛ deberēt dertificari vt ſupra dixi. Inno. ⁊ Hoſtiē. in c. ꝗdam. ⁊ Dy. in. l. ſi pr̄. de ma. vin. dicūt ꝙ in his in qui bus nullus ledit̉ nō reꝗrit̉ certificatio alias ſic. qd̓ ſupplē duꝫ eſt ſi poſſet. alias no. ꝓut dicit Bar. ⁊ ſupra tetigi ita ꝙ nō replico per que pꝫ non procedere ſimpliciter opi. Ia. de bel. dicam ergo in h̓ vt ſupra. Tertio caſu qn̄ ꝑ ali um volo mihi querere. dicit ipſe lꝫ ꝗs miſerit nūcium vel epiſtolā vel ꝓcuratorem licituꝫ eſt penitere nec exigit̉ cer tioratio. vt. jͣ. de acꝗ. here. l. ſi ꝗs mihi bona.§. pen. ij. rn̄ſo ⁊ de diuer. l. ſi penituerit. ⁊. C. de repudijs. l. licet. ⁊ eſt ra tio qꝛ quotiēs nulli p̄iudicium generat̉ reuocatio debet cōſiſtere in mera ⁊ pura volūtate. inſti. mādati.§. recte. ⁊ ff. pro ſocio. l. ſed ſi ſocius. ⁊. l. actione.§. labeo. cuꝫ ſimilibus ſuis ſuperius allegatis in hoc mēbro concor. cum Dy. ⁊ iſtud poteſt capi ſub verbis Inno. ⁊ Dy. ⁊ bn̄ di cit. Quarto caſu quando volo impēdere donum vel gratiam lꝫ ſit miſſus nūcius vel epiſtola licituꝫ eſt mittēti pe nitere nec reꝗritur certioratio. ff. de ma. vin. l. ſi pater. ij. ⁊ iij. rn̄ſo. ⁊. d. l. qui abſenti in pͥn. ⁊ de acꝗr. re. do. l. penul. in prin. ⁊ ꝓ hoc facit glo. in. d. l. illud. C. de ſacroſan. ecc. ⁊ tex. ⁊ gl. de ac. ⁊ obli. l. ꝯſenſu. ⁊ eſt ratio qꝛ reꝗrit̉ īter uētus ꝑſone medie vere vel ficte p̄ſtantis miniſterium. ⁊ ideo tacite ⁊ exp̄ſſe ſine certioratione reuocat̉ mādatum de do. l. ij.§. pecuniam. ⁊ de do. inter vi. ⁊ vxo. l. ſed interim.§. idem marcellus. ⁊.§. ſi vxor. hec ratio non placet ex p̄dictis. Sed ꝗd ſi vult aliꝗs gr̄am vel donum impendere non per nūcium vel epiſtolā vel ꝓcuratorē ſimplicem ſed per eum in quem eſt dn̄ium trāſlatuꝫ. dic vt. sͣ. de ꝯdi. ob cau. l. ſi pecuniam.§. i. ⁊. ij. vbi de hoc. nam aut cō ceſſit ei ſimplex miniſterium. aut in eum trāſtulit oēm ptā tem ⁊ ius ſibi cōpetēs in totum. Iſta ſunt v̓ba ſua que ſi ꝗs bn̄ cōſiderat excepto eo qd̓ dicit de nūcio reducuntur ad v̓ba Inno. Et qꝛ in hac maͣ ſunt varie opi. ⁊ reꝑi dn̄m Bal. ꝯcor. cuꝫ his que ſupra termi. tā in nūcio qͣꝫ in ꝓcuratore in. l. mandatum. C. eo. in tertia. q. ideo eius verba ponam ad litteram que ſunt iſta. ¶ Tertio q̄rit̉ nunꝗd ſit neceſſe ꝙ reuocatio perueniat in notitiam eius cuius intereſt. Cy. ponit hic Dy. Iac. de are. ⁊ pe. ⁊ reſident in petro tanqͣꝫ in firma petra ẜꝫ eum ſic dicentes. Aut loqu mur de reuoca. effectu inter geſtorem ⁊ dominum. au inter geſtorem ⁊ contrahentem. Primo caſu non preir dicat geſtori ignoranti vt. ff. eo. l. ſi mādaſſem. Secundo caſu aūt interuenit vt nuncius ⁊ non eſt neceſſaria certificatio qꝛ nihil agitur cum ipſo ſed per ipſum in perſona domini vt. ff. de ma. vin. l. ſi pater. aut interuenit tanqͣꝫ ꝓcur̄. ⁊ ſic tanqͣꝫ fundator actus qui geritur. ⁊ tunc aut ad eſſe actus reꝗritur cōſenſus domini vt ad tranſlationem dominij ⁊ non valet actus. vt. ff. ſi cer. pe. eius qui in prouinciam.§. quas autem. ⁊. l. ij.§. ſi quis dona. ff. de dona. ⁊. l. ſi pecuniam.§. ſi ſeruum. ff. de condi. ob cauſam. aut actus non dependet eſſentialiter a domino ſed a procu ratore ſicut eſt cōtrahendi tunc valet actus etiam in pre iudiciū reuocantis. qꝛ habet ſua eſſentialia. vnde eſt actꝰ obligare valens ẜm Pe. Sed contra id qd̓ dicit de nuncio eſt glo. arg. in. l. i. in fi. ff. de contrahen. emp. ⁊ ſi dicatur ceſſat conſenſus ergo non valet actus. reſpondetur ꝙ non tm̄ ratione conſenſus qͣꝫ ratione doli. quia fingitur ratione doli durare ꝯſenſus. ⁊ hoc eſt hodie expeditum ꝙ ſi nuncius ad reſignandum reuocetur ignorans valet reſignatio beneficij in manu ſuperioris facta. vt in. c. i. de renū. in cle. qd̓ puto verum etiam ſi iſta reuocatio fu it publice facta quo caſu etiam debet puniri qui facit inſtrumentum clandeſtinuꝫ in alterius preiudicium vt no. Hoſt. extra de fide inſtru. c. i. in glo. magna in v̓. item no. cum officium tabellionis. ⁊ lꝫ opi. pe. eſſet vera de rigore hoc obtinere debet de equitate. Item contra id qd̓ dicit de procuratore in tranſactione dominij videtur. l. expreſſa. ff. de publi. l. ſi quis prohibu. Sed reſpondendum eſt ꝙ ibi mandatum iranſiuerat ad obligationem irreuocabilem ⁊ ideo non poterat reuocari. quia traditio erat ne ceſſaria fieri. Ego dico ꝙ aut reuocatio erat alteri captio ſa ⁊ tunc non tenet reuocatio facta notificatione reuoca tionis. argu. ff. de actio. empt. l. i. in fi. aut talis reuocatio non eſt captioſa ſed impedit ſolum lucrum non auteꝫ mi nuit patrimonium ⁊ tunc tenet reuocatio de ſuo. argu. ff. de his que in frau. cre. l. vel ea que autem cum ſi. Bald. de nūcio etiam tangit in. C. de furtis. Ex quo poſſumus ſic colligere. Aut loquimur in nuncio vel epiſtola tunc ẜm Inno. ⁊ alios multos indiſtincte non exigitur certio ratio ẜm gl. ⁊ me. idem eſt in procuratore. aut loquimur in procuratore reuocato tunc quo ad preiudicium reuo cantis vbi omnes ignorarunt ſunt opiniones. vt. sͣ. dixi aut ad preiudicium reuocati ⁊ non nocet indiſtincte qn detur actio mādati ad intereſſe. aut quo ad preiudicium alterius ſiue aduerſarij. ⁊ tūc aut tacite reuocatur vt impediatur ⁊ non reꝗritur regulariter certioratio vbi non eſt quid imputetur al̓s ſic vt. sͣ. dixi. Fallit fauore liberta tis ⁊ in pijs cauſis. Item fallit in his ad que tenet̉ de ne ceſſitate. Item fallit in his que lꝫ mandentur inter viuos irreuocabilem tn̄ effectum ſortiuntur poſt mortem. Iteꝫ fauore liberationis debitorū ſoluentium. vt. sͣ. dixi. Aut loquimur in expreſſa reuocatione. ⁊ tunc aut lederet̉ ꝗs perdēdo lucrum qd̓ ab alio non eēt facturus ⁊ non reꝗ rit̉ certioratio. fallit in renunciatione beneficij in cle. vni ca de renūc. ratio eſt vt. sͣ. dixi. Aut lederetur perdendo lucrum qd̓ ab alio facturus erat ſi non facta eſſet reuocatio vel damnū ⁊ patiendo lederetur ex reuocatione. tunc vbi eſt aduerſarius certus vel iudex certus vel locus cer tus qui pōt certificari vel veriſimiliter ſciri pōt qui pot ledi. ſi non fiat certioratio ⁊ tunc erit fienda. fallit in concernentibus cōtractum vel diſtractum matrimoniorum rōnem. sͣ. aſſignaui. Si v̓o predicta ceſſant qꝛ non poten fieri non eſt qui certioretur nec locus certus nec iudex nec aduerſarius. tūc in his que vigore mandati fieri poſ ſunt per ꝓcur. contra inuitum vt in exactione debitorū vel defenſione cauſarum requirit̉ certioratio indiſtincit ẜm meam opi. per. l. vnicam de ſatiſ. qꝛ nil ei poteſt impū tari. In his v̓o que aduerſarius ſeu cōtrahens non facii inuitus tūc non reꝗritur certioratio qꝛ eſt quid cōtrabi ti imputetur. l. qui cum alio de reg. iur. ⁊ ita videtur cor cludēda hec materia. Tutum tn̄ eſt in procuratore gelle rali qu

Mandati. 140 Mandati. rali qui reuocatur ſeruare formam. l. ſed ſi.§. de quo palam. infra de inſtito. Sed quid ſi dominus de reuocatione faciebat certiorationem ⁊ per alium fuerit impeditus tunc ſiue per aduerſarium vel eum qui leditur ſiue alium videtur ꝙ valeat reuocatio perinde ac ſi veniſſet ad noti tiam. quia non eſt quid imputetur. probatur clare per cle men. vnicam de renun. ſiquis conſiderat iſtum tex. ⁊ tūc videtur eadem ratio que in reuocatione tacita vbi nō exi gitur certioratio. quia non eſt quid imputetur. ⁊ tunc in caſibus in quibus fallit in reuocatione tacita. Et iſto mo do habemus concludere hanc difficillimam vtiliſſimam ⁊ quotidianam materiam. vt ex predictis patet ſubmittens me tamen correctioni. Et predicta ſufficiant per dominum Saguranum de nigris Ianuenſeꝫ. Iuris vtriuſqꝫ doctorem famoſiſſimum. Mandatum vt Iquis mihi. caiſicem in meo ad tui vtilitatem inducit actionem mandati. hoc dicit. detracto quod ſuum eſt factum pre cio ſuo. ¶ In tex. ibi rauenne de padua ſit mentio in. l. fi na. de cenſi. de caſtro pomerij quod eſt in apprucio tex. fa cit mentionem in. l. cui pacto infra de ſer. exportā. de ciui tate venixij que eſt in apulia ſit mentio in. l. heredes mei in principio. infra ad trebel. de ciuitate ferrarie que eſt in lombardia ſit mentio in. l. lucius.§. ſiquis de lega. ij. ⁊ in. l. defuncta.§. fina. de vſufru. de ciuitate capue ſit mentio in. l. centum capue. sͣ. de eo quod certo loco. ⁊ in multis legibus illius tituli. ⁊ in. l. qui quatuor. ⁊ ī. l. vx. de le. iij. de duratio quod eſt in apulia ſit mentio in. l. igitur. sͣ. de exercito. de venetijs ſit mentio in. l. vx.§. legauerat de lega. iij. ¶ Nota arg. pro ſcholari ꝙ expenſas vtiles do mi facere poſſit de penſione. ſed vtiles ſue perſone tantū. puta ſi cauſa ſtudij fecit fieri vnam feneſtraꝫ aptam ad ſtu dium hoc debet facere ſuis expenſis. ⁊ facit. jͣ. de via publi. l. ediles. ¶ Ex lectura antiqua. NOVA ADDITIO. ¶ No. ꝙ ſi locator aptat domum ad preces ſcolariuꝫ ꝙ ſcolaris tenetur ſoluere illam impenſam quatenus gratū ſcolaris tantum reſpicit non vtilitatem domus vel domini. ¶ Ex hoc etiam nota ꝙ tales expenſas quas fieri ex pedit ſcolari nō domino vel domino ſcolaris non poteſt facere de penſione ſed ſuo ſumptu. Actio ſuꝑ I mandauero. ueniens pē dente iudicio ex cauſa de preterito ꝓdeſt acto ri ad condemnationē rei. hoc dicit. Et de ma teria iſtius legis habuiſtis in. l. ſi rem.§. fi. sͣ. de pigno. ac. videbitis in. l. non poteſt. sͣ. de iudi. Iſta lex non ſumUi patitur. matur ꝗa breuis ⁊ eam declara vt in glo. ⁊c. Ex facto ſerui non debet coEruus. gꝫ dominus ſeruum recipere quem ſeruum voluit dominus in perpetuum alienare. hoc dicit. Mādatarius nō X mandato. Sſentire lucrum nec damnum. hoc dicit. Si manda Um mandato. totuo pro alio fideiubeam non competit mihi contra il lum actio mandati niſi vtriuſque mandatum intuitus fideiuſſi. Fideiuſſor I mandauero. ſoluēs pro reo principali agit actione mandati ſecūdum formam fideiuſſionis non ẜm formam ſolutionis. hoc dicit. Additio. ¶ Si tibi mādauero. Iſtud princi. fortiter facit ꝙ in obligatione ante diem non ſit nata actio. quod tetigi ſupra ſi certum petatur. l. certi conditio. etiam ſiꝗs velit dimittere interuſurium medū temporis non poteſt ante diem agere. ⁊ iſtud eſt in tempore cōuentionali. ſed in tempore legali quod datur miſerationis cauſa. dic vt infra ſo. matrimo. l. ſi conſtante.§. quotiens. ¶ In gloqui nihil. vel non debet dicere nihil. quia tunc non tenetur fideiuſſor. ſed debet dicere nunc ẜm Rizar. ⁊ Cy. in addi. ¶ In glo. ſi mandato ibi circa preſcrip. Nota glo. pro intellectu. l. qui bis idem. ff. de verborum obligatio. Bar. ⁊ facit. jͣ. de fideicōmiſ. liberta. l. is qui ex cauſa. ⁊ de conſtitu. pecu. l. item illa.§. quod addicitur. ⁊ de caſt. pecul. l. pater. NOVAADDITIO. ¶ Ex lectu. antiqua. In verbo tex. ſed melius. Nota ꝙ credi ILEM. tor ante diem non poteſt agere licet cōpen dium medij temporis ſit paratus concedere debitori. ¶ In.§. ſi quorum. no.§. in argu. ꝙ ſi res mea ſubaſtat̉ ꝙ ego admittarda licitationem vt ceteri. ¶ In.§. is cu ius bona. Nota.§. ⁊ vide in Specu. de actore. ver. item qui eſt deportatus. vbi vide alias non intelliges ꝙ not. ac. de regulis iuris. ⁊ de. ſol. vide infra ſol. matrimo. ſi ma ritus minus per Ia. de are. ¶ Utruꝫ per deportationeꝫ tollatur naturalis obligatio. nota in. l. cum duo. de duobus reis. ⁊ de fideiuſſo. ſi debitori. ⁊. l. vbicunque. ⁊ dic ꝙ non tollitur ſꝫ in fiſcum tranſfertur. l. iij.§. cum ex cau ſa. de iure fiſci. de nouatio. l. nouatio. ⁊ hoc de obligatio ne precedenti que non redditur impoſſibilis per deporta tionem. Nam ſecus ſi reddatur impoſſibilis vt illa de iudicio fiſci. ſolu. matrimo. ſi conſtan.§. fina. ſiquis cautio. ſed ⁊ ſiquis.§. i. Et fiſcus non eſt verus heres ſed interp̄ tatiuus ẜm Tho. de form̄. Item ſecus in quodam alio caſu de nouatio. l. quotiens.§. fina. Si vero loquimur de obligatione emergente poſt deportationem ⁊ ex noua cauſa. ⁊ ſic non venit ſub vniuerſitate confiſcata.l. certa forma de iure fiſci libro decimo. tūc loquimur hic. adde quod no. per Cy. in cōmento. l. ſi deceſſerit qui ſatiſdare cogan. ¶ Et no. ꝙ hoc.§. intelligitur duobus modis. vno modo in deportato. ⁊ tunc eſt hoc ideo quia acquiſi tio ſubſequens eſt iuregentium quo non eſt priuatus. qꝛ deportatio tollit ius ciuile ratione ciuitatis tantum. ſed ius gentium eſt cōmune omnium gentium ⁊ dicitur ius naturale ⁊ iura naturalia non ſunt ibi adempta ẜm Cy. in. l. ex hoc iure. ⁊ Dy. in. l. ſi deportati. de lega. iij. ⁊ adde quod no. in vſibus feudorum inci. hic incipiunt cōſue tu. regio. c. domino guerram facientꝭ. ⁊ que precedere de beant inueſtituraꝫ in. c. i. in glo. Sed quero circa finem ⁊ decimāſextā queſtionē. vi. c. autem. ⁊. c. fina. ẜm Hugo. de la font̓. Alio modo intelligitur in eo cui ſola bona ſūt adempta. ita ꝙ ſententia diſponit ſolum circa bona directa. ideo non trahitur ad poſt queſita. vt. l. i. infra de vſuris ẜm Rizar. malumbra ⁊ Dyn. idem tenet Cyn. C. de bonis preſcrip. l. ij. in additione noua. ¶ Quid de excō municato glo. dicit ꝙ equiperatur deportato. inſtitu. de capitis diminutio.§. minor. idem Guil. C. de epiſcopis ⁊ clericis placet in vltima queſtione. Tu dic ꝙ aut eſt excō municatus pro contumacia. ⁊ tunc non equiperatur ip ſi deportato cum etiam ex omni cauſa poſſit ſibi querere. vt no. Innocen. de exceptionibus. c. pia. Aut pro crimi ne ex quo venit infligēda deportatio vel maior pena. tūc poteſt procedere equiperatio. vt. C. de hereti. auctē. gaza ros. ⁊ auc. credente. Simile in bannito ẜm glo. in.§. rele gati. probatur primum membrum ⁊ alia ratione. quia ex ceptio deportationis eſt peremptoria. excōmunicationis dilatoria. quibus ex cauſis maiores. ſi que mil̓. ⁊ dicto. c. i. vnde excommunicatus poteſt recipi in monachum. vt no. Inno. de ſententia excōmunicationis. pro illorum. Bal. ſuꝑ. ij. ff. veteris. s iiij

a ¶ Futura. Adde. d. alex. de imo. in. l. ii §. illud quoqꝫ qd̓ ꝗſqꝫ iur. ⁊ bar. cep. in ſin gu. ver. clx. ⁊ pau. de caſt. in cōſi. xxxiij. inci. cōmiſſo ordine. ⁊. d. ale. de imola hic. Mandatii. Si bona alicuius ſunt ex delicto publicata. vtrum vaſalli tranſeant ad fiſcum vel emphitheoſis. dic ꝙ ea que non tranſeunt ad heredem extraneum non tranſeunt ad fiſcū vt not. in. l. i. C. de bonis libertꝭ. Et quid ſi bannitus egit ⁊ non fuit obiectum de banno an valet ſententia lata pro eo. dic ꝑ all̓a in mar. de ſentētijs ad fi. ¶ Sed pone dicit ſtatutum ꝙ bannito non debeat reddi ius modo pronūciatur pro aliquo ꝙ debeat rebanniri an ei reddatur ius ⁊ videtur ꝙ non. quia non eſt per hoc rebannitus. vt no. in. l. i. C. ſi aduerſus liberta. ⁊.l. fina. vbi ⁊ apud quem. In contrarium facit. ff. de mili. teſta. l. penul. ⁊ de fideicō miſ. liberta. l. cum vero. nam licet non ſit rebānitus tamē habetur pro rebannito. de verbo. ſignificatio. mercis. vel dic aut agit. ⁊ tunc prepoſtere agit. quia primo debet facere ſe rebanniri ⁊ per rebānitionem reſtitui qꝛ eſt actus retroſimilis. ergo reſtitutionis vim habet. vt. l. ab emptio ne. de pactis. idem ſi pronuncietur bannum cancellandū. nam reſtitutio eſt. l. i. de his que in teſta. delen. cum ſimili bus. Aut reus ⁊ tunc audiatur. vt. l. necnon.§. exceptio. ⁊. l. papinianus.§. ſi filius. sͣe. vel dic ꝙ ex quo ſnīa eſt la ta iure actionis debetur reſtitutio vnde auditur ſiue agat ſiue conueniatur. vt sͣ. ꝙ metus cauſa. l. metus.§. volenti. ¶ In vltimo verbo fiſcum. No. ꝙ per iſta verba oīa bo na alicuius ſunt publicata non veniunt bona poſtea queſita nec legata quorum dies ceſſerat. vt no. ff. de conditio ne ⁊ demonſtratione. l. non ad ea. que gl. non eſt alibi ẜm Bal. ⁊ ita no. C. ad. l. falc. l. etiam. quia iudex minime po terat futura comprehendere. vt. jͣ. de vſuris. l. i. ¶ In.§. qui edem. no.§. contra ſtipendiarios. ⁊ no. contra aſſaſſi nos quod non valet ſi conſeruētur indemnes. de iſtis ha bes. jͣ. de iniurijs non ſolum.§. ſi mandato. ¶ In.§. ſi tibi in verbo tex. cui velles incerto de certis. puta cui ex amicis in quibus verbis non continetur ꝑſona recipientis ⁊ dato ꝙ ſit amicus non poteſt vt amicus ſibi retinere. ꝗa cum ſit electus vt diſtributor inter diſtribuentem ⁊ eum cui debet eſſe perſonalis diſtinctio vt hic. Si aūt incerto de incertis tunc non cogitur diſtribuere ⁊ poteſt ſibi reti nere. Fallit extra de teſtamentis cum tibi in eo quod venit diſtribuenduꝫ ad pias cauſas. ¶ In.§. ſi procurator. in verbo tex. mandati. hec exceptio tutoris ꝯtra ſuū acto rem habet actioneꝫ mandati. ¶ In.§. ſicut in verbo tex. 3º tenebitur. arg. ꝙ ſiquis tantum ſe arctauit ad producen⁊ dum inſtrumenta ꝙ aduerſario non poſſet eſſe ſaluuꝫ ius reprobandi ꝙ non debet admitti productio. ¶ In glo. que eſt ſuper ver. tex. ⁊ illius que incipit.ſ. mandantis cir ca fi. Nota bonaꝫ glo. pro intellectu. l. qui bis. ideꝫ. P. tenet contra per. l. pater qui caſtra. Sol̓. in fi. de ca. pecu. ē. Bar. vide de conſti. pecunia. Item ille.§. quod addicitur in fine. aut obligandi forme ſunt difformes. aut diuerſitas eſt talis que inducat nouationem. ⁊ tunc agitur ſoluꝫ ex poſteriore ſtipulatione. ff. de nouatio. omnes. ff. de verbo. obligatio. qui viufruc. de actio. ⁊ obliga. l. obligatio nes fere.§. fina. Aut non inducit nouationeꝫ ſed accumulationem. ⁊ tunc ex vtraqꝫ agi poteſt. tunc aut cauſatur ex eadem ⁊ vna originali cauſa. ⁊ tunc facta ſolutiōe ex vna liberat̉ ab vtraqꝫ. vt. C. de nouatio. l. fina. Aut ex diuerſis cauſis. ⁊ tunc ꝯcurrunt in origine ⁊ executione. vt. l. ſem per. de lega. ij. ⁊. l. quinquaginta. de probatiōibus de an nuis legatis. l. qui marco. Aut plures obligandi forme ſunt conformes. ⁊ tunc aut ſumunt originem in perſona vnius. aut in perſona diuerſorum. ſi in perſona diuerſorū concurrunt. ff. de fideicōmiſ. generaliter. de actio. empti. non eſt nouuꝫ. ſi in perſona eiuſdem. Aut emanant eodē tempore ⁊ vna fingitur ſtipulatio negatiue expreſſa toti ens. ⁊ ideo vna ſolutione oritur actio de legatꝭ cuꝫ q̄ſtio de verborum obligatione cum quibus. Item aūt diuerſis temporibus. tunc plures ſunt actiōes ſed vna exactio dicta. l. qui bis. Idem ẜm alium intellectum. ⁊. C. de nouatio. l. finali. In verbo glo. ibi. rn̄. non eſt. ¶ Nota hic talem queſtionem creditor hodie debet excutere primo principalē. ⁊ poſtea venire ad fideiuſſorem. Pone ꝙ ex cuſſit ⁊ reus reperitur ſoluendo in debito principali ſed non in ſumptibus litis. An propter ſumptus poterit agi contra fideiuſſorem. ⁊ dic ꝙ non. quia non veniunt iure actionis. Et ideo iſta glo. dicit ꝙ mandatum operatur ad ſumptus non lites more contra fideiuſſorem vnde teneiur fideiuſſor actori ⁊ actor fideiuſſori. jͣ. eo. ſi mandato.§. ſi fideiuſſor multiplicauerit. In glo. magna. ibi prodeſſe po Inter duM. tea ⁊c. Nō. ex hac glo. ꝙ iſtud intereſſe propter preſcriptio. debet a iure conſiderari. ſed contra nota. in. l. quibus hic allega. vbi gloſa dicit tale in tereſſe debere conſiderari. ⁊ illa eſt vera. ⁊ eſt caſus in. l. pater qui caſtrenſe in fi. infra de caſtren. pecul. Circa qd̓ vide quod no. in. l. ſi domus. jͣ. de verborum obligatione dixi de hoc. sͣ. de pac. l. iij. Ualet mandatum de re mea emenda a Ml Hi. tertio de iure vendenda. hoc dicit. Pio declaratione.§. vide quod no. Cy. C. ſi ſeruus exte. in. l. i. in prima oppoſi. Mandatum pro Iulianus ſcribit. emnenda re queet pro parte mandatarij valet ⁊ tenet. hoc dicit. iſte textus. eſt argumentum ꝙ quando res venditur per modum ſubhaſtationis ille cuius res eſt poſſit ſe interponere ad emendam. Ille qui retinet ea Is cuius bona. que ſunt iuriſgenti um habet actionem ciuilem. hoc dicit. ¶ Nota caſum iſtius.§. facit. l. ſi metum. ⁊ quod ibi not. jͣ. de regu. iuris. Iſte tex. non reperitur ita clare alibi. ⁊ dn̄s Cy. declarat ipſum etiam hic in addi. ⁊ ſupra de iuſti. ⁊ iure. l. i. in. iij. lectu. ⁊ ſic duplex eſt intellectus. vnus ꝙ fuerunt publica ta bona integro ſtatu perſone. alius ꝙ non integro ſtatu perſone vt in deportato. vt ſupra de capitis diminutio. l. tutel̓.§. ſi libertatem. ¶ Nota ꝙ ſententia publicationis a non porrigitur ad bona futura. facit quod no. C. de iure fi. l. forma libro. xi. ⁊ adde quod no. in. l. i. C. de priuil. fi. Circa hoc vide bonum tex. in. l. eius qui.§. penul. ff. de te ſtamen. ¶ Et aduerte ad hunc textum. naꝫ vides in hoc tex. ꝙ in publicatione non veniunt niſi bona que quis ha bet. tunc cum bona publicantur nec trahitur ad bona poſtea queſita. idem habes in. l. is qui.§. penultimo in fra de teſtamentis. Additio. ¶ Is cuius. In generali publicatione non veniunt futura. hoc dicit ẜm vnum intellectum. vel aliter deportatus acquirit ſibi actio. ex contractu iuriſgentium hoc dicit ẜm alium. ⁊ vide quod no. Cy. in. l. ij. C. de bo. preſcrip. ⁊ Dy. in. l. ſi deportati ſeruo. jͣ. de leg. iij. ⁊ quod no. jͣ. de regu. iur. l. ea ſola. ⁊ adde quod no. jͣ. ſolu. matri: l. ſi maritus maius. ⁊ de oper. liber. ſi ita. ⁊ iſte tex. nō re peritur ita clare alibi. Et Cy. declarat ipſum hic in addi tio. ⁊ in. l. ex hoc iure gen. sͣ. de iuſti. ⁊ iure in lec. ⁊ ſic eſt duplex intellectus. vnus ꝙ fuerunt publicata bona inte gro ſtatu perſone. alius ꝙ non integro ſtatu vt in deportato. vt. l. pena.§. ſi libertatem. de capitis diminutione. ¶ Nota ꝙ ſententia publicationis non porrigit̉ ad bona futura. facit quod no. in ſimili. C. d̓ iure fiſci ſi certa foEx lectura antiqua. ma. libro. x. Nota ꝙ ſi conſilium vel com Qui edem. mune ciuitatis promiſit pole ſtati indemnitatem de eo quod fecerit ſi tamen fecerit ali quid contra iuſtitiam ⁊ propter hoc paſſus eſt damnumi in ſindicatu quod nihil recuperabit actioni. pro hoc. l. ſi a reo.§. quod vulgo. infra. de fideiuſ. ⁊ infra de pecu. leg. .l. dominus ſticho.§. fina. ſecūdum Iaco. de are. Rizar. malumbra

Aomdlt. malumbra ⁊ Cy. in additio. Caueant ergo officiales. ꝗa parum proficit eis conſeruatio indemnitatis quod ē mēti tenendum. Ille qui commitſi tibi centum. nerem in vſum ſu um contra formam mandati etiam furti tenetur. item ꝗs non poteſt ſeipſuꝫ eligere. hoc dicit. ¶ Nota ex hoc tex. in fi. ꝙ quis non poteſt eligere ſeipſum. de quo habes in c. cum in iure de elec. facit quod videbitis in. l. plane qd̓ cuiuſqꝫ vniuer. nomi. iſtum.§. declara vt in gloſa. ⁊ bene quam no. ⁊c. Additio. ¶ Si tibi. Si procurator pecuniam domini in vſus ſuos conuertit contra domini voluntatem tene tur mandati ⁊ furti. ſed ſi in eum fuit tranſlatum domini um ſolum mandati tenetur. hoc dicit. Et allegatur iſte.§. pro caſu ꝙ ſi papa vel capitulum cedat poteſtatem alicui eligendi aliquē in epiſcopuꝫ ꝙ non poſſit eligere ſeipſuꝫ. ⁊ hoc tenet glo. in. l. plene. sͣ. quod cuiuſqꝫ vniuer. nomi. Guil. de cu. in. l. fin. de offi. preto. Sed quid ſi data eſt ele ctio tribus nunquid poſſunt vnum ex eis eligere. dic ꝙ ſic. vt no. in dicta. l. plane. ⁊ idem ſi duobus. vt ibi not. ꝑ Guil. de cū. Item an executores teſtamenti poſſint ſibi ipſis ſoluere. ⁊ dic ꝙ non. ff. de ali. ⁊ ciba. lega. l. alimenta.§. baſilice. ⁊ de verbo. obligatio. l. doli clam. Ray. ⁊ vi de circa hoc quod no. ī. l. apertiſſimi. C. de iudi. ⁊ de dua bus queſtionibus precedentibus vide quod nō in. c. cuꝫ in iure de electione. ⁊ de inſtitu. l. finali. ibi cui velles non deſtinata perſona. Et eſt argumentum ꝙ ſi capitulum cō miſit vni canonico ꝙ eligat prelatum quemcunqꝫ vult ꝙ ex iſto arbitrio licet libero non poteſt eligere ſeipſum ẜm Mar. ſil. in additio. Item eſt argu. ꝙ commiſſarij ad pi bas cauſas non poſſunt diſtribuere ſibiipſisᵇ. ⁊ vide quod no. Iaco. de are. ff. de lega. primo. l. quidaꝫ teſtamento.§. ſi ſcriptus. Cōc Si mādaui ſer i mandauerim. uō tus vt pecu niam quam tibi debebam ſolueret ſiquidem non fuit mu tuatus pecuniam nomine meo licet pecuniam mutuatam in domini rationibus ſcripſerit quaſi a me acceptam ego non liberor. nec tibi domino mandati teneor. ſecus ſi illam pecuniam acceperit mutuo meo nomine. hoc dicit. Eis ad quos ſpectat actio da ꝯͣi curatOr. tur mandati ſi mandatum interceſſerit vel actio nego. geſt. ſi eorum contemplatione geſtum eſt aliter habet locum actio in factum. hoc dicit. vel ſic. curator datus bonis tenetur his ad quorum inſtā tiaꝫ datus eſt actione mādati. reliquis tenetur actione in factum. hoc dicit. Et eſt argu. iſte tex. ꝙ inter tutorem ⁊ curatorem ad ſuam inſtantiam datum competat actio mandati. Ille ꝯicut autem liberum. a mā datum ſuſceptum non implet vel intempeſtiue renunciat actione mandati ad intereſſe tenetur niſi iuſta cauſa ſe excuſet. hoc dicit vſque ad legem inter cauſas. ¶ In te xtu ibi. aut ſi non ⁊c. ſcilicet mandans renunciauit modo predicto. Additio. ¶ Voluntarium eſt a princi. mandatum ſu ſcipere ſed ſuſceptum neceſſarium eſt implere niſi re inte gra renuncietur vel iuſta cauſa interueniat. hoc dicit. ¶ No. ꝙ mandatum ſuſceptum poteſt renūciari ex cau ſa. ⁊ ꝙ renunciatio debet fieri tempore congruo. hoc dicit tex. ad hoc no. ¶ Ex lectu. antiqua. NOVAADDITIO. Ar. ꝙ egritudo iuſtus metus. ⁊ s AC. neceſſaria occupatio excuſent ſindi cū qui intra terminū nō denūciauit maleficiū. Aomdlt. Mandatū mor Nter cauſas. e mandantis ſi niturᵉ. effectus autem mandati non ſi manda tariꝰ ignorans īpleuerit. hd. vſqꝫ ad.§. abeſſe. Abeſſe dicit̉ ei qui ſuum debitoreꝫ de ADE C. legat lꝫ is debitor ſoluendo nō ſit. hoc dicit tex. ibi adeſſe. Inducitur iſte tex. per Bal. in. l. ſi debito. C. de bonis aucto. iudi. poſſi. ad queſtionem de mer catore qui acceptauit litteras cambij ⁊ poſtea aufugit ad hoc vt agat contra reum pro quo fideiuſſit. ¶ In gloſa magna ibi. ſi tamen fuit ſciens. Nota iſtam glo. ꝙ recipi ens debitorem non idoneum ita demum videtur euꝫ approbare ſi ſcienter recipiat. ⁊ iſtam glo. approbat Dy. lꝫ contrarium no. ⁊ male. jͣ. de fideiuſſo. l. iij. Circa quod vi de quod habuiſtis no. C. ſiquis in ius vo. non ierit. l. i. ⁊ ibi dixi quod no. ⁊ tene mentī ⁊c. Additio. ¶ Qui aliquem admittit illum approbare videtur tanqͣꝫ idoneū. h. d. vel ſic. fideiuſſor habet actio. mandati ſi delegat venditori debitorem ſuum non ſoluendo. hoc dicit. ibi debitor qualiſcunqꝫ etiam nō exiſtēs ſoluendo quod eſt no. hoc tn̄ debet intelligi qn̄ eſt capax obligatiōis. ſecus ſi non ſit capax obligatꝭ. vt. jͣ. de fideiuſ. l. qui ſatiſdare. ibi non fuit ⁊ propterea non videbatur ab eſſe. no. argumē. ex iſto tex. ꝙ eoipſo ꝙ curia admittit ali quem in fideiuſſorem accuſati vel iudex admittit aliquē in fideiuſſorem tutoris preſumitur idoneus ⁊ probatus. ¶ In glo. eoipſo ibi ſciens. Sed glo. que eſt infra de fideiuſſo. l. ij. dicit ꝙ non intereſt ſiue ſciens ſiue ignoranſ ibi. dum dicit maxime ſi. dominus Dyn. dicit iſtam verio rem ⁊ illam falſam. Cyn. in additio. argu. jͣ. de re iudica. l. quidam conſulebat. ⁊ vide quod no. in. l. ſi is a quo. vt in poſſeſ. lega. Si aliquis volens donare fide. ꝯͣl lS qul. iuſſori creditorem apud quem ẜ fideiuſſit liberat̉ ſtatim ſideiuſſor agit actione mādati cō i tra reum principalem per quem conſequitur illud quod ſoluit vere vel ficte. hoc dicit. vel ſic. fideiuſſor repetit qd̓ p alius pro eo vere vel ficte ſol. hoc dicit. ¶ Nota hic libe e ratio ⁊ ſolutio ſunt paria. facit ſupra de conditio. ob cau i ſam ſi mulier. Fideiuſſor ſoluens falſo procu Mandato. ratori creditoris non hꝫ actio nem mandati. hoc dicit. qͥ Additio. ¶ Fideiuſſor ſoluens vero procuratori cre de ditoris repetit a reo. ſed ſi erat procurator falſus repetit U ci ab ip̄o procuratore. h. d. Et vide hic omnino. c. in noſtra p de procur. vbi no. glo. quando fideiuſſor poſſit omittere c. exceptionem procuratoriam. in Damna ſo Non omnia damna. caſu fortuito contingentia dominus procuratori emendare non tenetur. hoc dicit. ¶ In glo. fi. No. hanc glo. que dicit iſtum.§. loqui de rigore iuris. non tamen debet ſeruari de equitate. Alij vero dicunt iſtum.§. habere locum non ſolum de rigore ſed etiam de equitate ⁊ curialitate. de quo dic per Cy. in. l. quoniam multa facinora. C. ad. l. iul̓. de vi. ⁊ de hoc dominus Ioan. faſcioli de piſis ponit pulchram diſtinctionem in. l. ſi ſeruus.§. ꝙ non mandati. jͣ. de furtis. ⁊ ibi pōit. Quid de ambaſciatore ſpoliato vtrū damnum debeat ſibi reſarciri ⁊c. hoc dicit ẜm additionem nouam. Additio. ¶ Damna fatalia contingentia procuratori etiam ratione officij vel occaſione officij non redundāt in dominum. hoc dicit. Et quotidie allegatur. vel ſic. dominus non emendat procuratori damna fortuito caſu ſibi contingentia. hoc dicit. ¶ In tex. ibi non fuit.ſ. procu rator. ⁊ ibi a latronibus dum ibat pro factis domini. ar. contra. sͣ. de condi. ob cauſam. l. pecuniam.§. fi. ibi lāguob ¶ Sibiipſi. videeūdē bal. in. l. cōſilio. in §. fi. de cu. fur. ⁊ qd̓ ibidē dixi inapoſtil. ⁊ eūdē bal. in. l. illd̓ qd̓ cu. vni uer. ⁊ qd̓ ibi dem ēt dixi in apoſtil. c ¶ Finit̉. ad de ro. in deciſ. clxxiiij. ſi a ꝓcurato. ⁊c. in no. ⁊ Fely. in c. lꝫ vndiqꝫ. ⁊ in. c. eā. de re ſcri. ⁊ ꝑ fran. are. in. l. fundi deacꝗr. poſſe

Mandati. a ¶ Emendaꝓ tio. Uide Frā are. in. l. ſi pr̄. §. in arrogato de vulg. ⁊ pu. ⁊ qd̓ ibidē ad eū dixi īapoſt. b ¶ In bello. vide eūdē bal. in. l. bello. jͣ. de excu. tu. ⁊ qd̓ ibidem dixi in apoſtil. ⁊ do. alex. de imo. ī li.§. i. sͣ. de in cen. ru. na. ⁊ eūdē bal. in. c. i. qui. mo. feu. amit. ⁊. d. ale. de imo. in. l. le gatis. de le. iij. poſt bar. ⁊ in l. ſi laborante. re īdeſt infirmitate. ibi errogauerit. puta in medicis. ⁊ ibi oportet qꝛ mandatum non ordinabatur nec tendebat ad iſta. ſed proceſſerunt ſimpliciter a caſu ⁊ a fortuna. magis in iſtis caſibus quia ſemper inſpicienda eſt ratio ma gis proxima damni. argu. infra de euictio. l. ſi ſeruus.§. fina. ⁊ sͣ. de mino. l. verum.§. item nec reſtituitur. Item in ſpicimus cauſam proximā in priuilegio perſonali an trāſ mittatur ad alium vel non. vt nota. per Dy. infra de reg. iur. l. in oībus. ⁊ eo. c. priuilegiū. li. vi. ¶ In glo. alia ibi verū in re. tu dic ꝙ ſecus eſt in ſocijs qͣꝫ in ꝓcur. ⁊ dn̄o ex eo ꝙ aut eſt ſocius oīum bonorū. ⁊ eſt cōe ꝑiculū. aut vni us rei. ⁊ tūc ēt in illa re ꝑiculum ſocij eſt. at in ꝓcur. ſecus vbi dn̄s de caſu cogitaſſe nō p̄ſumit̉. ⁊ per ꝯn̄s de caſu ſe obligaſſe non videt̉ ẜm Guitar. vltra. ⁊ Cy. in addi. ray. hic dicit ꝙ dictū glo. eſt verum. ſed rō falſa. qꝛ frater fratri talia nō imputat. ſed ibi rō eſt. qꝛ natura ꝯͣctus hoc po ſtulat. qꝛ ſi ſunt ſocij oīum bonoꝝ dānum dꝫ eſſe cōmune ẜm eum. ⁊ facit. l. cū duabus.§. per ꝯͣrium. De curialitate vr̄ ꝙ hec glo. ſit vera per. l. placuit. C. de iudi. tu dic cō tra. qꝛ hec eꝗtas nō eſt ſcripta. vn̄ non pͥualet iſti.§. vbi ē ius ſcriptuꝫ. Ray. ⁊ adde qd̓ no. glo. ⁊ doc. l. i. C. de legi. Cy. dicit ꝙ iſte.§. dꝫ ſeruari. ⁊ ita no. ipſe. C. ad. l. iul. d̓ vi. ⁊. l. qm̄. ⁊ hic in addi. Iſta qō fuit de facto ī ciuitate puſij in quodam ambaſiatore ꝗ fuit captus in itinere ab inimi cis ⁊ ſe redemit ⁊ fuit ſibi ſeruata curialitas iſtiꝰ gl. Ego dico ꝙ aut directe mittebat̉ ad loca ꝑiculoſa. ⁊ ita ꝙ mā dans poſſet cogitare ꝙ hoc de facili poſſet euenire. ⁊ tūc a etiā de iure dꝫ fieri emendatioª. aut non mittebat̉ ad loca 3 vel per loca periculoſa. ita ꝙ de hoc nō potuit ꝓuideri. ⁊ to hꝫ tunc locū.§. noſter. ar. in. d. l. ſi pecuniā in fi. de condi. u. ob cām. ⁊ sͣ. cōmo. l. ſi vt certo.§. ſꝫ interdū. ⁊ de iſta qōe id no. in Spe. de iudi.§. ſpālia. ver. illud aūt. ⁊ ver. ſe. ⁊ bar. in. l. ſi ſeruus cōis.§. i. qd̓ no. jͣ. de fur. Io. an. in. c. ſignificā 9 te. extra de pig. Inno. tāgit in. c. ſicut de iureiur. Ex quoal. rū oīum dictis ⁊ ex quodā ꝯſilio coll̓. paduani. quod vi de di dum haberem iſtam queſtionem de facto. ego cepi taod lem diſtinctionem. qꝛ aut ambaſiator procurauit ambſia tam ⁊ mittens non tenetur damnum emendare qꝛ eſt ea ioͣ. 9. dem rō que in ꝓcur. vt hic. niſi de curialitate. vt hic no. fa in cit. sͣ. ex qui. cau. ma. l. ⁊ qui data opera. ⁊. jͣ. de excu. tu. l. 2 tria omnia inaffectata ⁊c. aut nō ꝓcurauit. ⁊ tunc aut da num ꝯtingit ſine delicto alicuius. aut cum delicto. primo .c. ᵐ caſu puta naufragio ⁊c. aut ambaſciator fuit in culpa orile. l. le dinata ad caſum. ⁊ tunc non dꝫ ſibi emēdari. vt. l. ſi vt cer .iij. to.§. interdū. ⁊. l. in rebus.§. i. cōmo. aut nō fuit in culpa. ii ⁊ tunc aut damnum cōtingit rebus ſuperfluis non neceſite. ia. ſarijs ambaſciate ⁊ non dꝫ ſibi emēdari. vt. l. ſi ſeruus.§. quod v̓o. ver. hoc ita puto. jͣ. de fur. aut in alijs neceſſarijs ⁊ tūc dꝫ ſibi emendari. ar. jͣ. pro ſocio. l. cum duobus.§. dā na. ⁊.§. quidam ſagariam. Si vero damnuꝫ contingit delicto alterius. ⁊ tunc aut ambaſiator fuit in culpa eundi ꝑ loca periculoſa ⁊ non debet ſibi emendari. vt ſupra dixi in alio membro. aut non fuit in culpa. ⁊ tunc aut damnū fuit ſibi illatum ꝓpter inimicitias mittentis ⁊ in ſui iniuriā ⁊ dꝫ ſibi emendari. aut propter inimicitias ipſius am baſciatoris ⁊ in eius iniuriam. ⁊ tūc ſecus vt. l. ſi merces .§. culpe. jͣ. loca. ſo. ma. l. in his in prin. aut cōtingit ex alia cauſa forte cauſa lucri latronum. ⁊ tunc aut ambaſciator hꝫ poteſtatem agendi de facto contra latronem ſiue delin quentē. ⁊ dꝫ primo agere tā contra euꝫ qui eſt ſibi obliga tus ex delicto qͣꝫ contra eum qui eſt ſibi obligatus ex con tractu. vt. l. cum plures.§. veſtimenta. jͣ. loca. ⁊ de p̄ſcriptis verbis. l. ſi tibi rem. Aut non hꝫ poteſtatem agendi de fa cto contra latronem ſiue delinquentem ⁊ dꝫ ſibi damnuꝫ emendari. vt. d.§. damna. ⁊.§. quidam ſagariam. Nō obiſte.§. qꝛ hic loquitur in procuratore cuius officium ē vo luntarium. vt. sͣ. eo. l. maij.§. ſicut in ambaſiatore eſt neceſſarium. qꝛ munus eſt publicum. vi. l. i.§. i. de mu. ⁊ ho. lꝫ aliqn̄ ſalarium percipiat. vt. l. munerū.§. legati. eo. ti. Ro ſellus de arch. de hoc per Bar. in. l. repertorijs alphabeti in littera a in queſtione que incipit ambaſiator. ¶ Quero quid econtra ſi aliquid eis donat̉. dic vt no. gl. ⁊ guil. in. l. qui proprio.§. procurator vt in ceteris. sͣ. de procur. ⁊ glo. in. l. pen. jͣ. de rebus dub. ⁊ Cy. in. l. fi. C. de fur. ⁊ ꝑ Io. an. in. c. a collatione de ap. li. vi. circa finem. ¶ Item nota arg. ex iſto.§. ad. q. que poſſit quotidie venire de facto. Pone ꝙ dum aliquis eſt poteſtas in ciuitate iſta ⁊ hꝫ equos in ſtabulo caſu fortuito perierunt vel vnus vel plures. modo queritur an poteſtas habeat regreſſum ꝯͣ cōmune. ⁊ eſt hic arg. ꝙ non. ⁊ Cy. in addi. Idem videt̉ in equis ſtipendiariorum ſi moriuntur in ſtabulo. ſi auteꝫ b in belloᵇ. dic vt no. Inno. de iureiur. ſicut. vbi videas niſi ſint extimati per cōmune qꝛ extimatio facit magis tranſire periculum. vt no. jͣ. loca. l. iij. ⁊ sͣ. cōmo. l. ſi vt certo. v̓ſi. ⁊ ſi forte per glo. ⁊ Guil. ⁊ no. NOVA ADDITIO. ¶ Ex lectura antiqua. ¶ In.§. non omnia. Nota.§. ꝙ damnum emergens cau non qualitate rei mandate non obligat mandatoreꝫ hūc .§. gl. tāgit Inn. extra de iureiū. ſicut. vbi videas. ⁊ ꝑ Cy. ad. l. iul. de vi. qm̄ multa. facit iſte.§. ad queſtionem illam qua querit̉. An ſi miſi nūcium propter aliqua mea nego cia explicanda qui in via captus eſt a latronibus poſſit il le agere contra me vt illum redimam vel ſaltim in redem ptione contribuam. ⁊ eſt hic arg. ꝙ non vt ſuper ea plenius. no. in Specu. de iudic.§. ſpecialia. ver. illud autem. ⁊ ver. ſeq. Ray. ⁊ in ſpec. de offi. iudi.§. iij. ver. illud aūt. Iſte.§. non ſummat̉ qꝛ Si cum ſeruus. oreuis. ⁊ ideo iſium.§. declara optime vt in glo. ⁊ bene quam vide ⁊c. Additio. ¶ Si ſeruus emptus mandato alterius dn̄o fur. fecerit dominus ignorans tenetur noxali ſi ſciens tenetur inſolidum vbi eum certiorauerit. Ex lec. ant. Nota ꝙ culpa exFaber mandato. cudit ius agendi. ¶ Item nota ꝙ ille qui ſuſcepit mandatum docendo vi detur ſuſcepiſſe ꝙ doceat non gratis ſed cum mercede ⁊ etiam debent ſibi reddi cibaria que impendit in illum do cendo ſicut faciūt magiſtri grāmatice qui tenent pueros in duodena pro quibus no. iſtum.§. Non ſummaIquis alicui. uur̄ quia bre uis eſt ⁊c. Additio. ¶ Qui mandatū ſuſcepit debet implere ſi poteſt. ⁊ ſi nō poteſt domino nunciare debet ali as ad intereſſe tenetur. hoc dicit. ¶ Nota ꝙ mandatari us tenetur implere mandatuꝫ vel denunciare domino ſe non poſſe implere. ¶ Item nota ꝙ impotentia excuſat. quod facit ad excuſationem ſindicorum qui per impotēciam non denunciauerunt malefi. facit. sͣ. eodem. l. idem qꝫ.§. ſi ignorantes. Mandatum poteſt conferri Si ſeruum. poſt mortem mādataris ⁊ ex penitentia reuocari ⁊c. Mandatum ſuſce Qui mandatum. ptum debet impleri nec poteſt ei renunciari niſi iuſta cauſa interueniente. hoc dicit. NOVA ADDITIO ¶ Ex lectura antiqua. ¶ In.§. qui mandatum. in verbotex. intelligit. argume. ꝙ ſindicus qui non poteſt explorare malefactoreꝫ debet ipſum factum denunciare ⁊ aliter punitur. quia poterit iudex forſan melius explorare. ⁊ ſic intereſt rei publice Baldus. denunciare. Sicut morte mandanMorte quoqꝫ. us finitur mandaiū iu morte mandatarij. h. d. Et iſtum.§. declara optime. vt in

Mandati. i 4 Mandati. glo. facit. jͣ. de cura. fur. l. cuius bonīs. Mādatarius impenſam bonaImpendia. nāe factam repelit lꝫ mandans tantam impenſam non feciſſet. hoc dicit. Mādatori ſūt ꝯi mandato meo. cedēde actiōes contra reum principalem qui eius ſolutione in dubio nō liberatur. hoc dicit cum. l. pap. Additio. ¶ Creditor agēdo ꝯͣ mandatarium dꝫ ſibi cedere iura. ⁊ ſi non poſſit cedere culpa ſua repellitur per exceptionē cedendarū. jͣ. de ſolu. l. ſtichum.§. qui mādato. ¶ Queritur hic vtrum iſta ceſſio poſſit peti ex interuallo poſt ſolutionem. dic ꝙ ſic. vt. jͣ. l. prox. ſed quo iur̄ repel latur debens cedere. dicit Cy. ꝙ per officium iudicis. vt .l. ſi res. jͣ. de leg. i. ⁊. jͣ. de iure fi. l. in fraudem.§. qui ꝓ alio. ſed hoc eſt verum vbi non ꝓcedit aliquis contractus īter creditorem ⁊ eū qui poſtulat cedi iura ſed vbi precedit ꝯͣ ctus agitur ex eo contractu. vt. jͣ. l. proxi. ⁊ dicta. l. ſtichuꝫ §. ſi mandato ẜm Cy. in addi. Iſta. l. nō ſūmatur qꝛ ſūmaApinſa. ta eſt cū p̄cedenti.§. ¶ In glo. ſua ibi. l. cuꝫ modeſtinus. ⁊ ibi de hac ma teria plene per docto. ⁊ per Dy. in. l. marcel lus. jͣ. de fideiuſſo. Additio. ¶ Mādatori ex interuallo.i. poſt ſolutōem pōt fieri ceſſio qꝛ nō vr̄ ſoluiſſe noīe debitoris ſed ꝓprio vn̄ adhuc durat prima actio. ⁊ ideo cedi pōt. ⁊ adde qd̓ dixi. sͣ. l. ꝓxi. in fi. ¶ In glo. ſi hoc fecit. jͣ. de ſol. l. modeſti nus. ibi loꝗt̉ in obligationibus pariter pͥncipalibus. vt in pluribus cōtutoribus ⁊ correis in ꝗbus ſeruat̉ diſtinc. il lius. l. ſed in fideiuſſoribus mādatoribus ⁊ ſimilibus qͣꝫ tūcunqꝫ ex interuallo fiat ceſſio valet qn̄ ſimpliciter ſolue runt. qꝛ magis noīe ſuo videntur ſoluiſſe. vt. jͣ. de lega..i. ſi res in fi. de in rem ver. l. ſi filius de ſolutio. l. ſtichum.§. ſi mandato. ⁊ ibi no. ẜm Cy. in addi. Concludit̉ ergo ꝙ vbi ſoluerūt exp̄ſſo noīe nō eſt dr̄ia inter principales ⁊ ac ceſſores ſed vbi ſimpliciter ⁊ imꝑſonaliter in pͥncipalibꝰ diſtinguit̉ fiat ceſſio incontinenti poſt ſolutionē. aut ex in. teruallo ſed in acceſſorie obligatis indiſtincte tenet ceſſio qd̓ tene mēti. ⁊ adde qd̓ no. jͣ. de admi. tu. l. ſi plures. Sed quem titulū allegabit fideiuſſor cui ceſſe ſint actiones in libello. Reſpōdeo ex empto. arg. jͣ. de fideiuſ. l. cum his. ⁊ de cenſi. l. cum poſt. ar. in fi. ẜm Rizar. malū. ⁊ hoc eſt qd̓ dicimus ꝙ eſt in p̄cium cedendarū. nam vbi p̄ciū ibi emptio. vt. l. fi. de p̄di. curiali. lib. x. ⁊ adde qd̓ no. Dy. jͣ. de fi deiuſ. l. fideiuſſoribus. ⁊ Ia. jͣ. de pac. l. dn̄s ſticho. Item adde quod no. in. l. fi. in prin. C. de iure do. ⁊ sͣ. de infa. l. furti.§. ſiquis alieno. Bal. in addi. ſua noua. NOVAADDITIO. ¶ Ex lectu. antiqua. ¶ Utrum fideiuſſor dicitur teneri ex ſuo facto. vide qd̓ no. sͣ. de infa. furti.§. ſiꝗs. Si fideiuſſit ſine mandato ⁊ ſic fuit geſtor negocioꝝ an ei ſit ceſſio ex interuallo. dic ꝙ ſic vt. l. dominus ſticho. de pec. le. ⁊ ibi ꝑ Ia. de are. Quare fideiuſſor pōt emere actionem vt hic. ⁊ non rem debitoris. vt. l. i. C. de dolo. Rn̄deo hic actio que vendit̉ ē credi toris. ibi res que venditur ē debitoris. ¶ In gl. que ē ſu per ver. tex. ſuo noīe que incipit ſi hoc. ¶ In ver. glo. cir ca fi. p̄ſumitur. vt. l. ſi neutri.§. fi. de priuil. cre. ⁊ sͣ. ad macedo. ſed iul̓.§. proinde. C. de pigno. l. fi. ¶ In ver. tex. glo. ſi ex interuallo. In hoc membro deficit glo. ⁊ ideo dic qn̄ ex interuallo ꝙ aut ſoluens ſoluerat cā conditiōis implende. ⁊ tunc ex interuallo fieri dꝫ ceſſio. qꝛ nō eſt ſub lata obligatio cum eius reſpectu non fuerit ſolutū. vt ibi dn̄s ſticho in prin. de pecul. leg. coniuncta. l. ij. de condi. ⁊ demon. aut ſoluit reſpectu alicuius obligationis tollen de. ⁊ tūc aut loquimur in pluribus ex diuerſis cauſis obligatis. tunc vnus ſoluendo non liberat alium ipſo iure. ⁊ ideo ēt ex interuallo pōt fieri ceſſio de ſolutꝭ. ſtichū.§. ſi mandato. ij. rn̄. Aut ex eadē cā. ⁊ tunc aut ſunt coequaliter obligati. Aut vnus tenet̉ iure actiōis ⁊ alter officio iu dicis. Aut ſunt obligati vnus vt fideiuſſor. alter vt princi palis. Primo caſu loquitur lex mod̓. ⁊ iſta glo. Rō quia pluriū correoꝝ vnū ē debitū nō plures. ideo vna ſolutio ne totū tollit̉ ipſo iure. arg. de tute. ⁊ ra. di. l. i.§. in tutela Scd̓o caſu ⁊ ex interuallo pōt fieri ceſſio qn̄ ꝑ ſolutioneꝫ officium iudicis non fuit ſublatum. nam officium non p̄ſupponit obligationem ⁊ nō cōtinet. tunc aliꝗd dari vel fieri. ergo nō tollit ſolutionē de admi. tu. ſi minoris actio. de tute. ⁊ ra. di. l. alterius.§. i. Scd̓o caſu ꝓcedit h̓ lex papi. jͣ. de ſolu. ſtichum.§. ſi mandato. ⁊ hoc intelligo veruꝫ niſi fideiuſſor renunciaſſet beneficio cedendarum. Nam tunc ſimpliciter ſoluendo in omnem cauſam ſoluiſſe vide tur ex quo non ſeparabat beneficium ceſſionis. Idem ſi fideiuſſit animo donandi vel in rem ſuaꝫ. Nam eo modo ſoluiſſe videtur quo fideiuſſit ⁊ ſicut a ſe reſpectu alicuius ceſſionis fiende. ſic ⁊ in omnem cauſaꝫ. ar. qꝛ ⁊ pignus ēt id cedit in quo abinitio datum fuit lꝫ ſecus ſi ſimpliciter eſſet datū. vt. jͣ. de ſolutio. ob triginta ꝯiuncta. l. ⁊ magis. eo. ti. ¶ Uiſo qn̄ fiat ceſſio queritur quo iure vel remedio fiat rn̄ſio. Aut precedit cauſa apta ad obliganduꝫ ad hoc ipſum ꝙ fiat ceſſio ⁊ agitur ex ea de ſolu. ſtichum.§. ſi mandato in fi.§. ⁊. l. is qui in puteum.§. ſi poſtea. ꝙ vi aut clam Bar. Aut non. ⁊ tunc aut petꝭ. principaliter ⁊ competit officium iudicis nobile de lega.i. ſi res obligata in fi. Aut incidēter. ⁊ tūc petitur iure exceptionis vel offi cio incēdiario. vt. d. l. ſi res obligata an̄ fi. ẜm dy. ¶ Sꝫ quero quatenus fiat ceſſio. Rn̄. quatenus qui cōuenitur pro alio nō quatenus pro ſe. naꝫ ſi pro ſe alter ſolueret re peteret ab ipſo. ar. de verb. ob. l. ij.§. fi. vnde cum ſit in ea cauſa vt alteri teneatur ab agendo repellitur. vt. sͣ. de edē do. l. ſiquis ex argen.§. prohibet. vnde ibi eſt alterna fide iuſſio. ⁊ vbi quatenus ē fideiuſſio ſit ceſſio. colligit̉ ex no. in. l. vir vxo.§. fi. sͣ. ad velle. ſic pōt dici in pluribus tutoribus. qꝛ quodāmodo eſt in eis alterna fideiuſſio cuꝫ vnus pro altero teneatur. ⁊ ideo qͣꝫtum quilibet ex facto alteri us conuenitur eatenus ſit ceſſio. quod clarius explica. vt no. per Cy. C. de tranſac. l. i. ⁊ adde quod no. sͣ. de nego. geſt. ex facto. sͣ. cōmo. vnde queritur. ⁊. l. i. C. de duobus reis. ⁊ de tu. ⁊ ra. diſtra. l. cuꝫ pupillus. ⁊ de fideicō. l. cū heres. B. ⁊ jͣ. d̓ euic. creditoris. ⁊ quod ibi no. ⁊ ſimiliter no. C. de iure do. l. fi. in fi. glo. ſi ipſa. ¶ Sed an minor in caſu h̓. l. poteſt cedere actꝭ. dic vt in Specu. de ceſ. actꝭ.§. i. ver. ſed nūꝗd minor poteſt. Quid de tutore curatore ⁊ ꝓcuratore. dic eo.§. ver. iteꝫ queritur. ⁊ ver. patet ergo. ⁊ ſeq. Sed pone ꝙ creditor non agit contra fideiuſſorem. ſed fideiuſſor ſponte offert debitꝭ. ⁊ petit ſibi iura cedi cō tra reum ⁊ poſſeſſores bonorum obligatorum an creditor ad cedendum cogetur. dixit Alb. ꝙ ſic ꝑ. l. C. loca. ſi diuiſa. ⁊ de fideicō. l. fideicō. ſucceſſori ſolet Alb. Si fideiuſſor ſolI fideiuſſOr. uat ignorans debitorem eſſe tutū legitima executiōe hꝫ actionē mandati lꝫ ignorantia ſit ſupina. hoc dicit. ¶ No. iſtud principium ⁊ circa principium iſtius. l. vide quod no. in gl. xxxiiij. q. ij. c. ſi virgo. quod no. Additio. ¶ Omittens exceptionem nō numerate pe cunie vel pacti vel inutilis obligatiōis a prin. vel ſol̓onis facte ꝑ reū nihilominus hꝫ regreſſum ꝯͣ principalē ſi omī ſit nō putans exceptioneꝫ cōpetere niſi fuerit certioratus per reū. h. d. vſqꝫ ad ver. idem̄ tractari. vbi ponit caſuꝫ cō uerſum. ⁊ dicit ꝙ fideiuſſor ſoluens dꝫ hoc notificare reo principali. vnde ſi reus iterato ſoluit per errorem nō habet fideiuſſor regreſſum vt cedat ſibi ius ideſt. cōditionē indebiti. ¶ In glo. da exemplum. vt qꝛ credebat reū ex interuallo rn̄dentem tm̄. hoc exempluꝫ eſt falſum. ꝗa ſi re us ſalteꝫ ex interuallo rn̄deat naturaliter obligat̉. vnde fideiuſſor optime accedere poterit. vt. l. fideiuſſor obliga ri.§. fideiuſſor. pone ergo exēplum ẜm Ia. de are. ẜm. l. i. .§. ſiꝗs ita. de ver. ob. ⁊. l. is cui. eo. ti. vbi reus naͣliter non obligat̉. Ray. vide qd̓ no. gl. in. c. ij. extra de fideiuſ.

Manda ti. a ¶ Repeti. Uide fely. ī. c. ſuborta. i. vij. col. de re iu. ⁊ fran. are. hic ⁊ d. alex. d̓ imo. in. l. iul̓s. sͣ. de condi. indebi. ¶ Iſtum.§. no. glo. vlti. ibi. ſed cuꝫ Non mal c. tractat de dāno euitando. ꝗa po nit pulchram obiectionem. ⁊ no. ſolu. quam tene menti. Si poſt ſolutionē faꝯ̄i cum debitOr. etaꝫ a reo debitore fi deiuſſor iterum ſoluit ignorans debitorem ſoluiſſe ⁊ per ac. mandati ſibi ſuccurritur ⁊ ſibi imputat̉ quare fideiuſſorem de ſolutione non certiorauerit. h. d. gͣ Si fideiuſſor ſoluēs nō certiorat re HOC IACaum de ſolutꝭ. ⁊ reus ignorās poſtea ſoluerit ꝯͣ reū actionē mādati nō hꝫ niſi vt ipſi fideiuſſori cedat ꝯditionē indebiti quā hꝫ cōtra creditorē. h. d. NOVA ADDITIO. ¶ Ex lectura antiqua. ¶ In ver. tex. cedere aūt. No. hic actionem cedi doloſo qꝛ nō petit̉ hic ceſſio extra ordinē ſed iur̄ actionis. Iteꝫ. sͣ. dixit ſed dolo ꝓximū qd̓ latā culpam ſignificat que nō im pedit bn̄ficium ceſſionis. vt in.§. quedā. vide Archi. xiiij. q. iij. in ſūma. ¶ No.§. ar. ꝙ ſi ſtatutū dicit ꝙ debeat ꝓcedi ſubtilitatibus iuris obmiſſis ꝙ exceptiōes iſte q̄ ſūt de apicibus iuris nō debeāt admitti. Et vide qd̓ no. ī cle. ſepe. ſuꝑ ver. defenẜ. vbi oīno videas. ¶ In ver. tex. non congruit. ar. ꝙ qn̄ ꝓceſſus innititur iuri diuino vt ꝓceſſus denunciationis ẜm formā capituli nouit. deinde ꝙ ibi ex ceptiones huiuſmodi nō admittant̉. de hoc in Spec. de denun.§. ij. ver. euangelica. in.§. in oībus. ¶ In ver. tex. repetitio ꝑpetua de dona. cā mor. ꝙ debitori. ſed arg. ꝙ actio ſit tꝑalis. C. de poſtu. ſi ſub ſpē. ¶ In ver. tex. ſtellio natus. ar. ꝙ ſnīa lata in ciuili nō valeat in criminali etiam ad excuſationē criminis. ſed hic nō valet qꝛ fuit ꝓnūciatū directe ſuꝑ innocentia. ſed indirecte preſumebat̉ qꝛ ſi debitū. ergo bn̄ non dolo actū. Itē ar. ꝙ ꝗ vicit dolo ⁊ in re ductione eſt laudi an teneat̉ ad penā ꝯpromiſſi. ¶ In.§. fideiuſſor in ver. tex. fidē. No. ꝙ preſcriptio fidei vinculū nō diſſoluit. ergo nō remanet naturalis obligatio ẜm ꝗd tm̄ nō ſimpl̓r vnde nō quātū ad cōpenſationē. nā compēſatio eſt de iure ciuili. ꝙ pꝫ. qꝛ fictio eſt de cōpenẜ. quecūqꝫ. Et dic per Cy. in. l. cū ꝗs. ⁊ sͣ. de neg. geſt. at qui natu ra. ⁊ ꝑ Dy. in vlt. q. rem ratam haberi. Itē eſt ar. ꝙ ſi ꝓ miſſio eſt iurata ceſſat quelibet p̄ſcriptio. nā religiōis vin culū qd̓ in conſcientie puritate ⁊ in fidei integritate conſi ſtit eſt inpreſcriptibile vt hic. ¶ Itē no. obligationē nō ꝯͣctus tolli p̄ſcriptiōe ẜm Ia. bu. in. q. veterū piſanoꝝ. Non imputat̉ fideiuſſori ſi omiſit exceUlEa. ptiones q̄ tractāt de apicibus iuris. ſi in̄ de veritate negocij diſputauerit. h. d. ¶ No. ex hoc tex. ꝙ de apicibus iuris ſunt illa que magis reſpiciūt ſubtili tatē iuris qͣꝫ veritatē facti. vt habes ex hoc tex. Et hēs hic gl. ma. que circa exceptiones cōpetentes fideiuſſori plen̄ diſtinguit. qd̓ dic vt in ea. ſed aduerte ad hāc gl. qꝛ gl. intelligit hunc tex. inquantū loꝗtur de omiſſione exceptionis ꝓcur̄. qn̄ fideiuſſnr omiſit exceptionē nō diſputando. vtrū ille qui agebat vt ꝓcur. poſſit eē ꝓcur. ſed dicit gl. ſecus ſi omitteret illam exceptionē videlicet an habeat mā datum vel non. ⁊ ſic an ſit ꝓcur̄ vel non. ſed Ia. de bel. dicit ꝙ quantūcunqꝫ exceptionem procuratoriā fideiuſſor omittat ſibi nō imputat̉. non ob. sͣ eo. l. inter cās.§. māda to. que alle. in gl. qꝛ hic omiſit exceptionē litigādo. ibi ve ro ſoluendo. quo caſu fideiuſſor nō excuſat̉ ſi falſo procu ratori ſoluit. ⁊ ita dicit Ia. de bel. ⁊ iſtum intellectum ꝙ iſte.§. loquat̉ etiā qn̄ fuit omiſſa exceptio ꝙ agns nō ē ꝓcurator. ponit glo. sͣ. de ꝓcur. l. ſi procuratorē in eadē gl. ibi in prin. dixi ⁊ sͣ. in ver. ſi vero non poterat. Additio. ¶ Quedam. fideiuſſor omittēs exceptioneꝫ declinatoriā. puta ꝓcuratoriā nō ꝓpterea ꝑdit regreſſū ꝯͣ cͣ. principalē. h. d. vel ſic. fideiuſſori nō nocet exceptio de iu ij. ris apicibus nō qd̓ poſuit. ſed de veritate ſolū diſputauit ⁊ h. d. egregius.§. Et facit ad. q. que fuit corā cōſulibꝰ mer catoꝝ vt potius debeat decidi ẜm veritatē purā qͣꝫ ẜm iu eris ſubtilitatē cū ipſi ſint iudices ſolū de bono ⁊ equo. ⁊ 1i. ideo nō eſt diſputādū corā eis de apicibus iuris. niſi tu di cas ꝙ hic apices iuris nō cōcernebant factū principale. ſed quedam emergentia. facit quod no. sͣ. de nego. geſt. l. at qui natura.§. cum me abſente. ⁊ quod no. in. c. ſepe. ſuper ver. defenſiones in cle. ⁊ in Spe. de mi.§. ij. ver. ⁊ per Archi. xiiij. q. iij. in ſūma. ⁊ vide oīno quod no. in. c. ī no ſtra de ꝓcur. in glo. qn̄ dicatur. ¶ Itē no. ꝙ in cauſa reſtitutionis in integruꝫ ⁊ in cauſa dotis ⁊ in cauſa funeris aliter filiatiōis ꝙ ipſe dicit̉ terminari de bono ⁊ equo vt plene notaui in. l. ꝙ ſi minor. sͣ. de mino. ¶ Deinde nota glo. hic poſitam an fideiuſſor omittens execeptionē amit tat recurſum. ⁊ adde quod no. per Ia. de are. jͣ. de fideiuſ ſo. l. extra. Uides hic ꝙ fideiuſſori n̄ īputat̉ ſi omiſit exce ptiōes q̄ ſunt de iuris apicibus vn̄ ſunt ⁊ facit ad. q. ꝙ in curia mercatorum dꝫ iudicari de bona eꝗtate omiſſis api cibus iuris vel ſolēnitatibus quid eſt hoc dictum. reſpon deo ꝙ non debet intelligi de bona equitate hoc eſt nō ha bito reſpectu ad iura ciuilia qꝛ hoc eſſet contra legem. vt .l. bonafides. ff. depo. ſed dꝫ intelligi non habito reſpectu ad ius quod ponit quaſdam ſolemnitates que veritatem negocij non tangunt. ⁊ iſte vocantur apices iuris. Bald. Et ponit exemplum ſi eſſet intentata actio directa ⁊ com petebat vtilis. vel ſi in termino non fuit dictuꝫ perempto rie ⁊ ſimilia. An negocium principale non debꝫ decidi ꝑ iura ẜm. l. quintus. jͣ. eod. dic ꝙ in curia mercatorum vbi negocia debent decidi de bona equitate non pōt opponi exceptio ꝙ nō interuenit ſtipulatio ſed fuit pactū nuduꝫ. qꝛ verecundia eſt alicui recuſare ꝙ pacto nudo promiſit ẜm eum. ſed iſta inter ſe videntur cōtraria. qꝛ ſequeretur iam ꝙ non ſeruaretur ius cōmune ſed meruꝫ ius gē. So. vtrunqꝫ dictum eſt veruꝫ. qꝛ aut ius cōe hic detrahit iuri gen. ex cā. ⁊ tunc ſeruandum eſt ius cōmune vt in ſolemnitate teſtamentorum. aut ius cōmune non intromittit ſe detrahendo iurigen̄. ſed non adijcit ei robur vt pacto nu do. ⁊ tunc ſeruandum eſt ius gen. vbi mera ⁊ ſola eꝗtas dꝫ attendi quod eſt no. dignum. Nunꝗd ergo coraꝫ mercatoribus admittetur exceptio non ſolute gabelle. puto ꝙ ſic. qꝛ eſt fauore publico ītroductū. ⁊ qꝛ ius municipa le quod inter ciues habetur pro iuri cōi detrahit iurigē. ex cauſa. ⁊ ideo ſeruādū eſt etiā in foro naturalis eꝗtatis vt dixi plenius ⁊ clarius in. l. ꝓ ea. C. eo. Indebitum ſolutum repe In omnibus. ut niſi ſoluatur auctoritate rei iudicate tamen poteſt competere conditio ſine cauſa ⁊ reſtitutio in integrum. quod dic vt in gl. Sed doc. moderni tenent contra. quod dic vt per Cy. in. l. i. C. de con di. indebi. ⁊ tangitur per glo. in. l. ſi ſine.§. ij. jͣ. rem ratam haberi. de quo dixi in. l. ſi fullo. sͣ. de condi. ſine cauſa. ⁊ ibi de hoc glo. tangit. Additio. ¶ In omnibus. Solutum per ſententiā nō repetitur. ſed qui obrepſit in crimine ſtellionatus incidit h. d. Quidā dicūt ꝙ obripiēs tenet̉ de crimine falſi ꝑ. l. ſi quis obrepſerit. jͣ. de fal. ſed iſte tex. dicit ꝙ crimine ſtellio natus ⁊ ſic punitur extra ordinem. So. l. ſiꝗs obrepſerit non dꝫ intelligi de ſimplici mendatio. ſed de eo quod tra ſiuit in ſpeciem falſi. puta qꝛ ꝓduxit falſos teſtes vel falſa inſtrumenta. vt patet per id quod. jͣ. dicit tam per acta qͣꝫ per libelli interpellationem. ¶ Item no. glo. hic poſitaꝫ que dicit ꝙ propter obreptionē pōt peti reſtitutio in inte grum qn̄ per fraudem obrepſit. facit quod no. jͣ. ad tre. l. ſeruo inuito.§. cum pretor. ¶ No. hic ar. in ver. plectet̉. ꝙ ſi per ſtatutum ciuitatis credat̉ ſacramento alicuius d̓ damno dato. ⁊ ſic nō poſſit retractari ſnīa pretextu ꝑiurij tn̄ ſi ꝑiurauit poſſit criminaliter accuſari crimine ſtelliona tus. ar. jͣ. de cri. ſtel. l. de ꝑiurio. nō vt retractet̉ iuramētuꝫ ſed vt puniat̉ ẜm Rizar. mal. ⁊ Cy. in addi. de hoc ꝑ Ia. de are. in. l. i. C. ſi aduer. li. ¶ In glo. pro condi. inde. ibi repetit. tn̄ iſta glo. tenet ꝙ indebitum ſolutū per ſententia a poſſit repetiª per conditionem ſine cauſa. vel per in integrum reſti. iſtud eſt falſum. qꝛ ẜm hoc hec lex imponit le gem verbis ⁊ non rebus quod eſſe nō debet. Non ob. l. ij. sͣ. de

Mandati. ij. sͣ. de condi. ſine cā. qꝛ ibi cauſa redit ad non cauſaꝫ ⁊ ſic nullo mō cōtradicit ſnīe. vnde circa hoc dic aut repetens nullo mō contradicit ſnīe ⁊ pōt repetere. vt. d. l. ij. aut redarguit ſnīam. ⁊ tūc aut fuit cōdēnatus ex veris ꝓbationibus. puta qꝛ vere erat creditori ſolutuꝫ. ſed habebat in ſtrumentū debiti. vt fuit in.§. ſi cū debitor. ⁊ nulla cōpetit repetitio ꝓpter auctoritatem rei iudicate. Si aūt fuit cōdēnatꝰ. tūc aut creditor ſciebat eas ꝓbatōes falſas ⁊ ꝯpe tit repetitio. vt. l. ſi p̄tor.§. marcellꝰ de iudi. cū ſi. aut credi tor ignorabat eas falſas ⁊ nullo mō repetit. ⁊ ſic ītelligo totam iſtam materiā. Et ſi opponat̉ de. l. ſi is ad quē. jͣ. de acꝗr. here. dico ꝙ ibi nōduꝫ ſoluerat condemnatus quo caſu poſſet ſe tueri. ⁊ ſic intelligo. l. ſeruo inuito.§. cum pͥ tor. jͣ. ad trebellianū. qꝛ ibi nōdum ſoluerat. Ni. ⁊ de hoc vide doc. cōtra in. l. ij. de condi. ſine cauſa. ⁊ cum hac gl. concordat qd̓ no. in. l. ſi p̄tor. sͣ. de iudic. dic plenius vt ha bet̉ per Bar. in. l. i.§. per vim. ff. qd̓ vi aut clam. Si fideiuſſor tꝑe liberatꝰ ſoluit FideiuſO2. repei a reo pricipali ꝑ actionē mandati. b. d. ¶ In glo. i. ibi interruptā eē ⁊c. Nota ex hac glo. ꝙ interruptio preſcriptionis facta contra princi palē oꝑatur interruptioneꝫ contra fideiuſſorem. ſed alibi glo. tenet ꝙ interruptio facta contra prīcipalem nō indu cit interruptionem ꝯtra fideiuſſorem. ⁊ ad. l. fi. C. de duo bus reis glo. rn̄det ꝙ ibi loꝗtur de duobus reis. ſecus in reo ⁊ fideiuſſore. ita no. per glo. in. l. cuꝫ ꝗs.§. ſiꝗs ꝓ reo Iͣ. de fideiuſ. ita tꝫ etiam Cy. in. d. l. vltima. C. de duobus reis. ⁊ ſic dꝫ intelligi hic ꝙ hic fuit facta interruptio con tra principalem non contra fideiuſſorem ⁊ ſic fideiuſſor poteſt eſſe ſolo tempore liberatus non reus ⁊c. Additio. ¶ Fideiuſſor. lꝫ fideiuſſor ſit tꝑe liberatus ſi tn̄ ſoluit repetit ꝑ actꝭ. mādati. h. d. ¶ No. ꝙ ꝑ p̄ſcrip. cō pletam ꝑ fideiuſſorem adhuc videt̉ durare fidei vinculuꝫ ergo ⁊ oblgatio naturalis. ad qd̓ facit. sͣ. de neg. ge. l. at ꝗ natura. ⁊ per Dy. in. l. vlti. jͣ. rem ra. ha. ¶ Secūdo nota ꝙ fideiuſſor pōt prius liberari tꝑe qͣꝫ reus prin. qd̓ gl. intelligit in tꝑe cōuentionali ⁊ nō in tꝑe legali ⁊ male. qꝛ pͥ ſcriptio cōuentionalis tollit naturale vinculū. vn̄ v̓ba tex. ibi fidem impleant nō cōgruunt niſi in p̄ſcrip. legali. qūo ergo pōt eſſe. rn̄. qꝛ fuit facta interruptio cōtra reū ⁊ nō cōtra fideiuſſorem. vt no. jͣ. de ſolu. l. cum quis.§. ſiꝗs pro reo. lꝫ glo. dicat hic cōtra ⁊ male ẜm Cy. Ray. ⁊ Bart. Patet ergo ꝙ interruptio p̄ſcriptionis facta contra reū non extendit̉ ad fideiuſſorem. qd̓ tene menti. ¶ In gl. qꝛ vero dicit gl. ꝙ interruptio facta contra reū videt̉ facta ꝯͣ fideiuſſorē. hec gl. eſt falſa qꝛ cōtra notata. ⁊ melius in. l. cum ꝗs.§. ſiꝗs pro reo. jͣ. de ſol. ⁊. l. fi. de duobus re. Ray. non ob. l. fi. jͣ. de non ex. qꝛ ibi loꝗtur in perſonali. ⁊ hypo thecaria. non ob. l. fi. de duobus reis. qꝛ ibi loꝗtur in pͥn. ⁊ pariter obligatio. hic vero aliter. Procurator geI hominem. neralis nō pōt im s mutare illud quod ē ſpāliter ꝓuiſum a dn̄o ni ſi ex iuſta cā quā dn̄s ignorauit. h. d. ¶ No. .l. ex qua hēs ꝙ ꝓcurator gn̓alis vel vicarius gn̓alis nō pōt reuocare ea qͥ ſpāliter ſunt geſta ꝑ dn̄m. ¶ Scd̓o no. ꝙ qn̄ ſubeſt cā dꝫ ꝓcur. in denuncia. ſeu ꝓteſtat̉. cauſaꝫ ſpe cialiter exprimere aliter non admittitur qd̓ no. Additio. ¶ Qd̓ dn̄s ꝓmiſit ꝓcur. reuocare non poteſt h. d. Vel ſic. ꝓcur. non pōt reuocare factuꝫ dn̄i niſi ex cā ſuperuenienti. Et eſt ar. ꝙ vicarius ep̄i nō poteſt reuocare interlocutoriā ep̄i niſi cum cā. forte ꝯͣriuꝫ eſt verius cū hoc nō faciat vi mandati ſed vi iuriſditiōis cū ſit ordina ria. ar. jͣ. de re iudic. l. qd̓ iuſſit. ¶ In tex. ibi dedero. ⁊ ſic fuit trāſlatū dn̄iuꝫ. ⁊ ſic ſomniauerūt qui dixerūt per ꝓcuratorē manumiſſionē fieri. vt Cy. no. sͣ. e. l. ſiꝗs alicui.§. i. ¶ No. hic ꝙ denūciatio facta ab eo cui nihil intereſt nō valet ẜm Ol. facit. sͣ. de mino. l. tutor vrgētibus. ¶ No. arg. ex hac. l. ꝙ vi gn̓alis arbitrij nō pn̄t ſpāliter prouiſa tolli ꝑ eū cui eſt datum arbitriuꝫ gn̓ale niſi emergat iuſta cā quod eſt notabile ẜm Bar. facit quod no. Cy. in. l. vt ſtrū. C. de ſpōſa. ¶ No. etiam ar. ꝙ illi quibus datum eſt arbitrium reuidendi ſtatuta non poſſunt bona ſtatuta caſ ſare ſed mala ſic. Item facit ad hoc. l. qui rome.§. calima chus. jͣ. de ver. ob. ¶ In glo.ſ. gn̓alis. ſi aūt ſpālis pōt p̄ci ſe reuocari actum reuocabiliter factū a dn̄o. generalis ve ro nō ſine iuſta cā. ⁊ per canc glo. obtinui in tali qōne cre ditor ceſſit iura ſua titio hōtra debitorem ſuū generalis ꝓ cur. creditoris nūciauit debitori ne ſolueret ceſſionario ꝗ poſtea ſoluit. totus mūdus ⁊ rōnes aduocati dicebāt ꝙ talis denūciatio preiudicauit debitori per. l. iij. C. d̓ noua tio. Ego obtinui contra per hanc. l. non ob. d. l. iij. qꝛ loquitur in denunciatione facta a creditore non a procura tore. ſi autem fuiſſet ſpecialis procur. potuiſſet vt hic pre dicta intellige quando creditor potuiſſet facere denunc. talem. ſed ſi non potuiſſet nunqͣꝫ eſt ceſſionario ius acꝗſitum quod eſt per denunciationem vel ſolam ſnīaꝫ. Ray. contra no. in. l. i.§. vocari. de ven. inſpi. ⁊ ar. hic vide pulchrum caſum in. l. numerū. sͣ. de conſti. ¶ Quero nūꝗd procur. gn̓alis poſſit reuocare ꝓcuratorē ſpāleꝫ. ⁊ loquor qn̄ vnus ꝑ ꝯſtitꝭ. alterius nō eſt reuocatus qꝛ hoc dictum eſt exp̄ſſe. jͣ. e. l. qui mutuam. vel nūꝗd poſſit reuocare ſcm̄ eius. Rn̄deo ſi ſubeſt iuſta cā poteſt vt hic. ſi nō ſubeſt nō poteſt niſi ꝓut factū dn̄i reuocare poſſet. ¶ Quero d̓ alia q. quaꝫ dn̄s Ia. bu. dicit fuiſſe de facto. ꝓcurator vult facere pactum de nō petendo debitori dn̄i cōtra queꝫ dn̄s ceſſerat iura ſua titio. querit̉ nūquid poſſit. rn̄det ꝙ dcm̄ fuit ꝙ non. qꝛ ſic reuocaret factum domini. ⁊ ītellige iſtā q. qn̄ faciebat ex cā non gratuita alioꝗn nō poſſet alia rō ne. qꝛ eſſet donare. l. procurator cui libera. de ꝓcuratoribus l. contra iuris ciuilis regulas.§. fi. sͣ. de pac. ⁊. l. pecu lij. sͣ. de pec. ⁊. l. filiuſfa. de dona. ⁊ in. c. i. ⁊. ij. extra de offi. vica. lib. vi. ¶ Ultimo dicit Bar. no. bene iſtā. l. ꝙ qn̄ aliquibus conceditur arbitrium per cōe ꝙ illi nō poſſūt facere contra ſtatutum niſi ex noua cauſa vel antiqua quā ignorabat cōmune tꝑe cōceſſi arbitrij. ⁊ dicit ꝙ milies fe cit fieri ⁊ remittit ſe ad notata plene per euꝫ in. l. ambitio ſa. jͣ. de decre. ab ordi. fa. Et pōt induci ad aliud ꝙ ſi ciuitas vel cōitas elegit ſibi ducem. vt eſt ciuitas Ianue ⁊ ci uitas Uenetiarum que eligunt ſibi ducem vel gubernatorem vel regem ꝙ iſti nihil poſſunt facere cōtra ea que ſunt ordinata ⁊ ſtatuta per ciuitatem vel ſpāliter ꝓuiſa ꝑ eā niſi ẜm di. huius. l. vel niſi eſſet a ciuitate permiſſuꝫ vel ꝑ aliquod ſtatutū cōceſſum. qꝛ ciuitas ⁊ cōitas eſt maior duce vel rege quē elegit. nec etiam poſſet aliꝗd facere cō tra ſocietatē dicte ciuitatis. caſus eſt notabilis ⁊ menti te nendus in. c. que cōtra mores. viij. di. ⁊ eſt tex. auguſt. no tabilis qui iūctus cū hac. l. optime ꝓbat predicta. NOVAADDITIO. ¶ Ex lectu. antiqua. ¶ Uide Archi. in. q. i. de elec. li. vi. in fi. arg. ꝙ vi gn̓alis arbitrij nō poſſint ſpāliter ꝓuiſa tolli ꝑ eos ꝗbus arbitriū gn̄ale ē datū.ſ. niſi emergat iuſta cā vt hic. qd̓ ē no. ¶ No ta. l. ꝙ ꝓcur. pōt reuocare ſcm̄ dn̄i ex cā ⁊ nō tꝫ ꝓteſtatio ꝓcuratoris contra factū domini niſi cuꝫ cā. ⁊ vide. c. ſi ꝑꝑ tua de reſcriptis. libro ſexto. In hac. l. videt̉ caſus I negocia. gōīs qua quenit ſi ego feci procuratorem generalem ad negocia an talis procur. poſſit agere in iudicio. ⁊ hic videt̉ tex. ꝙ ſic. vt in fi. iſtius. l. de qua. q. dicam tibi in. l. ⁊ nocere. sͣ. d̓ pa ctis. ⁊ in. l. qui ꝓprio.§. fi. cū. l. ſe. sͣ. de ꝓcur. ⁊c. Additio. ¶ Si negocia. Procurator dꝫ a ſeipſo etiā exigere ſicut ab extraneo. h. d. Eſt ar. ꝙ ep̄s liget̉ ꝑ ſuum ſtatutum. iſta. l. nil facit. qꝛ hic loquitur in ob. cōmiſſa nō in cōmittenda. dic de hoc vt in. c. vt animarum de conſti. li. vi. vel potes ſic ſūmare. Procurator generalis tenet̉ a ſe exigere. ⁊ ideo ſi non facit tenetur domino ad intereſſe hoc dicit. Sed nunquid qui accepit ad vnum magiſtratum gerendum teneatur a ſe exigere. dic ꝙ non. vt ē glo. in. l. ſi remunerandi.§. ſi tibi. sͣ. e.

Mandati. Mandati. NOVAADDITIO. ¶ Ex lectū. antiqua. ¶ Actio ſecūdaria pōt eſſe maioris vite qͣꝫ primaria. vt ⁊ sͣ. de ꝯſti. pec. l. itē illa.§. ꝙ adicit. niſi ſit prime acceſſo ria. vt. l. ſed eū.§. qui iniur̄. ſiꝗs cau. b. ¶ In vltimo ver. in alioꝝ ar. ꝙ ep̄s ſuo ſtatuto ligetur lꝫ non vt ep̄s tn̄ vt ti tius qꝛ hꝫ duplicem perſonam. nam in alioꝝ perſona reꝗ rit hoc ⁊ in ſua ꝑſtare dꝫ. de hoc no. de conſtitu. vt anima rū per Archi. Bal. Hereditas Ihereditatem. pōt eſſe danoſa legatū vero non. ⁊ ideo ſi dubitanti adire hereditatē ſit factū mandatū ꝙ adeat hꝫ lo cum actio mandati. ſecus ſi ſit factū ꝙ legatū accipiat. h. d. ¶ No. illud quod dixi in ſūmario. ¶ Scd̓o no. text. cū glo. ſuꝑ verbo preſens. ex qua habes ꝙ fideiuſſor obligat̉ verbis tm̄. ⁊ ſic ꝑ ſtipulationē tm̄. de quo habuiſtis no. sͣ. e. l. ſi v̓o nō remunerandi.§. ſi poſt creditā. ⁊ ibi dixi. Additio. ¶ Si hereditatē. Mandans de hereditate adeūda tenet̉ mandati. ſed mandās de acceptādo legatū videt̉ potius dediſſe cōſilium. nā hereditas de ſua natura plerūqꝫ eſt dānoſa ſed non legatum. ⁊ ideo videt̉ in le gato mandatū cā ſolius legatarij. ⁊ ſic capit cōſiliuꝫ. vt. l. ij. sͣ. eo. Iſta. l. eſt ar. ad. q. relictū eſt aliꝗd cuidā eccleſie ꝓ miſſis dicendis. modo querit̉ vtrū debeat dari terminus ad acceptandū vel recipiendū in hereditate ⁊ fideicōmiſ ſo vniuerſali. certū eſt ꝙ ſic. de leg. i. l. cum filio. ideꝫ dicēdum in legato vniuerſali. de le. ij. l. cum filio.§. lucio. Sꝫ in legato ſingulari vbi emolumētū eſt certum non vr̄ dan da ad deliberandū dilatio. ar. huius littere cōtra dico ꝓpter onus annexū. ⁊ vide quod no. in Spe. de inſtru. edi. .§. dico. ver. ꝙ ſi heres. ⁊ ver. ſe. de le. iij. l. nomen.§. vni ꝑ Ia. ¶ In glo. qd̓ eſt pro oī ⁊c. in fi. ꝙ non. vbi no. Bar. in. l. ſiꝗs pro eo. jͣ. de fideiuſſo. NOVA ADDITIO. ¶ Ex lectura antiqua. In.§. ſiꝗs. ar. no. ꝙ ī legatario nō d̓ Co l ¶ UIS. tur terminus ad deliberandū. quid de fideicōmiſſario vniuerſali dic ꝙ datur. vt no. de leg. i. cū filio. ⁊ dic vt in Spe. de inſtru. edit.§. dicto. ver. quid ſi heres. ⁊ ver. ſeq. Ray. vide Ia. de lega. ij. cum filius.§. lucio. ⁊ no. ⁊ de le. iij. nomen.§. viij. per Iaco. Bal. Si rogatus vt fideiubeOgatus. a in minorem quantitatem fideiubendo ad illam tenetur. Si vero fi deiubeat in maiorē qͣꝫtitatem qͣꝫ fuerit roga tus non habet regreſſum cōtra rogantē niſi vſqꝫ ad illam quantitatē vſqꝫ ad quā fuerit rogatus. h. d. Vel ſi maiori ſumme ineſt minorª. hoc dicit. NOVA ADDITIO. ¶ Ex lectura antiqua. 5. ¶ De intellectu huius legis. vide per Guil. sͣ. de conſti. e pecu. l. ꝙſi maritus. Pecūia debita ſo Ui negocia. lutioni non parata non conuertitur in mutuum nudo pacto. Se 8 cus ſi pecunia eſſet ſolutioni parata. item ex G pacto incontinenti appoſito debentur vſure in contractiu bus bonefidei. h. d. vſqꝫ ad.§. cum heres. ¶ No. ex hac fi. u..l. quod dixi in ſummario quod declara vt dixi in. l. ſingu i laria. sͣ. ſi cer. pe. ¶ Scd̓o no. hic qualiter precium reda ctum ex venditione rei mee conuertatur in contractū mu tui. quod dic. vt. l. rogaſti. sͣ. ſi cer. peta. ⁊ hic tangit̉ in gl. ¶ Tertio no. ꝙ ex hac epiſtola debentur vſure. qd̓ qualiter procedat. no. hic in glo. vlti. ſed Ia. bu. ⁊ Ia de bel. dicunt ꝙ hic debentur vſure.ſ. iudicis officio. non ob. tex. qui dicit de quibus conuenerit ⁊c. nam dicunt ipſi ꝙ dictio quibus facit ſimplicem relationem. ⁊ hoc dicunt hu go. ſenſiſſe antiquum gloſatorem. qd̓ non eſt verū qꝛ mu tuū cōtrahitur re non nudo pacto ⁊ erat forte dubitatio ꝙ videbatur hoc pactum veſtitum litteris ⁊ ibi cui fuerat. ⁊ ſic re contrahitur. ⁊ ibi receptum eſt propter fictio nem cui cooperat̉ natura. ⁊ ibi creditam actioneꝫ ex mutuo. ⁊ eſt ratio qꝛ nondum mutuatum. NOVA ADDITO. ¶ Ex lectura antiqua. ¶ In ver. tex. fieri poſſe quod dicere eſſet falſum. qꝛ mu tuum non contrahitur conſenſu ſed re. ¶ In.§. iteꝫ ſi in verbo tex. debeat quas nō deberet ſi eſſet contractus mu tui. qꝛ in eo cum ſit ſtricti iuris non venirent vſure niſi vin culo ſtipulatiōis. ⁊ hic eſt effectus principalis qōnis hnius. l. vt. sͣ. depoſiti. in. l. lucius. i. ī.§. cū heres. ¶ In vertex. nam ſiquideꝫ. No. ꝙ qn̄ ꝯͣctus emptionis ſub condi tione celebratur tranſit ad heredem ſimplex mandatum non re integra. Si aūt mandatum eſt emptioni vnitū trā ſit propter huiuſmodi vnionem vt hic. ⁊ ar. in ſimili. jͣ. de acꝗ. hereditate qui patri. Additio. d. Sagurani Ian̄. Pecunia debita Ui nego Cla. auſa ſolutioniū parata in mutuum non conuertitur nudo pacto. ſecus ſi eſſet ſolutioni parata. Item ex nudo pacto in contractibus bonefidei debent̉ vſure. hoc dicit ẜm Bar. Uel ſic ẜm Iaco. bu. vbi pecunia eſt parata vel deſtinata ſolutioni poteſt ex vna cauſa deduci in alia. alias vero citra vinculum ſtipulationis. Primo ponit duas queſtiones ⁊ vnam ſolutionem. Secūdo contra illam facit ⁊ ſol uit tria argumēta ẜm ꝙ habetur in littera nihilominus. Tertio ſoluit ſuam queſtionem vel ẜm ꝙ habetur in litte ra nihilomagis. Primo ponit duas queſtiones ⁊ vnam ſolutionem. Secūdo contra illam facit duo argumēta ⁊ ſoluit. Tertio confirmat primum dictum. Quarto ſoluit aliam queſtionem. Secūda ibi. nec huic. Tertia ibi. his argumentum. Quarta ibi. in ꝓpoſitꝭ. vbi ẜm primam diuiſionem eſt tertia pars. Iſtam. l. legam ſimul ⁊ ſoluam ⁊ tex. ⁊ doctores per hunc modum. ¶ Quero qui procurabat negocia lucij titij a cuius debitoribus pecuniam exegit eiqꝫ ſcripſit epiſtolam in qua ſignificauit eſſe apud ſe certam pecuniam ſiue ſummam ex adminiſtratꝭ. ⁊ eam creditam ſibi retinere ex mutuo etiam vſuris ſemiſſibus .i. quinquaginta pro centuꝫ. hic queritur de duobus. pri mo an dicta pecunia poſſit peti ex cauſa mutui per luciuꝫ titium. ⁊ an poſſit petere dictas vſuras. Iuriſcōſultus ad primam queſtionem reſpondet ꝙ pecunia non eſt credi ta ideſt mutuata ſeu ex cauſa mutui debita. ⁊ per conſequens ex mutuo peti non poteſt. Alioquin dicit iuriſcon ſultus ſequeretur ꝙ ex omni contractu per nuduꝫ pactū pecunia poſſet fieri credita. quod non eſt verum. ¶ Cō tra iſtam reſponſionem op. a ſimili. qꝛ ſi habes pecuniam meam apud te depoſitam poſſum te conuenire vt teneas eam ex mutuo ſiue creditaꝫ ⁊ eſt credita. ita hic in propo ſito. ⁊ hoc ar. probatur in. l. certi conditio.§. fi. ⁊. l. ſe. sͣ ſi cer. pe. Reſpondet iuriſcōſultus ꝙ hoc non eſt ſimile. qꝛ in illo caſu nūmi qui ſunt depoſiti ſunt mei. ⁊ per talē mo dum fiunt tui. ⁊ ſic poteſt fieri mutuum qꝛ mutuum dici tur quod de meo ſit tuum. l. ij.§. appellata. sͣ. ſi cer. peta. ¶ Sed contra iſtam ſolutionem iuriſconſulti op. ſecundo quia ſi ille exegit pecuniam a debitoribus lucij titij ⁊ ſic nummi titij lucij efficientur procuratoris ⁊ debebit eſ ſe mutuum. Reſpondet glo. ꝙ hic pecunia erat conſum pta ⁊ āplius non extabat. ⁊ ita exponit prima ⁊ tertia gl. Ia. butri. ⁊ ſic non poterat fieri de meo tuum. ¶ Tertio contra iſtam ſolu. oppo. quia ſi iſta pecunia extaret exacta ⁊ non eſſet conſumpta adhuc idem eſſet. quia pecunia non eſſet lucij titij. ſed procur̄ illius in quem eſſet tralatum dominium. vt. l. creditoris. C. de conditio. indebi. ⁊ ẜm quod no. C. de fur. l. falſus. ⁊ sͣ. de conditio. ob cau ſam. l. ſi procuratori falſo. ⁊. jͣ. de furt. l. falſus.§. i. Reſpodet quando dicatur in procuratorem dominium traſferri ex dictis legibus ibi notatis colligitur in caſu. ergo in quo non eſſet in eum tranſlatum dominium. ſed in dominum ꝓcedit ſo. vt qꝛ ſoluta eſſet ſibi noīe dn̄i. vt no. jͣ. i gl ſuꝑ verbo debeat. ⁊ tunc oportet ꝙ ſit conſumpta. vt dixi. ⁊ qn̄ dicatur tranſferri in dominū vel in procuratoreꝫ vide)

Mandati. 14 Mandati. vide. jͣ. de donationibus. l. qui tn̄. ⁊ plene dixi. sͣ. e. l. ſi tibi. .§. ſi mandauerim. Si aūt dn̄ium a debitoribus eēt trāſla tum in ꝓcuratorem non in dn̄m ⁊ pecunia extaret. tūc ex predictis. ⁊ ex hoc tex. videt̉ ꝙ pecunia non eſſet credita. ⁊ ita ſentit dicta glo. ſuper verbo debeat. ⁊ gl. tertia in fi. quod intellige ſi non erat parata. qꝛ habebat eā in remo tis partibus vel alio modo parata non erat. al̓s contradi ceret ſequentibus. ¶ Quarto contra determinationem huius tex. ⁊ ſo. p̄dictas. videtur ꝙ pecunia ſit tradita ēt ſi mei non erant nūmi. qꝛ ſi iuſſero te accipere pecuniaꝫ a debitore meo vt habeas eam creditā ſi tibi ſoluit teneris mihi ex mutuo. ergo ⁊ hic. iſtud ar. iuriſconſulti ꝓbat̉ in .l. ſingularia. sͣ. ſi cer. pet. Rn̄det tex. ꝙ illud ibi benigne receptum eſt. quaſi dicat ſpāle eſt in dicto caſu. ⁊ iſtud eſt vnum de ſingularibus pecunie que no. in. d. l. ſingularia. non ergo eſt trahēdū ad alios caſus. l. ius ſingulare. ⁊. l. quod non rōne. sͣ. de legibus. ¶ Quinto cōtra hoc opp. nam in caſu noſtro procurator exegit pecuniam ⁊ ſic iuſſu dn̄i ergo dꝫ eſſe credita. vt. d. l. ſingularia. Rn̄det̉ creditor pōt iubere multipliciter. vno modo iubēdo debito ri vt tibi ſoluat ⁊ eam creditam habeas. ⁊ iſte caſus poni tur in. l. ſingularia. alio modo iubendo tibi vt accipias a debitore meo ⁊ habeas creditam. ⁊ hic caſus videt̉ h̓ po ni cum dicit. Item ꝙ ſi a debitore meo iuſſero te accipere ⁊ iſtis duobus caſibus pecunia eſt credita. rō eſt. qꝛ lꝫ nō ꝓprie acceperis pecuniaꝫ meā. vt in primo ar. huius tex. tn̄ fictione videt̉ a me ꝓfecta ⁊ tibi data. vt. d. l. ſingularia in fi. alio modo pōt iubere vel generaliter cōſtituendo te ꝓcur. ad exigēdū vel ſpāliter a titio vel mādādo titio vel generaliter vel generale creditoribus tibi ſoluant. non tn̄ tūc agitur ſeu cōuenit̉ vt hēas dictaꝫ pecuniā mutuo ſed poſtea agit̉ ex interuallo ipſa iaꝫ recepta. ⁊ tūc loꝗtur iſte tex. ꝙ nō eſt credita tali nuda pactione. ⁊ ceſſat hic predi cta rō. qꝛ nūmi mei non fiunt tui ⁊ ceſſat benigna rō que erat qn̄ a prīcipio fuit actū vt ea exacta ſit credita. ¶ Se xto cōtra hanc ſo. op. etiam ſi a principio nō fuit actuꝫ vt pecunia eſſet credita ꝙ tn̄ ſit credita ēt ſi dn̄ium pecunie non eſſet dn̄i creditoris. ſed eius qui vult habere creditaꝫ vt. d. l. ſingularia in fi. rn̄. verum eſt ſi pecunia erat parata ſolutioni. ⁊ ita intelligit̉. l. ꝯͣria. ſecus ſi non erat parata. ⁊ hoc ſiue pecunia eēt preſens ſiue non. ſed alibi dū tn̄ para ta in alijs aūt rebus qꝛ pecunia exigit̉ ꝙ ſit preſens ⁊ ī cō ſpectu primum ꝓbatur in. l. certi conditio.§. fi. ⁊. l. ſeq. sͣ. ſi cer. pe. ⁊. d. l. ſingularia. ſcd̓m ꝓbat̉ in. l. ſi pecuniam. jͣ. d̓ ſo. ⁊ ita no. in. l. ſingularia. ⁊ hic. ⁊ hoc ẜm glo. ⁊ doc. cō muniter hic tenēt contra. vt. jͣ. dicet̉.ſ. in alijs rebꝰ. ¶ Septimo op. ꝙ immo efficiat̉ pecūia credita ex nudo pacto vt. l. lꝫ.§. quotiens. jͣ. de iure do. ⁊. l. iij.§. fi. ⁊. l. ea q̄ a mari to. jͣ. de do. inter vi. ⁊ vxo. intellige ẜm predicta dicta iura ꝙ ibi res erat preſens aut pecunia parata ſolutioni vel ꝙ interceſſerit ſtipulatio. ⁊ ita ibi no. ¶ Octauo op. de. l. ſi non ſinguli. ⁊. l. ſi ex p̄cio. C. ſi cer. peta. per quas apparet ꝙ etiā ſi non eſſet parata ſolutioni ſit credita pecunia. ſol. ea que dicta ſunt habēt locū qn̄ per nūdū pactū volo hoc agere. ſed qn̄ per ſtipulatꝭ. tūc indiſtincte pōt hoc fieri. ⁊ ideo dicit Cy. in. l. ſi non ſinguli. ꝙ ſtipulatio eſt fortior cōtractus qui ſit. qꝛ per eam oīs ꝯͣctus pōt trāſferri ī aliā qd̓ per aliquem alium ꝯͣctum fieri non pōt. ſed non eſt ve rum ꝙ per alium ꝯͣctum fieri non poſſit lꝫ non ita ſemper ſicut per ſtipulationē. vt. jͣ. patebit. ¶ Nono opp. ꝙ p̄dicta non ſunt vera. immo ſi pecunia nō ſit parata ſolutioni nihilominus effectu efficiat̉ creditū ⁊ trāſeat in aliū ꝯͣctū vt. l. ſi ſpōſalibus.§. i. ⁊. l. nuptura. jͣ. de iure do. ⁊. d. l. lꝫ.§. quotiens. e. ti. ibi enim nō apparet ꝙ pecunia eēt parata ſolutiōi. īmo potius ꝯͣriū exp̄ſſe in. d. l. ſpōſalibus. Bar. ī .l. ſingularia. dicit ꝙ ꝗdam ſunt ꝯͣctus ꝗ nō pn̄t ꝯͣhi niſi ī certis rebus vt mutuū naturale. vt. l. ij.§. i. sͣ. ſi cer. pe. ⁊ in iſtis oportet ꝙ res ſit pn̄s vel pecunia parata ſolutiōi. rō ꝙ mutuū nō cōſiſtit niſi in his que conſiſtunt in pondere numero vel menſura. ⁊ ſcias ꝙ legis fictio ſe nō porrigit ad impoſſibile. l. qui ad certum. jͣ. locati. l. ſi pater in fi. sͣ. de adop. nec fingit ſuper re que non eſt. l. quotiēs. jͣ. de no ua. l. eum qui ſibi.§. fi. jͣ. de ver. ob. Si igit̉ pecunia non ex taret non poſſet fingi pecunia mihi data ⁊ a me ad te pro fecta. ſed in alijs ꝯͣctibus ꝗ in alijs rebꝰ poſſunt ꝯͣhi vt mu tuum ciuile qd̓ nō reꝗrit rē. ſed ꝯͣhit̉ per ſtip. pōt fieri ēt ſi pecunia nō ſit parata ſolutioni. vt. d. l. ſi ex p̄cio. ⁊. l. ſi nō ſinguli. Idem dicit in dote in qua lꝫ non ſit res parata ſo lutiōi ꝯͣhit̉ dos ⁊ obligatio dotis. qꝛ liberatio que obuenit tibi eſt ſufficiēs ad ꝯͣhendā dotē. ideo ꝯͣhit̉ etiaꝫ ſi res non ſit pn̄s. videlicet qn̄ res eēt ſolutioni parata res cedit in dotem. qn̄ nō eſt parata liberatio in dotē cedit. iſta aūt liberatio nō cedit in cām mutui. qꝛ in eo reꝗrit̉ res conſiſtens pondere numero vel menſura. ideo reꝗrit̉ ꝙ res ſit ſolutioni parata. ⁊ idē in alijs ꝯͣctibus. ¶ No. ꝙ Bar. n̄ facit dr̄iam inter pecuniam ⁊ alias res. ſed in vtroqꝫ non reꝗritur rei preſentia. ſed ſufficit ꝙ ſint parate ſolutiones ⁊ ꝙ debitor hēat eas penes ſe qd̓ videt̉ optime ꝓbare. d. l. ſi ſponſalibus. lꝫ poſſit ſupplere ibi. ⁊ ſint preſentꝭ. ſꝫ tūc b ob. l. ſingulariaᵇ. que videt̉ innuere. ꝙ hoc ſit ſingulare ī pecunia credita quod non eſſet ẜm iſtam opi. ſed ipſe rn̄det ꝙ ſingularia ſunt quedā in pecunia credita.ſ. mutuata ꝙ contrahatur mutuū. lꝫ vere de meo non fiat tuū ſed b ficte in caſibus que in dicta. l. ſingularia ponūtur. omnis r̄ enim ꝯtractus tā mutui qͣꝫ alij poſſunt fieri ſeu deduci in ª alium etiam ſi res non ſit preſens dūmodo ſit parata ſolu tioni. vt in dictis iuribus. Sed Ray. in. d. l. ſingularia. ꝗ videt̉ vidiſſe Bar. defendit opi. gl. dicēs ꝙ ibi ſi res erat abſens ipſa non tranſit in nouum contractum. arg. jͣ. de ac qui. po. l. i.§. ſi iuſſerim. ⁊. l. quod meo.§. ſi venditor. Ad hoc igitur ꝙ res tranſeat in nouum contractum requirit̉ ꝙ res ſit preſens quod tangitur in. l. ſi ſpōſalibus.§. fina. In pecunia aūt ſufficit eſſe ſolutioni parata. Item exiſtētia ſecūde quam operatur fictū dn̄ium in accipiēte trāſlatum qꝛ non poſſet operari niſi pecunia eſſet ſolutioni parata. qꝛ tunc ceſſaret veritas. ergo ⁊ fictio. vt. l. ſi filius. ff. ſi cer. pe. vnde glo. bene dicit. ⁊ hoc tꝫ dn̄s Ia. bu. Ita di cit ibi Ray. Pe. etiam Cy. in. d. l. ſingularia tenet gl. nō tn̄ faciunt mentionē de rationibus Bar. Sed poſſumus clare reſpondere ⁊ melius ad ratiōes Bar. ꝙ in. l. nuptu ra. ⁊ ī. l. ſi ſponſalibus mulier dedit ſeu ꝓmiſit in doteꝫ id quod ſibi debetur. ⁊ talis contractus ſeu promiſſio ē effi cax ad obligandum ⁊ actꝭ. ꝓducendum. vt. C. de dotis ꝓ miſſio. l. ad exactionem. hic aūt loquitur qn̄ vnuꝫ debituꝫ ex vna cauſa volo facere deberi ex alia nuda pactiōe inha biliter ad producendum actionem. contra gl. tamē facit ꝙ ibi non deberet fieri diſtinctio an debeat rem illam ali ter ancillam paratam vel non. rn̄. illa diffinitio ibi ſit quātum ad hoc an ſit tranſlatū dn̄ium rei ⁊ exigit̉ ad hoc nō ſolum ꝙ ſit parata ſed ꝙ pn̄s. vt. l. eius rei. ⁊. l. ſeq. hic fi res. sͣ. de rei ven. ſed quātū ad hoc vt debeat̉ mulieri ex cā dotis ancilla que prius ex alio ꝯͣctu debebat̉ nulla ſit diſtinctio. qꝛ ꝯͣctus erat validus vt dixi ſicut dicimus in ſtipulatꝭ. vt. l. ſi non ſinguli. ⁊. l. ſi ex precio. C. ſi cer. pe. Iteꝫ aliter pōt reſponderi ꝙ ibi fuit datum in dotem ſeu promiſſum non res debita ſed ipſum ius quod nunqͣꝫ poteſt dici abſens ſed ſemper preſens quia inheret oſſibus vt .l. debetur sͣ. de peculio. ⁊ per tale ius tranſfertur res ſi ē preſens. al̓s ipſum ius quod eſt promiſſuꝫ ⁊ intelligitur liberationis quando vir debebat. ſi aūt deberetur ⁊ promitteretur intelligeretur actio. vt. l. ſi ſic.§. i. de leg. i. ⁊. l. eleganter. ⁊ de lib. lega. Similiter pōt dici in. l. lꝫ.§. quotiens. de iure dot. ꝙ interuenit acceptilatꝭ. qui eſt actus validus ad eneruandū totum primum contractuꝫ funditus ⁊ ipſo iure ⁊ cōcernit ipſum ius obligationis quod eſt ſemꝑ pn̄s. vt dixi ⁊ ſit per ſtipulationē. vt. l. i. ⁊. l. ⁊ an inutilis in prin. jͣ. de acceptil̓. ⁊ ſit ad liberandū annexum vt. d. l. i. Ad. l. iij. in fi. de dona. inter vir. ⁊ vxo. dic qd̓ ibi intelligit ꝙ res erat preſens. ⁊ ſi vis intelligere ꝙ erat ab ſens vt Bar. velle videt̉. ſed exigat ꝙ eſſet parata ſolutio

Mandati. ni dicas ꝙ loquitur in alio caſu. non an pecunia mihi de bita ex vna cā poſſit per pactū nudum fieri debita ex alia. ſꝫ an ꝙ mihi titius dꝫ ⁊ iubeo alij dari ex cauſa mutui vel donationis ipſo dante poſſit fieri mutua vel donata. certe ſic cuꝫ debitor meus tibi dat tu repreſentas perſonā meā tanqͣꝫ procurator. ⁊ tunc efficitur mutua vel donata. C. ꝑ quas perſonas nobis acꝗ.l. i. facit qd̓ no. Pe. ⁊ Cy. i. d. l. ſingularia. ſed ſi debitor meus ꝓmittat pecuniaꝫ tibi cui mutuo vel dono anteqͣꝫ numeret non reperitur aliqua lege ꝙ ſit mutuum vel pecunia donata ſeu credita niſi eſſet preſens res vel pecunia ſolutioni parata. īmo ꝯͣrium ſatis ꝓbat. l. rogaſti. jͣ. de preſcrip. ver. cū ſua glo. quod verū eſt niſi ceperim illā ꝓmiſſionē inſolutū pro pecunia iuris forte delegationis vel nouatiōis. vt. l. inter.§. abeſſe. sͣ. e. ⁊. l. ſi rem.§. ſi rem. ibi ſimileꝫ eſſe ſolutionē. jͣ. de nouatio. tūc enim nomen quaſi eſtimatū accipit̉ pro pecunia. ar. l. ſi ꝓ mutua. C. ſi cer. pe. ⁊ dicet̉. jͣ. in diſtin. circa ſcd̓am materiā huius. l. lex aūt tertia loꝗtur qn̄ interuenit res ⁊ poſtqͣꝫ ē data. ⁊ tūc bene fuit pn̄s. ⁊ ſic non obſtat aliqualiter. ⁊ ſie defendi pōt opinio glo. que ꝓbat̉ per. l. ſingularia. ⁊ lec. Bar. lꝫ ſit vera in ſe tn̄ nimis reſtringeret illaꝫ. l. ⁊ opi. gl. probat̉ qꝛ vbicunqꝫ tractamus de iure conſtituendo in re ipſa ⁊ de trāſlatione ipſius dn̄ij reꝗrit̉ ꝙ res ſit pn̄s. vt. l. hoc ſi res. sͣ. de rei ven. ⁊. l. ſi ſpōſalibus.§. i. jͣ. de iure dot. niſi in caſibus iſtius. l. ſingularia. Si vero tractamus d̓ iu re ad rem. puta de acquirendo obligationem ad aliquaꝫ rem qd̓ non pōt eſſe niſi acꝗram actionē conſtat ꝙ nuda pactione hoc fieri nō pōt. l. iuriſgentiuꝫ.§. ſed cū nulla sͣ. de pac. ⁊. l. legē. C. de pactis. niſi interneniat ſtipulatio vl̓ niſi ſit de caſibus in quibus datur actio. vt. l. ad exactionem. C. de dotis ꝓmiſ. ⁊. l. ſi mandato meo.§. fi. jͣ. eo. ⁊ ſic ē defenſata opinio cōis glo. ⁊ doctoꝝ. ⁊ ſupple hic que dicam. jͣ. in. xv. op. vbi poſſunt cōcordari opiniones. ¶ De cimo op. cōtra oīa predicta de hac l. qꝛ hic dr̄ certā ſummā ex adminiſtratiōe apud ſe eſſe. ⁊ ſic nō erat conſūpta vel ſi erat conſumpta hēbat tantā aliā ſūmā alioꝗn non fo ret apud ſe. vt. jͣ. de verb. ſig. l. penes. rn̄. intellige h̓ ꝙ erat hic apud ſe. qꝛ debebat. ⁊ quo ad ſe dicit̉ habere. ar. l. qͥre batur. ff. ad. l. fal. non aūt ꝙ exactam haberet nec aliaꝫ pa ratam. ⁊ qꝛ a ſe peti poterat ſicut ⁊ qd̓ petere pōt dicitur habere penes ſe. vt. l. id apud ſe. jͣ. de ver. ſi. ⁊ debitor poſſidere dicit̉ id qd̓ debet. vt. sͣ. de peti. heredi. l. etiam ſi pu tāt. al̓s ſub. l. nec vllā.§. fi. ⁊. l. ſeq. cū ſi. qd̓ no. pro ſignificato huiꝰ verbi. vel ſi extabat ⁊ dic ꝙ non erat pn̄s vel pa rata. qꝛ forte in partibus remotis vel impedita. tūc enim dr̄ parata qn̄ habet̉ ad manus. vt innuit glo. in. l. ſi ex pre cio. C. ſi cer. pe. ſeu in. l. ſi pro mutua. ⁊ ſic pōt intelligi hͨ .l. ¶ Undecimo op. de. l. aduerſus. C. de nō nu. pec. ſo. intellige illam ẜm predicta ꝙ interuenit ſtipulatio vel pe cunia fuerit parata ſolutioni. ⁊ ita intelligit ibi gl. ⁊ ibi ẜꝫ vnam lec. eſt glo. no. ꝙ non ſolum debitu p̄cedēs poſſum ex cā mutui retinere ſed ēt ex alia cā qͣꝫ mutui. puta qd̓ de beo ex cā mutui vel alia poſſum confiteri ex cā emptiōis vel locationis qd̓ multuꝫ no. ⁊ jͣ. examinabit̉. pōt ergo eadē res debita ex vna cā conuerti in debitum ex alia nedū mutui ſed emptiōis ⁊ ſimiliū lꝫ nulla interceſſerit emptio vel locatio. Item ſimiliter vna res debita ex vna cā poteſt conuerti in aliā rem extimatā. vt. l. ſi pro mutua. C. ſi cer. pe. re tn̄ pn̄te ẜm glo. in. l. ſingularia. qd̓ dic vt dicam. jͣ. in diſtinctione circa ſcd̓am materiā. vel non extimatā. vt. l. ſi nō ſinguli. C. ſi cer. pe. vbi pro pecunia poſſum dicere ole um mediāte ſemꝑ ſtip. vt ibi. ¶ Duodecimo ꝯͣ iſtuꝫ tex. op. qꝛ ſi dedi tibi lancē cū rogares me mutuā pecuniaꝫ vt eam venderes ⁊ precio vtereris ſi vendidiſti lanceꝫ pecu nia efficii credita ſeu mutuata. ⁊ ē periculo tuo. vt. l. roga ſti. sͣ. ſi cer. pe. videt̉ ẜm iſtam litteram intelligere ꝙ hic ar gentū vēdendū fuerit datū extimatū. ⁊ ſic ab initio videa tur extimationem habuiſſe. ⁊ ſic nō obſtat p̄dictis in quibus tractat̉ de vna cā conuertēda in aliā. hic aūt non ſed a principio ⁊ non fuit vna cā. tn̄ vt dixi hoc caſu requirit̉ ꝙ res fuerit preſens ẜm glo. ⁊ Bar. in. l. ſingularia. qd̓ ē verum. non eſtim aliter ius in re querere potuiſſes. Sed dices iſtud videt̉ falſum habendo in littera nihilomagis per quā apparet ꝙ nō ē mutua. ⁊ ſic ꝯͣdicit predictis. rn̄. ꝙ ſi habes in littera nihilomagis dꝫ intelligi iſte tex. quā do datū eſt argentū vēdendū vt recepta inde pecunia mi hi afferet̉. ⁊ poſtea ſibi dareꝫ ex pecunia ẜm arbitriū meū ⁊ ſic non pōt eſſe mutuū vt hic. ſed ſi daret extimatam vt mutua eēt pecunia. tunc contrahit̉ mutuum ſtatim vt hic ẜm aliā litterā. ⁊ ita intelligit̉ dicta gl. in. l. ſi pro mutua. ⁊ gl. hic in ꝯͣrio. Si vero nō tradidi eſtimatā ſed vt ea vē dita ſtatim eſſet mutua pecunia anteqͣꝫ vendas eſt ꝯͣctus innoīatus. ⁊ idē ſi vendis ⁊ nōdum receperis pecuniam vt. l. rogaſti. jͣ. de preſcrip. ver. poſtqͣꝫ v̓o vēdidiſti ⁊ pecuniā accepiſti. tunc eſt mutuum. vt. d. l. rogaſti a ꝯͣrio ſenſu ⁊. d. l. rogaſti. sͣ. ſi cer. pe. ⁊ hac. l. ẜm lr̄am nihilominus. ⁊ ita intelligit gl. in. l. rogaſti. ſi cer. pe. Et ſi dicas qūo ſic conuertitur in caſum mutui vel alium ꝯͣctum. Rn̄deo qꝛ cum cōuertit̉ res eſt pn̄s ⁊ parata ſolutioni. cur enim recepiſti pecuniā habes eā extantē ⁊ paratā. ⁊ tūc cōuertit̉ ⁊ cōcurrit eodē tꝑe conuerſio in aliā cām cuꝫ pn̄tia pecu nie lꝫ forte ſit abſens creditor. ſed hoc nō curat̉. l. certi cō ditio.§. ſi nūmos. sͣ. ſi cer. pe. ſufficit ꝙ duret eius volūtaꝫ. Tn̄ aduerte ꝙ hic dꝫ eē littera nihilomagis. ⁊ eſt melior qꝛ alia littera in duobus male ſtaret. vt dicit gl. ⁊ etiā ꝗa tex. faceret oppoſitionē ⁊ non ſolueret. cuius ꝯͣriū fecit in alijs duobus argumētis. ¶ Decimotertio op. ꝓut habetur in littera nihilomagis ꝙ pecunia ſit credita qꝛ periculū pecunie redacte ex lāce vel re eſt illius qui accepit rem vendendā. ergo eſt mutuū. vt. l. incendiū. C. ſi cer. pe. alioꝗn nō ſpectaret ad eū. iuriſcōſultus rn̄det ꝙ iſtud nō ſeꝗtur. nam lꝫ non ſit pecunia credita periculū pōt ſpecta re ad ipſum. lꝫ enim in mutuo ſit periculū debitoris non ſeꝗtur ꝓpterea ꝙ ſi nō eſt mutuū non bn̄ poſſit cōcedi ad eū qui accepit ſpectare periculum. ¶ Sed dices ⁊ oppxiiij. ꝙ ꝑiculū nō ſpectet ad accipientē pecuniā indiſticte ꝓut tex. dicit. ſed debeat diſtingui vtrum dans rogauerit accipientem vt venderet. ⁊ tunc nō ſit periculū accipiētis ſed dātis. aut econuerſo accipiens rogauit danteꝫ ⁊ ſubdiſtinguatur vtrū habuerit ante venalē ⁊ ſit periculū dan tis. aut non habuerit venalē ⁊ ſit periculū accipientis. vt .l. rogaſti. sͣ. ſi cer. pe. ⁊. l. ſi tibi gratuitam.§. i. jͣ. de p̄ſcrip. verbis. videte dn̄i illa iura loquunt̉ qn̄ res data ad vēdēdum perijt in quo caſu diſtinguit̉. vt. sͣ. ⁊ vt in dictis iuribus no. ⁊ dic vt ibi. Sed nos loꝗmur qn̄ res data ad vē dendū non perijt. ſed perijt pecunia redacta ex p̄cio eius ⁊ ſi ꝑijt culpa mea mihi dꝫ perire. ſi ſine culpa mea ⁊ ē li facta mutua. idem vt. l. incendium. C. ſi cer. pe. Si nō eſt facta mutua. vt qꝛ debebaꝫ portare danti vt ille mihi mu tuaret ẜm arbitriū ſuuꝫ. tūc intelligit̉ hic ẜm lr̄am nihilo magis. vt intelligit gl. in. l. rogaſti. Sed quare dꝫ eē ꝑicu lum meū ex quo ſpecies perijt ſine culpa mea cum debea eam in ſpecie. vt. l. que fortuitis. C. de pi. act. videte domi ni iſte caſus ponit̉ in. l. ſiꝗs nec caſus. sͣ. ſi cer. pe. ⁊ Ioā. te nuit ꝙ ideo ſpectet ad eū. qꝛ gratia eius habuit pecuniaꝫ etiam ſine vlla culpa per. d. l. rogaſti. vbi dicitur ſine culpa. ſed Az0 Guil. Ia. bu. ⁊ Bar. ⁊ cōmuniter omnes ibi tenent ꝙ periculum non ſpectet niſi interueniſſet ſalte cul pa leuiſſima. ⁊ ad. l. rogaſti rn̄dent ꝙ dꝫ intelligi ſine culpalata vel leui leuiſſima tn̄ interueniente. ⁊ hoc donec da ret debitor in ſpē pecunie. al̓s ſecus. vt. l. incēdiū. ¶ Nōex alio. v̓. plus dic. tn̄ Ray. hic ſupplebat ad tex. ꝙ erat ꝑculo eius ẜm diſtin. l. rogaſti quaꝫ. sͣ. dixi. intellige niſi ab initio eēt data extimata. qꝛ tunc ad accipientē ſpectaret ī diſtincte. vt. l. i. jͣ. de extima. actꝭ. ⁊ ita dicit Bar. in. d. l. fogaſti. Iſta tn̄. l. loquit̉ gn̓aliter. ⁊ fortiter facit pro opinio ne Io. ſed potes intelligere qn̄ accepit rem vendenda vi pecuniā ꝑferret ad dn̄m. ⁊ tn̄ non fecit ſed pecuniā pro ſe retinuit ex cauſa mutui anteqͣꝫ dn̄s conſentiret certe qua to habuit hoc ꝓpoſitū nō portādi ad dn̄m ꝑiculo e eius pecunia.

Mandati. pecuniā. ⁊ tn̄ non eſt credita cum dn̄s adhuc non ꝯſenſe rit. ⁊ hoc innuit tex. poſtea in v̓. ⁊ in ꝓpoſito vt qͣꝫuis nū mi eiꝰ ꝑiculo fuerant. ⁊ erit notabile. ⁊ ſi aliter intelligis diſtīgue ⁊ dic vt. l. rogaſti. ⁊. l. ſiꝗs nec tātum. vt equiꝑet̉ caſus interitꝰ rei date ad vēdēdum ⁊ pecunie redacte ex ea. ¶ Decimoꝗnto op. ꝙ p̄dicta non ſint vera qꝛ intelle xi iſtum tex. ẜm gl. ⁊ oēs qn̄ pecunia erat ꝯſumpta ⁊ non extabat nec parata ſol̓oni. Sed certe iſtud videt̉ falſum per v̓. ⁊ ī ꝓpoſito. nā dicit ꝙ in themate huiꝰ. l. nūmi fue rāt ꝑiculo ipſius ꝓcuratoris. dicit enim qͣꝫuis ipſꝰ ꝑiculo nūmi fuerint ergo demōſtrat ꝙ nō erat ꝯſumpta alioꝗn deriſorium eēt hoc dicere. ſi enim ꝯſumpti eēnt non fuiſſet dubium nec expediens tāgere de ꝑiculo nūmoꝝ. qꝛ ſi eēnt cōſumpti fuiſſet debitor in gn̄e qd̓ ꝑire non pōt. l. in rōne.§. incerte. jͣ. ad. l. fal. pro hoc faciūt dicta v̓ba tex. ap paruit me eē ⁊c̄. rn̄. de neceſſitate eſt intelligere ꝙ eēt cō ſumpta alioꝗn directo eēt ꝯtraria. l. ſingularia. oportet et go ꝙ tali diuiſione iuuent̉ vt iſtarū legum ꝯͣrietas euitet̉ ⁊ iſta diuiſio rōne fundat̉ cum enim ſit neceſſe ꝙ in mutuo naͣli trāſlatio dn̄ij interueniat. vt. l. ij.§. i. sͣ. ſi cer. pe. ⁊ l. ſi a furioſo. ⁊. l. non oēs. e. ti. ⁊ dn̄iuꝫ non poſſit trāſferri niſi traditiōe. l. traditionibꝰ C. de pactis. oportet ꝙ īterueniat traditio. ⁊ ſic ꝙ res ſit pn̄s vel in ꝯſpectu. l. i.§. ſi iuſſu. jͣ. de acꝗr. poſ. ⁊ l. qd̓ meo.§. ſi per vēditorem. e. ti. ⁊ de ſol. l. ſi pecuniam. vel ſi eēt mea ⁊ apud te vt in depoſita dummodo extet ſufficit vt hic ⁊ lege ſingularia. vel ꝙ ſit ꝑata ſol̓oni in mutuo ẜꝫ cōem opinio. ⁊ hoc eſt ſingu lare in eo vel etiaꝫ in oī ꝯͣctu ẜm Bar. vt. d. l. ſi ſpōſalibꝰ .§. i. jͣ. de iure do. pro quo videt̉ caſus īſti. de re. di.§. vēdite. ⁊. ff. de acꝗ. re. do. l. qua rōne.§. īterdū. ⁊ ibi gl. tenet ⁊ .l. hoc ſi res. sͣ. d̓ rei vē. vbi gl. ⁊ Dy. in. c. ꝓpoſuiſti. in. iiij. q. de re. iu. li. vi. ⁊ ſic videt̉ vera opinio Bar. quam. sͣ. reprobaui. Sed rn̄de ꝙ illud verum in re dn̄i ſeu creditoris qui res hēt debitas ſicut in depoſito ⁊ forte poſſet di ci īdeꝫ in certa re debita in ſpe vt. d. l. ſi ſpōſalībꝰ.§. i. vbi loquit̉ in ancilla pamphila debita. lꝫ aliter poſſet rn̄deri vt. sͣ. dixi. qn̄ aliꝗd an̄ debet̉ in gn̓e oportet ꝙ in alijs con tractibꝰ res ponat̉ in ꝯſpectu vel effectual̓r tradat̉ vt dixi in mutuo ſufficit ꝙ ſit ſolutōi ꝑata vt dixi in nona oppAd oppoſitionem igit̉ dico ꝙ qꝛ ꝓcur. volēs tenere mu tuā forte mutuauit vel negociatꝰ eſt pecuniā ſuā quā ſol uiſſet videbat̉ debe̓ eē ꝑiculuꝫ creditoris ex quo nō erat mutua ſicuti fuiſſet ſi tenuiſſet pecuniam pro ſoluēdo do mīo ex quo non valet mutuū. ſed nō eſt qꝛ lꝫ de iure non valeat tn̄ facta ſua voluit ex hoc facere ⁊ in vſus ſuos ⁊ noīe ſuo. vt. sͣ. e. l. ideoqꝫ.§. ſi ꝓcur. Ad aliam rōneꝫ de v̓bo apud ſe eē. sͣ. reſpōdi in decima oppo. ⁊ ẜm ꝙ ibi dixi pōt etiam intelligi in pecunia extāte qn̄ fuerat trāſlatū dn̄iuꝫ in ꝓcuratorem ⁊ non hēbat ꝑatam. v̓buꝫ enim nec ſil̓e in rōne ſui cū dicit ibi qꝛ nūmī mei tui fiūt demōſtrat ꝙ hic tex. loquit̉ qn̄ nūmi mei nō erāt qd̓ non pōt eē niſi ꝯſumpti vel cōmixti vt. l. ſi alieni. jͣ. de ſolu. ⁊ ſic non exta bāt. vel qꝛ in ꝓcuratorem fuerat trāſlatum dn̄ium ⁊ ſic pͥ dicta non ſunt diuinatōes cum colligant̉ ex tex. ¶ Deci mo ſexto op. ⁊ tūc venio ad v̓. ⁊ in ꝓpoſito. dr̄ hic ad ſol̓. ſcd̓e qōnis formate in tex. ꝙ lꝫ ꝓcur. ſcripſerit ſe hēre pe cuniaꝫ ⁊ ꝓmiſerit dare vſuras ſemiſſes ⁊ pecunia non ſit credita ⁊ nūmi ſint ꝑiculo debitoris ꝙ tn̄ debent̉ vſure de ꝗbus p̄ſtādis ꝯuenerat. ¶ Sed op. hic fuit nuda pa ctio ⁊ dicit̉ in tex. ⁊ ex nudo pacto non dat̉ actio vt. l. iuriſgētium.§. ſed cum nulla. sͣ. de pactis. ⁊ vſure ex eo non debent̉ vt. l. qͣꝫuis. C. de vſuris. ergo tex. male dicit. Sol. dicūt ꝗdam ꝙ hic erat pactum veſtitū qꝛ durabat admi niſtratio. ⁊ durāte adminiſtratione oē pactum dr̄ fieri in cōtinēti ⁊ ſic intelligebat. sͣ. de pac. l. iuriſgen.§. ideꝫ mar cellus. gl. iſtd̓ reprobat per. l. quotꝭ. jͣ. ſolu. ma. vbi apꝑet ꝙ non dicit̉ incōtinenti iſto mō lꝫ durante mr̄imonio fiat pactum. quare dicit Azo aliter ꝙ hic fuit data pecunia ꝓcur. noīe dn̄i ⁊ incōtinēti fuit ꝯſumpta epl̓a miſſa ⁊ ſic traditione veſtium eſt iſtud pactum. hāc demōſtrāt ⁊ re probāt eaꝫ Pe. ⁊ Ray. nā hͦ erat pecunia ꝯſumpta quo mō ergo traditione pōt dici veſtita. videte hoc vult gl. ⁊ Azo ꝙ in tradēdo incōtinēti fecit vtrūqꝫ.ſ. conſumptꝭ. ⁊ epl̓am ⁊ ſic non erat cōſumpta ex interuallo. Sed certe iſta gl. eſt ꝯtra iſtum tex. qui clare demonſtrat ꝙ erat nuda pactio vt in v̓. alioꝗn. Item non ꝯͣhit̉ iſta cōuētio per ſcripturam epl̓e ſed poſtea ꝯſenſu ſecuto. vt. l. ex ꝯſenſu. jͣ. de ac. ⁊ ob. ⁊ dixi. sͣ. e. l. i. nō ergo incōtinēti pōt dici ap poſitum. quare glo. dat aliam ſol̓onem ꝙ data fuit pecunia ꝓcuratori noīe ſuo ⁊ ſtatim epl̓am miſit qd̓ nil eſt qꝛ in idē recidit ⁊ eodē morbo laborat. quare Ia. de are. ſol uebat ꝙ hic vſure non debent̉ iure cōuētionis ⁊ ex naͣ ꝯͣctꝰ non debent̉ ꝯuēte ſed que in regione frequētant̉ qua re tenebat pͥmam ꝙ incōtinenti erat pactuꝫ factuꝫ qꝛ du rāte adminiſtr̄. ⁊ ad. l. quoti. rn̄det ꝙ ibi in actu irreuoca bili.ſ. in mr̄imonio hic in actu reuocabili. ⁊ ita refert tene re pe. ſed iſtud eſt factum ⁊ cōiter reprobat̉ in. d. l. iuriſgē.§. idem marcellus. vbi no. ꝙ non debet̉ tūc incōtinēti ⁊ ego dico ꝙ eſt contra hūc tex. qꝛ innuit in v̓. alioꝗn. ꝗ erat hic nuda pactio. ⁊ ſic ꝓbat opi. cōeꝫ. Ia. bu. tenebat opi. Ia. de are. ⁊ ad ratꝭ. tex. qui dicit de ꝗbus ꝯnumerat rn̄det dupl̓r. vno mō ꝙ iſtud v̓bum de ꝗbus referat̉ ad gen̄.ſ. de ꝗbus vſuris in gn̄e ꝯuenerat non ad indiuiduū ſeu ad ſpecificatas vſuras in epl̓a.ſ. ad ſemiſſes. Secūdo mō rn̄det ꝙ hic ſemiſſes frequētabant̉ in regiōe. vn̄ cuꝫ frequētat̉. ꝯcurrebat ideo de ꝯuētis iur̄. nō iure ꝯuentio nis ſed ex naͣ ꝯͣctꝰ ⁊ frequētationis. ſed iſte ſol̓on̄. violāt lr̄am ⁊ diuināt ⁊ ſic non vident̉ bone. ſed dici pōt ꝙ non violāt. immo per lr̄am ꝓbant̉. naꝫ tex. hic dicit agi māda ti nō aūt ex pacto ⁊ pōt intelligi de ꝯuētis vſuris que de bent̉ v̓tute mādati non ex pacto ⁊ iſtud pactum ſit decla ratorium. vn̄ in aucͣ. bonefidei debent̉ vſure frequentate qꝛ hoc videt̉ tacite actū de illis. l. ꝙ ſi nolit.§. qꝛ aſſidua. jͣ. de edil. edic. l. ſi tertiꝰ.§. i. jͣ. de aqua plu. arcē. cum ergo debeant̉ vſure ex naͣ ꝯͣctꝰ ille que ſeu quote ſint declarant̉ per ꝯſuetudinē vel per intētionem ꝯͣhētiū vbi de ea appa ret. vn̄ tale pactum nuduꝫ nō ad actionē eſt ſufficiens ſed ad declaratiōeꝫ ſic. facit. l. ꝗcꝗd aſtringēde. ⁊ qd̓ ibi no. ẜm vnaꝫ lec. jͣ. de v̓. ob. ⁊ qd̓ ibi no. Bar. ⁊. l. hr̄des palā. .§. ſed ſi notū. jͣ. de teſtamētis. vbi minor ſolēnitas ſufficit ad declatatiōem qͣꝫ ad inducendū. ¶ Sed op. ꝯtra iſtū tex. ⁊ iſtas ſolu. ⁊..xvij. de. l. ſi ex p̄cio. C. ſi cer. pe. in fi. vbi non debent̉ vſure. Si pecunia debita ex ꝯͣctu bonefidei deducat̉ in ꝯͣctum mutui ⁊ ꝓmittat̉ ex mutuo ⁊ ꝓmittāt̉ vſure citra vinculum ſtipulat̉. ⁊ ita etiam no. in. l. ſingula ria. sͣ. ſi cer. pe. Sol. illa. l. intelligit̉ qn̄ ex naͣ ꝯͣctꝰ non debebant̉ vſure loꝗtur enim in emptiōe ex qua non debent̉ ⁊ ſi aliquo caſu debent̉ intellige eam exͣ illos caſus in ꝗbus debent̉ hic aūt debent̉ ex quo cōuertit ꝓcur. in uſus ſuos vt. d. l. idēqꝫ.§. ſi ꝓcur. sͣ. e. Si aūt ſcripſiſſet epl̓am ſe habere gratis mutuo pecuniam non puto tūc ꝙ debe ant̓ vſure. qꝛ pactum habet inducere excep. lꝫ nudum vt d. l. iuriſgē.§. igit̉. ¶ Decimo octauo op. ꝙ illud pactū nihil oꝑet̉. qꝛ ſi non valet pͥncipale nec acceſſorium. l. cū pͥncipalis de re. iur. l. ꝙ per manꝰ de iure codicilloꝝ. l. ex pupillari. ff. de vul. ⁊ pupil. Rn̄deo illud verum qn̄ oīno non valet pͥncipale. ſed hic valet vt licite retineat pecuni am ⁊ vt ſit eiꝰ ꝑiculo vt hic ꝓbat̉ lꝫ non valeat ut credita ualet ad alios effectus ⁊ vt vale pōt. qꝛ vitium eſt in ma teria non in forma. ⁊ ideo valet vt pōt. ⁊ oīo nō eſt inuti le. vt. l. ſi vnꝰ.§. ſi acceptilatio. sͣ. de pac. ⁊. l. ſed an inutilis in pͥn. jͣ. de acceptilati. ⁊ mō ſumus expediti de oppoſitio nibꝰ ⁊ tex. ⁊ gl. ¶ Vt ergo ꝯcludamꝰ oīa que dicta ſunt eſt aduertendū ꝙ iſta. l. tāgit quatuor maͣs. pͥma eſt mate ria nunꝗd ⁊ qn̄ ⁊ qual̓r debitum ex vna cauſa vel vno ꝯͣctu poſſit ꝯuerti in debitum aliud vel ex alia cauſa ſeu ꝯͣctu debēde ab eodem. Scd̓a materia eſt nunꝗd debituꝫ mihi ab vno poſſit ꝯuerti in debitum aliud mihi debēdū ab alio. Tertia materia nunꝗd debitum vel debēduꝫ vni us rei poſſit ꝯuerti in aliam reꝫ vel ex alia re. Quarta ma Bal. ſuꝑ. ij. ff. veteris.

i ¶ Agrt. Etꝰ hoc i tribꝰ ca ſibus ꝗbus ta cite p̄ſumit̉ fa cta ip̄o iure vt ⁊ bar. ī. l. vale ꝑ gl in. d. l. fi. rianꝰ. de p̄to. ſtip. Et adde bus in ꝗbꝰ ho ꝙ in hīs caſidie nō fit nonatio tacite ip ſo iure ſit ſaltī oꝑe exceptiominū alex. in nis. vt per do cōſi. lxij. ī. ij. ꝑ te. ⁊ adde eū dā. bal. in tra in. xxiiij. cā. et cta. de pactis. qd̓ ibidē dixi ī apoſtil. ⁊ ali ꝗd ꝑ frā. are. ī. xij. col. jͣ. de in. l. ex duob Maadati. teria eſt nunꝗd ex pacto appoſito de dādis vſuris in tali ꝯͣctu ſeu tractatu de ꝯuertēdo debitum ex vna cauſa in aliud valeat etiam ſi ꝯuerſio fieri non poſſit ſeu non valeat indebitū ex alia cauſa. ¶ Circa pͥmuꝫ eſt aduertēduꝫ ꝗa aliqn̄ ſuꝑ aliquo mihi debito interponit̉ ſtipl̓o. vt ꝗa ſtipulor id qd̓ mihi debes ex ꝯͣctu emptionis viel mutui vel alia. tūc aut ſtipulor ex interuallo ⁊ hēt locum materia nouationis. qꝛ ibi ſit aīo nouādi que olim p̄ſumebat̉ ī hodie non niſi exp̄ſſe agat̉ª. l. fi. C. de nouati. vbi ergo ſit nouatio debitum ex vna cauſa trāſfert̉ in debituꝫ ex ſtip. l. i. ⁊ per totum. jͣ. de nouati. Qn̄qꝫ non agit̉ vt fiat nouatio ⁊ tūc nō trāſfundit̉ in aliud ſꝫ magis ſit accumulatio debiti cum diſtincti. tn̄ qꝛ aut p̄cedēs obl̓o erat per ſtipu latꝭ. ꝯͣcta. ⁊ tūc aut in ſequēti obl̓one verſat̉ aliqd̓ cōmodum ⁊ valet ſcd̓a. l. ſi dari. jͣ. de v̓b. ob. ⁊. l. heres a debito re.§. i. jͣ. de fideiuſ. aut nullum cōmodum ꝯtinet. tūc gl. ⁊ Dy. ⁊ pe. in. l. que bis tenent ꝙ valet ⁊ dat̉ ex viraqꝫ ſꝫ gl. in. l. ſi dari tenet ꝙ non valet ſcd̓a. ideꝫ tenet gl. in. l. ſci re debemꝰ. e. ti. ⁊ hāc tenet Ia. de are. ⁊ Bar. nec attēdit̉ intereſſe qd̓ ſit lōgioris vite. vt tenet gl. in. l. qui bis. ⁊ ꝓ bat̉ in. l. pr̄ qui caſtrēſe in fi. jͣ. de caſtrē. pe. tetigi. sͣ. e. l. ſi ti bi.§. interdum. ꝓbat̉ dicta opinio per dictam. l. qui bis. jͣ. de v̓b. ob. per. l. ſtipl̓o iſta.§. alteri. e. ti. ⁊ per. l. ſi pupillꝰ .§. qui actum. jͣ. de nouati. Aut p̄cedit aliꝰ ꝯͣctꝰ qͣꝫ ſtipl̓o ⁊ valet ſcd̓a etiam pͥuia. l. ſtipl̓onem.§. ꝯuētionales de v̓b. ob. jͣ. pro ſocio. l. pro ſocio arbiter. ⁊. l. fi. C. de nouati. nō ob. l. ſi diuortio jͣ. de v̓. ob. vbi videt̉ non valere etiā qn̄ p̄ cedit aliꝰ ꝯͣctꝰ qͣꝫ ſtipl̓o no. ſed rn̄det ꝙ ibi negat ꝗn̄ etiaꝫ debeat̉ ex ſtipl̓one immo ibi debet̉. ⁊ ita intelligunt doc. maxime cum interſit vt ibi per Bar. Aut ſtipl̓o interuenit incōtinēti tūc qn̄qꝫ p̄cedit ꝯͣctꝰ vere ⁊ certitudinarie vt ſi vēdidi ⁊ illud qd̓ deductum eſt in vēditꝭ. deducit̉ in ſtipl̓one ſtatim. idem in ſil̓ibꝰ. puta locatione ſocietate ⁊ alijs tūc nunqͣꝫ nouat̉ ꝯͣctꝰ per ſtipl̓onem niſi exp̄ſſe agat̉ tex. eſt exp̄ſſus in. l. duo ſocietatem. jͣ. pro ſocio in pͥn. l. gl. tn̄ ibi tenet ꝙ olim in dubio preſumebat̉ fieri nouatio qd̓ reprobat Bar. qꝛ iura antiqua que p̄ſumebāt in dubio fi eri aīo nouādi loquunt̉ in ſtipl̓one que apponit̉ ex interuallo. ſecꝰ in ea que ſit incōtinēti vt. l. naꝫ ad ea de ꝯdi. ⁊ de. ita etiaꝫ Ia. de are. tene̓ videt̉ in. l. ſingularia. sͣ. ſi cer. pe. circa ſextū ſpāle in pecunia vbi dicit ꝙ actio que orit̉ ex numeratiōe in mutuo de facili nouat̉ ⁊ tollit̉ per ſtipu lati. ſecutam al̓s etiam p̄cedēteꝫ vt. l. ſtipulatꝰ§. i. ⁊. l. cū enim. jͣ. de nouati. ⁊. l. certi ꝯditio.§. qm̄. sͣ. ſi cer. pe. qd̓ ſecus eſt in alijs ꝯͣctibꝰ ẜm euꝫ vt. l. ſi ſtipulatꝰ. jͣ. de vſuris. Qn̄qꝫ p̄cedit aliꝗd qd̓ pōt eē ꝯͣctꝰ per ſe ⁊ pōt nō eē ꝯtra cius ẜm intētioneꝫ agētis vt numeratio vel alteriꝰ rei tra ditio. tūc ſi ſtatim ſequit̉ ſtipl̓o p̄ſumit̉ facta cauſa implē de traditionis ſtipulati. non cauſa celebrādi alium pactū vt. d. l. ſi ſtipulatꝰ. in. l. cū eniꝫ. ⁊. l. certi ꝯditio.§. qm̄. nec eſt ſpāle in mutuo vt dicebat Ia. de are. qꝛ idem in dote. l. i.§. accedit. C. de rei vxo. acti. C. de iure dotiuꝫ. l. auia. ⁊ jͣ. ſol. ma. l. quoti. Idem putat Bar. in oībꝰ ꝯͣctibꝰ qui re ꝯͣhunt̉. ſi enim deponereꝫ rem apud te vel cōmodarem ⁊ ſtatim per ſtipl̓oneꝫ ꝓmitteres eam reddere ex cauſa d̓po ſiti vl̓ cōmodati tūc oriret̉ ex ſtipl̓one ⁊ p̄cedēs traditio videt̉ facta cauſa implēde ſtipl̓onis eadem rōne qua ſupra dixi in alijs ꝯͣctibꝰ. certe tex. in.§. ꝯuētionales loquit̉ in oī gn̓e ꝯͣctuum late ⁊ diffuſe ⁊ non facit differentiam. Item facit ꝯtra dicta ſuꝑius. qꝛ non ſit nouatio qn̄ incōtinēti ſequit̉ ſtipl̓o. l. nam ad ea. de cōdi. ⁊ de. Item certe ita certitudinal̓r ⁊ vere p̄cedit ꝯͣctus in dote ⁊ depoſito ⁊ cōmodato ſicut in ꝯͣctu emp. nec aliter eē pōt in. l. i. de rei vxo. acti. ꝯſtat enim ꝙ eſt dos ⁊ in cōcordantijs. ⁊ ideo male mouet̉. ⁊. ll. allegate per Bart. loquunt̉ qn̄ ex ſtipulati. venit acꝗrēda ſtipl̓o alteri qͣꝫ cui venerunt acꝗ rēda ex ꝯͣctu. ⁊ ideo ſolū cōpetit ex ſtipl̓one. qꝛ aliter eēt ꝯtra intētionem ꝯͣhētium ⁊ querētium cui ꝯͣheres nollecontra. l. nō oīs. sͣ. ſi cer. pe. ⁊ intellige hoc qn̄ numeratio vel traditio fuit facta ſimpl̓r vel noīe ſtipulati. alioquit vtriqꝫ cōpeteret actio lꝫ dubiuꝫ eēt an obſtaret exceptio vt p̄dicta ꝓbant̉ in. l. ij.§. ij. jͣ. de ſtipu. ſed ⁊ ibi per glo. ⁊ Dy. ⁊ Bar. ⁊ hoc tāgit Bar. in. d. l. ſi ita ſtip. fuero. jͣ. de nouati. per que dicta cōuincit̉ ꝙ male dicit. ⁊ Ia. de ar.. ſequunt̉ cōiter doctores vt Cy. ⁊ alij. Qn̄qꝫ loꝗmur in alijs ꝯͣctibꝰ qͣꝫ mutui ẜꝫ Ia. de are. vel qͣꝫ mutui ⁊ qͣꝫ qui re ꝯͣhunt̉ ẜm Bar. ⁊ male vt dixi. tūc qn̄qꝫ p̄cedit ſtipl̓o ⁊ ſequit̉ pactū ſeu ꝯͣctꝰ de eodē. ⁊ tūc aduerte qn̄qꝫ ſtipl̓o p̄cedēs ꝯtinet ꝓmiſſioneꝫ de ꝯͣhēdo. qn̄qꝫ ip̄m ꝯͣctum. pͥ mo caſu ꝯͣctꝰ ſequēs iure cuiuſdam ſol̓onis tollit p̄cedē tem obl̓onem. jͣ. de ſolu. l. in numeratiōibꝰ. facit jͣ. de acti. emp. l. ſi hr̄s ex teſtamēto. ¶ Scd̓o caſu ſiꝗdeꝫ ꝯͣctꝰ qui ſequit̉ poſtea vel pactuꝫ oīno ⁊ certitudinarie eſt ꝯͣctus nunqͣꝫ per illud tollit̉ p̄cedēs ſtipl̓o niſi exp̄ſſe hoc agat̉ vt. jͣ. de ꝯſti. pecu. l. ītē illa.§. ſi mādati. l. ſi mādato meo.§. fi. ⁊ ibi eſt tex. magis expͥſſus. Si v̓o illud qd̓ ſeꝗtur pōt ſe hr̄e ad ꝯͣctum ⁊ non ꝯͣctum vt numeratio ⁊ traditio vt dixi. sͣ. tūc dicit ip̄e videt̉ ſeꝗ cauſa ſtipulati. p̄ambule in quolibet ꝯͣctu. vt. d. l. ſi ita fuero ſtipu. ⁊. l. cum eniꝫ. ⁊ ſo. ma. l. quoti. cum ſi. ⁊ iſtis caſibꝰ dicit ipſe qn̄ dixi non tolli ꝯͣctum poterit agi ex qua volet ⁊ ex qͣlibet cauſa di cet̉ hēre rem. l. ſiꝗs an̄. jͣ. de acꝗr. poſ. que eſt multum notabilis. vt qn̄ ꝗs hēt duo inſtr̄a vēditionis facta diuerſis tꝑibꝰ de eodēqꝫ ex vtroqꝫ dicat̉ reꝫ poſſidere vt. d. l. ſi an̄. Iſtud vltimuꝫ intelligit ẜm diſtinc. ſupradictam in alijs ꝯͣctibꝰ qͣꝫ ſtipl̓one vel qn̄ ītereſt. Itē illud qd̓ ſupra dicit Bar. nō video poſſe ꝓcedere niſi in mutuo. In alijs eniꝫ ſemꝑ certitudinarie ⁊ vere eſt ꝯͣctꝰ vt dixi. sͣ. ¶ Tertio accidit dicit ipſe ꝙ ꝯͣctꝰ ⁊ ſtipl̓o ſit ſimul ⁊ ſemel nec alter p̄cedit alteruꝫ. vt ſi dico titius dedit ⁊ vēdidit ⁊ per ſtipulati. ꝓmiſit ⁊c̄. tūc dicit ipſe puto ideꝫ qd̓ ſupra dixi qn̄ ſtipl̓o p̄cedit vel ſequit̉ vt actio ex ꝯͣctu nō tollat̉ per ſtipulati. Idem eniꝫ eſt fieri ſtatim an̄ vel ſtatim poſt vel in ipſo ꝯͣctu. jͣ. eo. l. lecta. ⁊ iſte ſentit ſtipl̓ones ꝯuētionales de ꝗbꝰ. l. v.§. ꝯuētionales. jͣ. de v̓. ob. ⁊ dicit ꝙ p̄dicta tāguntur aliqualiter in. l. ſiꝗs cuꝫ aliter. jͣ. de v̓b. ob. in gl. ¶ Aduerte duꝫ dicit ꝙ non eſt differētia vtrum an̄ velpoſt vel in ipſo ꝯͣctu. ⁊ cum iſto caſu non diſtinguit̉ ꝓut ſupra dixi in alijs duobꝰ. ⁊ ſic cōfirmant̉ ſupradicta. ⁊ in mutuo tollent̉ ſeu non cōpetit niſi ex ſtipl̓one. Igit̉ vera eſt opinio quam ſupra dixi..ſ. Ia. de are. ⁊ aliorum coiter ꝙ in mutuo ante vel poſt incōtinēti vel ſimul ⁊ ſemel in interueniente ſtipulati. ſolum cōpetit ex ſtipulati. In alijs diſtingue vt di.i. qꝛ aūt ſtipl̓o ⁊ numeratio vel traditio noīe ſit vnius ⁊ vtraqꝫ cōpetit niſi exp̄ſſe ageret̉ ꝙ fieret nouatio. aut ſit numeratio noīe vnius ⁊ ſtipulatio nomi ne alterius tūc non ſit nouatio ſed vtriqꝫ ⁊ vtraqꝫ cōpetit lꝫ forte obſtet exceptio illius cuius noīe numerauit vt l. i.§. ij. jͣ. de ſtip. ſeruo. ẜꝫ glo. ⁊ Dy. vel non ẜm Bar. vbi vide no. qꝛ eſt materia. Nō ob. glo. in. l. petēs. C. de pac. vbi ſi opponit̉ pactū nudū incontinēti ⁊ ſuꝑ eodeꝫ inter ueniat ſtipl̓o non dāt ex pacto lege veſtito. qꝛ ibi loquit̉ qn̄ pactum de ſui natura eſt inhabile ⁊ inefficax lꝫ habeat bn̄ficium ꝙ veſtiat̉ coherētia ꝯͣctus qn̄ ſuꝑ eo non interponit̉ ſtipl̓o. qn̄ v̓o interponitur nō hēt locuꝫ. ita vult illa glo. ⁊ ſic remanet ẜm nos in pacto ⁊ ꝯͣctu de ſe effica ci. ꝙ opinio nr̄a ſit vera ꝓbat̉ qꝛ in ꝗbuſcunqꝫ ꝯͣctibus ni interponit̉ ſtipl̓o inutilis valet ex ꝯͣctu lꝫ non valeat ſtipulatio. l. in ꝗbuſcunqꝫ. jͣ. de acti. ⁊ oblig. ⁊. l. ſi ſtipul̓.§. ſi. de v̓b. ob. ſed ſi intētio partium eſſet ꝙ cauſa implēdi cō tractum ſemꝑ interuenit non valeret vitiata ſtipl̓one lꝫ Bar. poſſet dicere ꝙ intelligit qn̄ ſtipl̓o eſt vtilis. ut. l. ii ita ſtip.§. griſogonus. de v̓b. ob. glo. in. l. ſiꝗs cum aliter. nil facit. Sed id qd̓ ibi dicit Bar. potius facit pro nobie qꝛ ibi non diſtinguit vt hic. p̄dicta dicit Bar. ſunt ntilia ⁊ notāda ꝓpter uarietatem actionum qꝛ una bonendei alia ſtricti iuris. ⁊ qꝛ una tollit̉ facilius qͣꝫ altera ⁊ ut ſcl at ꝗs ⁊ qua actione agere habeat. Aliqn̄ tractamus be ꝯuertēdo unum debituꝫ ex una cauſa in debitum ex alia cauſa. ut qd̓ debes ex ꝯͣctu emptiōis uel depoſiti uel ma

Mandati. 146 dati debeas ex mutuo vel ecōuerſo ⁊ ſic ex quacūqꝫ cau ſa. ⁊ iſta eſt ꝓprie materia nr̄a. ⁊ ꝗd iuris ſit pōt colligi ex p̄dictis oppoſitionibus. Et dicit Bar. in. d. l. ſingularia. qn̄qꝫ querit̉ an deuoluat̉ in aliud debitum. ita ꝙ prī mum non tollat̉. ⁊ ſiꝗdem eſt ꝯͣctus vel quaſi ꝯͣctus vniuerſalis vt mādatuꝫ oīum bonoꝝ adminiſtrādoꝝ vel tutela vel ne. ge. vel ſocietas ⁊ ſil̓ia tūc deuoluit̉ in aliud de bitum. l. diuortio. sͣ. de neg. geſ. sͣ. e. l. ſi reum.§. apud iul̓. Rn̄. ⁊ sͣ. e. l. ſi negocia. ⁊ qd̓ ibi dixi. facit. jͣ. de admi. tur. l. quoti.§. item̄ ſi pro tꝑali. ꝗa cuꝫ deberem tibi ſi accedo ad adminiſtrationem bonoꝝ tuoꝝ debeo exigere ⁊c̄. facit. l. tutor. jͣ. de ſolū. ⁊ dic vt in dictis iuribus. Si vero eſt ꝯͣctus vel quaſi ſpālis tūc regula eſt dicit ipſe ꝙ in aliud debitum ex alia cauſa non cōuertit̉ ſi primum non tollal̉ qꝛ nihil ad me dicit̉ ꝑuenire durāte obl̓one p̓ma. vt. d.§. apud iul̓. in prin. fallit ſi interponit̉ ſtipl̓o non aīo nouādi. fallit etiam in ꝯſtituta pecunia. l. item illa in fi. jͣ. de cōſti. pec. Si v̓o queris an primum trāſfundat̉ in ſecunduꝫ ita ꝙ pͥmum tollat̉ tūc per ſtipulati. abſqꝫ dubio pōt fie. ri. l. i. jͣ. de noua. per alium v̓o ꝯͣctuꝫ dic aut eſt ꝯͣctus qui pōt ꝑfici interuētu cuiuſlibet rei. tūc pōt fieri. d. l. ſi ſpōſa libus.§. fi. jͣ. de iur. do. qꝛ liberatio que ex prima cauſa ob uenit cedit in cauſam ſecundi ꝯͣctus. Idem ſi eſſet ꝯͣctus nouus qui celebraret̉ ſolo ꝯſenſu dum tn̄ hoc agat̉ vt pri ma tollat̉. vt. l. ſi mādato meo.§. fi. jͣ. e. Si vero ꝯͣctus qui de nouo cōſtituit̉ reꝗrit certas res vtputa res conſiſtētes in pōdere numero vel mēſura tunc aut ille extant ſol̓oni parate ⁊ tūc pōt ꝯuerti in aliud debitum. vt. l. ſingularia. .sͣ. ſi cer. pe. aut non extāt ⁊ tunc ſecus vt hac. l. qui negocia. ita dicit ip̄e in. d. l. ſingularia. Tu v̓o melius dic vt ex p̄dictis patet. maxime in. ix. ⁊.xv. oppo. ⁊ veritas eſt ꝙ per ſtipl̓onem fieri pōt. l. ſi ex p̄cio. ⁊. l. ſi non ſinguli. C. ſi cer. pe. vbi debitum ex vna cauſa poſſum facere ꝙ mihi a debeat̉ ex aliaº ſiue prima debet̉ ex ꝯͣctu locatiōis vel em̄ ptionis vel alio. ⁊ volo ꝙ debeat̉ ex mutuo vt dictis iuri bus ſiue ecōuerſo deberet̉ ex mutuo ⁊ volo ꝙ debeatur ex cauſa emptionis vel vēditionis. vt. l. aduerſus ẜꝫ vnā lec. ibi poſitam in gl. C. de non nu. pe. ⁊ tetigi. sͣ. in. xi. op. pro hoc facit qd̓ sͣ. dicit Bar. ꝙ per alium ꝯͣctum qui cō trahit̉ ſolo ꝯſenſu pōt fieri. l. ſi mādato in fi. jͣ. eo. Unum tamē aduerte qd̓ glo. in. d. l. ſi ex precio. tenet ꝙ ſit neceſ ſe agi expreſſe ꝙ fiat nouatio al̓s non tolleret̉ pͥma. ⁊ ita videt̉ ſupra ſētire. Bar. qd̓ no. qꝛ tn̄ hoc habet difficulta teꝫ examinabit̉. jͣ. in vltima. q. valde pulchra ⁊ non tacta. Item hoc veruꝫ ſiue agat̉ ex poſtfacto vno iam ꝯtractu celebrato ſiue ab ipſo principio cum peteres mutuum a me. ego dixi ſum ꝯtētus. ſed volo facias mihi inſtrumen tuꝫ ꝙ debeas ex cauſa emptiōis vel ecōuerſo. ⁊ hoc exa minabit̉ in dicta vltima. q. ⁊ ꝓbat̉ per. l. ſi non ſinguli. C. ſi cer. pe. facit qd̓ ibi no. Bar. ⁊ in. l. i. vel. ij. C. plus vale. qd̓ agit̉. Item dico ꝙ etiam per alium ꝯͣctum qͣꝫ per ſtipul̓. fieri pōt.ſ. per oēm ꝯͣctum efficacem ad ꝓducēdum actionē. vt. d. l. ſi mādato in fi. jͣ. e. ⁊ ita intellexi. l. ſi ſpōſa libus in fi. jͣ. de iu. do. in. l. nuptura. e. ti. vt dixi. sͣ. in. ix. op. ⁊ pro hoc facit iſte tex. ibi alioꝗn nuda pactiōe ⁊c̄. jͣ. vbi non ſit nuda pactio. ſed talis que poſſit ꝓducere actionē hoc fieri poſſet. Et hoc verum quātuꝫ ad obligationem ꝯtrahēdam que non reꝗrit trāſlationē dn̄ij. tunc aut res erat mea quam habebas depoſitam vel cōmodatam. ⁊ tūc ſufficit ꝙ ſit penes te animo enim incipis poſſidere. l. certi conditio in fi. sͣ. ſi cer. pe. l. hoc ſi res. sͣ. de rei vendi. ¶ No. glo. inſti. de reruꝫ di.§. vēdite. dūmodo ſit apud te ex volūtate mea al̓s requirit̉ apprehenſio vel ꝙ ſit in ꝯſpectu vt. d. l. hoc ſi res. facit qd̓ no. Dy. in regula iuris in quarta. q. Si v̓o non eſſet mea. tūc in mutuo ſufficit ꝙ ſit ſolutioni parata. vt. l. ſingularia. in alijs ꝯͣctibus exigi tur ꝙ ſit pn̄s vel in cōſpectu vt dixi in. xv. op. dic vt ibi. ⁊ in. ix. op. ⁊ ideo in mutuo requirit̉ ꝙ ſit parata qꝛ non cō trahit̉ obl̓o mutui naturalis niſi mediante trāſlatiōe do minij. ſecus in mutuo ciuili. Circa ſecūdam materiaꝫ hu ius legis an debitum mihi ab vno poſſit cōuerti in aliud debitum mihi debēdum ab alio. dicit. Bar. aut illud debitum de nouo cōtrahēdum preter partium volūtatem cōtrahit̉. tūc ſi requiritur cōtractatio de neceſſitate reꝗri tur ꝙ ſit in p̄ſenti res. l. falſus.§. is. jͣ. de furtis. Si v̓o con trahitur ẜm cōtrahētium volūtatem tunc per viam dele gationis ⁊ ſtipulationis non eſt dubiuꝫ ꝙ pōt fieri. vt in toto ti. de noua. Si v̓o per alium cōtractum fiat ſiꝗdem poſt iuſſum factum debitori meo ꝙ ſoluat ſecuta eſt ſolu tio etiam ex interuallo tunc vigore ipſius ſolutionis nouus cōtractus eſt celebratus ⁊ noua obligatio. hoc ꝓba tur. sͣ. de vſufruc. l. ſed ⁊ ſiquis ſtipuletur in prin. ⁊ de v̓. obli. l. iulianus in prin. nec requiritur ꝙ tēpore facti iuſſus res ſit in pn̄tī. vt. d. ll. intelligit̉. l. iij.§. fi. jͣ. de do. inter vir. ⁊ vxo. Idem etiam eſſet in mutuo. vt. d. l. ſingularia. nam ex eo ꝙ debitor meus tibi meo noīe numerat queri tur mihi actio. l. certi cōditio.§. ſi nūmos. sͣ. ſi cer. peta. lꝫ non preceſſiſſet iuſſus multo magis ſi p̄ceſſit vt in. d. l. ſin gularia. ⁊ hic. in hoc tn̄ eſt ſpeciale in mutuo ꝙ ibi ſoluti one facta querit̉ dn̄o directa tanqͣꝫ per ipſum directo nu meratum eſſet. In alijs v̓o ꝯͣctibus non ſic. ſed tanqͣꝫ factum eſſet per ꝓcu. ſuum. Si v̓o queris anteqͣꝫ ſit ſecuta ſolutio ſiꝗdem p̄ceſſit ſolus iuſſus de ſoluendo. ille tn̄ cui debet fieri ſolutio nullam ꝓmiſſionem de hoc recepit tūc ille nullo modo obligat̉ qꝛ hoc eſſet mādatum qd̓ poſſet reuocari per mādātem qn̄cūqꝫ per. l. hoc iure.§. ſi pecuniam. jͣ. de dona. l. ſi cuꝫ cornelius. jͣ. de ſolu. Si v̓o ille cui debet fieri ꝓmiſſio de hoc ꝓmiſſionem recepit. tūc ſiꝗdē cauſa ex qua illi debet ſolui eſt talis que poteſt impleri in qualibet re exēplum in dote. dos pōt cōſtitui in pecunia in rebus mobilibus ⁊ īmobilibꝰ ⁊ iuribꝰ. tūc ſtatim eſt ꝑfectus ꝯͣctꝰ qꝛ illa obl̓o que illi queſita eſt ex ꝓmiſſione cadit in cauſaꝫ dotis. jͣ. de iu. do. l. cū pr̄. l. licet.§. quoti. ⁊ l. ſi pr̄.§. i. ⁊. l. nuptura. ⁊. l. ſi ſpōſalibꝰ.§. i. vbi bonus tex. declarās hāc rōnem. Ideꝫ in alijs ꝯͣctibꝰ eadem rōne. vi dete Bar. hic errauit. leges enim quas all̓at hoc non dicūt ſed loquunt̉ qn̄ dat̉ vel ꝓmittit̉ in dotem id qd̓ mulieri debet̉. ita ꝙ ipſa actio ſiue ipſum ius datū eſt in dotem vt. l. ſi ſic.§. i. jͣ. de leg. i. l. legaui. jͣ. de liber. lega. ⁊ dixi .sͣ. in. ix. op. Sed caſus videt̉ eſſe ſi ꝓmitto centum nomine dotis. deinde iubeo debitori meo ꝙ ſoluat viro centum ⁊ debitor ꝓmittit ei. ſed certe iſto caſu non nomen debitoris eſt in dotē. ſed ipſa cētum. vt. l. ꝓmittēdi.§. ſi a debitore. jͣ. de iure do. ⁊ ideo iſto caſu nō verū dicit Bar. nā in ipſo non ꝯſtituit̉ dos. Quidā dicit ipſe ſunt ꝯͣctus qui non poſſunt ꝯͣhi niſi in certis rebus vt mutuum qd̓ reꝗrit res cōſiſtentes in pōdere numero vel mēſura. tūc quia illa obl̓o que eſt in queſita non ꝯſiſtit iā numero pō dere vel mēſura non pōt dici eſſe mutuum. vt hac. l. qui negocia niſi pecunia eſſet ſolutioni parata. tūc enim illa pecunia fingit̉ mutuata. vt. d. l. ſingularia. Iſtud qd̓ dicit Bar. non eſt verum. non enim eſt differētia vt dicit in ter ꝯͣctus qui pn̄t ꝯͣhi in qualibet re. ⁊ alios qui non pn̄t cōtrahi niſi in certis rebus. qꝛ in neutris ip̄m ius tranſit in ꝯͣctum qui celebrari intēdit̉ niſi id agat̉. vt dixi. sͣ. ꝓxime. Verum bn̄ eſt ꝙ non poſſet agi ꝙ nomen debitoris ſeu ius eēt mutuatum. ſed ꝙ datum in dotem vel emptū eſſe poſſet. ſi tn̄ vēdit̉ res ⁊ delegatur debitor rei non eſt emptum ius ſed res. vt. d. l. ꝓmittendi.§. ſi a debitore. ⁊ ex predictis patet ⁊ de ſe ad ſenſum nālem. Preterea ſi ego volo tibi mutuare pecuniam ⁊ iubeo debitori meo ꝙ ſoluat. dicit Bar. requirit̉ ꝙ pecuniam habeat pn̄tem vel ſol̓oni paratam qn̄ ꝓmittit. al̓s non eſt mutuum certe ſi bene inſpicit̉ hec. l. in v̓. item ꝙ ſi a debitore. non dicit̉ hoc nec reꝗrit̉ ꝙ pecunia ſit pn̄s vel ſolutioni ꝑata im mo quaſi ꝯͣrium. dicit̉ enim hic qꝛ hoc benigne extimatū eſt quaſi ſit ſpeciale. ⁊ intelligi debere videt̉ in terminis de quibus loquit̉ principiū legis. qd̓ loquit̉ qn̄ pecunia non eſt pn̄s nec ſolutioni ꝑata ẜm oēs vt dixi. ſi enim loqueret̉ in v̓. idem qd̓ ſi a debitore. qn̄ pecunia eēt pn̄s vl̓ Bal. ſuꝑ. ij. ff. veteris. t a ¶ Ex alia. adde frā. are. hic ⁊ pau. de ca. in cōſ. viiij.

Mandati. ſolutioni parata tūc non eſſet mag. benigne hoc caſu qͣꝫ in primo. naꝫ ⁊ ibi. Ideꝫ qn̄ pecunia eſt parata vel pn̄s. Item in. l. ſingularia dicit̉ ſimpliciter ꝙ ſi iuſſero debito rem meum ſoluere obligaris. non dicit ꝓpterea ꝙ ſecuta fuerit ſolutio. īmo loquit̉ qn̄ non erat ſolutio ſecuta nec dicit ꝓpterea ꝙ res eſſet preſens vel parata ſolutiōi. immo glo. ibi intelligere videt̉ ꝯͣrium ſuper v̓bo acceperis. in fi. glo. cum dicit. hic aūt ſiue pn̄s ſiue non. nec dicit ꝓpterea glo. ꝙ eſſet ſolutioni parata. Preterea ſi recepi ꝓmiſſionem aut per ſtipl̓onem aīo nouādi factam. ⁊ tūc non eſt dubium ꝙ debitor mihi tenet̉ ⁊ mutuās fingitur mihi ſoluere. l. ſi rem.§. ſi duo. ibi ſimilem eſſe ſolutioni. jͣ. de noua. facit ꝙ per ſtip. vnum debitum pōt conuerti in aliud vt ſupra dictum eſt. vel ſi non interceſſit ſtipulatio ⁊ ille mihi ceſſit actionem in talem debitorem. ⁊ ego qui debebam reciꝑe pecuniam mutuo fui ꝯtentus acciꝑe de bitorem pro illa pecunia certe ꝯͣcta eſt obligatio mutuī ad pecuniam lꝫ non habeam niſi nomen ⁊ actioneꝫ qꝛ vi dētur ambo extimaſſe illud nomē pro pecunia tāta quan ta debebat mutuari ⁊ ſic cōtrahi pōt mutuuꝫ. vt. l. ſi pro mutua. C. ſi cer. pe. ⁊ iſto caſu non exigo ꝙ res ſit p̄ſens vel parata nec ꝙ debitor ſit p̄ſens. nam hic datur ius ex timatum qd̓ ius ſemꝑ eſt pn̄s ⁊ inherēs oſſibus cedentꝭ. vt. l. qd̓ deberet. de peculio. ⁊ ita loquunt̉ iura alleg. per Bar. in. l. ſi ſpōſalibus. ⁊. l. nuptura. vt dixi. sͣ. in. ix. opp. Preterea in incorporalibus ceſſio habet̉ loco traditioa nisª. vt. jͣ. de vſucapio. l. euꝫ qui edes.§. i. vt ibi no. Si au 10ª tem non interueniret ceſſio nec ꝓmiſſio per ſtipu. nec alil. qua cauſa valida vel efficax ad agēdum. tūc non contra in hit̉ niſi numeratione ſecuta ⁊ habet locuꝫ hoc in mutuo h ⁊ quolibet cōtractu. ⁊ ſi interuenit ceſſio vel ꝓmiſſio efficax ad agēdum cōtrahit̉ obligatio tam mutui qͣꝫ alia de in qua agitur non in nomine ſed in pecuniam que debebat l. ⁊ pro qua eſt extimata actio ſiue ius que ſemꝑ eſt p̄ſens vt dixi. qd̓ intellige cum agit̉ vt ſtatim ſit mutuum ⁊ noim . men debitoris cedit ſtatim loco pecunie. ſecus ſi hoc nō j..l. .l. ageret̉. ſed vt pecunia qūe exigeret̉ eſſet mutua. vt. l. rogaſti. jͣ. de preſcrip. v̓b. ⁊. l. rogaſti. sͣ. ſi cer. pe. Sed ſi del. i. nr̄i berem mutuare pecuniam ⁊ vellem rem eximataꝫ dare. otunc exigit̉ ꝙ ſit pn̄s ẜm glo. in. l. ſingularia in fi. lꝫ Bar. videt̉ intelligere illam. l. ꝙ ſit parata ſolutioni pecunia. qꝛ in alia re non pōt cōtrahi mutuum. vnde tn̄ glo. intel ligit illam. l. quādo res erat pn̄s. Bar. dicit ⁊ recitat ꝙ glo. intelligit qn̄ erat parata ſol̓oni. ⁊ dicit Bar. in. l. ſingularia in vltima opp. illud qd̓ dicit glo. ꝙ res ſit parata ſolutioni intelligere res.i. pecunia. nam alia res lꝫ ſit pata ſolutioni in ea non pōt ꝯͣhi mutuum. ideo non pōt fingi a me ad te ꝓfecta lꝫ aſſerat ꝙ Ia. de are. dixerit ꝯͣriuꝫ ⁊ male. ſed dn̄s Bar. male dicit in duobus. primo in eo qd̓ intelligit ꝙ ſufficiat rem eſſe paratam ſol̓oni. qꝛ certe eſt verum in alia re qͣꝫ pecunia. īmo ſpēs ſemꝑ debet eſſe pn̄s. vt dixi. in. ix. op. nec ſufficit ꝙ ſit ꝑata. Item in alio male dicit ꝙ debet intelligi de re.i. pecunia. qꝛ certe īmo l. ſi pro mutua nō loquit̉ de alia re. ſꝫ loquit̉ qn̄ eſt extīata tunc non requiritur ꝙ res.i. pecunia ſit pn̄s vel parata. ſed ſufficit ꝙ res ſit p̄ſens.ſ. illa que extimat̉. nec ſufficit ꝙ eſſet parata. ⁊ hoc voluit illa glo. Bar. forte voluit in telligere ꝙ reqͥrat̉ pecunia ⁊ non ſufficiat res extimata ⁊ ſi hoc eſſet verum ſufficeret ꝙ eēt parata. ſed teneo. ⁊ ita ꝓbat glo. ꝙ ſufficit rem eſſe pn̄tem que extimat̉ nec ſufficit eſſe paratam niſi eſſet apud debitorem volūtate dn̄i. vt dixi in. xv. op. ⁊ sͣ. ꝓxime. ratio qꝛ pecunia fingit̉ data mediāte re que non poteſt dici tradita niſi ſit preſens. vt ex predictis patet. igit̉ ⁊c̄. Ex predictis dicebat Bar. ap parere intellectum eoꝝ que tota die fiūt. ego dico cāpſo ri vel mercatori ꝙ ſoluat tibi illud qd̓ debeo tibi pro pre cio panoꝝ vel p̄cio libri ſuꝫ ne ego a īe liberatus. Rn̄. ſi quidem ille cāpſor ꝓmiſit tibi iſta ꝓmiſſio quam habes cedit loco ſol̓onis pecunie ⁊ ego ſuꝫ liberatus. l. ſi pupil li.§. i. jͣ. de ſolu. facit. l. inter caſus.§. abeſſe. sͣ. eo. mutuum tn̄ non ꝯͣhit̉ niſi pecunia eſſet ſol̓oni ꝑata. Si v̓o mercator non ꝓmiſit tibi aliꝗd ſed ſolum dixi vt ſolueret tibi. non ſuꝫ liberatus vt apꝑet ex ſupradictis. ⁊ ideo ſi cāpſor cederet foro ꝙ in iuſtitia dr̄ fallere poſſes iteruꝫ rucurrere ꝯtra me primum debitorem. Illud qd̓ dixit Bar. ꝙ lꝫ ꝓmittat mihi non eſt mutuuꝫ niſi pecunia ſit pata ſol̓oni non eſt veruꝫ vt. sͣ. ꝓxime ſatis demōſtraui niſi ꝓmiſſio eſ ſet inefficax. tūc reꝗreret̉ ꝙ ſit pn̄s qꝛ tūc videt̉ mihi aco ſitum dn̄ium. l. ſi pecuniam. jͣ. de ſolu. l. i.§. ſi iuſſerim. ⁊. j. qd̓ meo.§. ſi per vēditorem. jͣ. de acꝗ. poſ. Si aūt non eēt pn̄s ſed ꝑata ſol̓oni ⁊ ꝓmiſſio inefficax non eſſet mutuū qꝛ nulla traditio vera vel ficta interceſſit qꝛ inefficax pro miſſio non pōt inducere veram vel fictam numerationē. In debitore autē hn̄te pecuniam ꝑatam ſecus eſt qꝛ efficax eſt cum habeat penes ſe vt poſſit retinere. Aliud aūt qd̓ dicit eſt valde notabile dictū pn̄tialiter mihi occurrit de facto. ⁊ ſi ꝓmiſſio eſt efficax ſine dubio verum dicit ſi eſt facta animo nouandi al̓s vrraqꝫ durat. l. fi. C. de nouatio. ⁊ sͣ. dixi. Si v̓o eſt inefficax tunc non videtur liberatus. quia remanſit penes eum. tamen puto ꝙ cedendo acti. liberet̉ ⁊ ꝑiculum ſit creditoris qui recipit. al̓s poſ ſet dicere debitor ego exegiſſeꝫ ⁊ tu debebas ſolemniter ſtipulari vel petere vel cedere actionem. ⁊ moueor equi tate potius qͣꝫ lege que mihi occurrat ad pn̄s poteris co gitare. Et iſtud intelligo verum ſi mercator erat diues ⁊ ſoluēdo ſeu cāpſor tēpore ꝓmiſſionis. al̓s ſecus ſi ignorauit iuxta ea que dixi in. l. inter cauſas§. abeſſe. sͣ e. qd̓ tene menti. lꝫ quidam mercatores dicant iui ad campſo. rem vel mercatorem ⁊ dixi ꝙ ſolueret lꝫ nō ꝓmiſerit qd̓ tamen damnum eſt tuum ⁊ habet̉ perinde ac ſi ꝓmiſerit ſed non eſt verum qꝛ cāpſor nil promiſit creditori ſed de bitori facit ꝙ adiecto non queritur actio lꝫ ſit preſens. l. iul̓. jͣ. de v̓b. obli. Circa materiam tertiam dic ꝙ ſic. ⁊ qūo ⁊ qn̄ habes ex his que dicta ſunt. sͣ. in. xij. op. per que cla re videbis qūo debitum vnius rei poſſit ꝯuerti in debitū alterius rei a pͥncipio ⁊ ex poſt facto. Circa quartam ma teriaꝫ nō īſiſto. qꝛ habes plene ex ſupradictis in. xv. xvij. ⁊. xviij. oppoſitionibus. ¶ Pro declaratione p̄dictoꝝ quero qn̄ dicat̉ pecunia vel res p̄ſens. ⁊ qn̄ parata ſolutioni. Reſpōdeo preſens dicit̉ quādo eſt in cōſpectu. l. i. .§. ſi iuſſerim. jͣ. de acꝗr. poſſeſ. ⁊. l. ſi pecuniaꝫ. jͣ. de ſoluti. l. hoc ſi res. sͣ. de rei vēdi. l. quoti. jͣ. de noua. de ſolu. l. qui decem.§. idem rn̄ſuꝫ. parata v̓o dicit̉ ſol̓oni etiam qn̄ nō eſt pn̄s ⁊ in ꝯſpectu. ſed eram in platea ⁊ habebaꝫ in do mo in capſa vel in bancho vel in aliquo loco depoſitam vel recōditam vbi de facili eam app̄hendere poteram. ⁊ hoc vult glo. in. l. ſingularia. lꝫ non ita clare. ⁊ ſic pōt intelligi. l. ſi ſpōſalibus.§. ij. jͣ. de iure do. ſi aūt hērem pecuniam in mediolano vel etiam florētie etiam depoſitā vel ibi in mea capſia. ⁊ ego ſuꝫ Ian. nō videtur nec pōt dici ꝑata ſol̓oni qꝛ non pōt fieri ſine interuallo ⁊ ſpatio tꝑis ⁊ locoꝝ remotoꝝ. ar. d. l. qui decem.§. idem rn̄ſuꝫ. jͣ. de ſo lu. ⁊ ibi glo. i. qd̓ no. in. l. ꝓinde jͣ. de ꝯdi. fur. lꝫ Bar. alibi videat̉ velle ꝙ ꝑatus ſoluere dicat̉ ille qui oſtēdit rem ⁊ hēt ſecū in. l. p̄ter.§. ſiꝗs ꝑatus. jͣ. de oꝑ. no. nun. ⁊ alle. dl. qui decem.§. idem rn̄ſum. ⁊. l. ſeruus ſi hr̄di in fi. de ſta tu li. ſed non ꝓbāt hec. īmo gl. ⁊ tex. eſt in ꝯͣriuꝫ in.§. item rn̄ſum. qui dicūt ꝙ pn̄s dr̄ qn̄ ꝓpe eſt ſecus ſi remote pu ta in ꝓuincia. dicit tn̄ Bar. ibidem in.§. ſiꝗs paratus. ꝙ in duobus caſibus reꝑit̉ ꝙ ſufficit quem offerre ſe paratum ſoluere etiā ſi non oſtēdat pecuniam in. l. ſi reſiduu. .C. de diſtr. pig. ⁊ in. l. fi. jͣ. de reſcin. ven. non examino hic. ſed ꝗcꝗd ſit in alijs caſibus oēs hic ītelligūt ꝑatam ſol̓o ni etiam ſi in ꝯſpectu ⁊ pn̄s non ſit cum faciāt differētiaꝫ an ſit pn̄s vel ꝑata ſolutioni. que differētia fieri non pōt ſi diceret̉ parata qn̄ eſſet pn̄s ⁊ in conſpectu. Item etiam abn̄s qui ſcribit epl̓am dicit̉ hēre patam vt hic cum gloquo caſu non pōt eſſe pn̄s igitur ⁊c̄. Habet̉ tn̄ pro pnti qn̄ res creditoris mei eius volūtate eſt apud me etiam ī non ſit in conſpectu vel ſit in remotis partibus ⁊ extetꝰ

Mandati. ſolo aīo incipio poſſidere pro me ſeu noua cauſa vt.l. certi conditio in fi. sͣ. ſi cer. pe. inſti. de rerum diui.§. vendite. ⁊.§. ſe. ⁊. l. qua rōne.§. inierdū. ff. de acꝗ. re. do. ⁊ ibi glo. ⁊ per Dy. in. c. pro poſſeſſore. ſecus ſi ſine voluntate domini ſeu creditoris eſſet. qꝛ tūc demum cum app̄hēdiſſet vt. l. eius rei. ⁊. l. ſe. sͣ. de rei ven. ⁊ patet ex his que. sͣ. dixi. ⁊ hoc tenet Bar. in. l. ſingularia. Sed qualiter ꝓbabitur ꝙ ſit parata ſol̓oni. dicunt Bar. ⁊ Ray. in. l. ſingularia. ꝙ ꝓbabitur ex qualitate ꝑſonarum. vt. l. ſi v̓o.§. qui pro rei qualitate. sͣ. qui ſatiſda. cog. ꝗd enim ſi erat cāpſor vel magnus mercato ⁊ certe p̄ſumit̉ ꝙ habeat pecuniam in ꝓmptū. vt. jͣ. de in diem adiec. l. iiij.§. melior in glo. ſuper v̓bo facilior. qd̓ no. ¶ Quero vltimo pone ꝙ a pͥncipio pecunia non erat pata ſol̓oni cuꝫ volo eam tenere ex mutuo ⁊ ibi cōſentis vt id qd̓ tibi debeo ſit mutuum poſtea autē habeo patam nunꝗd ſufficit videt̉ ꝙ ſic. vt. l. hoc ſi res. sͣ. de rei vē. ſed illud verum in re ſiue ſpecie certa. ſed in pecunia in gn̄e debita non video qūo hoc poſſit eſſe qꝛ de illa nunqͣꝫ fuit cogitatuꝫ nec illa pōt dici tꝑe cōuenti. nec poſtea. qꝛ illa nō eſt illa que debebat̉. ⁊ ita puto. alio quin iſta lex eſſet inanis. qꝛ cū pͥmuꝫ habuiſſet pecuniam poſſet dici mutua eē qd̓ non reꝑit̉ lege cautū. Ex p̄dictꝭ pōt colligi defenſio inſtr̄oꝝ ⁊ notarioꝝ que de falſo im petunt̉. pone rogas me vt mutuem tibi cētum. dico ſum patus. ⁊ iubeo debitori meo vt tibi ea ſoluat. ⁊ eum tibi delego tu facies mihi inſtr̄m mutui. ⁊ notarius ſcribit ꝙ ego tibi dedi ⁊ mutuaui cētum. tu poſtea ꝓbas ꝙ tꝑe in ſtrumēti nulla erat pn̄s pecunia nec aliqua pecunia inter uenit certe non reddit̉ inſtr̄m falſum. qꝛ lꝫ non interueni at pecunia tn̄ vere eſt mutuum ⁊ verificant̉ iſta v̓ba dedit ⁊ mutuauit in delegatione vt hic. ⁊. l. certi cōditio in fi. ⁊ l. ſingularia. ⁊ ibi Bar. sͣ. ſi cer. pe. ſecus tn̄ eſſet dicit ipſe ſi inſtr̄m diceret ⁊ numerauit. qꝛ iſtud verbuꝫ numerauit non verificat̉ in delegatis. debet ergo ꝓbari ꝙ non nume rauit nec interuenit aliꝗs ex actibus cōſtituēs mutuum. Si aūt inſtr̄m diceret talis ꝯfeſſus fuit ſe hūiſſe ⁊ recepiſſe. ⁊ habuit ⁊ recepit in mei notarij pn̄tia iſto caſu ſi debitor ꝓbat ꝙ pecunia fuit pn̄s. ſed ꝙ non habuit eaꝫ nō eſt inſtr̄m falſum. qꝛ ꝓpter pn̄tiam videt̉ eaꝫ habuiſſe. d. l. ſi pecuniam. jͣ. de ſolu. ⁊. l. i.§. ſi iuſſerim. jͣ. de acꝗr. poſſ. ⁊ ſi inſtr̄m dicit ꝙ fuit numerata non ſufficit ꝙ fuit pn̄s pecunia ſufficeret tn̄ ſi eſſet preſens ⁊ alij numerata in de bitoris pn̄tia. l. falſus.§. ſi is. jͣ. de fur. l. ſi procuratori pre ſentꝭ. jͣ. de v̓b. obli. Dicit etiam ibidem Bar. ꝙ ſi non habuiſſet ⁊ recepiſſet ſed ꝓbaret ꝙ ab vna manu recepit ⁊ ab alia reddidit inſtr̄m non eſſet falſum. poſſet tn̄ ex hoc cōmittere ꝯͣctum inualidum ſi ꝓbarent ꝙ fuerat actum anteqͣꝫ reciꝑet ꝙ incōtinēti deberet reddere. vt. l. qui ſic jͣ. de ſol̓. ⁊ qd̓ no. in. l. ſi tibi. sͣ. ſi cer. pe. aliter aūt ſi ex hoc vellet defendere ſe ſoluiſſe certe non eſſet veriſimile ꝙ di cta redditio eſſet facta aīo ſoluendi. non enim eſſet veriſimile ꝙ ex eodeꝫ ꝯtractu voluiſſet obligari ⁊ liberari. l. nam ad ea de cōdi. ⁊ demō. vnde eſſet recurrēdum ad ꝓba. ⁊ cōiecturas iuxta no. in. l. cuꝫ ꝗd sͣ. ſi cer. pe. ⁊ quod ibi dixit vt dicit ipſe. Iſtud eſt valde notabile ad. q. quaꝫ vidi de facto reꝑiunt̉ duo inſtr̄a eodem die ꝯfecta. vnum quo ſum tibi obligatus ad cētum. aliud generale quo tu liberas me ab omni eo ⁊ toto qd̓ a me petere poſſes qua cunqꝫ rōne vel cauſa non apparet ꝙ ſit prius vel per minimum ſpatium eſt prius inſtr̄m obligatuꝫ qͣꝫ ꝗetatiōis. certe etiam primo caſu preſumam ꝗetatꝭ. precedere quia non eſt veriſimile ꝙ ſic feciſſet incōtinenti. in ſecūdo caſu magis dubium eſſet. ⁊ ꝑ hoc dicit Bar. qꝛ non eſt veriſi mile ꝙ ſtatim voluerim te obligare. tn̄ ſtat̉ ſecundo ſi ap paret ꝙ forte voluit ſibi dare ⁊ ſibi īputet ex quo de p̄oritate ꝯſtat quātūcūqꝫ per modicum ſpatium. ⁊ pro hoc facit potius hoc dictum Bar. Dicit etiam Bar. ex predictis ꝙ tn̄ ſunt ꝗdam ꝯͣctus in ꝗbus requirit̉ ꝙ res ſol uat̉ vel pecunia. vt in ꝯtractu ceſſionis. l. per diuerſas. ⁊.l. ab anaſtaſio. C. mandati. pone ergo ꝙ quātitas que deberet numerari eſſet multuꝫ magna forte mille floren̄. non reꝑit̉ bene pecunia de facili que ibi ponatur in pn̄tia qd̓ eſt remedium vt appareat numeratio. ꝗdam ſunt con tractus qui reꝗrunt pecuniam numeratam vel alias res exiſtētes pōdere numero vel mēſura tūc non eſt niſi vnū remedium ꝙ ego numerem tibi centum. ⁊ tu illa numera ta dones ⁊ ego iterum numerem. ⁊ tu iterum dones ⁊ ſic de ſingulis vſqꝫ ad quātitatem ꝑfectam. vt. l. ſi poſt duos jͣ. de ſoluti. In ꝯͣctibus v̓o in ꝗbus non reꝗrunt̉ dicte res ſed implent̉ interuentū cuiuſcūqꝫ inter quos puto etiam eſſe ꝯͣctum vēditionis ⁊ emptionis lꝫ enim in precio con tineat̉ pecunia numerata. vt. l. i. de cōtrahen. empt. tamē pro illo p̄cio poteſt ſolui quelibet res extimata. l. precij. C. de reſcindē. vēdi. īdeo tunc erit tale remedium ꝙ primo cedēs ſeu vendens cōſtituat te meum debitorem in tota illa quātitate poſtea vēdam tibi pro toto precio. qd̓ precium mihi ſoluis cum te ab illa obligatiōe libero. vel poſſem tibi delegare aliquā mulierem. vel aliquem queꝫ faceres debitorem in tota illa quantitate. ⁊ illum ſic obligatum liberes ut apparet ex. l. ſingularia. ⁊ ex ſupradictis. ita dicit Bar. in. d. l. ſingularia. Iſte omnes vident̉ fantaſie. ſi enim ꝓbabit̉ ſic factum nōne omnia vitiabun tur. certe ſic quia iſtud eſt facere fraudeꝫ legi vt. l. fraus ⁊.l. contra legem. sͣ. de legibus. ⁊. l. non eſt dubium. C. e. ⁊ ideo his ꝓbatis omnia dicta Bar. manifeſte corruūt. Sed pone ſtatuto ciuitatis Ianue cauet̉ ꝙ ſiꝗs acceꝑit pecuniam mutuo vel in ſocietate creditor habeat omnia bona eius obligata. ⁊ preferat̉ alijs creditoribus. tu vadis ad campſorem vel ad mercatorem diuitem ⁊ rogas eum ꝙ cum tu ſis debitor talis ꝙ campſor ſcribat ſe in li bro bachi eſſe debitorem talis ad tēpus quatuor mēſiuꝫ quas in Ian. ſcriptas appellamus. vel rogas ꝙ mercator promittat ei ſoluere pecuniam ad tempus quatuor mēſium quas Ian. ſcriptas appellamus. ⁊ ſic facit. ⁊ ad ueniente tempore ſoluit. querit̉ nunꝗd tu eis tenearis ex mutuo. vel pone qꝛ iſta. l. loquit̉ quādo mutuare volens iubet debitori ſuo vt ſoluat. ꝗd ſi non debitori hoc iubet vidimus eniꝫ ſupra nunꝗd ꝯͣhat̉ obl̓o mutui īter iubētē ſolui ⁊ eū cui ſoluit̉. ¶ Sed nūꝗd in his caſibus inter iu bētem ⁊ eum qui ſoluit ꝯͣhet̉ obl̓o mutui ⁊ qn̄. Et in primis duobus caſibus hoc vidi de facto. ⁊ qͣꝫtum pro nūc de iure credereꝫ ꝙ non eēt in p̄dictis caſibus ꝯͣcta obl̓o mutui niſi ꝓbaret̉ ꝙ reꝗſiſſet ex mutuo. qd̓ ſic faceret. ⁊ tūc ꝯͣheret̉ mutuum ſol̓one ſecuta non an̄. ſicut in eo qui accepit lācem vt vēdat ⁊ pecunia ſit mutuo. vt dixi. sͣ. in xij. op. ſed erit ꝯͣctꝰ mādati vt in fideiuſſore. l. ſi remunerādi.§. ſi paſſus. ⁊. l. ex madato. sͣ. e. cū ſi. facit. l. īdebitā. .sͣ. de ꝯdi. īde. Tn̄ in Ian. in cāpſoribꝰ ſeu bācherijs ꝯſue tudo ⁊ cōis opinio hēt ꝙ ſit mutuum ⁊ ꝙ ſoluāt ex cau ſa mutui. ⁊ ita fuit ꝓbatū in ꝗbuſdaꝫ caſibus ⁊ qn̄qꝫ per litigātes ad inuicē ꝯfeſſatum eſt. tūc ergo in bācherijs ex quo tꝑe dicemus ꝯͣctā obl̓onem mutui an ex tꝑe ſcripte an ex tꝑe ſol̓onis per eum facte. certe videt̉ ꝙ recipiēdo ꝓmiſſionē dicta ſol̓o ſit loco ſoluti. ⁊ in locum ſolute pecunie cedat. vt diximus in vltimis locis. ⁊ per ea que di cit Bar. in. l. ſingularia. facit. l. ſi rem.§. ſi diu. jͣ. de noua. tn̄ illa dicta ꝓcedūt qn̄ recipiēs mutuum recipit ꝓmiſſo rem ſibi delegatum. ſed in caſu nr̄o non recipit ſed ꝓmiſſorem dat. ⁊ ſic non accipit ſed dat ⁊ ſic cuꝫ in ſtatuto dicat̉ ſiꝗs acceꝑit pecuniam mutuo etiam ſi in predictis ca ſibus ītelligat̉ obligatus ex mutuo tn̄ niſi ex tꝑe ſol̓onis facte non erūt bona obligata qꝛ v̓buꝫ accepit mutuo pecuniam poſitam in ſtatuto actum numeratiōis ſeu naͣlem ſol̓onem ſignificat. vt. l. i.§. ſi mutuaꝫ. jͣ. ſiquid in frau. pa. ⁊. l. ſi nō debitoris. jͣ. de noua. ⁊ qd̓ ibi no. per Ia. de are. ⁊ per Bar. in. l. i. in fi. sͣ. ſi certū pe. facit. l. aſſiduis in v̓bo dare. C. qui po. in pig. ha. ⁊ qd̓ ibi no. glo. ſuꝑ v̓bo hypo theca. ⁊ lꝫ facta ſoluti. non ſit numeratum ſibi ſufficit ꝙ ſit numeratum illi cui voluit. ⁊ ita iudicaui contra quēdam ꝓpinquum meū. ¶ Ultimo quero de quadam. q. Bal. ſuꝑ. ij. ff. veterīs.

Mandati. que nūc pēdet de facto per quam multa vtilia apꝑebūt in hac materia ⁊ quedam non tacta per doc. meo iudicio pulchra in ea tractabunt̉ ⁊ non curabo eſſe ꝓlixus. Reꝑit̉ ꝯͣctus factus in hac forma videlꝫ ꝙ bartholome us de cananexi vēdidit ſtephano ſpinule petias. xij. pannoꝝ de Mediolano pro p̄cio flor̄. xxv. pro qualibet petia. ⁊ ſtephanus ſoluit ſibi p̄cium. ⁊ dictus ſtephanus an teqͣꝫ emeret fuit ductꝰ ad vidēduꝫ pānos per cēſeriū ſeu ꝓſonetam. poſtmodum v̓o dicta die vel ſequenti dictus ſtephanus vēdidit petias. xij. pānoꝝ mediolanen̄. dicto bartholameo p̄cio flo. xxviij. pro petia. ⁊ hoc fuit die. iij. madij. die v̓o. iiij. madij dictus. b. abn̄s dicto ſtephano fe cit quoddam inſtr̄m in quo fuit ꝯfeſſus ſe emiſſe ⁊ titulo emptiōis habuiſſe a dicto ſtephano petias. xij. pānorum de Mediolano ⁊ pro ipſis ſe dare debere eideꝫ libr̄. iiij. ⁊. xx. ſol̓. xi. d̓. ix. deditqꝫ duos fideiuſſores nicollaum ⁊ antonium qui inrauerūt ſoluere ⁊ fuit factuꝫ inſtr̄m nota rio ſtipulāti noīe ⁊ vice dicti ſtephani. fideiuſſores predi cti obtulerūt quādam petitionē coraꝫ dn̄o iudice in qua narrauerūt ꝙ dictā fideiuſſionē fecerūt credētes dictam b. emiſſe pānos qꝛ erāt coll̓. ītroitꝰ cauſe pānoꝝ ⁊ al̓s nō feciſſent. ⁊ ꝙ reꝑierunt ꝙ nullos pānos dictus. b. habu it a dicto ſtephano. ⁊ ꝙ cauſa poſita in dicto inſtr̄o erat falſa fictitia ⁊ ſimulata ⁊ ꝙ non erant obligati. ⁊ ſi eēnt obligati deberet obl̓o ceſſari petierūtqꝫ declarari diciā cauſam fuiſſe falſam fictitiam ⁊ ſimulataꝫ obl̓onem fide iuſſoriam eē nullam ⁊ inquātuꝫ eēt aliqua petierūt eam ceſſari ꝯfeſſuſqꝫ fuit dictus ſtephanus in interrogatiōibꝰ ſibi factis ꝙ emerat pānos p̄dictos. xij. a dicto bartholo meo. licet eos non viderit nec tetigerit. ſed fuit quoddā inſtr̄m fictitium ꝯfeſſuſqꝫ fuit ſe ſe vēdidiſſe petias. xij. pā noꝝ de mediolano dicto bartholomeo. ⁊ ꝙ ipſas ſibi nō tradidit nec ip̄as habuit dictꝰ bartholomeus ꝙ ſciat. ſꝫ cēſerius ſiue proſoneta deberet ſtare. Querebatur modo ꝗd iuris. ego all̓abam pro dicto ſtephano ꝙ obl̓o erat ualida ⁊ non caſſanda nō obſtātibus p̄dictis. pͥmo qꝛ re uera dictus cēſerius allocutus fuerat dictum ſtephanuꝫ ſi volebat emere dictos pānos qui rn̄dit ꝙ non niſi reuē deret incōtinēti. ⁊ cēſerius dicit ſibi ꝙ daret ſibi reuēdi tos. ⁊ ꝙ dictus. b. erat ille qui volebat facere ipſe eos vē didit dicto ſtephano ad numeratuꝫ minori p̄cio. ⁊ dictꝰ ſtephanus eos ſibi reuēdidit ad tp̄s maiori p̄cio. ⁊ ideo nod habuit neceſſe eos tradere īmo hn̄tur pro traditi. vt infra dicet̉. ſcd̓o qꝛ traditio non īterueniēs nō facit ꝯͣctū ſimulatum ⁊ maxime in hoc caſu. qꝛ non īteruenit ex vo lūtate dicti. b. ꝓbat̉ ⁊ eſt tex. ⁊ gl. ẜm duas lec. in. l. imagi naria. ff. de reg. iur. Item qꝛ lꝫ non īteruenerit vera tradi tio interuenit tn̄ ficta ⁊ aliꝗd qd̓ pro traditi. habet̉. Naꝫ dictꝰ. b. qui pͥmo vēdiderat ſtephano eas ſibi dare tenebat̉. ſi ergo ſtephanus eas ſibi reuendidit non debebat eos tradere qꝛ penes ſe hēbat. qꝛ de ipſis erat debitor. ⁊ habent̉ pro traditi. ꝓbat̉ in. l. ſi ſpōſalibus.§. i. ff. de iur. do. ⁊ ad iſtam rōnem faciūt ea que dicta ſunt. dicebat̉ vl terius ꝙ ſi eſſet verum id qd̓ aſſerebāt dicti fideiuſſores ſ. ꝙ fuit de natura ꝯͣctus mutui feneratitius qꝛ dictꝰ ſtephanꝰ egerat mutuare dicto bartholomeo. Et cooperi re voluit ꝯͣctū feneratitiuꝫ hoc mō adhuc erāt obligati. ⁊ aduerte qꝛ per quēdaꝫ magr̄atum fuerat cognitum de illicito ꝯͣctu ⁊ diminutum dicto ſtephano illud qd̓ lucrabat̉. ita ꝙ qō non erat niſi de vera ſorte de eo qd̓ vere numerauerat ſtephanꝰ reſecato lucro adhuc dicebat̉ ꝙ ſte phanus ius hēbat talibus rati. ⁊ bn̄. nam aūt ꝯͣctus īſtr̄i eſt verus aūt ſimulatus. ſi eſt verus ceſſat oē dubium niſi vnū. ſi dicat̉ ꝙ bartholomeus non habuit pānos. ſed ad hoc facilis eſt rn̄ſio. qꝛ non hr̄e pānos non facit ꝯͣctuꝫ ſimulatum vt de ſe patet. ⁊ glo. eſt cum tex. in. d. l. imagina ria. ita ꝙ ex hoc nō poterat ꝓnūciari fictitius ꝯͣctus nec ceſſari obl̓o qꝛ poſſet dare pānos de nouo ſi nō dederat vel ſatiſfecerat. ſed reuera ſatiſfecerat qꝛ dictꝰ bartholomeus pͥmo vēdiderat pānos dicto ſtephano. ⁊ eodē die dictus ſtephanus totidem pānos vēdidit eideꝫ. ⁊ ille cō feſſus fuit ſe habuiſſe totidem pānos ⁊ bn̄. qꝛ de totidē erat debitor. ita ꝙ ex ꝑte ſtephani erat ꝯͣctus impletus ⁊ nō poterat ſibi opponi de. l. iulianus.§. offerri. ff. de acti. emp. ꝙ hoc ſit verum ꝓbat̉ in. d. l. ſpōſalibus.§. i. jͣ. de inre do. vbi ſi vir debebat mulieri ancillam pāphilam dando ſibi in dotem dr̄ dediſſe ⁊ rehabuiſſe a muliere lꝫ mu lier non tradiderit ex quo vir de ea erat debitor. ita eſt di recto. ⁊ ī ꝓpoſito ita ꝙ re v̓a impleuerat. Iteꝫ qꝛ hic cō feſſus fuerat in inſtr̄o ſe habuiſſe. cōfeſſio p̄iudicabat in mutuo poſt biēniuꝫ in alijs ꝯͣctibus ſtatim. l. in ꝯͣctibus. .C. de non nu. pe. ⁊ ibi erat irāſactum biēniuꝫ. ⁊ loqueba mur in alio ꝯͣctu. Si v̓o ꝯͣctus erat ſimulatus tunc certe ſil̓iter obtinere debebat qꝛ ẜm eos egerat mutuare pecij niam ad vſuras ⁊ ſimularūt ꝯͣctum empt. ⁊ vēdi. certe ſi ſic erat apꝑebat ꝙ nō deficiebat obl̓onis ſubſtātia ⁊ ſinon dr̄ ſimulatus nec ficticius īmo qꝛ īteruenerat ſtipl̓o per quam vnus ꝯͣctus pōt trāſferri in alium. vt. l. ſi ex pͥcio. ⁊. l. ſi non ſinguli. C. ſi cer. pe. non eſt ꝯͣctus ſimulatꝰ vt dicit Bal. in. l. ſi ex p̄cio īmo vt ſcribit̉ ſeu ſcriptum eſt in inſtr̄o potius valet qͣꝫ vt erat actuꝫ vt dicit idem Bal. in. l. i. C. plus va. qd̓ agit̉. vn̄ ſi reuera eēt mutuuꝫ vel alia cauſa non ſimulata eſt alia cauſa per modum habilem ad trāſferendum vnum ꝯtractum in alium.ſ. per ſtipulati. vt dictis iuribꝰ. ⁊ no. Cy. in. d. l. ſi ex p̄cio. qui dicit ꝙ doc. dicunt ꝙ obligatio eſt potentior qͣꝫ ꝯͣctus qui ſit. ideo va let ꝓut ſcribit̉ potius qͣꝫ prout agebat̉. Non obſtat du bium qd̓ fiebat. dicebatur eniꝫ illud forte verum quo ad principalem ſed non quo ad fideiuſſ. qꝛ forte ignorabat qꝛ reſpondebam ꝙ fideiuſſores non probāt aliqua lege ꝙ ex hoc non teneant̉ ergo erubeſcāt. vt. l. illaꝫ. C. de collatio. Sed clare ꝓbatur ꝙ ex hoc non poſſunt ſe iuuare qꝛ ſi fideiuſſerūt in cōtractu emptionis ſeu pro pecunia debita ex natura legitima ⁊ iſta cauſa erat vera tꝑe fideiuſſionis qꝛ inſtr̄m ⁊ obligatio valebat ꝓut erat ſcriptuꝫ vt dixi. sͣ. ẜm Bar. ergo ⁊c̄. Item alia rōne qꝛ dictus ſiephanus ꝯuenerat cum bartholomeo ꝙ ꝓmitteret pecuniam ⁊ daret fideiuſſores ita ꝙ dicti fideiuſſores hēbit querere hoc cum dicto. b. Dictꝰ v̓o ſtephanus nilhēbat eis dicere nec debebat eē curioſus. ⁊ poterat ⁊ debebat credere ꝙ dicti fideiuſſores qui ſe obligabāt ꝓ dicte. b. ſciebāt id qd̓ agebat̉ ⁊ ſi ſoluiſſet ꝙ hoc ignoraſſent ad huc debebat diſſimulare ⁊ nil dicere nec eē curioſus ali de eo potuiſſet cōqueri dictus bartholomeus. caſus eſt in. l. doli.§. diuerſuꝫ. ff. de doli. exce. ⁊ qd̓ ibi no. Bar. qu dicit ꝙ nunqͣꝫ d̓beo eſſe curioſus qn̄ aliꝗs venit mihi ob ligādus ex ꝓmiſſione ſua pro alio. ideo qꝛ non facit mihi ſeruitiuꝫ ſed illi pro quo fideiubet. īmo plus dico inſtr̄m p̄dictum in quo fideiuſſerūt fuit factum abn̄te dictoſie phano ⁊ ex quo ille dare debebat fideiuſſores quid po īputari dicto ſtephano certe nihil. ¶ Sed vlterius hi oſtendit̉ clara rōne iſti fideiuſſores volebāt liberari. ⁊ſciuerūt nil poſſūt dicere ſi ignorarūt ex ignorarātia qui allegāt volūt ſe iuuare. ergo debēt ꝓbare ignorātiam qꝫ ſciētia debet ꝓbari. vbi eſt cauſa actiōis vel defenſionis Sed vbi ignorātia eſt cauſa actionis vel defenſionis iii debet ꝓbari. ita notabil̓r dicit Ia. bu. in. l. veriꝰ. jͣ. de ꝓba ⁊ ideo ibi ꝓbat̉ ſcientia qꝛ erat cauſa actionis. ⁊ dicit q qui aliter intelligunt male intelligūt illam. l. ꝓbat etiaalia rōne. qꝛ in eo qd̓ ꝗs tenet̉ īdagare ⁊ querere plumi ſciētia niſi ꝓbet̉ ignorātia ⁊ ꝑia ſunt qui ſciuerit vt ſcl debuerit. vt in. c. īnotuit. ⁊ in. c. cuꝫ olim. exͣ de elec. ꝓbu in regula iuris p̄ſumit̉ de reg. iur. li. vi. ſed dicti fidelan res qui ꝯͣhebāt cum alio debebāt querere ⁊ ſcire ꝯdiui nem rei ⁊ illoꝝ cū ꝗbus ꝯͣhebāt. vt. l. qui cū alio. fr de lū iur. ⁊ ſciuerint ſiue ſcire debuerint ꝑia ſunt ⁊ ſibi ipuiū vt ibi dicit glo. ⁊ alle. l. qd̓ te. sͣ. ſi cer. pe. ⁊ certe fideluſi res erāt ſagaces hoīes ⁊ non eſt dubiuꝫ ꝙ bn̄ quenem oīa. ⁊ qꝛ fideiubebāt pro amicis ſuis ſeu pro amico ſi qꝛ niſi eēt amicus non fideiuſſiſſent ⁊ plus p̄ſumeauo pu

Mandati. ꝙ amicus eum certiorauerit. nam ſicut dicit euangeliuꝫ. Vos nō dicaꝫ ſeruos ſed amicos qꝛ ſerui neſciūt ea que faciūt dn̄i ſui ſed amici ſic. qd̓ in ſil̓i dicit glo. ꝙ ſi pr̄ qui maritat filiam ſcit aliꝗd p̄ſumit̉ filiam certioraſſe ⁊ ſic filiam ſciuiſſe. qꝛ ꝓpinqui ſciūt facta ꝓpinquoꝝ. l. de tutella. C. de in inte. reſti. mi. ſic ⁊ iſti amici ꝓut dicit euāgeliū chriſti cui magis credēdum eſt qͣꝫ imꝑatori vel iur. canº. ⁊ maxime qꝛ fideiuſſores erant hoīes ſagaces qui debebāt indagare ⁊ pro cōtinuis p̄ſumit̉ eos ſciuiſſe. glo. aūt p̄dicta eſt in. l. ſi legibus. C de ep̄ali audi. Nō obſtat qd̓ dicebat̉ ꝙ. l. ſi ex p̄cio. loquebat̉ qn̄ p̄ceſſit ꝯͣctꝰ qui trāſfert̉ in alium qꝛ ita erat ibi ſeu in hac qōne. qꝛ mutuā trāſ ferebat̉ in alium ꝯͣctuꝫ.ſ. empti. ⁊ vēditi. Dico etiā plus ꝙ etiam ſi non p̄ceſſiſſet. aliꝰ ꝯͣctus idem eſſet. qꝛ ita exp̄ſ ſe tenet Bar. ⁊ loquit̉ in tali caſu vt ipſe no. in. d. l. ſi ex p̄ cio. ⁊. l. i. C. plus va. qd̓ agit̉. ⁊ ego dico ꝙ eſt tex. in. d. l. ſi nō ſinguli in fi. vbi non p̄cedebat alius ꝯctꝰ ⁊ tn̄ ſi īterue nerit ſtipl̓o ⁊ ibi dr̄. Item illa. l. directe loquit̉ in caſu nr̄o vbi etiam loquit̉ in fideiuſſore vt patet in pͥn. illius. l. ⁊ tn̄ ſi eſt ſcriptum oleum pro penitētia ⁊ īteruenit ſtipl̓o valet vt ī fi. l. ⁊ ſic loquit̉ in fideiuſſore ⁊ ceſſant oīa dubia que poſſent fieri. pro p̄dictis etiā facit qꝛ fideiuſſores iu rauerāt obẜuare ꝯͣctum ſeu ꝓmiſſa per eos. ⁊ Bar. dicit ꝙ qn̄ interuenit iuramētum non requirit̉ ꝙ certioret̉. im mo vbi al̓s reꝗrit̉ certioratio iuramentum ſufficit. vt no. Bar. in. l. ſciēduꝫ. ff. de v̓bo. ob. ideo nō debebat ſignatꝭ. ceſſari inſtr̄m nec debet iudex eſſe auctor periurij. vt dicit imꝑ. in. l. i. C. ſi aduer. vē. ille tn̄ paucuꝫ ſciēs eē corruptꝭ. ſine dubio ꝓnūciauit ꝯtrariuꝫ. tn̄ iudex apl̓icus qui erat valēs ꝓnunciauit male iudicatum. ⁊ actor appellauit. ⁊ adhuc pēdet ⁊ lꝫ non oīa ſupradicta faciant ad maͣm. tn̄ multa faciūt que apꝑiunt hāc mam. qꝛ habes ex ea ꝙ ne duꝫ ꝯͣctus iam celebratus pōt trāſfundi in aliuꝫ. ſed etiaꝫ nō celebratus. vt cum volo mutuare anteqͣꝫ mutuet̉ poſſumus ꝯuenire ꝙ debeat ex cauſa alia puta venditꝭ. vt ex hac. q. patet. Item patet ꝙ ne dum ad p̄iudiciuꝫ pͥncipa lis ſed etiaꝫ fideiuſ. ignorātis pōt qn̄ dicit in ꝯͣctu in quē trāſfert̉ etiam ſi ignorat. qd̓ eſt notabile. Itē habes ꝙ eti am debitum ex mutuo facere poſſum debere ex venditꝭ. vt in hac. q. ꝓbat̉ in. l. aduerſus. C. de nō nu. pe. ẜm vnaꝫ lec. ⁊ ibi glo. qd̓ no. Et ſi dicas hic petie pānoꝝ non erāt pn̄tes vel ꝑate qd̓ reꝗrit̉ ad trāſla. vt ex predictis patet. rn̄deo illud eſt veruꝫ niſi qn̄ interuenit ſtipl̓o. hic interue nit vel hic erat pn̄s aliꝗd.ſ. ius obligati. quo tenebat̉. b. ſtephano. ⁊ voluerunt tacite ꝙ remiſſio iſtius iuris eſſet pro traditōe qd̓ fieri potuit. vt. l. ſi nō ſinguli. ⁊. l. ſi ꝓ mu tua. facit qd̓ dixi in. ix. op. ⁊ habet̉ pro traditi. remiſſio. vt no. glo. in. l. qd̓ de ſuo. C. de dote. ca. non nu. ¶ Sed cō tra p̄dicta op. qꝛ vbi ꝯͣctus eſt illicitus non trāſfert̉ in ali um etiam per ſci. vt. l. ſi ſub pene. C. de poſtu. ⁊ ibi Bal. ⁊ in. l. ſi ex p̓cio. ⁊ Bar. in. l. i. C. plus va. qd̓ agit̉ indiſtīcte rn̄det. ⁊ hic erat illicitus qꝛ vſurarius. ⁊ ita fuit cognitū Rn̄deo verum eſt ꝙ qn̄ ꝯͣctus eſt totus illicitus non poteſt trāſferri in aliuꝫ. ſed qn̄ pro parte tm̄. tūc pōt trāſfer ri ⁊ quatenus eſt illicitus nō valet nec vt agebatur nec vt tranſferebat̉ ſeu ſcribit̉. ⁊ ideo hic valet vſqꝫ ad ſortem. pro lucro v̓o fateor ꝙ non. ⁊ vtile per inutile non debet vitiari in ſil̓ibus. vt. l. pecunie funebris. jͣ. de vſur. ⁊ in regula iuris vtile. lib. vi. ⁊ adde quod dicam in. l. ſeruuꝫ ti tij in fi. vbi oīno vide circa hāc qōnem. ⁊ hec ſufficiant de hac. l. ⁊ eius materia. Deo gratis ago amen. Si mando alicuī ꝙ emat aliquaꝫ Tū heres. rem quā babet cū alijs cōem pro ꝑte alioꝝ tenet mādatum. pro ꝑte v̓o ipſius tenet māda tum ⁊ emptio. Item mandatum morte finit̉ emptio v̓o non. h. d. ¶ In tex. ibi ſub ꝯditiōe. vel ſic. ꝯͣctus emptio nis vel vēditionis vel ꝯditionalis trāſit ad heredem ſed ſimplex mādatuꝫ non. h. d. ¶ In tex. ibi ſub ꝯditiōe ⁊c̄. ſub qua autem cōditione videat̉ contractū dic vt in glo. que incipit partis tue. no. caſum iſtius.§. ⁊ predictus intellectus quem dixi in ſummario colligitur ex glo. nr̄is. ⁊ maxime ex glo. que incipit queſtioni facte ⁊cͣ. NOVA ADDITIO. Ex lec. anti. ¶ Nota totaꝫ. l. in v̓. tex. mandaui non eſt alibi Ray. ar. ꝙ valet ſi tu promittis mihi vendere rem nec adijcimus precium quia intelligitur iuſto precio. Si mādo alicui ꝙ emat rē I fundū. quam babet cū alijs cōem pro certo p̄cio ꝑtibus alioꝝ emptis debet partem ſuam vēdere ſimili precio quo emit partem alienam dūmodo precium determinatuꝫ non ꝯcedat̉. Sed ſi pre cium a mandante non fuerit determinatum. tūc enim de bet ꝑtem vēdere p̄cio declarādo arbitrio boni viri. h. d. cum. l. ſequen. vſqꝫ ad.§. ſi fundum ⁊c̄. Additio. ¶ Qn̄ precia reꝝ aliarum ſunt equalia taxa tio ꝑtis non extimat̉ qꝛ eſt certum per relationem ad ali as. ſed qn̄ ſunt diſꝑia puta erant tres tertia vnius eſt empta decem tertia alterius eſt empta octo tunc ſit emptio hoc modo ꝙ ille due tertie ꝯſtāt. xviij. ⁊ ſic p̄cium alteri us tertie erit. ix. ⁊ iſte.§. non eſt alibi ẜm Ray. Pone ꝙ ſi dn̄s mādauit vni dn̄oꝝ ꝙ emat ꝑtem alterius pro madāte an valeat mādatum. rn̄deo ſic in ea parte tm̄. Sed ſi ſine commemorati. partis mandaui fundum emi valet mādatum in totū. iſte eſt tex. no. iſtius. l. ⁊ eo precio quo eſt empta pars ſocij debet mandatarius eſſe contentus de parte ſua ⁊ a pluribus ſocijs ſi eſt mādatum emi rem ⁊ ſi ſit empta diſpari precio non reſpicit̉ qd̓ plus nec qd̓ minus. ſed media via eligit̉ inter extrema diſcrepātia vt l. ita vt omnes. qui caſus non reperitur al̓s. ita dicit in. l. i. ſi ſeruus extero. Sequitur ex lec. anti. Simili modo Ta ut omnes. nō. ꝙ quis non cogitur vendere partem ſuamª eo precio quo redemit partes aliorum ſi vilius emit qͣꝫ debuit. nec pro pter hoc etiam poteſt vendere carius ſed debet habere pro rata ẜm formam mandati. Ex lec. anti. NOVAADDITIO. ¶ In v̓. tex. ſi exiguo no. per venditionem vnius partis rei non probari valorem alterius partis. ¶ In.§. qd̓ ſi fundus. in v̓. qd̓ ſi mandaſſeꝫ. Nota ꝙ mandatū recipit diuiſionem niſi cōtrariū ſit actū vt. sͣ.§. precedenti ⁊ ſic no. ꝙ diuiduum poteſt fieri indiuiduum. In mandato de Quod ſi fundum. mendo rem communem cum pluribus non agitur actione mandati niſi redimatur totus fundus. ſecus ſi ſimpliciter fuerit mandatum de emendo. hoc dicit. Quan Ominem certum. as adeiuſſor petit extimationem quam ſoluit inſpi citur tēpus ſolutiōis. ſecus quādo petitur extimatio rei promiſſe per ſtipulati. h. d. ¶ No. quod dixi in ſummario. ⁊ de materia iſtius. l. habuiſtis in. l. vinuꝫ. sͣ. ſi certuꝫ pe ⁊. l. in hac. sͣ. de tritica. ⁊. l. iij.§. in hac. sͣ. cōmo. ¶ Se cundo nota tex. in fi. dum dicit fruſtratio ſua ⁊c̄. nam ex hoc tex. Iaco. de are. dicit ꝙ mora dicitur fruſtratio. ad idem. jͣ. de vſuris. l. in fideicōmiſſi.§. fi. sͣ. de nego. geſt. l. liberto.§. fi. ⁊ habes alibi glo. dicētem ꝙ fruſtrator dici tur ille qui eſt in mora poſt interppellationem. ita no. gl. in. l. merito. jͣ. de vi ⁊ vi. armata ⁊c̄. Ex lec. anti. ¶ Extimatio ſpeciei d̓bet̉ fideiuſſori īſpe cto tꝑe ſolutionis ab eo facte. ſed principali creditori in ſpecto tꝑe more. h. d. Et eſt ratio. diuerſitatis qꝛ obligatio fideiuſſoris cōtra reū cōſiſtit in ītereſſe ſed non obl̓o principalis. ſed in ſpe ẜm glo. ⁊ bene. vel poteſt eſſe ratio clarior.ſ. qꝛ fideiuſſor non debet remanere in dāno. vnde non eſt hoc vi more ſed ex natura obligationis. ¶ No. hic ꝙ ſicut mora debitoris auget ꝯdēnationeꝫ. ita mora creditoris extenuat. ⁊ ſicut mora debitoris facit conſide rari quāt plurimi ita mora debitoris quanti minimi. Bal. ſuꝑ. ij. ff. veteris. t iiij

b ¶ Bona qd̓ verū niſi ſuſpi tio erat tꝑe fideiuſſionis. vt ꝑ eundē bal. ī d. l. ſi ꝓ ea. C. e. in i. col. Mandati. Mandati. NOVA ADDITIO. Ex lec. anti. ¶ Ubi extimatio eſt in obligatione inſpicitur tempus obligationis cōtracte ſed vbi in officio tēpus more. h. d. Ratio primi dicti eſt qꝛ cuꝫ res non ſit in obligatione ſed extimatio quicquid circa ſpeciē extimatā contingit nil ad rumbum qꝛ non contingit rem debitam ſicut ſi debito ſtī coemergeret mutatio circa pamphilū at in. ij. caſu obliga tio fundatur in eo circa qd̓ contingit variatio ⁊ officium eſt acceſſorium vnde eſt variabile ſicut ip̄m ſuū pͥncipale ¶ In v̓. tex per creditorem no. ſicut ex mora debitoris ſit condemnatio qͣꝫti plurimi ita ex mora creditoris ſit cō demnatio qͣꝫti minimi quod eſt notandum. Qui obligauit piUtius titius. gnus pro alio vel obligauit ſe pro alio anteqͣꝫ ſoluat poteſt agere cōtra reum principalem in caſibus hic expreſſis. h. dBar. in. l. quotem.§. que maximos de publi. vlti. colū. in v̓ſi. eſt vidēdum. videt̉ limitare hanc. l. in fideiuſ. de dando. ſecus de faciendo. ⁊ pro hoc facit. jͣ. eo. l. ſi mandato meo in prin. ⁊ sͣ. eo. l. ſi remunerādi.§. fi. ¶ Nota in hac .l. caſus in ꝗbus fideiuſſor poteſt agere anteqͣꝫ ſoluat alij caſus numerant̉ hic in glo. magna. ⁊ cum hoc tex. ⁊ gl. concor. quod no. in tex. ⁊ glo. C. eo. l. ſi pro ea. ⁊ not. glo. hic in ea parte dum dicit quando dicat̉ reus diu ſtetiſſe in obligatione. ¶ Sed circa iſtaꝫ. l. quero qꝛ hic loquit̉ in eo qui fideiuſſit cum mandato. ſed ponamus ꝙ aliꝗs fideiuſſit ſine mandato. ⁊ ſic cōpetit ei actio nego. geſ. vt .sͣ. e. l. ex mandato.§. i. nunꝗd habeat locum diſpoſitio iſtius. l. vt poſſit agere anteqͣꝫ ſoluat in caſibus hic exp̄ſſis in glo. habes no. sͣ. de neg. geſt. l. ſed videamus. ꝙ ſic. vtrū aūt iſta. l. habeat locū in fideiuſſore pro euic. dic vt no. per doc. in. d. l. ſi pro ea. C. eo. vbi dicitur ꝙ non Additio. ¶ Lutius. Pignꝰ ⁊ fideiuſſor debēt ab ob ligatione eximi ex quo diu ſteterunt in obligatione. vel ſi reus principalis dilapidat bonaª lꝫ nondum debitū ſit ſo lutum. h. d. Facit. jͣ. eo. l. ſi mandato.§. quoti. ¶ Not. ꝙ in iſta. l. pignus ⁊ fideiuſſor quo ad hoc vt liberent̉ equi perantur. no. hic caſus in quibus fideiuſſor pōt agere an te ſolutionem quādo diu eſt ceſſatuꝫ in ſolutione. ⁊ quan do reus principalis dilapidat bona. ⁊ ſic periculum eſt in mora. Item quando fideiuſſor eſt condēnatus. Et no ta ꝙ non dicitur fideiuſſor diu ſtetiſſe in obligatione niſi prius obligatiōe cōmiſſa. nam ante non poteſt dici in ſolutione ceſſatum. vt. jͣ. vt in poſſeſ. leg. l. is cui.§. ceſſatuꝫ. Secus ſi obligatio non eſt commiſſa. vnde qui fideiuſſit pro euicti. rei que non eſt euicta lꝫ diu ſteterit in obligatione non agit vt liberet̉ etiā ſi ſtatutum dicat ꝙ fideiuſſor poſſit petere ſe extrahi de obligatione ſtatim. vt. d.§. ceſſatum ẜm Iaco. de are. Ray. ⁊ Cy. hic ⁊. C. e. l. ſi pro ea. jͣ. ſolu. ma. l. facere poſſe. Idem in eo qui fideiuſſit in tutela. qꝛ ibi videt̉ cōditionalis fideiuſſoria donec duret tutela. arg. jͣ. eo. l. ſi mandato.§. i. ¶ Queroſi fideiuſſor eſt obligatus per inſtrumētum guarentigie vtrum poſſit agere ac ſi eſſet condēnatus. ⁊ eſt ar. ꝙ ſic. idem no. per Cy. C. fami. her. l. certū qd̓ tenet Bar. in. l. fideiuſſor pro venditore. jͣ. de fideiuſſ. ¶ Quero qualiter formabitur libellus in caſibus in ꝗbus fideiuſſor agit anteqͣꝫ ſoluat. an poſſit petere quātitateꝫ ſolui vt liberetur. dic vt not. sͣ. de neg. ge. l. ſiꝗs mandato. ¶ Quero qualiter iſta ſentē tia executioni mādet̉. ⁊ qualiter fiat miſſio cuꝫ contineat factum. dic vt no. in. l. ſi pro ea. eo. ti. Ego cōſului ꝙ ſi de bitor eſt in mora liberandi fideiuſſorem cuꝫ teneatur ad factum ꝙ licite poſſit peti intereſſe ſub forma ⁊ nomine intereſſe iuxta regulam generalem de v̓bo. obli. l. ſtipul̓. non diuiduntur.§. celſus. ⁊. ff. de re iudi. l. ſiꝗs ab alio. di xi plenius in dicta. l. ſi pro ea. NOVA ADDITIO. Ex lec. anti. ¶ Uide Ia. d̓ are. ſo. ma. facere ar. sͣ. de neg. ge. ſed videa mus. ⁊. l. ſi mandato Ray. idem no. Cy. C. mā. l. ſi pro ea in vlti. q. vide oīno Cy. C. de tabul̓. exhi. l. i. in fi. ¶ In v̓. tex. marcellus ⁊c̄. vide in ſpe. de iudi. iiij. parte.§. ſpālia v̓. quid ſi fideiuſ. An iudex qui cognoſcit de cauſa principali poſſit incidenter cognoſcere de cauſa conſeruatio. nis indemnitatis. dic ꝙ ſic. C. vbi cāe fiſci cū vendentur. vel dic ibi ſpāle fauore fiſci vt citius ei ſoluatur. ¶ In.§ fideiuſſor in v̓. diſparuit nota vbi reus diſſipat bona non eſt expectanda ſnīa vel temporis tractus. ¶ In glo. ſuꝑ v̓. tex. ſi condemnet̉. Quid ſi eſt obligatus per inſtrumen tum guarentigie quod habet paratam executioneꝫ ſicut ſententia nunquid ſtatim poteſt agere vt liberetur. dic ꝙ ſic quia habetur pro cōdemnato vt no. Cy. in ſil̓i. q. que de duobꝰ mercatoribus quoꝝ vnus ſoluta ſocietate vult deducere ⁊ retinere qͣꝫtitates ad quas obligatus eſt. C. fami. her. l. certū per Cy. ſi fideiuſſor ſoluit ⁊ reus eſt ſi bi condemnatus an reus habet tempꝰ quadrimeſtre ad ſoluendū fideiuſſori dic ꝙ non vt. C. de vſuris rei iudi. l. fi. in fi. Sed pone aliꝗs fideiubet in iudicio ⁊ ſoluit quia ſit in eū executio ſi qͣꝫtitas eſt liquida vt ex notorio quia conſtat de obligatiōe per acta iuditij ⁊ in notorijs iudex procedit extra ordinem exequendo non cognoſcēdo vt no. Inno. de ver. ſigni. ex parte ⁊ arg. C. de execu. rei iudi. ſi vt proponis. An ſimiliter per eundē iudicem proce detur executiue contra reuꝫ ad indēnitatem fideiuſſoris ⁊ videtur ꝙ ſic vt. C. vbi cāe fi. l. iiij. ⁊ ibi per Ia. bu. ⁊ di cta. l. fi. in fi. de vſuris rei. iudi. ⁊ ibi per bar. Rō. qꝛ ꝓcedit vt ex notorio ſibi vel iudici ⁊ ideo ꝓcedit executiue ⁊ eſt iudex competens. Sꝫ an condemnato reo videtur condemnatus fideiuſſor. dic ꝙ non in fideiuſſore contra ctus qꝛ non eſt actus contra eum ⁊ ideo requiritur nouus proceſſus vt. jͣ. eo. credi. in prin. Sꝫ in fideiuſſore iu dicij dicūt quidam ꝙ videtur condemnatus pro reprobo quia non eſt actū contra eum. Item pone ꝙ fideiuſſit lit. conte. quomodo poteſt condemnari vt. l. non poteſt videri. Itē contra eū nō eſt lis cōte. nec iuratū de calum. Item abſens eſt nō citatus ⁊ nunqͣꝫ fuit in iudicio. l. i C. de ſenten. ⁊ inter. om. iud. Preterea ſi videret̉ condemnatus que dubitatio fuiſſet in dicta. l. fi. ꝙ haberet tempꝰ quadrimeſtre ꝙ datur ſolis condemnatis. Sed dico ex quo ſit executio quid ad rūbuꝫ vtrum habeatur pro cō demnato vel non. Rn̄. quia officio non per actionem in factis fiet executio ⁊ per hoc ab eodeꝫ iudice non ab alio Si vera eſt opinio ſpecu. poſita in ſpecu. de execu. ſen.§ nunc dicendum ver. ſed pone iudex peruẜ. Nam ex noto rio non oritur actio ſed officium. Item executio peremptoria poteſt opponi quando agitur ex notorio ⁊ ſecus ſi ageretur ex ſententia vt not. Inno. de offi. dele. ſtatꝭ. ⁊ propter hoc oportet ſcire an habeatur pro condemnato vel procedatur vt ex notorio. Mandatum ⁊ depoſiIariſtoni. um poſſunt feri pertr lo mandatarij ⁊ depoſitarij. h. d. Prohibitio tollit actionem I Pro te̓. mnandati ⁊ negociorum ge ſtorum. Item ex vna partetm̄ orit̉ actio māda ti. h. d. cum. l. ſeq. ¶ No. que dixi in ſummario. ad idem .sͣ. de nego. geſt. l. ſi ex duobus. ⁊. C. e. l. fi. ⁊cͣ. Si mandatariI mandauerO. us mandanten d̓cipit mādati tenet̉. h. d. Sequit̉ ex lectū. anti. Iſta lex proUi mandatum. dat ꝙ enie diē ſit nata actio. quod patet qꝛ ceditur actio ante diem de quo tetigi in. l. certi conditio. sͣ. ſi cer. peta. NOVA ADDITIO. Ex lec. anti. ¶ In ver. tex. actionibus hͦ videtur expreſſum ꝙ ante diem ſit nata actio. Nā dicit eam cedi ſi enim non eēt nata non cederetur actio ſed ſpes vt in conditionali ⁊ hōc diffuſe proſequitur Cy. C. vt ac. ab heredi. ⁊ contra here des. l. i. ⁊ An. de piẜ. in. l. ſi inſulam. ⁊ doc. in. l. certi con ditio in princi. ⁊ vide omnino quod no. C. de dona. l. iij ¶ In

Mandati. 149 ¶ In ver. tex. sͣ. cum dilatione. Nota ꝙ exceptio dilato ria que obſtat cedenti obſtat ceſſionario. Idem videt̉ in qualibet defenſione vt. jͣ. de act. empti. l. in venditione. Mandatarius tūc I mandato. actione mandati cō tra mandatorem agere poteſt cum mandatum īpleuerit. h. d. vſqꝫ ad.§. ſi iudicio. ¶ Nota primo quod dixi in ſummario. ¶ Secūdo no. tex. ī ver. ꝙ ſi nolit creditor. nam hic habes caſum expreſſum ꝙ creditor nō co gitur ſuſciꝑe aliū venientē ad defendendum aīo nouādi. ita vt prior debitor liberet̉. lꝫ cōtra no. per glo. sͣ. de neg. geſ. l. liberto.§. fi. ⁊ qd̓ videbitis no. in. l. non ſolum. sͣ. de ꝓcur. ⁊ ibi de hoc dicā no. per doc. C. vbi in reꝫ actio. l. i. ¶ Ultimo no. glo. i. iſtius. l. ⁊ tene menti. Additio. ¶ Si mandato. Mādatarius ſeu procurator poteſt agere vt liberetur ſtatim ꝙ expleuit mādatuꝫ. ſed non interim anteqͣꝫ perduxerit ad effectū. ⁊ creditor non cogitur debitorem mutare. ⁊ tunc modus exobligā di eſt per idoneam cautionem ꝓmittere indēnitatem nō per moduꝫ liberationis. h. d. ⁊ eſt no. prin. ¶ In tex. ibi emeris ⁊ te obligaueris ad precium. No. differentiā inter ꝓcuratorem ⁊ geſtorem ex vna parte ⁊ fideiuſſorem ex altera qꝛ primi ſtatim agunt quādo ſunt obligati. qd̓ ſecus eſt in fideiuſſore niſi diu ſteterit in obligatione. ratio differentie redditur in glo. quam no. glo. sͣ. de nego. geſt. l. ſed videamus. loquitur in eo qui obligat ſe fideiuſ ſorio nomine ſecus ſi geſtorio nomine. quod no. ¶ Secundo nota ꝙ duplex eſt modus conſeruatꝭ. indēnitatꝭ. primo per obligationem quando creditor eſt contentus obligationem nouare vel quando ſibi ſoluitur. Secundo per idoneam cautionem indēnitatis. qd̓ eſt no. pro fi deiuſſoribus tutor̄. ꝙ interim non poſſunt alteri obligari ſed debet eis caueri vt hic. ⁊ adde quod dixi. sͣ. de conſti. pecu. l. qui ante.§. i. ⁊ de arbi. l. labeo in fi. ⁊ iſta caute la non eſt liberatio proprie ſed equipollens. ¶ Ex lec. anti. NOVAADDITIO. ¶ In.§. ſed ſi. in ver. ſuſcepiſti. No. ꝙ ſi mādo tibi vt iu dicium ſuſcipias videor mandare vt ad finem perducas facit. sͣ. de procura. qui procura. dat. Item ar. ꝙ fideiuſſor tutoris non poſſit agere ꝙ durāte tutela eximatur ab obligatiōe ſicut nec h̓ durāte iudicio. ¶ In ver tex. ſi no lit. No. ꝙ fideiuſſor non cogit reum preciſe vt eum eximat quia non poteſt hoc reus niſi actor conſentiat. Naꝫ actor non cogitur debitorem mutare ſufficit ergo ſi loco exemptionis detur ſecuritas ſufficiens ſuper defenſione fideiuſſoris. Nā per hoc deſinit eiꝰ intereſſe. ergo actionis motio competere pro tūc. ¶ In.§. ſi iudicio. No.§. ar. ꝙ lex lutius. sͣ. eo. non habeat locum in fideiuſſore iudicij vel quia nō eſt proprie fideiuſſor ergo ⁊c̄. vt ſi ea. l. in pͥn. vel propter paratam executionem de in ius vocā. eū pro quo ſic dicā in fideiuſſore qui obligat ſe per īſtr̄m guarentigie quod habet vim ſnīe vt ſtatim agere poſſit. ¶ In.§. quotiēs. in v̓. faciēdi. No. qui petit ſe liberari petit fieri nō dari. ¶ In.§. ſi fideiuſſor. No.§. ⁊ ẜm vnā lec. probatur hic ꝙ fideiuſſor ſimplex acceptus tenetur ad penaꝫ contractus. ſecus in pena contumacie. vt. l. i. sͣ. de in lii. iur. B. ¶ In.§. ꝙ mihi. in ver. cuꝫ periculo ⁊c̄. Nota ꝙ quando noua perſona interuenit periculo debi toris non ſit nouatio. B. Ante ſolutioneꝫ agitur ad factū Si iudiciO. non ad ſolutionem. h. d. vſqꝫ ad .§. ſi fideiuſſor. qui non ſummatur ⁊c̄. Additio. ¶ Fideiuſſor iudicij ⁊ expromiſſor poſſunt ſtatim agere poſt obligationeꝫ cōmiſſam. h. d. Uidet̉ ergo ꝙ. l. lutius. sͣ. e. non habeat locum in fideiuſſore iudicij ſed ſolum in fideiuſſore contractus ſuper quo cogita bis ⁊ ratio eſt in fideiuſſore iudicij qꝛ patitur paratā exe cutionem vt. sͣ. de in ius vo. l. eum pro quo. Petens ſe liberari videt̉ agere ad QuOrle S. factum non ad danduꝫ. h. d. Adde qd̓ no. sͣ. de neg. geſ. l. ſiꝗs mandato ¶ No. hic ẜm vnaꝫ expoſitionem glo. ꝙ ille qui petit iura ſibi cedi non vide tur agere ad dandum non ad factum. Reus tenetur fideiuſſori Si fideiuſiOr. aa id in quo creuit obliga tio ſeu ꝯdēnatio. h. d. facit. sͣ. de eo qd̓ cer. lo. l. cētū cap. No. ꝙ fideiuſſor ſumptꝰ quos fecit in lite repetit a reo. ¶ In tex. ibi ei.ſ. fideiuſſori. ibi is.ſ. reus pͥncipalis. Nouatione facta tollitur priQuod mihi. mā actio ⁊ agit̉ ſolum ex ſecū da. h. d. iſte.§. quem declara ut in gl. optime. Aliter pro interuentu noue ꝑſone non ſit nouatio qn̄ interuenit ꝑiculo pͥmi debitoris etiam olim ẜm iura digeſtoꝝ. Bar. allegat iſtum.§. ꝑ eniorem in. l. i. C. de nouatꝭ. Si fideiuſſor I quis pro eo. ſdluit illud qd̓ eſt vtilius vt liberet principalem ab obligatio ne maiori per actionem mādati ei cōpetit repetitio. h. d. ¶ No. hunc tex. in quo habes ꝙ fideiuſſor ſoluens id quod non eſt in obligatione liberat tamen principalem ⁊ habet actioneꝫ mādati contra reum ſi illa ſolutio expediret ipſi reo principali. ¶ Secundo no. tex. in ver. igit̉ commodiſſime. in quo habes quando ſit verum ꝙ a for ma mandati recedi poſſit per hunc tex. declaratur. l. diligenter cum ſi. sͣ. eodem. Ex lec. anti. ¶ Fideiuſſor ſoluēs id qd̓ eſt in ꝯditione ne cōmittat̉ obligatio habet act. mandati qd̓ eſt nō. Rō dubitationis erat qꝛ ſoluerat id qd̓ non erat in obligatio ne ſed in condēnatꝭ. ¶ In tex. ibi igitur no. regulam. Ex lec. anti. NOVAADDITIO. ¶ Fideiuſſor poteſt ſoluere id quod eſt in conditione licet ſuper hoc non videatur habere mandatum de ſoluē do tamen facit iuxta mandatum. Iſta lex non ſummatur. qꝛ Ulianus. glo. hic ponit caſum in ipſius principio ⁊c̄. Additio. ¶ Fideiuſſor ex cauſa dotis retinēs debituꝫ intelligit̉ ſoluiſſe qꝛ ſuſtinet onera mr̄imonij. vel ſic. fideiuſſor liberatꝰ ex cauſa oneroſa agit man. tanqͣꝫ ſoluerit. Si fideiuſſor ſoluens principaleꝫ Sl lS qui. non liberat ſibi contra eum actio mandati non competit. h. d. Vel ſic. fideiuſſor in obliga tione dandi non agit ex ſimplici traditione facti niſi ex ea vſucapio ſit ſecuta. hoc dicit. Ille qui Uintus mutius. parcit pu dori alterius ad illius incōmodum nō excuſatur. ſecus ī eo qui parcit pudori ſuo. h. d. Additio. ¶ Fideiuſſor in proceſſu rei nō habet ſe intromittere nec impedire defenſionem rei. ſed in proceſſu ꝓprio etiam reo cōtrarium proteſtante poteſt agnoſcere bonam fideꝫ. h. d. ¶ In tex. ibi recuſare.ſ. negādo. ⁊ ibi in ſuperiore quando libellus dirigebat̉ cōtra reum prin cipaleꝫ. ⁊ ibi ſuo iure ius rei eſt poſſe negare. Et ibi in po ſteriore.ſ. quando libellus dirigebatur contra fideiuſſorem. ⁊ ibi noxe.i. dāno. ⁊ ibi ſi ipſe.ſ. fideiuſſor. ⁊ ibi pu dori ſuo fatendo veritatem. Et no. ꝙ nemo cogit̉ veritatem negare. ⁊ ꝙ non valet ꝓteſtatio. in cōtrariuꝫ facit. sͣ. de nego. geſt. l. at qui natura.§. cum me. Tamen glo. que habet̉ in Spec. de iura. calū.§. pe. v̓. pe. iſtum tex. allegat an ſi reus principalis dicat fideiuſſori tu non fideiuſſiſti pro me. fideiuſſor v̓o dicat immo ei credat̉. dicit ꝑ iſtum tex. ꝙ ſic. vbi etiam tenet ꝙ creditur renūciationi iudicꝭ. vbi non cōſtat per acta de ꝗbus vbi vide per euꝫ. ¶ In tex. ibi fideiuſſori denūciaret̉ iſta littera eſt ar. ꝙ ille qui predixit creditorine ipſum in fideiuſ. acciperet. quia nolebat eſſe tamen ſi poſtea intercedat nihilominus teneatur. quia factum ſuum videtur proteſtationi contrarium. ar. sͣ. de condi. inde. l. quod quis. extra de cōſti. c. cum. m. C. quod me. cauſa. l. ij. nam vltima derogāt prioribus. jͣ.

Mandati. ndati. de fideicom. l. diuus. C. de pac. l. pacta nouiſſima. Poteſt etiam dici ꝙ ſi creditor proteſtationi vel denūciationi conſenſit ꝙ non teneatur fideiuſſor. ⁊ prima fuerūt de rogatoria prioribus. ſimile. sͣ. nau. ca. ſta. l. vlti. in prin. de leg. i. l. ſi mihi ⁊ tibi. de leg. iij. l. ſi ꝗs in pͥnci. facit ad hͦ l. lutius. sͣ. de cōſti. pe. de. q. hac dic per Cy. in. l. pacta. C. de pactis. per Bar. ff. de acquir. heredi. l. que in aliena.§. celſus. per Dy. in. c. in generali. per docto. in. d. l. fi. in fi. nau. ca. ⁊. jͣ. loca. l. cum in plures.§. locator horrei. ⁊ me lius per Bar. in materia proteſtatꝭ. quam ponit in. l. non ſolum.§. morte. de no. oper. nunci. NOVAADDITIO. Ex lec. anti. ¶ No. l. ꝙ in proceſſu alieno quīs non poteſt bonaꝫ fidem agnoſcere. ſed in ſuo ſic. Itē no. ꝙ lꝫ reus proteſtet̉ fideiuſſori ꝙ neget tn̄ non tenetur negare ſed bonā fideꝫ agnoſcere ⁊ eſt principium huius. l. ar. ꝙ ſimplex procu rator tenetur in iudicio reſpondere non ẜm ſuam ꝯſcientiam. ſed ẜm ꝙ dn̄o placet nec ex hoc poteſt procurator redargui. ⁊ vide Archi. de teſtibus preſentium lib. vi. in glo. omnes ad capl̓m in ver. tex. petiturum. Quid de iure canonico. dic vt no. in. c. vlti. de fo. compe. lib. vi. Rayin.§. ſed ſi reus. ¶ In ver. tex. iuranti. Nota negationeꝫ appellari ius rei vnde qui tollit reo facultatem negandi dicitur ei adimere ius ſuum. ¶ In.§. cum mandauero. in v̓. tex. i. vt. Nota arbitriū.i. volūtas aliter dicitur de le. iij. fideicō.§. qͣꝫqͣꝫ. ſꝫ dic ꝙ ſignificat ẜm ſubiectā materiā. Mandatū qd̓ Cum mandauero. at ſolū gr̄a mādatarij non eſt obligatorium. h. d. Vel ſic. mandatum qd̓ refertur ad vtilitatem mandantis eſt verum mandatum. ſecus ſi ad vtilitatem ſolius mandatarij. h. d. Ille qui vendit vt ꝓ Eruum titij. carator de euictiōe tenetur. ⁊ ideo ſi euincere velit exceptiōe repel lit̓ ille qui mandat vēdi rem ſuā quam putabat eſſe ſuam ex vna cauſa ex qua non erat nō poteſt poſtea vendicare ex ea cauſa ex qua vere erat ſua. h. d. ⁊ glo. hic ponit caſuꝫ. ¶ No. ex hoc tex. in ver. ⁊ puto. ꝙ ille qui vendit vt ꝓcurator tenetur de euictione. sͣ. de procur. ¶ Secūdo nota ex fi. iſtius. l. ꝙ quando res nō euincitur vere ſed ficte non agitur ex ſtipula. de euic. ſed agit̉ actione ex empto ad intereſſe vt hoc tex. in fi. Additio. ¶ Dominus vendēs mandato non domini non euincit ſed precium retinet lꝫ errauerit. Et ecōtra ſi non dominus vendit mandato dn̄i nō euincit ab empto re lꝫ ſit erratū in cauſa dominij. vel ſic ꝓpter errorem non reuocat quis factum ꝓprium quod eſt efficaciter obliga torium. h. d. Item ꝓcurator tenetur ex ſuo ꝯtractu etiaꝫ ſi ꝓcuratorium recepit per errorem. h. d. Et nō bene hāc l. que primo premittit duas queſtiones querendo. ſecun do ſeparat ſoluēdo. ¶ In tex. ibi obſtrictum. no. ꝙ ꝓcu rator obligatur ex ꝓprio actu nec poteſt venire ꝯtra pro priū nomen. quod no. ⁊ hoc in ꝓcu. ꝯtractus. ſed in procur. iudicij dic vt no. jͣ. de ſolu. l. modeſtinus. ⁊ de excep. rei iudi. l. ſi is qui heres non erat.§. vlti. Et ibi eum.ſ. pro cur. ⁊ ibi non teneri.ſ. ad refuſionē precij qꝛ ſuccedit pre cium loco rei ſue. ar. sͣ. ſi cer. pe. l. ſi cum ſeruus. ⁊ ibi mādati. l. procur. qui pro euic.ſ. contraria. ⁊ ibi ab eo.ſ. emptore. ⁊ ibi actionem. qꝛ dn̄s ſuccedens nō dn̄o videtur euincere a ſeipſo. ¶ In glo. immo ibi ſi ꝓcur. Sol̓o ibi fuit generale mandatum hic ſpeciale de re ipſa vēdenda vel hic non dicit trāſlatum dn̄ium. ſed dicit ꝙ non poteſt res euinci vt. sͣ. de publi. l. ſi quis prohibuerit. NOVA ADDITIO. Ex lec. anti. ¶ Qui vendit rē ꝓpriaꝫ vt ꝓcurator eius quem dominum putat nō poteſt eā euincere. qꝛ obligatur ex contra ctu ſed precium retinet. ⁊ ſi pluris ſua intereſt conſequit̉ a mandatore. Itē error mandatoris in cauſa dominij errantis nō impedit tranſlationem dominij. Item ſi ſuccedit dn̄s emptori videt̉ euincere a ſeipſo ⁊ idē ſi vt heres agit de euictione contra venditorē. ¶ In v̓. tex. quaſi ꝓcurator aūt quis tanqͣꝫ ꝓcurator obligat ſe ⁊ tūc ipſe tenetur vt hic ⁊ sͣ. eo. ſi mandato meo ⁊ de ꝓcur. qui ꝓ eui ctione aūt dn̄m vt qꝛ dicit inſtrumentum talis vt ꝓcura. obligando dn̄m ſuum. ⁊ tunc non tenetur ꝓcurator. ſed dn̄s. sͣ. de inſtito. l. fi. nec eſt neceſſaria ceſſio quia illd̓ ad agendum ꝓcedit non ad conueniendū aut obligat ſe ſim pliciter. ⁊ tunc aut ſuꝑ actu qui eſt fundatus in perſona domini vt qꝛ re contrahit̉ que interuenit in perſona dn̄i. ⁊ dominus tenetur ⁊ non procurator. vt. l. fi. de inſti. ⁊ ī iudicio vt. sͣ. de procur. plautius. ⁊ no. in. l. pe. ſi ꝗs cautꝭ. aut cauſa ⁊ actus eſt fundatus in perſona ꝓcuratoris. ⁊ tunc ipſe ꝓcurator tenetur. qꝛ in eius perſona obligatio habet cauſam vt. sͣ. eo. ſi mandato meo. Ideo tutor curator ⁊ ſimiles nunqͣꝫ obligantur qꝛ cuꝫ querant dn̄o ipſo iure vt in.§. ſi actori. ergo in propria perſona eoꝝ non ꝓcedit cauſa vel acquiſitio ex qua obligātur īmo procedit in ꝑſona dn̄i ergo dn̄s obligat̉. ⁊ vide. jͣ. de act. emp. iul.§. ſi ꝓcura. ⁊. jͣ. de euic. ſi pignora. ⁊. l. ſi cū vēditor.§. fi. B. Soluens Iis qui negocia. pro adeiuſſore poteſt conſequi a fideiuſſore ⁊ a reo pͥncipali. Item fideiuſſor poteſt repetere debitum quod ſol uit. ⁊ quicquid bona fide impendit. h. d. ⁊c̄. Additio. ¶ Licet alicui queratur actio ſine ceſſione. tamen deſideratur ratihabitio. arg. huius. l. in. ij. rn̄. probatur expreſſe. C. ſi cer. pe. l. ſi abſentis. quod no. Obligatus ad frumentuꝫ tenet̉ ꝯͣiue Cum. preſtare frumentuꝫ qd̓ inuenit̉ lꝫ ſi vilius inueniretur illud preſtādo liberaretur. h. d. z Obligatus ad tritiIdeiuſſore. cu in genere libert̉ f etiā dādo viliſſimum ⁊ fideiuſſor nō dꝫ ſoluere pluſqͣꝫ oportet. nā ſuꝑfluū nō repetit. h. d. Vel ſic. nō pōt plus fideiuſſor repetere a reo qͣꝫ poſſet petere creditor a reo. h. d. ¶ In tex. ibi ſpopondit. adiecta quātitate ⁊ nō qualitate Cy. ⁊ dic vt. jͣ. de verbo. ob. l. triticū. ⁊ vide qd̓ dixi in. l. cum his.§. hominem. sͣ. de condi. inde. NOVAADDITIO. Ex lec. anti. ¶ In ver. tex. peſſimo quod tamē in vſu eſſe poſſit. ⁊ vide. jͣ. de verbo. obli. tacitum cum glo. Bal. Soluēs ante diem per IdeiuſſO2. ⁊rorem iuris vel facii minus ꝓbabilem non repetit nec ante dieꝫ ma dati agitur. h. d. ¶ In glo. ij. tenet ergo hic glo. ⁊ ad hͦ quotidie allegatur ꝙ debitor in diem ſoluens ante diem per errorem facti probabilem poteſt repetere. ideꝫ tenet glo. in. l. eum qui. C. de iuris ⁊ fac. igno. Pe. tenet contra per. l. in diem. sͣ. de condi. inde. que loquitur indiſtin cte. ⁊ ad hunc§. nō male reſpondit ꝙ hic erat inefficaciter ⁊ obligatus inefficaciter lꝫ haberet exceptionem. que reſpenſio probatur in. l. qui mandatum. sͣ. e. tamen Iac. de are. tenet contra in. d. l. in diem. sͣ. alleg. In obligatione generis IdeiuſſOr. nberatur quis ſoluendo illud quod minimum eſt in obliga. h. d. Iſtā. l. declara vt in glo. que incipit contra viliſſimum ⁊c̄. Fideiubēs Ui fide alterius. ero aliquo mandato alterius habet obligatum tam illum pro quo ſoluit qͣꝫ eum cuius mandato fideiuſſit. hoc dicit. ¶ In glo. ⁊ in.§. fi. vide quod habuiſtis nota. sͣ. e. l. ij.§. mea ⁊ aliena. Um ſeruus extero. n uus mandat ſe emi ⁊ manumitti mandatuꝫ eſt nullum emptione tamen ſecuta recōualeſcit vt dominus agere poſſit contra dominum. Item ſi liber homo ſe ma dat emēdum habet locum actio mandati contraria. h. d. ¶ Nota ex hac. l. ꝙ in bonefidei iudicijs habetur ratio offectionſa

Mandati. affectionis pro cuius declaratione dic. Quandoqꝫ queritur vtrum detur actio propter affectum. quādoqꝫ queritur vtrum actio competens augeatur propter affectuꝫ. primo caſu loꝗmur in cōtractibus bonefidei ⁊ dat̉ actio ꝓpter affectionem vt hic ⁊. C. ſi ſeruus extero. l. i. aut loquimur in actione ſtricti iuris. ⁊ tunc aut loquimur in illis actionibus in quibus officium iudicis multum poteſt vt in actionibus arbitrarijs vel in reſti. in inte. que officio expeditur. ⁊ tunc etiam ꝓpter affectuꝫ datur actio. ⁊ ita loquitur. l. ſi in emptione. sͣ. de mino. al̓s in gl. ⁊. l. videamus. sͣ. de in litem iur. ¶ Secūdo caſu qn̄ querit̉ vtrum actio competens augeatur ꝓpter affectum. tunc ſiꝗdem eſt affectio que vtilitatem continet. tunc augetur. vt. d. l. videamus. sͣ. de in lit. iur. Si v̓o vtilitatem non continet. tūc ꝓpter talem affectionem non augetur. vt. l. precia rerum. jͣ. ad. l. fal. l. ſi ſeruum. sͣ. ad. l. aquil. ¶ Secūdo no. caſum in quo dominus ex facto ſerui ⁊ de peculio non te netur. ſunt ⁊ alij caſus qui no. hic in glo. ſuper verbo auferunt. quod dic vt in glo. ⁊ bene. Ex lec. anti. ¶ Ubi ſeruus mandat de ſe emēdo ⁊ ma numittendo mandatum eſt nullum emptione tamen ſecuta reconualeſcit quo ad dominum ſed non quo ad ma datarium. h. d. ⁊ vide. sͣ. e. ſeruus meus. ⁊ eſt idem de recōualeſcentia. jͣ. de heredi. inſti. qui ſoluendo. ⁊. jͣ. de fide iuſ. ſi quis pro eo§. ſi nūmos. ¶ In tex. ibi nullum man datum a principio. No. hic factum claudicare. quia parit actionem mandati directam ⁊ non contrariam. Nota ꝙ iuſta affectio habetur loco intereſſe ⁊ facit agi poſſe. non dico ꝙ ipſa ex ſe ſit ſufficiens cauſa agēdi ſed propter diſpoſitionem preambulam. ⁊ facit. sͣ. de mino. ſi in emptione. ⁊ in. l. pe. sͣ. ad exhibendum. NOVA ADDITIO. Ex lec. anti. ¶ Ubi ſeruus mandat de ſe emendo mandatum eſt nul lum emptione tn̄ ſecuta reconualeſcit quo ad dominum. ſed non quo ad mandatarium. Furtū ſine ꝯͣctatione RocuratO. nā cōmutitur. h. d. Ex lec. anti. ¶ Procurator qui non reſtituit dn̄o qd̓ debet non tenetur furti ſed mandati h. d. Ratio iſtius. l. eſt quia a principio habuit conſenſum domini. Summarius caſus Ui mutuam. inius principij colligitur ex tex. ibi ⁊ enim que dubitationis tollē de. Vel ſic. clauſula poſita ad cautelam non ſtringit contractum facit. jͣ. de aur. ⁊ argen. leg. l. pediculis.§. labeo. ⁊ quod ibi no. per Iaco. ⁊. C. de fideiuſſo. l. non recte. ¶ In tex. ibi liceat.ſ. eligere videbatur. contra quia data erat poteſtas eligendi non variandi. Ex lec. anti. NOVA ADDITIO. ¶ In ver. tex. etenim. No. ꝙ pactum ius cōmune continens non operatur plus qͣꝫ ius cōmune. Quid de ſtatu to dic vt in. c. i. de ꝯſti. lib. vi. Quid in mādato iuriſditionis. dic vt no. Inno. de officio deleg. prud̓. Quid in litte. ris gratiarum. dic vt no. Inno. de preſump. dudum. ⁊ in c. i. de offi. dele. in clemē. ¶ In ver. tex. dubitatiōis. No. ꝙ cl̓a adiecta ad ampliandū nō vitiat contractū licet nō valeat ipſa clauſula ſi ad diminuendū vitiat vt. l. per ẜuū de vſu ⁊ habi. l. pediꝰ. de arbitris. Si v̓o nec ad augēdū nec ad diminuēdū ſed cā dubitationis tollende nō vitiat vt hic. ⁊ facit ad pͥmuꝫ. jͣ. de regu. iur. l. nō ſolent que abū dant vitiare ſcripturas. ⁊ qd̓ ibi no. ⁊ de auro ⁊ arg. leg. pedicul.§. labeo. ⁊. jͣ. de iu. do. ſiue generalis. ¶ In.§. nō ideo vide qd̓ no. Inno. extra de procu. petitio. No. ꝙ ꝑ ſcd̓m mandatum videtur a primo receſſum ſed nō ab ob ligatione primo contracta īmo deuoluitur in ſcd̓aꝫ. h. d. No. ar. ꝙ poteſtas refirmatus in officio debeat finito tēpore ſcd̓o ſtare ad ſindicatum de geſtis tam in primo tēpore qͣꝫ in ſecundo. Fideiuſſori deponenti ⁊ conſiFideiuſſOr. guanti compeuit actio mandati ſicut ſoluenti. Dn̄o reuocante Non ideo minus. mandatum finit. Sed ſi fuerit mādatum reintegratum debituꝫ ex prima cauſa mādatū deuoluit̉ in ſcd̓a cauſa mandati. hoc dicit. ¶ In glo. magna ibi quid autem ſi mandatum ⁊c̄. No. no. q. glo. ⁊ de hoc eſt facta hodie decretal̓. que incipit ſi quem de ꝓcura. lib. vi. ⁊ ideo dic vt ibi. Et aduerte qꝛ illa decretalis dicit ꝙ quando dominus qui procuratorē conſtituit poſtea cōparet per ſe in iudicio ⁊ facit aliqueꝫ actum videtur reuocare procur. niſi illum actum faciat dicendo non reuocando meos procuratores. ſed potius confirmando. vt. d. c. ſi quem ⁊c̄. Additio. ¶ Debitum ex prima ꝓcuratione deuoluit̉ in ꝓcur. ſecundam. h. d. De. q. ſabbatina glo. no. Inno. de ꝓcur. c. petitio ⁊ no. hanc glo. magiſtrā. ⁊ vide qd̓ dixi in. l. fideicō.§. ſi rem. de le iij. ¶ In tex. ibi adminiſtra tione. No. ex iſto tex. ꝙ ſi feci vnum ꝓcuratorem poſtea illum iterum facio. ꝙ videtur reuocatum primum māda tum pro quo. l. ſi quis cum procuratorio.§. iulianus ait .sͣ. de procur. quod intellige. vt per Guil. Verba generalia ⁊ incerta non Salarium. ſunt obligatoria. h. d. Procur. ſumSumptus bona fl. ptus bona fi. fa ctos repetit poſito etiam ꝙ cauſa non habuit bonuꝫ exitum. h. d. Secus in eo qui egit ſine mādato. quod dic vt in glo. ⁊ bene. Vel ſic. procurator poteſt petere expēſas etiam lite non finita. h. d. Mandatū ad heredeꝫ i Andatum. mādatarij nō tranſit. qꝛ videtur electa eſſe induſtria perſone. h. d. iſte.§. Uide tex. in fi. ⁊ vide qd̓ dixi. sͣ. e. l. ſi ꝓcur.§. i. ⁊c̄. Additio. ¶ Procurator putatiuus affert vſucapien di cōdi. ⁊ publi. tn̄ non excludit dn̄m agentē. h. d. ⁊ quo tidie allegat̉ ad hoc. ¶ In tex. ibi error̄. qꝛ putabat mā datum trāſire ad heredem ſed non eſt verū vt hic ⁊ sͣ. de cura. fur. l. cuius bonis. ¶ No. iſtaꝫ. l. ad. q. que fuit de facto ꝙ ꝗdam cuſtos porcoꝝ vendidit porcos noīe dn̄i. dn̄s nolebat habere iſtum ꝯͣctum ratum ⁊ negabat man datum. dico ꝙ habet rationeꝫ ar. huius. l. ⁊ sͣ. de inſtito. l. cuiuſcūqꝫ.§. ſed cum fullo. ¶ No. in fi. iſtius. l. ꝙ ī ma dato ad alienanduꝫ preſumitur electa induſtria perſone ⁊ ideo dicit glo. ꝙ non poteſt ſubſtituere in. l. pe.§. ij. de diuer. ⁊ tempo. preſcrip. ꝙ tene menti. Ex lec. anti. NOVA ADDITIO. ¶ Mādatū morte ſoluitur ⁊ error ad vſucapiendi cōditionem prodeſt. cauſa dominij publiciane prefertur ⁊ fides mandatarij in dubio electa cenſetur. h. d. ¶ In v̓. tex. vſucaptos concor. l. ꝙ emptor. de alien̄. ſꝫ quomodo error iuris valet ad vſucapionē. Reſpon. fuit error ī tradente non in recipiente. ¶ In ver. tex. reuerſum qui poſ ſeſſionem redijſſe ad mandātem reperijt vſucapionē que nō compleuerat adhuc. ¶ In ver. tex. fidem. No. h̓ ratio quare mandatum non tranſit ad heredeꝫ. qꝛ videtur electa induſtria perſone Bar. adde qd̓ no. Inno. de offi. delega. c. dilecta. eſt ⁊ alia ratio.ſ. quia ius non eſt queſitum vnde cū contractus non tranſeat ad heredē vt meꝝ factū. ſed vt ius ſequit̉ ꝙ h̓ nō trāſit vt no. jͣ. ſo. ma. lutiꝰ. Mandatū mor I precedente. ia finit. nō auteꝫ actio mādanti nec actio neg. geſt. que oritur ex negocio geſto. h. d. iſta. l. ¶ In glo. i. ideo dicit iſta. l. ꝙ iſte ticius deceſſit lit. non conteſt. qꝛ ſi eſſet lis conteſtata procurator proſequeretur cauſam etiam mortuo mādatore. vt. l. nulla. C. de procur. ẜm vnam lec. ⁊c̄. Decretū iudicis pro de Lutius titius. ditore vel eius heredibꝰ non preiudicat creditori abſenti in actione ſibi competē

Mandatia ¶ Cū fideiuſſore. adde Fely. in. c. ad noſtraꝫ. de iu reiu. ⁊ Oldr. in cōſil. lxviij. ⁊ do. alex. de īmola in cōſi. xxxiij. in. liij. parte. ⁊ ang. in auc. de exe cu. in fi. vi. col. nota glo. ſuper verbo preſens ibi ſed quid profuiſſet hec reclamatio ⁊c̄. Vel aliter compoſitio facta cum principali debitore non habet prodeſſe fideiuſſoribꝰ vel mandatoribus quando creditor cōpoſitioni non cōſenſit nec ex ea pecuniam acceptauit ¶ No. iſtam. l. que dicit ꝙ il le qui ꝯſentit decreto vel ſnīe videtur paciſci de ſtādo ei. ¶ Nota in fi. ꝙ ille qui agit ex d̓creto videt̉ ꝯſentire de creto. ⁊ operat̉ ac ſi a principio conſenſiſſet. quod nota. NOVAADDITIO. Ex lec. anti. ¶ In.§. lutius. no.§. ꝙ beneficium competens reo non tranſit ad mandatorem ſed competit abſqꝫ conſenſu cre ditoris. ſecus ſi ex eius ꝯſenſu etiaꝫ tacito. h. d. ¶ In v̓. creditori. Collige hic ꝙ vbi eſt maior pars creditorum omnes eſſe vident̉ quo ad cōmune preiudicium ſed non quo ad preiudicium ſingulare vnius ſolius adde qd̓ no. Archi. de teſtibus pn̄tium. ¶ In glo. idē ⁊ in glo. ſi cōuentus. li. vi. jͣ. in ver. tex. habeat executionē. Nota decretum iudicis execu. parere dixi de iudi. ſi debitori. ¶ In ver. tex. pactus no. ꝙ ſententia abſolutoria in quā ꝑs con ſenſit tollit naturalem. qꝛ habet vim taciti pacti. vide. jͣ. ſi ſeruus plu.§. pe. Nota tacitum pactum quod ſit corā iu dice ꝓdeſt abſenti.ſ. mandatori qui tūc aberat. ¶ In v̓. tex. abfuiſſe nota decretum emanans per modum volun tarie iuriſditionis preiudicare quo ad quid non citato.ſ. in eo ꝙ pn̄s ⁊ contradicens impedire non poterat nō in alio. ¶ In v̓. ꝓclamare nota multum operari contradictionem ꝙ quis contradicat ſnīe. adde qd̓ no. Inno. de ꝓba. qm̄ contra fal. Item no. eſſe contradicendum cum proclamatione nō clam. ¶ In ver. heredi conſulitur ſi non intereſt principalis ergo indiſtincte non cōpetit mādatori vt.l. qd̓ dictum de pac. So. hic tacite pactum fin gitur ipſi mandatori factum vt. l. ſolu.§. vn̄ ſi domum. de pign. ac. vel hic perpetuum tollit ⁊ naturale vnde acceſſoria nō haberet cui accederet vel hic ſpeciale. qꝛ in iudicio vt no. C. de pac. poſtqͣꝫ liti. ⁊ Inno. de pac. c. cum pridem. B. ¶ In ver. partē licet tempore decreti non eēnt in numero creditorum. ⁊ ſic no. decretum porrigi ad cre ditores futuros. ⁊ hoc quia vniuerſale. ¶ In fi. l. no. ꝙ ꝗ vtitur ſententia videtur in eaꝫ ꝯſentire ⁊ ei debet acꝗeſcere facit qd̓ no. Archi. de teſtibꝰ Romana in glo. ſub. No. ex hoc tex. cuꝫ I mandato. glo. ꝙ quando adhibeo aliquem ad ſtipulandum qd̓ ad me ſpe ctat nō videor adhibere animo donandi. vt hac glo. idē e no. jͣ. ſo. ma. l. i. de leg. iij. l. cum quis decedēs. no. jͣ. de dot. Ie prelega. l. ſeia. ⁊. h. d. adhibitus ad ſtipulandum conueid nitur actione man. vt cedat iura. Bona fides rͣ. Paulus reſpondit. non pauit ꝙ iij. de illud quod ego non poſſum vt ego poſſim vt alius. h. d. ſi. Et iſtum.§. declara. vt in glo. ⁊. C. de dolo. l. i. ij. NOVA ADDITIO. Ex lec. anti. g ¶ In.§. paulus rn̄. fideiuſſoreꝫ. fideiuſſor non pōt eme xe oī. re a creditore rem debitoris. h. d. ¶ In ver. oblato no. ꝙ ex inutili ꝯtractu conſequitur fideiuſſor ius retentionis. ¶ In.§. paulus. rn̄. dic. ⁊ vide oīno ſpe. de fideiuſ.§. i. ver. illud autē queritur ecce aut additur tempus vel cō ditio ad finiendā perceptionem. aut ad finiendam naſcētem actionē vt. l. ex his verbis. ⁊. l. vlti. C. de leg. ẜm Oldra. in fi.§. quia tempus erat adiectum ad initiuꝫ preſtationis nō ad finem. ⁊ vide in Specu. de locato.§. nūc ali qua v̓. cxlv. ⁊ de vſufr. leg. vxori. el. iij. vide Archi. lxxxix. di. decenter. ¶ In.§. creditor. Reſciſſa venditōe pigno ris reponitur creditor in veterem obligationem ſi ei pre cium euincet̉. al̓s non. h. d. ¶ In glo. que eſt ſuꝑ v̓. tex. debitoris que incipit idem eſt in ver. glo. actio non dari. īmo de dolo. C. de dolo. l. i. que eſt contra. Solu. hic non dum mandati actio. Dies adiectuꝫ Paulus reſpondit. auſa differende ſolutionis obligationem nō perimit. h. d. ⁊c̄. Vel ſic. aduentus diei non liberat debitorem ſed magis conſtituit obligationem efficacem. hoc dicit. Nec ob. C. loca. l. ſi cum hermes. quia ibi erat appoſitus per modum libe ratꝭ. hic per modum dilat. ẜm Dy. ⁊ alios in. l. qui ita. .§. qui ita. jͣ. de verbo. obliga. ⁊ vide in Specu. de pigno. .§. i. ver. illud autem. ⁊ no. Plures manPaulus reſpondit. qores ex ma dato tenentur inſolidum. ſnīa vero poſtea contra eos lata quilibet pro parte tenetur. h. d. Vel ſic. ſnīa lata cōtra plures videtur lata contra quemlibet pro parte etiam ſi omnes erant a principio inſoliduꝫ obligati. h. d. ¶ No. ex prin. iſtius.§. ꝙ vbi ſunt duo vel plures mandatores quilibet tenetur inſolidum etiam ſi non ſit dictuꝫ ꝙ qui libet inſolidum teneatur. ⁊ circa caſum iſtius.§. no. glo. jͣ. eo. l. creditor.§. duobus. quod nota. ¶ In glo. fi. ibi lꝫ cōuentio inſolidum. no. ex hac gl. ꝙ vbi ſunt plures mādatores poſſunt omnes inſoliduꝫ conueniri. debet tamē dici in libello ꝙ vna ſolutio alijs proficiat. Circa qd̓ vide auc̄. hoc ita. C. de duo. re. ⁊ in cor. vnde ſumitur. ⁊ qd̓ no. doc. C. de fideiuſ. mino. l. i. In eadem glo. in fi. Circa hoc vide quod no. C. de iudi. l. i. Mandatuꝫ tempoIlle illi ſalutem. ndle limitatum poſ mortem efficitur perpetuum. hoc dicit. Iſtum.§. declara vt in glo. ⁊ bene. Vel ſic tempus inſertum per moduꝫ de monſtrationis non reddit obligationem temporalem. ſe cus ſi per modum conditionis. vt. jͣ. de verbo. obliga. l. qui rome.§. augerius. NOVA ADDITIO. Ex lec. anti. ¶ In glo. que eſt ſuper ver. accepta que incipit nec ergo. ¶ In v̓. glo. ſecurum h̓. veruꝫ habes. jͣ. de penis. l. ca pitulum.§. ad ſtatuas. ⁊. C. de tuto. ⁊ curato. qui ſatis nō dedit. l. i. ¶ In ver. glo. ſapientꝭ. mei. dicit dn̄s Dy. ꝙ quedam mulier fecit teſtamentum ⁊ reliquit nepoti ex filia ſua heredit̉. ⁊ gener ſcripſit teſtamentum ⁊ additū fuit ꝙ aptaretur ad ſenſum ſapien. Nunc dicebatur ꝙ īſtrumentum erat falſuꝫ. quia pater aſcripſit filio. dedi cōſilium per illa verba de aptādo ad ſenſum ſapientꝭ. quia pater ſcriberet filium inſtitutum ſub conditione emancipationis per. l. i. de fal. in prin.§. ẜꝫ Dy. caue tibi quia ſe nis quidam notarius ex hoc fuit combuſtus. Idonea cauPaulus reſpondit. uō dicitur illa a que ſit cum fideiuſſoreª vel pignore. h. d. ¶ In glo. ſecū da ibi ſol̓o ſenſus ſapientis ⁊c̄. ¶ No. hanc glo. ⁊ pro hac glo. facit. jͣ. de p̄to. ſtipu. l. i.§. cōmunes. ibi dum dicit vt ꝗs cautior ſit interpoſita ſibi cau. ⁊c̄. ⁊ ibi per Iac. de are. ⁊ facit ad hanc glo. illud quod no. per glo. ⁊ doc. in l. illa inſtitutio. jͣ. de here. inſti. ⁊ qd̓ no. jͣ. de verbo. obli. l. ex ea parte. ⁊ vide qd̓ no. ſpecu. in ti. de emp. ⁊ vēdi.§. i. in eadem glo. ibi quid ſi dixit plenā ⁊c̄. in tex. habes ꝗd operat̉ dictio plene. ¶ Sed quero ꝗd ſi nō eſt dictū ꝙ caueas idonee. an iſtud verbū ideꝫ īportet ꝙ verbū ido nee vel plene. ⁊ ita no. per gl. in. c. ex tranſmiſſa. extra de reſti. ſpo. ⁊c̄. ¶ In tex. ibi conditione. ideſt forma. nam forma mandati habet vim mandati. Pendente appellatione a RCUIIOr. mandatario poterit inten reus conueniri. h. d. Vel ſic. ꝓceſſus pendens ex appellatione cōtra mandatorem non impedit interim agi contra principalem. h. d. ⁊ eſt no. Iaco. de are. jͣ. de fi deiuſ. l. ſi habes a debitore.§. quod ſi ideꝫ. ¶ In gl. nec enim in fi. no. optimam limitationeꝫ cōmunē ꝙ illa regū la nil nouari appella. penden. habet locum inter eoſdem non reſpectu eius ad quem porrigitur appellatio. ⁊ idē tꝫ Inno. de elec. c. cum eccleſia rothomagen̄. jͣ. de excuſa. tu. l. diximus. vide qd̓ dixi in. l. ſi per īprudentiam.§. fi. j. de euic. ⁊ melius in. l. furti.§. i. de his qui no. īfa. ¶ No. hic glo.

Mandati. hic glo. ſecundam. ⁊ vide quod no. Iaco. de are. in. l. ij. jͣ. de duobus reis. ⁊ per Dy. in. l. reos. eo. ti. Mandatuꝫ quod ſit ad vti Ad eum qui. uatem mandantis non parit actionem mandati contra tertium. h. d. ⁊c̄. Additio. ¶ Quod quis promiſit pro pace conſequē da occaſione matrimonij non poteſt a muliere repetere h. d. Et vide Iaco. de manu vin. l. ſi vindicta.§. rogatus ¶ In tex. ibi dignitatem tuam. dicit Ouidius. Si qua voles apte nubere nube pari. Ex lec. anti. NOVAADDITIO. ¶ Dicit Inno. ꝙ tunc eſt veꝝ ꝙ caſſat̉ quicꝗd ſit poſt appellationem qn̄ illud pertinet ad iudicem vel ad cauſe proceſſum vn̄ non habet locum inter non litigātes de elec. dudum eccleſia Rothom̄. in glo. quiadm dicunt ⁊ vide Ia. de are. jͣ. de fideiuſ. habes a deb.§. ꝙ ſi idē al̓s nō intelliges. ¶ In.§. ad euꝫ. vide Ia. de ma. vin. ſi rogat .§. matrimoniū. ¶ In v̓. tex. ſibi ꝯſultuꝫ. No. ꝙ mādatū factum gratia mandantis nō obligat tertiuꝫ licet in eius vtilitateꝫ conferat̉. ¶ In.§. duobus. vide qd̓ no. Inno. de procur. in noſtra. No. ar. ꝙ plures ꝓcuratores generales ſimul ꝯſtituti videntur conſtituti inſolidū al̓s non tenentur inſolidum. qꝛ non tenet̉ quiſqꝫ pro eo ꝙ nō poſet adminiſtrare dic. sͣ. de ꝓcur. pluribus. in executoribꝰ dic ꝙ aūt ſunt executores ad incerta conſtituti ⁊ nō poteſt vnus ſine altero aut ad certam diſtributionem ⁊ tūc poteſt vnus ſine alio ẜm Ia. bu. in. l. quod pauperibꝰ in lec. noua. ⁊ vide. C. qn̄ tu. vel cu. l. i. ꝑ Iac. bu. ¶ In.§. ſi īter vir minus impēdēs in vxorē qͣꝫ ſint fructus dotis re tinet ſuꝑfluū. ſecus ſi non percipiat vt vir ſed vt miniſter h. d. facit de condi. ob cauſam ſi heres ⁊. jͣ. de dona. inter vir. ⁊ vxo. mulier al̓s incipit ſulpitiꝰ de hoc vide. c. ſtatur ⁊ qd̓ ibi no. ſuꝑ gl. is patet de elec. ī cle. ⁊ vide. ff. de obſe quijs. l. ticius puerum. ⁊. C. de dolo cuꝫ ꝓponas. ¶ In v̓. tex. neget̉ ē ar. ꝙ ſi conſtet ſindicum aliquid recepiſſe in opus expendendum. ſi neget̉ cōſumptum niſi ad litteram ꝓbatur ꝯtrarium ſumitur non cōſumptum ar. huius lr̄e Riz. Ar. etiam ꝙ ambaſiator d̓beat reſtituere par tem pecunie quā non expendit de le. ij. lucius ar. ꝙ ſi ad miniſtratori ciuitatis vt ptāti ⁊ capitaneo ſit ꝯceſſuꝫ ple num ⁊ liberum arbitriū non tn̄ poterit excedere formaꝫ iur. ar. huius lr̄e. ⁊. jͣ. de condi ⁊ demon. cum tale.§. ticiꝰ in fi.§. īmo videtur ꝙ ſit ar. huius lr̄e dū tn̄ bona fide faciat. Sed certe nō videt̉ poſſe eē bona fide factū cum erret in iure vt. jͣ. de vſuc. ſi fur.§. i. cum ſi. Iteꝫ ſub generali licentia non continetur ꝙ quis moduꝫ excedat vt. l. apd̓ .§. queſtionis de iniur. ⁊ sͣ. de cōdi. ob cāꝫ. l. pe. nec redu cit̉ tale arbitriū ad arbitriū boni viri qꝛ illud oportet qn̄ ab homine dat̉ arbitriuꝫ ſecus ſi a. l. vel a ſtatuto ẜꝫ tho. de piꝑata. Item ſi datur arbitriuꝫ tn̄ de fraude debet ſin dicari vt no. in ſimili. C. de ſecun. nup. ſiquis prioris.§. fi. etiam ſi ſtatutum diceret ꝙ ſindicari non deberet vt hic in v̓. tex. ius negociari. vide Cy. C. de dot. ꝓmiſ. ſi cū ea nec de le. iij. l. xi.§. qͣꝫqͣꝫ. qꝛ ibi de actu libero h̓ nō. ¶ In v̓bo tex. vt dn̄o ementi vide in ſpecu. qui filij ſint legit. v̓. ꝙ ſi quis ita dixerit. ⁊ in ſumma ho. de pigno.§. qualiter ver. ſed quid ⁊ ꝑ Ia. de are. ⁊ Io. an. ad illā. q. de eo qui reliquit vxoreꝫ dominā ⁊ maſſariā de hoc in Specu. qui filij ſint legi.§. nūc dicamus ver. quid ſi ita. ¶ In v̓. tex. firma eſſe vide in ſpe. de procu.§. i. ver. in premiſſis ⁊ v̓. ſe. vide oīno Guil. in. l. fi.§. vbi autem puerilis de boniſqꝫ libe. vbi limitat. l. tertiā.§. i. rem rataꝫ haberi in eo qd̓ ibi dicitur de reſtitu. in integruꝫ ⁊ extra de elec. innotuit ī gl. nunquid. ¶ In ver. tex. operationem. Nota ꝙ ille qui non pōt contradicere poteſt doluꝫ aduerſarij allegare. ⁊ no. formam pro recto non dicere contra. ¶ In v̓. tex. ſed quatenus no. optimam litteram ad bayliam que datur in compromiſ. de hͦ vide Ia. in. l. i. de mili. teſt. vide Iac. de pec. vel domus.§. fi. no. ad arbitrium quod da tur poteſtatibus. qꝛ ſufficit ꝙ bona fide faciāt licet omittant in aliquo iurꝭ ordinem vel apices iuris. ¶ In ver. tex. quero no.§. pro illa. q. an habens liberaꝫ vendat ſuo nomine de qua mar. ſyl̓ in. l. i. sͣ. de offi. ꝓcur. ceſ. ⁊ Ray. ¶ In ver. tex. vltimo obligatus eſſe. No. ꝙ procur. nō poteſt obligare rem domini pro proprio debito ⁊c̄. ¶ In glo. que eſt ſuꝑ v̓. tex. maritum que incipit dic ca ſum in fi. in v̓. glo. ſecundo hic.§. dfacit ad. q. an de relic. ad pias cauſas detrahatur tre. ⁊ videt̉ ꝙ aut ille ꝗ vult detrahere tre. eſt relictus executor ſeu diſtributor ⁊ non detrahit ar. huius.§. licet bis ſit tn̄ non eſt heres pro ſe. ſed pro alterius contemplatione. ergo nil detrahit cōtra illum de leg.i. cum filio de heredi. inſti. quidam cum filium de vulga. ſubſti. ſed ſi plures.§. in arrogato. ⁊ qꝛ aditio hereditatis facta per iſtum executorem facit pauperes directo heredes. ergo eis non detrahitur treb. vt. l. ſi ꝗs ad decli. C. d̓ ep̄i. ⁊ cle. ſicut per aditionē tutoris īfans ſit hr̄s ipſo iure vt. l. potuit de iure deli. Nā eꝗpero hunc executorem tutori quantum ad acquirendū ius directū vt. l. orphanotrophos de epiſcopis ⁊ clericis aut ille qui vult d̓trahere tre. eſt heres ab inteſtato vel directo inſti. in teſtamento ⁊ rogatus de reſtituendo pauperibus. et tunc dicunt quidam detrahi tre. vt no. archi. ⁊ Io. an. in c i. de teſtamentis li. vi. ⁊ videtur ibi caſus a ꝯtrario ſen ſu quia ibi dicit ꝙ ideo non detrahit̉. qꝛ ſubſtitutio eſt di recta ergo ſi eſſet fideicōmiſſaria detraheretur. Preterea non eſt lex que ꝓhibeat detrahi ergo ⁊c̄. Nam auc̄. de eccleſiaſti. ti. que dicūt non detrahi vllam fal. loquuntur qn̄ mora heredis interuenit qꝛ infra annum non ſolum ſed vbi non fuit in mora nil ibi diſponitur ẜm Iac. bu. in. l. ſi quis de decli. in lec. noua. In contra. qꝛ eadem ratio que in fal. ergo ⁊c̄. vt in auc̄. ſimiliter ⁊ ad tre. marcellus.§. qd̓ aūt. h̓ tenet Cy. in auc̄. ſed cuꝫ teſtator ⁊ Ia. bū. qui diſputauit. non ob. c. ſi pater qꝛ ibi mag. arguit ad remouendam debitā iure nature qͣꝫ tre. de inoffi. teſt. ex tribus. per hoc facit quia aditio non requiritur in reli ctis ad pias cauſas vt no. C. de fideicō. lib. l. eam quaꝫ ⁊ ſic ceſſat ratio que ponitur inſti. ad. l. fal. in prin. ſed forte aliud eſt in fideicō. vniuerſali vt requiratur aditio qꝛ non debet directo capi aliud in ſingulari vbi trāſit recta via a morte teſtatorꝭ vt no. in. l. ij. cōmunia deleg. Item ꝙ non detrahatur tre. facit quia non eſt neceſſaria reſtitutio. vt. l. vlti. inter diuinum. ſed hec ratio non cōcludit quia nec in ſingulari fideicom. eſt neceſſaria tn̄ detrahit̉ fal. ipſo iure vt. l. linea margaritarum. prima opinio eſt magis defenſabilis in via diſputationis. ſecunda tutior in via equitatis. Plures mandatarij tenentur inſo Duobus. uidum. h. d. ¶ In glo. que incipit ita tamen ⁊c̄. ibi in duobus mandatoribus ⁊c̄. ſed certe plures mandatores tenentur inſolidum etiam ſi nihil actum ſit vt. sͣ. e. l. ſi mandato titij§. paulus reſpondit. ſꝫ circa plures mandatarios dic aut plures mandatarij recipiunt officium inſolidum. ⁊ quilibet inſolidum tenet̉. vt. jͣ. de cur. bo. dan. l. penul. aut non recipiunt officium in ſolidum. ⁊ tunc non tenentur quilibet inſolidum niſi expreſſe ſit actum. ⁊ ita loquitur hic tex. ⁊ glo. ¶ In eadē glo. ibi in fi. tenet ergo glo. noſtra ꝙ hodie etiam plures mandatores non tenentur inſolidum. ſed contrariuꝫ no. ⁊ melius in. l. fi. sͣ. quod iuſſu. ⁊ ibi dixi. ⁊ inſtitu. de fide iuſ.§. ſi plures. ⁊ ibi no. Ex lec. ant. ¶ Plures habentes mandatum vniuerſale videntur habere mandatum quilibet inſoliduꝫ. h. d. ¶ In. ti. ibi ab vtroqꝫ. notāt hic doctores de iſta dictione vterqꝫ. ⁊ facit ad. q. dixit iudex in ſententia quia inueni titium ⁊ ſeium culpabiles. ideo vtrunqꝫ in centum cōdemno ꝙ non videatur quilibet cōdemnatus inſoliduꝫ ſed pro parte. quia iſta dictio non eſt diſtributiua ſortiuꝫ ſed partium vt hic in glo. Aliter exponitur iſtud verbuꝫ in auc̄. de iudicibus.§. ſinautem ẜm Rizar. ⁊ vide in. l. fi. .§. ipſum autem. C. de bo. que lib.

Pro ſocio. Glo. in hoc.§. Si inter maritum. gonit caſum. ⁊ nota iſtum.§. quia ponit no. diſtinctionem ⁊c̄. hoc dicit. maritus lucratur vſuras dotis quas percipit iure mariti. ⁊ ſi minus eroget in vxo. ſecus ſi percipit vt miniſter. ⁊ vide hic Dy. ⁊ Oldra. de lega. ij. l. lucius. el primo. ⁊ facit ad.§. e. ti. l. lucius.§. a te peto. Item facit. jͣ. de dona. inter vir. ⁊ vxo. l. mulier. al̓s incipit ſulpitius. no. hic ꝙ non preſumitur expenſum niſi probetur ẜm Rizar. ⁊c̄. Quando negociuꝫ com Lutius titius. ninritur in procuratoreꝫ habentem liberam voluntatem valet quod agitur dum tamen dolus malus abſit. h. d. iſte.§. No. ex hoc.§. ꝙ in conceſſione generalis adminiſtrationis nō venit doli remiſſio ſed videtur facta cōceſſio quatꝭ. bene gerat. ſꝫ nec in conceſſione libere adminiſtrationis venit vt quis poſſit donare videbitis in. l. contra iur.§. ſi filius. sͣ. de pac. ꝓ batur etiam in. l. ſi filius.§. videamus. jͣ. de dona. videbitꝭ etiam in. l. procur. cui libera. sͣ. de ꝓcura. ¶ Et aduerte ad hunc tex. quia iſte tex. dixit in procura. ꝙ videt̉ mandatum quod bona fide faciat. idem dicit lex in nego. ge ſtore. vt. l. non ſolum.§. ſi heres. jͣ. de libe. lega. Additio. ¶ Verba vniuerſalia per que datur libe rum arbitrium reſtringuntur ad id quod ſit bona fide. vnde qui habet liberum arbitrium ad adminiſtrandum non poteſt diſſipare nec pro proprio facto rem domini obligare nec videtur etiaꝫ dolus remiſſus. hoc dicit no. ¶ Nota ꝙ ſi datur alicui mandatuꝫ ꝙ poſſit quicquid poſſet dominus ſi eſſet preſens. ꝙ iſta verba inducunt li beram conceſſionem. ¶ In tex. ibi ſed quatꝭ. nota optimam litteram ad bayliam que datur in compromiſẜ. ꝙ non extendatur niſi ad id quod bona fide agitur ẜm do cto. ⁊ ibi ſupraſcripte. quia dixit vt domino enti tamen illa verba non important dominium ſed adminiſtratioSequitur ex lec. anti. nem ẜm Iaco. de are. Procuratorium filij Uod filiO. aurat etiam eo emancipato. hoc dicit. NOVA ADDITIO. Ex lec. anti. ¶ In vltimo ver. agendū eſt. Nota ergo ꝙ mutatione ſtatus ſeu emancipatione non fuit finitum mandatum. Item innuit hic ꝙ procurator conſtitutus ad petenduꝫ poſſit exigere. ſed non eſt veruꝫ de ſolu. hoc iur. ⁊ de pac. ſed ſi tm̄ vnde ſubaudi hic dū dicit pateret.ſ. ⁊ exigeret. Um controuerſia. pa bens controuerſiam cum alio dicit mecū cōmune futurum eſſe quicquid ex euentu litis ad eum peruenerit communicare tenet̉ quicquid ex trāſactꝭ. ad euꝫ peruenit. ¶ In glo. i. ibi videtur agi poſſe. de hac. q. habes per glo. ⁊ doc. C. de ſuffragio. l. i. Ex lec. anti. ¶ Quod percipitur ex tranſactione dicitur percipi ex euētu litis. h. d. vel ſic. Qui promittit com municare euentum litis intelligitur etiam communicare emolumentum tranſactionis. h. d. ¶ Siue quis mandatum impleMandauit. aſiue faciat aliquid equipollens mandato agitur mandati. hoc dicit. ¶ No. ex hoc .§. ꝙ ſufficit fieri iuxta mandatum vel eius conſilio. ⁊ ita 4ij no. glo. per hāc. l. sͣ. de procura. l. ad legatum ⁊c̄. Uel ſic p̄cad. ale habens mandatum de fideiubendo ſi obligat ſe mādamola tario nomine perinde eſt ac ſi fideiuſ. NOVAADDITIO. inter Ex lec. anti. ¶ In ver. tex. ex euentū ⁊c̄. Nota ꝙ illud quod perciſe acoſ. ⁊ ilatio pitur ex tranſactione dicitur percipi ex euētu litis quod do in eſt notandum. ¶ In.§. mandauit non intelligitur fore verb. mandati exceſſio ſi ſit equipollens mandato facit. jͣ. iudi. ⁊ bar. ſol. ita tamen.§. in hac. l. inci. ter fiPro ſocio. ¶ In glo. rubrice qualiter in iſta actꝭ. formentur libellus poſitiones ⁊ articuli. ⁊ qualiter formetur inſtrumen tum ſocietatis. vide in Specu. in. iiij. parte de iudicijs.§. generalia. in princi. Collegas facit officium ſocios labor vnus. ſed comites comitiua iungit mēſa ſodales. iſti verſus ponuntur in cle. per glo. Iſta lex non ſumma OcietaS. iur quia diſſinctionē ponit vſqꝫ ad.§. de illo. in principio iſtius legis nota glo. magnam quot modis dicatur perpetuum. Ex lectu. anti. ¶ Nota hic glo. ꝙ perpetuum dicitur multis modis ⁊ ẜm ſubiectam materiam dicitur intelli gi. facit. l. i.§. qui in ꝑpetuuꝫ. puta ſi ager ue. vel emphy. pe. ⁊ sͣ. de ſerui. vrba. predi. l. eum debere columnam. ⁊ ſi iſta dictio apponatur in contractu emphytheotico pu ta quia eccleſia concedit in emphiteoſim in perpetuum. dicunt quidam ꝙ intelligitur vſqꝫ in tertiam generatio nem. vt in auctē. de non alie.§. emphytheoſim. ⁊ iſta fuit opi. Tho. de for. Ego credo ꝙ intelligatur in omneꝫ ge nerationem vt extendatur inquantum poteſt extendi ẜm naturam contractus. Sed quid ſi cōceditur ad tempus nec determinatur quantitas temporis. dico ꝙ appellatiōe tēporis indefinite prolati intelligitur decēnium. vt l. ſine prefinito. jͣ. de penis. ⁊. C. de penis incredibile. NOVA ADDITIO. Ex lec. anti. ¶ In ver. tex i. dum. ar. ꝙ ſi ſtatutum dicit ꝙ filij banni toruꝫ ab honoribus perpetuo ſint excluſi ꝙ intelligitur donec pater viuit. Nam ratio ſubiecte materie hoc īpor tat. ¶ In glo. que eſt ſuper ver. tex. viuunt que incipit non autem in ver. glo. in eternum. Item no. ꝙ quando qꝫ in diſpoſitione non ſit mentio temporis ⁊ tunc eſt per petua natura ⁊ effectu vt. l. ob. fere.§. placꝫ. Quādoqꝫ fit mentio de certo tempore. ⁊ tunc eſt perpetua natura ⁊ effectu vt ibi. Quandoqꝫ ſit mētio de tempore nec expri mitur de quanto tempore tunc intelligitur de decem an nis. vt no. ff. de penis ſine prefinito ⁊ nō eſt alibi Io. pre alle. habui de quodam ſuo conſilio. Idem non eſt de pe nis. l. incredibile. in§. in ſocietate. vide quod nō. Innoc. de elec. illa in fi. magne glo. vide quod no. jͣ. pro dote. l. i. .§. ſi vniuerſale. ex cauſa ſocietatis tranſit dominium ſine traditione ſed actio non tranſit ſine ceſſione. h. d. In hoc.§. vide tex. ꝙ domi In ſocietate. nium acarat̉ ſine traditiore ſeu poſſeſſione. qd̓ videt̉ cōtra tex. l. traditionibus. C. de pac. cum ſil̓ibus. Sol. dic ꝙ hic interuenit traditio nō fi cta ex quo ſit ꝯͣctus ſocietatis oīum bonorum vident̉ in uicem poſſidere. ¶ Sed circa hoc quero ꝗd ſi alio titu lo vniuerſali oīa bona cōcedant̉ vniuerſaliter an ad acꝗſitionem dn̄ij reꝗͥrat̉ traditio. de hoc dic vt no. in glo. in l. i. in prin. jͣ. ꝓ dote. in glo. que incipit cum alijs ⁊c̄. Ex lec. anti. ¶ Ex contractu ſocietatis trāſit dn̄iuꝫ ſine traditione. ſed act. ꝑſonales nō tranſeūt ſine ceſſione. h. d. ¶ No. hic ꝙ ꝓpter ſocietatem tranſfert̉ poſſeſſio tacite ſine actu corporali. Et iſta. l. ij. videtur reſtrīgere precedentia ſolū ad res poſſeſſas a cōmunitate. ſicut enī precarium non operatur in non poſſeſſis. vt. l. interduꝫ. de acqui. poſ. ſic ſocietas ẜm quoſdam. ſed Azo dicit ꝙ dn̄ium tranſfert̉ ſine vlla traditione. ⁊ eſt ſpāle in ſocieta te. ſecus eſſet in alio ꝯtractu ſpeciali vel gn̓ali. vel in ꝯͣctu dotis. vt no. jͣ. de vſucap. pro do. l. i.§. ſi vniuerſe. vbi ē glſingularis. ¶ Sed hic quero quid ſi alio titulo vniuer ſali bona omnia vniuerſa concedant̉. an reꝗͥrat̉ traditio ad acquiſitionem dn̄ij dic ꝙ ſic. vt no. hac glo. cum tex. ¶ Scd̓o no. ꝙ pn̄tia tꝑe ꝯtractus fiunt ipſo iure cōla. ſed poſtea q̄ſita ſunt cōicanda. ⁊ deſiderat̉ in illis traditio facti. vt. jͣ. e. l. ſi ꝗs ſocietatē ẜm gl. facit qd̓ no. sͣ. ſi cer. pe. l. ſi ſociꝰ. Et ex hͦ ē ar. ad. ij. q. p̄mo ꝙ ex quo ſocietaꝫ ⁊ p̄cariū eꝗperant̉ quātū ad tacitā traditionē ꝙ ſicut in a ſocietate reꝗrit̉ vera traditio futuroruꝫ. ita in precatio vndi

Pro ſocio. vnde ſi obligo tibi omnia bona mea preſentia ⁊ futura ⁊ conſtituo me precario nomine poſſidere. iſta conſtitutio precarij non operatur circa futura. Effectus eſt iſte. quia pro preſentibus ſi interuertatur poſſeſſio poteſt agi con ditꝭ. ex. l. vlti. C. de acquir. poſſeſ. nec requiritur excuſſio. ſed pro futuris oportet agi hypothecaria precedente ex cuſſione debitorum ẜm Uber. de bob. ⁊ Alber. papien̄. Item facit ad. q. de eo qui donat eccleſie bona preſentia ⁊ futura vt quo ad futura non queratur dominium. qd̓ eſt no. ¶ Tertio nota ꝙ obligationes ſunt inſeparabiles a corpore. ⁊ actiones inde naſcentes. ⁊ pro tanto requiritur ceſſio que habet vim traditionis. vt no. hic ⁊. jͣ. de dona. l. pe. ⁊ facit quod no. sͣ. manda. l. ſi habentem. ¶ In glo. rerum. qꝛ ſi fingeret̉ ficta traditio eſſent due fictiones contra. no. sͣ. man. l. ſi v̓o nō remu.§. plane. ⁊ ibi impoſſibile. ar. sͣ. ex qui. cau. ma. l. deniqꝫ. Cy. NOVA ADDITIO. Ex lec. anti. In glo. que eſt ſuꝑ ver. tex. Ula licet. Interuenire que incipit re rum in ver. glo. ſeparare. Hinc eſt ꝙ per procuratorem non queritur actio perſonalis quia nō poteſt tranſire de perſona ad perſonam ſed dominiū ⁊ actio in rem queritur. qꝛ talis actio ꝯſideratur ꝑ reſpectū ad reꝫ non per reſpectū ad perſonam ⁊ ideo dicit̉ in rem ⁊ nō coheret perſone vt no. Guil. in. l. i. C. eo. ex hoc puto ꝙ ſi cedat̉ actio ꝓcuratori meo ꝙ mihi queratur ſine ceſſione alia. quia iſta que ceſſa eſt tranſitoria eſt de perſona ad perſonam ergo tranſeat ꝑ ceſſionē que habetur pro traditione vt no. in. l. pe. ff. de dona. ⁊ hoc verū vbi ceſſio eſt poſſibilis ſecus ſi eſt impoſſibilis vt. ff. de iure dotiū ſi mu lier.§. ex aſſe. vtrū ficta poſſeſſio querat̉ per procuratorē ſine ceſſione. dicit Guil. ꝙ non. sͣ. de prec. ab empt. ⁊. C. de ac. poſ. licet in pe. col. Sed videt̉ ꝯtra de p̄cario certe. .§. i. de acꝗ. poſ. ꝙ meo.§. procurator. ẜꝫ Bar. dici poteſt ꝙ ſi fictum titulū dominꝰ pretendit tunc nec ſit fictus titulus nec ficta traditio ⁊ veꝝ dicit Guil. ꝑ. l. ff. de ac. poſ. ſi aliquā rem ⁊. C. loc. qui reꝫ ⁊ per Ia. bu. inſti. de act.§. eque ſen. ⁊.§. alie. Si aūt p̄tēdit veꝝ titulū vt qꝛ dn̄s emit deinde conſtituit procuratorē ad ꝯcedendū p̄cario tunc ſecūda opinio eſt v̓a. quia eſt verus titulus ⁊ ſit traditio ⁊ facit quod no. ff. de ſolu. ſub condi. Nota ꝙ difficilius ſeparant̉ e A Ver O. perſonalia iura ⁊ actiōes qͣꝫ corporales res. vt hic vidiſtis ī. l. quis ergo caſus. sͣ. de peculio. Que auteꝫ ſit ratio huius dic vt no. hic glo. que incipit rerum. ¶ Sed aduerte ad iſtam glo. in quātū dicit ꝙ qꝛ in incorporalibus nulla eſt propria poſ ſeſſio vel vera traditio non poteſt fingi interueniſſe. quia ad illud dn̄ium ſe porrigit fictio qd̓ per rerum naturam non eſt impoſſibile. nam ex hoc dicto glo. no. ꝙ ibi demū habet locum fictio vbi eſt poſſibile ꝙ habeat locum veri tas. idem̄ no. jͣ. de libe. ⁊ poſthu. l. gallus.§. ſi eius in glo. que incipit rūpendo. circa fi. probat̉ hoc ex coniunctiōe duarum. ll. videlicet. l. adoptio. sͣ. de adoptio. vbi tex. dicit ꝙ fictio imitat̉ naturam cōiuncta. l. filio quem pater in prin. jͣ. de liber. ⁊ poſthu. vbi dicit ꝙ adoptio eſt fictio. fictio ergo imitatur naturam. ergo fictio habet locū vbi b poteſt habere locuꝫ veritasᵇ. quod no. Ex lec. anti. NOVA ADDITIO. ¶ Ar. ꝙ lꝫ elec. queritur dominium ſine traditione non tamen actio ſine exceptione. ¶ In ver. iex. ſtatu. Itē po ſtea queſita ⁊ ſic no. ꝙ tacita traditio non porrigitur ad futura. ⁊ ſic facit ꝙ nil operatur precarij cōſtitutio qͣꝫtuꝫ ad bona queſita. ſed quantum ad preſentia oꝑatur quod nō eſt vtile in hypothecaria. qꝛ primo caſu ſit excuſſio an teqͣꝫ veniatur contra tertium poſſeſſorem. Scd̓o caſu aut agitur hypothecaria. ⁊ idē aut ꝯditiōe ex. l. fi. C. de acꝗ. poſ. ⁊ tunc nō eſt neceſſaria excuſſio magis iur. poſſeſſio nis qͣꝫ iure hypothece ẜm vber. ⁊ albe. pap. ⁊ Ia. bu. ibi qꝛ precarij conſtitutio nil operatur quantum ad bona te pore ꝯtractus nō poſſeſſa. nā nec debitor rogare nec cre ditor cōcedere poteſt poſſeſſionem quā nō habet. poſſeſ ſionem enī quā habeo vel habiturus ſum poſſum in aliū ſub conditione trāſferre ſed hic creditor non hēt de preſenti ꝗd concedat. nec vnqͣꝫ poſtea habuit nec per ſe nec per debitorē precario rogantē qꝛ non potuit a creditore p̄cario rogare poſſeſſionem quam nō habebat ⁊ ꝓbatur bene hec opinio h̓ ⁊. jͣ. eo. l. ſi ſocietate vniuerſoꝝ vbi taci ta traditio non prodeſt ad futura ipſa hypotheca ſic que ſunt vtilia ⁊ no. ẜm vber. de bononia ⁊ albe. pap. ⁊c̄. Iuſta hereditas di De illo queritur. etur illa que ab inteſtato defertur. h. d. Et nota caſum ſingularem iſtius.§. ¶ Nota ver. iuſta poni pro legitima. ⁊ ſic ſignificat pro miſſionem legalem. Ex lec. auti. NOVAADDITIO. ¶ Alleg. ad. q. vtrū viuente vaſallo poſſit alius inueſtiri de feudo de hoc dic plene in ſumma Ia. ſuꝑ vſibꝰ feu. iiij. charta ſed iure romano. ¶ In v̓. tex. iuſta hereditas Iuſta hereditas appellatur que ex. l. defert̉ nō q̄ ex teſtō h. d. Sed ꝗd ſi ꝯcurrunt lex ⁊ teſtamētum rn̄. iuſta eſt vt jͣ. eo. ⁊ quia ⁊ de ado. ſi curo.§. ſed an impuberi. In glo. i. ibi ſolutio. Ocietatem. dc ꝙ ſocietas poteſt non ⁊c̄. Tu v̓o dic ꝙ poteſt contrahi egeſtate. īdeſt ceſſiione bonorum que ſit ꝑꝑ geſtateꝫ vectigal.ſ. cō ducendi vel cōducti cōtrahere. ⁊ pacto qd̓ declaratur re ipſa vel ipſo actu. ar. jͣ. e. l. pactum. ⁊. l. itaqꝫ. Item poteſt contrahi v̓bis.i. cōſenſu v̓bis declarato. qd̓ no. Ex lec. ant. NOVA ADDITIO. ¶ No. ꝙ dicit̉ ſocietas dato ꝙ ſit reducta in ſtipulatio 7 nē facit. jͣ. eo. duo. Iſta. l. non ſummat̉ qꝛ bre Ocietas. us ⁊c̄. ¶ Nota ex.§. ſocie 5 tas ar. equiperari nobiles ⁊ litteratos quo ad beneficia obtinenda. ¶ Scd̓o no. induſtriam eꝗperari facultatibus. ſic. jͣ. e. l. ſi nō fuerant. Et eſt ar. ad impoſitꝭ. collectarum. vt ſic ꝯſiderent̉ ibi ꝑſone pro facultatibus. ¶ No. ꝙ induſtria ⁊ patrimoniuꝫ ponunt̉ vt ſeparata. 5 facit. jͣ. de mu. ⁊ one. l. reſcripto.§. fi. Iſte.§. nō ſummatur qꝛ breuis ē UOCIeTa S. in glo. fi. ⁊c̄. ¶ No. hanc glo. ⁊ vide quod no. jͣ. de contrahē. emp. l. in vēditione ⁊c̄. Ex lec. ant. NOVA ADDITIO. ¶ In.§. ſocietas. in ver. tex. ſuppleat ar. ad impoſitioneꝫ datarū que fiunt ꝓpter guerras vt extimetur virtus hominis ſicut patrimoniuꝫ dotis. ar. ꝙ induſtrioſus debet haberi pro diuite nō pro paupere ſiue loquimur in honoribus exequendis ſiue in teſtibus ⁊ ſimilibus. Additio. ¶ Poteſtas alicui ſimpliciter conceſſa ī du cbio ſignificat arbitriuꝫ boni viriᶜ. h. d. caſus ſimilis. no. jͣ. de fideicom. li. l. thays. ¶ No. ꝙ bonꝰ arbiter debet diſtribuere ẜm merita ꝑſonarū ⁊ ẜm alias circūſtātias. Ei eſt ar. ad diſtributꝭ. officioꝝ quod no. Et facit ad. q. que poſſet venire de facto ꝗdaꝫ poſuit ſe in manibus dn̄i ſui. ⁊ dixit ego pono me in manus veſtras cōdēnetis me ꝗcquid vultis ꝙ non pōt ip̄m condēnare niſi arbitrio boni viri. vt hic. ⁊. jͣ. loca. l. iij. in prin. de ꝯͣhen. emp. l. venditio ⁊ vide omnino in ſimili tex. ⁊ qd̓ no. de inſti. cum veniſſent. ⁊ extra de iureiuraudo. c. quintauallis. Ex lec. anti. NOVA ADDITIO. Verba dubia in Iſocietatem. erpretātur ⁊ diriguntur ad arbitriū boni viri. Itē no. ꝙ aliqn̄ inequalitas ẜm quātitatē eſt eqͣlitas ẜm ꝓportionē. In ſocieta Miri ſocietatem. ſmplici ter contracta lucra tm̄ ꝑſonalia veniunt cōicā da. h. d. No. tex. qui dicit ſimpliciter. naꝫ vides hic ſigni h ¶ Ueritas. E ado qd̓ aqͣ caſum ad quē veritas nō ex tēditur nec fictio vnqͣꝫ vendicat ſibi locū vt per. d. bar. ſoci. in conſil. cxvi. incipi. nō pōt negari tnͣ. ad quartum ⁊ vltimuꝫ circa me. ii. i parte. Et add qd̓ ad caſum ad quē veritas nō ex tēditur nec fictio vnqͣꝫ vendicat ſibi locū vt per. d. bar. ſoci. in conſil. cxvi. incipi. nō pōt negari tnͣ. ad quartum ⁊ vltimuꝫ circa nelu lqupe. c ¶ Boni viri adde Fely. in rub. de offi. de lega. in. ij. col. in v̓. ⁊ h̓ v̓bū.

Pro ſocio. a ¶.§. ſi quis vbi vide. d. ale xan. de imo. ⁊ fran. are. ⁊ Fe ly. in. c. de cau ſis.§. preterea de offi. deleg. ⁊ fran. are. ī. l. i. in prin. in. ii. col. in. ij. nota. d̓ vul. ⁊ pupil. b ¶ Poſſit. 9ª de eundē bal. in. d. l. lutiꝰ. sͣ. famil. herciſ. ⁊ qd̓ ibideꝫ dixi in apoſtil. vel ſine aliqua replicatꝭ. ideꝫ hēs in. l. tanqͣꝫ. C. de fideico miſ. Idem habes in. l. manifeſtiſſimi. C. de furtis. jͣ. de ver a bo. obli. l. i.§. ſi quisª ita. ⁊. l. inter ſtipulantē in prin. e. ti. Additio. ¶ Coiri. Ubi pactuꝫ nō diſtinguit nec nos quinimio dic ꝯtra.ſ. ꝙ pactū indiſtincte cōceptꝭ. recipit interpretationem reſtrictiuam. Nota ꝙ ſocietas ſimpliciter ꝯͣcta ꝑtinet ſolum ad negociationem ⁊ lucruꝫ. ⁊ dā na inde naſcentia non ad alia puta donationes ⁊ legata. vide Bar. in. l. ſi patruus. C. cōmuni. vtri. iudi. NOVA ADDITIO. ¶ Ex lec. ant. ¶ Societas ſimplex coita refertur ad lucrum ⁊ dānum qd̓ ꝓuenit ex queſtū nō ad aliud. h. d. ¶ In v̓. ſimpl̓r.i. non expreſſo quale lucrum eſt tale damnum communicandum. ¶ In ver. iex. lucrum dicit̉ mere lucrum qꝛ eo reſpectu nil abeſt nec abfuit non aūt reſpectu tituli qꝛ eſt titulus oneroſus de condi. ob cām ſi donaturus.§. fi. No. tex. in fi. cum quo n Ec adiecit.1.x. concor. āti. primo l. idēqꝫ.§. fi. ⁊c̄. Ex quo habes ꝙ quelibet liberalitas in alium collata prſumitur ob meritum. ecōtra pe na preſumitur ob demeritum vt. jͣ. de manu. teſt. l. centurio. adde quod no. Cy. in. l. i. C. de ſacroſan. eccle. ⁊ Bar to. in. l. ſi is qui ſtichum. de actio. ⁊ obliga. NOVA ADDITIO. Ex lec. anti. ¶ Ideſt nō dixit venire in ſocietate p̄dicta. vide Ia. de le. ij. ſi quis ſeruus.§. ſi inter. vide per Cy. in. l. i. C. de ſacroſan. eccle. ¶ In v̓. tex. donationes idē credo ī domo fortune cui induſtria nō cooperatur. vt ſi capit piſces ⁊ ſi milia in v̓. nō mortis. ¶ No. ꝙ donatio implex ī dubio preſumitur ob meritū. Item no. ꝙ talis obuentio nō dicitur ex queſtu. ⁊ ideo hic nō venit cōmunicandum ẜm Ia. bu. vide oīno qd̓ no. Cy. C. de ſacroſanc. eccle. l. i. in x. q. ⁊ Guil. sͣ. ſi cer. pe. l. ſi tibi. Quelibet donatio preſumitur ob meritum ſed cum ſit ob meritum non eget inſinuatione de dona. aquilius ergo nulla eget inſinuatiōe. So. per Guil. in dicta. l. ſi tibi. ſed contra euꝫ facit eo. ti. l. fi. Solu. aut conſtat de meriti aliter qͣꝫ per preſumptionem vel ꝯſtat cōfir. ⁊ tunc non eget inſinuatione. aut per preſumptionem vel confeſ. tm̄ ⁊ tunc eget inſinuatione. ⁊ facit quod no. C. de codicil. ſi dona. in vlti. v̓. accedunt. ⁊ ita non venit ex opera vel ex queſtu ⁊ ſic non communicandum. Iaco. butri. Nota hic tex. no. ex quo hēs Ed et ſi. ꝙ qn̄ vnum verbum ſpeciale adijcitur alteri generali reſtringit eius ſignificationem. quod no. Additio. ¶ Sed ſi adijciatur. No. ꝙ vbi ponitur ſpe cies. ⁊ ſpecies ſequitur genus illud genus arctatur ad il lam ſpeciem ſed iſtud eſt propter naturam contractus vt l. g..sͣ. e. l. coiri. ad idem facit ꝙ ſpecies reſtringit genus. jͣ. de ⁊ verbo. ſigni. l. ſi cum fundum de vino ⁊ oleo le. l. fi.§. cui xi dulcia de pe. le. l. nam ꝙ liquide.§. ſi cui penus. de le. ij. l. legatoꝝ.§. qui plures. de here. inſti. l. qui nō militabat.§ ij. ⁊. l. cum in teſtamento.§. vlti. qd̓ declarat no. Ia. bu. in q. de legato relicto mercatoribꝰ ⁊ artificibus artis lane. ¶ In tex. ibi queſtus nomen ſpeciei. ¶ In tex. ibi lucri nomen generis. NOVAADDITIO. ¶ Ex lec. ant. ¶ Species reſtringit genꝰ. h. d. dic vt in. q. Ia. de legato facto mercatoribus ⁊ artificibus artis lane in vltimo ver. pertinere. facit de verbo. ſig. ſi cum fundum de vino lega. l. fi.§. cui dulcia de penu lega. nam ꝙ liquiduꝫ in fi. de fundo īſtructo cum delanionis.§. aſinā. B. cōtra qꝛ di ctio ⁊ ampliat vt. l. ea cū adiectio. So. vt no. Iaco. iij. q. de legato relicto merca. ⁊ ar. lane. Pactū ne intra I conuenerit. ⁊ertum tempus res cōis diuidat̉ nō operat̉ ne a ſocietate recedatur. Itē ſocietati nō pōt ītēpeſtiue renūciari poſito ēt ꝙ non ſit dictū niſi in caſibus hic exp̄ſſis. h. d. ¶ No. ex hac. l. in v̓. ſed ſi ꝯuenit. ꝙ ſi aliꝗs ꝯuenit cum aliquo de non petēdo diuiſionem rei vel de nō recedēdo a ſocieta. te infra certum tempus ꝙ iſta ꝯuētio intelligitur ſi ⁊ inquātuꝫ ꝓmiſſa ſeruent̉ ⁊ ſi ⁊ inqͣꝫtum ſocius nō ſit mole ſtus qd̓ tene mēti pro eo qd̓ teſtatores ponūt in teſtamen tis. ꝙ filij non pn̄t diuidere infra certum tp̄s. qꝛ iſtud de bet intelligi cum ꝯditionibus ſupradictis. facit etiam. ꝙ lꝫ minor de iure cōmuni nō poſſit prouocare ad diuiſionē. tn̄ debet intelligi niſi ſocius ſit ſibi moleſtus. ita ꝙ ei nō expediat ſtare in cōione vt hic. facit etiā. l. iubemus ī prin. ibi predia diuidere ⁊c̄. C. de ſacroſan. eccle. ⁊ qd̓ ibi no. per doc. ad idem qd̓ no. per Ia. de are. in. l. ſi pupillo rū. jͣ. de rebus eoꝝ. ¶ Secūdo no. tex. in. l. idemqꝫ ibi fa cile ⁊c̄. nam per hunc tex. limitantur multe. ll. tex. naꝫ vbi cunqꝫ. l. dicit ꝙ aliꝗs debet mittere ꝓcuratoreꝫ. debet in telligi ſi ſibi ſit facile idoneuꝫ inuenire. ⁊ ideo ſi vis repel lere aliquem qui ꝓcur. non miſit debes ꝓbare ꝙ de facili procurator hēre potuit p̄ſumit̉ tn̄ ꝙ de facili hēre po tuit ſi eſt ciuitas vel locus inſignis vbi ſunt multi procu. ar. l. ſi quis duas.§. ſunt quedam. jͣ. de excu. tu. ⁊ in. c. ſtatutum extra de reſcriptis. lib. vi. Additio. ¶ Si ꝯuenerit. Aliud eſt pactū de nō diuidendo res. aliud eſt pactuꝫ de nō diſſociādo ſe a ſocietate. Item pactum de non diſſociando intelligitur de non diſſociando ſe intēpeſtiue ſed eo tꝑe quo vtriqꝫ expedit diſſociatio niſi ex cauſa ſic. jͣ. de ſolu. cuꝫ ſtichus. Item an te tp̄s pōt ſocietati renūciari ex cauſa puta ꝙ non ſeruantur ꝓmiſſa ſic. jͣ. de lo. pub. fru. l. i. in fi. ſic ⁊ ꝓpter malos mores ſocij. Itē qui debet diu abeſſe pōt ante tp̄s renun ciare. ſi nō poſſit per alium eque commode explicare facta ſocietatis. ⁊ pactum de non diuidendo repellit a peti tione diuiſionis etiam ſingularem ſucceſſorem. h. d. vſqꝫ ad. l. ſed ⁊ ſocij. No. ar. ꝙ teſtator poteſt iubere hr̄dibus ne diuidāt facit. jͣ. de le. ij. l. fi.§. lutius. per Ia. Pōt etiaꝫ mādare filijs ſuis vt ſimul habitent in eadem familia de cōdi. ⁊ demon. l. ſed ſi huius.§. fi. tn̄ iſtud mandatuꝫ pōt p̄termitti ex iuſta cauſa. puta ſi vnus ex fratribus velit te nere cōcubiuam. Et idem de ſcholaribus ſocijs qꝛ alius non debet pati vt no. de vſu ⁊ ha. l. non aliter. Secundo no. in fi. huius. l. arg. ꝙ lꝫ lex ꝓhibeat minorem ꝓuocare ad diuiſionem tamen ſi habet conſortem moleſtū poſb ſitᵇ. Itē ſi teſtator prohibeat filios adinuiceꝫ diuidere ꝑ hanc. l. Facit. sͣ. fami. herciſ. l. lutiꝰ ⁊ titia. ⁊ quod no. Ico. de aucto. tuto. l. inter pupillos. NOVA ADDITIO. Ex lec. ant. ¶ In ver. tex. abeatur qꝛ poteſt diuidi ſocietas ⁊ rema net res cōmunis ⁊ no. ꝙ appellatio ſocietatis ad cōuen tionalem ⁊ propriam non ad incidentem refertur in dubio vt. sͣ. in ver. res diuidat̉. vide de aucto. tu. l. inter pupillos per Ia. ꝙ teſtator poteſt iubere heredibus ne diuidant de leg. ij. l. fi.§. lutius per Ia. vide Ia. de condi. ⁊ demon. ſed ſi hoc. ¶ In ver. tex. habere rationem. ar. ꝙ per generalem renunciationem nūqͣꝫ rationabilis defen ſio.i. defenſio īterim videat̉ ſublata. ¶ In ver. tex. ⁊ dānoſis. ar. ꝙ licet lex prohibeat minorem prouocare ad di uiſionem tn̄ ſi habet conſortē moleſtū poſſit. idem ſi teſta tor prohibeat filios abinuicem diuidere per hanc litteram Bar. Item no. ſubintelligi tacitam conditionem ſi ei conuenta obſeruabuntur. Nam iſta eſt conditio tacita que exiſtens importat veram cauſam ⁊ deficiens fallam. Iſta. l. non ſummat̉. qꝛ ſum OEMM. mata eſt cum p̄cedentibus. Additio. ¶ Quando quis teneatur mittere ꝓ curatorē. ⁊ quando non. ⁊ quando non poteſt compete re dicitur in. l. ij.§. quis in iudicio. sͣ. ſiquis ca. ⁊ ex qui bus cau. maio. l. ſed ſi per procuratoreꝫ.§. fi. Cy. C. de te ſta. mili. in. l. quod non. No. ꝙ ſocius poteſt facere ſociū procuratorem. sͣ. man. l. idemqꝫ.§. ſi tutor. NOVA ADDITIO Ex lec. anti. ¶ In ver. tex. qͣꝫuis. No. hic limitationem omnium le gum

gum loquentium de materia ꝙ vbicunqꝫ quis tenetur dimittere ꝓcuratoreꝫ intelligitur ſi facile poteſt vnde qd̓ facile potuerit debebit probari Bar. ¶ Nota ꝙ nō imputatur ei qui non mittit ꝓcuratorem ad recipiendaꝫ ſolutionem lꝫ ſi non mit. ad agendum imputetur. not. C. de ſol. l. vſuras. ¶ In verbo tex. ſocio ſuo. ar. ꝙ qui facit ꝑ ſocium non videtur facere per alium arguendo ex hac al ternatiua. ⁊ vide archi. xciij. di. iuſta. ¶ In verbo tex. ſꝫ ſane vide quod no. C. de cōdi. ob cauſaꝫ. l. ea. l. in fi. mag. gl. ¶ Nota ꝙ prohibitus diuidere non videt̉ ꝓhibitus ¶ Item no. ius excipiendi non tolli alienationem ſꝫ trā ſire contra ſingularem ſucceſſorem ad quod dic per Cy. C. loca. emptorem doc. ⁊ bar. x Nota in hoc.§. ī v̓. ſed ſane ꝙ ius Qui igitur. excipiendi tranſit contra ſingula rem ſucceſſorē. ad ideꝫ facit qd̓ videbitīs in. l. cōi. ⁊. l. ita hoc indicitur.§. plur̄. videtur. C. locati. l. emptorem. ⁊ iō dic vt ibi per Cy. in. iiij. oppoſitꝭ. ¶ No. ex.§. qui igit̉ ar. ꝙ colonus partiarius non poſſit expelli ab emptore ſicut nec habens res cōes prouocari ad diuiſioneꝫ cōtra teno rem pacti qd̓ dic vt not. per Cy. C. loca. l. emptorem ẜm Bar. Et adde hic quod no. C. de condi. ob cau. l. ea. l. in fi. mag. gl. ⁊ pro hoc facit tex. jͣ. loca. l. ſi merces.§. vis ma ior. ⁊ tex. jͣ. depo. l. i.§. ſiquis ſeruum cuſtodiendum. vide Bar. in. l. ſi filio. ſo. ma. ⁊ ī. l. apes de fur. ⁊ vide. C. ſiquis in ius. de reg. iur. li. vj. per Dy. ⁊ per Inno. jͣ. loc. l. ſi mer ces.§. qui fundum. Non ſummat̉. Ed et ſocius. quia ſūmata ē cū precedēti. facit ad no. sͣ. de alie. iu. mu. cau ſa fac. l. iij.§. opus. j Renunciatio preiudicat renūciā ꝯͣi abſent t. tſtatim. ſed aduerſario non piu dicat niſi poſtqͣꝫ peruenerit ei in noticiam. facit. sͣ. de iureiuran. l. labeo. vel ſic renunciatio facta ignoranti valet qͣꝫ tum ad preiudicium renūciantꝭ. cōmunioni. ſed non qͣꝫtū ad preiudicium ignorantis. h. d. ¶ Nota ergo ꝙ lucrū veniens in ſocietatem ante ſcientiam diuiſionis debet eē cōmune. ſecus de damno vt hic. Item no. ſi ſentētia feratur pro reo poſt reuocationē procur. cōmunis ⁊ ante no ticiam ipſius rei proderit ei. ſecus ſi poſt feratur vt patet ex hoc tex. ad quod. l. inter cauſas in prin. sͣ. ti. i. nam ſciaſ ꝙ reuocatio procurationis poſt litem cōte. debet tranſire in ſcientiam iudicis ⁊ partis. vt notabiliter dicit glo. in c. mādato exͣ de ꝓcu. qd̓ veꝝ in iudicialibꝰ ī exͣiudicialibꝰ ſufficit venire in noticiā ꝓcuratoris de reſcriptis. c. ex par te decani. de procur. c. ex inſinuatiōe. ¶ Querit hic bar. que eſt ratio iſtius.§.ſ. que eſt ideo ꝙ illud qd̓ acquirit ab ſens debet eſſe illius nō autem debet cōmunicari. Reſpō deo qꝛ abſens gerit negocia noīe ſocietatis que ſocietas iam eſt finita qͣꝫtum ad ipſum renūciatem merito lucrum factum per abſentem non debet ei cōicari. ſed ſi abſens hͦ ſciret ⁊ negocium nomine cōi gereret lꝫ illud lucruꝫ per actionem pro ſocio non teneretur cōicare qꝛ ſocietas eſt finita. teneretur tn̄ cōicare per actionem neg. geſt. eo ꝗ re nunciauit ratū habēti. vt. jͣ. e. l. vt in ꝯdi. in fi. ⁊. l. ſi poſt di ſtractum. sͣ. d̓ neg. ge. l. ſi negocia. ⁊. l. litis. Ex lectura antiqua. NOVA ADDITIO. ¶ In.§. ſi abſenti. abſenti ⁊ ignoranti queritur ius ex re nunciatione ſed preiuditiuꝫ nō incūbit niſi a die ſcīe. b. d. Et no. hic claudicare ſocietatem ex accidenti. Iuſſus dn̄i non diſſoluit Iſeruus. ſacietatem ſerui ſed reqrit factum ſerui. h. d. Ex lectura antiqua. NOVA ADDITIO. ¶ No. ꝙ iuſſus ſuperioris nō diſſoluit ſocietatem. ⁊c̄. ¶ Si meus ſoUi admittitur. elus adinituit in ſocietatē alium ſociū admiſſus mihi ſocius nō ē. ⁊ ꝓfacto illius admiſſus mihi tenet̉ ⁊ ei Pro ſocio. et tenet̉ admittens ꝓ facto meo. h. d. vſqꝫ ad.§. querit in ī. l. de illo. Vel ſic ſi vnus ex ſocijs alium ad ſocietateꝫ ad mittit ſibi ſoli ſocium facit ⁊ eius facto alijs tenetur cum eo ipſe ſolus cōicat. ⁊ qd̓ ab eo conſequitur alijs cōicabit nec liberat̉ cedendo ꝯͣ eum actꝭ. ⁊ cōmunionē cum dāno non cōpenſabit. h. d. Iſte caſus quotidie contingit in em̄ ptoribus cōmunātiarum ciuitatis ⁊ ſocietatum qꝛ ſepe aliqui eoꝝ accipiunt ſocios in parte ſua ad lucrum ⁊ dānum. iſti aſſumpti erunt ſocij aſſumentium ⁊ nō ceteroꝝ. Et no. ꝙ colligati cum colligato meo non ſunt mecuꝫ in liga nec pn̄t a me reꝗrere qd̓ eſt veriſſimū. vide qd̓ bn̄ no. Bar. C. e. l. i. ¶ Quero quidā emit gabellaꝫ cōis poſtea vendidit alteri iſte emptor exercuit officiū recipiendo de bitum pro gabell̓. poſtea dn̄s gabellarius effectus ē non ſoluendo ⁊ aufugit querīt̉ an cōe poſſit hr̄e recurſum cō tra ſecundum emptorem pͥmo exiſtente non ſoluendo. No. ꝙ ꝯſanguineus cōn Am IOCI. ſanguinei mei non ē con ſanguineus meus. Iteꝫ ꝙ ſi loquor cū loquē te cum excōicato non ꝓpterea ſum excōicatus. Itē facit hec. l. ꝙ vaſallus vaſalli mei nō ſit vaſallus cmeusᶜ de quo per doc. in. l. modeſtinus alle. in glo. ⁊ de le. iij. l. pater ſi duobus. ⁊ no. per gl. de diuer. ⁊ tēp. p̄ſcri. qͦ claudius qui po. in pig. ha. Itē ꝙ libertus liberti mei nō d̓ eſt meus libertus. vt. d.§. duobus. Itē ꝙ ſocius ſocij mei v non eſt ſocius meus ⁊ ſo. non teneor pro eo ſi dicit ſta 6 tutum ꝙ ſocius teneat̉ pro ſocio. Sed an ſocius inimici d mei dicatur inimicus meusᵈ dic vt. l. ſcienduꝫ. quod no. 4 pro ſuſpitꝭ. teſtium. ⁊ iudi. ni Ex lectura antiqua. NOVAADDITIO. ly. ¶ Argū. ꝙ amicus inimici nō ſit meus inimicus. vt hic el. con. no. in. l. i.§. cum patronus de off. pre. vrbis. Sed ibi 5o qu ſpāle in vaſallo qui ex debito fidelitatis tenet̉ hr̄e inimicū g dn̄i pro ſuo inimico. ⁊ vide in ſpec. d̓ feu.§. qn̄. v̓. xiij. ⁊ v̓. pe ſe. ¶ In gl. que incipit. vt. i. in vlti. v̓. gl. vr̄ ſed ibi ſūt pluº ac ra q̄ ſe ꝯtingunt re hic v̓o reꝗrit̉ ꝙ ſe ꝯtingāt conſenſu. xa Sūmata eſt cum p̄cedenti ideoª .P s E lliO. non ſūmatur. Itē querit lucrū factum per ſocium admiſſum per vnum ex ſo cijs non debet compenſari cuꝫ dāno illato cupa ipſius. h. d. vſqꝫ ad. l. omne. Additio. ¶ De illo. Qui tenet̉ rōne culpe non libera tur cedendo ac. ⁊ lucrū ꝯtingē? ex induſtria non cōpēſal̓ cum dāno ꝯtingēte ex culpa. h. d. Ibi qua culpa. ¶ No. ex tex. cum gl. ſi ſocius. qd̓ ꝗs cedēdo actionem non liberat̉ tn̄ in ꝯͣrium videtur. ff. ſolu. ma. l. etiam in fi. ⁊. ff. de in iur. l. ſiꝗs vxo.§. apud labeonē. ſed hic non erat per acti. ceſſionem facit ad. q. de nūcio meo qui portabat rem mā dato meo quā perdidit de qua in. l. ſi is cui. jͣ. de fur. Ex lectura antiqua. NOVAADDITIO. ¶ In ver. tex. difficile. no. ꝙ vbicūqꝫ quis tenet̉ ex facto vel ex culpa propria nunqͣꝫ liberatur cedendo actionem. ¶ In verbo tex. cōpenſandum ar. ꝙ in poſitiōe penarū ſolum demeritum attendatur ⁊ precedentia merita nil ꝓ ficiant. ⁊ ſic eſt ar. ꝙ ſiquis decedit cum peccato mortali bona opera que egit nil ſibi valeant. Nō ſūmat̉. qꝛ ſūOn ob eam. mata eſt in glo. fi. no. hāc gl. ⁊ vide qd̓ no. in. l. eū. ⁊. l. ſe. h̓ alle. Ex lectu. antiqua. NOVAADDITIO ¶ In gl. que eſt ſuper v̓bo tex. fuiſſet que incipit nō ergo. ¶ In v̓. gl. cōpenſatio hic qn̄ in diuerſuꝫ puta lucrū vniuerſale ⁊ dānū in vno ⁊ ideo non ſit cōpēſatio vel ibi impendendo hic ſolū induſtriam ponendo. C. mā. l. iiij. Es ſocietate ꝯͣctū dꝫ ſolMne e S. ui de cōi. ⁊ ſi debitum eſt ſub ꝯditione vel in diē debent interponi cautiones de ſoluēdo adueniēte ꝯditiōe vel die. h. d. cum. l. ſeq. ¶ No. ꝙ vbi ante ꝯditꝭ. euentus īminet periculum ſuſpitionis pōt creditor petere ſibi cauere per Bal. ſuper. ij. ff. veteris. c ¶ Meus. vide fely. ī. c. que in eccle. de cōſti. in xx i vi. col. ver. vi. declara. d ¶ Inimicꝰ meus. vide fe ly. ī. c. accedēs el. ij. vt lite nō cōteſt. ⁊ in. c. quotiens. d̓ te ſti. ⁊ in. c. repellen. in fi. de accu. ⁊. d. alexan. de imo. in conſil. xcix. in parte.

Pro ſc cio. Pro loc io. fideiuſſoreꝫ dationem ⁊ ſic ſuſpicio facit ante tempus cō petere actio. qd̓ no. pro d̓bitoribꝰ ſuſpectis ad qd̓. sͣ. mā. l. lucius. qd̓ intellige niſi ſuſpicio damni īmineret. vt no. ꝑ doc. C. de iure do. l. vbi ad h̓. facit. sͣ. de iudi. l. in oībꝰ. Iſta. l. eſt in ar. ꝙ cōmiſſarij nō IOcij. poſſint agere contra heredē an te tempus execut io. hoc dicit. NOVA ADDITIO. Ex lectura antiqua. ¶ Nota ꝙ ante diem nō eſt nata exco. ſeu retentio Op. .sͣ. ti. i. manda. So. actio oritur. vt ibi exco. nō vt hic. Rō qꝛ excō. trahit ſecum executionē que non debet fieri ante diem ſed actio non vnde idem in actione ſi traheret ſecū executionem vt in actione reali. de vſufru. l. ſempronius. attalus no. de leg. ij. l. ſi ita.§. ſi ſub conditione. Si inter ſocios Inon fuerint. non ſuerint par tes adiecte cum ꝯtracta fuit ſocietas ītelligitur facta ſocietas pro ꝑtibus equalibus. h. d. vſqꝫ ad.§. ariſto. no. glo. ſuper verbo ſocietas ⁊ ſuper verbo ſolus. Ex lec. anti. ¶ Socij ꝑtibus non expreſſis debent fer re partes equales. ⁊ ex pacto poteſt ꝗs plus ferre lucri qͣꝫ damni ſed non totum lucrum vel totum damnum. qꝛ eſſet ſocietas leonina. Additio. ¶ Si nō fuerint. ¶ Not. ꝙ in ſocietate nō valet pactum de tota. ſed bene valet de quota hoc eſt dictum. non valet pactum vt vnus hēat totum lucrū. ⁊ aliꝰ totum dānum. ſed bn̄ valet vt vnus hēat partem lucri ⁊ nihil dāni ob ſingularem induſtriam ꝑſone. vt.§. ita coiri. ¶ In tex. ibi equales intellige de parte lucri ⁊ dāni nō de capitali qꝛ in diſſolutione ſocietatis ille qui poſuit capitale debet illud reꝗrere ſi extat. vt. jͣ. e. l. cuꝫ duobus. .§. ſi coeūda ẜm Ia. de are. qui ita no. in. l. i. C. pro ſocio. dic vt ibi. ¶ In tex. ibi opere vide qd̓ no. Cyn. C. de do. ꝓmiſſione. l. ſi voluntate. in vltima queſtione. NOVA ADDITIO. Ex lectura antiqua. ¶ In v̓bo tex. equales no. ꝙ vbi pars non adicit̉ equa lis intelligitur. ¶ In v̓bo tex. vel opere. vide Cy. C. de de dotis ꝓmiſſio. ſi v̓o ſunt in vlti. q. in.§. ita. in ver. ꝑticu la. ¶ No. ꝙ plus ē pōere ī diſcrimine vitā qͣꝫ pr̄imoniū. Illa ſocietas ꝙ vnus hēat lucrum alius Ar lIIO. dānum dr̄ eſſe leonina. ⁊ non valet. h. d. in glo. que incipit.ſ. totum. l. ſed cum maiorem. Lucrum dr̄ deducto dānoª. ⁊ 10. 4 UlluS. danuꝫ or̄ deducto lucro. h. d. de Additio. ¶ Mutius. Duo ꝯͣria ſimul lo lv. cum habere non poſſunt. h. d. ¶ Not. ꝙ pa tra ctum ꝙ quis habeat duas partes lucri ⁊ tertiam damni a non poteſt habere locum ſimul ⁊ ſemel ex vtroqꝫ capite. i. cc vi ſed ex altero ſolo. quia lucrum ⁊ damnum ſimul eſſe non poſſunt. ſed in eo quod reſtat per moduꝫ lucri vno dedu rta e. d. cto de alio habet locum. C. de lucro. ⁊ ſi reſtaret damnuꝫ mo. ce. habet locum. C. de damno. hoc dicit NOVAADDITIO. Ex lectura antiqua. ¶ No. hic ꝙ duo contraria nō cadunt in eodem ſubiecto. ¶ In v̓bo tex. ẜuus arguit mutium qꝛ mutius poſuit thema in facti contingentia impoſſibile. in v̓bo intelligitur in vniuerſali conſideratione. Ad hoc vt habeat T ſit Pro ſO. locuꝫ actio pro ſocio non ſufficit rem eſſe cōmunem niſi ex con uentione intercedēte animo ꝯͣhende ſocietatis. alias ſi res ſint cōmunes alia de cauſa hn̄t locuꝫ alia remedia. h. d. vſqꝫ ad. l. nemo. ¶ Uel ſic. actio pro ſocio oritur ex ꝯͣctu ſocietatis non ex rerum cōione. h. d. vel ſic vt ſit actio oportet eſſe materiam exiſtentem ex qua. NOVA ADDITIO. ¶ Ex lectura antiqua. ¶ Vt ſit actio oportet eſſe maͣm preexiſtenteꝫ ex qͣ. h. d. ¶ Societas ad heEmo poteſt. redem non tran ſit niſi ſit dictum. hoc dicit vſqꝫ ad legeꝫ pro ſocio ⁊c̄. non ſummatur quia breuis. Additio. ¶ Nemo. Societas non trāſmittit̉ ad here deꝫ. h. d. Et ex hoc apꝑet ꝙ ſi aliquis ſit de aliquo collegio vel ſocietate ⁊ decedit ꝙ heres eius non ꝓpterea in telligit̉ eē de illo collegio qꝛ non trāſit ad he̓deꝫ. ¶ In glo. in fi. dic hoc verum tribus tn̄ ꝯcurrētibus.ſ. ꝙ ſit ſocietas publicorum vectigalium vel ſimilium. ꝙ ſit facta mētio heredis. ⁊ ꝙ heres ſit idoneus. jͣ. l. verum.§. in heredibus. ⁊ no. in. d. l. adeo. ꝙ no. pro ementibus gabellas. Rō diuerſitatis inter ſocietatē priuatam ⁊ vectigali um eſt qꝛ ſocietas vectigalium eſt neceſſaria ⁊ non pendet ex libera voluntate. ideo tranſit ad heredem. In tex. ibi nouo conſenſu. ⁊ ſic in p LANE. perſona heredis non eſt prima ſo cietas ſed noua. hoc dicit. Nō ſummatur qꝛ breuis. Ro ſOCIO. TNota tex. ibi ſiue gn̄ali ⁊c̄. ¶ No. iſtum tex. ꝙ quedam ſunt iudicia generalia quedam ꝑticularia ſeu ſpecialia vt hic de quibus habuiſtis. no. in. l. i. in prin. sͣ. de edendo. ⁊c̄. Additio. ¶ Pro ſocio. Cautela futurorū ſpectat ad iudicem tam in generalibus iudicijs qͣꝫ ſpecialibus vbicunqꝫ equitas ſuadet. h. d. ¶ No. ꝙ quedā iudicia ſunt generalia quedam ſpecialia quedam vniuerſalia de quibus dic vt. l. i. sͣ. de rei ven. ¶ In glo. ſ. ibi de vſuris. l. i. So. ibi tractus futuri temporis non erat connexus cum preſenti tempore. hic ſic. ⁊ ſic non obſtat. NOVA ADDITIO. ¶ Ex lectura antiqua. ¶ Tractus futuri tꝑis ſpectat ad iudicē qn̄ pars pōt hͦ petere al̓s nō. h̓. d. tex. ⁊ gl. ¶ In v̓. tex. tutele ponit for mā libelli ⁊ penitus in oībus his actionibꝰ. Item quādo agit̉ pro tutelis vel actione de rō. diſtrahē. vel qn̄ cōtra iuramentū. vide in Spec. de iudi. iiij. parte.§. genera li vſqꝫ ad.§. ſpecialia vero. Societas ad heredem s n Eres ſOcij. non tranſitᵍ in̄ inchor ta per defunctū debet per he̓deꝫ explicari. h. dAdditio. ¶ Pro intellectu iſtius. l. vide. l. nemo. ⁊ qd̓ no. jͣ. eo. l. ſi ſocius. sͣ. ſi cer. pe. ⁊ qd̓ no. Cy. in. l. cuꝫ te. C. ſi cer. pe. ⁊ cum hac. l. ꝯcor. l. nam ⁊ ſeruus.§. ſi meuio. ij. rn̄ſo. sͣ. de neg. geſt. Et qꝛ hac. l. dr̄ an ſocius ſuꝑui uens poſſit aliꝗd adminiſtrare. ideo dic qn̄qꝫ adminiſtra tio erat in totū apodiata defuncto qꝛ ſolꝰ adminiſtrabat ⁊ tūc heres ſeruus inchoatā explicare tenet̉ vt hic nō ob ſtante ꝙ tacitum mādatum qd̓ hēbat defunctus pro ꝑte ſuꝑuiuētis intelligat̉ morte defuncti eē finitum vt ꝓbat̉ .sͣ. de ex. l. i.§. ſi plures. ⁊. jͣ. eo. l. hac.§. morte. ⁊.§. ſequēti. v̓. ꝙ ſi integris oībus. vbi dr̄ ꝙ ſicut morte finit̉ mādatū ſic ⁊ poteſtas attributa ſocio defuncto cōcor. cum hac. l. jͣ. de fideiuſ. l. i. ⁊ qd̓ ibi no. Qn̄qꝫ ſolus ſuꝑuiuens habe bat adminiſtrationem. tunc etiam qͣꝫuis poteſtas per de functum tacite collata viuēti eius morte reuocata videa tur ſolus ſuꝑuiuēs tenet̉ inchoatā nihilominus explicare. vt. d. l. nam ⁊ ſeruus.§. ſi meuio. ij. rn̄ſo. ⁊. d. l. actꝭ. v̓ſi. ꝙ ſi intelligit̉. Sed ꝗd ſi ambo adminiſtrauerūt ⁊ vnus deceſſit videt̉ ꝙ ſolus ſuꝑuiuens poſſit indiſtincte admi niſtrare inſolidum vt poterat altero viuente. vt dicit glo. in. d. l. nemo. dicēs ꝙ quilibet duoꝝ adminiſtratorum ſi mul adminiſtrātium pōt inſolidum adminiſtrare. vt. d.§. ſi plures. ⁊ sͣ. mā. l. creditor.§. duobꝰ. ⁊ ꝙ ibi no. per gl ⁊ Bar. ꝯͣrium no. de ꝓcura. l. pluribus. ⁊ pro hac parte facit. d. l. ſi nemo. ⁊. l. ſi fideiuſ. cogita. Stipulatio peIquis a ſocio. nauis nō nous p̄cedentem conuētionem interpoſitam ex cauſe non lucratiua ſed ex actꝭ. facta per vnam tollit̉ alia quatiꝯcurrūt. h. d. cum. l. ſeq. ¶ Not. qd̓ dixi in ſummario. ſꝫ ſecus eſſet ſi precedens ꝯuentio eſſet appoſita ex cauſa li cratiua. qꝛ tunc induceret̉ nouatio. vt. l. obligationum ī re.§. fi. jͣ. de actio. ⁊ obli. videbitis in. l. p̄dia. de actꝭ. emi ⁊ pro ho

Pro ſocio. ⁊ pro hoc habes ſolutio.i. glo. que querit an in dubio in caſu noſtro videatur facta nouatio ⁊c̄. Additio. ¶ Siquis. Qui petit penam non pōt petere rem ſeu ītereſſe niſi quatꝭ. eſt plus in re qͣꝫ in pena. h. d. Uel ſic. pena ꝯuentiōalis ſuccedit loco rei. h. d. dic vt. sͣ. de eo qd̓ cer. lo. l. fi. ⁊ vt ibi no. Ar. huiꝰ. l. dic ꝙ ſi eſt appoſita pena in ꝯͣctu emphitheotico rōne non ſoluti cenſus. ⁊ emphitheota ſoluit penam ꝙ non cadit a iure ſuo qꝛ videt̉ ſoluiſſe cenſum ſoluēdo penam que ſuccedit lo co cenſus. Et adde qd̓ no. in Spe. de loca.§. nūc aliqua. v̓.xxxvi. ⁊ tribꝰ v̓. ſeq. ibi pena.ſ. petita. nō enim ſit nouatio in ꝯͣctibus bonefi. ſola cōmiſſione penali. vt. jͣ. de atio. emp. l. p̄dia. ¶ No. iſtam. l. ꝙ agendo ad penam vr̄ receſſum ab ac. pͥncipali qd̓ eſt verum ſi pena tantūdem cō tinebat qͣꝫtum erat in ac. pͥncipali qd̓ no. per. l. non diſtin guemus. sͣ. de arbi. ⁊ pro limitatione. l. celſus. eo. ti. vide quod no. in Specul. de ac. NGVA ADDITIO. ¶ Ex lectura antiqua. ¶ Qui petit penam non pōt petere rem niſi quatenus res penam excederet. hoc dicit. Actio communi diui I actum Iit. aundo. ⁊ actio pro ſo cio habent ſe vt excedētia ⁊ exceſſa. ⁊ ideo vna. per alteram non tollitur in totum. h. d. glo. etiā ponit ca ſum in hac. l. ⁊ optime tex. declarat. ¶ Ex lectura antiqua. NOVAADDITIO. ¶ Qui duo iudicia hn̄t ſe vt excedentia ⁊ exceſſa. vnuꝫ non tollit aliud niſi quatenus concurrunt. hoc dicit In glo. ſua in Imargaritam.ſ. in dubio au tem vbi aliud non apparet p̄ſumetur eē ꝯͣctum innoīatum. ⁊ hoc videt̉ velle tex. iſte dum dicit aīo ſocietatis ⁊cͣ. ⁊ qd̓. l. ſequitur ſi minus ⁊c̄. facit ad idē. C. eo. ſi cum tractatu. ⁊ hoc tenet Ia. bu. ⁊cͣ. ¶ No. ex hac. l. qͣ liter ꝓbatur animus ꝯͣhende tacite ſocietatis. ⁊ dic vt in glo. ⁊. jͣ. eo. l. cum duobus.§. ſi fratres. Actio rei ꝑſecutoEi cōmunis. na non tollitur per penalem vel ecōtra. ſed vna ꝑſecutoria bn̄ tollitur per alteram ꝑſecutoriā. h. d. vſqꝫ ad. l. merito. ¶ In glo. mag. ibi in. l. fi.§. i. ſed certe ibi fuit furtuꝫ ab alio cō miſſum non a cōmodatario. ⁊ facit ad iſtas. ll. ⁊ maxime ad. l. ſed ⁊ ſi. ⁊ ad. l. ſed actio. jͣ. de actio. ⁊ ob. l. qui ẜuū. .§. vlti. ⁊cͣ. vide qd̓ no. in ſpe. de ac. ſeu petꝭ.§. ſequit̉. v̓. ſed non eſt omittendum. Et qn̄ plures actꝭ. cōpetunt ad diuerſa vna electa altera non tollit̉ ad qd̓. vide no. per doc. in. l. i. C. de fur. ⁊.l. qd̓ in he̓dem.§. eligere. sͣ. de tributo. ¶ Ex lectura antiqua. NOVA ADDITIO. ¶ Uide in Specul. de actꝭ. ſeu petꝭ.§. ſequitur. ver. nec eſt obmittendum. No. ꝙ quis poteſt iu Ed actione. re actionis compelli eſſe vna actione contentus. hoc dicit. No. ex hac. l. ꝙ in dubio p̄ſumit̉ Er liOEqs vti iure ſuo. ⁊ dicit glo ꝙ hec eſt notabilis p̄ſumptio ꝙ ꝗs p̄ſumat̉ facere iure ſuo. Et aduerte ꝙ talis p̄ſumptio admittit̉ ad liberationem ⁊ hic eſt caſus in. l. noſtra. nō aūt talis p̄ſumptio ad mitteret̉ ad ꝯdēna. vt no. sͣ. d̓ iureiur. l. ꝗ iuraſſe.§. ſi pr̄. Additio. ¶ Merito. No. ꝙ factum ſemꝑ debet īter pretari in bonam ꝑtem. ⁊ ꝙ in dubio ꝗs p̄ſumit̉ vti iure ſuo. ⁊ ꝙ in dubio non p̄ſumitur delictuꝫ nec in re vt hic. nec in Spe. vt no. C. de peti. here. l. ſi poſt motam. ⁊ bar. de no. ope. nun. l. non ſolum.§. ſed vt ꝓbari. ¶ Itē no. ꝑ hāc.l. ꝙ in dubio ꝗs p̄ſumit̉ poſſidere pro ſuo qn̄ habet titulum. vt nō in. l. ij. C. de acquir. poſ. adde qd̓ no. in. l. ſi duo fratres. ff. de acqui. here. ¶ Itē no. ꝙ poſituꝫ in du bio debet intelligi potius ꝙ delictum excludat qͣꝫ includat. ⁊ ſic in benigniorem parteꝫ interpretatio fieri debet non ſolum ad per Pro ſocio. procedendi. qd̓ no. pro cōcluſionibus libelloꝝ ad qd̓ vi de. jͣ. de penis. l. ſi preſes. ⁊. l. interpretatur. NOVA ADDITIO. ¶ Ex lectura antiqua. ¶ Per hanc. l. dicit ac. ꝙ ille qui poſſidet in dubio videtur poſſidere pro ſuo. C. de acqui. poſ. l. ij. ¶ In v̓bo tex. furti. vide. l. i. C. de dec. here. ¶ In v̓bo tex. plerūqꝫ. Not. ꝙ in dubio p̄ſumimus ꝙ quiſꝗs poſſideat rem pro iure qd̓ habet in re ſua. de rei ven. quedā mulier. ⁊ de ac qui. here. duo fratres. Utruꝫ eadem p̄ſumptio ſit in vxo re ſocij que eſt in ſocio vide. C. d̓ fur. l. manifeſtiſſi.§. fi. alle. hec lex in ar. ꝙ aliquid p̄ſumit̉ factum tꝑe licito nō tē pore illicito. ⁊ ſic facit ad. q. dicit ſtatutū ꝙ aduocati non poſſit intrare palatiū niſi die veneris modo accuſatur ad uocatus ꝙ intrauit palatiū de tali menſe ꝯfitetur an dēt condēnari. ⁊ dic ꝙ nō qꝛ potuit intrare licito tꝑe ad hoc C. de peti. here. ſi poſt notaꝫ ẜm Fe. de ſcal. qui ſimilē. q. ſic determinauit. ¶ In v̓bo tex. conſilium. Nota in dubio nō p̄ſumi delictū. Et no. ꝙ admittitur hec p̄ſumptio ad abſolutionē non ad condēnationē. vt. sͣ. de iureiuran. qui iuraſſe.§. ſi pater. Bar. Ueniēs cōtra mā Um duobus. datum vel cōtra ꝯtractum innoīatuꝫ non tenetur ſed veniens ꝯͣ contractum ſocietatis tenetur actione pro ſocio. h. d. ¶ Pro declaratione iſtius tex. quero que eſt rō diuerſi tatis inter primum caſum ⁊ ſecūdum. Rn̄deo qꝛ in prīo caſu ſiue dicamus eē mādatum ſimplex ſiue ꝯͣctum inno minatum hēt locum penitētia. ſed in ꝯͣctu ſocietatis non hēt locum penitētia. ⁊ no. glo. ſuꝑ v̓bo initio. ⁊ ſuꝑ v̓bo tenebor. ⁊ vide qd̓ no. per Cy. C. de actꝭ. ⁊ oblig. l. ſicut. Si vnus ponit rem alius ꝯͣi in coeūda. ponit operam in ſocietate venit etiam dolus ⁊ culpa. h. d. ¶ In glo. que incipit.ſ. bon̄. ⁊c̄. ¶ No. ex hac glo. ꝙ pūctus ponitur pro cōpu la. idem hētur in. l. p̄cia rerum.§. i. jͣ. ad. l. falci. l. iij.§. due jͣ. ad carbo. C. de decurio. l. fi. cum ſi. lib. x. ¶ Not. iſtud ꝙ pūctus ponatur pro copula regulariter non eſt veruꝫ niſi vbi de natura v̓boꝝ poſitoꝝ requireretur copula. ita loꝗtur hic ⁊ iuribꝰ hic allegatis. ¶ No. ꝙ ſi dedi alicui vaccas paſcēdas ſeu gubernādas fructus vaccarū erunt cōmunes ſed ipſe vacce remanent mee. ſicut ſi dedi agrū meum ad laborandum in fructibus laborator ⁊ ego ſumus ſocij. ſed ager remanet mihi. vide quod no. in Spe. de actꝭ ſeu petitio.§. ſeꝗtur. v̓. item no. ¶ No. in iſto tex. duo. Primo de capitali qd̓ debet eē ſaluum ponenti ẜm Iac. de are. qui ita no. in. l. i. C. eo. per iſtum tex. qui non eſt alibi ẜm Ray. vide. sͣ. eo. l. ſi nō fuerint. ¶ Scd̓o no. ꝙ laborator qui ꝓmittit rn̄dere rem certam de medieta te fructum non debet deducere expēſas. ſed reddere inte gram medietatem ẜm Iaco. de are. qui ita no. jͣ. ſo. ma. l. fructus. ⁊ Ia. but. qui ita no. in. l. i. C. de fruc. ⁊ lit. expē. Si tn̄ colunus cogeret̉ ad ſoluēdum datia vel collectas hoc cōputaret on̄o qꝛ talia ꝑtinet̉ ad ſoluꝫ dn̄m. vt. l. edi les. de via pu. ⁊ de agri. ⁊ cen. l. litibus.§. vltra. Et ideo coloni clericoꝝ qui cogūtur per cōmune ad ſoluendum gabellam fructuum pro ꝑte dn̄oꝝ pn̄t cōſeruare ſe indēnes per retētionem lꝫ cōpellātur de facto ⁊ non de iure. An autem vſufructuarius teneat̉ iſta onera ſoluere. vide in. l. hactenus.§. pe. ⁊ qd̓ ibi no. sͣ. de vſufru. ⁊. l. ſi pendē tes.§. ſi quid cloacarij. eo. ti. ¶ Quero dedi aſinam me am in ſocidā in quinquēniuꝫ ⁊ eſt ꝯſuetudo ꝙ in fine ꝗn quēnij diuidātur aſina ⁊ fructus vel pecudes ⁊ fructus pecudū interim aſina ꝑit naͣliter nūꝗd ruſticuꝫ teneat̉ mi hi ad aliꝗd. dic ꝙ non qꝛ eēt eodē modo ꝑitura ſi penes me eēt etiā ſi fuit tradita eſtimata qꝛ in ꝯͣctibus non ordi natis ad dn̄ium eſtimatio nō facit emptionē vt hac. l. cuꝫ duobus.§. dāna. ⁊. jͣ. loca. l. iij. ⁊ hoc ꝑ regulam traditam jͣ. de ꝯͣhen. emp. l. cum manu ſata.§. nemo. Sed ꝗd ſi perijt caſu fortuito cui reſiſti nō potuit tex. h̓ in.§. dāna. dic̄ ꝙ periculum eſt cōmune de quo latius dixi. C. eo. l. i. Bal. ſuper. ij. ff. veteris.

Pro ſocio. NOVA ADDITIO. ¶ Ex lectura antiqua: ¶ No. pn̄. ſi mandans p̄uenit mādatarium in emendo nulla eſt actio mandatario ſeu miniſtro. ſed ſi nō eſſet ad ſumptus vt merus miniſter ſed vt ſocius eſſet actio ꝓ ſo cio. h. d. in.§. ſi coeunda inter dn̄um ⁊ colonum partiari um. Item inter dn̄um ⁊ paſtorem partiariū ſocietas ſuper ipſis fructibꝰ ꝯtracta videtur ⁊ culpa debetur. h. d. ¶ In v̓bo tex. paſcendū. vide qd̓ no. in Spe. de actꝭ. ſeu petꝭ.§. ſequitur. v̓. item no. ꝙ ſi miſi paſtoreꝫ. ¶ In v̓bo tex. fructibꝰ. No. ꝙ fructus tm̄ in cōe querūtur ſicut v̓o fundus ſic pecora data dātis remanēt ⁊ ſic capitale rema net ſaluū. vt no. Ia. d̓ ar. C. e. l. i. ⁊ dicit hic caſuꝫ ⁊ nō eſt alibi Ray. de forl̓. hoc verum in ſocietate oīum bonorū. qꝛ ibi nil remanet ꝓprium. in.§. dāna. Extimatio in ꝯͣctu ſocietatis non facit venire caſum fortuitū. h. d. nec inducit emptionis ⁊ venditionis ꝯͣctum Ray. de forl. ⁊ vide Guil. com. ſi vt certꝭ.§. nūc vidēdū. ¶ No. ꝙ ī dubio p̄ſumitur ꝙ furtū fiat ex mala cuſtodia hec p̄ſumptio trāſfert onus ꝓbandi. in§. quidam. qd̓ lꝫ dānum occaſiōe ſo cietatis emergens venit in actione pro ſocio. hoc dicit. In actiōe pro ſocio ꝗs de caſu fortui Oamna. tā non tenetur etiā ſi receperit rem ex timatā. Itē furtum in dubio p̄ſumitur cōmitti culpa eiuſ cui res eſt ſubtracta. h. d. iſte.§. ¶ No. glo. hic poſitam que dicit melius hic qͣꝫ alibi an furtuꝫ preſumatur in dubio culpa eius qui furtum paſſus eſt quicꝗd de hoc notetur per glo. inſti. ꝗbꝰ mo. re ꝯtra. ob.§. p̄terea. ⁊ nota in hac glo. dr̄iam quā glo. facit inter furem ⁊ latronem ⁊c̄. Additio. ¶ Dāna. Cuſtos ⁊ ſocius non tenentur de rapina ſibi facta ⁊ bn̄ tenent̉ de furto qd̓ iuris p̄ſumptꝭ. ꝯtingit ꝓpter malam cuſtodiam ⁊ p̄dicta ſunt vera etiā ſi res data fuerit extimata quia extimatio in ꝯͣctu ſocieta tis non facit venire caſum fortuituꝫ. ⁊ nota pro ſocietate ⁊ facit. jͣ. e. l. ſi id qd̓ in pͥn. ¶ No. ex hoc tex. ꝙ in dubio p̄ſumit̉ furtū factum culpa eius cui res eſt ſurrepta. glo. dicit hic melius qͣꝫ alius an in dubio furtum videatur fa ctuꝫ culpa eius qui patit̉ qd̓ no. quicquid. no. per glo. in ſti. quibꝰ mo. re ꝯtra. ob.§. p̄terea. ¶ In glo. nullo iure. quominus in fine. hec glo. vult dicere ꝙ ſi relinꝗtur matri ea ꝯditione ſi pariat. ſi forte pariat mōſtruoſuꝫ ſibi nō imputat̉. ſecus ſi culpa ſua qꝛ ſe cōmiſcuit cū cane vel bo ue vt paſi phe. vt nota. in. l. querit hic allega. in glo. ¶ Sed quero aliꝗs fuit īſtitutus vl̓ ſubſtitutus ſi vxor teſtatoris pareret filium maſculum nunc vxor teſtatoris mortua fuit in partu ⁊ fuit ſibi vēter ſciſſus ⁊ extractus filius maſculus viuus. nunquid habeat locum inſtitutio tanqͣꝫ ꝯditꝭ. impleta. breuiter dicas ꝙ non de hoc habes caſum ad lr̄am in. l. agniculus.§. filium. jͣ. de v̓b. ſig. ita de termināt doc. sͣ. de ſta. ho. in. l. aretuſa. in fi. ⁊ ibi per Cy. nā iſta ꝯditio cuꝫ fuerit volūtarie poſita debet impleri in forma ſpecifica. vt late examinat Bar. in. l. gallus.§. ⁊ ꝗd ſi tm̄. jͣ. de lib. ⁊ poſthu. vt patet ibi in di. ſua Roſe. de are. Dāna que oc Quidam ſagariam. caſione ſocietatis obueniunt ſunt inter ſocios ſimul communicanda. hoc dicit. vel ſic. Dānuꝫ caſu fortuito ꝯtingēs ꝑtinet ad totam ſocietatem non ad vnam tantum. hoc dicit. ¶ Et no. hunc.§. ⁊ no. glo. que incipit qd̓ ſe vterqꝫ ⁊cͣ. Quod alter ex ſoci Cum duo erant. ia extra ſocietatem querit nō venit cōicandum actione pro ſocio. hoc dicit. ¶ No. hunc tex. ⁊ eſt ar. optimum pro offenſoribus. ⁊ etiam pro ſeruitoribus aliorum. ꝙ ſi quid ipſi lucrentur non impēdendo officium debitum ꝙ totum illud lucruꝫ debet alios lucrantes totaliter pertinere ⁊c̄. Illud qd̓ fratres exͣ bona I fratre S. cōmunia querunt non eſt cōicandum. h. d. Uel ſic lꝫ fratres nō diuiſerini bona paterna non ꝓpter hoc tn̄ intelligātur eſſe ſocij om nium bonoꝝ nec tenētur alter alteri cōicare lucra extrin ſecūs acꝗſita. h. d. Secus ſi eſſent ſocij. qꝛ tunc oīa communicarēt. vt. jͣ. eo. l. pap. facit ad iſtum tex. l. ſi ex ꝑte.§. fi lius. sͣ. fami. her. Et aduerte ꝙ illud qd̓ hic dicit̉ debet in telligi ẜm Rizar. malū. ⁊ Oldra. niſi inter fratres ſit taci te ꝯͣcta ſocietas. pōt enim ſocietas tacite ꝯͣhi re ipſa. vt. sͣ. eo. l. ſocietas. ⁊. l. plane. ⁊ jͣ. eod. l. itaqꝫ. Et per hoc dicit Oldra. Rizar. malū. ꝙ ſi fratres ꝯſueuerunt lucra cōicare qd̓ inter eos videt̉ tacite ſocietas ꝯͣcta. Sed aduerte quia fratrum ſtantium in cōmuni ſeu in cōione. qn̄qꝫ aliquis eſt pupillus. ⁊ iſto caſu non videt̉ ſocietas ꝯͣcta euꝫ eo tacite. ratio qꝛ non pōt ꝯͣhi ſocietas expreſſe. vt. sͣ. e. l. vt in ꝯditionibus in fi. Qn̄qꝫ quilibet frater eſt maior. ⁊ tunc ex eo qd̓ hn̄t paternam hereditatem cōmunem non videt̉ inter eos ꝯtracta ſocietas. vt hoc tex. ⁊ l. ex parte. .§. filius. sͣ. fami. her. Si vero iſti fratres negociant̉. tunc ſi quidem vnus negociatur alter non non pōt videri inter eos ꝯͣcta ſocietas. Si v̓o omnes negociātur. tunc ſi ꝗdem lucra eorum ꝯſueuerunt ponere in cōmuni. tunc vi detur ex hoc ꝯͣcta ſocietas ẜm Rizar. malum. ⁊ Oldra. Sed aduerte qꝛ ex hoc non preſumit̉ ꝯͣcta ſocietas oīuꝫ bonoꝝ. ſed tm̄ illius actionis ſeu artis probat̉ rōne. quia in his que p̄ſumuntur ex actibus nunqͣꝫ p̄ſumptio ſe extē dit vltra qͣꝫ ſe extendat actus. vt. l. i.§. ſiquis interdum. ff. de itinere actuqꝫ priuato. C. ne vxor pro marito. l. fi. ⁊ vi de qd̓ no. Spe. in ti. de iudi.§. ſequitur. v̓. vt aūt plenius. Sed quid ſi ſunt duo fratres poſt mortem patris ſtātes in domo cōmuni. ⁊ vnus eoꝝ negociet̉. ⁊ fundum emat ⁊ ſibi tradat̉. an hic fundus cōicabitur cuꝫ altero fratre. dic ꝙ non ſed erit ꝓprius eius qui emit. vt. jͣ. eo. l. ſi vnus .§. i. ⁊. l. ſi quis ſocietatem ꝯͣxerit. ſed partem precij quaꝫ emens ſoluit de cōmuni alteri refundet. C. cōmun. vtri. iu. l. ſi patrem. C. de rei ven. l. ſi ex pecunia. de admi. tu. l. titium. ⁊ meuium.§. altero. ⁊ no. jͣ. eo. l. ac.§. i. qd̓ intellge niſi preſumat̉ ſocietas inter eos contracta. vt sͣ eo. l. qui admittitur. ⁊. l. plene. ⁊ inſti. de ob. ex conſenſu declarat̉ enim ꝯſenſus non ſolum ex verbis ſed etiam factis. vt. sͣ. de le. l. de ꝗbus. ⁊. jͣ. de edil. edic. l. ſi tn̄.§. ei qui. Dico ꝙ ſi frater acꝗrēs in acꝗſitis vtit̉ certis actibus declarātibꝰ cōſenſuꝫ ſocietatis. vt qꝛ cōiter facit fieri inſtrumenta. ⁊ promiſcue vtitur rebꝰ acquiſitis tanqͣꝫ cōibus. tunc erūt cōmunia iure ſocietatis pro equis ꝑtibus. ar. de le. iij. l. predijs.§. pe. ⁊ sͣ. eo. l. ſi non fuerint in prin. nam qd̓ tacite agitur pro expreſſo hētur. vt. l. cum ꝗd. sͣ. ſi cer. pet. Et eſt ſimile diſſociādo. vt. jͣ. eo. l. itaqꝫ. alioꝗn̄ ſi non dep̄hen datur ſocietas tacite vel exp̄ſſe obtinet qd̓ hic dicit̉ in. l. ſi inter fratres. alias eſt.§. in pupillo. tn̄ non videt̉ hēre locum hec tacita ſocietas ſine auctoritate tutoꝝ. vt. sͣ. eo. l. vt in cōditionibus. ⁊ hoc de iure romano. Sed de iure lombardoꝝ ex duobus fratribus ſimul cohabitantibus ſi vnus emat fundū tenetur alteri cōmunicare. vt in lom bar. de ſucceſ. l. ſi fratres. qꝛ preſumit̉ emptus de bonis cōibus. ar. de do. inter vir. ⁊ vxo. l. ꝗntus. ⁊. C. eo. l. etiaꝫ ẜm Rizar. Aduerte qꝛ ſupra poſuit duas ꝯiecturas. vna qꝛ cōiter fecit fieri inſtrumenta. aliam qꝛ ꝓmiſcue vtitur omnibus bonis ⁊ quodlibet per ſe ſufficere credo. nam cum ſocietas cōſenſu ꝯͣhatur ⁊ animus cōtrahēdi ſocie tatem colligit̉ ex actibus ſocialibus. vt dicit Iac. de are. .sͣ. eo. l. iiij. circa glo. ⁊ no. sͣ. eo. l. ſi margaritam. ſatis apparet d̓ animo ex vſu promiſcuo. vnde ī facto accidit. ꝙ duo fratres remāſerunt in hereditate ⁊ domo pr̄na quo rum vnus maior natuibat ad emendū merces alter domi retinebat ſtationeꝫ. maior frater qui pecuniam retine bat ⁊ expēdebat fecit quaſdam emptiones predioꝝ ⁊ in ſtrumēta faciebat fieri in ſua ꝑſona ꝓpria ignorante fra tre. ⁊ his rebus emptis ꝓmiſcue vtebatur cum fratre de muꝫ frater minor p̄deceſſit relicta filia herede. maior fra ter dicebat res emptas ꝓprias eē. determinaui ⁊ ꝯſului ꝯͣriū ꝯtra eum maiorē. vt Cy. in addi. ⁊ adde quod no. ī Specu. de iudi.§. ſequitur. vide v̓. ⁊ ante. de iſta materia tractat Bar. in. d. l. titium ⁊ meuiū.§. altero. vbi videas. Et p̄dicta

Et predicta hn̄t locum in fratribus negociantibus poſt mortem patris. ſed in vita patris non preſumo ſocietatē inter fratres. nam ꝗlibet querit ſibi aduenticia nec ea tenetur ꝯferre. vt. C. de collati. l. fi. ⁊ ar. ibideꝫ pap̄. v̓. qͣꝫuis filius. ⁊ de condi. inde. l. frater a fratre. ⁊ ad hoc qd̓ no. jͣ. de mu. ⁊ ho. l. qui agrum.§. fi. ⁊ qd̓ no. Cy. C. rē in p̄ſenti.§. accedit in vltima. q. ⁊ qd̓ no. Guil. C. fa. her. l. filius. ⁊.l. certi iuris. ¶ Ultimo no. gl. ſuper verbo dirige. re que dicit ꝙ ſi vnus ex fratribus remanentibus in com munione cōmittit maleficiū non debet ſolui ꝯdēnatio de a cōmūª. Iſtam glo. intellige qn̄ fuit cōmiſſum poſt mortē patris. Sed ſi vnus ex fratribus cōmitteret maleficiuꝫ in vita patris ⁊ pater ꝓ eo ſolueret an alij fratres poſt mor tem patris tꝑe diuiſionis pn̄t illud qd̓ eſt ſolutum imputare in ſuam portionē dic vt no. Ia. de are. in. l. ſtichus. jͣ. de pecu. le. ¶ Sꝫ quero pone ꝙ vnus ex filijs abſqꝫ ſuo delicto capitur a latronibus pater ſoluit pro eo an illud debeat ſibi poſt mortem patris in ſuaꝫ portionem imputare. dicit Guil. de cū. ꝙ nō vt tꝫ ipſe in. l. frater a fratre. .sͣ. de condi. inde. qd̓ ibi dicit. ⁊ dic vt ibi per eum. ¶ In glo. ibi qͣꝫtitate ibi ad intellectum. Ex hac gl. defenditur cōſuetus modus interrogādi teſtes ſuper fama quot ho mines faciant publicam famam Cy. adde qd̓ no. C. de ac cuſa. l. ea quidē. vide quod dixi in. l. iij.§. eiuſdem. jͣ. de teſti. Sed ꝗd ſi alter ex fratribus in cōione ſtātibus habet filios magnos ⁊ lucrantes ſicut ipſi fratres an pater eorum poterit dicere tꝑe diuiſionis detrahamus quod filij mei fuerunt lucrati vel opere eoꝝ debent cum alimentis in domo cōmuni perceptis cōicari ſeu computari cogita bitis. vide. l. illam. C. de colla. ¶ Ex lectura antiqua. NOVA ADDITIO. ¶ Uide in ſpec. de iudi.§. ſequitur videre v̓. quid ſi duo fratres ⁊ ſe. ⁊ v̓. vt aūt. ⁊ v̓. ſe. ⁊ v̓. quid ſi aliter ex duobꝰ vide per Cy. qd̓ rem in p̄ſenti.§. accepit in vltima. q. vbi querit ſi frater dotat ſororem an in diuiſione bonoꝝ poſ ſet. hoc ſibi computare in ſua parte. Item vide oīno qd̓ no. guil. C. fa. herciſ. filie. ⁊ l. incertī iurꝭ. ibi oīno videas ⁊ ī. l. filie querit de liberis emptis a patre ⁊ ī nona oppo ſitione in. l. incerti iuris querit ſi vnus ex filijs fecit furtū patri. an illud computet in ſuam portionem ibi videas. ¶ In verbo tex. in diuerſas. pone ꝙ mortuo patre germani remanent in domo paterna ⁊ cōiter viuūt nunꝗd preſumitur inter eos ſocietas. dic aut aliquis eoꝝ eſt pupillus. vel furioſus. vel prodigꝰ cui bonis eſt interdictuꝫ vel al̓s inhabilis ad ſocietatem ꝯͣhendam vt monachus. ⁊ tunc nō preſumitur ſocietas qꝛ tacitus conſenſus non adeſt. argu. jͣ. locati. l. Item querit̉.§. qui impleto. ⁊ sͣ. d̓ pignorati. acti. l. pupillo cum ſi. Aut oēs ſunt habiles ad ſocietatem ineundam. ⁊ tunc ſiquidē tenent bona paterna cōmuniter alia vero ſeorſum quilibet ꝓ ſe facit ⁊ gerit ⁊ nō eſt ſocietas. vt. jͣ. eo. itaqꝫ cum ſeparatim ſic loqui mur de admi. tu. ticiū ⁊ meuium.§. altero. ⁊ sͣ. fa. herciſ. l. ex parte.§. filius. aut lucra ⁊ vniuerſa inuicem conferūt ⁊ tunc preſumitur ſocietas oīum bonoꝝ. vt. jͣ. ea. l.§. ideꝫ papͥ. Aut aliquaꝝ ſpecierum cōmoda ⁊ damna conferūt puta ſalarioꝝ ⁊ aliqua non conferunt puta ſtipendiorū. ⁊ tunc quatenus conferunt ſunt ſocij quatenus non con ferunt nō ſunt ſocij qꝛ ſocietas que preſumitur ex actibꝰ nunqͣꝫ preſumitur vltraqͣꝫ actus extendant̉. C. de neg. ge. l. tutori. l. fi. ne vxor ꝓ marito. l. i.§. ſi quis interdicto ne quid in loco publico. Sola ergo cōis habitatio nō inducit p̄ſumptionem ſocietatis inter fratres. vt. sͣ. eo. l. vt ſit ꝓ ſocio cū duabꝰ. ll. ſe. ⁊ ſi. nec ꝓbatur tacita vniuerſalis ſocietas ex vno actu. ſed bene probatur ſocietas circa illuꝫ actum tantū. oportebit igit̉ probari generalitatē actuuꝫ ad ꝓbandam generalem ſocietatem. Ex his apparet ꝗd eſt de lucris ⁊ damnis inter fratres diuidendis vel nō di uidendis. Nam aūt nō ſunt ſocij ⁊ nunqͣꝫ diuiduntur vt hic. aut ſunt ſocij tūc aut vniuerſoꝝ bonoꝝ. aut certe rei. ſi vniuerſoꝝ bonoꝝ. aut loquimur qualiter diuidant̉ dāna. aut qualiter diuidant̉ lucra. aut qualiter diuidāt̉ onera vel emergentia. ſi qualiter damna aut ꝓuenit damnuꝫ ex delicto. ⁊ tunc ſue parti imputat qui deliꝗt. Ideꝫ ſi lu ſit ad azardū. jͣ. ea. l.§. per ꝯͣriuꝫ. ⁊. l. adeo.§. ꝙ in alea. aut damnū emergit caſu vel iniuria iudicis. ⁊ tunc de oī ſoluitur. jͣ. ea. l.§. per cōtrariū. sͣ. ea. l.§. ꝗdam ſagariā. jͣ. eo. ſociū qui in eo.§. vlti. cum. l. ſe. Si qualiter diuidant̉ lucra. aut lucrū eſt turpe ⁊ non venit in diuiſione. vt. jͣ. e. ꝙ aūt. aut honeſtuꝫ. ⁊ dꝫ diuidi ēt ſi ex militia ꝓueniat. vt. jͣ. ea. l.§. idem pap̄. al̓. incipit ſi inter fratres. Si v̓o emergunt alia onera puta vnus frater habet filiaꝫ nubilem. vult eā dotare de cōi vtrū poſſit. ⁊ videtur ꝙ non qꝛ hͦ eſt onus perſonale ⁊ nō eſt onus ſocietatis ſed patris. vt. l. i.§. ſed nōnullos de tutel. ⁊ ra. dy. Preterea videt̉ lex expreſſa ꝙ ſpāle pactum exigatur. vt. jͣ. eo. ſi ſocius pro filia. Sed ꝯdico nam ꝙ in honorē filij vnius expēditur ſolū de cōi. ergo multo magis qd̓ ſoluitur de dote qꝛ magis eſt debi ta. vt. jͣ. eo. ſi ſocietatē vniuerſaꝝ el. ij. Spe. intelligit ⁊ me lius ꝙ ibi interceſſerit pactuꝫ ſpāle. d.§. ſequit̉. v̓. quid ſi vnus ex coheredibus. nam ſunt ſocij certe rei. tūc aut lucrum vel dānum emergens eſt extra rem illā ⁊ non venit diuidendū. vt. sͣ. ea. l.§. cū diuidēdū ſi nō obueniāt ꝓpter ſocietatem ſed ꝑꝑ ſuam partem. Item ꝙ a ſocio eodem querit̉ nō eſt eidem recōicanduꝫ. vt. jͣ. eo. l. verū.§. ſi ẜuo. aut cōtingit rem ipſam ſuꝑ qua ſocietas eſt ꝯͣcta. ⁊ tunc diſtingue reſpectu iſtius rei vt in ſocijs oīum bonorum. Quid dices de fratribus ſocijs qm̄ bonoꝝ vnus hꝫ magnam familiā ⁊ alter nō vtrum illa familia eſt alenda de cōi an de parte illius tm̄ qui eam hꝫ. Quod ſic vr̄. argu. .sͣ. eo. qui admittitur cū. l. ſe. cōtra dico qꝛ onus alimētāde vxoris vnius eſt cōe. qd̓ patet qꝛ dos retinetur in cōi. vt. jͣ. e. actionē.§. fi. ergo idē in onere exhibitoris reliq̄ familie. nā ⁊ qd̓ per totā familiaꝫ querit̉ cōicatur ſocio. ar. de oper. lib. ſic. ad h̓ facit. d. l. jͣ. eo. ſi ſocietatē vniuerſarū. a ¶ Quid ſi vnus ex fratribus eſt in ſtudio an fratres tenent̉ ade emere de cōi libros legales. rn̄deo ſi nō ſunt ſocij nō te.l. c nent̉ ⁊ ſi emant agunt actione negocioꝝ geſtoꝝ. vt. sͣ. de priob. neg. geſt. nēſennius. ſi vero ſunt ſocij tenētur emere ſed li debri tūc ſunt cōes omnium fratrū qꝛ cōmuniter empti ſūt in. i vt. jͣ. eo. ſumus.§. ſi vnus. ¶ Sed ꝗd ſi pater emit libros in. l vni ex filijs an habebit illos precipuos. an vero imputa vt ii in ti bit in legitimam. Et videtur ꝙ nō imputet nā pater hoc fra. tenetur facere ſi eſt ydoneus habēs ydoneas facultates to. la ad hoc de admi. tu. l. cuꝫ plures.§. pe. ergo ſicut alimēta ſticꝭ preſtita in vita nō imputant̉ filio ſic nec libri. hoc arg. nō ꝑuſi valet qꝛ ī debitaꝫ qn̄ res extat bene imputatur vt dos ⁊ ſi dāui ci. fa milia ſed alimēta non extāt. Idē ꝙ in alimētis dico ſi pa alexter ſoluit cōdemnationē pro filio qꝛ nec illud extat. vnde ī cōſ nō imputat niſi ſoluiſſet aīo repetēdi. vt. l. frater a fratre ꝑte. ⁊ ibi per Guil. vel hͦ acto ꝙ īputaretur filio ad. l. falci. cū 5EE quo de peculio.§. fi. dic de hoc de peculio lega. ſtichus ꝑ Ia. are. De libris vero dic aut ſunt cōceſſi ſcholari. ⁊ tūc vident̉ aſſignati in peculiū tantū. l. fi. de pecu. lega. Ideo cōferuntur fratribus. aut aduocato vel doctori. ⁊ tūc aut preſumendo donationē reſultaret inter fratres magna in equalitas ⁊ ſcandalū ⁊ nō preſumaꝫ donatos libros ſed vſum eoꝝ ꝯceſſuꝫ. ar. de le. ij. cū pr̄.§. euic. C. de inoff. te. l. iij. C. de te. mili. ſicut certi. ſil̓e de donati. aꝗlius regulus. Aut nō eēt magna inequalitas. ⁊ tūc p̄ſumo donatos in qͣſi caſtrenſe pecu. C. de inoffi. te. l. fi. ar. ad di. C. cō. vtr. iu. .l. fi. B. ¶ Quid ſi vnus fratrū infirmatur ⁊ fiunt expēſe. rn̄deo aut non ſunt ſocij ⁊ fiunt de ꝓprio. aut ſunt ſocij. ⁊ tunc aut oīum bonoꝝ ⁊ fiunt de cōi aut vnius rei ⁊ tunc aut infirmitas emanauit occaſionaliter a ſocietate ⁊ fiunt de cōi aut aliter ⁊ fiunt de parte ꝓpria infirmi. vt. sͣ. ea. l.§. quidam ſagariam ⁊ patet ex diſtinctione ſupra facta. Bal. Uide qd̓ no. de muneri. ⁊ hono. l. ⁊ qui originem.§. fi. ⁊ vide. C. cōmunia vtri. iu. l. ſi patruus. in tex. ⁊ glo. Item poteſt queri ex eo ꝙ querit ſi filius illud qd̓ lucratur. vt. l. cum opꝫ ponat in cōmuni expendendo in Bal. ſuper. ij. ff. veteris. u iij a ¶ De cōi. t̉ adde imol. in .l. cū filius in prin. de verb. ob. ⁊ ibi ꝑ eū dē bal. ⁊ bal. t in. i. ſi patruuſ iii. lij. col. C. e. vt iudi. ⁊ late in trac. d̓ duo. fra. ⁊ vid̓ bar to. late. in. d. l. ſtichꝰ ⁊ pe. d̓ ꝑuſio in cō. in danus ⁊ do. ci. factū tale ē alex. de imol. ī cōſ. xcix. ī. ij. ꝑte. ⁊ in cōſi. cxxxiij. ea. ꝑte. Pro ſocio.

familia nunquid poſſit petere vt precipuum ⁊ ſic ibi acquirit ⁊ non patri. ⁊ certe patri puto queri ⁊ ſic nō poſ ſit habere precipuum. ar. ff. de dona. inter virū ⁊ vxo. ſed ſi vir lana primo rn̄. ⁊ eo attento ꝙ ſi pater nō petat vſu fru. de eo qd̓ debet habere videtur filio remittere. ⁊ ita ſi filius non retineat ſeparatim qd̓ lucratur ſed in familia expendat videtur velle patri querere ⁊ inherēdo textui. l. cum oportet vbi dicit vel laboribus ſuis ad eum proue niāt ecce ad eum Nico. mata. Queritur ſi filius lucratur laborando in re patris. puta de lana patris facit pānum texendo cui acquirat. ⁊ puto ſic dicenduꝫ qꝛ aut illud in quo laborat filius tranſit in nouam ſpēm. ⁊ ſic facit ſuuꝫ vt inſti. de rerū di.§. ſi duoꝝ ⁊ ſibi querit quo ad proprie tatem. ⁊ patri quo ad vſumfructū. Si aūt non tranſit in nouam ſpēm vt ſi laborat in fundo paterno ligonizando ⁊ ſimilia faciendo querit patri lꝫ ex laboribus ſuis hoc q̄ rat Nico. mata. in. l. cū oportet. ſi vnus ex fratribus con trahit debitum viuo patre vtrū alij teneantur cōferre. vide. C. fa. herciſ. certū. Item ſi pater eximit noīe filij legiti mi vel baſtardi vtrū ſi pater vult pro omnibus filijs poſ ſit reſpōdeo ſic vt. C. famil. herciſ. filie. ij. reſpon. Item ſi pater recipit pro filio tantū an videatur recipere pro eo vt herede vel quaſi legatario dic vt ibidē. In contra. facit qd̓ no. de pactis ſi tibi.§. ſi pactus. ¶ Nūquid frater qui habet bona cōmunia cum fratre poteſt pro eo teſtifi cari. dicit Spec. ꝙ non ſecus ſi non habet bona comnu nia in ſpec. de teſte.§. i. v̓. ſed nūquid frater. ¶ In glo. q̄ eſt ſuper verbo text. quantitate que incipit.i. quotitate. No. bene. d. Ry. pecuniam ſuam ponebat apud aliquaꝫ menſam ⁊ in articulo mortis deductus ad conſcientiam trepidabat vtrum eſſet vſura. Et iſta glo. diſtinguit an fiat conuentio de certa quantitate puta de quinqꝫ ꝓ cente nario ⁊ eſt vſura. an de certa quotitate. puta de tertia ꝑte lucri quod cū illa pecunia fiet ⁊ eſt ſocieta licita quod tene menti. ¶ In.§. ideꝫ rn̄dit ſocietatē. vide oīo qd̓ no tat Dy. i. l. hereditarium de bonis auc. iudi. poſ. ¶ No ta ꝙ nec recte nec īdirecte poteſt impediri libera actio te ſtamenti ēt per deductionem in cōtractum ſic de ver. ob. ſtipl̓o hoc modo. ⁊ adde qd̓ no. C. de pac. l. fi. per doc. ⁊ Bar. ⁊ facit. jͣ. ad tre. ex facto in prin. Ray. de forl̓. hic tꝫ glo. C. de pac. cōuen. l. hereditas. ⁊ vide oīno. C. de pac. licet ⁊. C. de tran. cum donationis per glo. poſſit ita fieri ⁊ Cy. ⁊ vide in ſimili Guil. C. de leg. filia lega. ⁊ de leg. ij. lutius. Item omnino vide Guil. C. de lega. ſi vniuerſe. An teſtm̄ non reuocetur videtur ꝙ non. vt. C. de pac. pactuꝫ ꝙ dotali ⁊ hic ⁊ de leg. iij. ſi quis in prin. de iure co dicilloꝝ diui. de le. ij. in fi. in prin. Spec. tenet ꝙ poſſit qꝛ iurando reuocare non poteſt penitere de inſtrumentorū edi.§. compendioſe ver. quid ſi quis facit ar. ꝙ iuramen tum importat preciſam neceſſitatem ſuper eo qd̓ quis iu rat. vt no. de condi. ob cauſam ſi pecuniaꝫ in prin. ¶ In glo. parua que dicit vt qꝛ iurauit. Dy. dicit ꝙ poteſt fieri tranſeundo de vltima voluntate in contractum. pro quo videtur glo. or. C. de pac. l. vlti. ⁊ de hoc no. in. c. ꝙ ſemel placuit. glo. aliter tenet ꝙ primo modo non poteſt fieri. vt no. C. de inoffi. teſt. l. ſi quādo.§. i. Idem tenet Barto. xiij. q. ij. voluntas vltima. ad idem de cele. miſſarum cum marte. Idem tenet odo. in. l. i. C. de ſacro. eccleſi. qꝛ teſtator iurat ſibi ipſi ergo pōt contrauenire qꝛ alteri non eſt ius queſitum ⁊ dato ꝙ heredi iuraret tale iuramentum preſtaretur in cōſequentiam teſtamenti. Item non ē preſtitum ſuper actu obligatorio ergo non obligat. Iteꝫ eſt iuramentū ſuper actu reuocabili. Item cōtra bonos mo res. ergo remoto teſtō tollitur iuramentum. de iure fiſci ſtatius de le. iij. cum quis decedens.§. i. Item ſecūdo mō ꝙ tranſeat ſub conditione reuocationis in contractū nō poteſt fieri. de verbo. ob. ſtipulatio hoc modo. non obſtglo. l. vltime qꝛ ibi nullum erat factum teſtamentum ſed mera donatio non ſuccedanea in locū teſtamēti nec erat aliquid contra bonos mores expreſſum. vel ibi valet donatio quo ad preſentia non quo ad futura. ar. jͣ. de vſuris pecunie funebris. ⁊. l. placuit. ⁊ ar. C. de pactis cōuen. l. leonis. Preterea dici poteſt ꝙ Cy. in. l. vlti. nō dicit ve ritatem qꝛ non eſt verū quod ſi donat oīa bona ſua p̄ſen tia ⁊ futura ꝙ perdat teſtamēti factionē reſpectu bonorum futuroꝝ qꝛ illa non tranſeunt directe in donatariuꝫ. ergo de eis poteſt teſtari. nam aut ſunt noīa debitoris ⁊ non tranſeunt. vt. sͣ. eo. l. iij. ⁊ ſi fuerit ceſſio adhuc ſuper ſunt directe actiones que poſſunt tranſmitti ad heredeꝫ vt. ff. de ſolu. l. ſtichum.§. al. aut ſunt corpora ⁊ tūc lꝫ per donationē cā mortis tranſeat directe dn̄ium. vt no. in. l. iij. sͣ. de publi. tn̄ ſecus eſt per donationem inter viuos ēt vniuerſalem. vt nota. jͣ. de vſur. pro dote. l. i.§. ſi vniuerſe. ⁊. C. de inoffi. dona. l. i. in fi. magne glo. Etiam ſi donans conſtituiſſet ſe precario poſſidere. nam non operat̉ plus precarium qͣꝫ ſocietas per quam non tranſeunt futura re cta via. īmo oportet agi ad cōicandum. vt no. sͣ. eo. l. i.§. i. ⁊ ibi hoc Iac. d̓ are. ad idē. sͣ. ſi cer. pe. l. ſi ſocius. cū igi tur habere poſſit de quo teſtetur non bene dicit Cyn. qꝛ nō impeditur libera factio teſtamēti. Cautius eſt tn̄ ꝙ ille qui donat aliquid ſibi reſeruet d̓ quo teſtetur. ⁊ ita cō ſulebat doc. meus etiam ſi vſumfr. ſibi reſeruat ſufficit. nā licet morte finiatur tn̄ video ꝙ de eo quis teſtatur d̓ vſu fru. l. ſticho. Iteꝫ propter fructus medij tēporis de leg. iij. ſi mulier.§. ſed ſi habēti de quibus poteſt teſtari. vt. C. de bo. qꝫ li. l. cum oportet ⁊ ſi quid ex vſu. Item licet nō tollatur teſtamēti factio tn̄ eliditur in effectu per dictas rōnes. Item ꝙ vna via eſſet prohibita alia eſſet cōceſſa. Item talis actus inducit votum captande mortis ⁊ ſic ē contra bonos mores ⁊ non tenet. ⁊ ita de facto multi cō ſuluerunt. Sed illi qui ſuſtinent Cyn. fundant ſe qꝛ ꝑ indirecte non habebit heredē. Ex quo enim hereditas eſt non ſoluendo nemo valet adire hereditatem ⁊ ſic per in directum priuabitur herede ſublata ſpe lucri ꝙ iura vo lunt. Iſta rō concludit ꝙ quis non poſſit contrahere tot debita quot impediant aditionem hereditatis quod eſt contra caſum infinitarū. ll. ⁊ maxime. sͣ. de pact. maiorem cum ſua materia. Pro hac parte facit. C. de inoffi. dona. l. iij. ⁊. l. pe. Item quia quedam ſunt que in iſta donatione non veniunt ⁊ tamē tranſeunt ad heredem. vt. l. ſi patroni.§. i. ad treb. ⁊ ſic habere poteſt vnde teſtetur. Velſi eſt iſta ratio poſſumus dicere ꝙ eſt ratio in pendenti vſqꝫ ad mortem. ⁊ ſi tunc queſiuit de quo poſſit teſtari valeat donatio al̓s non. ff. ad. l. falc. querebatur v̓. vnde ele. Tamē verius puto donationē tenere lꝫ ſi eſſet inofficioſa poſſet reuocari. ⁊ ita reperij ꝙ tenebat dominus Angde firmo in lec. domini Barto. de arimino ſuper Cy. vel dic ꝙ aūt quis donat rem certam vel partem etiam quo tam ⁊ tunc valet ⁊ ſi eſt facta mentio mortis. ff. de dona. cā mortis. l. vbi ita dona. de dote prele. ſeya. de leg. ij. luti us. ⁊ no. eo. ti. legatum eſt cum ſi. aut quis donat vniuer ſa bona. ⁊ tūc aut p̄ſentia tantum vel ſimpliciter quo caſu tantū de p̄ſentibus intelligitur. vt no. in. l. vlti. que res pig. ob. poſ. ⁊ idem ſiue ſit donatio collata poſt mortem ſiue non. vt. C. de inoffi. dona. l. iij. ⁊. C. de reuoca. dona. l. ſi nunqͣꝫ. Aut donat vniuerſa bona preſentia ⁊ futura ⁊ tunc ſimpliciter non conferendo poſt mortem tenet donatio. nota. ꝙ ſicut quiuis contractus inter viuos. vl̓. s. eo. l. ij. ⁊. iij. Aut confert donationem ſic vniuerſalem irreuocabiliter poſt mortem ſuam. ⁊ tunc videtur pactum de futura ſucceſſione ⁊ non tenet ne fraus fiat de vltima voluntate ad cōtractum cum vtrobiqꝫ idem ſit ſeruadū vt inſti. de lege ſuffia. ⁊ ar. ff. de proba. qui teſtamentum. ⁊ facit. C. de pactis licet. ¶ In.§. ideꝫ reſpondit ſocius. Socius qui inſulam cōmunem alijs ceſſantibus refecit etiam poſt quatuor menſes agit actione pro ſocio. h. d. ¶ Formam inſtrumēti quādo plures edificant muruſſi cōmunem. vide in Spec. de iudic. quarta parte.§. generalia poſt prin. ¶ In verbo tex. ceſſantium. Nota ꝙ fa ctum vnius arctat maiorem partem quia factum vnius erat licitum

erat licitum aliorū illicita. ¶ In verbo tex. deinceps ela pſis dictis quatuor menſibus Ray. ¶ In verbo tex. ha bebit. nota ꝙ vbi lex dat inſolu. non eſt neceſſe iri in poſſeſſionem. immo tranſit ius in re etiam ſine poſſeſſiōe qd̓ eſt notaudum. ¶ In verbo tex. agere ad hoc etiam ela pſis quatuor menſibus. vt. sͣ. Raynū. ¶ In verbo tex. male. No. ꝙ quis non cogitur priuilegiuꝫ iuris accepta re. B. ¶ In verbo tex finit. no. ꝙ datio inſolutꝭ. finit cur ſum vſuraꝝ. ⁊ no. ꝙ quādo mora trahit ſecū executionē non cogitur creditor ſtare illi executiōi ſi nō vult. ¶ In verbo tex. dedit. q. d. hec prouiſio ſpālis de dn̄io cōſequē do tollit aliam ſpālem ꝓuiſionem de curſu vſurarum ſed actio pro ſocio nō competit de iure ſpāli īmo de iure cōi. ⁊ ideo nō tollitur per iſtam ſpalem ꝓuiſionem de tranſla tione dominij qꝛ pōt ei renunciari. accedit ꝙ lex ſuū non tuum tibi denegat auxiliū. ⁊ eſt hic ar. ꝙ legatariº agens perſonali intelligat̉ renūciare ficto dn̄io. ſed tu ꝯſidera id qd̓ petit. vt no. īſti. de le.§. noſtra. ¶ In.§. ſi plures ar. ꝙ vna abſolutio ſufficit ad plures excōicationes. ⁊ vna gabella ad plures accuſationes. dic vt. jͣ. de act. empti. nō eſt nouum.ſ. ꝙ aut ſunt diuerſarū formarū. aut eiuſdem for me ⁊ ſi eiuſdem aut ꝯcurrunt ſimul in tꝑe aut non. ⁊ facit C. de annali. l. fi. ⁊ vide Cy. C. de nup. ſi libertā ⁊ ac. i. l. ij. C. vt intra certum tp̄s. ⁊ archi. iij. q. iiij. engeldrudam. Aliqn̄ delictū cōmittit̉ circa rem ⁊ tunc loquitur lex cōmiſſa. Aliqn̄ aliter ⁊ tūc aut loquimur quo ad dn̄iuꝫ aut quo ad adminiſtrationem. ſi quo ad dominiū non perdi tur ipſo facto ſi quo ad adminiſtrationē ⁊ non perditur regulariter. vt. l. poſt ꝯͣctum fallit in hereſi ⁊ crimine leſe maieſtatis ẜm Dy. qui ita no. in. l. imꝑator de iure fiſci. Item ſi per delictū efficitur quis nō capax ipſo facto cōfiſcatur quo ad effectū dominij. l. gallus ad ſill̓. ¶ In.§. ſi quis in verſi. ſarcinarum nota de impenſis ſarcinarum ſi omniū bonoꝝ. nota actiones ex delicio ꝯtineri hic vniuerſali appellatione bonoꝝ. ¶ In verbo tex. omniū bonorum. nota hic illicitum lucruꝫ nō dici in bonis noſtris vnde licet vniuerſa bona cōmunicētur hec non cōmunicantur. ¶ In verbo tex. damnatus. nota ꝙ damnatus ꝑ iniuriam iudicis nō cenſetur damnatus ob maleficium. ¶ Nota pro delicto vnius ſocioꝝ non fieri executioneꝫ ſententie in bonis alterius h̓ plerūqꝫ contingit pluribus fratribus. ¶ In verbo tex. ſi non preſens ar. hic ꝙ ꝗ cōdemnatur ex cōtumacia non patiatur iniuriam. dicit enī hic ꝙ preſens tm̄ dicitur iniuriam pati. ¶ In gl. que eſt ſuper verbo text. conſequi que incipit.i. ſibi debitum. in verbo gl. ⁊ ſic no. Et ſic eſt ar. ꝙ iudex qui generaliter ꝓ ceſſit eligere in cōdemnando viam leuiorem nec per hoc teneatur fiſco quaſi rem fiſco deteriorem elegerit qꝛ hoc facit ex ꝑmiſſione legis. ar. huius ti. ⁊ glo. Item eſt arg. dicit ſtatutum ꝙ nō ſoluenti in terminum amputetur ma nus ꝙ etiam poſt terminuꝫ ſolui poſſit ſi placet hoc fiſco in cuius fauorem eſt pena tranſlata in corporalem etiam ſi talis eſſet pena que traxiſſet ſecum executioneꝫ vt quia eſſet ad mortem nā in noſtro.§. trahit ſecum executioneꝫ ⁊ remanet ſaluum ius eligendi creditoꝝ. ⁊ facit ꝙ vſqꝫ ad executionē poſſit purgari mora qd̓ no. C. de tranſac. ſi ne ap. de actio. per. l. Item ne.§. ideꝫ recte. ¶ In gl. que eſt ſuper verbo tex. innuit qꝛ non fuit deſignatum factum iudicis. ſecus vero vbi deſignatum fuit. vt. l. ſi quis in tan tam. C. vnde vi ⁊. l. quid ergo.§. quantū d̓ infami. ⁊. l. iubemus.§. yconomus ibi priuet̉. C. de ſacro. eccl. l. fi. doc. ¶ Sꝫ an lex pōt trāſferre poſſeſſionē ip̄o iure dic ꝙ ſic. vt in. c. ij. extra de ꝯſue. Iteꝫ quid in corporalibus. dic vt no. Inno. de conceſ. preben. cū noſtris. ⁊ vide oīno Inno. de teſtamentis cū ex officij. Uide arch. xvj. q. i. moderamine. in verbo gloſ. cum heredes. ⁊ nota. sͣ. quibus ex cauſis maio. l. cum miles in prin. ⁊ vide quod notat In no. de reſtitutio. ſpoliatorum. in litteris. in verbo glo. facti habet. vide. sͣ. qui ſatiſda. cogan. l. ſciendum.§. ſi fundum. ⁊. jͣ. de preca. l. ſi adoptauero vꝫ auctor ibi trāſit ⁊c̄. Ut obſeruetur pactū ſo Item ex facto. deiatis cōperit actio ꝓ ſocio. h. d. in hoc.§. i. ¶ Nō gl. ſuper v̓bo qͣꝫtitatis que dicit ꝙ duplex eſt qͣꝫtitas ⁊c̄. Quando inter fra Si inter fratres. nes ꝯͣcia eſt volētaria ſocietas quilibet alteri debet cōferre in illud quod emancipatus fratribus exiſtentibus in poteſtate conferre tenetur. h. d. Additio. d. Sagura. Ian̄. h. d. ¶ In ſocietate ꝯͣcta ex quacunqꝫ cā queſita cōicent̉ veniunt ſtipendia ⁊ ſalaria lꝫ per filium emancipatuꝫ fratri non conferantur. h. d. ẜm gl. Vel ſic. in ſocietate inter fra tres ſimpliciter ꝯͣcta veniunt ſtipendia ⁊ ſalaria lꝫ in col la. bonoꝝ non veniant. h. d. Dicitur hic in tex. ꝙ ꝯͣcto in ter fratres volūtario cōſortio ideſt ſocietate cōmunicant̉ ſalaria ⁊ ſtipendia. ¶ Op. ꝙ iſtud nō ſit verum. qꝛ non veniūt niſi queſita ex queſtu. puta emptione venditione ⁊c̄. vt. l. coiri. sͣ. eo. glo. huius timore hic intelligit ꝙ fuit contracta expreſſe vt ex quacunqꝫ cā queſitum cōicarent quo caſu debēt cōicari. vt. sͣ. e. l. iij.§. hoc nō expreſſo. Sꝫ ſocietate ſimpliciter ꝯͣcta nō venirent. vl in. l. coiri. Et ſic no. ꝙ ſalaria ⁊ ſtipendia nō dicūtur acꝗri ex queſtu. ſed cōtra qꝛ que queruntur ex opera. vt. l. queſtus. sͣ. e. dicūtur ex queſtu. So. lꝫ tex. ibi dicat ex opera non intelligit̉ ex opera prout eſt diurnū officium. vt. jͣ. de oper. lib. l. i. ſꝫ ſumitur pro ſolertia ⁊ diligentia ex qua aliquid querit̉. vt ibi dicit glo. ⁊ ſic ſalaria ⁊ ſtipendia non dicentur que ri ex ſolertia ⁊ diligētia vt verū eſt in puris ⁊ meris ſtipē diarijs qui hn̄t ſalarium ꝓpter laboreꝫ. ſunt tamē aliqua ſalaria ⁊ ſtipendia que reſpiciunt laborem ⁊ probitatem ſcientie ⁊ intellectus vt ſalaria aſſeſſorum ⁊ notariorum medicoꝝ ambaſciatoꝝ decurionum ⁊ ſimilia. quedam q̄ vtrunqꝫ vt capitaneoꝝ vel caporalium. quedā ꝓpter dignitatem vt ꝙ quis ſit domeſticus principis. Et no. bar. in. l. ī.§. diuus de varijs ⁊ extraor. cognitꝭ. ⁊ tex. iſte loꝗtur generaliter ergo ſaltim aliqua ſunt ex queſtū ex ſoler tia ⁊ intelligentia. Reſpōdeo verū eſt ſed. l. queſtus non intelligitur de opera ꝓut eſt diurnum officium nec de oī opera que ꝓuenit ex ſolertia ⁊ diligentia. Sꝫ de illa ope ra ſolerti ⁊ diligenti que prouenit ex contractū queſtuario ⁊ mercantilli ⁊ negociatione ⁊ hoc eſt qd̓ demōſtrat. l. coiri in fi. cum ſpecificat emptione venditione locatione ⁊ cōditiōe ſic intelligit Bar. in. l. legatꝭ. de le. iij. ſed tn̄ non dicit ꝓpterea quoniam que ſunt dicātur. ⁊ an ſi non ſit ex mercatura. ſed bene dicit ꝙ non dicit̉ mercatura ni ſi ſit actus queſtuarius. ⁊ iſte text. ſimpliciter loquitur. ⁊ lꝫ. l. coiri exemplificet de emp. loca. ⁊c. ius tn̄ cōe non ledit. l. que dubitꝭ. jͣ. de reg. iur. ⁊. l. qui mutuā in prin. sͣ. ti. .i. ⁊ maxime qꝛ in. l. coiri dicit venire vniuerſa que ex qͦſtu veniunt hoc eſt. ⁊ ſi ꝙ lucrum ex emptꝭ. ⁊c̄. Nota dictionē ⁊ q̄ auget ⁊ reſtrīgit. vt. l. ea tn̄ adiectō d̓ le. iij. ⁊ ꝓ hͦ facit glo. sͣ. e. l.§. papi. q̄ vult ꝙ multo magis debeat cō municari lucrū ſi ſimplex eſt ꝯͣctus qͣꝫ ſi de lucris ⁊ dānis que ꝓueniunt ex bonis coībus. ꝗd ergo dicemus. In ſo cietate oīum bonoꝝ ꝯͣcta veniunt oīa. vt. l. iij.§. i. sͣ. e. In ſocietate aliquoꝝ bonoꝝ vel alicuius negociationis con tracta veniunt lucra ⁊ dāna que ex illa negociatꝭ veniūt ſeu ex illis bon̄. nō que eſt. vt. sͣ. e. l.§. cū duo. ⁊.§. papi. Et ideo ſalaria que querit ex perſona ſua non venient q̄ ſunt extra negociation̄. vel bona hereditaria de quibus eſt ꝯͣcta ſocietas. In ſocietate ſimpliciter cōtracta nō veniunt ſalaria ⁊ ſtipendia. ſed ſolū que ex queſtu mercature veniunt ex hoc ſequerent̉ multa incōuenientia. qꝛ vnus fra ter vel ſocius ponit operā ſuam ⁊ dimittet queſtus ꝑſone ſue pro ſeruitijs ſocietatis ⁊ alius ibit ad ſtipendium. ⁊ alia lucra faciet de perſona. ⁊ nihil conferret ſocietati ꝙ videtur mala ſocietas ⁊ fraternitas contra. l. verū. vn̄ ſalua pace gloſa. per. l. coiri. ⁊. l. queſtus que ſimpliciter loquuntur. ⁊ ſimpliciter per hūc.§. ego crederem ꝙ veBal. ſuper. ij. ff. veteris. u

ro ſocio. no ſocio. niunt omnīa in ſocietate ⁊ ſalaria ⁊ ſtipendia ⁊ etiā mer cedes diurnarum operarum niſi forte quādo vnus ex ſo cijs gubernat ſocietatem aliquid debet p̄deducere de ſo cietate. puta debet habere quartam partem lucri. ⁊ reſiduum debet diuidi pro portionibus pro ꝗbus quilibet ꝑticipat in ſocietate. qꝛ tūc queſita ex labore ſue ꝑſone vt ſalaria ⁊ ſtipendia alius non cōicabit qꝛ nec ſibi cōicant̉ ar. inſti. eo.§. illud. ⁊ hoc caſu poſſet ꝓcedere glo. ⁊ propterea dupliciter ſummaui hunc.§. ⁊ ẜm intellectum gl. ⁊ prout ſonat ẜm qd̓ intellige. Tamē qꝛ cōmuniter in iu dicando non recedimus a glo. ſuſtinendo glo. rn̄debis ꝙ imputet ſibi cur non clare cōuenit. tn̄ no. ⁊ adde ad ea q̄ dixi in. l. coiri. ⁊. l. queſtuſ. ⁊. l. ſed ſi adijciatur circa fi. In ſocietatibus ergo ⁊ accōmendis que fiunt tota die. qꝛ certam quātitatem pecunie pono ⁊ tu aliam ⁊ vadis ad nauigādum ⁊ cum es in loco vel eundo habes ſtipen dia vel aliquod officium non debes cōmunicare ſine dubio niſi ſit actum qꝛ ſocietas non eſt omnium bonoꝝ nec ſimpliciter contracta ſed de certis rebus vel quātitatibꝰ pecuniarum. vt. sͣ. e. l.§. cū duo. ⁊.§. pamp. niſi ꝯſuetudo aliud hēret vt dixi in. d. l. coiri. ⁊. l. pen. Poteſt etiam in telligere hanc. l. alio modo vt loquat̉ de ſalarijs ꝑceptis ante ſocietatem ꝯtractam ⁊ pone ſic caſum hereditas pa terna obuenit fratribus qui poſtea ꝯtraxerūt volūtariuꝫ ꝯſortium ſeu ſocietatem. Queritur modo nunquid ſala ria ⁊ ſtipēdia que acꝗſiuit ex militia vel quia vexillarius erat ⁊ ſimilia debeat ꝯmunicari ⁊ veniāt in iudicio ſocie tatis videbatur ꝙ non. qꝛ filius emancipatus non tenet̉ conferre ea filio in poteſtate immo etiam filiuſfa. p̄cipue ea haberet. tex. dicit ꝯͣrium qꝛ ꝯtrahendo ſimpliciter videtur cōicare debet enim cōicare oīa bona ſua ſed iſtud videt̉ falſum qꝛ illud ſolum eſt in ſocietate oīum bonorū vt. sͣ. eo. l. i.§. i. non in ea que ſit ſimpl̓r. vt. l. coiri in pͥn. in illa enim non venit niſi queſtus futurus ex ingenio ſeu ſo lertia ⁊ diligētia vt ibi dixi. al̓s non eēt differētia inter ſo cietatem oīum bonoꝝ ⁊ ſocietatem ſimpliceꝫ. ⁊ ꝓpterea ſemꝑ in tali ſocietate deducit ꝗs capitale ſuum qꝛ nō eſt ſocietas niſi queſtus ⁊ lucri. al̓s eniꝫ non ſunt cōicata. ſecus in ſocieiate oīum bonoꝝ. vt. d. l. i. ⁊. l. ſi ſocietate vni uerſaruꝫ. ⁊ no. in. l. ſi ꝗs ſocietatem. ¶ Sed tunc queritur dixi quaſi filius ⁊c̄. Rn̄deo qꝛ ſicut non veniebāt cō ferenda ⁊ cōicanda ibi ita videbat̉ hic ſed ſimilitudo nō eſt bona. Et dicit hic Ia. bu. ꝙ iſte tex. melius oſtēdit vn̄ cauſat̉ natura collatꝭ. qͣꝫ alius tex. mūdi qꝛ ⁊ ſi in ſocietate maneret p̄cipua hēret quaſi velit dicere ꝙ cum filius emācipatus eēt excluſus a ſucceſſione ⁊ per bn̄ficium p̄toriuꝫ admittat̉ voluit p̄tor eum admitti ſine dāno illoꝝ qui ſunt in poteſtate qꝛ per emācipationem non queſiuit patri. ⁊ ideo vult ꝙ ei que queſita eēnt patri ſi non fuiſſet emācipatus conferant̉ vt hic in tex. ⁊ glo. Non valet pactuꝫ Idem reſpondit. per qͣs libera teſiā di facultas impediat̉ per indirectum. h. d. iſte.§. ¶ No. ꝙ ſocietas non durat niſi vſqꝫ ad mortem. ⁊ eſt rō qꝛ cū incerta ꝑſona non pōt ꝯͣhi. aui ergo certa ꝑſona heredis ſpecificat̉ ⁊ tunc videt̉ ſe ſtringere per ꝯͣctum ad certum heredem qd̓ eſt impoſſibile. vt. jͣ. de v̓bo. ob. l. ſtipl̓o hoc modo ꝯcepta. ⁊ hic vide Ia. d̓ le. iij. l. ſiꝗs in pͥn. ¶ No. tex. iſtius.§. ⁊ per hūc tex. videtur ꝙ ſi aliꝗs donat bona ſua pn̄tia ⁊ futura ꝙ talis donatio nō valeat. qꝛ per hoc impedit̉ teſtandi facultas ſaltem per obliquum de quo hēs per glo. ⁊ doc. in. l. fi. C. de pac. ⁊ per hunc tex. videt̉ reprobari ꝯſiliuꝫ Dy. dicētis ꝙ ſiꝗs vult adhibere reme dium vt teſtamentuꝫ ſuum non reuocet̉ debet dicere ꝙ ſi ꝯtingat me reuocare teſtamētum ex nunc do ⁊ dono oīa mea bona pn̄tia ⁊ futura. vt ip̄e no. in. c. qd̓ ſemel placuit exͣ de reg. iur. lib. vj. tāgit glo. in. l. heredes palā in fi. jͣ. de teſtamētis. nam iſtud ꝯſilium videtur reprobari per hūc tex. qꝛ ſaltem per indirectum impedit teſtādi facultateꝫ. ergo non valet vt hic. eſt enim tale pactum cōtra bonos mores. vt. l. ſtipulatio hoc modo de verborum obliga. Secūdo ſociꝰ haIdem reſpondit. dens viam bnici pōt eam omittere ⁊ vti via iuris cōis. h. d. Vel ſic. habēti plures vias mos gerit̉ ſi eligit leuiorem. h. d. Ad hoc alle. per glo. vel ſic. ſocio reficienti inſulam cōem ꝯtra ſo cium ceſſanteꝫ tria dātur remedia. petitio ſortis cum vſu ris cēteſimis vſqꝫ ad mēſes quatuor. dn̄ij trāſlatio. inter eſſe petitio. h. d. Et per hunc.§. ꝯſuluit Bar. ꝙ ꝯdēnatꝰ in. M. ſoluendum infra menſem ſub pena amputatꝭ. pedis etiaꝫ poſt menſem inuitus exigi pōt vt. M. ſoluat lꝫ ꝯdēnatus velit ſoluere pedem de quo per eundē Bar. in. l. i.§. item ſi ita. jͣ. ad. l. fal. dic vt ibi plene per eum. Et no. bn̄ hunc.§. pro reficiētibus molēdina cōia rōne ſocie tatis ꝯͣcte. ¶ In tex. ibi ceſſantium per ꝯtumaciam. In refectione cōis inſule. Ray. de for. ¶ In tex. ibi elapſis dictis quatuor mēſibꝰ Ray. ⁊ ibi habebit ſi vult. ⁊ ibi ꝓ ſocio agere etiam elapſis dictis quatuor menſibus ⁊ ibi dedit nolenti. tn̄ non inuito. vt dictum eſt. ¶ Not. ꝙ ille qui hꝫ plures vias pōt eligere viā leuiorē ſi vult. ¶ No ta ꝙ qn̄ lex addicit alicui dn̄ium eſt in poteſtate illius ac ceptare ⁊ non acceptare qd̓ tene menti. ¶ Querit glo. de duabus qōnibus. pͥma eſt vtrum fiat dn̄s ipſo iure. an per ſnīam. Et dicit glo. ꝙ ipſo iure. ⁊ bn̄ ẜm Ia. bu. ⁊ eſt rō qꝛ. l. non deſiderat hoc factum iudi. ſecus vbi factum iudi. deſideraret. vt no. C. de ſacroſan. eccle. l. iubemus.§. yconomus. ẜm Ia. vide tex. glo. ⁊ doc. in. l. ſi vt ꝓponis C. de edifi. priua. ⁊ no. ¶ Scd̓o querit glo. vtruꝫ ſicut trāſit dn̄ium. ita trāſeat poſſeſſio ipſo iure. ⁊ dicit glo. ꝙ nō inducit ſimile de bonis ꝯfiſcatis vbi trāſit dn̄ium. poſ ſeſſio tn̄ non trāſit ſine corporali apprehēſione qd̓ eſt no. dignum. vnde lꝫ bona hereticorum tꝑſo iure ſunt ꝯfiſca ta. tn̄ non intelliguntur corporaliter poſſideri donec fuerint apprehenſa. ad idem facit quod no. sͣ. qui ſatiſda. co gan. l. ſciendum.§. ſi fundum. Ille cui plura reIdem reſpondit. nedia ꝯcedunur poteſt eligere remediuꝫ quod hic dicit iſte.§. alias eſt. l. In hoc.§. eſt quedā glo. mag. que pͥncipaliter facit tria. nam Primo ponit quot remedia dentur ſocio reficienti contra ſocium cōtumacem. Secūdo ponit quot reme dia dentur ſocio reficienti contra ſocium non reficientis non tamen cōtumacem. Tertio ponit quot remedia den tur reficienti qui non eſt ſocius contra cōſortem non refi ciētis. Secūda ibi quid ſi cōi nomine. Tertia ibi quid ſi non eſt ſocius. ¶ In glo. fi. ibi innuit contrariuꝫ ⁊c̄. qd̓ patet dum dicit omnino dn̄ium dedit ⁊c̄. ¶ In ea. glo. ibi. Item ꝗd de poſ. ⁊c̄. ex hac glo. no. duo. Primo quā do dn̄ium tranſit ſine poſſeſſione. Secūdo no. ꝙ licet do minium acꝗratur ipſo iure. non tn̄ trāſit poſſeſſio ipſo iu re. ⁊ cum hac glo. cōcor. qd̓ no. C. de ſacroſan. eccle. l. fi. ⁊ qd̓ videbitis vos qd̓ cuiuſqꝫ vniuer. no. l. ſicut.§. vlti. ¶ Sed hic quero nūquid hic ſit reperire caſum in quo tranſeat poſſeſſio ipſo iure tex. videt̉ velle ꝙ ſic in calu. l. raptores. C. de ep̄iſ. ⁊ cle. ẜm vnam expoſitionem qd̓ no. ¶Si qui ꝯͣhunt ſocietateꝫ ſuꝑ Item mella. ceria re ad certum vſum con tra non patientem ſocium vti datur actio pro ſocio. h. d. ¶ In tex. ibi ſi vicini ⁊cͣ. dic. i. ꝗlibet ꝯtulit dimidiuꝫ pe dem pacti ſui. Ibi in tex. cōtulerūt ⁊cͣ. dic. i. diuiſerunt ex murum ẜm Frā. accur. Ibi agendum vt patiatur forma inſtrumēti quādo plures edificāt murum cōmunem. vide in Spe. de iudi. quarta parte.§. generaliter poſt prin. Pro pluribꝰ ſocietatibꝰ pōt agi ꝯͣi plure S. vno libello ⁊ vno iudicio. h. l. Si plures vel al̓r ꝓ multis ſpēbus pōt intētari vna actio gn̓alis. h. d. ¶ In tex. ibi coite. puta furmēti ⁊ olei. Iſte tex. eſt ar. ꝙ ad plures excōicationes ſufficiat vna abſole gnalis. adde qd̓ no. Cy. C. de nup. l. ſi libertā. ⁊ qd̓ nō. ui iiij. q. iiij. engeltrudū. vide. c. cuꝫ pro cauſa de ſen. excon

Pro ſocio Quicquid ſociꝰ Siquis ex ſocijs. gpēdutd ſus oc caſione ſocietatis illud īputat ſocietati. hoc dicit. vſqꝫ ad §. ſocium ⁊c̄. Additio. ¶ Siꝗs. Impenſe facte per ſocium occaſio ne ſocietatis ſocietati imputant̉. h. d. An auteꝫ de hoc de his impēſis diminuat̉ quicꝗd pars impēdens fuiſſet do mi ꝯſumata. vide gl. in. c. ſtatutum de reſcrip. lib. vj. ⁊ vide op. tex. in. l. ſed hereditas.§. i. ff. ad exhi. ⁊ cōclude ꝙ nil donatur ꝓpter laborem ſocij naute vt littera iſta dicere videtur. An non hic quod no. sͣ. man. l. idemqꝫ.§. ideꝫ labeo. ⁊. jͣ. locati. l. cum in plures.§. vehiculum. Socius oīum bonoꝝ debet ſocio Socium. canferre quicꝗd lucratus eſt etiaꝫ ſi fuerit lucratus ꝓpter delictum in ꝑſona ſua cōmiſſum non tamen cogitur cōferre illud quod ex turpi cauſa eſt lucratus. h. d. Additio. ¶ Sociū. Socius oīum bonoꝝ oīa conferre tenetur preterqͣꝫ ex illicito queſtū queſita. damna v̓o ſuo delicto ꝓueniētia ſocietati non imputat ⁊ inhoneſtarum reꝝ ſocietas nulla ꝯͣhitur. Et ſi queſtuꝫ illicitus com municatus fuerit ſponte ⁊ cōicans fuerit ex delicto dam natus partē recuꝑat a ſocio. h. d. vſqꝫ ad. l. ſi id qd̓ docto. No. hic ꝙ aūt iniuria ſit ſocio aūt ſit a ſocio. primo caſu tam emolumētum qͣꝫ dānum eſt cōmune. ſecūdo caſu ꝑti net ad ſolum ipſum delinquētē. ⁊. h. d. No. etiam ꝙ poſt latam ſnīam querit̉ an per iniuriam ſit pronunciatum qꝛ refricat̉ iſta qd̓ cum tertio non inter ꝑtes primas. Et no. ꝙ quandoqꝫ eſt licita ſocietas ⁊ illicitum lucrum ⁊ tunc non venit cōicandum ſed cōmunicatum trahit ſecum pe riculum cōdēnationis. quādoqꝫ eſt ſocietas illicita ⁊ lucrum illicitum ⁊ tūc non eſt cōicandum nec ſi eſt cōicatū ſponte facit tranſire periculum qꝛ ac. pro ſocio naſci non pōt. vt. l. nec pretermittendum. jͣ. eo. Si vnus ex ſocijs Per contrarium. annium bonoꝝ eſt damnatus actione iniuriarum. ſiquidem eſt damnatus ꝑ iniuriam iudi. de cōmuni ſoluere poteſt. Si v̓o ob ſuum maleficiū ſecus. ⁊ idem ſi eſt dānatus propter ſuam con tumaciam. Itē illud qd̓ ſocius lucrat̉ ex ſuo delicto conferre nō tenetur. ſi tn̄ confert lucrum efficit̉ cōmune pōt tn̄ lucrū collatū de ſocietate accipere ſi fuerit dānatus ad illud lucrum reſtituēdū. h. d. iſte.§. vſqꝫ ad. l. nec quicqͣꝫ. ¶ No. in iſto.§. per contra. ¶ No. tex. ibi ſi ob maleficium ⁊c̄. nam per hūc tex. tenet glo. ꝙ ſi vnus ex fratribꝰ remanentibus in coīone cōmittit maleficium non pōt ſol uere de cōi vidiſtis sͣ. e.§. idem pamp. in glo. vlti. ⁊ no. in l. ſeq. vſqꝫ ad. l. nec quicqͣꝫ. Item ex. l. nec quicqͣꝫ no. tex. cum gl. que incipit ex quibus. ꝙ ex quocunqꝫ delicto qͣꝫ tumcunqꝫ publico poteſt agi ciuiliter ad intereſſe. caſus eſt hic ⁊ in. l. qui nomen. jͣ. de falſis ẜm Fran. ⁊ Cy. arg. contra. jͣ. de verbo. ſigni. l. hec ſtipulatio. ſo. quando delictum cōmittit̉ in re familiari ſemper oritur ciuilis actio ad intereſſe quod no. ¶ Ex lectura antiqua. NOVA ADDITIO. In verbo tex. cōmune Uod aut. ant ar̄. ꝙ meretrit d̓ ſuo lucro non ſoluat decimam qꝛ non venit com municandum qd̓ turpiter eſt queſitum. ¶ Ex lectura antiqua. NOVA ADDITIO. In ver. qd̓ ſi ſcienter. no. I igitur. ꝙ qui cōſenſit in cōicatio ne lucri videtur conſenſiſſe in ſupportatione pene ideo confert ad penam. ¶ Ex lectura antiqua. NOVAADDITIO. In ver. tex. Ec quicquam. ⁊ publicis ex quibus agitur ciuiliter in factū. vt. jͣ. de falſis ꝗ noīe ac. naꝫ nō ex oībus agitur niſi rem familiarē cōcernāt ſeu ꝯtingant. vt pꝫ. jͣ. de ver. ſig. hec ſtiPro ſocio pulatio. b. in vltimo verſic. accidunt. uide. jͣ. de euictio. l. lucius.§. fina. NOVAADDITIO. ¶ Ex lectura antiqua. Ec premittendum. en ceterum ar. ꝙ per cōfederationē non intelligū tur cōfederati ad bellū illicitum. B. ¶ In gl. verbo ſocietate nec cōfirmari poſſe ex poſt facto. Si res perit anteqͣꝫ I id quod. qt contracta ſocietas ꝑit ei cuius res eſt. Si vero ꝑit poſt cōtra ctam ſocietatem perit cōiter. h. d. ¶ In hoc prin. no. glo. ſuper verbo cōica. ibi. Et no. arg. no. ex iſto princi. differentiam vtrum ſocietas ſit formata ſuper pre cio futuro. an ſuper ipſis corporibus a principio. ¶ Itē no. glo. hic poſitam ꝙ ſocietas cōtracta in vaccis durat in vitulis natis ex eis. facit. sͣ. commo. l. ſi ex certo.§. vſqꝫ adeo. ⁊ adde qd̓ no. jͣ. de pigno. ī prin. ⁊ per Ia. in. l. fun di. de fun. inſtru. Iſte.§. in effectu quaſi idem Item celſus. acit ꝙ principium iilius. l. ⁊ ideo non ſūmatur. dic ꝙ in pecunia cōicata eſt periculum cōe in cōicanda ſolius proprietarij. h. d. NOVA ADDITIO. ¶ Ex lectura antiqua. ¶ In verbo tex. nō enim hn̄da no. aliud eſt ꝯͣhere ſocietatem ſuꝑ emendo aliud ſuꝑ vendendo. ¶ In.§. itē celſus. no. non eē idem iuris de pecunia cōicata ⁊ de pecunia cōioni deſtinata. ¶ In.§. ſi filius. no.§. lꝫ variatio cō tingat penes acquiſitionē tn̄ ſi ſubſtantialia ꝯͣctus remanent eadē ꝯͣctus eſt vnus ⁊ idē ꝯtinuatus. ¶ In v̓. tex. ſi ſeruus meus. pone ꝙ facta eſt liga inter duas ciuitates hoc adiecto ꝙ vna deberet ſe intromittere de terris alte rius. modo accidit ꝙ terra quā vna illarū confederataꝝ tenebat̉ per imperatorē occupata eſt tandē in ſua liberta te dimiſſa. deinde altera terra de ꝯfederatꝭ illam terrā inuaſit. querit̉ vtrum ꝯͣ ligaꝫ ⁊ ſocietatem venerit nec ne. ⁊ videt̉ ꝙ venerit qꝛ cum debeat illā iuuare in recuperatio ne. ergo non dꝫ eam inuadere. ar. sͣ. de cōdi. indebi. frater a fratre in fi. prin. Sed dic ꝯͣ. qꝛ reſpectu illius terre qͥ auctoritate principis eſt in naͣli libertate repetita finita eſt li ga. nec ſit locus recuperationi ꝯͣ principem. nam ad hoc pactū lige nō eſt trahendum qꝛ eſſet illicitum. vt. sͣ. eodeꝫ nec pretermittendum. ⁊ ar. iſtius.§. ⁊. jͣ. eo. actioneꝫ.§. pu blication̄. ⁊ sͣ. ea. l. in prin. nec eſt intelligēda de terris ſu is. ar. de acqui. re. do. naturalem. ⁊ inſti. de reꝝ di.§. ī his. ⁊. C. de remiſ. pig. l. fi. ⁊ de religi. l. ij.§. in locum ⁊ videt̉ quaſi caſus. jͣ. de diuor. l. ꝙ ait lex ibi finita eſt. l. auctorita te. ſecus ſi prima occupatio fuiſſet illicita. nam cū oppreſ ſus hr̄et ius recuperandi per ſe ⁊ amicos ſuos vt de furtis. l. iij. ⁊. l. i. de vi ⁊ vi armata ⁊ in eo deberet per ſuuꝫ ꝯfederatꝭ iuuari. ergo ſuus ꝯfederatus nō poſſet occupa re. ar. C. de dolo. l. i. ⁊ sͣ. mādati ſi mādato ticij.§. i. ¶ Sꝫ quid ſi terra ꝯfederata cū alia ſe ſubmittit alicui dn̄o vtꝝ duret prima ꝯfederatio ⁊ vr̄ ꝙ non. vt hic. ar. con. jͣ. eo. l. actione.§. ſocietas. dic ꝙ quantū ad dn̄m nulla eſt confederatio. ſed quantū ad ipſam vniuerſitatē q̄ ſe tranſtulit. dic ꝙ aut per iſtam tranſlationē impeditur ſeruitiū lige. ⁊ tūc eo ipſo vr̄ ꝯͣ pacta veniſſe ar. no. de vaſallo. sͣ. d̓ legibus de quibus ⁊ de reſti. ſpo. piſanis. vnde mō pacta ſibi ſeruanda nō ſunt. vt. sͣ. eo. ſi cōuenerit. aut per hoc nō paratur impedimētū indebitis ſeruitijs ⁊ oneribus ſuppor tandis. ⁊ tunc durat vt in.§. ſocietas. de iſtis cōfederatio nibus habes sͣ. de pac. conuen. ⁊. jͣ. de captiuis non dubito. ¶ In glo. que eſt ſuper verbo tex. manere que īcipit venditio. in fi. glo. melius facit lex ſi vt certo.§. vſqꝫ adeo cōmo. depoſiti ⁊ an talis ꝯͣctꝰ ſit peccatū no. de pig. gre ge in pͥn. doc. de hoc ꝑ Iac. d̓ are. jͣ. de fun. inſtruc. fundū. Si filiuſfa. ī paterna poteſtate exi Sͣi filiuſſa. nens gͣhat. ⁊ poſtea emācipet̉ ea dem durat ſocietas. ⁊ pro geſtis dum erat ī poteſtate de

Pro ſocio. a ¶ Cōicāda vide eundem bal. in. l. ſi pa truus ī. iiij. co lū. ver. ⁊ p̄dicta ſunt vera C. cōia. vtri. iu di. ⁊ ī ſua mar ga. v̓. ſocius v̓. ij. ⁊ inno. ī. c. ſicut el. ij. in v̓. ſobrietate. tuꝫ ſecus eſt d̓ iu reiuran. b ¶ Propter ſi qualr̄. inter ſe differāt. vid̓ d. alex. d̓ imo. i. l. i.§. i. d̓ īcē. rui. ⁊ naufra. c ¶ Spurio. anl ⁊ qūo per viā tertij ami ci inſtituti relinqui poſſit. vide. d. alex. d̓ imo. in conſi. li. per totū ma xime in fi. d ¶§. arroga to. vbi ad hoc vide frā. are. tur actio tam contra ipſum qͣꝫ contra patrem pro contra cto poſt agitur contra filium tm̄ vel ſic. etiam vno ⁊ eodem cōtractu numero ꝑmanēte pōt diuerſificari forma agendi ẜm qualitatē temporum. h. d. ⁊c̄. ⁊ eſt ar. ꝙ vna ſubſtitutio poſſit diuerſificari ẜm qualitatem temporuꝫ. vel ſic emancipatione ſocietas ꝯtracta per filium non diſ ſoluitur ⁊ pro debito cōtracto durante poteſtate agi po teſt per patrem ⁊ filium pro contracto poſt agitur contra filium tantum. Nō poteſt agi vt Deo morte. ſocietas ad heredem tranſeat niſi in ſocietate vetigaliuꝫ. h. d. In hac. l. no. glo. ij. que ponit quot re ꝗrātur vt ſocietas poſſit ad heredem tranſire qd̓ no. Vel ſic ſum matur ⁊ plenius lꝫ in contractu ſocietatis ſit facta mētio heredis non tamen tranſit ad heredem. fallit in ſocietate publicorū vectigalium ꝙ non diſſociatur morte. ſed trāſit ad heredem idoneum. non enim fuit electa induſtria perſone. hoc dicit ratio regule eſt qꝛ tantū durat ſocietas quātum ꝯſenſus. ſed cōſenſus morte finitur. Ratio ex ceptionis eſt qꝛ ſocietas vectigalium publicorum poſtquā eſt cōtracta eſt neceſſaria ⁊ non pendet ex libera volunta te. ⁊ ideo tranſit ad heredem tamen tribus concurrentibus ꝙ ſit ſocietas publicorum vectigalium vel ſimiliuꝫ. ⁊ ꝙ ſit facta mentio heredis ⁊ ꝙ heres ſit idoneus. jͣ. 1 eo. verum.§. in herede. ita dicit gl. hic no. quod tene mēti pro his qui aſſociant ſe ad emendum cōmunātias iſtius ciuitatis vt fructꝰ lacus vel cluſij vel gabellaꝝ ⁊ ſil̓ia. NOVA ADDITIO. ¶ Ex lectura antiqua. 3 ¶ In ver. tex. cuius oꝑam. ¶ Nota ꝙ per morteꝫ corporalis diſſoluta videtur ſocietas. ⁊ ſic eſt ar. ꝙ mortuo corpore magno ſocietatis finita ſunt pacta facta cum ſo cietate. ſed contra eſt verum qm̄ ſit cum eo in figura vni uerſitatis ergo ⁊cͣ. vt. l. ſicut.§. fi. ꝙ cuiuſqꝫ vni. noīe. ⁊ sͣ. de rei ven. marcellus cum. l. ſeq. figuram enim vniuerſita tis tenet exercitus qui olim imperatorem creabat. habet enim ea que vniuerſitatis ſunt. C. de iuriſdi. om. iudi. l. fi. ⁊.l. magiſterie cum ſi. in.§. quod in alea. Quid ſi dōaue rit ex honeſta cauſa dic vt. jͣ. de dona. filiuſfa. vide in ſpec. r de iudi. iiij. parte.§. ſequitur. v̓. quid ſi alter. In tex. ibi ſocius omniuꝫ Quod in alea. ponorum. ⁊ h. d. Turpes 3ª expenſe non debent fieri de cōmuni ſed de proprio expē dentis quod no. pro fratribus ſocijs. In actione ꝓ ſocio poſt mo Oclum. ram veram vel fictam veni unt vſure tanqͣꝫ intereſſe cōtra ſocium. ſecus contra heredem ſocij. hoc dicit. ¶ Nota. ex hac. l. caſum in quo vſure petuntur tanqͣꝫ intereſſe qd̓ eſt hodie ꝑmiſſum circa quod vide quod no. C. de ſūma tri. l. i. ⁊ in auc̄. ad hec. C. de vſur. ⁊ in cor. vnde ſumitur. Additio. ¶ Socium. Propter moram veram vel fi ctam cōmiſſam per ſocium in reddendo lucrū tenet̉ mo roſus ad uſuras que vt intereſſe p̄ſtantur ſocio non here di ſocij. h. d. ¶ No. hic vſuras peti vt intereſſe. ⁊ tūc nō cōmittuntur ad modum vſurarū. Sed nunꝗd eſt verum de iure canonico. glo. dicit ꝙ non veritas eſt qꝛ aut petū tur ſolum rōne tēporis. aut petūtur ex adiectis coherentijs. Primo caſu non pn̄t peti vt hic. Scd̓o bene pn̄t pe ti. vt no. in. l. i. C. de ſūma tri. ⁊ fide catho. ⁊ facit in rōne ſui exēplum de vſu. c. ſalubriter. ⁊ p̄dicta vera in ꝯͣctibus bo. fi. ſed in ſtricti iuris dic vt. sͣ. de in litē iurā. l. nūmīs. ⁊ adde qd̓ no. C. rem in pn̄ti.§. exactio. ⁊. C. de admi. tuto. aucͣ. nouiſſime. ⁊ qd̓ no. in Spe. de vſur.§. porro. in bo. fi. ⁊ qd̓ no. in. l. i. C. de ſenten. que pro eo. Illud qd̓ ſocius expēdit pro cura vul OOCIIS. neris in eius ꝑſonam propter ſocieta tem illati debet ſocietati imputari. Item damna ⁊ lucra obuenientia contemplatione ſocietatis ſunt cōmunicana daʳ. ſecus ſi obueniant contemplatione ꝑſone lꝫ talium lucrorum ſocietas fuerit occaſio. hoc dicit ẜm verum in tellectum lꝫ glo. magna multum ſe inuoluat. Additio. ¶ Socius. Dānum ⁊ lucruꝫ ex cauſa ſocie tatis contingens ſocietati imputat̉. ſecus ſi rōne perſone lꝫ occaſione ſocietatis cōtingerit. hoc dicit cum. l. ſequēque corrigit dictum precedens in expen. medicorum ẜꝫ verum intellectum. Et intellige hic ſocietatem fuiſſe con tractam vnius rei vel negociationis. ſi enim fuiſſet ꝯtracta oīum bonorum nullum eſſet dubium. qꝛ omnia lucra licita contingentia abſqꝫ dolo ſocij ſocietati imputantur vt. sͣ. eo. l. cum duobus.§. per contra. an. ¶ No. ꝙ aliud b ſignificat dictio ex ⁊ aliud dictio ꝓpterᵇ. vnde differētia eſt an quid ſit ex aliquo. an ꝓpter aliꝗd ẜm Rizar. qui ſu mit hic ar. ꝙ qui habet filium ſpuriuꝫ poſſit tenere hunc modum ꝙ bona ſua leget alteri ⁊ illum grauet tantūdeꝫ edare ſpurioᶜ de proprio patrimonio ẜm eum. quod non credo verum. qꝛ eſſet fraus de re ad rem. Et qui ſunt mo di per quos poſſit ſpurio relinquere. vide Bar. in. l. fi. jͣ. de his quibus vt indig. ¶ Scd̓o not. cauſam remotam non cōſiderari. ſed tm̄ proxi. ⁊ ideo determinat̉ per hūc tex. ꝙ ambaſciatores donatum eis non debeant reddere lꝫ ſit eis collatum in honorem ciuitatis. tamen ad ꝓpriaꝫ vtilitatem eorum reſpicit. qꝛ ip̄i cenſentur benemeriti. vt .sͣ. eo. l. nec adducit. facit quod no. Cy. C. de ſacroſan. eccle. l. i. q. vij. Ex his apparet ꝙ cauſa remota equiꝑatur cauſe impulſiue non cauſe finali. facit. jͣ. rerum amota. l. ſi mulier. ⁊ quod ibi no. ⁊ ad hoc vide guil. in. l. ꝓcurator qui ꝓprio.§. ꝓcur. vt in ceteris. sͣ. de ꝓcur. ⁊ ibi dixi ẜm eum. Cy. ponit in. l. fi. C. de fur. ⁊ vide doc. in. l. i. jͣ. de re. dubijs. ⁊ pleniuꝫ in. l. ſi eo.§. item quicꝗd sͣ. ſoluto matri Imonio. ⁊ in. l. ſed ⁊ ſi plures.§. in arrogatoᵇ. jͣ. de vulg. ⁊ pupilla. ⁊ ibi ponit glo. que exemplificat in ambaſciato ribus Mediolani de cauſa proxima ⁊ remota. vide per Bar. in. l. vxori. jͣ. de auro ⁊ argen. lega. NOVA ADDITIO. ¶ Ex lectura antiqua. ¶ In verbo tex. ſed nō quaſi no. ꝙ aliꝗd accedit ſorti ⁊ tn̄ non eſt vſura ſed merū intereſſe. ⁊ ideo limitat̉ ad mo dum vſurarū. ¶ In.§. ſocius. no.§. ⁊ vide Cy. C. d̓ epiſ. ⁊ cle. auc̄. licentiā. vide Cy. C. fam. her. l. ſi filius. vide oī no qd̓ no. Inn. extra de teſt. cū in officijs Riz. fac̄ de pecu lio eo tēpore in fi. ⁊ de edil. edic. cum aūt.§. idem ſi lega. ar. contra. C. de offi. diuer. iud. l. fori tui doc. in v̓. tex. ⁊c̄. ¶ In ver. tex. adminiſtraſſet quis. nā hoc dānum de cō muni nō venit deducendū ſicut nec lucrū cuius ſocietas ē occaſio remotiſſima venit cōicāda. vt ſubijcit. qn̄qꝫ donat̉ aliquid ei qui non repn̄tat niſi ſe ip̄m. ⁊ tunc ſibi ſoli querit quia intentio donantis non eſt in aliū relata. qn̄qꝫ donat̉ ei qui repn̄tat ſe ⁊ aliū. ⁊ tūc aut eſt donatū ſub reſpectu repn̄tante alium. aut ſeipſuꝫ. Si ſeipſuꝫ ſibi querit non alij vt hic niſi ſit ꝑſona que nō poſſit ſibi querere. nā tunc querit alij neceſſaria ⁊ legali acquiſitione ⁊ conuen tionali. vt. l. qui liberis.§. i. de vulga. ſubſti. ⁊. l. placet. de acqui. here. de leg. ij. cum filio. Si vero ſub reſpectu rep̄ſentante alium. tūc aut ꝑſona per quaꝫ pōt queri alteri ⁊ querit̉ illi. vt. l. ij. de rebus dubijs. Aut non poteſt queri. tunc ſibi ipſi querit non alteri. vt sͣ de vſufru. in. l. adhuc. .§. ſeq. Si vero dubitatur ſub quo reſpectu ſit donatum p̄ſumā in magis piuꝫ. ar. sͣ. de legi. benignius. nā qui ple donat nō ꝑdit. vt no. sͣ. de vſufru. locū. in dubio hoc eſt pͥ ſumendū ꝙ ꝗs nolit ſuū iactare. vt. l. cū de īdebito. vnde donatū monacho p̄ſumā intuitu monaſterij ⁊ ſic ad piaꝫ cauſas ⁊ ſic nō egebit inſinuatiōe ⁊ fuit de facto ꝑuſii. ⁊ vide de here. inſti. quo loco.§. ẜuo mā. ⁊ de leg. ij. peto.§. iure ⁊ Guil. C. de ſac. ſan. eccle. l. i. in an̄pe. q. ¶ In ver. tex. ꝑꝑ ſocietatē. ar. ꝙ qui hꝫ filiū ſpuriū poſſit aliquē he redē inſtituere vel ēt legare ⁊ eundē grauare. ⁊ tantudē dare ex ſuo ꝓprio mr̄imonio filio ſuo ſpurio. nec ob. lura que dicunt pr̄em non poſſe legare exͣneo vt det filio ſuc ſpurio. nā refert an quid ſit ex aliquo an ꝑꝑ id. vt h Riꝫ. facit de peculio eo tꝑe in fi. ⁊ de edil. edic. cū āt.§. itē ſi le gatur. arg.

gatur. ar. contra. C. de offi. di. iudi. l. fori tui docto. in gl. que eſt ſuper verbo tex. vſuraꝫ que incipit.i. non ſeruato. ¶ In verbo glo. quidam peſſime. contra no. in. l. i. C. de ſumma tri. doc. ſed illa verum dicit ſine pacto. vt. sͣ. de in litem iurando. minus de leg. ij. imperator.§. i. hoc verum dicit interuēiente pacto. Nam quicquid accedit ſorti eſt vſura ſi ex pacto accedit. vt. sͣ. ſi certuꝫ petatur. arg.§. ſi ti. ⁊ dic vt in Specu. de vſuris. verſi. porro in bone fidei ⁊ virum res empta ex fenore ſit obligata ꝓ reſtitutiōe vſu rarum dic eo. titu. ver. pone vſurarius. dictum Spec. ap probo ante litis conteſta. ſed poſt etiam inſtricti iuris ve niunt vſure vt intereſſe. nam poſt lit. conteſta. omne iudicium eſt reſtitutorium ergo ⁊cͣ. vt. jͣ. de vſuris videamus. §. in fauiana. ⁊.§. ſi act. Ex predictis fuit determinatum flor. ꝙ tutor licet non teneatur ad vſuras tamē ſi non cō uertit in emptio. prediorum teneatur ad id quod predia ſi empta fuiſſent fructificaſſent. Si preciū rei cōmunis cū s Icitius. ſocio putatiuo diuiſerim ſocius putatiuus a vero ſocio cōuenietur nō ego cum ego receperim p̄cium rei mee. h. d. vel ſic. Socius qui diuidit cum herede putatiuo ⁊ habꝫ partem ſuam nec conuenitur nec agit vlterius ſolum. ergo reſtat actio vero heredi contra putatiuum heredem. hoc dicit. Et poteſt eſſe ratio qꝛ ſo. partis ſue preciuꝫ intelligitur recepiſſe. poteſt eſſe ratio propter ſingularia p̄ cepta pecunie. vt. l. ſingularia. ſupra ſi certum petatur. ⁊ ideo non ob. contra. hic ſignatū in glo. Socius non debet cō Erum eſt. demnari niſi quatenꝰ facere poteſt vel dolo deſiit poſſe facere ꝙ be neficium non tranſit ad fideiuſſorem nec ad heredem. h. d. ¶ No. ex hoc prin. iſtius. l. ꝙ ſocietas hꝫ in ſe ius fraternitatis. Sed aduerte qꝛ glo. noſtra hic dicit. ꝙ lꝫ ſocietas habet in ſe ius fraternitatis. ⁊ ꝓpterea ſocio detur iſtud bn̄ficium tn̄ ſi frater conueniat̉ a fratre non habet bn̄ficium iſtud. vt no. hic in glo. ſuper v̓bo fra ternitatis qd̓ no. ex qua glo. colligitur ꝙ hoc bn̄ficiū ha bet locum tm̄ in his qui ſunt ſocij ex incidenti quod not. ¶ Quero que eſt ratio diuerſitatis ꝙ hoc bn̄ficium da tur defenſori ſocij non aūt fideiuſſori. glo. ponit rōneꝫ in l. alia in pͥn. jͣ. ſo. ma. ⁊. jͣ. de re iudi. l. ſi cum ꝓcur. ſed vera rō eſt iſta qꝛ fideiuſſor ꝯuenitur ex ꝓpria obl̓one defenſor nō ꝯuenit̉ illa obligatione qua tenet̉ ſocius. ¶ Sed quero ſi fideiuſſor ꝯuenit̉ inſolidum nunꝗd hēt aliqd̓ remediuꝫ dic ꝙ ſic qꝛ debet denūciare hoc principali ⁊ pͥn cipalis veniet ⁊ ſuſcipiet defenſionē fideiuſſoris ⁊ oppo nit exceptionem p̄dictam ex ꝑſona ipſius principalis lꝫ fideiuſſor opponere non poſſit. caſum habuiſtis no. in. l. idemqꝫ§. generaliter. sͣ. mandati. Additio. ¶ Socius non tenet̉ mihi niſi in id qd̓ facere pōt. aut qd̓ dolo deſijt poſſe. ⁊ fraternitas inſtar ſocietatis obtinet. ⁊ eſt hoc bn̄ficium ꝑſonale non trāſiens ad heredem nec ad fideiuſſorem lꝫ trāſeat in ſimplicem defenſorem. ⁊ in conſiderando an facere poſſit deductio eris alieni. h. d. vſqꝫ ad.§. nūc vidēdum an. ¶ No. ꝙ bn̄ ficium ſocij non trāſit ad fideiuſſorem nec ad patreꝫ. ſed ad ſimplicem defenſorem defenſorio noīe non ꝓprio. ⁊ ſic tūc non eſt diſcretio de ꝑſona in ꝑſonam. qꝛ beneficiū ꝑſonale non recipit diſgreſſionem cum coherebat oſſibꝰ ſic. sͣ. de mino. l. iij.§. quid ſi minori. ¶ Querit glo. vtruꝫ frater a fratre poſſit ꝯueniri vltra qͣꝫ facere poſſit. poteſt hec qō quotidie occurrere vtrum fratrem inopeꝫ poſſit ꝗs facere incarcerari ob debitum. ⁊ videt̉ ꝙ non cum ei debeant̉ alimenta glo. hic ꝯtra Rizar. malum. ⁊ doc. nec ob. arg. de ſocijs qui fraternizant. qꝛ illud eſt propter eꝗ tatem cōuentionis que ꝯuentio ſocietatis de ſui natura pōt eſſe damnoſa qd̓ tene menti valde. ¶ Socius debet conue Id quod facer T. nint inquantum ſace re poteſt ere alieno tamen non deducto debet tamen cauere de ſatiſfaciendo integre ſi ad pingniorem fortunam deuenerit. hoc dicit. Si ſunt plures ſocij inuiceꝫ ꝯ̄i cum tres. agentes non eſt melior con ditio occupantis. hoc dicit. ¶ Nota hunc tex. cum glo. que incipit vt cum maſſario ꝙ ſi ex pluribus ſocijs vnus tenet pecuniam communeꝫ vel res communes. ⁊ ſic eſt maſſarius poteſt contra ipſum inſolidum agi vt hic eſt quod no. ⁊ etiam eſt caſus. jͣ. eo. l. actione.§. ſi cōmunes ⁊c̄. Vel ſic. etiam de parte ſua ſocius tenetur preſtare alteri ſocio vt ſeruetur equalitas. Vel ſic. inter plures ſoci os inuicem agentes non eſt melior conditio occupantꝭ. hoc dicit. ¶ Et eſt no. ⁊ quotidianus caſus pro mercatoribus limitans ⁊ declarans. l. pater. de pri. cre. ¶ No ta hic contra maſſarium ſocietatis poſſe dirigi libelluꝫ ꝑ quēlibet ſocioꝝ. facit. jͣ. eo. l. actione.§. ſi cōmunis. ¶ Ex lectura antiqua. NOVA ADDITIO. ¶ In v̓bo tex. quodāmodo.i. quo ad quid ⁊ certo atqꝫ limitato reſpectu. vnde vltra nō ꝓgreditur ⁊ ſic ideo nō repelletur a teſtimonio qꝛ alia res eſt. ¶ In v̓bo tex. verum eſt. An eſt verū poſt latā iam ſnīam in ſocium inquā tum facere pōt. ⁊ videtur ꝙ non quaſi ſnīa cum ſuo bn̄fi cio tranſeat ad heredem. ſed dic cōtra. vt. C. ſo. ma. l. nec maritus. ¶ In v̓bo tex. defenſor ſocij ꝯuenti. vnde ꝓceſ ſus iſte non fiebat ſuper obligatione fideiuſſoris ſed pͥncipalis. ⁊ ideo hic non venit diſputandū de iuribus obli gationis fideiuſſorie. vt. sͣ. ¶ In v̓bo tex facere pōt vide Cy. C. rem in pre.§. cum aūt in. ij. q. ¶ In v̓bo tex. patri autem. Not. priuilegium filij non cōpetere patri ⁊ loꝗt̉ hic de priuilegio qd̓ cōpetit iure ꝯͣctus idem ſi iure īmunitatis. ſecꝰ ſi iure nature vel quaſi vel iure affinitatis. vt jͣ. ſolo. ma. l. rei iudi.§. fi. ¶ In.§. id quod facere. in v̓bo tex. item videndum. Nota de nuda cautione ſic. sͣ. de iudi. l. ij.§. ſi dubitetur. ⁊ adde qd̓ no. sͣ. de alie. iudi. l. iij. in fi. B. ¶ In.§. ſi cum tres no.§. ꝙ ſocius qui de cōmuni habuit vltra qͣꝫ deberet poteſt compelli vt recōicet. h. d. Quid ſi expēderet vltra qͣꝫ burſa cōmunis pateret̉ an repetat dic in Spe. de iudi. iiij. parte.§. gn̓alia. v̓. quid ſi ex pendiſti ¶ In ver. tex. cum vno vt cum maſſario ac. no. ꝙ contra maſſarium ſocietatis poteſt agi inſolidum. fac̄ jͣ. eo. actione.§. ſi communis doc. ar. ꝙ maſſario ciuitatis poſſit precipi ꝙ ſoluat debitum ciuitatis. facit. l. i.§. qui bus quod cuiuſqꝫ vni. nomīe. de iſto maſſario hēs no. jͣ. de vſuris. l. gayus. ¶ In.§. tempus. No. ꝙ h̓ excep. nō poſſum facere non impedit litis ingreſſum quia tempuſ ſententie non tempus litis mote cōſideratur. ¶ In verbo ſi tamen no. priuilegium perdi ratione doli nō culpe. Et ſic no. ꝙ priuilegium meretur amittere qui conceſſa ſibi abutitur poteſtate verum eſt ſi dolo abutitur. ſecus ſi culpa. ¶ In.§. in heredem. in v̓bo tex. ⁊ circa tribus cō currētibus heres ſuccedit in ſocietate.ſ. ꝙ ſit ſocietas ve ctigal. vel ſimilium. ⁊ ꝙ ſit facta mentio heredis. ⁊ ꝙ he res ſit idoneus doc. vt no. sͣ. eo. l. adeo morte. ¶ In.§. ſi ſeruo. illud quod vnus ſocius querit nō rōne ſocietatis. ſed ratione partis ſue non venit cōicandum. hoc dicit. ¶ In.§. ſocietas. Not. in iſto.§. ꝙ diſtincte ſunt ſpecies iſte.ſ. mors ⁊ renunciatio. Vnde facit ad no. per Archi. in. c. ſuſcepit de reſcriptis lib. vj. ¶ In ver. tex. voluntas no. ꝙ duplex eſt īteritus.ſ. hominis ⁊ volūtatis ſic dicaꝫ in monacho mortua eſt voluntas ⁊ ſtatus ſed nō homo ipſe. ¶ In ver. tex. intereunt nūquid donatio cauſa mor tis confirmetur morte ciuili. ar. ꝙ ſic. C. de dona. inter vi rum ⁊ vxo. l. res vxo. ſed dic contra ⁊ ibi eſt ſpeciale. no. ar. de reſcriptis. ſuſcep. lib. vj. ¶ In glo. que eſt ſuper v̓. bo tex. ceterorum que incipit vt paternorum in v̓. gl. in fi ne ma. l. ⁊c̄. vide quod ibi no. ⁊ īſtitu. de actio.§. penu. ⁊ de re. iu. ſi cum procurato. l. ſciendum. ⁊ de ritu nupt. nō ſolum.§. ſi puelle. ⁊ de priuileg. credi. dabimus.§. i. ⁊. C. ſolu. matri. l. nec maritus no.

a ¶ Legato. adde. d. alex. de imol. in cō ſi. xlix. in. i. co lū. in. i. ꝑte vbi ponit an here ditates ⁊ legata facta ex ſocijs veniant in diuiſione. a b ¶ Societas. vide q̄ ha bent̉ ꝑ. d. alexan. de imo. ī ꝯſi. lxxvij. per totū. ij. ꝑte vbi ponit qn̄ dica tur eē dīſſolu ta ſocietas īv̓. fratres nō obb ſtante prīa cō Pro ſocio. Utrum ſocius face Tempus autem. n ponit inſpicitur tp̄s rei iudicate. ⁊ facere ꝗs poſſe dr̄ ſi dolo facit quominus poſſet. ſecus ſi culpa. h. d. ¶ In glo. que incipit n̄ in ſolidum ⁊cͣ. ibi ex culpa tenet̉. ſed Pe. de bel. dicit ꝯtra. dicens ꝙ lꝫ maritus propter culpam deſinat facere poſſe non tn̄ ꝓpterea ꝑdit bn̄ficium qd̓ hēt vt nō ꝯueniat̉ niſi inquātum facere pōt ita tenet glo. in. l. etiam.§. licet alle. in glo. ita tenet etiā in.§. cū auc̄. vnica. C. d̓ rei vxo. ac. ⁊c̄. Contra he In heredem quoqꝫ. redem ſoci competit actio pro ſocio lꝫ non ſit ſocius nec poſſit eſſe ſo cius lꝫ ſit actum niſi ſit ſocietas vectigal. h. d. Legatum factum Si ſeruo cōmuni. per vnū ex ſocijs ſeruo cōmuni nō debet ꝯferri inter ſoc. ⁊ be̓des legantꝭ. h. d. ¶ In glo. mag. ibi que quidem ſtipl̓o ex cauſa libe ralitatis ⁊c̄. ¶ No. ex hac glo. ꝙ ſtipl̓o vt plurimū non interponit̉ ex cā liberalitatis. ¶ Ideꝫ no. in. l. plautius. .jͣ. ad. l. fal. ¶ No. ꝙ illud qd̓ acꝗritur rōne ꝑtis ⁊ nō rō ne totius nō debet cōicari qd̓ intellige in ſocietate ſingu q laris rei nō ī ſocietate vniuerſali. Uel ſic. legatū ſin̄ liber o tate factum per vnum ex ſocijs ſeruo cōmuni ſolum per tinet ad cōſocium nec eſt cōicandum huiuſmodi legatū. h. d. Vel ſic. acꝗſitum ſocio non ꝓpter ſocietateꝫ ſed pro x pter partem ſuam non cōicat. b. d. Et ad hoc allegatur. t ⁊ qd̓ dicimus in legatoª idem intelligas in donatione in ater viuos vt donum totum ꝑueniat ad ꝯſocium. in ſtipulatione aūt dicas ꝯtra vt non totum. ſed pars ſola ad cō ſocium ꝑtineat. vt no. in glo. ẜm veram opi. de quo vide plene ⁊ clare per Bar. in. l. penul. de ſtipu. ſeruo. ¶Societas diſſoluit̉ alio ex modis SOCe CaS. hic inſertis. h. d. cum duobus ſeq. vſqꝫ ad.§. incertaꝫ. Et pro declaratione iſtius tex. qui diu cit ⁊ ex actione. ⁊ leg. actione. jͣ. eod. ¶ Ego quero qūo . ſoluitur ſocietasᵇ ꝓpter actionē ꝓpoſitam in iudicio du bb pliciter. pͥº vt aliꝗd cōmunicet̉ vt vidiſtis. sͣ eo. l. ſi actuꝫ. ⁊ jͣ. eo. l.§. pe. ⁊ iſto caſu ꝓpter talem ꝓpoſitionē actiōis ſocietas non extingueret̉. Secundo modo ꝓponit̉ actio pro ſocio in iudicio vt alicui ex ſocijs det̉ portio ſua pro ꝑſonalibus p̄ſtationibus que veniūt in iudicio. vt. d. l. ſi actum. sͣ. eo. Et iſto caſu eoipſo ꝙ ago vt aliꝗd mihi det̉ videor habere animum diſtrahēdi ſocietatem merito ſo cietas diſſoluitur. ⁊ ita loquitur iſte tex. No. de tacita diſſociatione. ⁊ adi LaC. de qd̓ not. in. l. pe. gͣ cōmuni diui. vide Bar. in. l. i.§. ſi quis hic de iti. actuqꝫ pͥua. ⁊ tene menti legem qꝛ quotidie allegatur. NOVAADDITIO. ¶ Ex lectura antiqua. ¶ Nota preſumi renūciationem ſocietatis eoipſo ꝙ ſo cij ſeorſum mercant̉. ⁊ quilibet facit facta ſua. ⁊ vide. C. cōmuni diui. l. pe. ⁊ ibi de hoc no. Sed lex noſtra loquit̉ reſpectu cōmunis future non reſpectu preterite. Nō ſummatur quia ſumma Trione. ta eſt cum precedenti ⁊ cum ea continuatur ⁊c̄. Non ſummatur ꝯi in rem certam. qꝛ breuis ⁊ ſe ip ſum declarat vt in glo. Diſſenſu diſſoluit̉ ſocietas qd̓ qͣli DiximuS. ter intelligatur hic per exēpla declarat̉. Item renūciatio intēpeſtiua non liberat renūcian tem ſed facit ſocios a renūciante liberari. h. d. vſqꝫ ad.§. renūciare. ¶ No. diſtractū claudicare. In v̓. qd̓ ſiꝗdeꝫ. no. ꝙ dolus porrigitur ad futura de ꝗbus non erat cogi tatum. in.§. labeo. no. gl. ſuꝑ verbo eo tꝑe que optime de clarat oēs caſus circa renūciationē. ¶ No. ꝙ debet con ſiderari intereſſe totius ſocietatis non vnius ex ſocijs ⁊ quādo intereſt totius ſocietatis eam diſſolui impune po teſt renūciari. v̓. ꝙ ſi tp̄s. no. ar. ꝙ confinati ad tp̄s finito tempore pn̄t libere reuerti ſine alia licentia. ¶ Ex lectura antiqua. NOVA ADDITIO. ¶ Statim ꝙ ꝓ ſocio agitur renūciari ſocietati vr̄. h. d. Ratio nam cū agens intendat ad ſeꝑationeꝫ. ergo videt̉ diſtrahere cōionem. vt. sͣ. l. ꝓxi. al̓s ꝯcurrent ꝯtradictoria qd̓ eſt īpoſſibile hinc eſt ꝙ durante ſocietate non eſt orta actio ꝓ ſocio qꝛ cōio ꝑſeuerans excludit actionē per quā ſeꝑatio venit de p̄ſenti. Naꝫ ſi eſſet nata ergo ſeꝑatio debita. ergo cōicatio indebita ſed ꝯn̄s eſt falſuꝫ qꝛ cōicatio debita ergo ⁊c̄. vt in.§. diximus diſſenſu. ſolui rō qꝛ ſicut quis in cōione non detinetur inuitus ſic nec in ſocietate. vt. sͣ. eo. ſi ꝯuenerit. ¶ Et no. ꝙ ꝓpter dictā rōneꝫ ſocius vnus dīſtrahit totam ſocietateꝫ tn̄ ſi per hoc ſocieiatē dā nificat dolo vel culpa tenet̉. ſecus ſi non dānificat vel cul pa ceſſat. h. d. ¶ In v̓bo tex. quid ſiquideꝫ no. ꝙ non vi det̉ quis doluꝫ cōmittere in eo qd̓ ignorabat ſibi cōpete re vel que nondū cōpetebat in.§. iteꝫ ſi in v̓bo tex. labeo. vide Inno. de ſupplē. neg. prela. ſicut ⁊ in Spe. de feud. .§. qm̄. v̓. xvi. in v̓. tex. ſed ꝙ ſocietati. ¶ Nota inſpici an ſit vtile ſocietati non ſingulari perſone. ar. ꝙ ſi eſt datum aliquod arbitriū ſuper vtilitate ciuiū ꝙ non hn̄t arbitriū in cauſis priuatorū. ſed ſolum in cauſa que reſpicit cōeꝫ vtilitateꝫ non ſingularē aliquoꝝ ciuiū. ¶ In v̓bo ex neceſſitate. no. rōne neceſſitatis aliquid fieri an̄ dieꝫ. ¶ In .§. itēqꝫ. in v̓bo tex. finitū ē ar. ꝙ finito tꝑe ꝯfiniū ꝗs poſſit ſine alia licentia patriā remeare ſic de poſtul. imꝑator. ¶ In.§. renūciare. no.§. ar. ad ꝓteſtationes ꝙ ꝓcur. poſ ſit ꝓteſtari alteri ⁊ alius ſibi etiam ſine ſpāli mandato qd̓ intellige niſi dn̄s ex hoc poſſet incidere penā ꝯuentionalem vel legalem. facit. jͣ. de liberis agno. l. i.§. i. B. ¶ In v̓bo tex. quod eſt verius. vide de elec. cām. in glo. approbat in cle. ſed ibi factum ꝓcuratoris arctat ad penā. ideo exigit ſpeciale mandatū h̓ nō. vt in. c. non pōt. de ꝓcur. in cle. ⁊ in Spec. de ꝓcurato.§. i. v̓. lꝫ ergo. in v̓bo iex. in po teſtate dn̄i. ergo dato ꝙ ꝓcurator poſſit renūciare ſocietati. vt. sͣ. dixi tn̄ renūciationē ſibi factaꝫ non poteſt acceptare ſed eſt hoc in poteſtate dn̄i. vel dic ꝙ non excludit ꝓcuratorē acceptādo. ¶ In.§. morte vnius ē. ar. ꝙ vno executorū mortuo oīum poteſtas finiat̉. ⁊ idem in omni bus qui hn̄t poteſtatē inuicem colligatā. ⁊ dic vt in. c. vl. de teſta. lib. vj. Quid in abſentia ecce ꝙ vnus ſociorū ab ſentat ſe. nūquid poteſt loco ſui aliū ponere. vide in ſpe. de iudi. iiij. parte.§. generalia. v̓. circa hoc. ¶ In.§. ſocie tas quē no. ē ar. ꝙ vſufructus finiat̉ per ingreſſum mōa ſterij. naꝫ monachus nō retinet qꝛ nō poteſt habere ꝗcqͣꝫ In monaſteriū non tranſit qꝛ nec in heredē arg. ſumpto ex hoc.§. B. ¶ In.§. publicatione. in v̓ſi. text. nam cum. ¶ No. ꝙ ille ī cuius locū alius ſuccedit pro mortuo hr̄ ſed hoc qn̄qꝫ non eſt verū. vt. sͣ. ea. l.§. ſocietas. ⁊ vide archi. xvi. q. i. placuit. ¶ In v̓bo tex. ſuccedat vbi bōa alicui deferūtur per morteꝫ naturalem vel ciuilem habetur loco heredis. vt hic ⁊. C. ad. l. iul. de vi. l. ij. Secus ſi ex ꝯ ctu. l. ij. de here. ven. de dona. here. ¶ In.§. ſi cōmunis. no. ꝙ actio pro ſocio ſequit̉ inter ſocios prioreꝫ. ¶ In glo. que eſt ſuper v̓bo tex. ꝗcꝗd que incipit crimē eſſet lu crum. ⁊ maxime per ꝯͣctum ⁊ in re certa heres ſocij ſuccedit.i. cōmodū ⁊ incōmodū tranſit ad heredē doc. Renūciatio pōt fieri ꝑ ſe ⁊ ꝑ Renūciare. ꝓcuratorē haſit ꝑcuraior git lis. h. d. bonus tex. vſqꝫ ad.§. morte. ¶ No. ex hoc text. ꝙ renūciatio ēt pōt fieri per ꝓcuratorē gn̓alē vt hoc tex. cum glo. ſuꝑ v̓bo oīum bonoꝝ. ⁊ ſic eſt hic caſus ꝙ ꝓleſtatio pōt fieri per ꝓcuratorē ēt non hn̄teꝫ ſpāle madatū lꝫ glo. de hoc videat̉ dubitare ⁊ nō firmet pedes in. l. i. j. i. de lib. agno. Et iſtū.§. intellige. ꝙ ꝓcurator poſſit renū ciare qn̄ renūciat cā ſubſiſtēte. ſꝫ ſi renūciaret nulla ca ſub ſiſtēte. tūc non poſſet renūciare ei ad qd̓ nō ſpāliter factū eſt vt vidiſtis in. l. ſi hoīem. sͣ. ti. i. Quid ſi vendo tibi ola bona mea pn̄tia ⁊ futura que ꝯſtituo me p̄cario tuo nomine poſſidere deinde aliqua bona acꝗro. nunꝗd ſtatul virtuute

virtute precarūj efficiar poſſeſſor. rn̄deo nō niſi ea intētio ne acꝗrerem vt te poſſeſſorem facerē vt hac. l.§. ⁊ ſi quid poſſeſſor. qui tex. eſt ad hoc notādus. nam in poſſeſſione acꝗrenda pōt quis p̄iudicare ei cui dꝫ acquirere. vt. jͣ. de acqui. poſ. l. fi. C. ⁊ ita determinauit. d. Fran. tig. per hūc .§. qd̓ tene mēti ⁊ ita dixi ſuper rubrica. C. de ꝯͣhen. emp. Ex lec. ant. ¶ In tex. ibi verius tn̄ qn̄ eſt ꝓcurator generalis non pōt renūciare niſi ex cauſa iuſta. vt. sͣ. man. ſi hoīem ẜm bal. ⁊ ibi ratam. No. caſum in quo quis eſt ꝓ curator ⁊ tn̄ deſiderat̉ ratihabitio dn̄i ad corroborationē act. ⁊ hoc intellige in generali ꝓcur. ⁊ eſt rō qꝛ de natura actꝭ. erat hic exploranda volūtas dn̄i. ¶ Itē ſi alicu ius. Iſte v̓. eſt ar. ꝙ finita cauſa lige ſit finita liga. ⁊ ſic fini ta guerra eſt finita liga facta ꝓpter guerrā. ¶ Qd̓ ſi ī te. dic caſum ꝙ fecimus ſocietatem ad emendū pānos ego iui in francia ad emendū. ⁊ interim ſocius deceſſit lucrū ⁊ damnū erit cōmune cum herede eius propter ignoran tiam ſicut in mandato. Morte naturali vel ciMorte vnius. uiū ſoluitur ſocietas. h. d. iſte.§. ⁊ iſtum.§. declara vt in glo. ⁊ bene ⁊ no. No. hūc.§. ⁊ hūc tex. nam eſt Cō Uipecunſa. pic caſus de eo qd̓ habuiſtis no. sͣ. e. l. verum.§. ſed cum tres in glo. que incipit vt cum maſſaria. sͣ. e. facit. l. vn̄ querit̉. sͣ. cōmo. ¶ In. l. actiōe.§. publicatione. No. tex. qꝛ deportatus hētur pro mortuo. qꝛ hꝫ ſucceſſorem vniuerſalem ergo intelligit̉ fiſcus cape re cauſa mortis. Et adde qd̓ no. Cy. C. ad. l. iul. de vi. l. ſi tutoris. Itē no. ꝙ in ꝯͣctu volūtario non ſuccedit fiſcus. Et adde qd̓ legitur ⁊ no. jͣ. de noua. l. quotꝭ. in fi. ⁊. jͣ. ſolu. matri. l. ſi conſtante.§. fi. Non ſūmatur qꝛ breNonnunquam. uia ſꝫ no. ip̄m ad id qd dixi. sͣ. e. l. actione in prin. Iſtum tex. declara vt in gl. ⁊ te ne menti ſecundam opinionem. Additio. ¶ Nonnunqͣꝫ. In glo. ibi al̓s non agit̉ niſi finita ſocietate. quero hic quare nō naſcit̉ niſi finita ſocie tate ac. pro ſocio. Rn̄deo quedam ſunt actiones que deſiderant ꝯͣctum finiri ſicut eſt actio pro ſocio. vnde merito perſeuerante ꝯͣctu non oritur actio. ideo aūt deſiderāt ſocietatē finiri. qꝛ dum ſunt ſocij non poſſunt eē aduerſarij. victoria enim ꝓficeret non victori ſed in ſocietatem re flecteretur facit. sͣ. fi. re. l. iiij.§. ſi cōuentum. quedam ſunt actiones que non deſiderāt ꝯͣctum finiri ſed perfici. ⁊ ex eis ꝑfecto cōtractu quo ad actum ꝑtinet obligatꝭ. ſtatim naſcitur actio vt. C. de re. permu. l. ex placito. ita dixi in. l. i. in fi. C. vt actio ab herede ⁊ contra heredeꝫ. ⁊ vide per me in. l. tādiu. C. eo. Inter ſocios tꝑe diuiſionis ſocietaSl yNuS. tis aſſumitur dos ab eo qui ſuſtinei onera mr̄imonij. h. d. Et no. hūc.§. ⁊ forte nō reperies ita bene alibi ſicut hic. ⁊ facit. jͣ. e. l. ſi ſocius pro filia. Additio. ¶ Si vnus. Dos dꝫ eſſe vbi ſunt onera matrimonij. Et ſi matrimōio diſſoluto ſocietas diſtrahatur reſtitui debet non ilico ſed tꝑe ſuo. ⁊ ſi certum ſit dotem reddi non debere diuiditur inter ſocios. h. d. cum. l. ſeq. No. ꝙ ſi ſunt duo fratres ſocij oīum bonoruꝫ. ⁊ vnus ac cepit vxorem ⁊ dotem poſuit in cōi ꝙ ſi perueniāt ad diuiſionem cōſtāte matrimonio ꝙ dos de cōmuni debet re fici ipſi maritoᵉ. ⁊ ſi ſit in caſu reſtitutionis debet reſtitui de cōmuni. ſinantē tanqͣꝫ lucrum remaneat erit cōmune. ſicut cetera lucra. ⁊ no. iſtud eſt verum mortuo patre ſed dotem quā filius lucrat̉ in vita pr̄is cōferre non debet vt no. in. l. dotem de cōſti. pec. ⁊ no. per doc. C. fa. her. l. ij. x Si vnus ex ſocijs rem cōeꝫ a I Ynu S. vendit debet ei de indēnitate caueri ⁊ preciū receptū inter ſocios diuidi. ⁊ ſi precium ſocijs cōmunicauerit ſuper indēnitate ei ſue curretur. hoc dicit. Additio. ¶ Si vnus. No. ꝙ vnus ſocius tenetur pro alio qui non eſt ſoluendo. ⁊ hoc eſt ꝓpter veram ſocietatem in qua periculum debet eſſe cōmune facit. sͣ. l. veruꝫ. .§. ſi cum tres. ⁊. l. ſi actione.§. ſi cōmunis. ¶ Secundo no. hic quādo duo rei videantur eſſe ſocij eiuſdem obligatꝭ. qꝛ tunc quādo per pacti appoſitionem lucrum ⁊ dā num debet eſſe cōmune. Ia. de are. facit. jͣ. ad. l. fal. l. in. l. fal.§. hoc obſeruandū. ⁊ lꝫ duo rei ex cauſa oneroſa debeant participare lucrum ⁊ dānum etiam ſine pacto nō tamen dicentur ſocij. vt. sͣ. e. l. vt ſi pro ſocio cū. l. ſe. de duobus reis ex cā lucratiua eſt clarius qꝛ ibi non venit participandum cōmodum ⁊ incōmodum niſi exp̄ſſe agat̉ vt ī d. l. in lege falcidia.§. hoc obſeruandum. ⁊ facit qd̓ no. sͣ. de condi. inde. l. frater a fratre. in glo. magna. Si ſocius non oīum bonoꝝ cōmulvNuS. nem pecuniā fenerat. ita demum in ter ſocios vſuras perceptas debet ꝯmunicare. ſi cōi noīe fenerauit. Item ſi vnus ex ſocijs de ſuo in cōmuni negocio neceſſario impendit poterit illud repetere cū vſuris. b. d. quod no. C. e. l. i. Additio. ¶ Si vnus. Quādo aliqui ſunt ſocij ſed nō omnium bonoꝝ qd̓ quis ꝓprio periculo facit alij prodeſ ſe non debet. h. d. Et eſt.§. multum no. pridīe fuit iſta que ſtio de facto inter heredes duorū fratrum qui videbātur in quibuſdam ſocij in quibuſdam vero actibus non. Nā e quoſdam actus fecerunt in cōi ⁊ quoſdaꝫ ſeparatim. mo a do quidam illoꝝ fecerat mercaturam ꝓprio periculo ⁊ 1 x ꝓprio nomine. dicebam ꝙ non debebat hic cōmunicate pͥ per hunc.§. qꝛ ſocietas que inducitur tacite ex actibus vl v. tra illos porrigi non debet. arg. in. l. i. de iti. actuqꝫ priua. cum ſi. concor. cum hoc.§. jͣ. de admi. tu. l. titium ⁊ meui d um.§. altero. ¶ In tex. ibi ſi quid vnus ibi ex ſocijs non vi ſo omnium bonoꝝ. ibi non alias. Nota ꝙ ratione mendacij dperdit quis beneficium ⁊ ꝙ beneficium confeſſionis nō ex datur ei qui negauitᵇ a principio. quod tene menti ꝓpter ni ſtatutum in maleficijs. iij ne ¶ Ex lectura antiqua. NOVAADDITIO. I. ¶ In verbo text. qm̄ ſocietaꝫ hic collige quādo duo rei ni ſint ſocij ẜm Iac. d̓ are. ¶ In.§. ſi vnus not.§. ꝙ de eo ꝙ ter vnus ſocioꝝ non omnium bonoꝝ facit nomine ⁊ pericu pe lo proprio nō tenetur aliquid cōmunicare ſocio. ¶ Itē ptno. ꝙ vſura queſita ex pecunia cōmuni non eſt cōmunis ga eo ipſo niſi ſit cōmuni nomine acquiſita. ¶ In.§. no. al̓s vt no.§. vīde qd̓ dicit̉ per Cy. sͣ. de rei ven. l. fi. in fi. priuilegi mo um facti negatione finitur vnde non habet priuilegiū ni rel tar ſi qui ſe ſocium confitetur. ne ¶ Quero de intellectu ma Emo ex V. inius principij gl. di cit ꝙ iſtud principiū debet intelligi ꝙ nullus ex ſocijs pōt vēdere vltra portionem ſuā vide licet ceteris ſocijs diſſentientibus al̓s quilibet vr̄ hr̄e mādatum de vēdendo ẜm gl. iſtius. l. intellige in rebꝰ ⁊ mer cibus quas hēbant venales. nā iſto caſu quilibet ex ſocijs videtur alterum ex ſocijs p̄poſuiſſe ad vendendum. vt. sͣ. ſi cer. pe. l. eius qui in ꝓuincia in fi. sͣ. de exer. l. iij. in prin. non poſſet tn̄ alter ex ſocijs fraudulenter vēdere vel ſocio vetāte. in rebus aūt quas nō habebant ſocij venales ꝓcedit iſte tex. vt nullus ex ſocijs poſſit alienare vltra portio nem ſuam. ⁊ ita loquitur iſte tex. Additio. ¶ Nemo. No. in iſto principio ꝙ ſi plures ſint ſocij ad vnam ſtationē puta pānoꝝ. ꝙ vnus non pōt vendere ſine altero. tn̄ glo. ſentit ꝯͣrium qꝛ quilibet habet adminiſtrationem inſolidum. ar. sͣ. man. l. creditor.§. duo bus de exercito. l. i.§. ſi plures. ⁊ quotiens quis exercet actū inſolidum vnus obligat alium. vt no. Cy. C. ſi certū peta. l. cum te vbi videas. ⁊ idem dicas de iſtis garzonibus appothecarum qꝛ hꝫ locum ꝯͣ dn̄m inſtitoria. vt. l. i. .sͣ. de inſtito. non ob. hec. l. qꝛ apparebat de expreſſa ꝯͣdictione ẜm glo. facit. jͣ. de acquir. here. l. duo fratres. Dolus in perdēdo cō Illud queritur. mniſſus faciet ꝑdere be le ¶ Marito adde. d. bart. ſoci. in cōſi. cc xiij. inci. cū in pn̄ti ver. vij. ⁊ vlti. in. ij. ꝑte. d ¶ Negauit vide oīo. d. iaſo. may. inſti. de acti. in ver. ex maleficijs nu.xxvi. cum iij. ſeq. vbi ple ne. an ⁊ quan do negās penitere ⁊ cōfiteri poſſit vt penā euitet ⁊ id ſi vult cōfiteri poſt negationē ad hͦ vt ꝯſequat̉ cō moduꝫ ſtatuti remittētis qͣrtam partē pene confitenti maleficium.

Pro19. neficiū iſtud ſecus ſi dolus cōmittat̉ non acꝗrendo. h. d. Additio. ¶ Illud. No. ꝙ nō tenetur acꝗrere quis vt hic cōtra qd̓ dic cum querit̉ vtrū ille qui non acquirit ſit in dolo ſic diſtīgue. aut ꝗs impedit acꝗſitionē rei ad quā iure ꝯͣctus vel quaſi erat futurus obligari ⁊ tunc videtur fraudare. vt. l. ij.§. pe. jͣ. de here. vel ac. ven. ⁊ de iure fiſ. l. in fraudem in prin. aut aliquis non vuli acquirere reꝫ ad quam iure ꝯͣctus vel quaſi non erat obligatus lꝫ perſona liter eſſet obligatus ⁊ tunc non videtur dolum facere. vt l. ſi ante in prin. jͣ. que in frau. cre. ⁊ hoc ẜm Dy. ẜm Hu. videt̉ ꝙ tex. debeat intelligi de acquiſitione que non erat caſura in ſocietatē. jͣ. e. l. cum duobus.§. ſiꝗs ſocietatem. NOVAADDITIO. Ex lectura antiqua. ¶ Uide ad. l. fal. in. l. fal.§. hoc obſeruandū que fundat̉ per hanc. l. ¶ In.§. illud quare vbi lex exigit priuationē non ſufficit impedire habitum. No. hic duos ꝯͣ Um ſocietas. ius cadere ſuꝑ eodem. facit. jͣ. e. l. duo ſocietatem. ⁊. jͣ. titu. i. l. la beo ſcribit ſi mihi bibliothecam. In glo. i. ſi ſiUlla ſocietas. ne in fi. no. ꝙ ſocietas vectigaliū non tranſit ad heredem he redis. ⁊ rō ẜm gl. qꝛ in materia non trāſmiſſibili coarcta tur mētio heredis ad primum heredem. ſed hoc forte nō eſt verum īmo magis eſt trāſmiſſibilis ad vlteriores here des. ar. sͣ. qd̓ me. cau. l. videamus. ⁊. jͣ. de leg. iij. l. pater.§. xl. Non ob. l. antiꝗtas. qꝛ ibi verbū ꝓferebat̉ ab homine cōtra naturam ſocietatis vectigalium ⁊ cum. l. dicat trāſire ad heredem intelligo de quolibet herede. argu. jͣ. de verb. ſig. l. ſciendum. pro ⁊ contra induci pōt qd̓ not. per Dy. jͣ. ad trebel. l. ex facto.§. fi. Si ꝯͣctui iuUo ſocietatem. nſgentiū ſobijciatur ſtipl̓o idē cōtinens qd̓ actio ipſa noua tur actio ſi actū eſt nō al̓s. Item ſtipulatio penalis p̄cedē tem obligationem ex cā oneroſa celebratam nō nouat. h. d. ¶ Nō. qd̓ dixi in ſūmario. ⁊ circa illam partē ſūmarij qꝛ gl. dicit ꝙ ſtipulatio idē continēs nouat precedentem obligatione ēt ſi non ſit actū. vide qd̓ no. doc. in. l. vlti. C. de noua. ⁊ in. l. fi. jͣ. de preto. ſtip. ⁊ vide qd̓ dixi in. l. reſcri ptū.§. ſi pactū. C. de pac. Item circa ſecundam partē ſum marij videlicet vtrū ſtipulatio penalis precedentē obliga ti. nouat vide qd̓ no. per doc. in. l. ſi ita ſtipulatus de ver. ob. facit qd̓ vidiſtis ⁊ qd̓ ibi dixi in. l. ſiꝗs a ſocio. sͣ. e. ⁊ sͣ. d̓ pac. l. reſcriptū.§. pacto. videbitis ī. l. p̄dia. jͣ. de ac. emp. Additio. ¶ Duo ſocietatē. Obligatio principalis in ſtipl̓one deducta aīo nouādi nouat̉ per ipſam. ⁊ rurſus il la ſtipulatio nouat̉ per ſtipulationē penalem poſtea ſubſe cutam ⁊ cōmiſſam. h. d. ¶ In tex. ibi. tranſlata. qꝛ eſt no uata per ſtipulationem nō penalem ⁊ ibi poſſe qꝛ hic penalis ſtipulatio fuit ſubiecta ꝯͣctui iuriſgen. ⁊ ideo nō ha bet nouare lꝫ glo. aliter dicat ⁊ male Ray. de for. ¶ No ta differentiā qn̄ in ꝯͣctu ſocietatis apponit̉ ſtipulatio ſuꝑ ſorte. nam ſi aīo nouādi nō pōt agi pro ſocio. qꝛ eſt facta tranſfuſio. ſi non aīo nouādi. tūc pōt agi pro ſocio. qꝛ nō eſt facta tranſfuſio. ſi dubitat̉ gl. dicit ꝙ olim preſumebat̉ nouatio hodie ſecus ſic. jͣ. de ꝯͣhen. emp. l. pacta conuēta. dic ꝙ qn̄ ſtipulatio apponit̉ incōtinēti non p̄ſumit̉ noua tio. ſecus ſi ex interuallo. ar. jͣ. de cōdi. ⁊ demon. l. nam ad ea. ⁊ hoc tꝫ Bar. in. l. fiꝗs cum aliter de ver. ob. poſſet ſic ſaluari gl. aut ſtipulatio addicit̉ primo ꝯͣctui in. e. c. aut in diuerſo. ſi in eodem. vt ſi vendo tibi rem ementi ſtipulan ti ⁊ recipienti. tunc nō ſit nouatio. Si in diuerſo. vt qꝛ di xi vendo tibi hanc rem pro. x. ⁊ poſtea ſubijcio. Iteꝫ pro mitto tibi hanc rem per ſtipulationē. tunc olim forte p̄ſi met̉ donatio hodie ſecus. Non ob. jͣ. e. l. cū ſocietas. quiibi pactū erat collatum ſuper acceſſorijs. vnde nō noua principale. qꝛ ad hoc vt nouet principale debet pactū e appoſitū ſuper eſſentialibus non ſuꝑ accidentalibus. ar jͣ. de ꝯͣhen. emp. l. pacta cōuenta. jͣ. de p̄to. ſtipu. l. valerianus. ſed ibi ſit tacita nouatio rōne ꝯͣrietatis ⁊ impoſſibili tatis. ⁊ ſic non ob. ¶ Scd̓o no. ꝙ per ſtipulationem penalē non ſit nouatīo ꝯͣctus bonefi. vt hic. ⁊. jͣ. de ꝯͣhen. em pti. l. predia. ⁊ sͣ. e. l. ſiꝗs a ſocio. ſecus in ſtricti iuris. vt īͣ de actio. ⁊ ob. l. obligationū fere in fi. ⁊ eſt rō qꝛ in habētibus ſymbolū.i. ſimilitudinem facilior eſt tranſitus. jͣ. de accepti. l. an inutilis.§. fi. ſed Ia. de are. dicit ꝙ non ſit no uatio ⁊ tunc ꝗn poſſit agi ad ſortem ſi creditor malit. ſed Bar. dicit ꝙ in cauſa lucratiua ſit nouatio ⁊ eſt vera glo ſed in cauſa oneroſa vera opinio Ia. de are. allegat̉ ꝓ pri ma parte tex. in. l. i. de pe. lega. ⁊ adde qd̓ dixi in. l. reſcriptum.§. ſi pacto. sͣ. de pac. ¶ Tertio no. ꝙ eſt dr̄ia. an ali quid ꝓferatur per modum promiſẜ. an per modum ꝯdi. qꝛ primo caſu ſit cum repetꝭ. cōtractus. ſecūdo non. facit quod no. sͣ. de pac. l. ſi vnus.§. i. NOVAADDITIO. Ex lectu. antiqua. ¶ Aut ꝯͣctus ſocietatis cū ſuis capitulis deductus ē in ſtipulationem principalē aīo nouandi ⁊ ſubſecuta eſt pe nalis ſtipulatio. ⁊ tūc non agit̉ pro ſocio qꝛ nouata. Aut cōtractus ſocietatis non eſt in ſtipulationem principaleꝫ deductus ſed eſt pena adiecta. tunc pōt agi pro ſocio qꝛ penalis ſtipl̓o nō nouat eā ſed coequalis ſtipl̓o facta aīo nouandi bene nouaret. h. d. ¶ Op. ad primū ꝙ p̄ſumat̉ donatio. ¶ Itē op. ad ſcd̓m ꝙ fiat nouatio. vt. l. ob fere. ſo. vt ſuper gl. b. ¶ In ver. tex. ve ſpondes ⁊ ſi nō penaꝫ p̄ſtares ⁊ ſic due fuerūt ſtipulationes vna principalij alia penalis ray. ¶ In ver. tex. tranſlata qꝛ eſt nouata perſi pulationē principalem nō per penalem Ray. ¶ In ver. tex. ſed ſi ea incipiendo a precedenti ꝯͣctu ſocietatis in ſti pulationē non deducto ⁊ ſic non fuit niſi vna ſtipulatio.ſ. penalis ray. ¶ In verbo dūtaxat penam cōditionaliter. ¶ In verbo tex. agi poſſe. dic vt dixit in. l. reſcriptū. ſpacto. sͣ. de pactis per Cy. ⁊ Ia. ⁊ Guil. quia penalis ſtipulatio hic fuit ſubiecta ꝯͣctui iuriſgentiū. ⁊ iō non hꝫ no uare licet glo. aliter dicat ⁊ male ray. ¶ In glo. que eſt ſuper verbo tex. id feciſſet que incipit qd̓ ſemꝑ preſumit. Tu dic aūt ſtipulatio principalis ſubijcit̉ incontinenti t ⁊ non preſumitur nouatio niſi expreſſe agatur vt hic. ⁊ d̓ ver. ob. l. ſiquis cū aliter. ⁊ sͣ. eo. l. iiij. ⁊ de vſuris. l. ſi ſtipulatus. aut ex interuallo ⁊ tūc procedit ratio glo. ⁊ ē tō per. l. de ꝯdi. ⁊ demon. l. non ad ea bar. ⁊ eſt glo. ordiīt̓ ꝯͣhen. emp. l. pac. cōuen. in magna glo. ¶ In glo. qͥ incipit in altero caſu. in verbo glo. non poſt. vnde ſtipulatio penalis non nouat. hoc verum eſt anteqͣꝫ conmittatur. ſꝫ poſtqͣꝫ eſt cōmiſſa pena facta eſt trāſfuſio.i. nouatio. vt in ꝯͣ. per glo. facit ad. l. fal. l. i.§. Item ſi ita. ſed dic ꝙ gl. ma le dicit. vnde aliud eſt in ꝯͣctu iuriſgen. vt hic aliud in ſu pu. vt ī ꝯͣrijs dic. ad.§. Iteꝫ ſi ita dic ꝙ ibi eſt cā lucratius hic eſt cā oneroſa nam in lucratiua ꝓcedit. sͣ. eo. l. ſiqsſocio cū. l. ſe. ⁊ de acti. empti. l. predia. x Uerbum gUo conſibertī. nerale reſ gitur per ſpeciale. h. d. Imputat̉ illi q Ocius ſocio. acauirit malit cium. vide omnino Bar. ff. de ſolu. l. i. NOVA ADDIIO. Ex lectura antiqua. ¶ In ver. culpa. not. ꝙ culpa ſic hic extimatur qꝛ ex to tractu agitur. vnde imputet ſibi qui cum negligente contraxit a quo vi negligentia poteſt amoueri. Uerba generai I ſocietatent. reſtringuur ii futura facit qd̓ no. d̓ fundo inſtru. lutiꝰ. ¶ I tex. ibi redigendam. vide qd̓ not. sͣ. l. fi.§. fi. in glo. paruū NOVAADPInio Ex lectura antiqua. ¶ In ver. idē no. expoſitionē. ⁊ vide qd̓ no. in. l. vit̓ di res pi. ob. po. ¶ In.§. ſi ſocietatē all̓. l. adde qd̓ dixiat cū duobꝰ ſi fr̄es. ⁊ vide qd̓ determinat̉ ꝑ hūc.§. ī ſpe. diiiij. ꝑte.§. ſequit̉. v̓. ꝗd ſi vnus ex coheredibus. C Ex P. o ſocio.

De cōtrahenda emptio. 169 NOVAADDITIO. ¶ Ex lectura antiqua. ¶ In verbo idem no. expoſitionem. ⁊ vide quod no. in l. vlti. C. que res pig. obli. po. ¶ In.§. ſi ſocietatem all̓. l. adde quod dixi. sͣ. eo. cum duo ſint fratres. ⁊ vide quod determinat̉ per hunc.§. in ſpec. de iudi. iiij. parte.§. ſequit̉ ver. quid ſi vnus ex coheredibus. No. ex hac. l. ꝙ ī ſoOcietatem. etate dicit culpa le uis cōmitti eoipſo ꝙ ꝗs nō adhibet diligētiā in rebus ſocietatis quam ſolitus erat adhibe re in rebus ꝓprijs tꝑe ſocietatis ꝯͣcte. ad idē inſti. eo.§. fi. Sentētie arbiIſocietatem. moꝫ ſtari. ſuia v̓o arbitratoris reducitur ad arbitrium boni viri. h. d. ¶ No. ex hac. l. ꝙ arbitroꝝ duo ſūt genera. vnū qd̓ dicit̉ arbitrium. aliud qd̓ dr̄ arbitramētū. ⁊ primū dr̄ redactū ad īſtar iudicioꝝª vt videbitis. sͣ. d̓ ar bi. l. i. ẜꝫ dr̄ eē qͥdā trāſactio. vt no. ꝑgl. ī aucͣ. vt dif. iu.§. ſi v̓o. ⁊ ꝑ Inn. ī. c. ꝗntauallis exͣ de iureiu. Itē prīo oīno dꝫ ſtari. sͣ. de arbi. l. diem.§. ſtari. ſecūdo vero oīno non dꝫ ſta ri. ſed dꝫ reduci ad arbitrium boni viri vt hac. l.§. arbitrorum in fi. cum. l. ſeq. ¶ Sed hic quero an poſſit renū ciari reductioni ad arbitriū boni viri. de hoc no. ꝑ Dy. in. l. ꝗdam cū filium. jͣ. de ver. ob. c. ſcienti exͣ de reg. iur. li. vj. per Guil. de cu. in. l. ſi vnus.§. illud. sͣ. de pac. per Cy. C. de arbi. l. cū antea. facit pro hoc quedā gl. quā videbi tis in. l. ij.§. i. sͣ. ſi menſor fal. mo. dix. facit qd̓ no. Io. an. in d. c. quintauall̓. exͣ de iureiur. Secūdo no. in. l. ꝙ ſi nerue cum. l. ſeq. ꝙ ad hoc vt laudum ſeu arbitramētū poſſit re duci ad arbitriuꝫ boni viri requiritur ꝙ ſit manifeſta iniquitas. tex. eſt hic. ⁊ alibi dicit tex. ꝙ requirit̉ ꝙ leſio ſit ī modico vt patet in. l. ſi libertus. jͣ. de oper. lib. per. quaꝫ le gem hoc tꝫ Inno. in. d. c. quintauallis. ⁊ alibi habemus glo. dicentem ꝙ requiritur enorme damnuꝫ. ita no. in. l. ſi qua pena jͣ. de verbo. ſigni. Additio. ¶ Si ſocietatem. Poteſt cōferri modus ⁊ forma ꝯͣctus in arbitrium tertij amici tanqͣꝫ in boni viri. tn̄ ſi arbitretur inique ⁊ enormiter ledit partē pōt peti re ductio ad arbitriū bōi viri. ſecus in v̓o arbitro aſſumpto ad lites decidendas qꝛ in eo non habet locum recurſus ad arbitrium boni viri. h. d. vſqꝫ ad. l. ſi ſocius. ¶ In gl. ibi eo tenore facit. jͣ. de man. te. l. meuio. ⁊ iſta glo. eſt not. qꝛ ſepe iſta verba in ꝯͣctibus apponuntur ea cōditiōe mo do forma ⁊c̄. Et appoſui ea ad. q. quā diſputaui padue qͥ incipit duo ſunt ſtatuta in ciuitate padue. vbi omnino vide. Et natura ꝓpria conditionis eſt ꝙ adijciatur actui in potentia. natura modi ꝙ adijciatur actui in actu vt. jͣ. de cōdi. ⁊ demon. l. cum talē.§. titio. vnde rōne conditionis actus huiuſmodi habet in ſui eſſe pendentiam de futuro non rōne modi. vt. sͣ. ſi cer. pe. l. itaqꝫ. ⁊. jͣ. de le. iij. l. ſi tibi. ¶ In tex. ibi arbitroꝝ enim pro.§. allegat̉ ſed non eſt.§. ¶ In tex. ibi ſit.ſ. laudū. ⁊ ibi ſi arbitratu fiat iſte non dr̄ arbiter. ſed arbitrator. sͣ. de arbi. l. ſi de meis.§. recepiſſe. ¶ Ex lectura antiqua. NOVA ADDITIO. ītroꝝ i.§. arbitroꝝ vide qd̓ no. Inn. d̓ ele. ſacro. AI O Sed ꝗd ſi fuit cōpromiſſum in aliquē amicabilē cōpoſitorē ⁊ ipſe tulit ſnīam cōdēnādo in. cc. lib. cū ipſe debuit cōdemnare in. x. ⁊ precepit ꝙ ipſa ducēta ſoluerent̉ non ſoluit cōdemnatus petit actor penā dicēs arbiter iſte tulit iniquā ſnīaꝫ vnde dꝫ redigi ad arbitriū boni viri. que cā primo tractabit̉. ⁊ videtur ꝙ illa cā qua pe titur pena qꝛ debet ſtari ſnīe arbitri ſiue equa ſiue iniqua ſit. vt. l. diem.§. ſtari. sͣ. de arbitris. ⁊ ſibi imputet qui in ta lem cōpromiſit pro hoc. sͣ. de iud. qui prior ecōtra videt̉. nam iſta ſnīa dꝫ redigi ad arbitriū boni viri. ergo cā iſta pͥ mo tractabitur vt p̓iudicialis cum ſit quedaꝫ ſpēs appellandi. vt. sͣ. de arbi. non diſtinguemus.§. cum quidaꝫ. ſi eſt ſpēs appellationis. ergo ſnīa iſta non mandabitur execu tioni appellatione pendente. vt. jͣ. nil no. ap. pē. l. i. ad hoc .C. in integ. reſtitu. poſtu. ne quid noui fi. l. i. Preterea De 31 elda empuo. primo dꝫ cognoſci. de ſcd̓a qꝛ tractatur in ea an ſnīa value rit necne. ⁊ ſi nō valuerit nec pena peti pōt. vt. C. de peniꝓcurator. ꝓ hoc ar. sͣ. de arbi. nō di.§. i. ſꝫ iſta exceptio ne p̄iudicium fiat petitioni hereditatis īpedit ꝓceſſuꝫ ergo a ſimili. idē ne fiat p̄iudiciū cauſe reductionis. Itē alia rō ne vr̄ ꝙ non ſtatim poſſit petere penam ſed interim debeat quiſcere donec de ſnīa cognoſcat̉. vt. jͣ. d̓ vſuris in fideicō. ſꝫ dic de rigore iuris poſſit peti pena ante nec poſſet ī pediri executio. qꝛ ꝙ iſte aduerſarius dicit potius videt̉ quedam ſupplicatio qͣꝫ appellatio vel reſtitutio. ⁊. l. dicit ꝙ pendente ſupplicatione mandatur ſnīa executiōi. vt in aucͣ. que ſupplicatio. ſed tn̄ debet cauere de reddenda pe na ſi apparuerit ſnīa nulla ſicut dicit p̄dicta aucͣ. Vel dic ꝙ videtur equius ꝙ det̉ ſpacium in qd̓ oſtendat de iniꝗ tate ſnīe..jͣ. qd̓ ſi non ꝓbauerit de iniquitate ſnīe mandetur ſnīa executiōi ar. eius qd̓ dicitur. C. de vſur. ⁊ fruc. leg. l. aduerſarius. ⁊ sͣ. de peti. here. l. ſiquis libertatē ad h̓. C. ꝗ accuſare nō poſſunt. ſi ea ẜꝫ Uber. Tu dic ꝙ aut iniꝗtas eſt per viam defenſionis ⁊ iſta eſt peremptoria ⁊ ſuꝑ eo dꝫ procedi vt ſuper peremptoria. vt. sͣ. de inoffi. te pāphi. §. ſi filius. aut per modū agendi ⁊ hoc pōt eē dupliciter vel cōueniendo vel recōueniendo. Nam ſi primo petita eſt reductio iſta eſt ꝯuentio ⁊ ea pendente ceſſat executio qꝛ cum agat̉ ad reſciſſionē. ergo interim non ſit executio. vt. C. de trāſac. ſi cā. Si aūt primo petita eſt executio ⁊ in modū recōuentionis petit̉ reductio. tunc aut prima cā ē ſūmaria forte ex forma ſtatuti quo cauet̉ lauda exequen ī da. ⁊ tūc non ꝓcedit recōuentio. cuꝫ cā recōuentionis re quirat altiorē indaginem ar. no. per Inno. in. c. i. de mu. peti. Aut prima cā eſt ordinaria. ⁊ tūc ꝓcedit recōuentio ⁊ cum ſit preiudicialis impedit executionē. vt. l. fi. de or di. iudi. ⁊ ar. C. de adul. quādoqꝫ ⁊ in. l. i. in fi. que ſentētie ap. re. nec eſt bene dictū ꝙ petitio reductionis equiꝑe tur ſupplicationi. cuꝫ ſupplicatio a ſolo principe petatur ſed iſta coram quolibet iudice. vt. sͣ. qui ſatiſda. cog. l. arbitro. ¶ Sed nunquid ſi agens ad reductionem ſuccubuit. vtrū in modum defenſionis ſi cōuenitur ſuper pena poterit obijcere de iniquitate. reſpōdeo attendēda ē cau ſa ex qua ſuccubuit. vt. sͣ. de condi. indebi. iul. ẜm doc. me um ꝗ ita conſuluit. Contra hoc facit de ver. ob. qui rome .§. fi. ſed ibi nō poterat peti reductio qꝛ erat ſnīa que tran ſierat in rem iudic. Preterea ibi fuit talis cā expreſſa in ſententia que tollit omnem viam refricatiōis vt ibi patet. Adde qd̓ no. Dy. in ſuis conſilijs in cōſilio qd̓ incipit co lonus manētis. ¶ In ver. duo. dicit Inno. ꝙ arbitrato ris laudū non dicitur ſnīa nec in eo cadit emologatio tacita per lapſuꝫ. x. dieꝝ ſed perpetuo pōt peti reduci ad ar bitrium boni viri. Item dicit Inno. ꝙ arbitrator non eſt iudex nec ſeruat iudicioꝝ ordinem ⁊ ſi ceperit ſeruare po teſt nihilominus omittere qꝛ coram eo non eſt iudicium. Item dicit ꝙ ſi quis iurauit ſtare laudo ⁊ fuerit iniquuꝫ ⁊ ideo fuerit reductum ad arbitriū boni viri ꝙ illi reductioni dꝫ ſtari ſub vinculo iuramenti ⁊ pene. ſed glo. h̓ in .l. in ꝓpoſi. dicit ꝯͣriū. ⁊ no. bn̄. Iteꝫ dicit Inno. ꝙ ex po teſtate data cōpromiſſario ſcilicet vtrū ſit arbiter an arbitrator cōpromiſſarius. extra de iureiurā. quintauallis. ⁊ adde qd̓ no. ac. iuxta ſimile huius. sͣ. de iudi. l. i. Item an lex ſepe.§. ſcientibus de re iudi. hꝫ locuꝫ qn̄ res deciditur per viam amicabilis ꝯpoſitionis. vt no. Inno. de p̄ſcrip. auditꝭ. Item vide qd̓ no. Inno. d̓ p̄ſcrip. cū ex officij ī gl. no. ꝙ ſil̓. ⁊ de prebē. cū eſſent v̓. q. circa p̄dicta. vide oīno in ſpec. pͥma parte ſub ti. de arbitro.§. ſequit̉. v̓. ſe. ¶ Sꝫ an de re ſuper qua eſt ꝓnunciatum pōt compromitti in ar bitratorem videt̉ ꝙ non qꝛ nec tranſigi. C. de tranſac. ſi cā cognita ⁊ eſt caſus ꝙ vbi non ꝓcedit tranſactio nec com promiſſum. vt extra de arbitris expoſita ẜm Fe. de ſcalis qui ſic diſputauit. Sed quid ſi partes renunciant ſentētie pure vel ſub conditione ſi fuerit arbitratū ⁊ demum com promittūt an valeat. ⁊ videt̉ ꝙ non. C. de tranſac. ſi diuer ſa. credo cōtra. vt. sͣ. de dolo. ar.§. pe. a ¶ Iudicīo rū. adde eundē bal. in. l. i. sͣ de arb. ⁊ qd̓ ibideꝫ dixi in apoſt. quibus adde. d. Iaſo. may. iſti. d̓ ac. §. omnium.

a ¶ Comꝯrare. Nunꝗd autem ſit differentia inter emere ⁊ cōꝑa rare. vide do. Alex. de imo la. in ꝯſi. xlix. in pe. colū. in iiij. parte. De ꝯͣhenda emptio. vendi. In tex. ibi iniꝗtas eiꝰ etiaꝫ ſi Nde N. īn dimidia iuſti precij ſit inig tas ẜm Ia. de are. ⁊ Cy. in addi. ⁊ idē Ray. allegat qd̓ no. inſti. de ꝯͣhen. emp.§. item precium. ¶ In tex. ibi per iudicium bone fidei. ¶ Not. ꝙ iure actio. ex eo ꝯͣctu quo prius agi poterat reducit̉ arbi tratus ad arbitriū boni viri Riza. malum. tm̄ eſt ergo pe tere reductionē qͣꝫtuꝫ agere ad decipiendū ⁊ ẜm hoc de bet concludi parti ⁊ non iudici. Alij dicunt ꝙ officio iudicis. sͣ. de rei ven. l. i.§. per hanc. ⁊ per hoc non eſt opus duobus iudicijs ſicut nos dicimus de officio iudicis reſciſſorio ſed ſufficit vnum iudicium. vn̄ ſi per iudicem co gnoſcat̉ laudum eē iniquum ad illud dandum vel facien dum condēnabitur pars ſicut dicimus in cā appellationis. vt. C. de appel. l. eos in principio. nā iſta reductio ha bet inſtar cauſe appellatio. vt. sͣ. de arbi. l. non diſtinguemus.§. cum ꝗdem. ⁊ adde ꝗa iſta reductio eſt perpetua vſqꝫ ad. xxx. an. qꝛ non limitat̉ quare ẜm Cy. ⁊ alios for mam libelli eiuſ. vide in Spe. de arbi. quarta ꝑte. ad fi. in tractatu libelloꝝ. ¶ Iteꝫ no. in iſta. l. ꝙ ille qui dicit lau dum iniquum debet probare qꝛ preſumitur pro arbitra tore ẜm Dy. qui ita conſuluit in conſilio incipiente tholomeus manentꝭ. ¶ Quero vtrum pendente petitione reductionis laudum poſſit executioni mādari dic ꝙ non ratione perplexitatis ⁊ preiudicialitatis. ar. jͣ. de excu. tu. l. titius. C. de tranſac. l. ſi cauſa cognita. C. de in integ. reſti. ſpo. l. i. ⁊ ar. l. i. nil no. app. pen. cuꝫ ſi. Et forte poterit peti iſta reductio per modum exceptꝭ. ar. sͣ. de inoffi. teſt. l. papi.§. ſi filius. in. l. tale pactum.§. qui prouocauit in fi. repetitꝭ. sͣ. de pac. ¶ In glo. ibi iudicis ⁊cͣ. ibi ſi ꝗs arbitratu. So. ibi non fuit functus ſuo officio. ⁊ ideo nō leſit ꝑtes. hic fuit functus officio ⁊ leſit parteꝫ enormiter ⁊ in tolerabiliter. ⁊ ſic non ob. ⁊ ibi recurritur etiam vltra an num qui datur ad appella. proſequen̄. vt no. in Spec. de arbi.§. primo. v̓. quid ſi tēpore. ⁊ ibi per ſalutem. Solu. ſi ẜuauit formam compromiſſi non poteſt iterum laudare ſecus ſi non ſeruauit formā compromiſſi. vt no. in Spe. de arbi.§. ſequitur. ¶ No. ex fi. huius glo. ꝙ ſi non pare tur reductioni facte ꝑ iudicem nō inciditur in penam cō promiſſi. qꝛ compromiſſum non extenditur ad iudicem ẜm iſtam glo. qd̓ credo verum quādo iudex pronuncian do mutauit formam laudi. ſecus ſi confirmauit. ar. eoruꝫ que no. Guil. de cu. sͣ. qui ſatiſda. cog. l. nullus. In glo. magna N propoſita. iſ. prima ſolu tio eſt vera qꝛ ex quo lauduꝫ ſemel tulit ꝙ te nuit functus eſt officio ſuo. ⁊ idem iterum iudicare nō pōt. ⁊ probatur in. l. in gl. alle. ¶ Et no. totā iſtam glo. tam p̄cedentem partem qͣꝫ ſequentem pro cuiꝰ glo. ⁊. l. declaratione. vide qd̓ not. docto. C. de epiſ. audi. l. ſi quis ex conſenſu. C. de arbi. l. cum antea. ⁊ vide multas qōnes quas format Spe. facientes ad hāc materiaꝫ in titu. de arbi.§. ſequitur. ⁊ vide vnam qōnem quaꝫ for mat Dy. in. l. ſi dominium. jͣ. de fur. ⁊ vide qd̓ no. Inno. ⁊ Ioā. an. in. d. c. quintauallis. ⁊ alibi habemus glo. dicentem. ⁊ vide quod no. doc. in. l. vlti. C. de ꝯͣhen. emp. l. fi. ⁊. l. ſi quis arbitratu. jͣ. de v̓bo. obli. Pactum initum īter ſo Iſocius. dlos ꝙ filie dotentur de cōmuni eſt validum. ⁊ ſi ſocietate durāte dos recuperetur dos reuertitur in cōmuni cū ſua cauſa. ſecus ſi dos recuperet̉ per filiā ſocietate ſoluta. ⁊ ſi npa filia fuerit acceptilatione liberata ſocio non nocebit. h. d. inꝗd ¶ Et gl. in v̓. ceterum. ſatis declarat tex. iſtius. l. ⁊ in ea t difponit caſuꝫ. ¶ No. ſingulares cāus iſtius. l. qꝛ ſunt mul inter cōꝑa tum no. ¶ Scd̓o. nota in v̓. ꝙ ſi ſalua tex. ibi cum ſua cā le do. cum quo tex. no. ꝙ de iure antiquo pater tenebat̉ dotare imo iterum filiam viduatā eadem dote. vt hoc tex. ⁊ ſic nō vi xlix. detur hoc fuiſſe inductuꝫ de iure nouo. per auc̄. qͣꝫuis. C. lū. in de rei vxo. actꝭ. ¶ Tertio no. v̓ſi. nec ſi prior maritus ex c. De ꝯͣhenda emptio. vendi. quo habes ꝙ ſi eſt actū īter ſocios ꝙ filie de cōmuni po tentur. ⁊ vnus ex ſocijs filiam dotauit. ꝙ ſol. ma. a mari to dotem integre recuꝑare non pōt qd̓ no. ⁊ tene menti. Additio. ¶ Si ſocius. Primo iſta. l. declarat ꝙ valeat pactum ꝙ filia debeat dotari de cōmuni etiā ſi vnns ſolus vel neuter habeat filias vel vnus habeat plures qͣꝫ alius. qꝛ ſufficit ꝙ pactum ſit equale potentialiter lꝫ non actualiter. Secundo declarat de dote iam data. quia aut matrimonium ſoluitur morte filie. ⁊ dos reuertit̉ ad ſocietatem. aut diuortio. ⁊ debet reſeruari in ſequēs matri monium qd̓ alibi in iure veteri non reperitur ẜm bar. Si v̓o pͥmo moritur pater poſtea ſoluitur matrimoniū dos iam data non reuertitur ad ſocietatem. ſed ſi dos nō erat data ſed promiſſa. quia nunqͣꝫ exiuit de corpore ſocieta tis remanet in cōmuni. h. d. Et vide qd̓ no. in Spe. de iu di. quarta parte.§. ſeꝗtur. ver. quid ſi vnus ex fratribus. ¶ In tex. ibi interp̄tantibus. ¶ No. ꝙ illud qd̓ exiuit de corpore ſocietatis reuertit̉ ad ſocietatem qꝛ cauſa reducebat̉ ad non cauſam. ⁊ ſic non ob. C. de remiſ. pig. ſolita. Et ſi prior ⁊cͣ. ¶ No. ꝙ ſi teſtator iuſſit virgineꝫ ma ritari cum cōpetenti dote ⁊ eſt dotata. ſed maritus deceſ ſit non ſoluendo ꝙ non debet ꝓpterea denuo dotari. nā iſtud non pertinet ad officiuꝫ tertij. ⁊ ſufficit ſemel fuiſſe dotatam. ⁊ vide in Spe. qui filij ſint legi. v̓. ſed pone qui dam. ¶ In tex. ibi iure ſuo.i. iure conſolidationis. Iteꝫ adde ad hanc. l. qd̓ no. Cy. C. de iure delibe. l. rem quaꝫ. ⁊. C. rem in preſenti. ſed quamuis in. iij. q. Clud querendum. I ſumatur quia clara eſt. ſed idem habes in. l. arbor sͣ. cōmu. diui. ⁊cͣ. Additio. ¶ Illud. Quantam partem quis habet in terra tantam habet in arboribus ⁊ lapidibus ſeparatis. ¶ In tex. ibi habebat quia aliud eſt ſeparatio aliud ſpe cificatio. ¶ In tex. ibi directo. ergo in contractibus qui mandat non tenetur ex interpretatione. ſed in delictis ſe cus vt. l. i.§. deieciſſe. de vi ⁊ vi armata. Unus fraUre ſocietatis. temnmn ei ligat alium lꝫ ſint ſocij niſi pecuniam vertant in dotem. ⁊ vide quod not. in Spec. de iudi. quarta parte.§. ſequitur. v̓. quid ſi duo fratres. ⁊ iſtalex debet intelligi quādo obligauit ſe ꝓprio nomine. ſecus ſi nomine ſocietatis. vt no. Cy. C. ſi cer. pet. l. cum te. ⁊ dixi sͣ eo. l. nemo. ¶ No. ꝙ archam cōem vel burſam cōem poſſunt habere ſocij lꝫ non ſint collegiati. facit. sͣ. eo. l. verum§. ſi cum. ⁊. l. i.§. ꝗbus quod cuiuſqꝫ vni. no. Iſta lex non ſumatur quia Uotiens. dreuis. ſed ipſem declr. vt no. in glo. ⁊ hēt duas lec. vt habes in ea ⁊c. ¶ De ꝯͣhenda emp. ⁊ venditione. ⁊ de pac. inter emp. ⁊ ven. compoſitis. ⁊ que res non poſſunt ⁊c̄. Rubrica. Iſta lex Rigo emendi. pen vnde emptio ⁊ vēditio originē ſumpſe re. ⁊ quādo emptio ⁊ venditio dicatur contrahi ⁊ quādo ꝑmutatio. ⁊ hoc eſt loco ſūmarij in glo. que incipit nota. qꝛ ex duobus ibi tātundem in miſſa ⁊cͣ. ¶ Not. iſtam glio ex qua habes ꝙ tātum debet valere argentum ſignaluiū ſeu formatuꝫ qͣꝫtum valet in maſſa. ⁊ ſic ex hoc habes ꝙ expen. condendi debet fieri de publico. vt hic lꝫ Inno. ii c. quāto. extra de iureiur. videtur velle ꝯͣrium. ſed elus octum eſt contra hunc tex. ⁊ hanc glo. in glo. ſeq. ibi ſed cōparet ⁊cͣ. ¶ No. ſignificationem iſtius verbi compua rare. naꝫ v̓bum cōparareª eſt generale tam ad ꝑmulant nem qͣꝫ ad emptionem. de quo no. per glo. C. de refume mutatione in rubrica. Additio.

De contrahen. emp. ⁊ ven. Additio. ¶ Origo. No. ꝙ moneta dꝫ habere formā publicam. al̓s eſt adulterina. ¶ No. ꝙ verbū cōparare eſt verbuꝫ generale. ſecus in verbo emere. ¶ No. ꝙ em̄ ptio requirit precium pecunie numerate. adde qualiter dꝫ eē moneta extra de iureiur. c. quanto. ¶ In tex. ibi ali us emptor alius vēditor. No. ꝙ correlatiua debent eſſe diuerſa ⁊ ad poſitionē vnius ſeꝗtur poſitio alterius. sͣ. de iureiur. l. ſi duo patroni.§. marcellus. ⁊ nō cadūt in eadē ſubſtantia. vt in. c. fi. de inſti. ⁊ de iureiur. per veſtras. de bap. c. debitum. ¶ Querit glo. in.§. fi. vtrum inter abſen tes poſſit ꝯͣhi nō directo nūcio vel epiſtola. tꝫ glo. ꝙ non. idem tꝫ. jͣ. de actio. ⁊ obli. l. cōſenſu. ⁊. l. nec ambigi. C. de dona. ⁊. C. de dona. cā mor. l. ij. C. de ſacroſanc. eccle. vbi vide Cy. de fur. l. ſi nōdum. nā nūcius ⁊ epiſtola iungūt ꝯſenſum ſed ſine eis conſeẜ. ſeparati ſunt. ⁊ ideo non pn̄t ita integrare eūdem ꝯͣctum. ¶ Scd̓o querit glo. vtruꝫ ſi mādatū titij reuocatur ignorante aduerſario tꝫ ꝯͣctus. di cit glo. ꝙ ſic. doc. reprehendunt per. l. cū filius.§. ſi pecuniā de dona. ſi cer. peta. l. eius qui in pro.§. quas v̓o. Ego conſului ꝑ iſtam gl. ꝙ teneat ꝯͣctus quātum ad obligatio nem inducen̄. ſed nō qͣꝫtum ad trāſlationem dn̄ij ſic. sͣ. de pub. l. ſiꝗs prohib. ⁊ hoc in ꝯͣctu oneroſo qꝛ in lucratiuo non tꝫ vllo modo. vt. jͣ. de manu. vin. l. ſi pater.§. pater ex prouincia. ⁊ vide qd̓ no. in. c. i. de renun. in cle. ⁊. jͣ. de con di. ob. l. ſi pecuniā.§. ſi ſeruus. De ma. diſtīgue qꝛ aut agi tur de obligatione contrahenda aut de contracta diſſoluēda. Primo caſu ſola reuocatio ſufficit nec eſt opus ꝑ uenire in notitiā nuncij. vt. sͣ. ꝙ ius. l. i.§. ſi ego. ⁊ ibi no. ꝑ declarationem huius glo. falſum. Secūdo caſu nō ſufficit reuocatio. ⁊ ita loquuntur ꝯͣria in fi. glo. alle. de hoc plene in. l. eius qui in pro. p̄alle. per Ray. in. l. ij.§. fi. ⁊ fiꝗs. jͣ. de dona. rōnem facit ẜm ſecūdam iur. id qd̓ noſtruꝫ. ⁊ qꝛ in. l. ſi mandaſſem. sͣ. man. ⁊ iſtā glo. declara per Cy. i. l. mandatum. C. man. ⁊ vide in. c. ex parte decani. de reſcri. ver. videtur tex. de iſta materia vide/ quod no. in. l. titius de conſti. pec. in tex. l. i.§. qd̓ autem. No. ex hoc tex. Eſt autem emptio. ꝙ emptis ⁊ vē ditio eſt de iure gen. ad id. sͣ. de iuſti. ⁊ iure. l. ex hoc iure gen. ſed quedam glo. que eſt in. l. eas. sͣ. d̓ capi. di. videtur velle ꝙ emptio ⁊ vēditio ſit de iure gen. hoc eſt hꝫ equita tem naturalem iuriſgen. fuit tn̄ introducta de iure ciuili. qd̓ no. ¶ In glo. que incipit. jͣ. de act. ⁊ ob. ibi qd̓ nō pu to verū ⁊c. Nota iſtā glo. ⁊ idem qd̓ hic no. C. de dona. l. nec ambigi. facit quod no. in. l. conſenſu. jͣ. de act. ⁊ obli. ¶ In glo. in fi. Circa hanc gl. vide qd̓ no. Dy. in. l. ſi pa ter hic alle. ⁊ no. Cy. in. l. mandatum. C. mandati. ¶ Ex lectura antiqua. NOVAADITIO. ¶ Uide in Spec. eo. ti. ver. formaꝫ emptionis reperies. vbi materia declarat̉ ſiue res ſoli ſiue mobilis ſiue fructꝰ futuri vendātur. ¶ In ver. ꝑcuſſa. An ciuitates poſſint cudere monetam. dic vt no. per Cy. in. l. fi. C. de fal. mo. Iaco. ⁊ Odo. in. l. i. e. titu. in.§. eſt aūt in ver. tex. ꝯſenſu. ¶ Sed quid ſi emptor ⁊ vēditor ſunt diuerſarū linguarū ⁊ vnus non intelligit linguā alterius. rn̄. vt no. Inno. extra de ſponſa. ex litteris in ſimili. Itē dicit Inno. ꝙ ſufficit ſonū verboꝝ intelligere lꝫ quis dicat nō intellexi viꝫ ⁊ effectum iuris ẜm Innocen. in gl. que eſt ſuper verbo tex. per litteras. ¶ In ver. glo. ſecus. vide oīno in ſpec. de obliga. ⁊ ſolu.§. prenotand̓. ⁊ ver. pone mercator ꝗſqꝫ vbi oīno vide. Ad idem facit qd̓ no. in. l. illud. C. de ſacro ſan. ec. non ob. ꝙ dona. pauꝑibus videat̉ donatū deo. qꝛ ſic eſt media oīum ſi in perſona mediata.ſ. pauperū nō ſu matinitiū acti. eſt in ius d̓ ac. ⁊ ob. q̄ cū ſi. d. Mat. bon̄. Alij dicūt aliter vt ibi dixi. ⁊ adde qd̓ no. de ac. ⁊ ob. cōſenſu. ⁊. C. de furtis. l. ſi nōdum. in ver. glo. qd̓ puto. vide de hoc plene ꝑ Pe. in cōmento. l. mādas. Itē vide plene in. c. vnico de renun. in cle. in glo. ſuper ver. ieneat. In tex. ibi ēptio Et liberi hominis. intelligit̉ qͣꝫtum ad hoc vt venditor teneatur emptori. vt inſti. e.§. vltimo. NOVA ADDITIO. ¶ Ex lectura antiqua. Per hanc. l. di Nter patres. qt ſpec. ꝙ inier patrem ⁊ filiū non cadit ceſſio actionū. in ſpe. de ꝓcur.§. ſequit̉. poſt prin. vide Dy. in. conſi. xxij. inci. ſed bn̄ cadit mandatum directarum. C. man. l. ſi pater. in glo. que eſt ſuper verbo ſine precio. que incipit a qͣꝫtitate. Sed an per verbū volo emere īducat̉ em̄ptio. et ꝗd ſi dicā per verbum p̄teriti imꝑfecti vellem emere. ⁊ quid ſi dicam emo ſi tu vis. vide oīno qd̓ no. C. e. l. in ven dendis. in. iij. vltimis qōnibus mag. gl. Alij dicūt ꝙ verbum volo īportat voluntatem vendendi nō voluntatē q̄ eſt venditio. ſed ꝓ glo facit de leg. iij. l. pamphilo.§. ꝓpoſitam. vide per doc. meū. in. l. cūctos populos. in prin. de iuſti. ⁊ iure. NOVA ADDITIO. ¶ Ex lectura antiqua. Uide T liberi homiſſis. quod no. Inno. de preben. inter acta in fi. ¶ In v̓. tex. haberi in domo priuatoꝝ. in ver. vltīo emit̉. vide oīo Cy. C. de iure dotiuꝫ. l. ſi prediū. Et ſic collige aut vnditio eſt ꝓhibita ꝓpter rem ipſam. ⁊ tunc loquit̉ hic. qꝛ cōtrahit̉ ꝑſonalis obligatio ſi emptor ignorauerit vt h̓. aut fauore ꝑſone. ⁊ tūc aut cōtrahit ꝑſona priuilegiata ⁊ nō obligat̉. vt. l. cū lex. de fideiuſ. ⁊. C. de legi. l. non dubiuꝫ. ⁊ ibi no. Aut ꝑſona nō priuilegiata ⁊ obligat̉. vt. l. cum in p̄diū de vſuc. Aut eſt prohibitū ꝓpter delictū qd̓ reſultat in cōtractu. ⁊ tunc dic. vt. jͣ. eo. l. ſi in emp.§. item ſi em̄ptor. hoc plus placet qͣꝫ id qd̓ no. Ia. de are. in. l. dotaleꝫ. .ff. de mili. teſta. Nota diſtinctꝭ. que ſit Ed celſus. hoc pͥncipio de publi co. nā q̄dā res eſt publica ⁊ eſt in vſu publico. Quedā res ē publica q̄ tn̄ in vſu publico n̄ ē. Additio. ¶ Sꝫ celſus. Pōt agi in cōtractu ad reſciſ ſionem ꝯͣctus. h. d. ibi emptio. arg. fi. iſte tex. videt̉ velle ꝙ omnes ꝯͣctus qui ſunt de iure gen̄. poſſunt ꝑ epiſtolaꝫ explicari vel ꝑ nūcium qd̓ facit ad illam. q. nunꝗd ſponſa lia poſſint per epiſtolam cōtrahi ſicut per ꝓcuratoreꝫ. vt .l. generali in prin. jͣ. pro ſocio. Et totum hoc poſſet ꝓ mō perpendi vtrū iſti actus deſponſandi ſint de iure gen. naꝫ ſi eſſent de iure gen̄. nō poſſet ꝯͣhi per epiſtolā vt hic. ſed tex. facit ꝙ ſint de iure naturali. vt. l. i.§. ius naturale. sͣ. de iuſti. ⁊ iure. ibi maris ⁊ femine. alius tex. ꝙ ſit de iure et. l. i.§. ius naturale. in fine glo. ſuper verbo quibuſdam ibi idem contractus ſponſalium. ſed cogitabis. ¶ Sed quero vtrū a ꝯͣrio ſenſu hodie ꝯͣctus emptionis ⁊ vendi tionis ſint de iure gē. ⁊ videt̉ ꝙ nō. qꝛ pecunia eſt de iure ciuili rōne publice forme ſine qua eſſe nō poteſt. reꝗritur enim in pecunia duplex iuſtitia.ſ. pōdus materie. ⁊ aucto ritas forme. que auctoritas eſt de iure ciuili. ergo ꝯͣctus non pōt eſſe de mero iure gen. In ꝯͣrium eſt tex. sͣ. de iuſti cia ⁊ iure. l. ex hoc iure. gl. in. l. eas de capi. dimi. dicit ꝙ emptio eſt de iure gen. quo ad naͣlem eꝗtatē. tn̄ a iure ciui li eſt directa. tu dic ꝙ eſt de iure gen. nō ob. ꝙ auctoritas pecunie eſt de iure ciuili. nā ⁊ auctoritas tutoris eſt de iu re ciuili. ⁊ tn̄ ſi auctorat̉ tutor emptioni quā facit pupillus ꝯͣctus eſt de iure gen. Quotiēs enim prima principia inꝗrimus ea qͥ de iure ciuili his accidūt nō cōſideramus qͣꝫtum ad noīs impoſitionē. ſed qͣꝫtum ad iuris effectum vt dicimus in matrimonio. vt no. ff. de iuſti. ⁊ iure. l. ius ciuile cum. l. ſeq. ⁊ oīno vide qd̓ no. C. e. ſuper rubrica. Ubi ꝯͣctus ex cōSi fundus annua. uetiōe reſolū tur agit̉ actiōe ex eo ꝯͣctu ad id qd̓ ē actū. h. d. ¶ In tex. ibi ſi fundꝰ annua dic pͥmo ꝙ p̄cio ſoluēdo annua bina trina die iſte.§. facit ad materiā. l. elegāter in prin. sͣ. de dolo. Si ꝯditio ꝯfeEc venditio. rat in arbitriū Bal. ſuꝑ. ij. ff. veteris.

De contrahen. emp. ⁊ ven. a ¶ Subſeqͣtur. vide oīno dalex. d̓ imo. in ꝯſi. xviij. in i. col. in. i. ꝑte. b ¶ Olim. de qua dictiōe vi de Fran. are. ī l. eu ſi cer. pe. ⁊ qd̓ ibidē ad eū dixi in apo ſtil. c ¶ Iam. De qua dictiōe vi de eundē bal. sͣ. in pri. cōſti. ⁊ qd̓ ibidē dixi in apoſt. vbi ēt de dictione olim ⁊ duduꝫ ꝗbꝰ adde frā. are. in. l. cuꝫ ⁊ ſortis. de pig ac. ⁊ in. l. ſi fideiuſ. sͣ. man. De contraher alterius ex ꝯͣhētibus intelligitur collata in arbitrium bo ni viri. ⁊ tunc facultas arbitrādi extinguit̉ cum arbiter ē in mora. quod facit ad materiā. l. ſiꝗs arbitratū. jͣ. de ver. obli. ⁊. jͣ. de lega. ij. l. i. ⁊. l. ſi ſocietatis.§. arbitroꝝ. sͣ. ti. i. l. fi. C. e. vltimo habes hic vnam glo. que facit differentiaꝫ inter iſta verba ſi noles ⁊ ſi nolueris. ⁊ cum voles. cū volueris. de quo. jͣ. de ver. ob. l. centeſimis. Additio. ¶ Hec venditio. Appellatione arbitrij con tinet̉ arbitrium boni viri ⁊ ſi arbitriū ſit adiectum cōtractui per modū conditionis nō perficitur ꝯtractus niſi ar abitriū ſubſequat̉ª. h. d. ¶ In tex. ibi cōputaſſet.i. reddidiſſet ſeu calculaſſet ⁊ ibi dn̄i.ſ. tm̄. No. ꝙ arbitriuꝫ boni viri inſerit̉ ꝑ modū conditionis ſic sͣ. ti. i. l. coita. ⁊. l. ſi ſocietatē mecū. qn̄qꝫ tn̄ arbitriū inſerit̉ per modum demon ſtratiuū. ⁊ tūc non ſuſpēdit actū. vt in. l. i. de le. ij. ⁊ dic vt ibi. Et lꝫ nos dicamus ꝙ in vltima volūtate non arbitrāte illo cuius arbitrij facta eſt inſertio recurrit̉ ad alium fa uore vltime voluntatis illud eſt verum qn̄ nō eſt inſertuꝫ ꝑ verba cōditionalia. vt ibi no. Et hoc ⁊ totā iſtā legē de clara optime per Bar. in. l. ſiꝗs arbitratu. jͣ. de ver. obli. ⁊ Cy. in. l. fi. C. de ꝯͣhen. emp. ⁊ vide hic ꝓ intellectu huius .l. ⁊ materie an valeat iſte ꝯͣctus vēdo ſi voles. vel emo ſi voles ita ꝙ tota ſubſtātia ꝯſiderat̉ in volūtatē nō ꝑs ſubſtantie. vt notaui pleniſſime. C. e. l. in vendentis. Secūdo no. ꝙ verba prime ꝑſone porriguntur ad tertia ſubintellectā. vn̄ hec verba arbitrio meo porrigunt̉ ad arbitrium boni viri. ⁊ rō hic reddit̉. qꝛ ſi nō porrigerent̉ reſultaret nullitas actus ꝗ gerit̉. ¶ Tertio no. ꝙ lꝫ nos dicamꝰ ꝙ in cōtractibus collatis in arbitrio nō teneat ꝯͣctus niſi ſecuto arbitrio iſtud videt̉ verū in arbitrio tertij ſecus ī arbitrio ꝯtrahentꝭ. nā ſi per ſe ſtat quominus arbitret̉ arbitratum fingit̉ vt hic. vel hic erat arbitrium ſuper acciden talibus. ſecus ſi ſuper ſubſtātialibus. ar. jͣ. e. l. qd̓ ſepe.§. i. ⁊ ar. iſtius prin. Dico ꝙ ſi emphitheota vendit irreꝗſito dn̄o pro precio declarando per tertiū ꝙ illo non declara rante nō cadit a iure ſuo. qꝛ negociū eſt imꝑfectuꝫ vt hic. ⁊ facit. jͣ. de verb. obli. l. alienam. Sed pone ꝙ vendit̉ res emphiteotica vel feudataria. nunꝗd iſti cūtractus ſint de iure gen. ⁊ vr̄ ꝙ non. qꝛ natura ſpecialis denominat ſpeciem cōtractus. ſed emphitheoſis ⁊ feudū habent naturam ſpecialem de iure ciuili ⁊ conſuetudinario non de iu re gen̄. ergo iſte ꝯͣctus eſt de iure ciuili. ⁊ ſic nō ꝑficit̉ con ſenſu. vt. ff. de pac. l. iuriſgen̄. in prin. In cōtrarium videt̉. nam iſte ꝯtractus eſt ꝯͣctus venditꝭ. per locū a forma ſpe cificata eſt de iure gen. ⁊ conſenſu perficit̉. ⁊ lꝫ nomē impoſitū rei ſit de iure ciuili. tn̄ nomen impoſuū contractui eſt de iure gen. Et ideo nudo conſenſu ꝯͣhit̉ obligatio ſal uo ꝙ in feudis reꝗritur inueſtitura ex conſuetudine feudoꝝ. ⁊ hec eſt veritas. ¶ In glo. ſi dicā. No. hic dr̄iaꝫ in ter ſi ⁊ cū. ⁊ eſt rō qꝛ ſi denotat directam cōditionē cū de notat cōditionem inflexam. Itē no. dr̄iam in dictiōe cuꝫ cui futuro adijciat̉. vtrū futuro ſubiūctiui an futuro indicatiui. iſta dr̄ia eſt grāmaticalis tn̄ iura faciunt multū iſtā differentiam. ⁊ vide qd̓ no. Cy. in. l. in ementis. C. e. Nō videt̉ incertū illud qd̓ ex Huiuſmodi. as pōt certificari. h. d. ī hoc §. No. gl. q̄ incipit facias. que ponit no. diſtinctio. Additio. ¶ Huiuſmodi. Sufficit ꝙ quantitas p̄cij ſit certa per relationem ad aliud. h. d. ¶ In glo. facias. no. differentiam inter relatiuum quātitatis ⁊ relatiuū ſubſtā tie. Primum ſignificat numerum. Secundum ſignificat ſubſtantiaꝫ ſiue ſpēm. ⁊ vide quod no. Azo in ſumma. C. de ſenten. que pro eo in fi. ⁊ Ia. de are. jͣ. d̓ le. i. l. ſi ita lega tum. tene menti hanc glo. Cy. ⁊ Bar. NOVAADDITIO. ¶ Ex lectu. antiqua. ¶ In.§. huiuſmodi ſuꝑ ver. incertū eſt. No. id dicit̉ certū qd̓ in ſe eſt certū lꝫ extra ſe.i. nobis ſit incertū. ⁊ hoc de rectitudine qͣꝫtum ad realē exiſtentiā nō qͣꝫtuꝫ ad iudicis ſnīam. vt. l. duo ſunt titij. ¶ In glo. ſuper ver. in archa in prin. glo. Nō. differentiam inter relatiuū ſubſtantie ⁊ qͣꝫ titatis Cy. ⁊ vide qd̓ no. Azo in ſumma. C. de ſen. que ꝓ eo in fi. vide Iac. de le. i. l. ſi ita legatum. Additio plur̄. nihil releuat niſi viquis lta. per aliud certificel. h. d. iNota hunc caſum. ⁊ de iſta dictiōe plur̄. v. diſtis in. l. publia.§. fi. ibi dum dicit plus vel minus ⁊c. Additio. ¶ Siꝗs ita. Vēditio pōt eſſe pura. tn̄ pars precij ꝯditionalis. h. d. ¶ In tex. ibi auget̉. ita ꝙ qn̄ pre cium principale eſt purum lꝫ augmētum ſit in cōditꝭ. em̄ ptio ꝯͣhitur ⁊ ſtatim pōt agi ad rem tradendam. Si venditur res nō Ec emptio. Set vēditio niſ rei eriſtat. ſi v̓o vēditur dubius euētus in tali du bio euentu tenet venditio lꝫ nil euenerit. h. d. Uel ſic. ꝯſiſtit emptio ſiue fundet̉ ſuꝑ re ſiue ſuꝑ ſpe. h. d. Intellige nō tacitam volūtatem retrotrahi. ſicut exp̄ſſaꝫ. Item no. ita trahi ꝯditionē neceſſariā ſicut voluntariā. ⁊ hoc verū qͣꝫtum ad ꝯͣctus valentiam. nam al̓s ꝯͣctus non valet. qꝛ nō eſſet fundatus ſuper aliqua re. ⁊ iſta eſt ratio littere quam bene no. aliqn̄ tn̄ contractus non firmat ſuꝑ re ſed ſuper ſpe. ⁊ tunc non debetur emptio. No. in hac glo. ſuper verbo iam que ponit ſignificationem iſtorum verborū olimᵇ iamᵉ dudum ⁊c. quam no. No. in fi. iſtius .l. ꝙ qn̄ venditur ſpecies non debetur euictio. DiſN venditionibus. ſus circa p̄cium venditiōis ſeu in precio ſeu ī materia vel ſexu ꝯͣctū venditꝭ vitiat. diſſenſus aūt in noīe ſi de corpore cōſtat nō hꝫ vitiare. h. d. vſqꝫ ad .l. in huiuſmodi. No. glo. ſuper verbo abſentem. Ex lec. ant. ¶ Error ꝯͣhentis in corpore in ſubſtantia vel in re vitiat ꝯͣctum. ſecus ſi erret̉ in accidētalibus ⁊ in ſpicitur ꝑſona ꝯͣhentis. h. d. cū pluribus legibus ſequēti bus. Dictum eſt ſupra de precio ⁊ re. nūc dicit de cōſenſu qꝛ hꝫ cadere pariter ſuper re ⁊ p̄cio. ⁊ iſta ſūt eſſentia lia ꝯͣctus. bonitas autem intrinſeca vel extrinſeca rei dici tur qualitas. facit quod no. sͣ. ſi cer. pe. cum quid. No. ꝙ error in corpore ⁊ error in materia vitiat. ſed error in bo nitate vel qualitate nō vitiat. Iteꝫ no. de qualitate ꝙ que dam eſt qualitas ſubſtantialis. quedam non dicitur qualitas ſubſtantialis. vnde non dicitur vinum niſi habeat qͦ litatem ſubſtantialem vini ⁊ ſaporem vini. ac etum enim ꝙ ſemper ſit acetum non dicitur vinuꝫ ſed ſi a principio fuit vinū remanent reliquie vini. In tex. ibi qui nō vidit Lloquin. ſvere vt in ceco. pſipiue vt in minus perito. ergo eꝗperātur cecus ⁊ minus peritus ẜm Fran. accur. No. ꝙ nō dicitur cōſenſiſſe qui non vidit. ¶ In tex. ibi in ſexu. naꝫ equiperatur error iſte errori in ſpecie. Inſpicitur diſ N huiuſmodi. uuus veicon ſenſus ꝯͣhentiū non autem illorum ꝗbus acquiritur. h. d. cum. l. ſequenNon ſummatur qꝛ Uid tamen. breuis. ſedno. liid exēplū qd̓ ponit̉ in verſi. vtputa. no. diſtin. hu ius. l. ⁊ loꝗtur iſta. l. vbi ambo ꝯͣhētes errat. Additio. ¶ Quid tn̄. No. dr̄iam vtruꝫ aliꝗd ſit i quo poſſit verificari intentio ꝯͣhentium. ⁊ tūc in totū tꝫ alioꝗn in nihilo. ¶ In tex. ibi non valet. qꝛ error ſpeciei eſt. nā alterius ſpeciei eſt aurum alterius plūbuꝫ eſt. NOVA ADDITIO. ¶ Ex lectura antiqua. ¶ Super ver. tex. aliquid ar. ꝙ ad hoc vt eccleſia dicat̉ curata ſufficit ꝙ habeat aliquid cure animarum licet nō habeat quicquid eſt de cura. T ſi cōſenſu.. Si reꝫ. Error dn̄ij īpedit trāſlationem ad hoc allega tur. Et no. ꝙ hic nō p̄cedebat obligatio qꝛctus nullus

De contrahen. emp. ⁊ ven. ctus nullus. ſecus ſi p̄cederet. sͣ. man. l. ſeruum titij. Emptio rei mee non vꝫ Si rem meam. ⁊ n iuſſu meo alij trada tur in illum dominium non tranſfert̉. Idem in donatiōe que fieret mihi de re mea ⁊ predicta locuꝫ habent ꝙ em̄ ptio rei mee non valeat ſiue ignoranter ſiue ſcienter ꝗs rē ſuam emat. h. d. cum. l. ſeq. Et no. iſtas. ll. ⁊ maxime illas rōnes ibi qm̄ non hoc mihi propoſitum ⁊c. ¶ Ex lectura antiqua. NOVA ADDITIO. ¶ Super ver. tex. minuetur. Qn̄qꝫ cōtractus hꝫ fundamentū. ⁊ tunc recurritur ad arbitrium boni viri vt h̓. qn̄ qꝫ non hꝫ fundamentum. tunc non recurritur. vt. C. de cō trahen. emp. l. fi. ⁊. l. in venditꝭ. ¶ Sed op. de. l. cuꝫ poſt §. gener. ſed. ibi hꝫ fundamentū matrimonij p̄cedentis cui dos accedit ⁊ in acceſſorijs bene recurritur ad arbitriū boni viri primo arbitrantis. al̓s non. ſed in principa libus diſtinguit. Aut arbitratur ⁊ recurrit̉. qꝛ hꝫ fundamentum. aut non ⁊ non recurritur. qꝛ ſuper eo quod nō eſt non pōt agi ad decipiendū. Sed nunquid ius arbitrā di tranſit ad heredes videt̉ ꝙ non. vt. l. ſiꝗs arbiter. ⁊. d. l. fi. ⁊ de cur. fur. cuius bonis. ¶ Sed dic ꝙ aut ꝗs ē ele ctus vt miniſter. ⁊ tunc non tranſmittit ius arbitrandi. vt in. l. all̓. quod eſt qn̄ in tertiuꝫ collatus eſt arbitratus. aut quis non eſt electus vt miniſter. ſed competit ei ius arbitrandi ex contractu ex quo eſt ſibi ius queſitū. ⁊ tūc trāſmittit hoc ius ad heredes. vt no. Ia. de are. de lega. i. l. ſi ſic.§. i. quod eſt no. dignum. No. ꝙ officio iudicis dꝫ dimi F NICIO. nui precium qn̄ eſt error expͥſ ſus in precio. No. ꝙ contractus tenet ꝓ parte ⁊ ꝓ parte non. Sed arg. contra. sͣ. de cōdi. indebi. l. ſi vt ſortem.§. centum. Sed qūo ꝓT ſi cōmunis. ponit hic om̄ cium iudicis. īmo dꝫ agi ex ꝯͣctu. sͣ. e. l. ſed celſus.§. ſi fundus. rō qꝛ hic petebat̉ diminutio rōne nullitatis ꝯͣctus ꝓ ea ꝑte. vn̄ non orit̉ actio ſed offm̄ ſed in ꝯͣrio agebat̉ ex pacto informante contractū qui te nuerat a principio. vnde eſt ibi actio ex eo cōtractu. Falſa demonſtratio finiū nō adijSi ſeruus. eit aliquid actui. h. d. Facit de le. iij. l. ſi patronatus.§. i. Nota hic ꝙ debet recurri ad intel lectum domini non ad intellectum procuratoris quādo procurator habuit ſpeciale mandatum. Ex vēditione Uod vendidi. nemp. dn̄iuꝫ nō trāſit niſi p̄cio ſoluto vel habita fide de p̄cio. h. d. No. ꝙ iſta. l. in eo ꝙ dicit de fide nō hꝫ locum in publi. vt. sͣ. de pub. l. de precio. Itē vbi fides non pōt haberi. vt. l. ſi procur̄. de iure fiſ. tetigi de pig. ac. l eleganter.§. ſi vendidit. ⁊ facit. jͣ. de ver. obli. l. qui rome .§. calimachus. ¶ In glo. mag. ibi quaſi ⁊c. vide qd̓ ibi no. ⁊ qd̓ no. in.§. venditꝭ. inſtitu. de re. di. ſed de hoc dicā jͣ. de excep. rei ven. ⁊ tra. l. i. in fi. vbi vide tex. in cōtrariū. ¶ Sed hic quero quid in ꝯͣctu ꝑmutatꝭ. ⁊ in ꝯͣctu dona tio. vel dotis vel ī ꝯͣctu locatōis ⁊ cōductōis. in caſu quo ex ꝯͣctu locatiōis ⁊ ꝯductiōis dn̄ium tranſfert̉. vt videbi bitis in. l. in naue ſaufelli. jͣ. loca. an dn̄ium tranſeat precio non ſoluto vel re ab alia parte non tradita. de hoc dic vt no. per gl. C. de do. l. cum ꝓponas. ff. de furtis. l. ſi ſeruus .§. locauit. C. de re. permu. l. i. ⁊c. No. hanc legem per quaꝫ Apinus. poteris cognoſcere cōtra ctum emptionis a cōtractu locationis ⁊ ꝯdu ctionis. ad idem. vt in. l. cōuenerit. jͣ. e. ¶ In tex. ibi edificares vel materiaꝫ trado vt inde fiat materia tum. nam tunc eſt locatio ⁊ conductio. Iſta. l. non ſummat̉ qꝛ breuis. ADEO. ſed ipiam declarabo tibi in. l. veteribus. sͣ. de pac. ⁊c. No. ꝙ locus ſacer Anc legem. ꝫ nō ſit incōmercio per ſe tn̄ pōt excipia cōmercio qn̄ trāſiret cuꝫ vniuerſitate. ¶ Nota ꝙ dictio ſi ꝗd refertur ad modica. No. ꝙ iura ſpiritualia tranſeunt cum vniuer ſitate temporali vnde ꝗ donat caſtrum videt̉ donaſſe patronatum quē hꝫ in eccleſia fundata in caſtro qꝛ caſtrum eſt ꝗd vniuerſale. qd̓ dic vt no. Inno. de iu. patro. c. ex lit ris. vbi no. ꝙ illa intelligūtur ẜm naturam ꝯͣctus ⁊ rei d̓ ducte in ꝯͣctum. vt no. in. l. ſi ſtipulatus. ff. de vſur. ⁊ ꝑ At chi. xvi. q. vij. pie mentis. ⁊ lxx. di. hortamur. In gl. fi. ibi. Sꝫ h̓ HOdicIS. Sīa faciunt videlicet ꝙ ius patronatus videatur tranſlatū cum vniuerſitate. de quo dic in. l. quedā. jͣ. de acꝗ. re rū do. no. plene per glo. jͣ. de ope. lib. l. qui operas. ⁊ vide quod habes in. c. cum bertoldus extra de ſen. ⁊ re iudi. Additio. ¶ In modicis. In alternatiua venditione ē electio venditoris. h. d. dicit hic Ia. de are. ꝙ aut alterna tiua eſt poſita ſimpliciter. ⁊ tunc ē electio debitoris. aut non eſt poſita ſimpliciter. ⁊ tūc aut verbū executiuū eſt re latū ad debitorē ⁊ eſt electio debitoris. aut ad creditoreꝫ ⁊ ē electio creditoris. vt no. in. l. lutio. de le. ij. Et facit ad .q. pone ꝙ ꝗdā dn̄s nemoris cōceſſit mihi vt acciperem vnuꝫ vel duo plauſtra lignoꝝ de uemore ſuo ꝑ iſta verba accipias vnū vel duo ⁊c. modo volebaꝫ accipere duo ip ſe volebat ꝙ tm̄ vnū querit̉ quid iuris. ⁊ vr̄ ꝙ vnuꝫ. vt. l. i.§. ſi ſtipu. de verb. ob. In contrariū eſt veritas. qꝛ refert vtrum in teſtamento vel in ꝯͣctu ꝓmittatur futura datio. qꝛ tunc eſt electio debentis. ar. l. i.§. ſi ſtip. an futura acceptio. qꝛ tūc eſt electio creditoꝝ. vt no. in. d. l. lucio ẜꝫ Ia. de are. qd̓ tene menti. Et forte in ſuo exº contrariū eſt ve rū vt ſicut in nūmis ſic in qͣꝫtitatibus minor debeat̉. ⁊ cre do ꝙ eſt caſus in. l. ſi ita ſtipulatꝰ fuero. jͣ. de verb. ob. niſi intelligeremus ꝙ hic ꝯceſſio eſſet facta demōſtratis corporibus vt accipias hic vnum vel alia duo ad oculuꝫ demonſtrata. ⁊ ita intellige dictum Iaco. de are. ¶ Ex lectura antiqua. NOVA ADDITIO. ¶ Uide oīno Inno. vbi gloſat hanc. l. extra de iure pa. ex litteris. ¶ In ver. tex. quod ſi ita. vide oīno Archid. lxxi. di. hortamur. ⁊.i. q. i. qui ſtudet. in glo. ſed quid per ac. xvi. q. vii. pie mentis. vbi oīno vide ꝑ Arch. ¶ In v̓. tex. acceſſit. in ver. glo. tranſeūt tanqͣꝫ cōtentum ſub conti nenti. ⁊ ideo no. ꝙ ea que ſunt corꝑibus adherētia trāſe unt cū vniuerſitate facti ⁊ cū territorio vt hic. item cum vniuerſitate iuris vt hereditas. quod dic vt. l. qꝛ perinde ad treb. ſed ea que non adherent corporibus cū vniuerſitate facti nō tranſeunt. ſed cū vniuerſitate iuris ſic ſi ſūt tranſibilia. ¶ In glo. ſuꝑ ver. glo. in prin. So. vt no. ī. d. l. quedā. facit. l. ſi patroni. ad tre. cū ſi. ⁊ facit quod no. in .l. ij.§. cū ex cauſa. de iure fiſci. ¶ In gl. ſuꝑ verbo. dare. in ver. glo. dare. idem̄ ſi ſimpliciter vt hic. idē in tranſac. vt. C. de tranſac. l. cū mota. vbi tex. cū glo. ⁊c. Bal. Nota I ita diſtrahatur. ex no. ta in fi. iſtius. l. vos ſcitis ꝙ ſi ego ꝓmitto tibi dare fundum debeo in te dn̄ium tranſferre. ſe cus ſi ꝓmitto tradere. vt. l. vbi aūt.§. vlti. de ver. ob. inſti. de actio.§. ſi itaqꝫ. Sed pone ꝙ ego ꝓmitto tibi fundum ſimpliciter nō ꝓmitto dare vel tradere nūꝗd cogor dn̄iū tranſferre. tex. eſt hic no. ꝙ ſic. ibi dum dicit vt cogit̉ qui fundum. ita tenet glo. per hunc tex. inſtitu. de inuti. ſtipu la.§. idem numerus. Ex lec. ant. ¶ In tex. ibi ſpopondit ſimpliciter. naꝫ ex omni ꝯͣctu ex quo dn̄iū tranſfert̉ ꝯͣctꝭ. ſimpliciter celebra to datio eſt in obligatione excepto contractu emptionis ⁊ venditionis vbi nō venit datio de neceſſitate ſed conſe cutiue ſi tradens eſt dn̄s. vnde nō eſt obligatio. lꝫ quādo qꝫ ſit in executione obligationis quod no. No. ꝙ ille qui promittit rem ſimpliciter videtur promittere reꝫ dare. ⁊ Bal. ſuꝑ. ij. ff. veteris. ij

ad hoc ſemper allegatur ius. ergo videtur ꝓmittere non merum factū. fallit cū iſta ꝓmiſſio deſcendit ex cā emptio nis. vt. jͣ. de vſur. cū ſtipulatus. ⁊ de hoc no. C. de tranſac. cū mora. Doctores dn̄t ꝙ iſte textus n̄ reꝑit̉ alibi ita clare. ⁊ faciunt de iſto textu magnū feſtū. jͣ. de ver. ob. l. ſtipu lationes non diuidūtur.§. celſus. vbi in ſtipulatꝭ. non ē inſertū verbum dari vel tradi intelligitur verbum dari vt hic in contractu emp. ⁊ vendi. No. ex hoc Iſciens emam. ex ꝙ iudicis ꝓhibitio impedit dn̄ij tranſlationē. ſed hic q̄ro an legis ꝓhibitio īpedire debeat dn̄ij trāſ lationem. de hoc dic ꝑ Inno. in. c. raynaldus. exͣ de teſta. Additio. ¶ Si ſciēs. Non valet ꝯͣctus celebratus cū eo cui ē alienatio vel adminiſtratio interdicta. h. d. Quid ſi ꝓdigus iurat vtrū teneat contractus. dic ꝙ non. vt no. Ia. jͣ. de tute. l. qui hꝫ. qꝛ iuramentum ꝓhibiti ſeu inter ꝓ hibitos non valet. vt. jͣ. de le. iij. l. cum quis decedens.§. ti tia. ⁊. jͣ. de ꝓba. l. qui teſtamētū. ¶ Quero an ꝓdigus poſ i. ſit teſtariꝰ cum auctoritate curatoris ſicut cōtrahere vide tur ꝙ non. qꝛ auctoritas curatoris ad teſtamentum nihil ꝓficit. vt. l. aurelio.§. fi. de li. le. ad hec. jͣ. de teſta. l. is cui. jͣ. de ſecun. tab. l. i.§. exigit. facit. jͣ. de here. inſti. l. illa inſtitu tio in prin. in rōne ſui. NOVA ADDITIO. ¶ Ex lectura antiqua. ¶ Uide per Cy. C. de reb. ali. nō alie. in fi. in. i. q. ¶ Nū ꝗd iſta interdictio pōt fieri ꝑ arbitrum. dic ꝙ nō. vt extra de teſtamētis. c. raynaldus. Nūquid ꝓdigus notorius ſit ipſo iure in cura agnatorū. Nūquid ꝓdigus poſſit aliena re cū iuramēto. dic ꝙ nō. vt no. Ia. de are. d̓ tutel̓. qui hꝫ. Nunꝗd delinquēdo. dic vt no. in. l. ſiꝗs in tātaꝫ. C. vn̄ vi. Nunꝗd lis adulto curatorē hn̄ti vel pupillo doli capaci an̄ interdictionē iudicis ītētari poſſit. dic ꝙ nō. vt. l. iulia nus. de cura. fur. ¶ Nūquid ſi pater eſt ꝓdigus ⁊ intentat actōes noīe filij tertius pōt obijcere de ꝓdigalitate. ⁊ videt̉ ꝙ ſic. vt. l. fi. C. de ſen. paſ. ⁊ ar. ad treb. in prin. ⁊ ar. de ſolū. cum ꝗs in princ. Contra credo donec amoueat̉ ꝑ iudicē ab officio adminiſtratiōis. ar. de ſol. ꝙ ſi forte.§. i. ⁊ de ſupplen. neg. p̄la. c. grandi. ¶ Sed nūꝗd ꝓdigus cū auctoritate curatoris pōt teſtari. dic ꝙ nō. qꝛ datio curatoris nō extēdit ſe ad vltimas volūtates. vt. l. aurelio.§. gayus. de libe. lega. facit de teſta. is cui. ⁊ de bo. poſ. ẜm tabu. l. i.§. exigit. Item talis ꝓdigus pupillo cōparatur. vt. l. certi cōditio.§. ij. ergo ⁊c. vide oīno ꝑ Ia. in ſumma feudoꝝ. iiij. carta.§. impedit̉. auc. alienare. al̓s non intelliges. vide quod no. in. l. i. C. de cur. furio. vide Archi. xij. q. ij. ī ſūma. ¶ Quid ſit ius patronatus an poſſit donari cū qua vniuerſitate tranſeat. dic per Archi. xvi. q. vi. pie mētis. ¶ An pr̄e dānato filius ꝑdat ius patronatus ea. q. filius. per Arch. ⁊ xvij. q. iiij. frat̓. per Arch. ¶ Si pu pillus pn̄tat vnū tutor aliū ꝗs preferat̉. dic vt no. extra d̓ elec. ex eo. li. vi. ¶ Si pr̄oni cōueniētes in eccleſia vacan te faciunt electionem. an aliquod ius querat̉ electo. ⁊ an poſſint facere aliā ante pn̄tationē pͥme. ¶ An inuito pr̄o nō poſſit depoſitus reſtitui ea. q. decernimus per Archi. ¶ An pr̄ poſſit renūciare ius patronatus in p̄iudicium filij. ea. q. ꝯſiderand̓. per Archi. qn̄ vniuerſitas fundat ec cleſiam ꝗs ſit patronus an ius patronatus diuidat̉ in capita vel in ſtirpes. an ius patronatus p̄ſcribat̉ vel p̄ſumatur ex longeua poſſeſſione qn̄ per parrochianos ꝑtinet p̄ ſentatio qͥ faciet electionē. an mulieres ⁊ minores ea. q. ſi plures ꝑ Archi. Aliqn̄ dicitur vniuerſitas pro quodā to to in quo partes cōtinentur. vt hic. Aliqn̄ ꝓ quodā iure qd̓ recipit augmētū ⁊ diminutionē ſicut eſt peculiū. vt. l. peculiū naſcit̉. ⁊. l. peculiū de peculio. de impen. l. qd̓ dici tur. Aliqn̄ pro vniuerſitate corporuꝫ vt ꝓ cōgrega. l. i. de rei ven. ⁊ no. in. l. i. de euic. Aliqn̄ pro eo ꝗ multa iura ſub ſe cōtinet ſicut eſt hereditas. de peti. heredi. l. hereditas. Aliqn̄ dicit̉ vniuerſitas ꝓ collectione perſonarum. de fideiuſ. mortuo. ꝙ cum vniuer. per totum. Aliqn̄ dicit̉ vni uerſitas locutio vniuerſalis cuius ſignificatum ex vniner ſo ſumitur. vt. l. ſi is qui ducenta.§. vtrum. cum vniuerſita te prediali tranſeunt iura predialia. cū ꝑſonali ꝑſonalia. ¶ No. hic ꝙ vt Ui a quolibet. dicat̉ qs enſe bonafide duo reꝗruntur.ſ. ꝙ putet ſe emere a dn̄o. ⁊ ꝙ putet illū hr̄e adminiſtrationē. al̓s dr̄ malefidei. Iteꝫ ⁊ omnis ꝗ emit ſine ſolēnitate legali p̄ ſumit̉ malefidei. h. d. ergo nō parat cām p̄ſcribendi. Iſta. l. nō ſūmat̉ Em̄ alienam. q bacula. ſcaiſam declara ⁊ meliꝰ vt in. l. fi. sͣ. de cōdi. ob ca. vbi oīno vide. ſed ipſam declara vt in gl. ⁊ dn̄ glo. dicit ꝙ hec. l. hꝫ locū etiam in re mobili. vide qd̓ no. per Cy. C. de vſucap. pro emp. l. i. Itē circa ver. ſed cū tnet ⁊c. ⁊ vide qd̓ no. Cy. C. ad velle. l. ſi ſine ⁊c. Additio. ¶ Rem alienā. In gl. qꝛ in aſininam. Nota glo. ꝙ in emp. ſufficit tradere poſſeſſionē facti. ⁊ idē nota .C. ſi alie. res pig. da. ſit. l. ij. ⁊. l. fi. ſed in hypothecaria nō ſufficit hic immo reꝗritur ideꝫ ꝙ in tranſlatione dominū ⁊ publiciana. vt. jͣ. de pig. l. ſi ab eo. qd̓ dic vt. jͣ. de ꝓb. l. cū omnia. Et adde qd̓ no. Cy. C. ad velle. l. ſi ſine. ⁊. C. de do na. ante nup. l. ſi ante. apparet ex predictis ꝙ purus ⁊ nu dus poſſeſſor pōt rem vendere ⁊ non obligare qꝛ in pri mo caſu eſt obligatio perſonalis. in ſecūdo realis que nō cauſatur ex nuda ⁊ pura obligatiōe facti circūſcripta ab omni iure reali. vt no. C. de pig. act. l. ſi rem alienam. ⁊ vi de oīno Cy. C. de rei vendi. l. iur̄. in prin. NOVA ADDITIO. ¶ Ex lectura antiqua. ¶ Uide Cy. C. de dona. ante nup. l. ſi ante. Si ẜuus Uotiens ſeruus. pnipo culiū ſimpliciter vendat̉ in vēditiōe peculium nō venit. ⁊ iō ſi a ſeruo aliqua res peculiaris fuerit ſurrepta pōt tāqͣꝫ furtiua cōdici. ⁊ ad exhibēduꝫ ꝑ ea agi ac ēt actione ex vēdito. h. d. cū duabus ſeq. Et no. ꝙ acceſſoriū nō ſequit̉ principale ſiue excipiatur ſiue non qꝛ acceſſorium erat alterius nature non eiuſdem. In iudicio qs ri Ui tabernas. dct eudoris qd̓ hꝫ in re. h. d. iſta. l. ⁊ ipſam bene no Additio. ¶ Qui tabernas. Qui vēdit reꝫ videt̉ vēdere ſolūmodo ius qd̓ hꝫ in re. facit. C. de legi. l. vxor patrui. iſta. l. loquitur qn̄ vendidit expreſſa rei qua litate ſed ſi nō exp̄ſſa rei qualitate videt̉ vēdere tanqͣꝫ pro prium ⁊ alodium ẜm Spec. e. ti. ⁊ vide. jͣ. e. l. cū vēderes. ⁊. jͣ. de euic. l. pe. No. hanc. l. pro illis qui vendunt redditus apothecarum cōmunis. nam vendendo illas apothe cas non vidētur vendidiſſe ꝓprietatatem ſed reddtus. qꝛ certus erat emptor ꝙ proprietas vēdi nō poterat. ad qꝫ vide qd̓ no. Cy. C. ſi pignus pig. da. ſit. l. i. ⁊ facit. jͣ. eo. l. ij. quis domui.§. i. ⁊ quod no. Inno. de fide inſtru. inter di lectos. in glo. tanqͣꝫ dn̄s. ⁊ qd̓ no. in Spec. de hoc.§. nūt aliqua. ver. xiiij. ⁊ verſi. clxx. facit. jͣ. de decimis. c. paſtora lis. ⁊ de iure patro. c. illud contra. no. C. de euict. l. expa dijs. vbi glo. dicit ꝙ vendens in dubio intelligitur vendi re iure libero. ⁊. jͣ. e. l. cum venderes. ⁊ quod no. in. l. ira ditio.§. ſiquis igitur de acꝗ. re. do. Solu. aut emptor ful certificatus de qualitate ſolum. ⁊ tunc habet locum vel .l. aut non fuit certificatus. ⁊ non habet locum gl. que ein. d. l. ex p̄dijs. Et idem in ꝑmutatione ⁊ dote ⁊ alijs ii tractibus non lucratiuis. ſed in legato ⁊ donatione vin gatū ⁊ donatum omne ius qd̓ hꝫ. jͣ. de leg. i. l. ſi domus fi. ⁊ arg. de edi. edi. l. ad nos. ⁊. C. de leg. l. vxor patrul de qd̓ no. ꝑ Nico. de nea. in. d. l. ſi domus.§. fi. NOVA ADPIIIO ¶ Ex lectura antiqua. ¶ Uide quod no. Inno. extra de p̄ben. ꝓ illoꝝ in gidie tra de iudi. examinata. ⁊ de preben. de mulcta. vide oni nō Dy. in conſilio. xxvi. Quid ſi ille qui vendit rem nuldn̄iuꝫ habet. ſed habet rei ven. an vr̄ eā vendere dic ꝙ ni vi. l. ſiqr De contrahen. emp. ⁊ ven.

vt. l. ſiquis empti.§. ita tn̄. vbi de hoc. de preſcrip. xxx. an. ¶ Quid ſi confeſſoriam dico cōtra. qꝛ nō venit ad eūdē finem cū intentione emptoris. ſed ad contrariū finem. ar. de excep. ſed ⁊ ſi ante. ⁊ de act. ⁊ obli. ſubſtātia. ¶ Quid ſi vendo tibi rem iure ꝓprio ⁊ ꝑ allodiū. ⁊ nō habeo tale ius ſed ⁊ vtile dn̄ium. an illud tradendo in te tranſfero. ar. ꝙ ſic. de here. inſti. talem.§. fi. Nam hec verba adiecta ſunt ad ampliandū. vnde nō reſtringūt. ⁊ facit de le. i. l. ſti chum qui meus erit de le. iij. nuper. hanc formam vide in Spec. eo. ti.§. i. ver. hoc etiam ſcias. ⁊ vide in lec. l. ſiquis domū.§. pē. vide Ia. de are. de le. iij. l. ꝗ hēbat. vide qd̓ no. Guil. de cu. de lega. meuiū. vide qd̓ no. in. l. ſiꝗs in tantā. C. de ep̄i. ⁊ cle. ¶ Op. ꝯͣ hāc.l. ꝙ nō teneat alienatio. vt .l. ij. C. ne rei dn̄ice vel tēploꝝ. So. verū eſt ꝙ nō tꝫ aliena tio rei.i. directi dn̄ij ⁊ de eo ibi dicit ꝙ nō p̄ſcribitur. ſꝫ be ne tꝫ alienatio qͣꝫtum ad ius alienantis vt hic. ⁊ no. ꝑ Cy. in. l. ij. C. de iure emphi. Ad hoc facit eo. ti. l. fi. In ver. ꝓ prietatis mō priuilegiū. ſed. in. l. vniuerſas. nō loꝗt̉ in ſim plici ēphitheota ſꝫ ī ēphitheota a ſcripto glebe ꝗ ſi aliēaret glebā alienaret ſemetipſū. vt. C. de agri. ⁊ cē. l. quēdā quod eſt abſurdū. vt. l. iiij. jͣ. de teſti. ſeruorū. vide qd̓ no. d̓ acꝗr. poſ. l. cū nemo. ſuꝑ ver. tex. argentarias. vide Inno. de fide inſtru. inter dilectos. ¶ In gl. tanqͣꝫ dn̄s. ⁊ de do na. paſtoralis. ⁊ de iure. patro. illud. Caſus ſūmarius hu ius. l. ꝗ vēdit rē ⁊ ius qd̓ hꝫ in ea vēdere videt̉. h. d. Hoc veꝝ in iure reali. ſecus in iure ꝑſonali. vt. l. is qui in puteū .§. ſi prima. ꝙ vi aut clam. itē in iure reali intellige ꝑ tradi tiones. Nam ſine traditione nō tranſfert̉. Qn̄qꝫ enim cōtractus ē celebratus ſuꝑ re corꝑali ⁊ reꝗrit̉ traditio. Qn̄ qꝫ ſuꝑre incorꝑali vt ſuꝑ actionibus ⁊ reꝗrit̉ quaſi tradi tio.i. ceſſio. vt no. in. l. pen. ff. de donatio. o Verba que pn̄t inUm in lege. telligi actiue ⁊ paſſiue in p̄iudiciū venditoris intelligunt̉ actiue. vnde h̓ intelligunt̉ de ſtillicidijs dominanti. bus non ſeruientibus. h. d. vel ſic. pacti dubij a venditore interpoſiti ſit interpretatio contra vēditorem. h. d. 9 Diſſenſus cirI in emptioe. ca acceſſoria n̄ vitiat ꝯͣctuꝫ. h. d. vſqꝫ ad.§. oīum. No. ꝙ in in certo de certis electio ē debitoris in cōtractu. ¶ No. tex. no. in ver. nec refert. ꝙ inſpicitur illud qd̓ eſt principale lꝫ acceſſoriū ſit maioris valoris. ⁊ ꝑ hoc videt̉ hic caſus qōnis ꝙ ſi cōueni tecū de ꝑmutādo librū meū cū tuo ⁊ ꝙ vltra hoc des mihi. x. ꝙ iſta ſit ꝑmutatio non obſtāte ꝙ ex altera ꝑte ſit etiā pecunia qꝛ inſpicit̉ illud ꝙ eſt principale. facit. sͣ. depoſiti. l. i.§. ſi rem. No. tex. ibi vl̓ mo Omnium rerum. tes ciuitatis. ꝙ ꝑe mores vel ſtatuta ciuitatū poteſt alienatio ꝓhiberi quod no. facit. jͣ. de pig. l. in quorum. Additio. ¶ Omnium rerum. oīa que poſſunt haberi ⁊ poſſideri pn̄t vendi. ſecus ſi nō pn̄t haberi ⁊ poſſideri. h. d. ¶ No. ꝙ qn̄ verba habere vel poſſidere ꝓferuntur ſimul v̓bū habere ſignificat ciuilem poſſeſſionem. verbuꝫ poſſidere ſignificat naturalem. vn̄ qui ꝓbauit ſe habere ⁊ poſſidere videt̉ ꝓbare de ciuili ⁊ naturali poſſeſſione. qd̓ no. adde qd̓ no. sͣ. de iudi. l. ſiꝗs intentione ambigua. ego dico plus ꝙ eoip̄o ꝙ ꝗs ꝓbat ſe tenere p̄ſumit̉ vtranqꝫ ꝓ baſſe. vt no. Inno. de priuil. c. cum olim. ⁊ Archi. vij. q. i. pontifices. vide. C. ne vxor pro marito. l. ij. facit qd̓ no. de verbo. obli. ſtipulatio.§. hec quoqꝫ. Non ſummat̉ qꝛ breItem ſi empto. uis. Sed no. notabilē diſſinctionem iſtius.§. ¶ In glo. ſuper verbo futuruꝫ in fi. ꝯͣrium huius no. jͣ. de vſucap. l. ſi is qui pro emptore.§. vltimo. ſed iſta eſt verior ergo no. eam. Additio. ¶ Item ſi emptor rei que eſt furtiua in ipſo ꝯͣctu vel eius executꝭ. non tenet emptio vtroqꝫ ſciente vitium vel emptore ſolo ſed ſciētia ſolius vēditoris nō ſufDe contrahen. emp. ⁊ ven. ficit al̓s officit. h. d. Et eſt rō dr̄ie qꝛ qͣꝫtum ad rem ipſam ſcientiam emptoris eſt ſciētia obligatꝭ. ſed ſcientia vendi toris eſt ſcientia obligati ⁊ magis nocet ſcientia obligan tis qͣꝫ obligati. ⁊ hunc.§. declarat Iaco. de are. C. de le. l. non dubium. ⁊ Bar. jͣ. de vſuca. l. cum vir predium. Iteꝫ no. inter ſcientes nullum eē cōmercium qn̄ ꝯͣctus vergit ad crimen. facit quod notaui. C. e. in rubrica. NOVAADDITIO. ¶ Ex lectura antiqua. ¶ In.§. itē ſi emptor. vide in Spec. de emp. ⁊ ven.§. ter tio loco. ver. ſed pone vxor viro. ⁊ ver. ſeq. ¶ No. ꝙ titulus nō excuſat ſcientē a crimine. vn̄ facit ꝯͣ eos ꝗ cuꝫ ex forma ſtatuti nō pn̄t retinere vxores alienas ꝯducūt eas in familias ꝓ quibus eſt. C. de ſeruis fug. l. quicūqꝫ.§. fin. ¶ In glo. ſuꝑ ver. tex. mores. in ver. glo. l. cū ipſe. dic vt ibi ꝑ Cy. ⁊ vide no. in. l. i. C. de ꝯͣcti. iudi. ⁊. C. de ſac. ſan. ec. ⁊ auc. ꝗbuſcūqꝫ modis per Cy. ¶ In ver. tex. emere in.§. idē dicendū hoc in ꝯͣctu ſed in diſtractu dic. jͣ. de con trahen. emp. l. fiſtulas.§. fund̓. ⁊ de auc. tuto. l. quotiens. §. non tm̄. ⁊ no. sͣ. ſi cer. pe. l. ſingularia. ¶ In ver. glo. qͥ incipit īmo videt̉. in ver. faciat palā vbi pupilli plus intereſt plus fieri palā qͣꝫ clam. ſed ibi nō ītereſt vt in frumēto qd̓ tantū valet palam ⁊ clā. tūc ſola fides ſufficit. No. ex hoc tex. ꝙ ſicut nō vꝫ Reī emptio. anptis rei ſue rōne dominuſic non valet rōne poſſeſſionis qn̄ per aliquod remediuꝫ poſſum ab eo a quo emi poſſeſſionem aduocare. nam vides hic ꝙ ita demuꝫ tenet venditio rōne poſſeſſionis qn̄ venditor erat potior in poſſeſſione. tex. eſt hic dum dicit. vt in iudicium poſſeſſionis ⁊c. Non ſummat̉ qꝛ breuis. ſed no. Alia cauſa. diſt. iſtius.§. ⁊c. Si fiat vēditio plurium Si emptio ita. terum alternatiue erit in poteſtate vēditoris q̄ res ſit vēdita ⁊ ſi due res vendant̉ alternatiue. prima ꝑempta. ſcd̓a remanet in vēditōe. h. d. ibi cū dicēdū ⁊c. ſꝫ vtroqꝫ mortuo dat̉ actio ad precium. Nō ſummat̉ qꝛ breuis eſt. ſed Tutor rem. nō. caiuꝫ iſtius.§. cōtra executo res vltimarum voluntatuꝫ ementes res quas debēt reſtituere. ⁊ in hoc.§. habes vnam glo. mag. que format duo ꝯͣria. ſed doc. tenent iſtam ſo. ꝙ tutor poſſit emere palam ⁊ bonafide non autem clam ⁊ illam teneatis. Ex lec. ant. ¶ Hoc declara vt no. Cy. C. e. cuꝫ ip̄e. ⁊ vi de quod no. in. l. i. C. de contractibus iudicum. ⁊ vide qd̓ no. in auc. quibuſcunqꝫ modis. C. de ſacroſan. eccleſi. Et no. ꝙ iſte.§. loquitur in contractu. ſed in diſtractu ſeu libe ratꝭ. dic vt. jͣ. e. fiſtulas.§. funduꝫ. ⁊ adde quod no. in. l. ſin gularia ſi certum petatur. Arra eſt probatio em̄ Uod ſe Pe. ptionis. Item preciuꝫ non poteſt conferri in arbitriū ꝯͣhentisᵇ. h. d. vſqꝫ ad.§. veneni in gl. i. ibi videt̉ renunciaſſe. ⁊c. de hac. q. dic vt no. glo. C. de fide inſtru. l. ꝯͣctus. inſti. x e.§. tn̄ vero per Azo. in ſumma de ꝯͣhen. emp. in. iiij. col. 7 i ⁊ no. per Dy. in. l. i.§. idem queritur. jͣ. de publi. No. bene caſuꝫ iſtius.§. Siquis amicO. ſed non ſūmatur. qꝛ bre uis. ⁊ no. bene glo. iſtius.§. iſte tex. facit ad. q. ꝙ mandās aliquem occidi non teneatur vt occiſor ſed vt mandans de quo dic vt. jͣ. de vi ⁊ vi arma. l. i.§. deieciſſe. ⁊ no. ꝑ Cy C. de accu. l. non ideo minus. Ex lec. ant. ¶ Paria ſunt contractuꝫ fieri tempore ꝓmiſſo ⁊ in tempus promiſſum conferri. h. d. qn̄qꝫ tn̄ non ſunt paria. vt. jͣ. de ſeruis expor. ſi minor. ſed ibi erat defectus perſone. ⁊ ſic perſona prohibita. hic defectus accidentis. ⁊ ſic nō obſtat. ⁊ vide quod no. Odof. C. ad. l. iul̓. de fauiarijs. l. in fuga. ¶ No. ꝙ tꝫ mandatum eo ꝙ erat collatum in tempus permiſſum. ⁊ eſt arg. ꝙ teneat inſtitutio ſpurij adiecta his verbis cum capere poſſit. ⁊ facit jͣ. de here. inſti. in tēpus. ⁊ quod no. Dy. jͣ. de falſis impu Bal. ſuꝑ. ij. ff. veteris. x iij De contrahen. emp. ⁊ ven.

Ne.yeomo. 2.4 OConiſaben. emp. ⁊ ven. berem.§. i. ¶ Scd̓o no. ꝙ non proprie vendidit ille qui per procuratorem vendidit. rō qꝛ fundatur cōtractus in perſona procurato. ⁊ per obliquum ꝑtinet ad dn̄m nō di recte. vt. jͣ. de act. ⁊ obli. quecunqꝫ gerimus. ſecus in tradi tio. ⁊ dn̄io. ⁊ qꝛ īmediate refert̉ actus executiuus ad dominū. vt. jͣ. de precario. l. certus.§. ꝓcurator. ⁊. jͣ. de manu. vin. pater ex prouincia. Et predicta ſunt in arg. ꝙ non di catur perſonaliter comparere qui comparet per procura torem. quod eſt verum. vt. l. vlti. C. de procur. NOVA ADDITIO. ¶ Ex lectura antiqua. ¶ In.§. ſiquis amico. vide Odo. C. ad. l. fal. de pla. l. in fuga. ¶ In ver. tex. nec ipſe. qꝛ mandatū contulit in tp̄s licitum. ¶ In glo. ſuper ver. tex. euidentius. in ver. glo. agere ad ītereſſe. prima verior ⁊ probatur. sͣ. ti. i. l. ſiquis Bal. a ſocio. ⁊. l. ſemper Si vēditori fuit res vē īi res vendita. aīta furto ſubtracta vē ditor eſt. ſecus ſi adhibet talem cuſtodiam qualem adhibet bonus pa. fa. tenetur tamē emptori cedere rei vēdica tionem ⁊ cōditionem quā ſecuritatem vendens rem alie nam non conſequitur cum emptori rei vendicationē vel conditionem cedere non poſſit. h. d. ¶ Oppo. extra gl. dicitur hic ꝙ ſi venditor p̄ſtat cuſtodiam quā preſtat bonus paterfa. ꝙ eſt ſecurus. ſed dꝫ cedere emptori rei vendi. ⁊ condi. furtiuam. contra immo preciſe dꝫ cogi ad tra dendum rem. vt. jͣ. de here. vel actio. ven. l. venditor ex he reditate. So. vt ibi no. per glo. ⁊ vide quod no. per glo. in. l. damni.§. ſi is qui vitium. jͣ. de dam. infec. ⁊. jͣ. de fur. l. eum qui. ¶ Scd̓o. op. extra glo. ⁊ videtur ꝙ actio com petat emptori ſine aliqua ceſſione. vt. l. ſi heredem ſeruus jͣ. de lega. i. Sed reſponde ꝙ illa lex habet plures lect. ⁊ illa lec. ẜm quā procedit contra. non eſt vera. ⁊ ibi reprobatur per Dy. ⁊ Iaco. de are. Additio. ¶ Si res. No. tex. in verbo perierit. ꝙ res ſubtracta dicit̉ perijſſe. ⁊ ſic dicit Ia. de are. ꝙ ſi fundus datus in emphitheoſim ſit a p̄donibus occupatus ꝙ em̄ phitheota non dꝫ ſoluere fictum ac ſi fundus non extaret in rerum natura. ⁊ idem tenet Cy. in addi. de hoc no. ꝑ Ia. ⁊ Cy. in. l. i. C. de iure emphitheo. ¶ Scd̓o no. ꝙ ille qui tenetur ratione facti vel negligentie non liberat̉ ce dendo iura. ſed ille qui tenetur ſolum qꝛ habet iura liber ratur cedendo. ⁊ ſic rei ven. ⁊ cōditio furtiua poſſunt ce di. ¶ Tertio no. ꝙ ille qui non pōt cedere iura eo qꝛ nō hꝫ iura aliqua tenetur ad intereſſe qꝛ ꝯͣxerat vt dn̄s. ⁊ hoc eſt rōne culpe in ꝯͣhendo cōmiſſe. Et no. bene tex. ꝙ ille ꝗ vendit rem alienam dicit̉ in culpa. ⁊ vide. jͣ. de act. emp. l. ſeruum quem.§. ſi ſciens. ¶ In glo. Rn̄. ibi ſed ob id. ſ. qꝛ cedit ꝯditionem pro nuda poſſeſſione. Sed quare nō liberatur cedendo. ſicut nudam poſſeſſionem tradendo. Rn̄deo qꝛ iſte tex. ī eo p̄ſupponit ſcientiam rei aliene vnde non affert vſucapiendi conditionem. ⁊ ſic non equipe ratur plene traditioni. jͣ. eod. clauibus. ⁊ ibi ſi ex duobus ſol. vt ibi Fran. accur. No. ꝙ ea que conſiſtunt in pondere nu I HlS. mero vel menſura poſſunt dupliciter vē di. vno modo ſimpliciter. alio modo ſub menſura menſu rando vel pondere ponderando vel numero numerādo. primo caſu eſt perfecte ꝯͣctus a principio. ⁊ qͣꝫtum ad agē dum. ⁊ qͣꝫtum ad periculū emptoris. ſcd̓o caſu ſecus ꝗa conditionalis videtur contractus qui hꝫ pendentiam de futuro. h. d. No. ꝙ omne futurum qd̓ deſiderat̉ ad eſſen tiam actus habet vim conditionis. In his q̄ In his que pondere. conſiſtunt pondere numero vel menſura. Aliqn̄ ſtatim venditio per ficitur quo ad hoc vt periculum ſit emptoris. Aliquādo ita demum ꝑficitur ſi fuerit ſecuta ponderatio mēſuratio ſeu numeratio. h. d. iſte.§. Pro declaratiōe iſtius.§. que ro hic dicit ꝙ ſi aliquid venditur ad menſuram videtur eſſe conditionalis venditio. Quero quid ſi venditur res immobilis ad menſuram. puta fundus. vtrum venditio erit conditionalis. Reſpondeo ſic. iſtud probatur in. l. ſꝫ ſi venditione. jͣ. de peri. ⁊ cōmo. rei vendi. l. iul̓s.§. titius. de acti. emptio. Tenetur Siquis in vendendo. nduoꝫ qui malum vicinum celauit ⁊ non poſuit in confine. h. d. Et no.§. ⁊ hic cōmittitur dolus in tacendo fraudem. facit. C. de ep̄i. ⁊ cle. auc. preſbyteri. vbi non ſolum cōmitti tur falſum in dicendo falſum ſed etiam in tacendo verū. Nō Um in venditione. mat̉ qꝛ breuis. No. tu gl. in fi. dū dicit. ꝙ ē do natio. vide qd̓ no. ī. l. ſocietates ī fi. sͣ. ꝓ ſo. ⁊c. Additio. ¶ Cum in venditione. Precium inſertum ſiue aīo exigendum non dicitur precium. Et pone exemplum dicit ſtatutum ꝙ pro donatione ſoluat̉ gabella ſex denar̄. pro libr̄. pro venditione ſoluatur gabella duorum denar̄. Ego fugiendo gabellā feci ꝯtractum in forma vē di. pro certo p̄cio qd̓ fui cōfeſſus me recepiſſe. ⁊ dicit̉ ꝙ ē donatio ⁊ nō vēditio. ergo ſoluat̉ gabella tanqͣꝫ ꝓ re donata in dubio. vbi non apparet donatio preſumitur contractum ſimulatum ex quo apparet actum de p̄cio nō exi gendo. jͣ. e. l. nuda. ⁊. l. iij.§. ſi ab ignoto. jͣ. de manu. Nota ex I quis fundum. na ſcge duo. primo ꝙ lꝫ falſa demonſtratio nō vitiet legatum. vitiat tn̄ cōtractū vt hic. ſed hoc intellige verum qn̄ ꝑꝑ falſam demonſtrationem deficit pre cium qd̓ eſt vnū de ſubſtātialibus cōtractus emptionis ⁊ venditionis. ⁊ ita loꝗtur hic. Secus ſi ꝑꝑ falſam demonſtrationē ſubſtātialia ꝯͣctus nō deficerēt. qꝛ tūc ſicut falſa demōſtratio nō vitiat legatū ita nec vitiat contractum. ca ſus eſt in. l. ſi diuortio. jͣ. de ver. ob. ⁊ ibi per Ia. de are. ⁊ Dy. Secūdo no. vos ſcitis ꝙ relatiuū quis vel qui qd̓ē relatiuū ſubſtātie. vt no. per glo.§. alteri. C. de ſen. que pro eo. ſi iungatur verbo futuri temporis facit conditionem. vt. l. ſtichum qui meus erit. jͣ. de leg. i. modo hic habes ꝙ idem videtur in relatiuo quantitatis. qd̓ no. ⁊c. Additio. ¶ Siquis fundum. Quando falſa demonſtratio cadit ſuper incerto hꝫ vitiare. ſecus ſi falſa demon ſtratio cadat ſuper certo. qꝛ tunc non vitiat. vt. jͣ. e. l. cum ſeruo§. vltimo. ⁊ vide hic qd̓ no. Inno. de priuileg. c. ex ore. ¶ No. hic ꝙ falſitas in termino ad quem ſit relatio videtur eſſe in termino referente. NOVA ADDIIO. ¶ Ex lectura antiqua. ¶ In verbo tex. habere. vide quo no. Inno. extra de pri uileg. c. ex ore. in prin. quis donationis. Iſta. l. inducitur in ar. ꝙ ſi ī inſtrumēto vēdi tiōis apponātur iſta verba ⁊ ſi res eēt melior dicto precio donauit ei ꝓ bonis meritis ⁊ ſeruitijs etiam ꝙ vēditor perdat per hoc beneficium. l. ij. C. de reſcin. vē di. ⁊ non poſſit venditor dicere ſe fuiſſe deceptuꝫ vltra di midiam iuſti precij. ⁊ ita videtur velle Azo in ſumma illius ti. C. de reſcin. ven. qd̓ dictū ꝗdam habent in gl. ⁊ eſt addi. de qua. q. per Guil. de cu. in. l. ſi tibi. sͣ. de pac. facit quod nō. Rofre. in. l. ab anaſtaſio. C. man. ⁊c. Additio. ¶ Siquis dona. Uēdo tibi reꝫ ꝓ. x. ⁊ quod plus valet dono tenet iſta vēditio lꝫ ei incidat donatio ni ſi inter prohibitos. h. d. hec tn̄. l. non haberet locū in ceſ ſione iurium eo caſu quo ex paruitate precij preſumeret ſimulatio. vt no. per Guil sͣ. de pac. l. ſi tibi. ⁊ vide qd̓ dixi in. l. ij. C. de reſcin. vendi. ⁊ in. l. ab anaſtaſio. ⁊ in. l. ꝑ di uerſas. C. mandati. ¶ In tex. ibi nullius momenti in totum rōne ſeparabilitatis. ar. sͣ. de cōdi. inde. ſi non ſorteꝫ .§. ſi centum. vel dic melius. vt glo. dicit quam nota. Emptio rei ſue nō vas I debitOr. ſe. eiiuaꝫ ſienaur ade ditore

De contrahen. emp. ⁊ ven. ditore cui obligata eſt ⁊c. Relatiuum inſertum v̓bo futuUeriſimiio. n tꝑ̄s inducit ꝯditionē in cōtra ctibus. ad hoc allegat̉ per Cy. in addi. dicebat Bar. ꝙ ī ducit ꝯditionē que ad vnguem dꝫ impleri. vt. jͣ. de condi. ⁊ demon. l. qui heredi. in fi. qd̓ eſt no. No. ꝙ ſi vendo ex oleo qd̓ fiet ex oliuis pendentibus certā qͣꝫtitatē. ⁊ nō re colligit̉ certa qͣꝫtitas ꝙ pro rata que recolligitur debet̉ pͥ cium nec ſpectabuntur futuri anni. qꝛ erat actum de oleo illius anni. ⁊ etiaꝫ in dubio iſtud eſt veriſimile in ꝯͣctu em̄ ptionis ⁊ vēditionis. qꝛ precium nō eſt vniforme quolibet anno. ſecus in ꝯͣctu gratuito. vt legitur ⁊ no. jͣ. de ver. ob. l. inter ſtipulantem.§. ſacram. ⁊ per Cy. C. de dona. l. ſiꝗs argentum in ſecūda. q. vbi iſte.§. declarat̉. NOVAADDITIO. ¶ Ex lectura antiqua. ¶ In.§. veriſimile. vide vbi iſte.§. ⁊ eius materia gloſat̉ per Cy. C. de dona. l. ſiquis argentum in. ij. q. 9 No. ex hoc.§. duo. primo ꝙ reUeriſimiic. latiuum quis vel qui iunciū ver bo futuri tꝑis facit ꝯdi. vt hic. Nam ideꝫ eſt dicere ꝙ natum erit.i. ſi natum erit vt hic. ⁊. d. l. ſtichū qui meus erit .ff. de le. i. ¶ Scd̓o no. ꝙ iſtud relatiuū inducit ꝯditionē diſtributiuam. nam exponit̉ ꝙ.i. quatenus. naꝫ vides hic ꝙ ſi vēdo. x. pon. olei qd̓ natū eēt ſeu erit intelligit̉ quatenus natum eſſet ſeu erit vt ſi totum eſt natum in totum te neat vēditio ſi in parte in ꝑte tm̄. ad idem. d. l. ſtichuꝫ qui meus erit de leg. i. ¶ Tertio no. ex hoc.§. ꝙ verbum pre teriti imꝑfecti ſubiūctiui vel optatiui trahit̉ ad tp̄s futurum. naꝫ idē eſt dicere qd̓ natū eſſet qd̓ eſt dicere qd̓ natū erit. ad idem. jͣ. de vino tritico ⁊ oleo le. l. cū dn̄s ſtichum. ⁊.l. inter creditorem. jͣ. de fideiuſ. facit. jͣ. de verbo. oblig. ſi ita quis.§. ſeia. ⁊ ibi per Iaco. de are. Cōtra intellectum Ui funduꝫ.. l. gl. ponit duas opi. ⁊ ẜm opi. Io. no. ꝙ tempus appoſitū in mēſurādo nō vr̄ repetitū in renūciando ſeu referēdo. poſſemus ēt dicere ꝙ diſtinctio iſtius.§. fuerit iſta aut fuit appoſitū tp̄s ad renūciādū qͣꝫti fundꝰ eēt aut qͣꝫti minoris eēt tene mēti opi. Io. que eſt mēti tenenda. Additio. ¶ Qui fundum. Qn̄ terminus apponit̉ mē ſurationi ⁊ relationi. relatio nō pōt fieri poſt terminum. ſed ſi apponitur menſurationi tm̄ ⁊ non relationi pōt fieti relatio qn̄cunqꝫ. h. d. iſtud no. principium. Et eſt ar. ꝙ lꝫ terminus ſit appoſitus ad citandum. tn̄ relatio pōt fieri poſt terminū. ſecus ſi eſſet appoſitus ad vtrūqꝫ. ¶ No ta etiam hic ꝙ terminus conuentionalis eſt peremptori us. ꝯcor. jͣ. de ver. ob. l. ſiita ſtipulatus.§. griſogonus in fi. ¶ In tex. ibi ſoluta vt non teneat̉ emptori rōne menſure. ⁊ ibi lex.ſ. conuentionis. ⁊ ibi renunciet.ſ. inter eūdem terminū. ⁊ ibi repetere de p̄cio.ſ. ſoluto qui pro rata con tingeret. ¶ No. in iſta. l. ꝙ prima relatio facta per erro rē nō īpedit ſcd̓am relationē. ſed lapſus termini. ¶ No. ꝙ qn̄cūqꝫ inueniat̉ falſa mēſura pōt agi ad decipiendum etiam ſi emptor procedit multis annis. qd̓ tene menti. ¶ Ex lectura antiqua. NOVAADDITIO. ¶ Uide Inno. exͣ de dona. ꝑ tuas. C. de ſen. l. cū eorum. Unum acceſſoriuꝫ trahit ad ſe aliud ac I lESCSceſſorium. h. d. Uel ſic. queꝫ ſeꝗt̉ aqua ſequitur iter ad aquam. h. d. ⁊ no. Bal. No. caſum iſtius.§. qui agruꝫ. Qui agrum. ſeanon ſummatur qꝛ breuis. h. d. Pro modo menſure maioris p̄ciuꝫ augetur ſicut ꝓ minori defalcatur. vt. sͣ. e. l. in prin. Qui excipit fru Fundi venditoris. etus pēdentes nō ītelligit̉ exciꝑe eos ꝗͥ ex ſtipula naſcunt̉. ⁊ pone exēplū in ordeo ꝗ renaſcit̉ ex ſt pula. ¶ In tex. ibi natū eēt rō ſimiliiudinis ē qꝛ vtrūqꝫ ſine induſtria hoīs naſci videt̉. Appellatione fructus Cum fundum. cantinetur cuiam arun dinetuꝫ. h. d. ¶ No. ar. ꝙ colonus partiarius debeat ha bere partem ſilue ⁊ arundineti qꝛ ſunt in fructu niſi eſſet actum contrarium. No. ar. ꝙ ſi dn̄s vendit vegetes OOila que. ſuas intelligit̉ etiam vendere pe culiares ſerui. ar. jͣ. de pe. leg. l. cum filius.§. fi. Si ſit modꝰ adiectus Um ab eO. getui modum ꝗs cogitur implere ſecus in ꝯditione. h. d. Uel ſic. ex ꝯͣctu cōditionali nō pōt agi ad conditionē implendam ſed ex contractu modali poteſt agi ad imple mentum modi. ⁊ adde hic quod no. C. de ſententijs. l. cuꝫ eorum. vel ſic. cōditio non eſt in obligatione. ſed modus eſt in obligatione. h. d. glo. no. hic ꝙ dictio vt lꝫ regulari ter denotet moduꝫ. tn̄ qn̄qꝫ denotat conditioneꝫ. facit qd̓ no. jͣ. de condi. ⁊ demon. l. has cauſas. NOVA ADDITIO. ¶ Ex lectura antiqua. ¶ Uide in Spec. ti. ij.§. pen. ver. ſed quid ſi indulgentia ibi omnino videas. Non ſumma Menſam argentea. tur qꝛ breuis ſed ipſum declara vt in glo. ⁊c. ſatis placet ꝙ glo. de p̄ua lentia. dicit ar. jͣ. e. l. domum. ſed ar. cōtra. sͣ. e. l. ſi in emp. .§. nec refert. ſed ibi in acceſſorio qd̓ nunqͣꝫ potuit p̄ualere de iure. ar. jͣ. de vulg. ſub. l. ex pupil. ¶ Intex. ibi reſcri pſerunt. ⁊ eſt rō qꝛ iſtud pactū cōtinet duritiā ⁊ inhumanitatem ſic. jͣ. de ſeruis exportandis. l. ſeruus ei. Cōmendatio generalis cōmē A AUE. dantem nō obligat ⁊ ꝓmiſſiogeneralis nō refert̉ ad id qd̓ emptor ſit. h. d. No. hāc. l. ⁊ maxime ver. qͥdā ⁊c. Scd̓o no. in fi. iſtius. l. ꝙ dolus ⁊ falſitas cōmittit̉ in ſimulando ⁊ tacendo. ⁊ per hoc dicit l. ꝙ teſtis omittēs dicere veritatē tenetur ſicut ille qui falſum dicit. vt. l. preſbyteri. ⁊ auc. p̄ ſbyteri. C. de ep̄i. ⁊ cle. ¶ In tex. ibi. nam decetero. nota ꝙ iſta generalis ꝓmiſſio pertinet ad defectus ſuppreſſos ⁊ latentes non ad defectus patentes qꝛ in tali defectu nō intelligitur quis deceptus. ⁊ eſt ar. ꝙ non dicātur littere obreptꝭ. quando defectus eſt patens. Fallacia ergo cōmit Dolum malum. q in obſcure loquēdo ⁊ etiam in decipiendo. NOVA ADDITIO. ¶ Ex lectura antiqua. ¶ In.§. fi. ſuper ver. fallendi. fraus enim diſtinguit non diſſoluit periuriū. fuit igit̉ ſtulta calliditas peruerſe imitata prudentiam in libro de officijs. iiij. li. ad finem libri. In ver. diſſimulat qn̄ ſit peccatum celare veritatem ⁊ qn̄ non. vide Inno. in. c. i. extra de teſtibus cogendis. ⁊. c. cū ſuper. ⁊. c. cum contra eo. ti. per Inno. Siꝗs emit vetera veſtimēta ꝓ ADEO. nouis pōt agere cōtra vendito rem ẜm formā hic traditam. h. d. No. hac. l. contra venditrices pannorum veterum. Officialis in loco vbi ad On licet. miniſtrationē gerit ꝯciꝰ per ſe vel aliud facere non pōt. h. d. iſta. l. Seruitus I aque ductus. que ducitrāſit in emptorem etiam ſi nihil dicatur. h. d. Uel ſic. iura realia accedunt rei ſine aliqua ex preſſione. hoc dicit. ¶ Ex lectura antiqua. NOVA ADDITIO. ¶ Iura realia tacite ſequuntur emptoreꝫ. h. d. Quando per ꝯͣ Abeo ſcribli. penteꝫ ſtat quo minus cōpleatur cōditio habetur pro impleta ⁊ poteſt agi preſcriptis verbis ex cōtractu purificato. adde quod no. sͣ. eo. l. cum ab eo. h. d. ¶ In hac. l. no. duo. nam primo videtur hic caſus ꝙ cōtractus innominatus poſſit fieri per dictionem ſi. de quo ſunt gl. Bal. ſuꝑ. ij. ff. veteris. x iiij

De conti contrarie vt vidiſtis in. l. ſiꝗs cum debitore. sͣ. de iureiur. vbi de hoc per glo. ⁊ ibi dixi. ⁊ sͣ. de pac. l. ſi inter. ⁊ vide bitis tex. in. l. ſolent. ver. ꝙ quidē. jͣ. de preſcrip. ver. adde quod no. jͣ. ad municip. l. titio. ⁊ no. hanc. l. ꝙ ꝗs cogitur aliꝗd impetrare ſic vt. sͣ. ex qui. ca. ma. l. ſed ⁊ ſi per p̄to rem.§. ſed nec ad eos. quod eſt valde notabile. verum in tellectum iſtius. l. vide sͣ. e. l. hec vēditio. ¶ Secūdo no. tex. hic ꝙ actio preſcriptis verbis poteſt concurrere cuꝫ actione ex vendito. quod videtur mirabile qꝛ actio p̄ſcri ptis verbis non datur vbi alia competit. vt. l. ij. ⁊ l. quotiens. jͣ. de preſcrip. verbis. qualiter aūt hoc procedat. dic vt no. C. de pac. inter emp. ⁊ vendi. l. ij. Ex lec. ant. ¶ Cōditio que ex alterius ꝯͣhentis facto dependet ꝓ īpleta habet̉ ſi per eū nō ſtat ⁊ poteſt agi pre ſcriptis verbis ⁊ ex ipſo ꝯͣctu purificato. h. d. ⁊ no. in. l. cum ab eo. sͣ. e. in glo. vt ſit mihi. allegatur ēt hec..l. ꝙ cōtractus innoīatus ſit ꝑ ſi qn̄ eſt ꝯditio ptātiua. de hoc no ta sͣ. de iureiur. ſiꝗs cū debitorem. ⁊ sͣ. de pac. ſi intra. ad de ad hanc. l. quod no. jͣ. ad municip. titio. No. hic caſuꝫ in quo quis cogit̉ aliꝗd impetrare ſic. sͣ. qui. ex cau. ma. l. ſed ſi per pretorem.§. ſed nec ad eos. NOVA ADDITIO. ¶ Ex lectura antiqua. ¶ Uide ad municip. l. titio cum eſſet. Si heres damna tur vendere an legatarius habeat rei ven. determinat̉ per Dy. ꝙ ſic ī. l. ſi fideiuſſor.§. meminiſſe. de le. i. per. l. vx.§. ager. de leg. iij. Sed contra videt̉ ꝙ heres damnatus eſt ad factum ergo ſuccedit obligatio ad intereſſe nō dn̄iuꝫ. ſed dic ꝙ vi in vltimis voluntatibꝰ nō ſuccedit obligatio ad intereſſe. l. fideicōmiſſa. in fi. de le. iij. Preterea iſtud nō eſt merū factuꝫ. ſed fortius obſtat qꝛ ſi heres vendidiſ ſet non cogeretur tradere preciſe. l. i. in prin. de act. emp. ergo non hꝫ locum vendicatio. qꝛ tunc eſſet ſecus. vt. l. q reſtituere de rei ven. Sed rn̄. ꝙ dānatus vendere videt̉. damnatus ēt tradere. vt. sͣ. de vſufruc. eaꝝ rerū. l. tribus. ⁊ ideo cum factum traditionis debeatur ex vltima volūtate preciſe debetur. ⁊ facit. jͣ. de ſolu. in numerationibus. Circa hanc. l. pro eius decla IciOra. ratiōe quero ꝙ lꝫ loca publi ca in menſuratione non veniant vt hic vides. Quero an aggeres ⁊ foſſata in menſuratio nem veniant dic ꝙ ſic. vt. l. predia.§. item legatū. jͣ. de fun do inſtruc. ⁊ inſtrumento legato. Ex lec. ant. ¶ In tex. ibi littora.ſ. publici iuris. No. ꝙ ſiquis vendit funduꝫ ad menſuram non debent menſura ri littora publica nec vie publice nec aliquid quod nō ſit in cōmercio. foſſe tn̄ ⁊ aggeres ꝓprie venditoris bn̄ mē ſurarēt̉. vt. l. predia de fun. inſtruc. ẜm Bar. Item no. ꝙ illud quod ſit in via publica que vadit per fundū non di citur in fundo fieri. nec illud quod ſit ī littore publico. ſe cus in priuato. vt. jͣ. de cloacis. l. i.§. tribus. ⁊ facit. jͣ. de ac qui. re. do. martius. ⁊ sͣ. de ſeruitu. ru. l. fi. Quis non pōt vēdere edi Enatus. nicia domoꝝ cā diſcooperiendi ea vel demoliendi. h. d. Iſtam. l. declara vt in glo. ⁊ bene. No. hic ꝙ annullatio cōtractus dicitur pena. adde hic quod no. in. c. i. de elec. li. vi. in nouella. ⁊ intellige hanc. l. niſi domus minaret̉ ruinā. qꝛ tūc lꝫ demoliri. ⁊ facit ratio. l. cetera de lega. i. Ad hoc vt dominium tranſeat LTE S. in emptorem paria ſunt p̄cium eſſe ſolutum vel fideiuſ. datuꝫ vel eſſe aliter ſatiſfactum. h. d. Circa legem iſtam vide quod no. sͣ. e. l. quod vendidi. ⁊ ibi dixi. In glo. veluti Es bona fide. binaꝫ lꝫ dnus nūmus. ar. jͣ. de cōdi. ⁊ demon. l. quāuis. ⁊ ibi §. lucius. ¶ No. ar. ꝙ ſi ſtatutum caſſat con tractum niſi ſoluat̉ gabella ꝙ ſi erratur in ſolutiōe vnius nūmi nō valeat ꝯtrctus nec valeret concordia vno nūmo minus ſoluto qd̓ eſt rigoroſum. hoc tn̄ eſt ipſa veritas. ⁊ ad hoc no. hāc gl. pone ꝙ emo emphitheoſim pacto ap poſito ꝙ ſi infra annum non ſoluero cenſuꝫ res incidat in cōmiſſum an propter cenſum vnius denarij rem perdaꝫ. ⁊ dic ꝙ ſic. vt no. decidit hic glo. Simulata vēditio nō ē venditio. UUa. v. d ¶ Nota ex hac. l. ꝙ ex ima ginaria venditione dn̄ium tranſfert̉. idē habe tis in. l. emp. jͣ. de aqua plu. arcen. NOVA ADDITIO. ¶ Ex lectura antiqua. ¶ Uide in Spec. de procur.§. ſequitur. vide in prin. iii. Si contractus eſt iuratus an coraꝫ iudice ſeculari poſſit obijci excep. ſimulationis videt̉ ꝙ ſic. qꝛ iuramentū ſimu latum eſt nullū. qꝛ caret conſenſu. vt no. C. plus valere qd̓ agitur. l. emptori. dico contra. qꝛ cuꝫ hoc querat̉ an iura mentū teneat vel non. ⁊ ſic eſt queſtio de iuribus ſacramē ti ad eccleſiaꝫ pertinet talis cognitio ſiue principaliter ſiue incidenter mota. de elec. venerabilem. de iureiur. ⁊ ſi xp̄s. de ordi. cog. tuam. Si v̓o petatur iuramētū celebrari in cā vſuraria ſic libellum concipias. Coram vobis do mino. A. eoiſcopo peruſij ego. B. ago contra me dicens ꝙ inter me ex vna ꝑte ⁊ dictum Io. ex altera celebratum fuit inſtrumētum tenoris ⁊ cōtinentie infraſcrip. In nomine dn̄i amen ⁊c. Ponatur totus tenor inſtrumēti. dico etiam ⁊ ꝓpono ꝙ re vera dictū inſtrumētuꝫ fuit ſimulatū. ⁊ de duplo vere ſortis quod fuit factū in fraudē vſu rarū. ⁊ ꝙ iuramentū in dicto contractu appoſitū fuit appoſitum in fraudem vſurarū. ⁊ ad hoc vt non poſſem pe tere reſtitutionem dicti contractus nec allegare dictū cō tractum eſſe de duplo vere ſortis ⁊ factum in fraudē vſu rarū. dico etiam ꝙ dictus Io. in anime ſue ꝑiculū totā di ctā ſūmam a me nitit̉ extorquere cōtra ſanctorū canonuꝫ ſanctiones. quare cum intendaꝫ petere reſciſiconem ⁊ an nullationē dicte carte in eo quod cōtinet vltra veram ſor tem. ⁊ hoc nō poſſum niſi mihi prius relaretur dictuꝫ ſa cramētū. peto dictū Io. per vos induci vt mihi dictū ſacramētum relaxet. quod ſi ad id dictus Io. induci nequi uerit peto dictū ſacramētuꝫ mihi ꝑ vos relaxari vt libere poſſit ager̄ ad reſciſcionē dicte carte abſqꝫ obſtaculo iura menti predicti. petens predicta mihi fieri ⁊ in hoc ſūmarie ⁊ de plano procedi ẜm formā iur. relaxato vero ſacra mento. tunc libellus dꝫ porrigi ſuꝑ reſciſcione inſtrumen ti. vnde duo libelli ſunt neceſſarij. vnus ſuꝑ reſciſcione ſa cramenti ⁊ iſte ē preparatorius. alter ſuper reſciſcione ꝯͣ ctus. cuius formam vide in Specu. in ti. de vſuris Bal. Facit iſta. l. ad queſtiōes quotidie de facto emergentes. iure municipali cauet̉ ꝙ ſiꝗs hꝫ inſtr̄m debiti cōtra execu tionē eius nō poſſit obijci aliqua exceptio niſi falſi vel ſolutionis. mō ego feci tibi inſtrumētū donatiōis. ⁊ anteqͣꝫ tu petas ip̄m exeꝗ ego ꝯͣdico inſtr̄o dicēs illud fuiſſe ſcm̄ ſimulatū ⁊ ſine aliqua vera cā. tu īmediate petis ꝯͣ me exe qui inſtrumentū. ego dico ꝙ non meret̉ executionem qꝛ pendet queſtio preiudicialis. tu replicas ꝙ hoc non poſ ſum obijcere. qꝛ nō eſt de ꝑmiſſis a ſtatuto. querit̉ ꝗd iuris. ⁊ certe multa pn̄t allegari pro ⁊ ꝯͣ ⁊ ſpāliter cōditio ſtatuti p̄dicti quo cauet̉ ꝙ duo pn̄t opponi ⁊ dicere ꝙ in ſtrumētū ſit inefficax. qꝛ ſimulatū nō eſt de illis duobus. ⁊ ſic opponēs non ſum audiendus. qꝛ ſtatuta ſunt ſtricti iuris ⁊ interpretationem non recipiunt. vt. ff. de extraor. crimi. l. ij. In ꝯͣriū facit de mu. ⁊ ho. l. vt gradatim.§. ⁊ ſi. Preterea. d. Azo no. in ſūma ꝙ ſi emergit aliqua qd̓ vel incidit ꝙ ſimul ⁊ ſemel ſuꝑ vtroqꝫ eſt ꝓcedendū. dū tn̄ pͥ mo ꝓnunciet̉ ſuꝑ principali. vt. C. de ordi. cogni. l. i. ⁊ de ordi. iudi. l. i. vnde in hac qōne cū ſi. mihi martino fauen ſi vr̄ ꝙ cā cōditiōis ſit p̄ferenda. qꝛ ſi ꝓbabit̉ fuiſſe imagi nariū contractū iudicabit̉ nullū ipſo iure. ff. de ꝯͣhē. empl. nuda. que multū facit ad hoc. cū ergo qō illa ſit preiudi cialis alterius iuris vtiqꝫ dꝫ ꝓcedere. vtpote cum princi paliter intentetur. vt no. ff. de iudi. l. qui prior p̓iudicial. dico non iure exceptiōis ſed tollit alterā ip̄o iure ſicut. qͦ. falſi. C. de officio rect. prouincie. l. i. facit. ff. de queſtio. l. i. § ſiqs De contrahen. emp. ⁊ ven.

De ꝯͣhen. emp. ⁊ ven. §. ſiquis dicatur non iur. ⁊. l. ſiquis me. que quaſi expediunt quſtioneꝫ cū ſi. Preterea ſtatus non ob. qꝛ ego nō ſum debitor nec tu creditor cum iure perpetue conditionis poſſis ſubmoueri ⁊ inſtrumentum condici. de acti. ⁊ obli. l. cui.§. i. de ver. ſigni. l. creditor. ⁊. l. creditores. qd̓ ē notabile. ⁊ hoc valet ad ſimiles qōnes. puta ſi in modum actus vel contradictionis cōtra inſtrumētum petat̉ reſti tutio puta qꝛ minor contraxit vel ꝑſona que contrahere non potuit. que queſtio procedere dꝫ aliquo non obſtāte per iura prealleg. Mar. de fa. ⁊ ad predicta facit ꝙ ſi ꝓmiſi cum iuramēto vſuras ſoluere poſſum excipere agētꝭ creditore quin eas ſoluam. vt extra de iureiur. debitores. ⁊ etiā agere poſſum contra creditorem vt me abſoluat a iuramento ⁊ poſtea nō ſoluam. ⁊ ſic agendo cōſequar qd̓ conſequi non poſſem excipiendo. vt extra de iureiur. c. i. ⁊ de vſur. c. tuas. ⁊. C. ſi per viꝫ vel alio mō. l. i. ⁊. l. ſiꝗs a ſe fundū. vt no. Dy. in regula iur. qui ad agendū. li. vi. ⁊ extra de appel. auditꝭ. In glo. exc. Sed contra hoc quod dictum eſt ſupra videt̉. C. de tranſac. l. ij. intentio. ⁊ quod ibi no. Nam cui denegatur exceptio multo fortius actio denegata videtur. ſed hic non obijcitur contra executionem. ſed dicitur non eſſe procedendū in cā que eſt ⁊ eſſe pōt an ſit exequendū vel non. de hoc enim poteſt eſſe con trouerſia. ergo ꝓcedit exceptio per quam concludit non debere procedi ſuꝑ litꝭ. lꝫ per indirectuꝫ impediat̉ executio. interim tn̄ hoc venit ex ꝯn̄tia allegationis ꝑmiſſe. Nā a iure cōi p̄mittitur ⁊ a ſtatuto non ꝓhibet̉. qꝛ ſtatutū ꝓhi bens excipi contra executionē intelligit̉ cum directo exci pitur. ar. l. i. ff. de auc. tu. ¶ Formā libelli qn̄ contractus dicitur ſimulatus vide in Specu. d̓ vſuris.§. ſed nūquid. vt per contractū ſimulatū tranſferatur poſſeſſio. dic aut ē ſimulatus etiam quo ad ipſam traditionē. ⁊ tūc nō trāſit poſſeſſio de aqua plu. l. emptor. hoc aūt ſimulat̉ quo ad ipſum ꝯͣctum non quo ad traditionem. ⁊ tunc bene tran ſit. vt. l. i. sͣ. de alie. iu. mu. cā fac. ẜm Odo. qui ita no. C. de reuo. do. l. cum ꝓfitearis. Et no. hic limitari id quod dici tur ꝙ qn̄ lex tranſit in contractū non pōt reuocari. qꝛ eſt verū qn̄ tranſit in verū ꝯͣctum. ſecus qn̄ in ſimulatum. qꝛ ſimulatus contractus non eſt contractus vt hic. Sed an contractum ſecum factū ſtatutum poteſt fingere ſimulan ter. credo ꝙ ſic dando formam futuris contractibus nō preteritis qꝛ ex eis eſt ius queſitum quod ſtatu. non pōt tollere. l. i. in fi. de excep. doli. ⁊ ex quo cōe tenetur de eui ctione. ergo nō pōt ꝑ ſuam. l. ꝯtrauenire. l. vendicantem. Si aūt re vera ꝯͣctus eſt ſimulatus non debet̉ euictio qꝛ venit ex facto ⁊ ex dolo ⁊ fraude ipſius emptoris. ergo ⁊ c. l. lꝫ. de do. preleg. de euic. fundum meū. no. C. fa. her. l. ſi familie. de agri. ⁊ cenſi. quemadmodū. Et no. ꝙ lꝫ cō tractus ſit ſimulatus. tamen precium ſolutum reddi debꝫ .C. ꝙ metus cau. l. iij. cum ſi. ⁊ arg. C. manda. l. per diuer ſas. nam ſolutio non eſt contractus. ⁊ ideo nō fingitur ſi mulata lꝫ contractus fingatur ſimulatus vt ibi. No. ex hac Iquis ſub hoca a ꝙ paciuꝫ manus iniectionis proſequitur rē penes quē cunqꝫ vadat. ⁊ facit iſta lex ad materiaꝫ. l. cre ditoribus. C. de pigno. vide Guil. C. de bonis que liber. l. quod ſcitis. Iſta. l. habꝫ qua Omum emi. tuor paries. pri ma loquitur quando emptor ⁊ vēditor igno rant domum eſſe combuſtam. ſecunda loquitur quando venditor ſcit emptor ignorat. tertio qn̄ vēdi tor ignorat emptor ſcit. quarto qn̄ vterqꝫ ſcit. ſecūda ibi. ſi autem venditor. tertia ibi. ſimili quoqꝫ mō. quarta ibi. quod ſi vterqꝫ. ⁊ nota no. diſt. iſtius. l. Additio. ¶ Domum. Contractus factus inter igno rantes ſuper re que pro parte non extat valet. h. d. Si ex tat pro parte pari vel maiori. ſecus ſi pro minori. ſi auteꝫ erat ſcientia in eo ſolo qui debebat obligari ad rem con tractus valet in eius preiudicium ſi aliquid extet. ſecus ſi nihil. Idem ſi ſolus emptor ſciebat ſed vtroqꝫ ſciente cō munis dolus vitiat contractum bonefidei. h. d. ¶ No. hic ꝙ vbi tota domus erat deſtructa indiſtincte nō valet contractus emp. qꝛ deficit res. ſed vbi erat pro parte deſtructa quatuor ſunt caſus. quandoqꝫ vterqꝫ ignorabat. ⁊ tunc ſubdiſtinguitur vtrum ſit deſtructa maior ꝑs vel media vel minor. primo caſu non valet contractus. ſecun do ⁊ tertio valet ſed agitur ad decipienduꝫ. aut ſolus vē ditor ſciuit. ⁊ tunc valet in eius preiudiciū. aut ſolus em̄ ptor. ⁊ idem hoc addito. qꝛ tenetur ad integrum preciuꝫ nec habet auxiliuꝫ. l. ij. C. de reſcin. ven. qꝛ eſt in dolo. aut vterqꝫ ſciuit. ⁊ non tenet contractus. qꝛ inter doloſos cō tractus bonefidei non proficit. ⁊ adde quod no. C. de iure emphitheo. l. i. in glo. que incipit.ſ. mediante. ⁊ quod no. Inno. in. c. i. de conſecra. eccle. vel alta. Et eſt arg. ꝙ minor pars qͣꝫ media capituli nunqͣꝫ poſſit vocari capitu lum in aliquo caſu. quod non eſt verum. vt. l. ſicut in fine .ff. quod cuiuſqꝫ vniuerſi. nomi. ⁊ dic vt ibi. aliud eſt in do mo que ex coherentibus partibus conſtat. aliud in capitulo quod interpretationem videtur habere. vt. jͣ. de vſucap. l. rerum natura. ¶ Ex lectura antiqua. NOVA ADDITIO. ¶ Uide Inno. de conſecra. eccle. vel altaris. c. i. ⁊ vide quod no. C. de iure emphithe. In glo. que incipit ſi me dietatꝭ. al̓s non intelliges. vide Iac. de leg. i. l. ſerui elec. ī fi. ⁊. l. i. de rebus du. ⁊ de reg. l. ſemꝑ. inſti. per glo. Bal. Pone hic caſum in IROOriPus. es qui emit ſiluā. naꝫ diſtinguitur. vt in. l. precedenti. No. ī iſta. l. Um venderes. ꝙ ſi nihil ē dictum intelligitur fundus vēdi libere ⁊ iure proprio. nō ob. sͣ. eo. l. qui tabernas. qꝛ ibi rei qualitas erat expreſſa in contractu. ⁊ ideo qui vendit liberum dꝫ dicere tanqͣꝫ proprium. ⁊ qui vēdit emphitheo ſim dꝫ dicere tanqͣꝫ emphitheoticum ⁊ no. In geOmprehenſum. nerali ẜꝫ mone eſt electio venditoris. vel ſic. quādo cer titudo eſt habenda per viam electionis eſt ele ctio debitoris. h. d. j Officialis nō pōt eme Ui officij. nerem in loco ī quo of ficium gerit niſi in caſu ⁊ emens rem ſacram vel religioſam ignoranter habet actioneꝫ cōtra venditorem ad intereſſe. h. d. Appellatione periculi continentur caſus forIE S. tuiti nimirum hic quia veniebat etiam e x natura contractus. ¶ Ex lectura antiqua. NOVA ADDITIO. ¶ In.§. res in aīaduerſione ſuper verbo empta. vide in Spec. de loca.§. nunc aliqua. ver. cxxxviij. Limitata diſpoſitio li Um ſeruo. nitatuꝫ producit eſſfe ctum. h. d. Vel ſic mandatum collatum in cer tam perſonam non poteſt in aliam exerceri. fa cit extra de offi dele. cum. p. ⁊. g. ¶ Ex lectura antiqua. NOVA ADDITIO. ¶ Diligēter ſeruādi ⁊ cuſtodiēdi ſūt fines mādati. h. d. No. ex hoc.§. ꝙ Demonſtrationēs an̄ res reddit cer ta alie demonſtrationes non ſunt neceſſarie. facit ꝙ ſi in accuſatione apponat̉ locus ſine confinibus. ſed tn̄ eſt locus certus. puta qꝛ dicit̉ talis occidit talem in palatio po teſtatis vel in platea cōis ꝙ talis accuſatio ꝓcedit. ⁊ alie a ¶ demōſtrationes nō ſunt neceſſarie quod no. ado Ex lec. ant. ¶ Rei demōſtrate nō expedit aliā demon v ſigi ſtrationē apponere ꝑ circūſcriptionē ꝯfiniumª. h. d. facit tac de le. iij. patronus.§. i. ⁊ de dote p̄le. l. i. in fi. ar. iſtius tex. bel.

a ¶ Iuri ac a creſcendi. adde eūdē bal. in. l. i. xi. q. qn̄ nō pe. par. ⁊ ī l. i.§. i. in. iiij. col. C. de cad. de imol. in. d. tol. ⁊. d. alex l. ſi mihi ⁊ titio vbi plene. De ꝯͣhen. emp. ⁊ ven. dicit Bar. ꝙ ſuſſicit dicere accuſo te qꝛ deliꝗſti in palatio populi lꝫ aliter non confinem palatium. qꝛ confines ſunt certiſſimi ẜm eum. Itē ſufficit dicere peto caſtrum lꝫ non cōfinem caſtrū. ⁊ maxime qꝛ petitio videtur vniuerſalis vt no. Inno. de reſti. ſpo. cum ad ſedem. In ꝯͣctibꝰ ē locus Undus ille. iuri acereſcēdi qn̄ ꝓmiſſoris intereſt. h. d. Al̓s eſſet ſecꝰ. vt. l. mi hi ⁊ titio. jͣ. de ver. ob. ⁊. jͣ. de ac. emp. l. iulianꝰ .§. idem celſus. ⁊ colligit̉ ex glo. hic poſita. ⁊ circa. l. iſtaꝫ vide qd̓ no. gl. C. de ver. ſig. l. cum quidā. In contractibꝰ bone fi. hꝫ locū ius accreſcendi ex impedita acꝗſitione in principio. h. d. in vſufruc. hēret locum etiam in acꝗſitiōe reſoluta ex poſt facto. vt. sͣ. de vſufruc. ac. l. i.§. interdum. ¶ In tex. ibi. jͣ. ſuꝑuacuo. nō enim pōt ratificari. qꝛ non feci verba vt ꝓcurator ſed ea direxi in eum. vt in.§. alteri. No. hāc. l. ꝑ quā potes Onuenit. cognoſcere ꝯͣcium loca tiōis a ꝯͣctu emptionis ⁊ vēditionis. idē hūiſtis. sͣ. e. l. ſabinus. al̓s incipit ſi cū rem. No. ꝙ tegularij dicunt̉ vēditores qn̄ vendūt tegulas ex propria maͣ factas qꝛ preſtāt materiā ⁊ operā. ſed ſi pararēt oꝑam in materia aliena dicunt̉ cōductores ſeu cōmutatores vt ſi ex tua creta faciūt tegulas hoc expedit ſcire vt ſciamus quo genere actionis agendū ſit. ⁊ facit. sͣ. e. l. ſabinus. In ꝯͣctū ēptio N vendendo. nā ⁊ vēditionis veniūt quedā ēt ſi non dicant̉ ⁊c. Additio. ¶ In vendēdo. No. ꝙ illa q̄ naͣliter inſunt ꝓ exp̄ſſis habētur. ſecus in alijs que nō inſūt naturaliter. h. d. Et no. hāc. l. ꝓ materia ꝯͣctuuꝫ. ¶ No. ꝙ ſi vendis mihi p̄diū qd̓ non hꝫ viam niſi exp̄ſſe dicatur vt preſtes non teneris p̄ſtare vt hic. ſed. l. vr̄ dicere ꝙ pre ſtare debeas. vt. sͣ. ſi vſufr. pe. l. ij.§. i. ⁊. C. de act. ⁊ obli. l. i.§. fi. immo preſtare debes. vt. sͣ. e. l. qui fundū.§. in lege. So. qn̄ vendo fundū vel aliquid aliud. aut nō habet̉ adi tus. ⁊ tūc aditus p̄ſtandus eſt. ⁊ ita loꝗtur. l. ſi fundū. Si aūt hꝫ aditū. tūc aditus preſtandus eſt ⁊ ſi aditus nō eſt vel iter vel via qͣꝫuis mea intereſt vel iter vel actū vel viaꝫ aliūde hr̄e. ⁊ ita intelligit̉ hic. Sed certe non bene intelli git̉. ⁊ iō dicas melius. vt. l. gaius. in gl. ij. sͣ. de ſer. vr. p̄di. Quero ſi habeo duos fundos. ⁊ vnū tibi vendo ad queꝫ nō eſt aditus niſi ꝑ meū quē retinui vel ad aliū quem reti neo nō eſt aditus niſi per illū queꝫ vēdidi. nunꝗd poteriſ me cogere vel ego te in imponēdo. ſeruitutꝭ. Rn̄deo non puto lꝫ ſecus in vltima volūtate. vt. sͣ. de ſer. ruſti. predi. l. binas. ⁊. jͣ. de vſufruc. l. damnas.§. i. Sed nunꝗd hic poſ ſit cogi vēdere cū aliūde nō poſſit viā cōmode habere. rn̄ deo ſic. ar. sͣ. de ſer. ru. predi. l. ſepulchrum. vel dici pōt ꝙ ſpeciale ſit ibi fauore religionis. vel dic idem in venditio ne qd̓ in vltima volūtate no. ſi equitas ſit. Res trāſit cum cā. h. d. LienaciO. na.i. No. ꝙ alienatio n̄ impedit naſci obligationē. facit qd̓ no. Iac. jͣ. ad ſille. l. ſenatus. dixi in. l. ſi fundus. jͣ. locati. ⁊ vide qd̓ dixi in. l. ſi mors.§. ij. jͣ. de dona. inter vi. ⁊ vxo. NOVA ADDITIO. ¶ Ex lectu. anti. ¶ Ae. ꝙ ex forma ſtatꝭ. bona malefactoꝝ veniunt deua ſtanda ⁊ ſi ipſe vendit ꝙ nihilominus deuaſtabitur. de hͦ per Ia. de are. in. l. ſenatus ad ſill̓. vide vbi facit. l. vltima de noui oper. nuncia. Si vendiI cum fundum. oa ꝑmiſit emptori exigere mercedē rei vēdite a ꝯducto re dꝫ in exigēdo diligētiā p̄ſtare. Itē in vendi tione ſolēt adijci v̓ba ꝙ dolus malus abſit a vēditore. h d. Verba futuri tꝑis nō īportant conditionē. arg. sͣ. e. l. ſ debitor.§. fi. ⁊. l. cum ab eo. ⁊ facit de le. ij. l. ſi titius. Dolus dꝫ abeſſe a vēditoreFere aliqui. ſalū tꝑe ꝯͣctus. ſꝫ ēi poſtea qn̄ cūqꝫ vt no. Cy. in auc. ſacramenta puberum. xvi. q. NOVA ADDITIO. ¶ Ex lectura antiqua. ¶ In.§. fere ſuꝑ ver. factū eſt. vide oīno Cy. in auc. ſacra menta puberū. in. xvij. q. ⁊ idem per Azo. in glo. vbi oīo vide ⁊ facit ꝙ no. sͣ. de pac. l. ab emptione. No. ex hac. l. Uptilia polla. ꝙ verba aci referūtur ad tp̄s ꝯͣctus. ſecundo vides hic ꝙ lacus non habet ius alluuion̄. ¶ Ultimo cir ta iſtam. l. vide. q. ad quam glo. allegat in. l. damni infec. ſtipulatio pertinet.§. ſi is qui. jͣ. de dam. infec. Ex lec. ant. ¶ Verba referūtur ad tp̄s contractus. ⁊ quelibet demonſtratio refertur ad preſens tempus. h. d. ¶ In tex. ibi circa. No. ꝙ dictio circa intelligit̉ circum circa lꝫ littera non bene aperit hoc. ¶ In tex. ibi ab. denotat ſeparatꝭ.i. x. pedes in ſicco. Et no. hanc. l. in ar. ꝙ ſi aliquis ꝓmiſit mihi fundare domum meā ſubtus per. x. pedes ⁊ inuenit aquā ꝙ dꝫ ēt ſubtus aquam fundare nō tamen ſubtus. x. pedes. NOVAADDITIO. ¶ Ex lectura antiqua. ¶ Uide Inno. extra de fi. inſtru. c. i. vide Inno. extra de decimis. c. tua. Itē allegat̉ hec. l. ꝙ tp̄s ꝯͣctus dꝫ īſpici. ⁊ dic hoc veruꝫ ſi agatur de ſolēnitate. vt. jͣ. de ſer. expor. l. ſi minor. vel de vera interpretatiōe vt hic. Si aūt de acqui ſitione que ſit conſenſu vel verbis ēt inſpicitur tp̄s cōtractus de ver. ob. l. ſi filius. l. fi. de ſtipu. ſeruo. ſi re vel quaſi re. tūc rei intuentꝭ. de ver. ob. l. quidā cū filiū.§. vlti. ſi aūt agit̉ de effectu acꝗſitionis ex eo cōtractu tunc loꝗtur. l. ſi ſeruitus. de ſerui. vr. predio. nā ibi erat acꝗſita ſeruitus ⁊ ſic ius reale vi cuius deſeruit̉ luminibus. ⁊ idē eſt iuditiū qꝛ nō faciūt ſeruitutē per ſe. ſed vna eſt ſeruitus oīum luminū. vnde ius queſitū ꝓut natura ſua ſe hꝫ pōt trāſferri ad quodlibet tp̄s. In vltimis voluntatibus idē dico. naꝫ quo ad ſolēnitatem inſpicit̉ tp̄s legati ⁊ tempus teſtamē ti ſeu vltime volūtatis. de teſtamētis heredes palaꝫ in fi. de mili. teſta. l. ſi certaꝝ in fi. vbi cōfirmatio precedēs non trahit ad ſe actū retro. qꝛ mutata erat ꝑſone cōditio ⁊ po teſtas. ſed quo ad volūtatis interpretationem refert. naꝫ aut verba ꝓlata a teſtatore important meram demōſtra tionem. ⁊ tunc inſpicitur tp̄s teſtamenti. qꝛ demonſtratio rem factam oſtendit. ⁊ ſi in futurum referatur perdit naturam demonſtrationis ⁊ aſſumit naturā conditionis pꝫ de leg. iij. nuper. aut important cām. ⁊ tunc referūt ꝓut ipſa cā. l. alumne.§. ab heredibus. de adimē. le. aut exprimunt teſtatoris affectionē. ⁊ tunc aūt eſt affectio certa ex meritis ⁊ inſpicit̉ tp̄s teſtamenti. qꝛ merita p̄cedūt nō ſequūtur. aut ex naturali nexu. ⁊ tūc inſpicit̉ ēt tp̄s mortis. vt. l. ſi cognatus. de reb. dub. l. placet. de libe. ⁊ poſthu. d̓ le. ij. qꝛ filium. Predicta ꝓcedunt quo ad perſonam. ſed quo ad res. dic vt. l. lucius de fun. inſtruc. de le. ij. l. fi.§. i. ⁊ vide Cy. C. de ſacroſanc. ec. l. i. ⁊. l. placet. ⁊. l. fi. C. que res pig. obli. poſ. ⁊ per Guil. in. d. l. ⁊ in vlti. q. ¶ Quid ergo de teſtō vſurarij manifeſti qui fecit teſtamentum ⁊ poſtea ex interuallo cauit. an valeat teſtm̄ ⁊ videt̉ ꝙ non vt in. c. qͣꝫqͣꝫ de vſuris. nam videtur inhabilis ad teſtandum. ergo ⁊c. l. i. de regula cathoniana. ⁊. l. i.§. ſi filius. de leg. iij. In contrariū vr̄ ꝙ cautio non eſt de ſolemnitate quod patet. qꝛ poteſt interuenire dudum ante ſeorſuꝫ a teſtamento. ergo non eſt de ſolemnitate que vno contextu dꝫ interuenire. l. hr̄des palā in fi. Sed ad hoc rn̄der pōt qꝛ lꝫ nō reꝗͥrat̉ ad ſolēnitatē tn̄ ad ꝑſonā habilitāda Sed ego dico ꝙ. c. qͣꝫqͣꝫ. nō dicit ꝙ ꝑſona ſit inhabilis ſ qd̓ teſtm̄ nō vꝫ vn̄ dicā cōfirmari. vt ar. C. de p̄ci. impe. o fe. l. vniuerſa. ⁊ videtur caſus. ff. de heredi. inſti. l. qui ſouere non erat duas appellationes. Naꝫ ⁊ ibi lex reſpici effectū. nō aūt impugnatur ordinatio teſtamenti. In liberIberi hominis. pomineconſiſtit emptio qͣꝫtum ad rem. ſed qͣꝫtum a obligationem ſic. hoc dicit. Imꝑatore

De ꝯͣhen. emp. ⁊ ven. Quibus men HperatoreS. ſuris meſuret̉ eſt in arbitrio contrahentium. h. d. ¶ Nota iſtam. l. ⁊ de materia iſtius. l. videbitis plene no. in. l. arbitrio.§. de eo. sͣ. de dona. Additio. ¶ Imꝑatores. No. hāc. l. ꝓ venditoribꝰ vini ꝗ dicūt ꝙ nolūt vendere ad menſurā cōis. ⁊ dicūt ego volo tm̄ de hoc vaſe ad mēſuram cōis ꝙ pōt fieri. Item no. ex fi. iſtius. l. ꝙ pōt renūciari cōſuetudini ⁊ derogari ꝑ pactū iſtud eſt verum niſi ꝯſuetudo eſſet ꝓhibitoria. vt no. in. l. i. C. ne fideius. do. den. Et adde huic. l. quod no. Inno. de cen. c. cū olim cām. vide Bar. in. l. ij. de ſolu. Pacta ſuꝑ Acta conuenta. accidentali bus ſeu naturalibus ꝯͣctus facta ad exceptionem tm̄ ꝓſunt. ſed ſi apponant̉ ſuꝑ ſubſtātiali bus ad actionē ꝓſunt. h. d. ¶ No. ex hac. l. ꝙ pactuꝫ appoſitū ſuꝑ naͣlibus ꝯͣctus ex īteruallo ſi apponat̉ ad dimi nutionem nō vꝫ ad actionē ſed ad exceptionē tm̄. pactuꝫ vero appoſitū ſuper ſubſtātialibꝰ ꝯͣctus valet ēt ad actionē ſiue apponat̉ ad augmētū ſiue ad diminutionē. Secūdo no. in hac. l. ꝙ dictio poſtea denotat interuallū vt hic. de quo habuiſtis in. l. iuriſgentiū.§. adeo. ⁊.§. idē rn̄ſum. ⁊ ibi dixi. sͣ. de pac. vos hētis hic vnā gl. que ponit plura. naꝫ primo ponit ꝙ ſunt genera pactoꝝ dicēs ꝙ ſunt tria. Quedā ſunt ſubſtātialia. quedā nālia. quedā accidētalia. Secūdo ponit que ſint pacta que apponunt̉ incontinenti ſiue ex interuallo pariant actionem. ⁊ qn̄ exceptꝭ. ⁊ qn̄ pa ctū incontinēti appoſitū parit actionē preſcriptis verbis ⁊ veterē actionē informet. ⁊ in ꝗbus caſibus pactū incon tinenti appoſitū actionē nō pariat. Tertio dicit ſi pactuꝫ nō ſeruet̉ quo iure ſuccurret̉ ei in cuius fauorē fuit appo ſitū. Quarto ⁊ vltimo dicit vtrum in ꝯͣctibus nominatis habeat locū conditio ob cām. que oīa in hac glo. ponuntur. ¶ In glo. in ver. noua actio ibi in naͣlibus ꝯͣctus intelligas. iſtud ꝓbat̉. jͣ. de act. emp. l. ex empto in fi. ibi duꝫ dicit que naͣlibus inſunt ⁊c. ¶ In. e. glo. ibi diuerterint ⁊c. Circa hoc vide qd̓ no. C. de pact. l. in bonefidei. sͣ. de pac. l. iuriſgētiū.§. quinimo. ⁊ ibi dixi. ⁊ ibi vide. ¶ In ea. glo. ibi ego diſtinguo. tu v̓o dic ẜm Odoſ. ꝙ etiam ſi fiat pactū incōtinēti ſuper ſubſtantialibus ꝯͣctus actio pͥma tollitur qꝛ videtur ſe correxiſſe ⁊ nouum ꝯͣctum feciſſe. ar. l. i. de manu. teſta. l. ſtichus. immo pamphilus. quā do v̓o pactum ſit ex interuallo tunc ꝙ tollat̉ actio prima tex. eſt hic. ⁊ ita tꝫ Odoſ. hic in lec. iſtius. l. ¶ Glo. ibi pacta v̓o qͥ ſūt de accidēIn ea deNa. talibus iſtā ꝑtem gl. vſqꝫ ad ver. ī caſibus nec dat̉ ⁊c. examinaui tibi in. l. iuriſgētiū.§. qͥnim mo. videt̉ dicere ꝙ nō det̉ rei vēdicatio pacto nō ſeruato nulla habita diſtin. niſi in caſibus tribus. Sed hec glo. vi melius loꝗ qꝛ eo caſu quo p̄ciū nō eſt ſolutū vel ſi non eſt fides habita de eo emptio nō eſt ꝑfecta quo ad trāſlationē dn̄ij. vi. sͣ. e. l. ꝙ vēdidi. inſti. de re. di.§. vēdite. ſed ſi vo lumus dictā glo.§. ꝗnimmo ſuſtinere poſſumus dicere ꝙ dicta gl. nō male loquat̉ intelligēdo eam ꝙ habuit reſpe ctū ad trāſlationē dn̄ij. Circa illud aūt qd̓ ſeꝗtur ī gl. vtrū ꝯditio ob cām hēat locuꝫ in ꝯͣctibus noīatis ⁊ qn̄ ⁊ in ꝗbus ꝯͣctibus noīatis locuꝫ hēat. vide qd̓ habuiſtis no. in l. fi. sͣ. de cōdi. ob cām. ⁊ ibi dixi qd̓ no. ⁊c. No. ex.§. iſto ꝙ appellatiōe PapinianuS. publici ītelligit̉ publicus lo cus qui eſt in vſu publico. nam vides hic ꝙ vēditor excipit. qꝛ in vēditione nō veniret. ſed ꝗd eſt iſtud publicū qd̓ videtur excipere. Rn̄deo intellige de loco publico qui ē in vſu non de loco publico qui non eſt in vſu publico qui non eſt de patrimonio fiſci. naꝫ duplex eſt locus publicuis vt vidiſtis sͣ. e. l. ſed celſus. Ex lec. ant. ¶ Pactum qd̓ detrahit obligationi ēt ex interuallo appoſituꝫ videt̉ ineſſe. ſed ſi adijciat obligationi appoſitū ex interuallo nō videt̉ ineſſe. ⁊ ideo nō parit De ꝯͣhen. emp. ⁊ ven. actꝭ. ſed excep. p̄dicta vera qn̄ ꝯͣhentes paciſcunt̉ ſuꝑ accidentalibus vel naturalibus. ſed ſi ſuꝑ ſubſtātialibus reſultat nouus cōtractus ⁊ a primo vr̄ receſſum. h. d. vel ſic pactum ex interuallo appoſitū parit exceptionē nō actio nē niſi apponat̉ ſuper ſubſtantialibus ꝯͣctus. qꝛ tūc parit actionē. hoc dicit. premitte ad euidētiā ꝙ pactū ineſſe ac cipit̉ duobus modis. vno mō qͣꝫtum ad nomen ⁊ effectū vt qn̄ apponit̉ incontinēti. ⁊ tūc non loꝗtur. l. noſtra. ſed loꝗtur. l. lecta.§. dicebam. sͣ. ſi cer. pe. ⁊ dr̄ incōtinēti ante qͣꝫ partes ſint diſgreſſe ad extranea pacta vel actus ẜꝫ glvel anteqͣꝫ ꝯͣctus ſit abſolutus a partibus ẜm doc. ſecūdo modo dr̄ pactuꝫ ineſſe ſolo effectu. vt qn̄ apponitur ex in teruallo. tn̄ trahit ſecum ſuum effectū ac ſi eēt appoſitum incontinenti. ⁊ ita loꝗtur. l. noſtra. ¶ Scd̓o no. ꝙ in cōtractibus eſt reperire quedam accidētalia que nō inſunt tacite. vt. sͣ. e. in vendendo.§. i. vt pactū de eundo romaꝫ. quedā naturalia q̄ tacite inſunt niſi per pactū remoueant̉ vt ꝙ debeatur euictio ⁊ de ea caueatur vt eadē. l. in prin. Itē ꝙ perfecta vēditꝭ. periculum pertineat ad emptoreꝫ niſi agatur ꝯͣrium. vt. jͣ. e. fiſtulas.§. frumēta. quedā dicun tur ſubſtātialia que adeo inſunt ꝙ nec ꝑ pactū pn̄t remori ſalua eſſentia ꝯͣctus. ſicut in emptione ⁊ vēditione eſt res ⁊ preciuꝫ ⁊ conſenſus. vt. l. i. sͣ. e. ⁊. l. nec emptio. ⁊. l. in venditionibus. Cōclude ergo ꝙ accidentalia ſuni pre ter naturam. naturalia ſunt ẜm naturā. tn̄ poſſunt eē ⁊ nō eē ẜm pactū qꝛ ꝯͣctus ex cōuentione legē accipiunt ⁊ nihilominus eſt ꝯtractus. Subſtātialia aūt nō poſſunt eſſe ⁊ nō eſſe ita ꝙ nihilominus remaneat ꝯͣctus. ⁊ ſic differē tia eſt inter iſta tria. ⁊ hoc vult iſta. l. ſubtilis. ¶ In tex. ibi contineri.i. ꝑinde eſt ac ſi in cōtinētia ſeu coherētia cō tractus eſſent appoſita. ⁊ ibi adijciunt.i. tēdūt ad adijciē dū. ⁊ ibi ꝙ locū poſitis regulis limitat regulas. ⁊ ibi adminicula.i. acceſſoria.i. nālia vel accn̄talia. ⁊ ibi veluti exē plū de naturalibus. ⁊ ibi ne cautio ecce exēpluꝫ ad detra hendū. ⁊ ibi aut cū fideiuſſore ecce exēplū ad augedū. ⁊ ibi ſꝫ quo ꝗdē lꝫ dictū ſit ꝙ qn̄ ad augēdū nō ineſt veruꝫ eſt vt agat̉. ſed bene ineſt vt excipiat̉. vnde ſi eſt pactuꝫ de cauendo cū fideiuſſoribus lꝫ emptor non poſſit agere vt pactū obſeruet̉. tn̄ pōt exciꝑe ſi conuenitur ad precium ⁊ hoc dicit. facit. jͣ. de act. emp. iul̓. l. offerri. ⁊. l. qui penden tem. ⁊. l. fi. jͣ. de reſcin. ven. ⁊ ibi an idem. sͣ. dixit ꝙ pactuꝫ concernit acceſſoria ſeu appēdices ꝯͣctus.i. accidentalia vel nāͣlia. hic vero qn̄ pactū eſt eque principale ⁊ ꝯcernit ſubſtātialia. qꝛ eſt formatū ſuꝑ his qͥ ſūt de ſubſtātia. Et ibi notat determinādo qōnem p̄dictā. ⁊ ibi p̄cio vel re qꝛ pariter eſt ꝗd ſubſtātiale res ſicut p̄cium. ¶ No. hic differētiā vtrū ꝑ pactū adijciat̉ forma accidētalis an forma ſubſtantialis. primo caſu remanet ꝯͣctus primus lꝫ varia tio ſit circa accidētia vt ſi primo in ipſo ꝯͣctu erat factum pactū de eūdo romā. poſtea ſit pactū ne eatur vel ecōuer ſo. vel ſi ē appoſitū pactū de cauēdo cū fideiuſſore. poſtea de nō cauēdo vel ecōtra. ſecus. No. qn̄ mutat̉ forma ſub ſtātialis. qꝛ qn̄ ſit diſgreſſio de vna forma ſubſtātiali ī aliā formā ſubſtātialē neceſſario inducit̉ cōductio prime forme. ⁊ gnaͣtio vnius ē corruptio alterius. vn̄ ſubtilitas iſti us. l. ꝯſiſtit a principijs philoſophicis. Cōtra tn̄ exempla que poſui facit. jͣ. e. fundi partem. nā pactū incōtinenti ap poſitū cenſet̉ ꝑs p̄cij. ergo ſi ei derogat̉ ꝑ pactū ꝯͣriuꝫ videtur eſſe detractum de precio. ⁊ ſic hꝫ locum.§. paulus. Sed rn̄de ꝙ lꝫ habeat̉ pro p̄cio. non tn̄ eſt vere precium cū debeat ꝯſiſtere in pecunia numerata. vt. l. i. sͣ. e. ¶ Se cūdo no. ꝙ exceptio eſt fauorabilior qͣꝫ actio. ⁊ ideo que non valent ad agēdū valent ad excipiēdū. ⁊ hec. l. eſt ar. ꝙ qn̄ mutat̉ forma accidētalis libelli nō dicat̉ nouus libellus vt qn̄ addicit̉ vel detrahit̉ qualitas. vt sͣ. de noxa. in delictis.§. ſi detracta. ſed qn̄ adijcit̉ vel detrahitur forma ſubſtātialis tunc eſt nouus libellus. vtputa qn̄ mutat̉ forma facti principalis ex quo agit̉ vel qn̄ libellus primo nō ꝓcedebat ⁊ nō adijcitur talis forma ꝙ libellus ꝓcedit vt. l. accuſaturus. jͣ. de adulterijs. dixi. sͣ. de iuſti. ⁊ iu. ius

De ꝯͣhen. emp. ⁊ ven. a ¶ Poſſeſ. ſionis. Adde fran. are. in. l. i.§. iuſſerim. d̓ acquir. poſ. in fi. ⁊ ī. l. de his. C. de fur. ⁊ ol dra. in ꝯſi. cc. viij. ⁊. d. alex. de imo. in. l. i. de acꝗ. poſ. in prin. ciuile. ¶ In gl. mag. ibi. l. nam ad ea. Odo. dicit ecōtra ꝙ ſi incōtinenti vr̄ ſe correxiſſe ⁊ ꝓpoſitū mutaſſe. arg. de manu. teſta. ſtichus. ſed ſi ex interuallo tūc nō tollit̉ pͥmū ꝑ poſterius ipſo iure. ſed renouat̉.i. qꝛ aget̉ ex primo ẜm formā ſecūdi de. adimē. le. l. iij.§. ꝯditio. de teſtamētis he redes palā.§. ſed ſi notā. Sed opi. gl. ē verior. Nec ob. l. ſtichus. qꝛ ibi erāt verba exp̄ſſa derogatoria. hic erāt ver ba alterius voluntatis diſpoſitoria ẜm Cy. in addi. facit ꝓ glo. id qd̓ dixi. sͣ. pro ſocio duo ſocietatē. ꝓ Odofre. fa cit qꝛ ex quo iſta ſcd̓a volūtas eſt incōpaſſibilis cū prima nec pōt ei accumulari. ergo inducit̉ derogatio prime. ar. eius qd̓ legit̉ ⁊ no. jͣ. de p̄to. ſtip. valerianus. ⁊ ideo credo ꝙ opi. Io. ſit verior ꝙ ſemꝑ intelligat̉ receſſū niſi ſit actū ꝯͣrium. ⁊ hoc caſu intelligo. l. iuriſgentium.§. adeo. sͣ. de pac. vt ibi. ſecus ſi ad excipiendū. dicebat Placen. ꝙ pa cta incōtinēti appoſita. aut apponuntur ad agēduꝫ ⁊ pa riunt act. ⁊ excep. aut ad excipiendū ⁊ pariūt excep. tm̄. vt. l. ſed ⁊ ſi poſſeſſori de iureiur. de eo ꝑ quē fac. erit. l. i. .§. ſi reus vt in poſſeſſionē lega. l. i.§. ſi debitori de pecul̓. leg. ſi fundus. Io. Azo. ⁊ Ia. Bal. ⁊ oēs dicūt ꝯͣrium ꝙ pactū appoſitū ad excipiendū ꝓſit ad agēdū. vt. l. qd̓ mihi. ⁊. l. ſi cum an̄. ⁊. l. metū.§. ſed ꝙ p̄tor. qd̓ me. cā ẜm cy. in addi. ergo ex pacto negatiuo ſi nō ſeruet̉ pōt agi ad in tereſſe. Ite pōt agi vt liberet̉ ꝑ acceptilationē. ⁊ facit. sͣ. d̓ pac. nō īpoſſibile. ⁊. jͣ. de euic. ſi ita ꝗs. ⁊ ē ſimile in ſeruitꝭ. negatiuis ex ꝗbus pōt agi ſicut ex affirmatiuis. vt. l. ij. de ſer. vr. predi. cū ſi. pro Pla. facit qꝛ actus agētiū ⁊c. vt. l. nō oīs ſi cer. pe. vt ibi ſi vēdi. ⁊ hoc dic vt no. C. de pac. pe tēs. ⁊ in.§. ꝗnimmno. No. tn̄ ꝙ pileus notauit circa act. ſic dixit enim. aut pactū apponit̉ in naͣlibus ꝯͣctibus. aut ī ac cidētalibus. ſi in naͣlibus parit nouā ſed non informat ve terē. rō qꝛ actio extra ſuā naturā nō dat̉. vt. l. legeꝫ. ⁊. l. cū res. C. de dona. ſed Azo dixit ꝯͣriū qꝛ actio pōt ꝓponi nō ſolum ad formā naturalem ꝯͣctus. ſed ẜm formā acciden talē pactoꝝ. vt. l. fundi ꝑtē. jͣ. e. ⁊. l. ij. C. de pac. inter emp. ⁊ vē. vt ibi ſed an reuocatio. adde qd̓ no. in. l. i. in ma. gl. jͣ. de dona. Itē adde qd̓ no. in. l. ſi pecuniā. ⁊ in. l. fi. sͣ. d̓ cō di. ob ca. pap̄. lege. locꝰ ꝗ eſt in cōmercio lꝫ ſit fiſci nō cōti net̉ appellatꝭ. loci ſacri vel religioſi. h. d. No. ꝙ exº q̄ non hꝫ locū nō ꝓdeſt excipiēti. facit. l. ſiꝗs ita legauerit d̓ le. i. Solū adhuc remanet ſa De ſacra. erū ſꝫ eccleſia dirual̉. h. d. No. in.§. ītra ꝙ excipiēdo ſepulchrū nō intelligit̉ ꝗs exciꝑe locū puꝝ ſed deſtinatū ad ſepulchrū. Nō ſūmat̉ qꝛ breuis ē. Cauibus. Nd. ex hac. l. duo. pͥmo ꝙ traditis clauibus vr̄ tradita poſſeſſio eorū que ſub clauibus ſūt. circa qd̓ vide qd̓ no. gl. de acꝗ. poſ. l. i. Scd̓o no. ex hac. l. ꝙ quo caſu traditōe fa cta a dn̄o tranſfert̉ dn̄ium. eodē caſu traditione facta a nō dn̄o trāſfertur vſucapiendi cōditio vt hic. cum quo vide qd̓ no. gl. jͣ. de acꝗ. poſ. l. pomponius.§. qui iuſſu. Additio. ¶ Clauibus. Traditio clauiū iuxta rē īpor tat traditionē poſſeſſionisª. ⁊ ſicut tradēte dn̄o trāſfertur dn̄iuꝫ. ita tradēte nō dn̄o trāſfert̉ vſucapiēdi ꝯdō. ¶ In tex. ibi traditꝭ. ex cā emp. ſed vbi nō ꝓcedit cā dn̄ij intelliTeſAdde git̉ traditio fieri cā cuſtodie. vt. jͣ. de le. ij. l. cum pr̄.§. pluri .in. l. bus. adde ad hāc. l. qd̓ no. Dy. extra. de reg. iur. c. i. li. vi. rim. d̓ ⁊ qd̓ no. in Spe. de fur.§. ꝗd ſi res. Sed nūꝗd ꝑ ablatioroſ. in nē clauiū factam iuxta rē auferat̉ poſſeſſio. cogita. NOVA ADDITIO. ehis. 20l ¶ Ex lectura antiqua. ¶ Uide qd̓ no. Inno. de cōſti. cū. M. ferrarien̄. In glo. ſi. cc. alex. aliud ē. Itē arguit Inno. ꝙ idē ſit in ſigillo. de fi. inſtru. in. l. i. c. ij. ibi videas. ¶ Quid de inſtr̄o an eo tradito videatur tradita poſſeſſio. dic ꝙ ſic. vt. C. de dona. l. i. vide oīno qd̓ poſ. in no. in ſpec. ꝑ hāc. l. in ti. de fur. ver. ꝗd ſi res. ¶ Si clauitradat̉ vni coheredū vtrū videat̉ alteri tradita. vide d̓ cri mine expi. hr̄ditꝭ. l. i. ⁊ ꝗd iuris ſi res q̄ tūc ſūt īuēte. ⁊ po ſtea nō reꝑiunt̉ ibi vide. ¶ An ꝑ inueſtiturā q̄rat̉ poſſeſſio. dicit guil. de cu. ꝙ n̄. C. d̓ acꝗ. po. lꝫ. in. iiij. pͥn. q. ⁊ ē rō qꝛ poſſeſſio acꝗrit̉ ꝑ actū ꝗ exercet̉ ī rē poſſidēdā nō ī aliā rē. vt. l. iij.§. i. de ac. poſ. nō ob. h̓ lex. qꝛ clauis cēſet̉ ꝑs rei ẜꝫ eū. ſed anulus vel cirotheca ꝑ quā fit īueſtitura. no. ẜm eū. ⁊ Dy. in. c. i. de reg. iur. lib. vi. ⁊ Inno. de conſue. c. ij. ¶ Uēdo tibi ꝗcꝗd iuris habeo in tali caſtro. ⁊ cōſtituo me p̄cario noīe poſſidere. an ē trāſlata poſſeſſio vel vſuca piendi cōditio. dicit Dy. ꝙ nō. qꝛ pars oīno incerta poſſideri nō pōt. ita no. Dy. de le. i. l. ſi.§. ſi tibi. Actio ex vēdito īUi fundum. format̉ ex pacto ī cōtinenti appoſito vt det̉ ad illud qd̓ in pacto deuenerit. h. d. vidiſtis de hoc. sͣ. e. l. pacta. ⁊ ī .l. uiriſgentium.§. quinimo. sͣ. de pac. ⁊c. Additio. ¶ Qui fundū. No. ꝙ ille ꝗ fundum vendit ita ꝙ eum retineat ꝓ conducto pōt agere vt ſibi locetur. Item valet pactū vt nō poſſit vendi alij qͣꝫ ſibi. dic vt no. sͣ. ſi quis cau. l. ſi eum in fi. ergo ex neutro iſtoꝝ pactoruꝫ preſumitur ꝯͣctus ſimulatus. ⁊ facit. sͣ. eo. l. cum ab eo. Ponr exēpluꝫ in caldaria apta Mlla. aa cōquendū vinuꝫ ꝙ ſi eēt murata accederet venditioni niſi exciꝑetur. j No. iſtū.§. ꝙ eiſdē defenſiōibus vti Eum qdi. tur emptor ꝗbꝰ poterat vti vēditor ⁊ huic tex. ⁊ gl. adde qd̓ videbitis no. in. l. ēt.§. itē ſiꝗs do lo. sͣ. de pe. her. ¶ No. ꝙ ius excipiēdi trāſit ad emptorē ſic allegat̉ ꝑ dy. in. l. fluminū.§. adijcit̉. ff. de dam. infec. NOVA ADDITIO. ¶ Ex lectura antiqua. ¶ In.§. eū ꝗ. vide in ſpec. de recuſa.§. effectus. v̓. ſed ꝗd ſi is iudex. ⁊ in ſpe. de loc.§. nūc aliqua. v̓. octauo qͦrit̉. vide Dy. in. c. ſiꝗs in ius. ⁊ tene ī eo qd̓ dicit de exc. ꝙ male dicit ſi opponit̉ in vim declinatorie. ſi eēt ꝑēptoria veꝝ di ceret. Probat̉ pͥmū qꝛ exceptio excōicationis defuncti nō obſtaret vniuerſali ſucceſſori. ergo nec ſingulari adde de exce. pia. in glo. qͥ eſt ſuꝑ ver. videri. q̄ incipit contra. gl. in. l. i. jͣ. de don̄. dicit ꝙ hoc facit rō cōnexitatis. l. poſſi deri.§. i. de acꝗr. poſ. de inueſtitura ⁊ inſtitutione vide pͥ Dy. in. c. beneficiū. qd̓ no. Archi. xxi. diſt. de cunctis. Paria ſunt nō eē ⁊ nō appaN leSE. rere. h. d. Et nō bn̄ caſū iſliuis .l. ⁊ circa iſtā. l. vide. q. ad quā glo. hāc. l. alle. in. l. dāni infecti ſtipl̓o ꝑtinet.§. ſi is. jͣ. de dam. infec. Additio. ¶ In lege. Locus ꝗ ē in cōmercio lꝫ ſit fiſci non continetur appellatione loci ſacri vel religioſi. h. d. ¶ No. ꝙ exceeptio que nō hꝫ locū nō ꝓdeſt excipienti. facit de leg. iij. l. ſiquis ita legauerit. Ex lec. an. ¶ Gn̄alis exceptio nō porrigit̉ ad nō cogi tata. h. d. vel ſic gn̓alis exceptuatio lapiditiaꝝ intelligit̉ d̓ patētibus nō de latētibus. h. d. ¶ In tex. ibi cū nō ſit. i. ꝙ nō apꝑet ⁊ quotidie allegat̉ hec. l. ꝙ paria ſūt nō eē ⁊ nō apparere. ¶ No. hic in fi. ẜm glo. nimietatē vitandā. NOVA ADDITIO. ¶ Ex lectu. anti. ¶ Uide Inno. extra de iu. patro. c. p̄terea Ia. de le. ij. in l. cū pr̄.§. fidei in. l. dolia. sͣ. e. ¶ In.§. eū ꝗ. ſuꝑ v̓. tex. poſ ſeſſio. ar. ꝙ exceptio bāni obſtet ei cui ceſſa ſunt iura a ba no. qd̓ ē verū ſi actiōes ſunt trāſlate in fiſcū. Nā aīo n̄ pn̄t cedi. ar. de le. i. l. nō quocūqꝫ.§. ꝗ grauiſſimus. ⁊ de le. iij. paulo.§. fi. sͣ. de pac. l. ſtichū ēptorē. sͣ. de tranſac. l. fi. de ſi deiuſ. inter eos in fi. Aut nō ſunt trāſlate. ⁊ tūc ceſſio fit ex cā lucratiua. iō non ob. exc. nō ob. l. papinianus exuli. qꝛ ibi ꝑ bānū nō ob exc. auctori. gͦ nec ꝓcuratori. aut ceſſio fit ex cā oneroſa. tūc nō ob. exc. qꝛ ꝑſonalis. vt. l. apud celſū .§. ſi cū ltīma. ⁊ ar. sͣ. ꝙ ꝗſqꝫ iur. l. iij.§. ſi is ẜꝫ dy. ⁊ ī. c. ſiqs in ius. idē alb. in margarita. ī ti. de ꝓcur̄. in rē ſuā. qd̓ verū credo ſi agat vtili ex ꝑſona ſua ſed ſi directa ex perſona ce dentis indiſtincte puto ꝙ obſtet exceptio. ar. eius quod no. ff. de admi. tuto. l. quotiens. in prin. Qui aliquid excipit ītellige Iſtulas. tur excipe ea ꝑ que pueniad illud. h. d. ¶ In tex. ibi nō cōtinet̉.ſ. exp cit etamen continebatur implicite. ur

De ꝯͣhen. emp. ⁊ ven. NOVAADDITIO. ¶ Ex lec. antiqua. ¶ In.§. fundum ſuꝑ ver. hoc mō. Nota ꝙ modus tradendi poſſeſſionē ē dimittere vt alius ingrediatur. ⁊ per hūc tex. reprobat Ia. bu. dr̄iam inter tradentē ⁊ dimittē tem. que no. C. de acꝗr. poſ. l. fi. ⁊ ibi ꝑ Ia. ¶ In ver. ⁊ ſi milia. gl. dicit aliquod hoc nō eſt neceſſariū in volūtaria traditione. jͣ. de vi ⁊ vi ar. l. i.§. nō aūt. In ꝯͣriū facit h̓ lr̄a. Hic q̄ro an iſte.§. hoFundum ab eo. die corrigat̉ gl. bic vi detur velle ꝙ ſic. quaſi iſte talis hodie nō poſſit eē tutor. ſed de hoc dic in auc. minoris debitor. C. qui dari tu. poſ. Additio. ¶ Fundum ab eo. Tutor poſſeſſionem ſibi debitā a pupillo pōt ſibi tradere ꝓpria auctoritate. ⁊ extra mittere de poſſeſſione pupillū ⁊ familiā eius. h. d. Et no. bn̄. ¶ No. ꝙ in acceptione poſſeſſionis decretuꝫ nō eſt neceſſariū. ¶ No. hic parificari tradere poſſeſſioneꝫ ⁊ derelinquere vt alius ingrediat̉. ⁊ hunc.§. alle. Ia. bu. C. de acꝗ. poſ. l. vltima cōtra glo. ⁊ pro intellectu huius .§. vide oīno qd̓ notaui in. l. cum ipſe in. fi. C. eo. ti. Modus non diuiditur ⁊ Qui fundum. ranſmituit̉ ad heredē. h. d. poſſet dici ꝙ hec eſſet cōditio ꝓpter ablatiuū abſolutuꝫ. tn̄ iſta cōditio non erat inſerta obligationi ſed executiōi obligatꝭ. ¶ No. ꝙ vēditor nō coarctat̉ ad venditionem alicuius partis niſi ei tota pecunia ſoluat̉. Nō ſummatur qꝛ breuis. ſed no Frumenta. ia bene caſum iſtius.§. Additio. ¶ Frumēta. Nota caſuꝫ cōmune peruſij vē didit. frumēta recolligenda in cluſio hoc pacto ꝙ ꝑiculū guerre ⁊ grandinis ꝑtineat ad cōmune peruſij. dicit iſte tex. ꝙ dꝫ intelligi de guerris ⁊ grandine inſolita que nō potuit preuideri. innuit etiā iſte tex. ꝙ idem eſſet in cāu ſi mili etiam extra guerrā ⁊ grandinem. puta ſi inſolita plu uia corupiſſet frumēta. ſed hoc dic vt no. Guil. in. l. ſed ⁊ ſiquis.§. queſitum. sͣ. ſiquis ca. No. ⁊ iſtum.§. pro ſtatuto ꝙ datur arbitriuꝫ ſuper nouis caſibus ꝙ intelligatur nouus caſus.i. inſolitus. ¶ In glo. ſed obligat ibi vt hic a contrario ſenſu allegatur iſte.§. ꝙ ſi vendo tibi funduꝫ liberū a decimis ꝙ intelligit̉ de decimis extraordinarijs non ordinarijs. fa. l. ſeio.§. medico. ff. de annu. lega. ⁊ ibi dixi ẜm Iaco. de are. No. ex hac. l. Undi partem.& ſi vēdo teꝫ certo p̄cio aliquo pacto appoſito in mei fauo rem ꝙ illud pactū in dubio videt̉ eē ꝑs p̄civt hoc tex. cū glo. que incipit ꝙ ſemꝑ p̄ſumit̉. qd̓ no. ⁊ te ne mēti. vel ſic pactū eſt loco p̄cij ad hoc allegat̉. ¶ No ta ar. ad. q. dicit ſtatutū ꝙ nemo poſſit vēdere foliculū vi ni vltra ſex denar̄. dicit cauponarius volo ſi vis vinum ꝙ emas iſtam caſtaneā ſex alijs denarijs. querit̉ vtrū incidat in ſtatutum. dicendum eſt ꝙ ſic. qꝛ iſtud pactū cenſet̉ pre cium vt hic. ⁊. jͣ. de act. emp. l. ſi ſterilis.§. ſi tibi. ⁊. d̓ in dieꝫ adiec. l. ſi predio.§. fi. ⁊. l. pen. ẜm Dy. ⁊ Cy. in addi. fa cit. C. de pac. inter emp. l. cui fundum. ⁊. jͣ. de excep. doli. l. apud celſum.§. ſiquis ex. ibi vel p̄cij loco. ⁊ optime facit jͣ. de fideiuſ. l. ſi ſtipulatus.§. i. cum glo. que incipit ab eodem qui ſoluit. sͣ. de infami. l. furti.§. pactus. cum gl. que incipit vel alio ⁊c. ⁊ sͣ. de calū. l. i. ij. ⁊. iij. Item eſt ar. ꝙ petit reſtitui contra cōtractum videatur petere reſtitui ꝯͣ pactum vel clauſulam appoſitam in contractu. vt. l. i. C. ſi aduerſus doteꝫ. ⁊ ibi per Iaco. de are. vide omnino que dixi. sͣ. eo. l. pacta. No. vendi Um manu ſata. qſtiua cuius debeat eſſe glans illa qͥ cecidit ante inciſionē an eſt venditoris ea que eſt in arboribꝰ cū ſcindunt̉ eſt emptoris. ſi vero emiſſem omnes fructus ſilue non haberet locum hec diſtinctio qꝛ quicquid infra tempus contractus naſcitur pertinet ad emptoreꝫ de vſu fruc. lega. l. in fructu. ¶ Ex lectura antiqua. NOVA ADDITIO. ¶ Ar. ꝙ nō ſit bn̄ficiū manuale quod in perpetuū cōfer tur ſed id qd̓ ad nutu dantis vel ad modicū tp̄s vt hic. Nō ſūmat̉ qꝛ breuis. ſed no Silua cedua. ſā caſum iſtius.§. No. ex hoc.§. ꝙ lꝫ ꝯͣctus Nemo poteſta. adi ſit mētio p̄cij dicatur emptio ſiue vēditio. vt eſt tex. in. l. vltima circa medium. .C. de predijs curio. li. x. ⁊ no. per gl. in. l. apud celſum.§. ſed cum legatum. jͣ. de doli excep. tn̄ hoc fallit vbi eſt in ꝯͣriū regula que tradit̉ hic videlicet qn̄ agitur vt dn̄iuꝫ nō tranſferat̉ vt hic. Item fallit vbi eſt in ꝯͣrium regula que traditur. sͣ. eo. l. conuenit. ⁊. l. ſi quam rem. al̓s incipit ſabinus. Item fallit vbi eſt paruitas precij quoniam tunc potius preſumitur locatio ⁊ conductio qͣꝫ emptio ⁊ ven ditio. vt no. per glo. in. l. i.§. i. jͣ. de ſuperficiebus. quod no ta ⁊ tene menti perpetuo ⁊c. Additio. ¶ Nemo. No. ꝙ vbi ſit pactū ꝙ nō tranſfe rat̉ dn̄ium.ſ. directum. ibi nō eſt emptio. vn̄ lꝫ det̉ preciuꝫ jͣ. vtili dn̄io ꝓprietate remanēte vēditori nō eſt ꝯͣctus em̄ ptiōis ſed ꝯͣctus emphitheoſis ẜm glo. quā bene no. ⁊ vi de hic qd̓ no. C. de fi. inſtru. l. ꝯͣctus. vn̄ ſi apponit̉ in ꝯͣctu pactū ꝑ qd̓ remaneret naturalis vēditiōis effectus. puta vēdo rē retento dn̄io directo ⁊ vtili vēditio nulla eſt qꝛ a quo remouet̉ naturalis effectus remouet̉ ſpēs. Si autē vēdit̉ vtile dn̄ium retēto directo bn̄ tenet vēditio cuꝫ em̄ phitheota non ſit ꝓprie dn̄s. vt ibi no. in glo. magna. Sꝫ pone ꝙ venditor tradidit rem hoc acto vt nō trāſeat dn̄i um nec precium integraliter ſit ſolutum nunꝗd iſtud pactum teneat. ⁊ vide quod dixi in rubrica. C. eo. Pactuꝫ Itius cū mutuo. Imile pa cto. l. cōmiſſorie īter debitorē ⁊ creditorē re probat̉ non aūt inter debitorē ⁊ tertiū. h. d. Additio. ¶ Titius. Valet pactum inter debitorē ⁊ fi deiuſſorē ꝙ fideiuſſor poſſit emere pignus. ⁊ eoipſo fiat dn̄s. h. d. Et pactum. l. cōmiſſorie eſt reprobatuꝫ inter de bitorem ⁊ creditorem principalem. ſed non inter debito rem ⁊ fideiuſſoreꝫ. ⁊ aduerte ꝙ hic nō pretendebat fide iuſſor titulum ⁊ ille titulus de pactis pig. non facit ad ꝓpoſitum. No. ēt ꝙ fideiuſſor pōt emere pignus ex ꝑmiſſione debitoris. ⁊ facit ad. l. iſtam. l. calippus. jͣ. de ſol̓. Obligatio ꝑſonalis non Lucius titiuS. ⁊equit̉ fundū poſſeſſiōis. h. d. Cōcordat. l. fideicōmiſſuꝫ.§. tractatū. sͣ. de iudi. jͣ. ad trebel. l. i.§. ſi heres. ¶ In glo. ſua ibi ſo. vt ibi. vel dic vt no. in. l. gaius. jͣ. de an. le. sͣ. alle. in glo. ⁊ circa iſtū.§. vide quod no. gl. in. l. iij.§. opus. sͣ. de ali. iu. mu. cau. fac. ⁊ qd̓ no. Dy. in. l. fi. jͣ. de ope. no. nun. ⁊c. Additio. ¶ Lucius titius. Obligatio ꝑſonalis non ſe quit̉ ꝑticularē ſucceſſorē. h. d. Vel ſic. emptornō ſuccedit pro obligatiōe perſonali auctoris ſui. ¶ No. hic ar. ꝙ ſi cut emptor nō tenet̉ ſtare colono ita nō tenet̉ ſtare empto ri reddituū vel ꝓuētuū. ſed tu dic ꝙ qn̄qꝫ ex iſto ꝯͣctu eſt ortū ius reale ⁊ tunc tenet̉ ſtare. ff. de vſufru. l. ſiꝗs ita. qn̄ qꝫ eſt orta ſola obligatio ꝑſonalis. ⁊ tūc cū iſta trāſeat ad emptoreꝫ non videtur ꝙ emptor teneatur ſtare. facit. jͣ. lo ca. l. ſi fundus. C. e. l. emptorem. ſi tu velis rn̄dere ad hūc tex. dicas ꝙ hic loquitur de iure agendi. ſecus in iure excipiendi. vt. sͣ. eo. l. dolia.§. i. ⁊. jͣ de ac. emp. l. in venditiōe. ⁊ facit de leg. i. l. ab oībus.§. idem iul̓. ⁊ qd̓ ibi no. ꝑ Ia. ⁊ de pig. l. lex vectigalis.§. idem queſijt. adde qd̓ no. in. l. ſiquis viam.§. ſi ſub vna. ff. de verbo. obli. ¶ Ex lectu. antiqua. NOVAADDITIO. ¶ Uide oīno qd̓ no. ꝑ doc. exͣ de pig. c. placet. Si quera tur qn̄ ius ꝑſonale trāſeat ī ſingularē ſucceſſorē. refert aut id bn̄ficiū ꝑſonale ꝓderat ad excipienduꝫ ⁊ tranſit. vt. l. in hoc.§. cōi diui. ꝓ ſocio deniqꝫ in fi. Aut ꝓderat ad agē dū ⁊ tūc aut correſpōdet alicui iuri reali ⁊ trāſit ī vēditio

De in diem adiectione. ¶ No. ꝙ īſte §. ſed ⁊ marcellus ē legis que incipit ſi ex duobꝰ. cuiꝰ principiū non habet̉ a. d. bal do expoſituꝫ. ¶ No. ꝙ iſti §. cū igit̉ ⁊ me lior ſūt legiſ q̄ incipit eū qui principiū. cui d. Bal. nō expoſuit. alicui iuri reali ⁊ nō trāſit. vt. l. fi. de cōtrahen. emp. Pe. in bro. ⁊ ſignat̉. sͣ. de pac. l. tibi.§. pacti cōuentio. ꝑ Pe. ¶ In.§. lucius ſuꝑ v̓. de fundo. vide Ia. de are. de le. i. in l. ab oībus.§. idē iul̓m. vide quod no. Inno. extra de preben. inter cetera vide oīno qd̓ no. Inno. extra de re iudi. abbate. in glo. ſatis bene. vide Inno. extra de decimis a nobis. vide in Spe. de locato.§. nūc aliqua. ver. viij. ⁊ v̓. xij. queritur. facit. jͣ. de pigno. reſpō. ver. item querit̉. arg. iſtius.§. dicunt doc. ꝙ ille cui ſunt iura ceſſa pōt agere vigore ceſſiōis ad expēſas litis ꝓmiſſas cedēti. ita no. guil. de cu. C. de iudi. cū deſiitꝭ. in vltima qōne. Rubrica. ¶ De in diem adiectione. N diem adiectio. Nō ſūmatur qꝛ breuis. ſed no. ī. l. quo tiēs. vtrū ꝯͣctus purus ſit reſoluēdꝰ ſub cōditione vel abinitio ſit conditionalis. dic qn̄qꝫ apponunt̉ verba ſapiētia ꝯͣctū qn̄qꝫ ſapiētia diſtractū. Primo caſu verba ꝯditionaliter ꝓlata reddūt ꝯͣctū cōditionalē. Scd̓o caſu reſoluēdū ſub cōditione. ⁊ ſic de dictione niſi. aut enim apponit̉ ad ꝑfectionē cōtractus aut ad reſoluendū. primo caſu facit cō ditionē. ſecundo non. ⁊ hoc no. glo. ſubtiliter. dicit tamē hoc eē verū in ꝯͣctibus ſed in vltimis volūtatibus dictio niſi importat conditꝭ. qn̄ reſpicit tractū de futuro. vt. jͣ. de ꝯdi. ⁊ demō. l. quibus diebus.§. quidam titio. dicit tamē glo. ꝙ tunc contractus dr̄ conditionalis qn̄ eſt in ſuſpenſo quo ad ſuū eſſe. adde quod no. jͣ. de act. ⁊ obli. l. obligationū fere.§. cōditio. ¶ Scd̓o no. glo. que incipit qui dicit̉ que eſt notabilis ⁊ mēti tenēda. ⁊ aduerte ad fi. gl. qꝛ facit dr̄iam inter ꝯͣctus ⁊ vltimas volūtates. ⁊ huic gl. adde qd̓ no. dy. ī. c. qd̓ ſemel placuit. exͣ de. reg. iur. lib. vi. NOVA ADDITIO. ¶ Ex lectura antiqua. Differentia eſt an actus Uotiens. pendeat quo ad primaꝫ eſſentiam an ad reſolutionem. Baldus Bi aūt? Idē iulianꝰ. No. hic dr̄iam inter principale ⁊ acceſſoriuꝫ qꝛ ſublato principali non remanet acceſſoriū. n ſꝫ ſublato vno pͥncipali bn̄ remanet aliud eque pͥncipale. In glo. que inci Sed et marcellus. pit nō deſinit ibi ti no. hic de neceſſitate. no. tex. ⁊ no. notabilem ſol. quā dat le glo. ad. l. bouem.§. pignus. in glo. alleg. Et iſte tex. ⁊ gl. q facit ad iſtam qōnem ꝙ ſi vendo tibi rem pacto appoſito ii ꝙ infra annum illam mihi reuendas. ⁊ tu infra illū annū obligas rem ⁊ poſtea ẜm pactuꝫ mihi reuendis ꝙ dicta obligatio pignoris diſſoluit̉. rō eſt qꝛ vendis mihi ex ob ligatione primi ꝯtractus vt hic. ſecus ſi reuēderes ex voluntate. vt. d.§. pignus. ⁊ hec glo. ⁊c. Ex lec. an. ¶ No. ꝙ reſoluto iure auctoris reſoluitur ius ſucceſſoris. NOVA ADDITIO. ¶ Ex lectura antiqua. ¶ In.§. ſed ⁊ marcellus. Quidam vendidit funduꝫ minori ſine curatore hoc pacto ꝙ teneret̉ eodem p̄cio reuē dere ſi offerret p̄cium infra trienniū tandē. jͣ. triēiū vēditor offert minori p̄ciū ⁊ petit ſibi reuēdi vtrū poſſit. deter minat Fran. accur. ꝙ nō. qꝛ minor non potuit opponere dictū pactū. vt. C. de pre. mi. ſi ad reſoluendū. Quid ſi pactum ſit ita conceptū talis vendidit tali fundum illū hoc pacto ⁊ conditione appoſita. vt ſi venditor reddit empto ri p̄cium. jͣ. triēiū venditio habeatur pro non facta. vtruꝫ iſto caſu oblato ⁊ cōſignato precio venditio fingatur nō facta an facta ſed ſub ꝯditione reſoluta. an facta nec reſoluta ſed inducat iſtud pactū nouū cōtractum. ⁊ videt̉ ꝙ ſub conditione facta ꝓpter verbū hac cōditione. de peri. ⁊ cōmo. rei ven. neceſſario.§. ꝙ ſi pendente. Itē videt̉ ꝙ conditionaliter reſoluta. qꝛ cā prima reddit ad nō cām ꝑ actū retroſimilē. ar. huius.§. cū glo. ⁊ de don̄. nuda. Ecō tra vr̄ ꝙ verba hac cōditiōe nō inducāt cōditionē. nam ſi inducūt cōditionē aut inducūt inceptiuā. ⁊ hͦ falſūnā ver ba ꝯͣctus ſunt pn̄tis tꝑis nō futuri. Itē qꝛ nō ē adiecta cō ꝯdō in obligatiōe cōſtituenda ſed in iā cōſtituta ⁊ poſt ꝯͣ ctū perfectū. Item qꝛ interim agi pōt ⁊ ſi ſoluit̉ trāſit do minid vt hic. aut extinctiuam. ⁊ hoc falſum qꝛ ſpāle eſt in pacto. l. cōmiſſorie ⁊ adiectionis in diem. ⁊ iſtud pactuꝫ non eſt de illis. ⁊ ideo dic ꝙ iſta verba non importāt con ditionē. qꝛ non ſunt adiecta in forma nec in via conditionis ſed modi. ⁊ iō exponitur in hac conditione.i. cōuētꝭ. .C. de pac. legem. C. de bo. mater. auc. excep. C. de pac. inter em̄. l. ij. C. de reſcin. ven. l. ea condi. ẜm Fran. accur. in d. q. diſputata per eū que ſunt multū no. Quid ſi non eſt pactū reſciſſoriū ſed ſucceſſoriū. puta de reuendendo an obligatus ad reuendendū pōt interim alteri hypotheca re. doc. meus no. jͣ. de aqua plu. ar. l. in diem. ſed videt̉ caſus ꝙ ſic. jͣ. de dona. ad eū.§. lucius. ⁊ no. in. l. i. C. de iure fiſ. li. x. nō ob. hic.§. qꝛ hic reſoluit̉ ꝯͣctus ex cā q̄ retrofingit̉. vt no. jͣ. de dona. l. i. in fi. magne glo. facit. sͣ. ſi cer. pe. l. ꝓinde. Preterea cū interim poſſet alij vēdi. vt. l. ſi ita ꝙꝛ .§. ea. l. de ver. ob. ergo ⁊ pignorari facit. sͣ. de pub. l. ſiue aūt.§. ſi duobus. ⁊. C. de rei vē. l. quotꝭ. ⁊ hoc cū reuendi tio dꝫ fieri ex cōuentione cōtrahentiū. vt. l. ij. C. de pac. in ter emptorē. Si aūt ex vltima volūtate interim nō poteſt alienari vel obligari. vt. l. fi.§. ſinaūt auaritie cōia dele. qꝛ purum eſt legatū de leg. iij. vx.§. agri plagā. preterea etiā idem in cōditionali. qꝛ lꝫ in legatis cōditio nō trahat̉ re tro quo ad dn̄iū. l. i.§. ſerui. ad ſill̓. tn̄ trahit̉ retro quo ad infringendū mediū alienatiōis actū. vi. d.§. ſinaūt cū ſi. ⁊ facit ad p̄dicta. sͣ. de pig. ac. l. ſi cū vendentꝭ. in prin. No. ꝙ ille ꝗ tenet̉ ad Idem iuſianus. renuitutionem fiuctuū tenet̉ ad acceſſionem actionis ſi quam habet. No.§. ꝓ ſubaſtatiōibꝰ ꝗs di Tum igitur. cat meliorē ꝯditionē offerit ⁊ no. vſqꝫ in fi. Et no. h̓ melius multis modis dici. No. iſtū.§. ex qͦ optī Melior aūt ꝯdo. ne declarat̉ qn̄ dicatur melior conditio afferri ⁊ tene ipſum mentiTem quod dictū eſt. Iſte tex. declarat. l. ij. in fi. ⁊ non ſummatur. Etiā pͥmꝰ emptor Siquis extiterte. aa pius oſfterēduꝫ admittit̉ ⁊ ei plus offerēti res addici dꝫ fructus tn̄ interī ꝑcepti debēt eſſe vēditoris ſicut ſi alius plus obtuliſſet. ¶ No. ꝙ ſi penes primū emptorē remaneat res ex licita tiōe nō lucrat̉ fructus medij tꝑis. qꝛ nō hꝫ rē ex primo ꝯͣ ctu ſed ex nouo ꝯͣctu ꝗ idē operat̉ in eadē ꝑſona qd̓ oꝑaret̉ in noua. qd̓ no. non ergo ꝓprie dicit̉ res penes eū per manere ſed potius diſcedere ex prima emptiōe ⁊ ex ſecū da venire qd̓ eſt nouū factū cū repetitiōe cōtractus. ſi. jͣ. d̓ preto. ſtipu. l. valerianus. dubitatio erat qꝛ ꝑ licitationeꝫ videbat̉ cōfirmari prior cōtractus in eadē perſona ſꝫ nō eſt verū qꝛ additamētum precij ad nouum ꝯͣctuꝫ. facit. sͣ. de cōtrahen. em. l. pacta cōuenta.§. paulus. 9 Uenditor plus offerenti ven Ece C. dere nō dꝫ niſi prius empiore reꝗſito. h. d. vſqꝫ ad. l. ſabinus. ¶ No. huc .§. ⁊. l. eſt neceſſe. jͣ. eodem. ⁊ glo. ibi poſitam que optime declarat. l. illam. No. gl. ꝙ lꝫ v̓ba ſic ſint cōcepta ſi ICEL. alius meliorē ꝯditiōem attulerit ⁊c. tn̄ ad hͦ bn̄ficiū admittt̉ ip̄e idē emptor qꝛ venit vt ali us nouo ꝯͣctu. vt. sͣ. ꝓxi.§. ¶ No. ꝙ vēditor dꝫ notificar emptori pͥmo qūo plus offert ad hoc vt ille poſſit vincere licitātē. ⁊ ē ſimile de notificatiōe in. l. vl. C. de iur. ēphi. ⁊ de leg. ij. l. ſi cū ꝗbuſdam. ⁊. l. vnuꝫ.§. rōgo ꝑ Ia. Sabinus.

De in diem adiectione. Ille qui vendit ſub pacto Abinus. alectionis in diem melio rem conditionem oblatam poteſt reijcere ⁊ ſe qui primam ꝯditionem ſi vult niſi fuerit actū ꝙ meliore ꝯditione oblata liceret emptori reſilere. Pre dicta ꝓcedūt ⁊ locum habent in vendente rē ſuā. ſecus in creditore vendente qui meliore conditione oblata pͥmā venditionem ſequi non pōt. h. d. cuꝫ. l. ſequē. ¶ In tex. ibi pignus adiectum ⁊c..i. venditum ſub pacto adiectionis in diem. No. caſuꝫ iſtius. l. ſi preponat̉. ⁊ ex hac. l. ha bes ꝙ ille qui vendit rem alienā ⁊ noīe alieno non videt̉ bonafide verſari ſi non dat plus offerenti. Ex lec. ant. ¶ No. hoc referre cuius cauſa pactum ab ſolutorium apponatur. Item no. id vtilius cēſeri qd̓ magis dn̄o placet. vt. l. penul. jͣ. de condi. ob cau. ſecus in creditore qꝛ ibi nō agit̉ de ſuo fauore tm̄. vt. jͣ. l. ꝓxima. p No. in T ſi proponatur. ver. ad ergo. ꝙ ad hͦ vt dicat̉ plus offerri reꝗrit̉ ꝙ il le ꝗ offert ſit idoneus ad ſoluendū. cōcor. sͣ. e. l. iiij.§. fi. Pactū adiectio Uod autem. nis in dieꝫ poteſt adijci. ſemel bis ⁊ pluries. h. d. Additio. ¶ Quod aūt. No. ꝙ ſi primo vē didi ſub pacto adiectiōis in diem ⁊ alius poſtea emit plu ri vel ſimili pacto dicebat ſabinus primā emptionē nō ſo lutā per ſecūdam que nō pōt habere locū cū ſit reuocabi lis. ſed Iul̓. dicit ꝯͣ qꝛ eſt receſſum a prima cū ſecūda em̄ptio ſit cōtracta. ⁊ idem in tertia. ⁊ ſic de ſingulis. Et nota caſum vt ſit maior dubitatio. pone ꝙ eſt prefixus termi nus ⁊ ꝙ eſt lapſus re ſic exiſtente in pendenti. ¶ No. hic diſtinctionem pluriItem quod. bus vendētibus an diſtincto precio an eodem precio. Primo caſu quilibet pōt facere facta ſua per ſe. Secūdo non. īmo vnus ꝯͣdictor plus oꝑat̉ qͣꝫ factū multoꝝ. quod eſt notabile. fallit tn̄ quādo ē actū ꝙ emptor debeat habere oēs partes. nā tūc lꝫ ꝑtes p̄ciorū fuerint indiſtincte tn̄ illud pactū operat̉ idē quod vnitas p̄cij. idem̄ enim oꝑatur vnitas rei qd̓ p̄cij. ⁊ d̓ hoc gloriat̉ celſus. qd̓ hoc a nemine eſt animaduerſuꝫ. vnitas enim p̄cij facit ꝙ ꝯͣctus in totū manet. ſed illud pactuꝫ fa cit ꝙ contractus in totum reſoluat̉ rōne partis. vnde nō eſt per omnia idem. ſed in hoc tm̄ ne fiat diuiſio. Non ſummatur quia diſtinguit. ſed Ide Eſ. nota caſum iſtius.§. ⁊ legis ſequentis cum ſequenti ⁊c. Uod ſi vno.. Ueruꝫ. No. in iſto.§. ꝙ qn̄ plures ſunt venditores cū pacto adiectionis in diem vnus eorum plus offerendo pōt recuperare totā rē. lꝫ ſecus eſſet in vno vēditore. ⁊ ſic facit ad. q. tribus canonicis eſt data electio ꝑ alios de capitulo vt eligāt tertiū ⁊ ille eleicus dat ſibimet ipſi vocem ſuāª. querit̉ vtrum talis electio valeat ⁊ vtruꝫ valeat vox quā electus ſibimetipſi dedit. ⁊ dicimus ꝙ ſic ar. iſtius.§. qꝛ lꝫ rem meā nō poſſum emere. sͣ. ti. i. l. rei ſue tn̄ rōne ꝑtium ſociorū meoꝝ poſſum emere rem meaꝫ vt hic. ⁊ facit. sͣ. man. l. funduꝫ qui ex parte. ſic ⁊ in. q. noſtra nam lꝫ qn̄ eſt cōmiſſa vni electio vt eligat abbatem nō po teſt ſeipſum eligere. ar. sͣ. man. l. ſi mandauero.§. ſi tibi. tn̄ rōne ſocioꝝ adiunctoruꝫ in electione facienda valet mea vox mihi p̄ſtita ẜm Cy. in addi. de hoc no. in. l. plane. sͣ. quod cuiuſqꝫ vni. no. Itē no. in generali ſermone contine tur perſona vnius ex loquentibus. Nō ſūmat̉ iſtud pͥn I venditOa. cipiū qꝛ diſtinguit iſtam. l. vel dic per ꝯͣctum ſimulatū nō recedit̉ a cōtractu vero. ſed per verū contractum ſic. dūmodo de iure ſubſiſtat. h. d. ⁊ ponit diuerſa exēpla vſqꝫ ad.§. p̄ter corpus. in iſto tn̄ ꝯͣctu nō erat ſimulatio ī ſub ſtātia. ſed in quantitate ⁊ no. ¶ In tex. ibi ſed ſi emptor. No. ꝙ ſimulatio in perſona nō hꝫ impedire qn̄ eſt v̓itas in cōſenſu. ſic. jͣ. de manu. l. iiij.§. ſi ab ignoto ¶ No. eum comprobare qui malū elegit ſcienter. facit. jͣ. de re iud. l. ꝗ dam cōſulebat. ¶ In tex. ibi ſed ſi neuter. No. ꝙ electio ſcienter facta hꝫ vim approbationis. cōcor. de re iudi. l. ꝗ dam cōſulebat. ¶ In ver. ſed ⁊ ſi poſtea ibi aliter abſqꝫ ⁊c. facit ꝙ inter patrem ⁊ filiū dn̄m ⁊ ſeruum non conſiſtit emptio ēt quātū ad naturalem obligationem qd̓ placet ex eo. qꝛ in ver. ſed ſi poſtea in principio. loꝗtur de pu pillo vbi emptio cōſiſtit ſolum quo ad naturalem obliga tionem. ergo in verſi. aliter loquitur qn̄ nulla eſt orta obligatio. ſed glo. quam habuiſtis. sͣ. ti. i. l. ij. videt̉ velle ꝯͣriū videlicet ꝙ naſcatur obligatio tn̄ nō cū effectu de hoc an inter patrem ⁊ filiuꝫ dn̄m ⁊ ſeruū oriat̉ obligatio. habui ſtis in. l. frater a fratre. sͣ. de cōdi. inde. ⁊c. ¶ Item nota in ver. aliter atqꝫ. ꝙ verus ꝯͣctus nō rteſolu per ꝯͣctū qui de iure non tenet. ſecus ſi teneret quoquo iure. Non ſūmat̉ qꝛ breuis. Preter corpus. ¶ In tex. ibi p̄ter cor pus.ſ. rei vēdite. ¶ In tex. ibi nihil ſeꝗtur ⁊c. dic.ſ. ſecūdum emptorem ⁊c. ¶ No. ꝙ preciū ⁊ cōditio non dici tur melior ꝓpter acceſſoriū cū acceſſorium nō eſt curādū. ⁊ eſt ratio qꝛ in primo cōſtituendo fuerat habitus reſpectus ad rem principalem. fructus enim aſcendebāt ex diſpoſitione legali. ar. tn̄ cōtra in. l. fi.§. i. que in frau. cre. No. ex hoc prīcipio. nā I predio. a l. facit ꝙ ius implen di conditionem in ꝯͣctibus tranſeat. dixi de hͦ in. l. ſi neceſſarias.§. ſi vendendo. sͣ. de pigno. actio. vbi per Guil. de cu. no. per Cy. in. l. ſi plures. C. de condi. inſer. ⁊ dic ꝙ in his que deſiderant voluntatē hereditas non haberet̉ loco ꝑſone. ⁊ tp̄s ⁊ conditio currit hereditati iacenti ⁊ ſi ſupereſt de tempore conditio tranſ mittit̉ ad heredē. h. d. vt no. sͣ. de pigno. act. ſi neceſſarias .§. de vendendo. ꝑ Guil. de cu. ¶ No. ꝙ hereditas non hꝫ ius acceptandi nec pōt hoc ſuppleri per curatoreꝫ datum hereditati iacenti. ¶ No. ꝙ hereditas non reſtitui tur aduerſus lapſum termini. hic nō loꝗtur in termino le gali ſed in conuentionali. ⁊ facit. sͣ. de mino. l. emilius lar gianus. ¶ In glo. no. hereditatem. ar. ꝙ hereditas non poteſt conſtitui in mora. qd̓ eſt verum per interpellationē qꝛ nō intelligit ſe debere. ſed per diei certe appoſite lapſū ſic. vt. l. ad diem de ver. obliga. cum ſi. ¶ In gl. no. ꝙ in fi. ſol. ibi in vltima voluntate. vbi nō tranſit conditio niſi mora precedat. vt eo. ti. l. cum fundus. hic aūt in cōtracti bus. vt in.§. ex conditionali. nec obſtat. jͣ. de verbo. ob. l. ij rome.§. augerius. quia ibi conditio erat coarctata ad vitam. ⁊ ideo non tranſit. z Qn̄ ꝯͣhitur dꝫ cōſiderari quan Si fundus. ttas additi vel detracti. facit quod dixi sͣ. de contrahen. emp. l. fundi partem. de ¶ Ex lec. antiqua. NOVAADDITIO. iii ¶ Ar. ꝙ hereditas non pōt conſtitui in mora quod eſt ſū verum per interpellationē. qꝛ nō intelligit ſe debere ſedª de per certe diei lapſum. ſic vt. l. ad diem de ver. ob. no. cta Sicut fructus ꝑce cli Mperato.. pti ꝑ emptoreꝫ meliore ꝯditione oblata reſtituunt̉ venditori. ita ecōuerſo ipſi pͥmo emptori dꝫ reddi qd̓ impē dit. h. d. ¶ No. tex. in fi. ⁊ credo ſenſiſſe ⁊c. ꝙ in dubio dꝫ intelligi ꝙ lex loquat̉ de illa actiōe de qua loquit̉ titulus in quo illa lex ſituata eſt. Idem habuiſtis in. l. fi. sͣ. de v de cōdi. inde. in prin. ⁊ ibi no. ⁊c. Vel aliter vbi nō fit exp̄ſpu ſa mentio actionis intelligit̉ de actiōe cōgruente ſubiecte dmaterie. ad hoc allegatur. īce No. notabileꝫ diſtinctio viti Um DuO. ne iſtius. l. ⁊ circa iſtā. l. fra vide qd̓ no. C. d̓ do. ꝓmi. l. i. Ratiōe incertitu bdinis nil valet qd̓ agit̉ᵇ. h. d. ¶ In gl. no. ergo. Nota ꝙ ¶ Suā. Ui de. d. alexā. de imo. in. l. ſi cōſul in fi. sͣ. de adop. ⁊ Alb. de roſa. in tractatū ſtatu. q. clxxiiij. i ¶ Agit̉. ad de Fely. in. c. ī putari. circafi. de fi. inſtru. ꝙ īcertitudo ita vitiat ſicut cō trarietas.

De lege cōmiſſoria. a ¶ Brauiuꝫ De qua. q. vid̓ fran. are. in. l. ꝗfiliabus.§. i. de le. i. ⁊ fely. ī c. capitulū. de reſcrip. in ver. de duobus. b ¶ Lcōmil ſorie. valet tn̄ tale pactū ſi ſit ꝑ poſitum ex in teruallo nō in ipſo cōtractu. vt ꝑ bal. ī. e. l. in. ij. col. v̓. ſed pone ꝙ pactū de feu. da. ī. vi. l. cōmiſſorie. ⁊ fran. are. in. l. ſi ita ꝗs.§. ſeia cauit in me. pͥme col. jͣ. de v̓. obli. c ¶ Salariū. Et adde ideꝫ ſi ſit negligēs vt ꝑ do. Iaſo. may. inſtit. de ac.§. preterea num. xiiij. De lege cōmiſſoria. quedam allegationes iſtius glo. loquunt̉ qn̄ eſt dubium facti. Quedam qn̄ eſt dubium perſone. Quedā qn̄ eſt du bium tꝑis ſeu ordinis ⁊ videt̉ ꝙ vbicūqꝫ aliꝗd certuꝫ eſt . de ſubſtātia ꝓbatiōis ibi vitiat incertitudo. ⁊ facit ad. q. da de pluribus cōcurrentibus ad brauiumª ita ꝙ nō appet de ordine preuentꝭ. vt. sͣ. de ſtatu ho. l. arethuſa. Si aūt ſit dubium iuris. dic vt. sͣ. de legi. l. ambigua. adde qd̓ no. jͣ. d̓ e penis. l. ſi preſes. ⁊ facit ad qōnem ꝙ ſi vendit̉ cluſiū ꝑ ſe . ⁊ vēdit̉ ꝗdā alius redditus ꝑ ſe ⁊ ego ꝓmiſi in cluſio. x. ⁊ in alio redditu. v. ⁊ poſtea apꝑet alius ad bāniᵐ. ⁊ ī vtro qꝫ ſimul ꝓmittit. xx. ꝙ nō dicat̉ ille me ſuꝑaſſe. qꝛ nō appa ret in quo me ſuꝑauit. vtrū in cluſio vel redditu. vn̄ oportet ꝙ diſtincte ⁊ ſeꝑate ⁊ quilibet per ſe ꝓmittat. z Unus ex emptori Uum in Dic. dus pōtofferre me liorē conditionē ⁊ tota emptio nouatur. h. d. Prior ēptor Rior emptor. nō babꝫ actio nem contra ſecundum. quia perſonalis actio non ſequitur fundum. h. d. NOVA ADDITIO. ¶ Ex lectura antiqua. ¶ In vltimo ver. nō pōt lꝫ ſit ar. ꝯͣ. jͣ. de tutel. l. queſitum. So. hic extitit conditio reſoluens ibi non ⁊c. Rubrica. ¶ De lege cōmiſſoria. Qn̄ apponit̉ paI fundus. ⁊tū. l. cōmiſſorie vēditio eſt pura ſed reſoluit̉ ſub cōditio ne. ⁊ iſtud pactū apponit̉ in fauorē ven ditoris. ideo vēditor pōt vti iſto pacto volens inuitus aūt nō cogitur. h. d. vſqꝫ mil tn̄ ad. l. ſi fundus ⁊c. ¶ Circa gl. rubrice quero qͥ eſt ratio tb quare ī pignoribus reprobatur pactū. l. cōmiſſorieᵇ. Rn̄ deo ratio eſt ne creditores ſuam auaritiaꝫ exercerent. vt in tu. no. glo. in. l. ſiꝗs in cōſcribendo. C. de pac. Pactuꝫ.l. cōmiſſorie e. l. I fundus. nā facit conditionaleꝫ ſed emptionem ſed emptioneꝫ reſoluit. qd̓ dic vt ctū .vi. no. in. l. ij. sͣ. ti. i. ¶ Quero h̓ qn̄ vēdit̉ ſub pale. ⁊ n. l. cto. l. cōmiſſorie vel adiectiōis in diem q̄ actio cōpetit vē ſeia ditori cōditione exiſtēte. Rn̄deo aut apponunt̉ verba di e. pͥ. e3 recta vt ſit inempta. ⁊ tūc aget̉ rei vendicatiōe. qꝛ res eſt apud emptorē ſine cā. Si aut apponāt̉ verba obliqua ꝙ res reuertat̉ ad dn̄m. tūc aget̉ actiō p̄ſcrip. ver. qꝛ nō trā iriū. ſit dn̄ium recta via qn̄ verba ꝯͣctus ſunt obliqua vt ſingu ideꝫ lariter legit̉ ⁊ not. jͣ. de dona. l. i. in magna glo. ⁊ hoc not. ges Cy. sͣ. ti. i. l. ij. in addi. Credo ꝙ in pͥmo caſu cōpetat ad aſo. t. de retraditionem actio ex vendito. sͣ. ti. i. l. ij. ⁊. l. imperator. erea vbi exp̄ſſum ar. jͣ. eo. l. ſi fundus. ⁊ sͣ. de ꝯͣhen. emp. l. ſꝫ cel ſus.§. i. ver. nō conturbari debemus. Ex lec. ant ¶ No. ꝙ emptor ꝗ nō ſoluit ad terminum ſi ꝓpterea cōtractus ānullat̉ dꝫ reſtituere fructus niſi eos retineat in recōpenſatꝭ. partis p̄cij quā ſoluerat. tene men ti regulā ⁊ exceptionē hanc. ⁊ vide Guil. in. l. cōtractus. in fi. C. de fide inſtru. glo. no. hic ꝙ ille qui nō ſoluit ad ter minū dꝫ ꝑdere arras. qd̓ eſt verū in pacto. l. cōmiſſorie. ſe cus in ſimplici appoſitione termini. ¶ In glo. ideo ibi ⁊ arras que qn̄qꝫ cedūt in p̄cium qn̄qꝫ nō. vt. sͣ. ti. ij. qd̓ ſepe tn̄ dicunt moder. ꝙ qn̄ conſiſtunt arre in pecunia numerata in dubio cēſentur date nomine arrarū ⁊ ꝓ ꝑte precij vt refert ibi Cy. in addi. ſed opi. gloſarū eſt ꝙ ſimpliciter nomine arrarū ſicut verbū ſonat. qꝛ contractus arrarum eſt per ſe diſtinctus. vt. C. de fide inſtru. contractus. Semꝑ pactū Um venditOr. qs appelletur ratione more eſt interpretandum in fauorem creditoris nō debitoris. ⁊ iō pōt renūciari ꝑ creditorem pacto. jͣ. e. l. iiij.§. elegāter. ⁊. l. poſt diē. ⁊ ideꝫ §. idem rn̄dit. ⁊ qd̓ no. in. l. ij. sͣ. ſi ager vecti. Eligens inter contraria variare Eleganter. non pōt. h. d. ¶ Ingi. velinura. No. ī iſta gl. vtrū poſſit alicui prefigi terminus ad eligendum ⁊ ad declarandū an velit contractū ſubſiſtere. oꝫ enim ꝙ eligat alterum ⁊ facit ꝯͣ ꝓprietarios ꝗ recipiunt ſenſum ⁊ ꝓteſtant̉ ꝙ ſi res eſſet reuerſa ꝙ nolūt ſuum ius ꝑdere. nam non valet iſta ꝓteſtatio iuri contraria qꝛ dꝫ de terminare animū ſuum ad vnā ꝑtem tm̄ vt hic. ⁊. jͣ. de aci. emp. l. iulia.§. ſiꝗs a colludēte. ⁊. C. de vſur. l. qͣꝫuis vaſa. ar. extra de cenſi. cum olim. ¶ No. ex hoc.§. ꝙ cū p̄cium nō eſt in termino ſolutū dꝫ ſtatim venditor dicere vtrum velit vti. l. cōmiſſoria. vel p̄ciū petere ⁊ ſi eligit. l. cōmiſſo riā. nō pōt poſtea variare. ⁊ aduerte qꝛ iſta glo. hic dicit ꝙ pōt cogi hic vēditor ꝑ emptorē officio iudicis. vltimo hunc tex. adducit Mar. ſil. ad. q. ꝙ ſi habeo debitorem meū in bāno rōne cōtumacie ⁊ poſtea accipio ab eo fide iuſſorem ſeu ſatiſdationē ꝙ videar renūciare oī pͥuilegio bāni. ad idē. sͣ. depo. l. ei apud.§. in ſequeſtro. In glo. vt. sͣ. ibi cuꝫ In cōmiſſoriam. qt cōſuciū. no. glo. menti tenendaꝫ. ⁊ circa ipſam vide qd̓ no. Inno. in. c. ob noſtrā. extra de emp. ⁊ vēdi. ¶ In ea. glo. ibi in.§. qꝛ aſſi dua. ⁊. C. de fideiuſ. l. fi. Sed tu dic ꝙ ea que ſolita ſunt fieri ⁊ apponi in ꝯͣctibus non p̄ſumunt̉ niſi probentur qn̄ aliꝗd adijciūt obligationi. vt dicit iſta glo. quā tene mēti. argu. eius qd̓ no. jͣ. de ver. ob. l. ex ea ꝑte. Non obſtat. jͣ. de ver. ob. l. ſciendū. qꝛ nō loquit̉ in pacto vel capitulo p̄ſumendo. ſed in ſolēuitate intrinſeca. vt ibi no. Ubi eſt appoſitus certus ter Marcellus. ninus non eſt neceſſariine pellatio. h. d. ¶ No. tex. ibi ꝙ ſi nō hꝫ ⁊c. Et cū hoc tex. concor. jͣ. de vſur. l. cum ꝗdam.§. ſi pupillo. sͣ. de ꝓcur. l. ſi reus. in glo. que incipit qn̄ dn̄s ⁊c. Cū res habet̉ incer Ege fundo. a qꝫ preciuꝫ iōſci uitur nihil dꝫ remanere penes emptoreꝫ. h. d. Uel ſic. fructus reuertunt̉ ad vēditorem reſo luto cōtractu ⁊ emptor ꝗ incidit in. l. cōmiſſoriā ꝑdit ar ras nec retinet fructus. hed. Et hic cōcludit̉ ꝙ arre nō ce dunt in precium. qꝛ tūc eēt ſecus. vt. sͣ. e. l. ſi fundus.§. qd̓ ait. ⁊ ibi dixi. ¶ No. ꝙ cū in re in qua ꝗs fefellit non dꝫ cōmodū reportare. Et eſt argu. ꝙ ille qui deliquit in offi cio non dꝫ habere ſalariumᵉ. E lege.. Si per ēpto rem. Re facta inempta qꝛ emptor in termino non ſoluit illud quod eſt datum venditori nō mine arre non dꝫ reſtitui nec dꝫ ei dari illud qd̓ cū re ven dita eſt acceſſurum. h. d. iſte.§. Si poſt terminū ſoluOſt diem. uōis rēdis: recipu precium videtur renūciare. l. cōmiſſorie. hoc dicit. cum. l. ſequenti. Additio. ¶ Qui petit vel recipit pecuniam debitam nomine ſortis videtur renunciare. l. penali ẜm Cy. in ad di. ⁊ ſic eſt ar. ꝙ ſi dn̄s recipiat ſeruitiuꝫ a vaſallo poſt ce ſatꝭ. logi temporis non poterit poſtea dicere tu nō feciſūi ſeruitium tacito tempore ⁊ ſic feudū perdidiſti. ⁊ videt gl. in ti. quo tempore miles. c. i. ⁊ tenet Dy. de vſuris in conſti. ſi vaſallus. ¶ Nota hanc legem pro effectu inter dicti ſiue ſequeſtrationis. NOVA ADDIIO ¶ Ex lectura antiqua. ¶ Uide Inno. extra de priuil. accedentibus. ⁊. xvi. q. i. neqꝫ per Archi. ⁊ per Archi. x. diſt. in his. ¶ In glo. pa rificat in fi. Nota ꝙ per pactū ꝯͣrium quis renūciat iuſ ſuo. ſic. sͣ. de mino. emilius. Circa qd̓ ſic diſtingue. aut iu⁊ cā eſt de futuro. aut de preſenti. Si de futuro aut iſtaucita renūciatio emanat ꝑ verba vniuerſalia tm̄. ⁊ non vi let. vt. l. ſed ⁊ ſiꝗs.§. queſitum. sͣ. ſiꝗs cau. Aut per vero ſpeciali

De heredi. vel acti. vēdi. ſpālia ⁊ expreſſa. ⁊ tunc aut renūciatio cadit in forma ob ligandi ⁊ tenet vt in.§. queſitū. Idem ſi queddam ſpecia liter enumerata ſunt ⁊ poſtea ſubiecta clauſula generalis quia iſta clauſula fingitur enumeratio reliquarum ſpecie rum ⁊ non genus quia natura generis multiplicata non eſt genus ſed ſpecieruꝫ enumeratio vt ibi no. ⁊ in. c. ij. de ꝓcu. in cle. aut renūciatio non importat obligationem ſꝫ ſolum rei future deſtructionem ⁊ tūc glo. non valet niſi fiat corā iudice. vt. l. ſi ita.§. i. d̓ le. ij. d̓ acꝗ. he l. ꝗ hr̄s d̓ cu. bo. dā. l. i. C. d̓ pac. l. i. ſcd̓ꝫ Ia. d̓ are. ſi ſit ad liberandū īter preſentes vel dirigeret̉ per nūtiuꝫ vel epiſtolam valet vt factum pactum vt. l. tale pactum in prin. Si eſt ius de pn̄ ti. aut eſt ius quod non oritur nec ortum ſubſiſtit ex conſenſu ſed ex iuris ordinatiōe. ⁊ nō pōt tolli per actuꝫ con trarium vt. sͣ. de ſerui. l. ſi taꝫ agenti. Aut eſt ius qd̓ habet eſſendi ſubſiſtentiam ex poteſtate eius ad cuius gratiam eſt introductū ⁊ tūc aut h̓ ius eſt vniuerſale ⁊ actus con trarius eſt vniuerſalis. ⁊ tūc vniuerſaliter derogat vt. l. i. de his qui ſponte mūera publica ſubeūt ⁊. C. ad vell̓. l. iu bemus. aut ius eſt in ſpecie ⁊ actus circa eandem ſpeciem̄ ⁊ tunc ſimiliter in totū derogat vt h̓. ⁊ l. emilius de minor. ⁊. l. ij. C. de iur. do. impetrando. aut ius eſt vniuerſale actus eſt ſpecialis. ⁊ tunc aut iſte actus venit ad deſtructionem fundamēti ⁊ cauſe ipſius iuris ⁊ tūc in totū abſorbet no. exͣ de conſti. cū. m. ⁊. C. de ſeruis fugi. manci pia. aut nō venit ad deſtructioneꝫ cauſe ipſius priuilegij. ſed ad deſtructionē cauſati ⁊ tunc per ipſum actū contra rium eximatur illa ſpēs a genere. ſed in reliquis ſpeciebꝰ ius remanet firmū. C. de excu. tu. volū. Nam ad corrupti onem vnius ſpeciei nō ſequitur corruptio totiꝰ generis immo in reliquis ſpeciebus ſaluatur ar. sͣ. qd̓ cuiuſqꝫ vni uer. no. l. ſicut in fi. Vel ſubdiſtingue in hoc vltimo mem bro ꝙ aut loquimur in priuilegijs ꝑſonalibus. ⁊ tunc lo quitur lex volūtarie. aut in realibus ⁊ tūc aut eſt vnicus actus. ⁊ tunc idem aut ſunt tot quot inducaut conſuetudinem vel preſcriptionem ⁊ tūc in totū tollit̉ priuilegiū vt exͣ de priuile. ſi de terra. ⁊. c. accedentibꝰ. ⁊ no. per Cy. in dicta. l. volūtarie in. iij. q. ⁊ ideꝫ vbicūqꝫ ex actibus ius fingeret vniuerſalem repudiationem vt. jͣ. de vſuris. l. qui ſemiſſes quod non eſt niſi in caſibus expreſſis a iure. vid̓ vij. modos quibꝰ tollitur pͥuilegiū ⁊ an priuilegiū tollat̉ per ius cōe poſtea factum per archi. xxij. di. reuocantes. x No. ex hac. l. ꝙ proteſtatio facta m Ulle. debitori ne ſoluat excuſat eum ne incidat in penam. quod intellige verum quando ꝓteſtatio fuit facta per iudicem vel alium habentem auctoritatem. ⁊ ita debet intelligi hic ꝙ fuerit facta ꝓte ſtatio a pͥuato ex cauſa iuſta. vt. C. que res pig. obli. poſ. l. nomen. C. de noua. l. iij. al̓s ꝓteſtatio nihil valeret. vt. l. vtrum. sͣ. de ꝯſti. pe. l. ſiꝗs ꝓhibuerit. sͣ. de publi. facit qd̓ videbitis no. sͣ. de ꝓcu. l. ſi reus. ¶ No. in iſta. l. poſſe fie ri fraudeꝫ creditori in diem vt interponat̉ tertius qui de nūciet debitori vt non ſoluat. ⁊ ſic pena ꝯtractus non cō mittet̉ ẜm Odoſ. ⁊ Cy. in addi. Et hoc vidi de facto. ꝗdam tenebat̉ ſoluere magnam. quātitateꝫ ſub magna pena ꝓcurauimus vt fieret ſibi inhibitio ⁊ ſtagimētuꝫ a cō ſulibus mercatorum. ⁊ per hoc euaſit a pena. nam ſi etiā eſſet appoſitum iuramētum non incideret in penam nec etiam in ꝑiuriuꝫ. vt no. Archi. xiiij. q. v. dixit. ⁊ vid̓ quod no. in Spec. iiij. parte de ſequeſtr. pa. v̓. ſed pone. ⁊ facit jͣ. de peri. ⁊ cōmo. rei ven. l. habitationū. ego credo ꝙ ſi opera ⁊ fraude debitorum eſſet factuꝫ non patrocinaret̉ vt. sͣ. ti. i. l. ſi venditor.§. i. ⁊. l. ſi ſeruūs plurium.§. i. de lega. i. ⁊ quod ibi no. per Iac. bu. ⁊ adde quod not. Inno. de offi. dele. c. ſane. ⁊ de maior. ⁊ obe. c. dilecti. ⁊ in Spe. de emp. ⁊ vēdi.§. nūc dicendū. v̓ſi. fi. quod eſt valde notandum. Adde quod dixi in. l. ij. circa principium. sͣ. ad legem rhodiam de iactu. Ex lec. anti. NOVA ADDITIO. ¶ Uide Inno. de ma. ⁊ obe. dilecti in glo. ad quid valeat vid̓ in ſpec. iiij. parte de ſequeſtra. poſ. ⁊ fructuū v̓. ſꝫ pone. Nota ꝙ nō tenetur quis credere denunciationi alterius niſi ſit preſumptio pro denunciāte vel al̓s ius ſu um ſit fundatū. ita no. in ſpe. de emp. ⁊ ven.§. nūc dicendū eſt v̓. fi. vbi plene videas vel ſaluando gl. ⁊ Ia. dic ꝙ glo. dicit verū vbi ius ⁊ cauſa eſt de futuro. Si aūt cā eſt de preterito ⁊ ius de futuro. tūc aut eſt ius in diē ⁊ proce dit dictū Ia. aut ſub conditione ⁊ tūc ſi pendet ex contra ctu idem ſi ex vltima voluntate tūc verū dicit glo. ⁊ non ob. l. tale pactū qꝛ ibi ius erat de preſenti no. h̓. ¶ De hereditate vel actione vendita. RubricaIſta. l. nō ſū Ihereditas. nat qꝛ breuis ſed ipſam declara vt in glo. ⁊ bene. Uenditor heredītaEnditOr. us ſatiſdare non debet nec cauere de euictione niſi de ſuo dato ⁊ facto tantum. ¶ Nota tex. ibi plane de facto ſuo ꝓ verbis que apponuntur in inſtrumentis in quibus dicitur promiſit de ſuo dato ⁊ facto tātuꝫ. de quo habuiſti in .l. de tuo. sͣ. ma. ¶ In glo. que īcipit.ſ. hereditatis. ibi de fideiuſ. l. exceptionum. vide qd̓ ibi no. ⁊ maxime per Ia. de are. ⁊ circa totam glo. vide qd̓ no. Cy. C. de euic. l. i. In venditione heredita In hereditate. ua in dubio videt euenire illud quod erat in hereditate tꝑe euictꝭ. h. d. Vel ſic. in hereditate vēdita inſpicitur tempus contractus. h. d. 9 No. ꝙ illud dicit̉ plenius perPerueni ¶ C. ueniſſe qd̓ quis habet de iure ⁊ poſſidet. ⁊ hoc dicit̉ etiaꝫ in bn̄ficijs ꝙ non vacāt prio ra bn̄ficia niſi ꝗs habeat poſſeſſionem ſecundoꝝ qꝛ non dicit̉ ꝗs plene habere niſi poſſideat exͣ de elec. cum in cūctis. ⁊ ar. iſtius glo. vide ir. in. l. nemo. jͣ. de leg. i. Ad vēditoreꝫ dicit̉ per Sed et ſi quis. uenite nō ſoluꝫ qd̓ in ve ritate ꝑuenit. Sed etiam illud quod dolo malo vel culpa fecit quominus perueniret qui dolus malus conſideratur non ſolum in commiſſione rei acquīſite. Sed etiaꝫ in non acquirendo. h. d. iſte.§. No. rationem quare non capax pōt īſtitui IllUA. in hereditate dānoſa vt. jͣ. de heredi. inſti. l. i. qui ſolidum. qꝛ non dicit̉ ad eum ꝑuenire ſic. jͣ. de con di. ⁊ demon. l. ſed ſi here.§. i. No. ꝙ vēditor tenet̉ de acꝗrendis ⁊ lo FCCII C. quor in venditore vniuerſitatis. Uēditor hereditatis ſi īde ꝯolet queri. dituꝫ exegit emptori preſta re non debet ⁊ ſi indebituꝫ ſoluit emptori imputare non debet niſi ſoluat̉ per ſnīam. h. d. Vel ſic illicitum lucrum non venit in reſtitutꝭ. h. d. Et iniurioſa ſentētia lata ꝯtra vēditorem nocet emptori. h. d. Et eſt ratio ẜm Bar. quia ꝑiculum ⁊ cōmodum rei vēdite ꝑtinet ad emptorem. ⁊ ſemꝑ ſentētia iniurioſa nocet ei ad quem ꝑtinet ꝑiculum caſus fortuiti. ⁊ ad hoc inducebat hūc tex. ⁊ vide qd̓ no. Cy. jͣ. loca. l. diem functo. per Ia. de fideiuſ. l. exceptionē. ⁊ facit ad prin. huius.§. jͣ. ad trebel. l. debitor.§. fi. ¶ In tex. ibi eum condēnatum. hūc tex. allegat quidaꝫ aduoca tus pro quodam fideiuſſore iniuſte cōdemnato qui fece rat in cauſa ꝗcquid potuerat. naꝫ ſufficit ei ꝙ ꝯdēnatus eſt ſine dolo malo ſuo vt hic. nam totum iſtud negocium principaliter pertinet ad debitorem ⁊ periculum contin gens ar. iſtius.§. quod veriſſimum eſt. Ex lec. anti. NOVAADDITIO. ¶ In§. ſolet ſuper v̓. ſinauteꝫ vide quod no. C. loca. l. ſi de fundo ⁊ Ia. de are. jͣ. de fideiuſ. l. excep. ⁊ sͣ. pro ſocio. l. cum duobus.§. penultimo. Uenditor emptori non ſoluꝫ Non ſolum. aeues br̄ditarias cedete de Bal. ſuꝑ. ij. ff. veterīs.

De heredi. vel actio. vēdi. a ¶ Significat. ſed nunꝗd intelligat̉ d̓ ec ꝗ ſcriptꝰ ē in teſtō. an v̓o de eo ꝙ adimit hereditatē. vide. d. alexā. de īmo. in cōſi. i. ī vi. col. in ſi. in prima parte. bet ſed etiam actiones ꝓprias ex ſuo facto ſibi cōpetentes. h. d. ¶ No. hūc tex. ⁊ gl. que iucipit cōtra fideiuſſo rem. qꝛ facit ad. q. anſi vēdo tibi actionem quam habeo cōtra ſempronium videor vēdidiſſe illam quā habeo cō tra fideiuſſorem de quo dicam. jͣ. eo. l. venditor actiones. Non ſummatur ꝗa Apud iulianum. Sininguit. ſed nota notabilē diſtinctioneꝫ iſtius.§. h. d. Uēditor hereditatis qui excipit ſeruum ſine peculio qd̓ actione de peculio p̄ſtitit ab emptore recuꝑat. ſecus ſi excipit ſeruum cuꝫ peculio quatenus onera peculij agnoſcere debet eatenus nō repetet. h. d. In hoc ſolū fundat̉ rō.§. aut vēditor ſoluit pro onere qd̓ debet ſequi emptoreꝫ ⁊ repetit. aut pro onere qd̓ debet ſequi ip̄m vēditorē ⁊ nō repetit. ¶ No. in fi. iſtius tex. ꝙ ſimplex exceptio ſimpl̓r debet intelligi. Non pōt ſummari qꝛ diſtin ꝯi venditOL. guit. Sed no. notabilē diſſictionem iſtius.§. ⁊c̄. ¶ No. tex. ibi in v̓bo ſi nō apꝑebit qꝛ in dubio onus damni ꝯtingentis nomine cautionis in terpoſite de dāno infecto per vēditorem pro re que permanet penes vēditorem pertinet ad emptorem ſi dānuꝫ ante vēditionem contingerit. ¶ Nota diſtinctionem de dāno dato ante vēditioneꝫ vel poſtea. facit qd̓ vi aut clā l. ſi is qui in puteum.§. ſi poſtea. Illud pōt cōſequi vē Si titius meuij. aitor hereditatis ab em̄ p̄tore qd̓ ꝯſequeret̉ a quolibet extraneo herede. h. d. ¶ In tex. ibi vendidit pro certo precio non ſoluto. ⁊ ibi cum titio emptore hereditatis alterius titij. No. ꝙ vēditor hr̄ditatis datas Si publici. collectas repetit ab emptore Nota iſtuꝫ.§. ⁊ maxime in v̓bo Cum quis. ita tamen. ibi nota optimam re gulam ꝙ tunc eſt verum ꝙ actio confuſa per aditionem hereditatis reſtituit̉ heredi hereditate vendita qn̄ eſt ta lis actio que de ſui natura datur ꝯtra heredem ⁊ non eſt trāſitoria ad heredem. qd̓ no. ⁊cͣ. Et hoc dicit etiam pro prium debitum aditione cōfuſum vēditor hereditatis re petit ab emptore. ⁊ hoc ex vi ⁊ natura iſtius ꝯͣctus non vi prime obl̓onis. predicta vera in debito qd̓ non erat a principio impetibile. ſecus ſi erat impetibile. Nota hāc legem cum. l. ſeInome. quē. ſed non ſūmant̉ qꝛ breues ſunt. ¶ Circa iſta. l. quero ꝗd debet ꝓmit tere ille quī vēdit vel delegat nomen. dic vt no. per glo. in. l. apud celſuꝫ.§. ſi is. jͣ. de doli. excep. ¶ No. ꝙ ille qui ſi vēdit tanqͣꝫ creditor debet hic preſtare ſe eſſe creditoreꝫ ad cum effectu ⁊ ſine exceptione non aūt tenet̉ facere bonū in Nomen.i. ſoluēdo. Cōclude ꝙ tenet̉ facere bonum nomē deª de iure.i. obligatū eſſe non de facto.i. ſoluendo eſſe ſic. sͣ. nit māda. l. inter cauſas.§. abeſſe. ¶ Secūdo no. ꝙ per iſtā y1 legem determinat̉ qō ſi fideiuſſor condēnatus in execude tione obijcit bn̄ficium cedēdaruꝫ ⁊ petit ſibi exhiberi in .jͣ. i in ſtrumētuꝫ debitī principalis debet hoc fieri ſibi. quia ile. le qui cedit debet habere inſtr̄a per que apꝑeat eum creditorem vt hic ẜm Alb. ga. qui ita no. in margarita ſua. in titulo de fideiuſ. Ergo ſi agēs ꝯtra fideiuſſorem viciſ. ſet per iniuriam adhuc poſſet repelli per bn̄ficium cedēdarum qꝛ non habet ꝗd cedat vbi ꝯdēnatus. nec obſtat .sͣ. eo. l. i.§. ſolet. vbi ſolēnitas facti ſufficit qꝛ ibi loquit̉ in eo cui non debebāt cedi iura eo ꝙ erat principalis ⁊ ad euꝫ pertinebat obligatio per prius ⁊ non per poſterius. Et vide quod notat Iaco. ſolu. ma. l. meuia. ⁊ de lega. i. l. apud celſum.§. idem̄ iulianus. NOVAADDITIO. Ex lec. anti. ¶ Per iſtam. l. determinatur queſtio ꝙ ſi fideiuſſor cō demnatus in executione obijcit beneficium cedendaruꝫ ⁊ petit ſibi exhiberi inſtrumentum debiti principalis ꝙ poteſt vt no. alb. in mar. ti. de fideiuſ. facit ꝙ not. Azo. de v̓. ob. ſciendum. Si ergo ſnīa eſſet iniuſta hoc modo con ſuleretur fideiuſſori ꝙ non credo verū qꝛ al̓s fuit de hoc diſputatuꝫ vnde ſi actor dicit non habeo aliud inſtrumētum debiti quod exhibeam ſatis eſt ſibi. ar. C. de fide inſtru. l. fi. vide in. l. meuia. ſo. ma. Ia. de leg. i. l. apud in.§. idem Iulianus. Nota ꝙ proprie non T quidem. dicitur creditorile cu obſtat exceptio. ſic. jͣ. de libe. cau. l. vel obligatꝰ. quod nota bene. Nota ex hac. l. ꝙ emptori MPIOri. noīs debet cedi actio ꝯira fideiuſſoreꝫ vt videbitis. jͣ. e. l. vēditor actionis. facit qd̓ vidiſtis. sͣ. e. l. ij. h. d. Cui d̓bet cedi perſonalis de bet cedi hypothecaria. h. d. Hypothecaria queſita poſt ꝯtractū non trāſit ſine ceſſione. ⁊ vide quod no. sͣ. māda. heredem. ¶ Nota hic de ceſſione hypothecaria. ⁊ dic vt. sͣ. fa. her. l. ſi pignori. ¶ No. tex. ꝙ bn̄ficiuꝫ vēditōis ꝓdeſt emptori. qd̓ eſt veruꝫ niſi eſſet beneficium ſcriptuꝫ in perſonam. vt. jͣ. de publi. l. licitatio.§. fi. Nota Um hereditatem. aa. i. cuꝫ ſe. vſqꝫ ad. l. qui filij. ⁊ maxime. l. ꝙ ſi ſit he reditꝭ. ex quibus habes ꝙ aliud eſt dicere vendo tibi he reditatem vel vēdo tibi ꝗcꝗd iuris habeo in hereditate vel ſi quam hereditatem habeo. qd̓ no. ⁊ tene menti. Nā qn̄ vēdit̉ ꝗcꝗd iuris habet in hereditate illa venditio nō affert titulum niſi ꝓbetur de iure auctoris qꝛ quando eſt incertum ius auctoris eſt incertum ius ſucceſſoris ⁊ facit hoc ad notata per Dy. jͣ. de le. i. l. ſi ſic.§. i. vbi videas vbi dicit Dy. ꝙ ſi comes donat eccleſie ꝗcꝗd iurꝭ habet in tali caſtro. eccleſia non pōt vēdicare niſi ꝓbet de iure venditoris. ad quod facit hec lex. Iſte tex. facit optime ad qōnē Ul filii. ꝙ ſi vēdo tibi actionem quin habeo contra titium videor tibi vendere actio nem quam habeo cōtra fideiuſſoreꝫ. nam vides hic ꝙ ſi vēdo actionē ꝯtra filiū familias videor vēdere tibi actio nem quā hēo cōtra patreꝫ qui pr̄ dicit̉ eſſe fideiuſſor filij vt. l. cum filius. jͣ. de v̓b. obli. no. sͣ. de mi. l. iij.§. ſed vtruꝫ. ad idē ꝙ videat̉ etiā vēdita actio ꝯtra fideiuſ. videbius jͣ. e. l. vēditor actōis. vbi videtur tex. de qua. q. per Ia. de are. jͣ. ſolu. ma. l. in his. ⁊ vide qd̓ no. Spe. in ti. de ceſſiōe actio.§. i. v̓ſi. ſed pone ꝙ habeo debitorem ⁊c̄. Facit. C. de actio. ⁊ oblig. l. ſi inſolutum. Vendens tanqͣꝫ heres cum s I quaſi. ſt fideicommiſſarius vniuei ſalis tenet̉ ad intereſſe emptori. h. d. ¶ No. er go ꝙ appellatio heredis ſimpliciter ꝓlata in ꝯtractibus a directum heredem ſignificat. Arg. ꝙ vxor pōt cedere iue Omina. dotis cōſtante matrimonio. vt no. C. de dona. ante nup. l. cōſtante. Riꝫ. mal̓. ¶ Quero vtrum ille qui vēdidit nomina oīum ſuoꝝ de bitorum videat̉ vēdere noīa eoꝝ qui tenent̉ reali. Sol. vt no. Ia. de are. jͣ. ad. l. fal. l. cum querebatur. NOVA ADDITIO. Ex lec. anti. ¶ Nunquid ſi vendo generaliter nomina d̓bitorū meo rum veniunt nomina eorū qui reali tenentur dic per Iade are. jͣ. ad. l. falci. l. querebatur. Si vnus ex I expluribus. piuribus here dibus pecuniam que a teſtatore ſub pena debe tur ſoluit ⁊ hereditatem alijs heredibus conſentientibꝰ vendit pōt illud ſolutum ab emptore repetere. h. d. Non ſum Ultum intereſt. matur qꝛ di ſtinguit. ſed not. notabilē diſtinctionē iſtius. l. ¶ Nota differētiam vtrum conditio adijciatur ceſſioni an actioni ceſſe. primo caſu ſi deficit ꝯditio nunqͣꝫ videi fuiſſe facta ceſſio. ſecundo caſu facta ceſſio finit̉ ⁊ preciuꝫ onis

De reſcindēda vendi. ceſſionis debetur. ⁊ no. bene hanc. l. Iſta. l. ẜm glo. habet tres Endito.. partes ⁊ glo. hic poſita po nit caſuꝫ per partes. quod dic vt in ea. ⁊ eſt iſta lex notabilis ⁊ mēti tenenda. Et ad euidētiaꝫ p̄mitte qd̓ no. hic in glo. que incipit ꝙ ſiꝗdem. ¶ No. ex hac. l. pri mo notabilem differētiam inter vēditꝭ. hereditatis ⁊ vēditionem rei ſingularis. ¶ Secūdo no. in tex. in v̓bo. ſꝫ hoc in re ſingulari. ibi dū dicit p̄cium eſt hoīs vēditi/ ⁊c̄. ꝙ precium rei non dr̄ eſſe ex re. qd̓ no. pro intellectu. l. ꝙ ꝓcurator ex re. ¶ Tertio in dicto v̓ſi. ſed hoc iure ſingu lari. videt̉ tex. ꝙ lꝫ vēditꝭ. rei mee tuo nomine factā. ego poſſum habere ratam in ſubſidiuꝫ re ꝑempta vel preſcri pta vt per hoc ego cōſequar preciuꝫ. vt. l. mater. C. de rei vēdi. sͣ. de nego. geſ. l. fi. sͣ ſi cer. pe. l. ſi cum ſeruum. tamē hic tex. videt̉ velle ꝙ ſecus ſit in re mihi debita. tn̄ hoc in tellige vt in glo. que incipit ſic habes. vbi glo. videt̉ velle ꝙ ſit ideꝫ non ſecus. quod tene menti pro dicta. l. mater. ¶ Quarto no. in v̓ſi. quāuis ſi neglexiſſet. ꝙ ille qui de bet rem actione ꝑſonali non tenet̉ illā rem tollere. ⁊ ideo non tenetur de fructibus percipiendis. circa quod vide quod habes in tex. ⁊ glo. in. l. ſi ſeruuꝫ in prin. jͣ. de v̓. ob¶ Quinto no. in hac. l. in v̓. ſed ⁊ ſi vi deiectus. ꝙ illud quod percipio nomine pene occaſione rei tibi debite ti bi reſtituere non teneor. de quo dic vt no. sͣ. de peti. heredi. l. vtrum. cum. l. ſequē. ¶ Ultimo no. tex. in. d. v̓ſi. ſed ſi deiectus. cum glo. ſuper verbo ad emptorem pro intellectu. l. quod ſepe.§. ſi res. sͣ. de ꝯtrahē. emp. ⁊ ibi hūc iex. cum glo. allegaui. Additio. ¶ Venditor. Ubi vēdit̉ vniuerſitas preciū ſuccedit loco rei. Sed vbi vēdit̉ vel quaſi vendit̉ res ſingularis precium vel pena ab alio exacta loco rei non ſuc cedit nec eſt ꝓprie in obligatione. h. d. ¶ In prīcipio. l. b iſtd̓ dicit ꝙ in vniuerſalibus preciuꝫ ſuccedit loco reiᵇ. ſe cus in ſingularibus actiōibus que ſunt formate ſuper re ſpecificata. nam ab ipſa forma non eſt recedēdū. de hoc no. jͣ. de v̓b. ſig. labeo.§. ſabinus. ⁊ de leg. ij. cum pater. in fi. C. de rei vēdi. l. mater. vbi videas. diuidit̉ in tres ꝑtes. primo loquit̉ in emptore hereditatis. ſecūdo in emptore rei ſingularis. tertio loquit̉ in quaſi emptore. ſecunda ibi ſed hoc in re. tertia ibi ꝙ ſi in rem. ita diuidit gl. ¶ No. ex prima parte ꝙ ſi ego vēdidi tibi hereditatem ⁊ ꝓmiſi tibi ꝗcꝗd ex hereditate peruenerit reſtituere. ꝙ ſi ꝑuene rit ad me aliqua res ⁊ alij eam vēdidi ⁊ p̓cium percepi ꝙ diſtinguunt̉ tꝑa naͣm ſi ante vēditiōem hereditatis p̄cium eſt ꝑceptū ad ip̄m p̄cium a principio eſt ꝯͣcta obl̓o. ſi aūt poſt vēditionē hereditatis ꝑcepi p̄ciuꝫ ex re ſingulari ad me ꝑuēta tūc obl̓o fuit pͥncipiata quo ad rem. tn̄ qꝛ eſt actio vniuerſalis illa re alienata pōt preciuꝫ peti qꝛ ſuccedit loco rei. h. d. pͥncipiū ibi. Receꝑo a ſcd̓o empto. re. ¶ No. ex iſta ſecūda parte ꝙ p̄cium non ex re ſed ꝓpter negociationē ꝑcipit̉. ſic. jͣ. ad. l. fal. l. iij. ⁊ quotidie al leg. ¶ Secūdo no. ꝙ ſi ego vendidi tibi ſtichum primo pro. x. poſtea vēdo alij pro. xv. ꝙ ego non ſuꝫ obligatus primo emptori ad. xv. ſed ad rei reſtitutꝭ. ⁊ ideo re ꝑempta an̄ moram liberor a toto. ſecus in vēditore hereditatis qꝛ videt̉ gerere negocium emptoris ⁊ non ꝓpriū ad miniſtrādo. quod eſt no. ⁊ ſi tu dicas quomodo in ſingu lari poteſt eſſe cum ſit in mora iterum vēdendo cum inci dit in crimen falſi. Rn̄deo ꝙ non incidit in crimen falſi eo quia primus emptor non ſoluit preciuꝫ. ⁊ ideo non in cidit in crimen ſecundo loco vendendo ẜm Odoſ. qd̓ eſ ſet expeditum in his qui non poſſunt vēdere niſi preſenti pecunia ſiue p̄cio vt. jͣ. de re iudi. l. a diuo pio.§. ſi poſt adi tam. vbi eſt expreſſum ⁊ no. Ex lec. anti. ¶ No. in v̓. quēadmodum. ꝙ vēditor cui eſt ſolutum precium poſtea rem colendo ⁊ fructus redi gendo videtur gerere negociuꝫ emptoris. ſecus in negligēdo qꝛ ibi nulla geſtio verſatur ⁊ tenetur de fructibus perceptis non de non perceptis. cōcordat. l. ſi mora. jͣ. ſo lu. ma. ar. contra in. l. mulier.§. alia cauſa. jͣ. ad trebel. vbi fructus ꝑcepti negligētia non petētis nō debēt reſtitui. So. ibi debebant̉ ex cauſa lacratiua. h̓ ex cauſa oneroſa. ¶ Ex lec. anti. NOVAADDITIO. ¶ Uide Inn. d̓ d̓cimis paſtoralis. vid̓ ꝑ Cy. C. arbitriū tutele. l. eum. Donec ſoluat̉ preciū y Ereditatis. pōt res vendita loco pignoris retineri. h. d. ¶ In tex. in fine. ſed an ſint vere pignori obligate vt ſic ſi veditor cederet ex poſ ſeſſione poſſet agere hypothecaria. dic ꝙ non. nam res vēdita non prius deſinit eſſe vēditoris qͣꝫ preciuꝫ ſoluat̉ ⁊ qͣꝫ tradat̉ emptori. vt in.§. vēditꝭ. cum ergo remanſerit vēditoris non pōt ei eſſe hypothecaria. vt. jͣ. de reg. iur. l. neqꝫ pignus ẜm Riz. mal̓. facit. jͣ. de acti. emp. l. iul̓.§. offerri. ⁊. jͣ. de captiuis. l. in bello.§. ſiꝗs ſeruum. No. ꝙ ſi ego vendidi rē ſin Quod ſi rem. gularem quam non poſſide bam ⁊ culpa deſij poſſidere puta vi vel furto culpa precedēte vel caſu ⁊ ꝓpterea aliꝗd ad me peruenit ꝙ illud non eſt in obligatiōe ſed res. Si aūt ſine culpa deſij poſſidere tūc ſi non exegiſſem liberor preſtando actioneꝫ qꝛ non habeo amplius. ergo ſi exegi ſuccedit in ſubſidium p̄cium loco rei etiam in re ſingulari. qꝛ magis loco actio nis cedende qͣꝫ loco rei ſuccedit illud precium. ⁊ hoc vi detur velle littera ẜm glo. vbi ergo res tm̄ debent̉ re per empta liberat̉ venditor. ſecus vbi ſuccedit loco rei ceſſio o actionis vel precium redactum qꝛ quātum ad hoc interi b tus non liberat debitorem. non obſtat. jͣ. loc. l. in naue ſau 8 felli in fi. qꝛ ibi erat in obligatione genus ſubalternuꝫ vt tacitum ex tali aceruo qd̓ pōt perire. hic autē erat genus gnaliſſimum vt extimatio. ar. jͣ. ſo. ma. l. ſi cum.§. fi. in v̓ſi. qd̓ ſi rem. ¶ No. ꝙ eſt in culpa qui vēdit rem quaꝫ non habet. vide in hac. l. qd̓ no. Inno. exͣ de decimis. c. paſtoralis. ⁊ Cy. C. arbi. tu. l. cum venditor.§. noīs. Ille ꝗ Enditor actionis. vendit actionem tenet̉ cedere non ſoluꝫ ius qd̓ habet cōtra principalem ſed cōtra fideiuſſores. h. d. ¶ No. in hac. l. caſum. q. quam formaui. sͣ. e. l. qui filij. Circa iſtum.§. vide quod notat Nouimus. glo. in. l. vēditor. sͣ. de tranſa. vbi glo. de iſto.§. q. facit. Sed non ſummat̉. quia ſummatum eſt cum. l. precedenti. Iſta. l. facit ad id Ereditatem. qͣs habuiſlis in. l. fundi partem. sͣ. de cōtrahen. emp. quod no. Non ſūmat̉ qꝛ non po I excepto. en cōmode ſummari. Sed no. bene caſum iſtius. l. ¶ De reſcindenda venditione. Rubrica. Ab emptione facta cum fi Elſus. uis ſolo ſuꝑ re peculiari po teſt recedi etiam pacto inito cum ſolo patre. h. d. ¶ No. hāc. l. ⁊ gl. fi. huiꝰ. l. que hanc. l. cōprehēdit. Et hoc dicit ꝯtractus reciprocus non poteſt ipſo iure ex vna parte reſolui ⁊ ex alia ꝑdurare. h. d. Et hoc oꝑat̉ natura cor relatiuoruꝫ qꝛ correlatio requirit duo extrema. vt. l. ul. jͣ. de acceptil. Ab emptione poI quam remi. ten recedi etiaꝫ nu do pacto re integra. ſecus ſi res non eſſet integra. hoc. d. per hanc. l. dicit Cy. in. l. pacta cōuenta. C. de pac. ꝙ. l. nō ad ea de ꝯdi. ⁊ demo. non hēt locū in ꝯͣctibꝰ tn̄ cōtra no. glo. in. l. pacta conuenta. sͣ. de ꝯͣhen. empti. Ex lec. anti. NOVA ADDITIO. ¶ Per hāc. l. dicit Cy. in. l. pcā nouiſſimi. C. de pac. ꝙ Rn̄. nō ad ea de cōdi. ⁊ demō. ⁊ nō hēt locū in ꝯͣctibꝰ in h ¶ Rei. add̓ bar. in. l. ſi ipſa ad fi. sͣ. qd̓ me. cā. ⁊ in. l. ſi reꝫ de pe. here.

De reſcindenda vendi. e reſcindendā vendi. eo ꝙ dicit ꝙ non videtur quis corrigere qd̓ in mediate confecerat ſꝫ dic hic acius erant incompaſſibiles ibi nō. Fideiuſſoris ſtipl̓o non facit MPtiO. deſinere rem eſſe integraꝫ vt per hoc a priori ꝯtractu non poſſit recedi. h. d. Hāc. l. all̓at Guil. sͣ. de trāſac. l. ⁊ poſt reꝫ.§. i. ⁊ ibi vide. Iſta. l. non ſummat̉ ꝗa legitur AuluS. pluribus modis vt colligitur ex ſolutiōe cōtrarij facta. vt in glo. quā no. ⁊c̄. ¶ No. ꝙ cōtractui alternatiuo pōt adimi vna pars de alternatiuis ⁊ redigi in formam contractus. In ꝯͣctibus corUm empto. relatiuis facta re ſolutione ab vna parte totus cōtractus intelligitur reſolutus. Item ꝑemptio rei vēdite facit deſinere rem eſſe integram. h. d. Et cum prima parte ſummarij cō cordat. l. fi. jͣ. de accepti. Et hoc dicit acceptilatio in contractu reſoluen̄. non habet ꝓpriam naturam. ſed naturā ſimplicis pacti. qꝛ ſi acceptilatio valeret hic iure acceptilationis cum ſit tanqͣꝫ ſolutio non reſolueret ꝯͣctum ſed confirmaret. Sed facit. sͣ. de pac. l. ſi conuenerit. Per conIid quod pure. nacium ſe miplenum ſeu imperfectum non receditur a cō tractu pleno ſeu perfecto. ſed econtra ſic. hoc. d. ¶ No. per contractum conditionalem non de rogari contractui puro. ¶ Item nota per contractum non ſolēnem non eſ ſe receſſum a contractu ſolēni. Et ideo eſt ar. ꝙ id quod facit ſolēniter prelatus cū capitulo non poſſit poſtea caſ ſari a prelato vel ſolo capitulo. Hic loquitur qn̄ eſt conuenit. appoſitum ceriū tēpus. ꝗd ſi non eſt appoſitum certuꝫ tempus in fra quātuꝫ tempus pōt reddere rem emptor ſi res ſibi diſ plicet. dic ꝙ ſi tēpus non eſt ſibi appoſitum poterit reddere rem infra ſexaginta dies tm̄ caſum videbitis in. l. ꝙ ſi nolit. jͣ. de edil. edic. Nota tex. ibi dum dicit Ipupilli. ac ipſe non teneatur ꝙ ſi vendo pupillo vnam rem ſine tutoris auctoritate ⁊ ipſam rem venditam ſibi trado non poſſuꝫ poſtea ab eo precium petere. ſed ſi rem nondum ſibi tradidi ⁊ ipſe a me rem petat poſſum retinere rem donec precium mihi ſoluat vt hic. ⁊ no. hic per gl. sͣ. d̓ mīo. l. in eauſe. el. ij. ſuper verbo hoc idem. No. hūc tex. in fine ꝙ dn̄s I titius. ⁊ ꝑſona ſerui tenet̉ de iure p̄torio non de iure ciuili. ad idē inſti. de acti.§. in ꝑſonā. tetigit ibi in. l. i. in fi. sͣ. d̓ ꝯſt. pe. ¶ Secūdo no. ſcri a ꝙ erronea ſubſcriptio non p̄iudicat ſubſcribētiª. ſecus ſi le eū non ſit erronea qd̓ dic vt in gl. ⁊ vide qd̓ no. in. l. ij. C. de l. nō rebus alie. non alie. ⁊c̄. Qui putat ſe ꝓcur. cuꝫ non ſit ofva. ficit ſibi quod procuratorio nomine facit. h. d. Nota ex hac l. ꝙ lꝫ debitor UndūS. offerat ſe paratum ſoluere ta men nō per hoc alienatio impeditur. ſed per iu dicem reſcindit̉ vt hic. ſecus ſi pecuniam offerat. ⁊ ita videt̉ ſentire gl. hic. ⁊ clarius. C. de diſtrac. pig. l. ſi reſidu um. Secūdo hunc tex. allegāt doc. ad. q. ꝙ ſi queſtio eſt cōmiſſa cōſulenda alicui ⁊ cōſuluit reum cōdēnādū. ⁊ iu dex ꝓnūciat in hec v̓ba videlicet ꝓnūcio ẜm formaꝫ cō ſilij. ꝙ iudex ſic dicēdo videt̉ reum cōdēnare ſicut vides hic. qꝛ qn̄ iudex iubet vēditionem reſcindi. videt̉ reſcindere. Sꝫ de hac. q. dic vt no. per doc. in. l. i. ⁊. l. fi. C. ſi ad uerſus liberta. vbi glo. faciunt contra. Additio. ¶ Fundus. Res vēdita per fiſcum occaſione debiti reuocatur ſi debitor nō fuit in mora. ſed ſe offerre bat paratum ſoluere ⁊ nūc ſoluit quod debet. h. d. Intel ligit glo. in. l. nr̄a ꝙ fiat iſta reuocatio quatenus de facto ꝓceſſit. ¶ No. in iſta. l. in v̓bo reſcindi. ꝙ ſi iudex ꝓnun ciat reſcindi etiam ſi nō dicat reſcindo ꝙ videt̉ reſciſſum. Et ſi iudex ꝓnūciat laudum reducēdum ad arbitriū bo ni viri videt̉ reduxiſſe ꝙ v̓ba infinitiua omne tēpus ſigni ficant. vt no. jͣ. de v̓bo. obli. l. ſtipl̓onum.§. ſtipl̓o. Sed re vera iſta lr̄a modicum facit qꝛ hic non ſolum ꝓnūciauit reſtituēdum ſed etiam iuſſit reſtitui. ⁊ adde quod not. C ſi aduer. li. l. i. per gl. ⁊ Cy. in lec. alleg. etiam ꝙ ſi cōſiliū ſapiētis dicit aliquem cōdēnandum. ⁊ iudex dicit ꝓnun cio ẜm conſilium ꝙ dicat̉ eum ꝯdēnaſſe. aliter enim non obſeruaſſet cōſilium ex cuius forma tenebat̉ condemnare. ar. in. l. fi. sͣ. ſi cer. pe. ¶ Secūdo no. ī hac. l. ꝙ ille qu eſt iuſſus rem reſtituere dum petitur executio iſtius ſnīe pōt opponere exceptionem precij non ſoluti. qd̓ eſt multum no. adde qd̓ dixi de iureiurā. l. ſi duo patroni.§. ſiꝗs. ¶ Tertio no. ꝙ ille qui dicit ſe paratum ſoluere non de bet grauari. tn̄ ſi grauat̉ non debet reuocari grauamen ni ſi ſoluat qꝛ debitū eſt liꝗdū per ꝯſenſum vt h̓ eſt exp̄ſſum. ¶ Quarto no. ẜm glo. ꝙ hic non fuit ꝓceſſuꝫ ſolēniter. ⁊ tn̄ ex non ſolēni ⁊ inordinato ꝓceſſu cōpetit retētio te nute qꝛ erat res affecta ⁊ al̓s obligata ꝓpter debituꝫ qd̓ eſt no. ¶ No. in iſta. l. ꝙ ꝓdeſt offerre ſe paratum. quod dic vt no. Odo. de diſtra. pig. l. creditor. ⁊. l. quādiu. vbi vide ⁊ adde qd̓ no. Ia. de are. jͣ. de ſtatu. li. ⁊. l. ſtatu li. rō nem facit. l. iulianus.§. offerri. jͣ. de acquir. emp. NOVAADDITIO. ¶ Ex lec. anti. ¶ Uide Cy. in. l. i. C. ſi aduer. liber. in lec. vide oīo Cy. al̓s nō intelliges. C. de diſtrac. pig. creditor ⁊. e. l. ꝙ diu ⁊ oīo vide. e. ti. ꝑ Cy. ⁊ vid̓ qd̓ no. C. ſi aduer. fiſ. ī. l. edicto in v̓. tex. ꝑatū ſe eſſe aut debitum eſt liquidū aut non pͥmo caſu aūt cōſiſtit ī eo ⁊ pōt offerri ⁊ tūc ſufficit offerre ſe ꝑatum. vt. l. acceptā. C. de vſuris. ſcd̓o caſu ſufficit of ferre ſe ꝑatū vt. l. ſtatulib. rationem de ſtatu liber. Nota ꝙ tutor incidit pupillo ſuo s EliS. in penam non ſoluendo ex conmi ctu paterno. hoc dicit. No. ex hoc.§. ꝙ lꝫ timor ne mihi cō EMPIO.: trouerſia moueat̉ per certas penio nas ſit cauſa petēdi fideiuſ. de euic. tn̄ fideiuſſor dari de bet generaliter pro quolibet de euictione. ⁊ ſic videtur hic caſus. q. quam glo. mouet ⁊ non ſoluit. jͣ. ti. i. l. penul. §. fi. quod tene menti. Additio. ¶ Emptor. No. ꝙ ſicut pactum. l. cōmiſſorie ſit per verbum inemptum ita per v̓bum inuēditum fit qꝛ vtrūqꝫ eſt v̓bum directum. ¶ Nota ꝙ terminus aſſi gnatus ad ſoluēdum non currit ei cui debebat dari fide iuſſor ⁊ non eſt datus. facit jͣ. de lo. pu. l. i.§. fi. ¶ No. ꝙ ſi eſt ꝓmiſſum dare fideiuſſorem debet dari etiam paciſi co poſſeſſori. ¶ No. in iſto.§. ꝙ lꝫ fiat liga ad repellēdū ſocietates ⁊ viuēduꝫ in pace ⁊ poſtea ſocietates recedāt ⁊ non ſit modo metus earum ꝙ adhuc durātes dicte lige debent colligati tenere gētem ẜm formam pactorum ar. iſtius.§. Sed glo. dicit hic fuit cauſa impulſiua non fi nalis. vt in. l. vlti. jͣ. de here. inſti. ¶ No. hic ꝙ primuꝫ pa ctuꝫ de dādo fideiuſſore reſtringit ⁊c̄. de ſoluēdo ad ter minum vt intelligat̉ vnum pactuꝫ ẜm aliud ſi. jͣ. de leg. ij. l. legatoꝝ.§. ſi plures. ⁊ bn̄ not. ¶ Quero ꝓmiſiſti ſolue re p̄ciuꝫ ad certuꝫ terminū qn̄ incipit iſte terminus. Rn̄ deo aut eſt tp̄s in gn̄e ⁊ īcipit currere a die rei tradite ar. jͣ. de vē. do. l. tali. aut eſt tēpus in ſpecie puta vſqꝫ ad pa ſcha īmediate ſecuturuꝫ. ⁊ tūc bn̄ currit tp̄s. ſed currit ſi ne p̄iudicio emptoris ar. huius. l.§. fi. Et vide quod no. Bar. de leg. ij. l. ſi vir leget̉. Et ad iſtam materiā per mō dum ſummule breuis p̄mitto ꝙ ꝯͣctus emptionis ⁊ ven ditionis requirit quedam ſubſtātialia. quod vide vt ſcri pſi infra de reſcin. vendi. ſuper Rubrica. NOVAADDITIO. ¶ Ex lec. anti. ¶ In.§. emptor p̄dioꝝ facit lr̄a que ſeꝗtur in ar. ad que ſti. de facto pone cōceſſum eſt ꝗbuſdam ꝙ poſſint poria re arma deīde poſitū eſt bānum ꝙ nullus d̓beat portaſe arma certe hoc bānum dꝫ intelligi ẜm formā pͥmi pulle

De ꝑiculo ⁊ cōmodo rei vēdi gij.i. ꝙ nullus ⁊c̄. verū eſt niſi priuilegiatū. nā in generali ſermone nō cōtinent̉ exēpti. l. legatorum.§. qui plures de le. ij. ſicut eſt hic in p̄ciſ. nam pcm̄ intelligitur ẜm verū facit ad hoc quod no. C. vbi de crimi. agi oꝫ auc. qͣ in ꝓuincia in glo. ſed nonne ⁊ facit. C. de cōſti. pe. l. ij. v̓. ⁊ licet ⁊. C. vt. ꝗs de cur. vl. coar. l. ij. v̓. exe. ⁊. l. ſanctio leguꝫ cū materia. dic in glo. ſuꝑ verbo fideiuſſor que incipit videbatur. No. ꝙ timor nō dicitur cauſa finalis ſed impulſiua. ¶ No. in v̓. tex. ſine vlla queſtione. No. ꝙ ille qui vi cit ⁊ ille qui trāſegit dicitur ex tūc ſine queſtiōe poſſidere ¶ In v̓. rn̄. no. ꝙ ceſſante cā excuſatōis nō ceſſat ſtipl̓o. ¶ De periculo ⁊ cōmodo rei vendite. Rubrica. Si vinum vendat̉ in I vinum. pecie periculum eſt emptoris niſi vēditor ꝑiculum in ſe ſuſce perit quo caſu ſi tēpus non eſt appoſitum ītelligit̉ in ſe ſuſciꝑe periculū vſqꝫ quo vi num fuerit deguſtatuꝫ. h. d. tamen habes hic vnam glo. magnam que principaliter ponit duas. q. vna eſt quādo vinum vēdit̉ in ſpecie cuius ſit periculū ante deguſtationem quod dic vt in glo. ⁊ adde quod no. per Cy. in. l. ij. C. e. in prin. in. iij. q. Secūda queſtio eſt ſi vinuꝫ vēditur ad mēſuram cuius ſit periculū ⁊ ſi ꝑiculum eſt venditoris ꝙ periculū ſit ſuum de qua. q. dic vt in glo. Additio. ¶ Si vinum. Uino vēdito in ſpecie ꝑiculuꝫ eſt emptoris niſi vēditor recepit ꝑiculum donec deguſte tur. vnde deguſtatio facit trāſire ꝑiculum. ſigilli autē appoſitione non trāſit ꝑiculum. h. d. vſqꝫ ad.§. licet. ¶ In tex. ibi venditoris ex forma pacti. Nota ꝙ vinum poteſt emi tripliciter. primo in ſpecie vt emo hāc vegetem vini. ſecundo emo in genere ſubalterno vt emo. x. ſalmas vini ex vino quod eſt in celario tali. tertio modo in genere ſine ulla coarctatiōe vt emo a te. x. ſalmas vini albi. primo caſu qn̄ emit̉ vinum in ſpecie. aut loꝗmur de: dāno cōtingente caſu. aut de dāno ꝯtingente ratione non adhibite cuſtodie. primo caſu qꝛ vinum acuit vel exiuit de vegete ruptis circulis diſtinguit hic. l. ꝙ aut nō eſt appoſitū pa ctum ſuꝑ periculo. ⁊ eſt periculum emptoris qꝛ emptio eſt ꝑfecta. aut eſt appoſitum pactum ſuꝑ periculo ⁊ tunc aut cuꝫ limitatione certi tēporis ⁊ tūc vſqꝫ ad illud tem pus eſt periculum venditoris ẜm formaꝫ pacti. aut non eſt cum diffinitione tꝑis. ⁊ tūc vſqꝫ ad deguſtationem. ꝗa qui deguſtat videt̉ approbare. vnde periculuꝫ poſtea eſt ipſius. Non idem per appoſitionem ſigilli qꝛ non ſit ad illum finem approbādi ſed ad fineꝫ ne poſſit aliꝗd admiſceri vt corrūpat̉ vinum. ſic. sͣ. de nego. geſ. l. ex facto. Si aūt loꝗmur rōne cuſtodie. dic vt. jͣ. e. l. cuſtodiaꝫ. ⁊. l. hoc ita.§. fi. Si v̓o vnum vendat̉ in genere ſubalterno vel in genere magis generali cum ibi apponat̉ pactum de mēſurādo non eſt periculum emptoris ante mēſurationem vt. jͣ. e. l.§. fi. ⁊. l. ſiꝗs vina. ⁊. l. vina que in dolijs cū ſi. Cōcludo ergo ſic qn̄qꝫ eſt pactuꝫ appoſitum de deguſtatione. qn̄qꝫ de mēſuratione. qn̄qꝫ eſt ſimpliciter vēditum. ⁊ adde. sͣ. de ꝯtrahē. emp. l. ſi vēditor.§. veriſimile. deinde no. hic arg. ꝙ ille qui apponit ſigillum nō videt̉ cōproba re ⁊ eſt ratio. qꝛ hic requirebatur deguſtatio. No. hūc.§. ⁊ maxime i v̓. aut vēde Licet aut. re ⁊c̄. ꝙ ſi emptor eſt in mora mēſurādi vinuꝫ ꝙ vēditor pōt illud vendere. ¶ Secundo no. tex.§. ſi doliare cum. l. ſe. in prin. Additio. ¶ Licet aūt. Ibi denūciet. No. caſuꝫ vbi di es non interpellat pro hoīe ſed eſt iterato denuncianduꝫ ẜm Iaco. de bel. ⁊ ibi ſciat futurum. no. de cōminatione que apponitur in ꝓteſtatione. ¶ No. ꝙ licet vēditori vi ni effundere vinum ꝓpter moram emptoris ⁊ de ꝓteſta tione ſuper hoc fiēda. ⁊ ſic no. ꝙ quedam licēt cuꝫ ꝓteſta tione que non ſunt licita ſine ꝓteſtatiōe. ¶ Secūdo no. ꝙ eſt laudādus ille qui pōt alium dānificare ⁊ non vult. ¶ Tertio no. ꝙ ſi emptor tenet vinuꝫ in vegete vēdito ris vltra ſtatutum tēpus ꝙ debet ei mercedem vegetis pro qua pōt retinere etiam vinū. habetis ſil̓e in. l. ediles. jͣ. de via pub. ¶ Quarto no. caſum in quo quis pōt rem vēditaꝫ iterato vēdere qꝛ hoc faciat bona fide pro commodo primi emptoris. nec per hoc ꝑdit ius agēdi ex prī mo ꝯͣctu. hoc autē ſit ꝓpter moram emptoris. no. hic ꝙ quilibet debet alij nocere quanto minus poteſt. ¶ Ex lectura antiqua. NOVAADDITIO. ¶ In.§. licet ſuper verbo teſtato. No. caſuꝫ vbi dies nō inter pellat pro hoīe ſed eſt iterato denuncianduꝫ Ia. de bel. ſo. interpellat debitorem vt. l. magnam non creditoreꝫ vt hic vel īterpellat ſuper eo quod eſt in ob. vt. l. magnam non ſuper eo quod non eſt in obligatione vt hic. Not. ꝙ emptor vini debet euaSi doliar Cqeuare vegetem venditoris ⁊ ꝙ ꝓpter moram emptoris venditor pōt effundere vinum per corbes.i. menſuram coram honeſtis viris vt appare at menſura. ¶ Nota etiam ꝙ ex qualitate ꝑſonaruꝫ pre ſumatur tempus tacite appoſitum. ſic. jͣ. de v̓bo. oblig. l. eum qui certarum. jͣ. quando dies leg. ce. l. nec ſemel.§. ſi in habitatione. in. l. firmio. q In glo. ibi vel dic. not. hic verba Tuſtodis? gl pro equiparatiōibus ⁊ ſtitudi I nibꝰ que reperiuntur in ſtatutis vel legibus. Si venditor eſt in Iquis vina. mora deguſtādi vi 5 na periculum ſpectat ad ipſum non ſolum tꝑis a ante deguſtationem ſed etiaꝫ tēporis poſt tēpus deguſta N tionis. vel ſic. qn̄ tēpus eſt appoſitum deguſtationi ⁊ ſte tit per vēditorem quominus deguſtet̉ ꝑtinet ad eum ꝑi culum p̄teriti tꝑis ⁊ pn̄tis. h. d. ¶ Not. hāc. l. nam vos ſcitis ꝙ relatiuum quis vel qui iūctuꝫ v̓bo futuri tꝑis fa cit additionem vt. jͣ. de leg. i. l. ſtichuꝫ qui meus erit. vidiſtis. sͣ. de ꝯͣhen. emp. l. debitor.§. veriſimile. Modo que cro vtrum participium futuri tēporis cōditioneꝫ īducatꝰ vel non. ⁊ iſte tex. videt̉ velle ꝙ non. naꝫ vides hic ꝙ tex. in prin. dicit ꝙ intra certum diem deguſtādi. item poſtea in fi. huius principij dicit ꝙ talis vēditio non eſt cōditio nalis vt patet hic in v̓bo autem ego arbitror. Iſte.§. habet duSi in aduerſione. a lec. poſitas. ſed prima lec. videt̉ verior. qd̓ ꝓbat̉ hic in glo. ſuper v̓bo ad emptorem. h. d. Eoipſo ꝙ vēditor renūciat deguſtatiōi videt̉ eius omne ꝑiculum actoris ⁊ mucoris a prīcipio. qꝛ iſta renūciatio habet̉ pro deguſtatiōe ⁊ approbatur. ſed vbi agit̉ de deguſtando ſine tēporis diffinitione quā docunqꝫ poteſt guſtari. h. d. Nota ꝙ non debet quis teneri ad cuſtodi UINO. am in infinitum ⁊ ꝙ ſuꝑ hoc multum oꝑatur ꝓteſtatio vt tollat ille qui tollere debet. ⁊ eſt arg. ꝙ ſi ego cuſtodio aliquem ad petitionem alicuius ꝙ propte rea non debeo teneri in infinitum. ſed debeo denunciare dn̄o. ⁊ ſi ille non tollit captiuum ſuum poſſum dimittere ⁊ vlterius nō cuſtodire denūciatiōe p̄cedēte. ar. huiꝰ.§. ⁊ vide qd̓ no. Dy. jͣ. ſo. ma. l. ſi mora. Seꝗtur ex lec. anti. Mora I per emptorem. redito ris facit ꝙ debitor vlterius non tenetur niſi de dolo. hoc dicit. Item ex lec. anti. Exceptio I vina emerim. nocer excipienti quando facit contra eum. h. d. vel ſic. Ordinatum ad fauorem retorquet̉ in odium ⁊ in leſionem. h. d. ¶ In gl. ſic ergo in fi. vel dic ꝙ aut fauorem prece dit legis vel cōtractus ordinatio. ⁊ tūc introductum in fauorem non retorquet̉ in leſionem vt. sͣ. de legi. nulla. ⁊ .sͣ. de lege cōmiſſo. ſi fundum.§. elegāter. Aut non prece dit legis vel cōtractus ordinatio. ⁊ tūc pōt retorqueri in leſionē vt hic ẜꝫ Pe. ⁊ Cy. in. l. qd̓ fauore. ⁊ hic in addi. Bal. ſuꝑ. ij. ff. veterīs. y iij b ¶ In. l. li. vbi vide eundem baldum. c ¶ Inducat. adde gl. in cle men.i. i n fi. dep̄ben. in verſi. dignitatibus.

A9Imodoej vēdi. ¶t ꝑiculo ⁊ Vnivuo ſe fundat̉ etiaꝫ. l. iſta. qꝛ iſta exccutio non debet claudicare nec eſſe in poteſtate ſolius emptoris. ar. sͣ. de contrahen. emp. l. quod ſepe.§. i. Item cum agat̉ ex cōtractu nō pōt agi niſi ẜm formam ꝯtractus. ergo non pōt agi ad id qd̓ eſt exceptum. vt. sͣ. cōmunia predio. l. fi. in venditione. Emens vina exceptis accidis I VNa. ⁊ mūcidis non pōt cogere ven ditorē ad tradēduꝫ ſibi accida ⁊ mūcida. h. d. ¶ In gl. que incipit ſic ergo in fi. tu v̓o dic vt no. in p̄dicta. l. quod fauore. ⁊ vt no. sͣ de legibus. l. nulla. NOVAADDITIO. ¶ Ex lec. anti. ¶ Uide Cy. C. de legibus quod fauore. Nota ꝙ eadem eſt reguO quod. la ꝯriorū ſic diminutio di minuit ⁊ augumētuꝫ auget. ſic. jͣ. de le. iij. l. fi. No. notabilē tex. ex hͦ Quod vēditur. gͣ habes quid obet in mēſuratione venire agri qn̄ ager vēdit̉ ad mēſurā. qꝛ regula eſt ꝙ illud ſolum venit mēſurādū qd̓ venit in ꝯͣctu. nō illud in quo ex ꝯͣctu nō querit̉ ius vt eſt via pu. ⁊ limi tes publici iuris dixi de hoc in. l. littora. sͣ. de ꝯͣhē. empt. No. ex hac. l. ī pͥncipio EceſſariO. quot requirāt̉ ad hoc ut emptio dicat̉ ꝑfectaª. ⁊ gl. hic ſuper verbo a periculo ponit plura qͣꝫ ponat tex. iſte. quod dic vt in gl. 1. ¶ Sed ad iſtam glo. op. in eo qd̓ excipit caſum publica . tionis per. l. ſi fundus. jͣ. loca. nam dicūt ꝗdam ꝙ ille caſus ꝯtinet̉ ſub alio caſu qui infra ponit̉ in glo.ſ. qn̄ culpa vēditoris accidit. ⁊ ita intelligūt ipſi. d. l. ſi fundus. ꝙ lo quat̉ quando fundus fuit publicatus culpa vēditꝭ. Sed certe illa. l. ſi fundus habet duplicem intellectum. pͥmus eſt ꝙ loquat̉ qn̄ ſine culpa vēditoris. ⁊ tūc hec glo. ꝓcedit clare. ſecūdus eſt ꝙ loquat̉ qn̄ culpa venditoris fundus fuit publicatꝰ ⁊ tūc dic ꝙ in hoc eſt ſpāle ꝙ vēditor tūc tenet̉ ad reſtitutionem p̄cij ſolum lꝫ aliter teneret̉ ad intereſſe. ¶ Uenio ad.§. qd̓ ſi pēdente. ex quo no. ꝙ exi ſtēte cōditione ſub qua facta eſt vēditio dicta cōditio exi ſtēs trahit̉ retro. ⁊ facit fingi retro ꝯͣctum fuiſſe ꝑfectuꝫ. de quo vide in. l. qui potior. ⁊. l. qui balneuꝫ. jͣ. qui po. in pig. ha. ¶ Scd̓o no. ex hoc.§. ꝙ hic fictio non habet lo cum niſi reꝑiatur res ſuper qua iſta fictio poſſit pedes fi gere pro hoc. sͣ. ad. l. aquil. l. huic ſcripture. ⁊ quod vide bitis in. l. ſciendum. ⁊. l. deniqꝫ. sͣ. ex quibus cauſis. facit quod not. in. l. i. sͣ. pro ſocio. Additio. ¶ Neceſſario. No. hic regulam ꝙ perfecto cōtractu periculū eſt emptoris. ſed ad iſtam ꝑfectionem requirit̉ ꝙ ꝯtractus ſit celebratus pure ⁊ ꝙ res ſit terra ⁊ precium certum. ſi aūt habet eſſentialiter pendētiaꝫ de futuro. tūc non dicit̉ cōtractus ꝑfectus interim. ⁊ aduer te ꝙ triplex eſt ꝑfectio. Prima eſt quādo eſt locus penitētie in cōtractibus innominatis nec diſtinguit̉ pure vel ſub cōditione. vt. C. de fide inſtru. l. cōtractus. Secunda ꝑfectio eſt qn̄ naſcit̉ obl̓o ⁊ trāſit periculum vt hic. Ter tia ⁊ vltima quādo eſt vētum ad executioneꝫ facti. ⁊ iſta producit hunc effectum ꝙ non poſſit ſolo diſſenſu recedi a ꝯtractu niſi interueniat actus retro ſimilis. sͣ. de pactis. l. ab emptore ẜm Cy. qui ita no. C. de ꝯͣhē. emp. l. ij. vbi videas. ¶ Secūdo no. ꝙ pēdente cōditione ꝑiculū deteriorationis eſt emptoris lꝫ non ꝑiculuꝫ īteritus precedētis. vt ī v̓. ſicuti. ⁊ v̓. ſane. ⁊ v̓. qd̓ ſi extiterit. ⁊ eſt rō differētie. qꝛ vbi res extat inuenit fictio vbi figat pedes. ſed vbi res non extat non inuenit vbi fundet̉. vt. sͣ. ad. l. aquil. l. huic ſcripture ẜꝫ Dy. ⁊ Cy. ī addi. ⁊ aduerte qꝛ qn̄qꝫ pendēte cōditione ſubtrahit̉ res de rerum natura. ⁊ tunc loquit̉ hic. qn̄qꝫ ſubtrahit̉ ꝑſona. tunc tex. dicit ꝙ vadit ad ſucceſſorē. ſic. sͣ. de in diem adiec. l. ſi p̄dio. iſtud eſt verum in ſucceſſore qui fingit̉ eadem ꝑſona. ſecus in fiſco qui ſuccedit in bonis ꝯfiſcati. vt. jͣ. de noua. l. quoti. .§. fi. Qn̄qꝫ pēdēte ꝯditione ſubtrahit̉ adminiſtratio adminiſtratori. tūc videt̉ dicere. d. Dy. ꝙ actus deficiat vt no. per eum in. c. i. in fi. de reg. iur. li. vj. facit qd̓ no. per en̄ in. l. ſi certarum.§. i. jͣ. de milite. qd̓ non eſt oīno verum. et jͣ. de acꝗr. here. l. ſiꝗs alicui. ⁊. l. ſi per epiſtolam. facit. c. vlt ne pre. vi. ſuas. ⁊. jͣ. e. l.§. fi. Secus dicit idem Dy. in vltima volūtate quātum ad dn̄iuꝫ. vt. C. cōia dele. l. fi.§. ſinaūt ob auaritiam. ita no. ipſe in. d. c. actus legitimi. de reg. iur. ⁊ ſic nō obſtat. jͣ. ad ſill̓. l. i.§. ſerui. qꝛ ibi quo ad dn̄ium facit. jͣ. ad. l. falci. l. in rōne.§. i. ⁊ ibi per. Bar. ⁊ de vulga. ſubſti. l. ſeruuꝫ.§. titius. ⁊ quod no. in. l. is cui. quē ad. ſerui. amit. ẜm Ray. adde qd̓ no. C. de pac. l. petēs. ⁊ l. i.§. ſiꝗs de coll̓. bo. ⁊ per Guil. in. l. ſi reꝫ.§. fi. de pig. ac. No. diſtiCum vſumfructum. orē po ius.§. qn̄ vſufructꝰ ꝯſtituit̉ ſeu alicui ꝯcedit̉ facultas vtē di fruendi in cuius perſona vſufructus finiatur. ¶ Nota etiam glo. i. huius. l. Additio. ¶ Cum vſumfructuꝫ. Quādo vēdit̉ vſuſfru ctus refert aut vēdit vſufructuarius ⁊ finit̉ morte vēdē tis aut vēdit ꝓprietarius ⁊ finit̉ morte ementis. h. d. Et aduerte qꝛ primum reſpōſum intelligit̉ non de vſufructu inſeparabili. ſed de cōmoditate vtēdi. qꝛ v̓ba indubio ſic ſunt interpretāda vt valeant. ⁊ debēt ītelligi poſſibiliter non impoſſibiliter. vt. sͣ. de cōtrahē. emp. l. qui tabernas. ⁊ de iureiurā. l. ſed ⁊ ſi poſſeſſori.§. ſed ſi verum. ⁊ no. sͣ. famil. her. l. ⁊ puto.§. iube. in gl. no. ⁊ pro Cy. in. l. i. C. ſi pig. pig. da. ſit. ⁊ adde hic qd̓ no. Ia. jͣ. de dona. l. in edibꝰ .§. i. ⁊ qd̓ no. Cy. in auc̄. īgreſſi. vbi videas. ¶ No. in iſto .§. ꝙ cōmoditas vtēdi trāſit ad heredem non vſufructus formalis. ⁊ ideo qn̄ in ꝯͣctu ſit mētio heredum ⁊ ſucceſſo rum generaliter ⁊ in rē lꝫ v̓ba dicāt vēdidit vſumfructuꝫ redditum ⁊ ꝓuētum intelligit̉ de ſola cōmoditate nō de vſufructu formali qd̓ apparet ex adiectione hereduꝫ per iſtum.§. ⁊ cum hoc ar. de ſer. ruſti. pre. lutius titius. vide hic qd̓ no. C. de vſuf. per Cy. ⁊ per Ia. de dona. l. aꝗlius regulus. ⁊ per Bar. jͣ. de publi. l. cōtem.§. dn̄s. ⁊ ideo in ꝯtractibus ſic celebratis nō reꝗrit̉ cautio de vtēdo frui do ⁊cͣ. ꝗa non eſt vſufructus formalis. adde quod not. ⁊ dixi in. l. ſiꝗs. sͣ. de vſufruc. ⁊ in. l. vacce. de euictio. Ui de tex. in glo. i. de pigno. ⁊. l. ſi is.§. vſufru. ⁊. C. de vſufr. l. non vtitur. cum. l. ſequenti. NOVA ADDITIO. ¶ Ex lec. anti. ¶ Super v̓. defecerit cōditio ar. ad. q. an iuriſdictio ſub condi. cōmiſſa poſſit prorogari. Nō. Inno. de ap. cordi. li. vi. h̓ ſuper ver. contracta facit pro illo quod dictum eſt an conditio in vltimis voluntatibꝰ retro trahatur de quo eſt caſus. jͣ. ad. l. falci. in rōne.§. i. ⁊ de vul. ⁊ pup. ſub. ẜuū .§. ticius ⁊ de cōdi. inſti. ſi pupillus. ſed multū ob. ad ſill̓. .l. i.§. ẜui. ſed ibi ſpāle vt veritas eruatur. Item glo. in. ij. id quod nr̄m ſed illud vere ſꝫ fictio ſic Ray. de forl̓. ad id de ma. te. neratius. ⁊ no. in. l. is qui in fi. sͣ. quēadmo. ẜui amit. ⁊ per Dy. in. c. i. ⁊ de re. iur. li. vi. ſed dn̄s bar. tenet contra. in legatis quia in eis non inſpicitur initium ſed tempus quo dies cedit. ⁊ melius dicit ⁊ adde quod noC. de pactis preſeſ. vide Ia. de colla. bo. l. i.§. is non. Ibi dem dicit dn̄s Cy. ꝙ iſtud eſt verū qn̄ quis contrahit ſu per re propria vel non propria cuius habet adminiſtra tionem vt procurator. ſecus ſi non habet adminiſtrationem niſi in euentu conditionis quia tunc conditio nō fin git̉ retro ⁊ ſi interim ceſſat adminiſtratio vitiatur actus vt no. Dy. in. c. i. in fi. de re. iur. li. vi. facit de noua. quoti.§. fi. ⁊ de offi. proconſul. obẜuar̄.§. fi. ¶ In.§. cū vſufruc tum vide oīno Cy. in. auc̄. ingreſſi. item vide oīno. C. de vſufruc. l. ſi dominia ⁊ quod not. C. de boniſqꝫ libe. auc. idē eſt in his vide oīno quod not. C. man. l. per diuerſat .§. exceptis vide Ia. ⁊ Old. de dona. l. in edibus.§. iij. ibi dem vide Iaco. de aur. ⁊ arg. lega. l. ſpecies vide Iaco de dona. aquilius regulus. In verbo ſolum tuum iuſſeruitutis ⁊ vſufructus. In ver. priore caſu quia vendit eſt ſolum vſus facti. non autem ius vtendi quod eſt radi catum ⁊ defixum in terra vt no. sͣ. fami. her. aliter cum. ſeque

De ſeruis exportandis. ſe: ⁊ vide omnino per guill̓. C. de vſufru. l. ītereſt. ¶ In ver. quod ſi ſub cōditi. In ver. perfecta. Nota ꝙ triplex eſt perfectio in contractibus. Prima perfectio eſt perfectio conuentionis. C. de fide inſtru. contractus. ij. obligationis ⁊ actionis tertia eſt perfectio iuris tranſlationis per traditionem vel quaſi de hoc per Cy. C. de contrahē empti. l. ij. ibi vide per Cy. No. caſuꝫ huius. l. ⁊ maxime in I Poſt. ver. ſed ſi ignoranit. Ex lec. anti. ¶ No. ꝙ non inſpicit̉ tp̄s inſpectionis ſꝫ tempus contractus. ¶ Not. arg. an debet in aliquo reſtaurari emptor fructuum qui primo īſpexit fructus poſtea ſuperuenit grando. deinde fecit contractuꝫ ignorās de grandine quia ſi venditor ſcit ⁊ ipſe ignorat tenetur emptor ei alias non. Per iſtaꝫ. l. I in vēditione. n in vēditiōe tenet glo. ꝙ pactum nudum veſtit̉ coherentia cōtractus cōditionalis. ita no. glo. per hanc. l. in. l. lecta. .sͣ. ſi cer. petat̉. ⁊. l. iuriſgē.§. ꝗnimmno. sͣ. de pactis. ⁊. l. pacta. sͣ. de contrahen. emp. ¶ Secūdo nota ex.§. iul̓. ꝙ ſi cut in rebus mobilibus quādo vēditio eſt facta ad menſuram non dicit̉ perfecta ante mēſuram. ita in rebus immobilibus vt hic. Additio. ¶ Si in vēditione. Pactū veſtit̉ coherētia ꝯͣctus etiam cōditionalis ad hoc allegat̉ ⁊ aget̉ actione preſcrip. v̓b. non ex vēdito informata ꝓpter defectuꝫ cōditionis. vt no. in. l. petens. ⁊. l. pacta cōuenta ẜm Cy. in addi. patet ergo ꝙ ad veſtiendum pactum per coheren tiam non reꝗrit̉ obligatio principalis ſed contractus ſolus ſufficit. Iſte eſt tex. multum ſingularis. ¶ In tex. ibi pactum valere vt poſſit peti preciū lꝫ res non ſit ꝑempta non tamen petet̉ per actionem ex vēdito. ſed per ac. pre. v̓bis. Quidam dicūt ꝙ hic precium fuerat ſolutum ⁊ ꝙ iſtud pactum valet ſolum ad excipiendum ſi petat̉ precium ſed eſt diuinatio. Factum familie non facit s I vēdica. nranre periculum caſus in dn̄ꝫ qꝛ dominus non tenetur pro ſuo familiari facit extra de reſti. ſpo. c. cum ad ſedem: Nota ꝙ iniuria facta reſpectu ECIOS. rei non reſpectu perſone nocer emptori poſt traditi. Item ante ſi fuit in mora ⁊ ꝙ officialis qui fecit de facto fecit litem ſuam ⁊ pn̄t iu ra cedi cōtra eum ſicut ꝯtra quēlibet priuatum. ¶ No. ar. ꝯtra iſtos officiales ſuper vijs aliter ſupº vetitis qui ſi non diſcōborantur non poſſunt propterea deſtruere res quas inueniūt. ſed debent mulctare inobedientem. vide l. ediles. de via publica. ¶ Ex lec. anti. NOVA ADDITIO. ¶ Ar. ꝙ ſiquis vadit cū beſtia comodata contra deuet̉. debeat perdi beſtia quod eſt verum ſi ad hoc eſt cōmoda ta al̓s ſecus. ff. de publicatione.§. donis ⁊. l. ij.§. i. de religioſis. ¶ In ver. quominꝰ vid̓ Ia. de no. operis. nū. l. ſi pretor.§. ſi aliquando. No. tex. ibi videri aūt cum gl. UOd li. ſuper ebo ſignaſſet. In.§. ma teria. h. d. Aſſignatio habet vim traditionis. ad hoc allegatur. In hac lege nota textuꝫ in ver I Vina. po plane. Additio. ¶ Si vina. No. ꝙ vēditor tenet̉ admonere emptorem de bonitate duratura vel non duratura ⁊ ꝙ ꝓpter ſuam malitiam ſi tacet ꝑiculū eſt vēditoris. pone exemplum in vino ciuitatis caſole. alleg. iſtam. l. ad illud Guil. ff. de legi. l. fraus. ⁊ vide Gui. de ſuza. jͣ. de fideiuſſ. l. fideiuſſor pro venditi. Precaria poſſeſ Erui emptor. nō emptoris nō habetur pro vera ⁊ plena poſſeſſione. hoc dicit. 17 ¶ In glo. que incipit immo. ibi hic autem. No. hāc gl. que videt̉ velle ꝙ ad hoc vt ꝗs faciat fructus ſuos requi ritur ꝙ poſſideat ciuiliter ⁊ naͣliter. de qua. q. not. Cy. C. de rei vēdi. l. certum. in. ij. q. ⁊ tāgitur per glo. ⁊ doct. jͣ. de acꝗr. poſ. l. iij.§. ex cōtrario. tangit̉ etiam per glo. in. l. queritur. jͣ. de acquir. rerum do. Poſterior Llud ſciendum. mora nocet vel vltima mora pͥmā abſorbet. h. d. ¶ In tex. ibi fuerit ſi ſucceſſiue. ¶ Ex lec. anti. NOVAADDITIO. ¶ Arg. iſtius. l. dicit Inno. contumacem in vno articu lo citandum ad ſententiaꝫ de elec. eccleſia veſtra vid̓ Cy. C de dona. ante nup. l. cum veterum in. iij. q. vide Iac. de ſtatu liber.§. ſtichus. Glo. hic ponit Abitationum. caſuꝫ ⁊ opume ⁊ nota hanc legem. No. ex hoc. sͣ. ꝙ quādo Ante precium. iſimine ꝯtraciꝰ imminet euictio ſeu euictiōis ꝑiculum vēditor dat fideiuſſorē qui de euictione ꝓmittit. ſed querit glo. ⁊ non ſoluit nūquid debet dari fideiuſſor qui de euictione ꝓmittit cōtra mouētem litem tm̄. ſed etiam ꝯtra quoſcūqꝫ alios. Sed tu reſpōde ꝙ ſic. vt. l. fi§. i. sͣ. ti. i. de qua. q. per gl. ⁊ doc. in. l. ſi poſt perfectam. C. de euic. hoc etiaꝫ tenet Dy. jͣ. de preto. ſtip. l. i. ⁊. l. ſtipulatio duple. quod no. Ex lec. anti. ¶ Emptor non tenet̉ ſoluere preciū ſi lis pēdet de re niſi ſibi idonee caueatur. h. d. Inducitur ex iſto.§. cautela ꝙ ille qui vult ſibi dari fide iuſſores pro emēte ſubmittat motoreꝫ litis. Dicūt tamen doc. ꝙ non debet caueri de omni euictione ſed ſolum de lite que mo uet̉. ⁊ ita legūt tex. eius euictꝭ. ⁊c̄. Sed Iac. de are. dicit ꝙ de omni euicti. etiam ex alia lite. vt. sͣ. de reſcin. vēdi. l. fi.§. fi. ſed ibi ex p̄cio hic ex lege. vnde credo ꝙ pͥma opi. ſit v̓ior rōne vitande fraudis. tn̄ Ric. mal̓. reſidet in opi. Ia. de are. ⁊ idem hic Cy. in addi. Item ex lec. anti. Si. rōne more emptoris EnditOri. debentur viure precij ſed non aliud intereſſe dependens ex caſu ⁊ fortuna. h. d. ¶ No. ꝙ lucruꝫ mercatoris quādoqꝫ eſt maius b qͣꝫ quelibet vſura ⁊ tn̄ eſt licitum lucrumª. ¶ De ſeruis exportandis. Rubrica. g c k Quis poteſt renuncia ſi I fuerit. reiuri qd in ſui fauorē j eſt introductum. h. d. Vel ſic pacto ꝓhī n bitorio poteſt renūciari ab eo cuius fauo d re fuit inductum. h. d. li Limitata diſpoſitio S Xportādus. ſimitatum ꝓducit eſ ii fectum. h. d. Et ad hoc allegat̉ iſta. l. Idem ha ē buiſtis in. l. in ſeruo. sͣ. de contrahen. emp. ⁊c̄. Qn̄ ex ꝯͣctu innoīato ⁊ Iquis Hac. venit querendum ius 1 tertio. ibi habet locum penitētia. ſecus eſſet in nͦ ꝯͣctibus noīatis qꝛ ex quo ius eſt alijs queſitum vel que tu rēdum illud ius non pōt tolli. vt no. sͣ. ſi cer. pe. l. certi cō 1 li ditio.§. ſi nūmos. dic ꝙ hic erat pactum appoſitum prin 8 cipaliter ob fauorem penitētis. ſecus ſi pͥncipal̓r ob fa v uorem tertij ⁊ melius. qꝛ illud pactum fuit inſertum ſuꝑ p ꝯͣctu nominato. de innoīato v̓o loquit̉. sͣ. de ꝯdi. ob cau. l. ſi pecuniam.§. ſi ſeruum. ⁊ no. hic non ob. l. fi. sͣ. de pac. v̓sͣ. dixi. ⁊ vide qd̓ dixi in. l. ſi cū fundū. in pͥma glo. e. ti. ¶ Nota ex hac. l. iūcta glo. que incipit poteſt penitere. ꝙ lꝫ ex hoc pacto ius querat̉ ſeruo poteſt tn̄ penitere ex volūtate vnius ex contrahentibus. ¶ Ex lec. anti. NOVA ADDITIO. ¶ Ciuitas flor̄. habet ſtatutū iuratū ⁊ vallatū penaliſti Bal. ſuꝑ. ij. ff. veteris. iiij b ¶ Lucrum. adde tamē dictuꝫ angeli in ſuo reꝑtorio. ver. vſura. per l. ſemper incōuentionalibuſ de reg. iur. vbi lucrum cuꝫ ſa gacitate bono viro ꝙ nō con uenit. ⁊ tenet ēt flor. in rub. jͣ. de vſu. in fi. ⁊ ideo ange. loco alle. tenet ꝙ late lucrum nō licite reliqͣ tur heredibus ſuis illud pl̓ꝰ lucri ⁊ loꝗtur de mercatore vendente rem plꝰ iuſto p̄cio

De ſeruis exportandis. pulatione de non conuertendo certam pecuniam niſi in certum vſuꝫ ⁊ ſi contra attentaretur eſt ſtipulata pena ec cleſie romane. modo queritur nunquid dictum ſtatutuꝫ poſſit reuocari per aliqueꝫ modum ꝙ pena non commit tatur ⁊ videtur ꝙ non quia queſitum eſt ius conditōale eccl̓ie ⁊ ius ꝯditiōale eſt ſpēs ⁊ aliꝗd valet īteriꝫ gͦ ius alteri queſitū non pōt tolli penitentia vel reuocatiōe actus. C. de dona. ante nup. ſi conſtan.§. fi. de verbo. obli. .l. qui rome.§. augerius nā etiam ſi ſtaret in finibus ſtatu ti non poteſt reuocari ſtatutum ex quo eſt queſitum ius ſuperiori vt no. Cy. in prima conſti. ff. in addi. iuxta prī. Item contractus iuratus non poteſt tolli licet ſecus in ſtatuto iurato vt nō. Paulus in. c. vt profeſ. de regularibus in cle. ad hoc. C. de dona. que ſub modo. l. perfecta. ⁊ l. quotꝭ. Si ſtatutum tranſiens in contractum non poteſt reuocari niſi conſentiatis cui eſt ius queſitum de de cre. ab or. fa. l. qd̓ ſemel cū ſl̓ibꝰ. Preterea ſi n̄ fit qd̓ fieri dꝫ pēa alteri ſtipulata cōmittit̉ vt. ff. d̓ ſtip. ẜuoꝝ. l. i. in fi. In ꝯͣ. qꝛ ſtatutū ⁊ promiſſio ꝯcernit ſpāliter fauorērei pu blice florentie ergo ciuitas poteſt ſe vocare contentam ⁊ abſoluere a prima parte ſtipulationis ⁊ ſic pena non cōmittetur quia non fiet contra. Nam licittum eſt creditori ius ſuum remittere licet per conſequentiam alteri preiu dicetur. l. qui autem que in fraudem creditorum pro hoc īducebā hanc. l. ⁊. l. ij. C. ſi ſeruus expor. ⁊ quod no. in. l. i. C. ſi mā. ita ven. ſed reſpondebatur ꝙ ibi pena non erat ſtipulata fiſco ſed veniebat ex delicto quod ibi ceſſat .l. i. e. ti. Item pro iſta parte inducebatur quod no. Inn. in. c. in noſtra de iniur. So. prima tutor licet ſecunda poſ ſet defendi. Ar. contra quia actus per quem eſt queſituꝫ ius tertio ⁊ maxime ſuperiori non poteſt per penitentiaꝫ ſolam reuocari ſed per interuentum alterius cauſe ſic vt de fur. manumiſ. l. talis. ſed ſolue ꝙ hic non reuocatur ta men conditio non exiſtit potiſſime quia iuſta cauſa emergit. ra. pro ſocio. l. ſi conuenerit in fi. ⁊ de conſti. cum. m. ferra. ¶ In gl. ſuꝑ ver. tex. perſeueret que incipit poteſt ergo penitere non ob. jͣ. de verbo. obli. l. qui rome.§. flauius hermes quia ibi extiterat ꝯditio libertatis ⁊ ſic erat ius queſitum hic non ſed res erat integra quo ad liberta tem ⁊ ideo habet locum pnīa quia non erat ius queſituꝫ ⁊ conditio erat poteſtatiua. sͣ. de condi. ob cau. l. ſi pecu niam.§. ſi ſeruum ⁊ optime facit. C. ſi ſeru. ex. ve. l. ij. ⁊. l. i. .C. ſi man. ita fuerit ali. ne pro ⁊. l. quotꝭ. de dona. que ſub modo ⁊. l. i. in fi. de ſtip. ſeruo. cum glo. iij. vide Inno. de peni. in noſtra ⁊ Pau. de leaꝫ. in. c. vt profeſſores de re gularibus in cle. Ubi eſt inhabilitas perſo MinO2. ne a pͥncipio actus nō pōt cōfirmari lꝫ ꝯferat̉ in tp̄s permiſſuꝫ. h. d. ¶ Et no. ꝙ hic loquit̉ de inhabilitate ꝑſone efficiētis ſeu diſpo nētis. ſed de ꝑſona in quam ꝯfert̉ diſpoſitio loquit̉ jͣ. de heredi. inſti. l. in tēpus. Inducit̉ iſta. l. in ar. ꝙ citatio facta tēpore ꝓhibito non teneat lꝫ cōferat̉ in tēpus permiſ ſum. de hoc no. doc. in. l. dies feſtos. infra videas. ⁊ dicūt tēpus preciſe eſſe ꝓhibitum id quod eſt feriatum in honorem dei. ſed ſi in vtilitatem hoīum pōt fieri citatio per nūcium ſicut quelibet executio interlocutoria. al̓s dic. vt in. c. vltimo. extra de iudi. ita dicūt ꝗdaꝫ vt Bar. ¶ No. tex. ibi lex quippe ꝯſilio ⁊c̄. ex quo no. ꝙ illud qd̓ ſit tꝑe ꝓhibito lꝫ cōferat̉ in tēpus ꝑmiſſum non valet qn̄. l. reſi ſtit initio ſeu cōſilio. tex. eſt no. hic. Sed quādo legis ꝓhibitīo reſpicit effectum non initium. tunc eſt ſecus. vt. l. in tempus. jͣ de heredi. inſti. NOVAADDITIO. ¶ Ex lec. anti. ¶ Arg. ꝙ inſpiciatur tempus date ſic de excu. l. ij. ⁊ ibi per Iaco. Pactuꝫ penale ⁊ odioUi Pac cO. ſum ꝓpter vitādam abſurditatem recipit interpretationem etiaꝫ extēſiuam. ⁊ iſta. l. facit ꝙ ſi eſſet lex ꝙ confinati non poſſent morari in ſuburbijs non poſſent etiam morari intra muros ⁊ eſt ideo qꝛ ratione penalitatis facta non debut concedi maiora ei cui ſunt denegata minora. vide hic. c. ſi ciuitas. de ſen. excō. li. vj. cui eſt interdictum qd̓ eſt minus videtur eſſe interdictum quod eſt maius. h. d. NOVAADDITIO. ¶ Ex lec. anti. ¶ Uide Iaco. de rebus eorum. l. ſi pupillorum.§. ſi pre tor. in. l. ſi minor. sͣ. e. proxime. aut occurrit impedimentum circa perſonam. ⁊ inſpicitur initium vt hic aut circa rem. ⁊ idem vt in.§. ſacramenta. aut mixtiꝫ ratione rei ⁊ perſone. ⁊ tunc aut contrahitur pure ⁊ idem de verbo. obliga. ſi rem meam aut ſub conditione ⁊ inſpicitur tem pus conditionis exiſtentis de verbo. obligatio. exiſtimo de ſolu. qui. x.§. ſtichum ẜm Dy. qui ita no. de ſtip. ſeruo rum vſufructus. Sed videtur imperfecte dictū quia qui non capit poteſt ſtipulari cum capere poterīt vt. l. in tem pus de heredi. inſti. ſed ibi loquitur in teſtamēto non in ſtipulatione nam in teſtamentis non ſemper inſpicitur tē pus teſtamenti de heredi. inſti. qui ſoluendo nō erat duos vide in ſpecu. de citatione.§. i. ver. Item excipitur ꝙ citatio ſit ad diem ⁊ verſi. ſe. vide omnino guill̓. de cu. C. de fer. l. dies feſtos vbi hanc.l. examinat. Pactum quod reſoIvenditOr. nāt in ius intelligitu de actu iuris qd̓ reſonat de facto intelligit̉ etiā de mero facto. h. d. iſtud prin. no. ¶ No. hic de cōmiſſio ne pene an cōmittat̉ per fieri de facto. nam aut illi actus ſunt iuris vt manumiſſio ⁊ non cōmittitur pena ſi manu miſſio non tenet. ant ſunt facti vt proſtitutio ⁊ tūc cōmittit̉ pena ipſo facto. primum eſt veruꝫ niſi vbi ītereſſet. vt no. C. de pac. l. vbi pactum. ibi vide. Qn̄ pena promittit̉ Si quid empto. per ſſipulationē lō inſpicitur an ſtipl̓o interſit. ſecus ſi pena ſine ſtipulatione promittatur. h. d. cum. l. ſeq. jͣ. proxima. Ex lec. anti. ¶ Ubi pena eſt īſerta actui odioſo nō agi tur ex pacto nec veſtit̉ coherētia ꝯͣctus niſi interſit ſed ex ſtipulatione ageret̉. ſi aūt eſt inſerta actori fauorabili tūc veſtit̉ pactum coherētia ꝯͣctus. h. d. cum. l. ſe. ¶ No. in iſto.§. ꝙ res vēdita cum pacto minus valet qͣꝫ res vendita libere. ſic. sͣ. de heredi. vē. hereditatꝭ. cornelie. ¶ Noin penis inſpici intereſſe qn̄ agit̉ ex pacto. ſecus ſi ex ſtipulati. qd̓ limita vt no. in. l. iij. jͣ. de verbo. obliga. No. ex hac. l. ꝙ ſi pena ꝓmitti s EruuS. tur pacto nudo incōtineniy poſito non poteſt exigi niſi ſtipulatio interſit. vt no. hic in glo. i. ⁊ in glo. que incipit intereſſe. circa quod vide quod no. jͣ. de v̓b. obli. l. ſtipulatio iſta.§. alteri. ⁊. C. eo. l. ij. ¶ Secūdo no. tex. ibi nec videt̉ ītereſſe ꝯͣria ⁊c̄. ¶ No. ꝙ cōſiderat̉ intereſſe affectionis in actu fauorabili ſed non in actu odioſo. NOVA ADDITIO. ¶ Ex lec. anti. ¶ In glo. ſuper ver. tex. agere poſſit que īcipit nō aget. In verbo. gl. de vſuris. l. iij. Iaco. dicit ꝙ vbi valet pactum incontinenti factum ſuper vſur. ibi valet pena loco vſurarum appoſita contra. Sed contra. hec lex improbat pactum incontinenti factum in penam ⁊ iuxta cōtra ctū bonefidei eſt Ad quod reſpōdeo ꝙ hoc propter du ritiam contractus ⁊ euētus pene commiſſionis ad quod jͣ. de ſtatu libe. Et no. ex. l. iſta ꝙ ad ītereſſe ſi apponat pe na non petitur pena niſi probetur tm̄ intereſſe actoris vt hic. ⁊ eſt contra illam malitiam quam faciunt luceſes luce nā non poteſt exigi pena niſi quantum eſt ſtipulatus ex forma ſtatuti municipalis. ſed intereſſe totum exis quod faciunt. vēdis mihi ⁊ promittis mihi tradere viqꝫ ad certum tempus ⁊ ſi non fieret ſtipulor mihi centum dari nomine intereſſe veri ⁊ ex nunc declarati. vnde po ſtea volo petere iſta centum quaſi intereſſe cerie non vi detur h̓ ꝙ hoc fieri poteſt. ſed habui neceſſe probare vi hic. quia ſi conuenio tibi penam ſi ſeruum non exporte

De actionibus empti ⁊ vēdi. 1I licet adiecta ſit pena tamen non aliter petetur qͣꝫ ſi pecuniariter eius interſit ⁊ non vltra. Preterea ſi ſic non valet pena adiecta vltra quantitatem quia vſure nō poſſunt exigi vt. C. de vſuris. l. cum allegas ⁊ videtur in fraudeꝫ adiecta ſi videatur in fraudem pene ſtipulatio ad intereſ ſe app̄poſita ne al̓s iura circumueniantur ꝙ eſſe non debet de tu. ⁊ cu. dā. ab his. l. ſcire.§. i. Preterea. iſtud idē vult conſequi actor per ſtipulationem de intereſſe quod vellet per ſtipulationem penalem ſicut quandoqꝫ accidit ⁊ conſulit lex ꝙ pena certe quātitatis promittatur quia difficilis eſt probatio intereſſe de preto. ſtip. l. fi. merito cum idem ſit effectus ⁊ eadem ratio ergo ⁊c̄. de verbo. obliga. a ticio. Et cum ex vno fonte deſcendat vtrunqꝫ vi tium equum eſt ꝙ vna lege tollatur. C. de nup. l. ſi libertam. Preterea licet in iudicio preiudicaret talis confeſ ſio quia confeſſus in iudicio pro cōuicto habetur tamen iſta que fuit facta extra iudicium non preiudicat vt. C. de iur. ⁊ facti igno. l. cum falſa. ⁊ de proba. l. non epiſtolis. Preterea intereſſe venit ex natura contractus vt. jͣ. ti. i. l. i. ⁊ ſi agitur ad id debet probari. ⁊ videtur in fraudē pe ne adiectum vt dixi ⁊ ſic mutatio nominis non facit aliā rem hic ſicut nec hic mutatio nominis de pena ad intereſſe vt. jͣ. de excep. de iudi. l. iij. ⁊ de iureiur. duobus.§. colonus. Item alia ratione quia ſi dico filio meo naturali relinquo que ſum ꝯfeſſus eum mihi mutuaſſe non valet quia in fraudem legis videtur factum que dicit eum nō poſſe capere niſi certum quid.i. ad illud reducitur ſic ſi adijciatur centum nomine intereſſe promiſſi quod confiteor tantum eſſe nihil facit. quia ſemper reducitur ad euꝫ modum ad quem lex municipalis permittit de pena. jͣ. de proba. l. qui teſtamentum niſi vere probaret confeſſionē veram ⁊ iſte probet intereſſe eſſe in tantum vt. jͣ. de lega. iij. l. cum quis.§. pe. ⁊. l. aurelius. in fi. de libe. lega. dicēs non poteſt renunciari forte legi ⁊ ſtatuto vt. sͣ. de pact. l. pactum. Reſpondeo non illi quia hec lex eſt inducta fauore publice vtilitatis principaliter licet ſecundario pro ſit priuatis ⁊ ideo renunciari non poteſt vt. sͣ. de poſtu. l. quos prohibet ⁊ sͣ. de procur. filius.§. veterani. Nam fa cta ē lex vt reſpublica generaliter locupletes habeat ſubiectos ꝙ ei expedit vt in auc̄. vt iudi. ſine quoquo ſuffra. .§. i. nec poteſt quis facere contra. l. de lega.i. l. nemo po teſt. man. creditor primo ſi inter maritum ⁊ de ſerui. vr. predi. qui luminibus. Econtra ꝙ valeat quia pacta ſunt ſeruanda. l. i. de pac. Preterea iſta ſunt diuerſa. Naꝫ pena ſemel tantum committitur intereſſe pluries vt. sͣ. de ar bi. l. ſi duo.§. i. jͣ. de verb. ob. l. ſi ſit vſufruc. quēadmo. ca. l. i.§. habetur quare ergo diuerſis nominibꝰ nūcuparent̉ ſi idē ſignificarent. C. de condi. ⁊ de. l. ſi idem valebit ergo talis confeſſio vt intereſſe habeatur pro probato. naꝫ rigor iuris ⁊ aſperitas pōt pactis contrahentiuꝫ mitiga ri vt habeatur. C. de tempo. ap. l. fi. ⁊ multa alia argumēta potes inducere. Prima tamen opinio videtur verior ⁊ in contractu mutui non eſt dubium quia in fraudē vſu rarum videtur. vt. sͣ. ſi cer. peta. l. rogaſti.§. pe. Odo. Cy. in addi. īmo idem ſi confiteretur in iudicio per modum voluntarie iuriſditionis quia nemo poteſt confiteri īter, eſſe futurum quod nondum eſt in rerum natura ⁊ verba enunciatiua de futuro non inducunt probationem quia futura ſunt incerta ⁊ confeſſio debet fieri ſuper certo. Quando pactum de ma Ueſitum. numittendo ſeruum apponitur gratia emptoris vel vtriuſqꝫ non poteſt per venditorem reuocari. vel ſic. non poteſt mutari voluntas in preiudicium tertij. h. d. no. Pactuꝫ manus iniectōis Ititius. pōt exerceri etiaꝫ cōtra ter tiū. h. d. ¶ No. hanc. l. q̄ quotidie allegat̉ ꝙ ſi facio pactum de ingrediendo pignore pro pria auctoritate poſſum iſtud ius exercere contra tertiuꝫ debitorem. de quo. sͣ. de ꝯtrahē. emp. l. ſiꝗs ſub hoc pacto. de quo. C. de pignoribus l. creditores. ¶ Ex lectura antiqua. NOVA ADDITIO. ¶ Hanc. l. examinat Iac. de bel. in diſputatiōe ſua quā ponit. C. de pigno. creditores. vide in verſi. tex. fugit per hunc tex. dicit Specu. ꝙ bannitus dicitur eſſe in fuga in ſpecu. de compe. iudi. ad.§. i. v̓. quid ſi aliquis ſenēſis. vi de Iaco. de leg. i. l. huiuſmodi.§. legatum. ⁊ de heredi. ī ſti. ex facto in fi. per Iaco. ¶ In ver. tex. eādem legeꝫ vi de quod no. in ſumma feudorum in. v. charta ver. iteꝫ qd̓ dictum eſt ꝙ vaſallus vbi omnino vide. Additio. ¶ Titius. Pactum manus iniectionis appoſitum in ꝯͣctu in venditione rei ſue afficit rem vt poſſit auferri a quolibet poſſeſſore ⁊ ſucceſſore ⁊ facto ſucceſſoris actor incidit in penam contractus. hoc dicit hec. l. eleganter. prima pars facit ad no. C. de pignoribus. l. iij. Secunda pars facit ad no. sͣ de aliena. iudi. l. iij.§. opus. ¶ In tex. ibi in fugitiuo. argu. iſtius littere dicit Spe. ꝙ bannitus debet haberi pro fugitiuo ⁊ ſuſpecto. vt in Specu. de compe. iudi. addi.§. i. ver. ꝗd ſi aliquis ſenenſis. ⁊ etiam eſt argu. ꝙ confinati in certo loco non cōtra hant ibi domicilium. vt. jͣ. de here. inſti. l. ex facto. per Ia. de leg.i. l. huiuſmodi.§. legatum. ⁊ ibi afferre no. ꝙ ſucceſ ſor non poteſt derogare. l. actoris. ⁊ licet vendat ſalua ea dem. l. hoc non excuſat eum a pena ſi iſte contra faciat. ¶ No. hic tex. ꝙ fauor libertatis facit ceſſare manus in iectionem. Idem dicit Innoc. de fauore eccleſie ſed non eſt verum vt dixi. sͣ. de pigno. ac. l. qui retiario ⁊ no. ¶ Si apponaUm venderet. tur pacium ꝙ ſeruus venditus emptore mortuo fiat liber valet ⁊c̄. hoc. d. ¶ Nota ſufficere quem vna lege iuuari. ⁊ econtra ſufficit aliquem vna lege prohiberi. vt. jͣ. de heredi. inſti. l. ſi lex elieſcentia. ¶ Explicit liber. xviij. Incipit. xix. ¶ De actionibus empti ⁊ venditi. Rubrica Ex lec. anti. ¶ Super rubrica qualiter debet formari libellus in iſtis actiōibꝰ vide in Spe. de emp. ⁊ vē.§. pͥus igitur in tractatu libellorum. ⁊. jͣ. e. l. i. in prin. h. d. Si res vendita I rE S. non tradatur ad ſingulare intereſſe agitur ꝙ in terdum excedit precium commune vel conuentum. hoc dicit. Et ad euidentiam īſtiꝰ tex. ⁊ glo. premitto illud quod no. hic in glo. que incipit hic no. triplex intereſſe ⁊c̄. ¶ In gl. al ra mag. ibi ſed vnam tm̄ ⁊c̄. noª au iſtam glo. ⁊ eſt ratio diuerſita actis inter hanc act. ⁊ alias bone fidei ex vna parte ⁊ actio tra a nes arbitrarias ex alteraª. quia officiuꝫ iudicis per quod neſit condēnatio ad intereſſe in actione bonefi. cauſatur ex ma vīc natura ipſius actionis merito poteſt fieri ex eius natura ac in prima ſententia ẜm officium iudicis per quod ſit con nudemnatio ad intereſſe in actꝭ. arbitrarijs non tantum ex que natura prime actionis. ſed ex eo quod nō paretur prime vid tur ſententie. vt videbitis in. l. que reſcin. sͣ. de reſtitu. merito euꝫ condemnatio ad intereſſe non poteſt venire pure in pri 71. ma ſententia ſed conditionaliter videlicet ſi prime ſentē nū. tie non pareatur. facit quod videbitis in. l. ſi cū exceptio ꝙ c mūne.§. in hoc. sͣ. quod me. cau. ¶ In eadem glo. ibi.ſ. ad ī nō tereſſe ⁊c̄. No. ex hac glo. vnum modum formandi libel cūd lum in hac actꝭ. videlicet ꝙ petat rem. ⁊ iudex poſtea tē iudi pore ſententie interrogabit reū ſi vult rē tradere. ⁊ ſi re bltr dex ſpondebit ꝙ ſic condemnabitur ad rem. Si vero reſpon hab debit ꝙ non condemnabitur ad intereſſe. ¶ Sed hic di iu quero nunquid iudex poſſit cogere venditorem ad re in li ſpondendum vtrum velit tradere rem vel ſoluere intereſ iliūe a ¶ Ex altera. In quibus auteꝫ differāt actiones arbi trarie. ⁊ actio nes bonefidei may. inſtit. de vīde do. Iaſo. ac.§. preterea numero. xii. ⁊ quare nō dicā vide ibideꝫ ꝑ tur arbitrarie euꝫ nū. xix. ⁊ nu. xx. ⁊ ibidē nū. xxiiii. dicit ꝙ oīs actio d̓ mūdo ī qͣ res nō reſtitnit̉ ſe cūdū p̄ceptuꝫ iudicis dr̄ arbitraria. vt iu dex poteſtatē habeat deferē di iuramētuꝫ. in liteꝫ. ⁊ ſcd̓ꝫ illud condem

a ¶ Senten tie. An hoc ſit neceſſariuꝫ ꝙ due ferantur ſnīe vt dicant̉ actiones arbi trarie. vīde. d. Iaſ. may. iſtitu. de acti.§. p̄ ſe. dic ꝙ ſic vt. jͣ. de lega. i. l. ſi quando§. heres. ad idem fa cit quod no. sͣ. de. l. commiſ. l. iiij.§. eleganter. ⁊ de hac. q. per Cy. C. de ſenten. que pro eo. l. i. lꝫ iſtam glo. non alle. ⁊ aduerte. quia iſte glo. locum habent vbi aliquid eſt in obligatione principaliter ⁊ aliquid acceſſorie. vbi auteꝫ ſunt plura in obligatione alternatiue quid iuris. tunc dic vt habes. jͣ. de verbo. obliga. l. eum qui certarū. Sed cer te lꝫ iſta lec. ⁊ iſta forma libelli in ſe ſit vera tn̄ nō ꝯgruit huic lr̄e. nā iſta lr̄a dicit in id qd̓ intereſt aget̉. ⁊ ſic agitur ad intereſſe. ſed ẜm iſtam lec. ⁊ iſtum modum formandi libellum agit̉ ad rem. ergo ⁊c̄. ⁊ ideo alij. jͣ. in glo. in ver. ſed an ipſum intereſſe. ponūt ſcd̓am formam libelli lꝫ ibi glo. hoc non firmet. videlꝫ ꝙ emptor directe petat ꝙ vē ditor ꝯdēnet̉ ad intereſſe. ⁊ iſta forma libelli lꝫ glo. eam non firmet. tn̄ eſt vera ſi ponimus p̄ciſe moraꝫ debitoris vt patet in iſto tex. dum dicit ſi res vēdita non tradat̉. nā tūc ſtatiꝫ ſuccedit obligatio ad intereſſe. adeo ꝙ ītereſſe eſt etiaꝫ in petitꝭ. vt in tex. ſubijcit̉ in id qd̓ ītereſt agit̉. nō ob. l. ſi ẜuum.§. fi. quā alij alle. in glo. ꝯtra iſtam formaꝫ li ſit belli. qꝛ ibi agit̉ in obl̓onibus dādi in ꝗbus poſt moram ꝙ non ſuccedit obl̓o ad intereſſe. Ponit glo. tertiā formā ir libelli.ſ. vt formet̉ libellus ꝯditionaliter qꝛ emptor petit vēditorem ꝯdēnari ad intereſſe ſi nō tradit. ⁊ iſtā formā bi s dicit gl. eē tutiorem. ſed hāc formaꝫ libelli intellige eē vei raꝫ qn̄ petitio dat̉ an̄ morā debitoris. ⁊ ſic ex hac gl. hēs pͥ tres ꝑticulas ſeu tres formas libelli quas etiaꝫ ponit gl. in. l. ij.§. item̄ ſi in facto. jͣ. de v̓. ob. ⁊ cū iſta tertia practica ſeu forma libelli ꝯcor. qd̓ noͣ glo. in fi. C. vn̄ vi. l. nō ab re. ⁊. C. loca. l. ꝯductores. tene p̄dicta mēti. ¶ In. e. glo. ibi ītereſt mea in cētum querit̉ an poſſim petere totū. ¶ In e. glo. ibi a tertio.ſ. a tali de cētuꝫ. ¶ In. e. glo. ibi eꝗorē ſequi. Iſtam opi. glo. approbat exp̄ſſe inſti. e.§. p̄cium. ⁊ ipſaꝫ tenet Cy. C. e. l. ſi traditio. ipſam etiā tenet Dy. jͣ. de v̓. ob. l. ſtipu. non diui. in magna diſtincꝭ. ⁊ pro huius de claratiōe dic ꝙ quedam eſt obl̓o mere dādi quedā obl̓o mere faciēdi. quedam eſt obl̓o que ꝑtim ſapit naͣm dandi ꝑtim ſapit naͣm faciendi. primo caſu nō liberatur reus ſoluēdo intereſſe. vt jͣ. de v̓. ob. l. ſi ſeruus.§. fi. ⁊. l. vbi au tem.§. fi. e. ti. ſecūdo caſu liberat̉ reus ſoluēdo ītereſſe. vt jͣ. de v̓. ob. l. ſtipu. non diui.§. celſus. ⁊. l. ſi ꝗs ab alio.§. fi. jͣ. de re iudi. tertio caſu vt eſt in ꝯͣctu emp. ⁊ vendi. vbi in oblig. eſt rem tradi. quo caſu ſi tradens eſt dn̄s debet fa cere dn̄m emptorem al̓s non. vt. jͣ. e. l. ex empto in prin. ⁊ de v̓. obl. l. in ꝯuētionalibus in fi. sͣ. de ꝯͣhen. emp. l. ſi ita. tūc eligitur quedam media via qꝛ ſi habet rem cogit̉ ēt preciſe tradere. ſi v̓o rem non habet cogitur ad intereſſe vt in hac opi. M. ⁊ per hoc glo. quaꝫ habuiſtis in. l. cer ti cōditio. sͣ. ſi cer. pe. dicit ꝙ vēditor qui tenet̉ ad traden dum non tenet̉ ad purum factuꝫ. q. d. qꝛ ſapit de natura dādi. ⁊ ideo dicta media via eligit̉. qd̓ tene menti. ¶ In e. glo. ibi aūt cauſa appellation̄. ⁊c̄. hoc qd̓ dicit gl. intellige eſſe verum ſi libellus formet̉ primo vel tertio de mo dis ſupra poſitis. ¶ In glo. ſed ſi format̉ ſecūdo modo ſ. qn̄ ab initio peteret̉ intereſſe ꝓpter moram tunc vēditor nō poſſet poſt lit̓. ꝯte. ipſaꝫ re vēdere ſiue tradere. vt l. ſi inſulam. jͣ. de v̓b. obl. ¶ In ea. glo. in fi. ſed certe hoc eſt falſum. īmo emptor cogit̉ p̄ciſe ad dandum p̄eium. vt jͣ. eo. l. ex empto in prin. ſed in oblig. dandi non ſuccedit obligatio ad in tereſſe. vt. d. l. ſi ſeruuꝫ in fi. ⁊. l. vbi an in fi. de v̓. ob. ⁊ ſupra dixi. fallit in ꝯͣctibꝰ īnoīatis vbi agit̉ ad dādum. ⁊ tn̄ cōmittit̉ obligatio ad intereſſe. vt no. in l. in rebus. ⁊. l. ſe. C. de re. ꝑmu. C. de ſen. que pro eo. l. i. vi de. jͣ. de p̄ſcrip. v̓. l. naͣlis. in glo. que incipit hic no. in pͥn. pro d̓claratiōe huius glo. vide qd̓ no. Dy. in. c. mora. eī de re. iur. li. vi. ⁊ qd̓ no. Cy. C. de ſen. que pro eo. l. fi. Additio. ¶ Si res vēdita. No. ꝙ non tradēs rē qua vēdidit tenet̉ ad intereſſe etiam ſi excedat p̄ciū ꝯuentum vel rei valorē. h. d. ¶ No. hic pͥmo dictuꝫ gnaͣle qd̓ agiad intereſſe ex mora creditoris. ¶ Secūdo nota ꝙ iſti quātitas intereſſe ex facto ꝯſiſtit. nam quādoqꝫ excedi precium ꝯuentum ⁊ etiam p̄ciuꝫ cōe. habet̉ ergo ratio af fectionis ſingularis quādo affectio iſta cauſat̉ a ſingula ri vtilitate vt ſi emo librum quem primo ſtudui. Tertio ex hoc colligit̉ ꝙ triplex eſt intereſſe ẜm glo. Quoddaꝫ eſt intereſſe ꝓprium ſeu ſingulare ipſius agētis qd̓ cōcer nit vtilitatem ſingulareꝫ. quoddā eſt intereſſe cōe.ſ. quia coīter cuiuſlibet tm̄ intereſſet illam reꝫ habere. quoddā eſt intereſſe cōuētum vt precium inter partes ordinatuꝫ hic tn̄ ſub noīe intereſſe non ſpecificat niſi ītereſſe ſingulare non tn̄ excludit quin iſta alia duo dicantur intereſſe ẜm intellectum glo. cum diffinitio intereſſe verificetur in ipſis. Ia. bu. dicit ꝙ p̄cium non continet̉ noīe intereſſe. naꝫ qui petit intereſſe non videt̉ petere reſtitutionē p̄cij. ar. jͣ. e. l. emptorē.§. ibidē. nō tn̄ eſt negādum ꝙ ſi qͣꝫtitas ꝓmittit̉ noīe intereſſe. iſtud eſt intereſſe ꝯuētuꝫ. vt. l. vlti. jͣ. de p̄to. ſtip. ¶ In gl. an ergo. ibi rn̄deo nō. patet ergo ꝙ pōt peti ītereſſe non p̄cedēte ſnīa ſuꝑ re. ⁊ eſt rō qꝛ ſumit originem ex tꝑe more. vt. jͣ. e. l. rō.§. fi. Sꝫ in arbitrarijs ſcd̓a ꝯdēnatio ſumit originē ex tꝑe pͥme ſnīe. ⁊ ideo deſiderant̉ ibi due ſnīeª vl̓ vna hn̄s duo capita. vt. l. ſi cū exceptiōe.§. hec aūt actio. qd̓ me. ca. dic vt ibi. ¶ Sed quero nunꝗd ītereſſe poſſit peti lata ſnīa ſuꝑ re. ⁊ gl. Io. dicit ꝙ non. sͣ. de rei ven. l. qui reſtituere. vbi dicit ꝙ ſnīa arctat p̄ciſe ad rem ꝓpter ſuā auctoritatē. tn̄ ꝯͣriuꝫ videt̉. qꝛ cum obl̓o ad intereſſe eſſet certa retro an̄ ſnīam nō ex tinguit̉ per ſnīam nec ſit nouatio. vt no. in. l. i. C. de iudi. qd̓ credo verius ꝙ actor poſſit petere ītereſſe non obſtā te ꝙ reportauerit ſnīaꝫ ſuꝑ re. ⁊ ibi īterrogabūt̉. gl. īnuit ꝙ iſta interrogatiōe non p̄cedēte non poſſit fieri ꝯdēnatio ſuꝑ intereſſe. ſil̓e. no. in. l. ſi qn̄.§. fi. de leg. ij. Sed ego non video cauſam cuꝫ rōne more cōmittat̉ obl̓o ad intereſſe ⁊ non rōne interrogatiōis ⁊ rn̄ſiōis. ergo ſufficit mora ſine interrogatiōe. vt. jͣ. de v̓. ob. l. ſtipl̓ones non di uidunt̉.§. celſus. ⁊ ibi hoc ſit.i. ꝙ ſit ꝯdēnatio ad intereſ ſe petita re. facit de ꝯdi. inde. l. ſi non ſorteꝫ.§. libertus. ⁊ l. in ſumma.§. ſi ſeruo. ⁊.§. in frumēto. ⁊ ibi qd̓ tutius eſt. non bn̄ declarat̉ vtruꝫ petat̉ intereſſe iure actiōis vel officio iudicis. ſed veritas eſt ꝙ petit̉ iure actionis ⁊ eſt in obl̓one ꝙ petit̉ ex ꝯͣctu ꝓpter moram nō ex mora ꝓpter moram. ſecus in acceſſiōibꝰ. vt. sͣ. ſi cer. pe. l. certi ꝯdicio. in pͥn. ⁊. l. lecta. ⁊. jͣ. e. l. qui per colluſionem.§. vlt. ⁊ no. ex iſta glo. quō ꝓcedit libellus ꝯditionalis qn̄ incipit a con ditiōe vt peto rem ⁊ ſi non tradis peto intereſſe. ſil̓r hētis. C. loca. l. ꝯductores. ⁊. C. vn̄ vi. l. non ab re. ⁊ eſt glo. in. l. ij.§. iteꝫ ſi in facto in pͥn. ff. de v̓b. ob. ⁊ Gui. in. l. ſiꝗs. C. de inoffi. te. ⁊. l. in bo. fi. ff. de pac. jͣ. de accu. l. ea ꝗdeꝫ. ſi ma. fue. alie. ⁊. l. i.§. biduū. ff. qn̄ ap. ſit. ⁊ ibi dixi ⁊ adde qd̓ no. in. l. fi. C. de an. exce. ⁊. l. iur̄.§. deniqꝫ. de exceprei iudi. ⁊ no. exͣ de teſta. c. raynaldus. ⁊ in Spe. de libel. ꝯcep.§. iuxͣ. v̓. itē libellus ꝯditiōalis. ⁊ eſt ſil̓e qd̓ no. Cy C. de iudi. l. i. in. iiij. op. Iteꝫ eſt ſil̓e in illo alio libello pe to rem ſi exiſtat ⁊ ſi non exiſtat eius extimationem. vt in Spe. de li. ꝯcep.§. fi. v̓. hͦ autē no. Et adde qd̓ no. in Spe. de loca.§. poſtqͣꝫ ad fi. ⁊ adde qd̓ dixi de cōdi. fur. l. in re furtiua. ⁊ de ꝯdi. īde. l. qd̓ īdebitū. ⁊ vide oīno qd̓ dixi in l. non quēadmodum. sͣ. de iudi. ⁊ ibi ex empto.§. fi. patet ergo ꝙ ad intereſſe pōt ſepius agi. qd̓ eſt verum ex nō fa cto ſed ex maleficio ſiꝗdem eſt iterabile idem. Si aūt nō eſt iterabile non pōt niſi ſemel agi. vt no. jͣ. de v̓. ob. l. ſi ſit. ⁊ adde ꝙ eſt quoddam intereſſe particulare rōne tꝑis. quoddam eſt intereſſe totale rōne totius rei. In iſto intereſſe totali ꝯfundit̉ intereſſe ꝑticulare ẜꝫ Gui. ⁊ bn̄. ⁊ hec eſt differētia. qꝛ intereſſe totale venit iure obligationis vt ſupra dixi. ſed intereſſe ꝑticulare venit ad ſimilitū dinem actꝭ. ⁊ officio iudicis. ⁊ ideo dicit glo. ꝙ venit eti am ſine libello ſi emergit poſt lit̓. ꝯteſ. ante non venit niſpetitum ſit. ſil̓e no. jͣ. de dam. infe. l. ſiꝗs iuſſuꝫ.§. iudex. ⁊ ibi plerūqꝫ in fi. ibi loquit̉ in obl̓one alternatiua. hic loꝗ tur in obl̓one principali ⁊ ſuccedanea. ⁊ ibi fauore libetatis. īmo ideo non venit ibi ītereſſe qꝛ non repn̄taret es dem De actio. empti ⁊ vēditi.

dem vtilitatem nec eundeꝫ fineꝫ actori. Et ibi non tn̄ dices. non bn̄ ſoluit. qꝛ in obl̓onibus dādi non pōt dari ali ud pro alio. ſed in obl̓one faciendi bn̄ pōt dari intereſſe pro facto. qꝛ lex non vult ꝙ aliꝗs p̄ciſe teneatur ad factū cum eēt quedā ſpēs ẜuitutis ⁊ cum factum nō deſideret̉ pͥncipal̓r ꝓpter ſe ſed ꝓpter intereſſe. vt. sͣ. mā. l. ſi remunerādi.§. ſi tibi. ⁊. l. ſi ꝓcur̄.§. mādati. ⁊ ibi ſi velis pͥmaꝫ opi. iſta opi. approbat̉ per gl. īſti. e.§. itē p̄cium. ⁊ eſt tex. i. q. i. ſtudet. ⁊ ibi per Archi. ⁊ per Cy. C. eo. l. ſi traditio. qd̓ credo verum ꝙ officio iudicis cōpellat̉ p̄ciſe qui hēt facultatem tradēdi maxime ſi ꝯͣctus eēt vallatus iuramē to. ar. eius qd̓ no. sͣ. de ꝯd. ob. cau. l. ſi pecuniā. in gl. ꝑua. ⁊ adde hic qd̓ no. inſti. de ac.§. actionū in pͥn. ⁊ ibi. l. i.§. fi. ergo patet ꝙ in cauſa ap. pōt purgari mora ſicut in pͥn cipali ar. ꝯtra. qd̓ no. sͣ. qd̓ me. cau. l. ſi cum exceptiōe.§. hec aūt actio. ⁊ ibi dixi. hoc intellige quatꝭ. p̄cium in facto ꝯſiſtit. sͣ. de ꝯͣhē. emp. l. fundi ꝑtem. ⁊. jͣ. e. l. tantū.§. i. ſed quatenus conſiſtit in pecunia numerata non cadit in tereſſe intra reꝫ de qua hic loquit̉. vt. sͣ. de in lit̓. iur. l. nūmis. Cōcludo ꝙ ex iſta gl. determinant̉. vij. q. pͥma an īte reſſe poſſit peti non p̄cedēte ſnīa ſuꝑ re. ſcd̓a quo ordine ꝑuenit̉ ad ꝯdēnationem intereſſe. tertia an ſit in obl̓one. quarta an intereſſe ꝑticulare ꝯfundat̉ in intereſſe cōi. ꝗn̄ ta an ſi actor vult traditio p̄ciſe debeat̉. ſexta an in cauſa appellationis poſſit mora purgari. ſeptima an p̄cium de beat̉ p̄ciſe vel non preciſe. ⁊ no. hanc glo. meliorem qͣꝫ re periat̉ in ſua materia. ¶ In glo. hic nota ibi triplex. hoc examina vt no. Dy. in. c. mora. de reg. iu. lib. vi. ⁊ Inno. de ſen. ex. c. ſacro. ⁊ ibi ſi ſeruū meuꝫ. ſꝫ ibi loquit̉ in lega li diſpoſitiōe hic qn̄ agit̉ ex ꝑtiuꝫ cōuentꝭ. ¶ In fi. glo. ⁊. jͣ. de v̓b. ob. cōtinuus.§. cum ita. ⁊ facit qd̓ no. l. iij.§. fi. de eo qd̓ cer. lo. vbi ponit̉ qualiter ꝓbet̉ intereſſe qd̓ cōſi ſtit in ſpe. ⁊ de hoc no.jͣ. e. l. ſi iactuꝫ retis. ¶ Ultimo ſcias ꝙ iſtud principium debet intelligi poſtqͣꝫ emptor ſoluit precium. nam ante venditor non eſt in mora. vt. jͣ. e. l. iul̓.§. offerri. de lo. pu. fru. l. i.§. fi. jͣ. loc. l. quero.§. inter locatorem. ⁊ sͣ. de reſcin. vē. l. fi.§. fi. ¶ Ex lec. anti. NOVAADDITIO. ¶ Si venditor non tradit rem cogetur ad intereſſe etiā ſingul̓r. h. d. vbi res vēdita non tradit̉ agit̉ ad ītereſſe ⁊ intereſſe interdū excedit precium cōe ⁊ uerū. h. d. ¶ In ver. tex. hͦ eſt vide Archi. i. q. i. qui ſtudet ibidē vide Inno. in. c. cum cām de cenſibus vide omnino quod not. sͣ. de rei ven. l. qui reſtituere. ¶ In gl. mag. in.§. ſed ſcire. Nota ꝙ duobus modis occultatur veritas.ſ. tacendo ⁊ mentiendo. ¶ In ver. ſed ⁊ ſi nota ꝙ lex euacuat caute lam ⁊ pactū cui dolus prebet cām ſic. jͣ. e. l. tenetur.§. fi. ⁊ .l. iul̓.§. idem iul̓. ⁊. l. quero ⁊ vide omnino in Specu. de empt.§. nūc dicendum v̓. quid ſi venditor equi cū duobꝰ ver. ſequentibꝰ vbi omnino vide de loca.§. nūc aliqua v̓. xcij. ¶ In ver. tex. dixiſſet ar. ꝙ defectꝰ ſit ab ipſo īpetrā te exprimendus in ipſa īpetratione nec ſufficit ſi dicat nō ob. ſi talis defectꝰ adeſſet ſcd̓m Ricar. de ſcō mi. ¶ In §. ſꝫ ſi id egit. In v̓. h̓ ita no. vide oīno qd̓ no. in ſpecu. de empti. ⁊ vēdi.§. fi. v̓. fi. ⁊ de ꝓcu.§. ſeꝗt̉ ver. ſꝫ nūquid ſuf ficit ⁊ v̓. ſe. ¶ In v̓. eo. no. ꝙ nō refert. a quo denunciet̉ contra no. C. que res pi. ob. po. l. nomē. Sol. aut denūcia tio fit ad finem prohibendi ⁊ tunc non valet niſi fiat ab eo qui habet ius prohibendi ⁊ loquit̉ cōtrariū ⁊ proba tur ſupra de mino. tutor. aliquando ſit ad finem ſimplicē ſcīam inducēdi ⁊ tūc loquit̉ hic. ¶ In ver. tex. celatꝰ ꝑ hanc lr̄am dicit ſpe. ꝙ. l. ij. de reſcin. ven. non hꝫ locuꝫ qn̄ emptor ſciuit rei valorem in ſpec. de emp. ⁊ ven.§. nūc di cendū eſt ver. quid ſi aliquis ibidem ponit an illa lex habeat locuꝫ in contractu locationis permutationis feudi vel emphitheoſis vel tranſactionis adde in ſpec. de loca. .§. nūc aliqua ver. xc. ⁊. l. iij. C. cōia vtriuſqꝫ iudi. ⁊. C. loca. ſi olim. ¶ In verſi. tex. ſit plene ⁊ certitudinarie vt in. c. cauſam de elec. in cle. ¶ In ver. tex. certiori ea cer tioratione que ſit ſolum ad finem ſciendi non ad vlterio De actione empti ⁊ vēdi. rem finem de adulte. denunciaſſet. ¶ In ver. tex. ignorat. vide quod no. Innoc. per hanc. l. de elec. ecl̓ia nr̄a ⁊ de ap. ſi duobꝰ in glo. fi. ⁊ eſt ar. ꝙ ſufficit muliereꝫ ſemel eſſe certioratam de beneficio ſuo ad hoc vt poſtea valeāt ſue interceſſiones ſi renunciat vell̓. licet non ſit vlteriꝰ cer tiorata. ¶ In gl. que eſt ſuꝑ ver. ageret que īcipit an et go. In ver. gl. rn̄deo non naͣm in ſnīa lata ſuper rei traditione eſt preciſe intelligenda propter iudicis auctoritatē ⁊ precludit viam non autem preparatur preſtationi veri intereſſe vt no. sͣ. de rei ven. qui reſtituere. Iteꝫ in arbitra rijs feruntur due quia mora debet eſſe cōtinuata vſqꝫ ad primā ſententiam anteqͣꝫ ſuccedat noua obl̓o ſed hic ſuc cedit ſtatim poſt moram vt. l. ſtipulationes nō di.§. celſus. vnde poteſt venire primo proceſſu vt. l. i. de penu le. Sed Barto. dicit ꝙ in arbitrijs officium deſeruit fini in bonefidei deſeruit nature actī. ⁊ ideo pendente proceſſu non eo finito per ſnīam exercetur Bar. adde glo. in v̓. itē ſciendum ⁊ sͣ. de conditi. inde. ſi non ſortem.§. libertus. ⁊.l. in ſumma.§. ſi ſeruum ⁊.§. in frumēto bal. ¶ In v̓. glo. in obligatione poſt moram videtur ꝙ ſolum intereſ ſe quaſi fiat tranſfuſio vt. l. i. de penu legato. Sed dic ꝙ non ſit tranſfuſio vt. l. duo. sͣ. pro ſocio ⁊ ibi dixi ⁊ no. ꝙ iſta queſtio eſt cōmunis vbicūqꝫ factuꝫ mixtum eſt in ob ligatione ⁊ facit ad formam libelli de qua hic loquitur ꝙ no. jͣ. de ver. ob. l. ij.§. itē ſine facto. ¶ In ver. gl. ſi ſeruuꝫ .§. fi. ibi loquitur in obligatione dandi hic in obligatione faciendi. ¶ In v̓. tex. ꝙ tutiꝰ eſt. Quid in pena an pōt ſic agi no. Cy. C. de trāſac. cum proponas ⁊. C. de iudi. l. i. in. iiij. opp. ſil̓ia vide vt dixi in. l. ſi cū exce.§. hec actio ꝙ metus cā. ⁊ facit pro libello alternatiuo in. e. iul.§. ſiquis colludente ⁊. jͣ. rem ra. habe. ſi in debitꝭ.§. i. B. ¶ In v̓. glo. ſic habet venditor rei tradende facultateꝫ ⁊ hec opi nio probatur per glo. inſti. eodem.§. item precium ⁊ eſt vera. non ob.§. celſus quia hic non eſt merum factum in obligatione ſic vt no. sͣ. ſi cer. pe. l. certi cōditio in pͥn. de hoc. Cy. C. e. ſi traditio Dy. in. l. ſtip. nō di. in diſtinctiōe Bar. ⁊ adde qd̓ no. ac. inſti. de ac.§. actionum in prin. vel dic aut venditor eſt dominus vel quaſi ⁊ tūc preciſe tene tur tradere ſi pōt aut non tūc ibi cogeretur ad merum fa ctum ideo non cogitur preciſe vel liberatꝰ p̄ſtādo intereſ ſe. ¶ In ver. ſi velit circa finem glo. caſus eſt pro opini. Mar. i. q. i. qui ſtudet. Item ſi promiſſio de re tradenda eſſet iuramento vallata preciſe teneretur iurans. C. de trā ſac. l. ſiquis maior. Quid ſi eſt vallata ſolēni ſtip. ar. ꝙ p̄ciſe cogatur. C. de trāſac. vbi pactū. dic cōtra vt. jͣ. de vſu. ſi ſtipulatus facit ad id quod dixi de iuramento qd̓ no. sͣ. de cōdi. ob cām ſi pecuniaꝫ. in glo. parua ſuper v̓. neceſſe que dicit vt quia iuraſti. ⁊ sͣ. quibꝰ ex cauſis ma. l. in eadē cā ī fi. ¶ In ver. gl. cū nec iudicatū. Nota ꝙ ius offerendi habet locuꝫ in cā ap. ſicut in cā principali quod eſt menti tenendū. Sed videtur circa appellationē hoc fieri poſſe de excep. doli. l. fideiuſſor de peti. heredi. Item veniunt.§. ideꝫ rectꝭ. dic vt ibi. In vltīo v̓. gl. immo dic pre ciſe tenetur qꝛ ad id dari. item ad pecuniaꝫ in qua non ca dit intereſſe intra rem de qua hic loquitur. bar. ſaluat gl. ponendo exēplū per. l. tenetur.§. i. jͣ. e. ⁊ de cōtrahē. emp. fundi parteꝫ ⁊ vide. C. de dona. ante nup. l. ſi conſentiētꝭ. Si vendi Uenditor ſi cū ſciret. ſoa celat ſeruitutes tenet̉ emptori ad intereſſe. qd̓ locum habet ſi emptor fuerit ignorans ſecus ſi ſciens. h. d. vſqꝫ ad finē. ¶ No. ex hoc tex. in fi. ꝙ nō debet certiorari qui ſcit de quo per Cy. in. l. denūciaſſe. jͣ. de adulte. ⁊ in. c. eum qui certus. extra de reg. iur. li. vi. facit qd̓ videbitis. sͣ. de pet. here. l. item veniūt.§. petitum ⁊c̄. Additio. ¶ Uēditor. Venditor non debet cōmittere fraudem in tacēdo vel in loquēdo ꝯditionaliter vel ambigue ⁊ qn̄ emptor ſcit nō dicit̉ fraudari. h. d. ¶ In tex. ibi deberi. puta arando viaꝫ vt non cognoſcat̉ ſeruitus. Frā. ac. Et ibi ſeruitutem. ſecus ſi ſcit qꝛ ⁊c̄. vt ſequitur. De actione empti ⁊ vēdi.

De actiōe empti ⁊ vēdi. a ¶ Et morbis. Et ꝗd de eo qui vendit animalia cuꝫ oībꝰ vitijs ma gagnis ⁊ ſupreſſis. vide paulū d̓ ca. in l. paciſci. sͣ. de pac. ⁊ ibi ang. ⁊ alexā. in. l. ſi quis eum aliter in vlti. col. in ver. vlti. tenemēti. cū cōcor. ibidem ꝑ eum ſignatis de verb. obli. empti ⁊ vēdi. ¶ No. de fraude qūo cōmittit̉ tacēdo ⁊ mētiendo cauteloſe loquēdo. ⁊ facit ꝯtra vēditores equoruꝫ qui aſſerūt equum ſanuꝫ ⁊ adijciunt ꝙ ſi ꝯtra apꝑeat ꝙ nolunt a teneri de vitijs ⁊ morbisª. naꝫ iſta clauſula nō excuſat a dolo vt hic ⁊ jͣ. e. l. tenet̉. ⁊. l. iul.§. idem iul. ⁊. l. quero. ⁊ in Spec. de emp. ⁊ vēdi.§. nūc dicēdum. v̓. ꝗd ſi vēditor equi. cum v̓. ſe. Item facit cōtra illū qui cedit iura tanqͣꝫ creditor. ⁊ dicit ꝙ non vult teneri ad faciēdum bonum ius. vt. sͣ. de here. vē. l. ſi nomen. naꝫ nihilominus tenetur ſi ſciebat ſe ius non habere. Item facit cōtra impetrantem qui patitur defectum natalium ⁊ impetrat cum clau ſula non obſtāte ſi pateret̉ defectum nataliuꝫ. ⁊ ita videt̉ obrepſiſſe. ſecus ſi ponit v̓ba aſſertiua puta non obſtāte ꝙ patiat̉ defectum ẜm. d. Recuꝑatuꝫ de ſancto miniato qui ita cōſuluit per iſtum tex. ⁊ facit qd̓ no. in Spe. de lo ca.§. nūc aliqua. v̓. xcij. ¶ Item no. ex fi. iſtius tex. ꝙ iſte qui ſcit non dicit̉ decipi. ⁊ dicit Spec. per iſtum tex. ꝙ. l. ij. C. de reſein. vēdi. non habet locum qn̄ agēs ad decipiendum ſciuit rei valorem in Specu. de emptꝭ. ⁊ vēdi.§. nūc dicenduꝫ eſt. v̓. quid ſi aliquis. ⁊. e. ti.§. fi. v̓. ſi cui. habuiſti caſum expreſſum. sͣ. de cōtrahen. emp. l. domuꝫ. ad de alium caſum in quo ceſſat illa. l. sͣ. de peri. ⁊ cōmo. rei vēdi. l. habitationum in prin.ſ. rōne dubij euētus. Item ff. ad trebel. l. lutius.§. vltimo. Inno. allegat iſtuꝫ tex. ex Sequit̉ ex lec. ant. tra d̓ elec. c. eccleſia veſtra. No. que diI in emptione. eat poſſemio vacua. ⁊ adde qd̓ no. C. vnde vi. cuꝫ querebat̉. que autem dicat̉ poſſeſſio pacifica. no. Inno. de ap. cōſti tutis. ⁊. Archi. xxxiij. di. in noīe dn̄i. tangitur in. l. j. C. vti poſſi. ⁊ sͣ. de reſcin. vendi. l. fi.§. fi. ⁊ vide Iaco. de are. de reg. iur. factum§. non videt̉. NOVA ADDITIO. ¶ Ex lec. anti. In.§. vacua. vacua poſſeſſio ē in quo ꝗs Ua Ca. non poteſt inquietari vt hic libera plus eſt qͣꝫ vacua vt patet extra de reſti. ſpo. piſanus nam etiaꝫ iuris inferende libertatis cui non facile per viaꝫ iuris reſiſtitur cōtinet excluſionem. ⁊ vide ꝑ doctores.§. prediū. in fi. ac. ¶ In eodem ver. vacuā al̓s pacificus. vid̓ ꝑ Inno. de ap. conſtitutus. vide Iac. de are. jͣ. de regu. iur. l. factum.§. non videtur. vide omnino quod no. C. vnde vi. l. cum querebatur. in glo. queritur que dicitur vacans al̓s non intelliges. In glo. ſua. No. hāc glo. q̄ dicit AIIO. ꝙ qn̄ eſt euicta poſſeſſio no agitur ad duplum. nam illud qd̓ dicit̉ ꝙ re euicta agitur ad duplum habet locum qn̄ eſt euicta res non qn̄ eſt euicta poſſeſſio vt hic. Idem no. per glo. jͣ. de v̓. ob. l. vēditores in quadam gl. parua ⁊ ideo ad cautelam facias in inſtr̄o venditionis ſcribi ꝙ ſi moueret̉ lis ſeu contro uerſia de re ſiue poſſeſſione ⁊c̄. Additio. ¶ Ratio.§. Si emptor. No. ꝙ ex cōi cōtra ctu dādi vel tradēdi debet tradi vacua poſſeſſio. tn̄ in cō tractu ſtricti iuris non veniunt fructus. ſed in bonefidei ſic ex die more. facit. jͣ. de lega. ij. l. meuius.§. j. ¶ In glo. immo in. l. ſi ſtipulatus. ibi fuerunt plura v̓ba. ⁊ ſingula v̓ba debent aliquid operari. quod no. Nō ſummat̉ qꝛ breuis. ſed ip Si emptor. ſuꝫ declara vt in glo. NOVAADDITIO. ¶ Ex lectura antiqua. ¶ In.§. ſi emptor. lꝫ ꝯͣctus ſtricti iuris deſcēdit ex ꝯͣctu bone fidei nō veniūt fructꝰ ex mora. ¶ In v̓. tex. dari ſtipula. No. ꝙ ꝗ ꝓmittit dare tenet̉ vacuā poſſeſſionē trade re ergo nō liberat̉ īducēdo in poſſeſſionē licet ꝑ hoc dn̄ium trāſferat ad hoc facit de leg. ij. meuiꝰ.§. pe. ⁊ sͣ. de vſi fru. l. iij.§. dare. Itē no. ꝙ vbicūqꝫ rē tradi ē in obligatōintelligit̉ de vacua poſſeſſione. ¶ In glo. ſuꝑ v̓. tex. nō in telligat̉ que incipit.ſ. intereſſe vide. C. de reuoc. don̄. hiſolu. an ꝗ poſſidet maiorē ꝑtem videat̉ habere pacifican poſſeſſionē bn̄ficij. dic ꝑ Archi. xxiij. di. In noīe dn̄i in ac di. que īcipit adde ar. ibi oīno videas. de pacifica poſſeſſione hēs in glo. C. vt poſ. l. i. In glo. de vi. de plena poſ ſeſſiōe hēs eandē. l. in glo. Sed qͣliter ſi mādat̉ alteri ꝙ al teri nō faciat vim itelligat̉ de vi facti non de vi iur̄. hinc eſt ꝙ ſuccūbēs in poſſeſſorio agit in petitorio vt. d. l. i. cū ſi. ¶ In glo. ſuꝑ v̓. tex. nō venient. vide Dy. in. c. mora. de reg. iur. li. vi. Bar. vide Inno. de ſen. excō. ſacro in eodem ver. glo. Itē nota aliā diuiſionē. nā aūt loquimur in caſibus ⁊ ꝯtractibꝰ qui habent certā quātitatē vel naturam aūt in alijs. Primo caſu ītereſſe ſingulare non excedit duplumintereſſe cōis. Scd̓o caſu non eſt limitatuꝫ a iure ſed dꝫ ꝑ ſubtilitatē iudicis declarari vt qͣꝫtūcunqꝫ ſit ⁊ reuera intereſt tm̄ p̄ſtet̉. C. de ſen. qͥ pro eo. l. vna. nō tn̄ audit̉ ꝗ nimis remotā cām allegat ad fundanduꝫ ītereſſe vt ſi dicat ſi habuiſſem librū eſſeꝫ factꝰ doctor vel ſi equū deuiciſſeꝫ hoſtes qꝛ friuole a leg. ſunt ⁊ liber nō ē īmedia ta vel ſola cā ſciendi nec equlꝰ vincēdi vnde cū iſte cauſe nō ꝯcludāt de neceſſitate qꝛ nō ex ſe ipſis gͦ audiri nō debēt. Itē nō eſt mirū ſi refrenet̉ intereſſe naꝫ ⁊ pena refre nat̉. Itē ſicut in dāno intereſſe limitat̉ ſic in lucro vbi per veteres leges rō lucri dꝫ hēri. ⁊ hoc dicit dicta. l. i. C. de ſen. que pro eo. Sed ꝗ ſunt iſti caſus ꝗ ꝯtinēt certā qͣꝫtita tē vel naͣꝫ hoc eſt difficile ſcire. dicit glo. duplicit̓. Nā aut ſcimus qͣꝫtitatē ſtricte ⁊ tūc eſt exēplum vt ſi debes mihi decē vel decē cados olei hoc eſt exēplum de certa qͣꝫtitate. Sed de certa naͣ vt ſi debeo ſtichū. Aut ſumimꝰ qͣꝫtita tē large ꝓ ſpecie. ⁊ tūc de certa qͣꝫtitate pone exēplū ſi ꝗs dꝫ decē vel ſi ꝗs dꝫ ſtichū de certa naͣ pone exēplū. vt ſi ꝗs dꝫ hoīem in gn̄e nihil eſt realiter ſꝫ eſt quoddā p̄dicamētale qūo ergo hētur ſingularis affectꝰ ad id qd̓ nō eſt. fortifico. ar. aut tu dicis ſingulare ītereſſe eē ītereſſe affectio nis ⁊ nō cadit ītereſſe affectōis qualis eē dꝫ in iſta materia ad id qd̓ non eſt aliꝗd realiter aut tu dicis eē ſingulaca ītereſſe vtilitatis. ⁊ tūc nō cadit ſingularis vtilitas circa rē que vtilitatē nō p̄ſtat ſicut eſt genus ſummaꝫ vt ge nus pro p̄dicabili ergo male dicit. Iac. de rauē. ēt impugnat glo. in eo qd̓ dicit ꝙ caſus incerti ſunt qui ꝯtinēt fa ctū. nā vēditio ꝯtinet factū vn̄ ſi vēdo ſtichū nō eſt in obligatione ſtichus ſꝫ traditio ſtichi vt. l. ſi ſtip. de vſur. ⁊ in̄ lex vnica dicit caſum eē certū cōtinētē. Tu ſuſtine glo. ⁊ dic ꝙ in gn̓ibus nō cadit affectio verū ē tn̄ cadit ſingula re ītereſſe vt nūmus. verbi gr̄a ſi diligētiſſimo mercatori vltra cōem hoīum diligētiā decē debeā in nūdinis ſingu larē vtilitatē faceret ipſe qꝛ ſingularis. Itē pone exēpluꝫ vt. l. liber hō in fi. de v̓b. ob. Ad ꝯͣrium Iac. de rauē. dic ꝙ ar. loꝗt̉ vbi merū factū eſt deductū in ꝯͣctu nō mixtum de hoc ꝑ Ia. de ra. C. loca. l. ſed hi. Sed magis ob. gl. qꝛ ſi ꝓmitto fodere foueā ꝓ decē iſte ꝯͣctꝰ dr̄ ꝯtinere certam qͣꝫtitatem tn̄ ꝯtinet merum factum ideo Iaco. recedit a glo. dicit ergo Iac. de ra. al̓r.ſ. ꝙ ꝯͣctus qui cōtinent iter eſſe cōe ꝯtinent certū ſaltiꝫ nā ꝯͣctus v̓us qui nō ꝯtinēt in tereſſe cōe nō ꝯtinent certū. Rō qꝛ intereſſe ſingulare eſt quedā adiectio ⁊ vbi nō reꝑit̉ intereſſe cōe nō pōt Cy. eo. ꝙ nō eſt duplū formari. ſꝫ ꝯtra hoc facit qꝛ ſi ꝓmitto ire pro te Romā pro. xx. hic nō cadit ītereſſe cōe qꝛ nō ē in cōi cōmertio inde iſte ꝯͣctus dr̄ ꝯtinere certā qͣꝫtitateꝫ. Et iō pe. recedit a Iac. dicēs ꝙ illi ꝯͣctꝰ ꝯtinēt certū qui hn̄t mutuā p̄ſtationē vt vēditio locatio ⁊ ſil̓es. Alij ſunt incerti ſed iſta theorica falſa videt̉ in quolibet mēbro in primo ſi ponat̉ ꝙ meꝝ factū pro mero facto debeat̉. In ſcd̓o ſi donaui decē vel ſtichū. nā nō ꝯtinēt mutuā p̄ſtatio neꝫ. ⁊ tn̄ ē caſus certus. Ia. de are. dicit ꝙ certā qͣꝫtitateꝫ h̓ accīpimꝰ qn̄ ꝯceptio hoīs certū facit certū nā eſt ꝙ cer titudo ineſt a naͣ vt eſt ſtichus. Tu ꝯiūgas Ia. de rauē. ⁊ ī pe. ſic. Aliqn̄ caſus vel ꝯͣctus ꝯtinet ītereſſe cōe ⁊ tunc d̓ cit certū. Aliqn̄ nō ⁊ tūc aut ꝯtinet mutuam preſtatione vel ꝯtinet incertam ⁊ tunc eſt incertus caſus vt ꝯcludas ſic id dici certū ꝙ eſt certum per relationem ad aliud vn ſiue ſit certum de ſe ſiue rōne adiūcti certū eē dr̄. Sꝫ quo dr̄ certū vbi eſt agēdū īcerti. Rn̄deo reſpectu moderāde condēnationis

De actio. empti  ver. 3. ꝯdēnatiōis nō reſpectu formāde actiōis accipit̉ hec certitudo vn̄ lex caute nō vocat ꝯͣctū certū ꝗa a ꝯͣciū format̉ actio. ſꝫ vocat caſum certū ꝗa a caſu moderat̉ ꝯdēnatio. ¶ Opponit̉ ꝙ ītereſſe veniat vltra duplū. jͣ. eo. Rō in fi. ſed ibi loꝗt̉ de cōi intereſſe qd̓ eſt cōis rei extimatio ⁊ reꝫ ſeꝗt̉ ⁊ eā ꝯcernit ⁊ ſolūmō illd̓ quātūlibet ſit petit̉. nec eſt ei meta impoſita ſꝫ ſingulari intereſſe tm̄ eſt meta īpoſita vt nō excedat duplū ītereſſe cōis vbi reperit̉ ītereſſe cōe vel ꝯuēti vbi nō reꝑitur ītereſſe cōe ſed ꝯuētū. ¶ Scd̓o oppo. ad idē de. l. iul. in pͥn. ⁊.§. i. jͣ. e. vbi excedere pōt in infinitū per accidēs. nā omne ītereſſe eſt ꝑ accn̄s. So. ibi de intereſſe cōi ⁊ ſic nō ob. ẜꝫ ac. Pe. dicit ꝙ īmo de ſingulari loꝗt̉. Tu dic ꝙ de vtroqꝫ nā cōis extimatio domꝰ eſt cōe ītereſſe ſpālis vtilitas vt in aduocato hn̄te domuꝫ iuxta foꝝ cauſaꝝ eſt ſingulare ītereſſe ⁊ vtrūqꝫ inuenit. ⁊ iō dicit ꝙ ꝑꝑ malefactū venit ītereſſe vltra dupluꝫ vt ibi ꝑꝑ nō factū nō. vt. l. i. e. Ia. de ra. dic̄ ꝙ vēditor ē obliga tus per v̓bū ⁊ per aduerbiū ⁊ tradere ⁊ bn̄ tradere. Itē dicit ꝙ pͥma obligatio hēt certā naͣm. ſcd̓a nō. Ideo dicit ꝙ rōne ſecūdarie obligatiōis venit oē intereſſe cui Iac. ob. qꝛ hec obligatio hēt mutuā p̄ſtationē. Iteꝫ ꝯtinet intereſſe gͦ male dicit. Itē ꝯͣ eum facit. sͣ. de dolo ele.§. i. Tu dic ꝙ illud ītereſſe venit ꝑꝑ doluꝫ. Sed ꝯͣ. h̓ loꝗt̉. ſꝫ adde .l. i. glo. dicit ibi ſpāle ſed imo ē qꝛ in locato ꝯͣhit̉ ſuꝑ vſu rei vn̄ directe venit in obligatione ꝙ liceat vti ſed in venditione ꝯͣhitur ſuꝑ re nō ſuꝑ vſu rei. ⁊ ꝑ hoc ſolutū eſt ꝯͣ riū de illa inter ſe ſed nil ad ꝓpoſitū. Ideo ad formā ꝯͣrij dic vt pe. ¶ Itē op. d̓. l. titiꝰ.§. fi. ⁊. l. idē.§. ī oībꝰ. jͣ. e. ſo. l. ticius ꝯcor. in eo qd̓ dicit ibi ꝙ nō excedit duplum ẜm Pe. ⁊ Ac.§. in oībꝰ loꝗt̉ qn̄ dolus fuit cōmiſſus ẜꝫ Ia. Tū dic ꝙ lex de ſen. q̄ pro eo ꝯtinet ius nouū. ⁊ in. l. titiꝰ eſt caſus ſpālis ⁊ olī in vēdi. hodie eſt ius cōe rō ſpālitatis erat ꝑ. l. ij. ff. de euictionibus qͣtenus igit̉ ibi olim erat ſpāle corrigit̉ qꝛ nō eſt hodie ſpāle ſꝫ regulare. ¶ Item opp. de. l. videamꝰ.§. iurare vbi dicit in infinitū qꝛ illd̓ ꝓ pter dolū vel ibi nō loꝗt̉ de intereſſe ꝓprie ſed de ītereſſe affectiōis qui regulari nō pōt ſꝫ corrigi bn̄ pōt. ¶ Op. ꝙ ītereſſe nō vitiat̉ ī lucro qꝛ extra rē ergo. l. ſi ſterilis.§. cū ꝑ vēditorē. ꝙ extra rē patet qꝛ nō orit̉ ex re ar. ff. ad. l. fal. l. iij. de leg. ij. in pͥn.§. ſi centū. Qd̓ nō veniat tale ītereſ ſe pꝫ rōne qꝛ ītereſſe ſuccedit loco rei. ſed ītereſſe petit̉ ⁊ extra rē qūo pōt ſuccedere loco rei qꝛ petit̉ vna cuꝫ pͥncipali gͦ accederet nō ſuccederet ac ꝑ hoc ꝯͣheret̉ obligatio extra metā ſuā ꝙ nō licet. Rn̄deo nō oīs lucri habet̉ rō ſed lucri radicati qd̓ qͣſi dānū cenſet̉ de bo. lib. liberto. lxxx. ẜm Ia. de ra. ⁊ dr̄ lucrū radicatuꝫ ex cā p̄ambula qͥ hēbat īplicitū ſtatū lucri. vt. l. inde neratius ad. l. aꝗl. ceterū lucrū īcertū qd̓ erat ſolū ī potētia nō ꝯſiderat̉ qꝛ nō oīs potētia deducit̉ in actū. Preterea ꝙ pōt eē poſſibile eē ⁊ nō eſſe ⁊ in pari cā fauemꝰ reo. ſꝫ qn̄ p̄cedebat cā ad habitū ordinata illa reſpicit̉. ff. ad. l. aꝗl. ⁊ inde neratius. ¶ Op. ꝙ veniūt ītereſſe extra rē de verb. ob. liber hō ī fi. So. ibi iō qꝛ ꝯͣhentes habuerūt illū reſpectū ẜm Iac. de bel. vel qꝛ ſi nō veniret ſtipulatio eēt inutilis vt no. jͣ. e. iul. Scd̓o opp. de. l. nūmis ſolue vt p̄cedēs ꝯͣriū. ¶ Op po. ꝙ veniat pena quantūcūqꝫ.§. alteri. So. ibi per noīa qͣꝫtitatis hic quotitatis. C. de ſpon. l. fi. Rō qꝛ per nomē quotitatis hētur reſpectus ad rē. ⁊ iō debet eē ꝓportio augmēti ad auctā. ſed qn̄ ꝑ noīa ſimplicia illa nō ſunt reſpectiua. del dic ꝙ aut pena addit̉ loco intereſſe. ⁊ tūc limitatur vt intereſſe.ſ. ꝙ non excedat duplum communis intereſſe aut apponitur vbi deficit intereſſe ⁊ tunc ſtatur ſtricte forme cōuentionis quia nō eſt aliud vn̄ formetur fallit. C. de ſponſa. l. fi. ⁊ facit de v̓bo. ob. l. huiuſmodi de p̓to. ſtip. l. fi. in fi. eiuſdē glo. dic vt. jͣ. de verb. ob. l. ꝯtinuꝰ .§. cuꝫ ita. Itē qd̓ no. in ſimili. jͣ. e. ſi iactū itē ī textu eiuſdē l. rō in dicto.§. ſi emptor. in ver. tex. ex empto. No. ꝙ illd̓ qd̓ non eſt deductum in obligatione non pōt peti actione veteri facit de verbo. ob. l. qui vſufru. ⁊ adde qd̓ no. d̓ noua. emptor. ¶ In.§. ſi per venditorē ſuꝑ ver. tex. diffii1di. cultas. Nota ꝙ difficultas īpedit more cōmiſſionē circa finē. l. ¶ In v̓. tex a brūduſio.i. extra brūduſiū. No. ꝙ dictio A. notat ſeꝑationeꝫ. ¶ In glo. ſuper ver. tex. a brūduſio que incipit in alio loco in verbo glo. ſeꝑationeꝫ vide qd̓ no. in Spec. de citatione.§. viſo. v̓. fi. ⁊. e. ti.§. i. v̓. ſed pone ⁊ per Archi. plene in. c. ſtatutū de p̄ben. lib. vi. ⁊ per Archi. xxxi. di. aliter. ⁊ in. c. i. de elec. ⁊ ibi per eum ⁊ per Cy. C. de nup. a colligato. Nota ꝙ a. ⁊ ab notant ſeparationē qn̄qꝫ primi diei a toto reliquo tēpore vt qn̄ dicit a tali die qn̄qꝫ primi momēti tꝑis a reliꝗs momētis ⁊ tūc ſit cōputatio de momēto ad momētum. vt ecce di cit ſtatutū ꝙ cauſa debeat finiri infra menſem a tꝑe lit. cō te. Fiet enī cōputatio a momento quo eſt lis ꝯte. de mīo. l. iij.§. ſtic. l. i.§. biduum. qn̄ dies vſufr. le. ce. ẜꝫ Marſill̓. qui dicit vide de aqua quoti. l. i.§. extāte. C. de aduo. diuer. iudi. l. poſt duos. In his ponit̉ excluſiue vt hic ⁊ inſti. de here. inſti.§. hr̄ditas. ⁊ de duobꝰ reis. l. ſi ex duobꝰ ī pͥn. ẜꝫ Ia. de ra. In glo. i. ſine altero includit qn̄ ponit̉ ꝑ modū terminati. excludit qn̄ ponit̉ per modū terminantis. vt no. in dictis terminis ⁊ de iſtis tꝫ glo. C. de euic. l. i. ⁊. l. fines agri vſqꝫ in. l. i. meminiſſe ꝑ Guil. vide extra de ap. ſuꝑ eo de iniur. c. iij. ⁊. C. de operi publi. l. oēs ī v̓. de oꝑe perfecto ⁊ de verbo. ob. l. ſi ita ſtipulatus eſſem abſte. ¶ In v̓. dubio ſillaba A. ⁊ ab ſi adijciūtur ſuper tꝑe relata ad extremū a quo ſeꝑant ip̄m a tꝑe terminato per ipſum ſi ſuꝑ loco ſimīliter vt hic no. niſi ratio ſubiecte materie aliud ſuadeat vt in hoc exēplo. legi a pͥncipio lectionis vſqꝫ nūc nam ⁊ in pͥncipio legi. ⁊ nūc lego ⁊ ſic ponitur incluſiue qꝛ ponit̉ ſuꝑ ꝑte actꝰ de quo querit̉ nō ſuꝑ actu terminante ⁊ diuidente ſe ab eo de quo querit̉. Sillaba ad qn̄qꝫ includit qn̄qꝫ excludit vt ſillaba vſqꝫ ad l. i.§. qd̓ dicimus. de ſucc. edicto. ⁊ vide. sͣ. de ſena. l. fi. de nup. a calligato de ſerui. vr. quidam dic per Iaco. de rauen. in ſuo libello. ⁊ huiuſmodi. C In corꝑalibꝰ patientia Si iter actum. habet̉ ꝓ iraditiōe. h. d. Et circa iſtum.§. vide qd̓ no. sͣ. e. l. j. in glo. j. quam nota. Additio. ¶ Si īter actuꝫ. In incorꝑalibus non cadit plena traditio. h. d. ¶ No. ꝙ poſſeſſio incorꝑalium non eſt ꝓpria ⁊ vera poſſeſſio. Pro materia hu Si per vēditore. ius§. vide qd̓ habuiſtis in. l. iij.§. in hac. sͣ. cōmo. ⁊ in. l. in hac. sͣ. de triti. Secundo nota tex. in v̓. mora. Tertio nota glo. que inci pit in alio. ¶ In glo. que incipit etiam loco. No. ex hac a glo. ꝙ dictio aª denotat ſeꝑationeꝫ. idem habes in. l. ſi ex ⁊ duobꝰ. jͣ. de duo. reis. ⁊. iiij. q. v. c. ꝗſꝗs. plene per Archi. c. ſtatutum. de prebē. lib. vi. qd̓ tene menti. Additio. ¶ Si per venditorem. Ubi venditor eſt in qͦ mora creſcit intereſſe a tꝑe more vbi emptor decreſcit ⁊ ſ rōne more que cōmittit̉ in loco ſolutionis inſpicit̉ quāti plurimi res valet. ibi vl̓ in loco iudicij. hoc dicit ī ſumma. p ¶ No. ꝙ difficultas ꝯtingens in ꝑſona creditoris excu ſat creditoreꝫ a mora. ¶ In glo. in alio in fi. No. ꝙ dictio a ⁊ ab denotāt ſeꝑationem ſiue apponat̉ ſuꝑ loco ſi ue ſuꝑ tꝑe. ⁊ no. in Spe. de cita.§. iuxta. v̓. fi. ⁊. e. ti.§. j. v̓. ſed pone p̄pa. ⁊ per Archi. in. c. ſtatutum de p̄bē. lib. vj. ⁊ de elec. c. i. e. li. ⁊. xxxij. di. aliter. ⁊ per Cy. C. d̓ nup. l. a caligato. ⁊ habes aliam glo jͣ. de duo. reis. l. ſi ex duobꝰ. Ex p̄dictis apꝑet ꝙ dies termini nunqͣꝫ cōputant̉ in ter 6 bminoᵇ qn̄ ponit̉ ibi monoſyllaba a vel ab. vnde non ſit cō n putatio de momēto ad momētum. d c. No. ex iſto pͥncipio differen 1e I ſeruū. uā inter actionē ⁊ ſtipl̓onem i. de dupla ⁊ actꝭ. ex empto. ¶ Secūdo no. tex. i. ibi non pōt extimari bonitas loci qui non extat. nam iſte tex. pōt allegari ad id ad qd̓ alle. Ia. bu. l. eius qui in ꝓuincia. sͣ. ſi cer. pe. vide ꝙ prius oportet aliquid ſubſtartiari qͣꝫ ſubijci qualitatibus. dixi tibi ī dicta. l. eius qui in prouincia in fi. sͣ. ſi certum petatur. a ¶ A. vide d. alex. d̓ imo. in ꝯſi. xlij. ī fi. iij. colu. in. iiij. ꝑte. ⁊ Fely. in c. placuit. de p̄ ſcri. in. i. col. ⁊ qd̓ ibidem ad eum dixi in apoſtil. h ¶ Termino. de quo vide Fely. in. d. c. placuit sͣ. al legato per me ī apoſtil. in. d.

De actione Ex lec. anti. ¶ Prouiſio hominis non tollit prouiſio nem iuris in caſu omiſſo. h. d. ¶ In tex. ibi abeſſe. quia ſtipulatio duple requirit euictionem iuris vel facti. vt. l. iij. jͣ. de excep. doli. Et ibi non extat. ubi non extat ſubſtātia non extat qualitas. NOVA ADDITIO. ¶ Ex lec. anti. In.§. ſi modus in v̓. tex. pōt exti Si modus. mari. no. ꝙ vbi non eſt ſubſtantia non poteſt eſſe qualitas facit. jͣ. e. l. ratio.§. ſi tibi. Illud qd̓ dicit hec. l. ꝙ poſI here S. nt agi ex teſtamēto pro reliquis intellige pro reliꝗs rebus qui ve niunt in ꝯn̄tiam empti que res vendite nō fuerūt. eo eniꝫ ipſo ꝙ vēdite ſūt līberat̉ heres ex teſtamēto. vt. sͣ. de ſolu. l. minoribus. Et facit pͥn. huius. l. ꝙ ſi dicit ſtatutum ꝙ nulla actio vel ius poſſit cedi vel vendi forenſi. ⁊ ſi aliꝗs dānet̉ ex teſtamēto cedere vel vendere alicui forēſi ⁊ vendat vl̓ cedat non incidit in penam. nō enim hoc facit ſponte ſed vi vltime voluntatis. qd̓ no. ⁊ tene mēti ⁊c̄. ¶ No. duo primo ꝙ cōdēnatus vēdere nō liberat̉ vēdēdo ſꝫ pōt cō ueniri vt tradat. ⁊ facit ad no. ꝑ Dy. in. l. iuxta.§. agri pla gam. de leg. iij. ⁊ dixi. sͣ. de pet. here. l. in extimationibus. ¶ Secūdo no. ꝙ erroneus ꝯͣctus non eſt īplendus nec exequendus sͣ. fami. her. l. heres cuius. NOVA ADDITIO. Ex lec. anti. ¶ Suꝑ ver. tex. ex teſtamēto. No. ergo ꝙ nō merū ꝯtra here eſt in legato. ſed etiā traditio. Facit ꝓ eo qd̓ no. Dy. de leg. iij. l. iuxta.§. agri plagā. ⁊ ſuper v̓. tex. vendiderit. No. ꝙ obligatus ex v̓a cā. ſi tn̄ cauſa cauſe fuit falſa agit ꝯdi. indebi. ſuꝑ ver. tex. quēadmodū. sͣ. ignorāter ꝓmiſit ex cā non lucratiua hic ex cā lucratuia. Bal. No. bn̄ caſum in.§. ſi vēdidi. Enetura⁊ tene eum menti. NOVA ADDITIO. ¶ Ex lec. anti. j In.§. ſi vēdidi ſufficit ꝙ pars ꝯͣi vendidi. pretu ſit in pecunia numerata nā reliquum pōt eſſe in facto ſeu facti p̄ſtatione. h. d. In .§. ſi tibi. in ver. tex. ſi tuus. Nam alieno fundo nō poteſt quis acꝗrere ſeruitutē ⁊ eſt ar. ꝙ alieno territorio nō po teſt quis acquirere iuriſditionē qꝛ iuriſditio ius predij.ſ. territorij eſt vt ſi ſerui ven. l. fi. C. vbi ⁊ apud quos ibi dū dicit territorio adheret. Super ver. tex. nō poterit. Nam alieno fundo non pōt acquiri ius ſeu ſeruitus. No. ꝙ ne mo eſt obligatus alicui ad id qd̓ ipſe creditor reciꝑe non pōt. ¶ In.§. ſi vēditor. No.§. ꝙ gn̄alia v̓ba ꝓlata ab eo qui non hꝫ plenā ⁊ ſpecificam intelligentiam verborum nō nocent ſibi ſi altera pars ſciebat ⁊ nō certificauit eum cōcor. sͣ. e. l. i.§. i. ⁊. jͣ. e. l. q̄ro. ⁊. l. iul.§. idem iul. B. Si vēditor vaſis aſꝯͣi vas aliquod. ſerat ipſum eſſe certe mēſure vel pōderis dꝫ tradere illius menſure vel pōde ris qd̓ aſſeruit. ⁊ ſi aſſeruit ipſum eſſe integrū preſtare dꝫ qd̓ in dubio preſumitur. h. d. no. Si aliquis vendit alicui ſeruitutē p̄dialē Sl TIOl. ita demū illi tenel̉. ſi ille hꝫ fundū cui ſeruitꝭ. poſſit acquiri. h. d. Ex lec. an. ¶ Defectus ex ꝑte recipientis iuuat ꝓmittentē ſed non defectus promittentis. h. d. Non ſūmatur qꝛ breuis. ſed Si venditO. nō. bene caſuꝫ iſtius no.§. vide. jͣ. de dona. l. ariſto. per Bar. No. hanc no. l. falſa demonſtraUndu. uō ꝑſone nō vitiat exceptionem factam in ꝯͣctu nec auget nec minuit rē ac ſi eſſet vera. facit. l. in vēditorē. sͣ. e. p̄dio. ⁊ facit optime iſte tex. ꝙ ſi aliquis emit emphiteoſim ꝓ ſe ⁊ noīe fratris ſui ⁊ ille frater deceſſit priuſqͣꝫ fieret ei reſtō ⁊ anteqͣꝫ ratum hēret ꝙ ex ꝑſona ſua finit̉ emphiteoſis ſicut ſi eēt ſibi facta reſtitutio a fratre ſtipulāte noīe ſuo ⁊ ipſius fratris. qd̓ tene menti. NOVA ADDITIO. Ex lec. anti. ¶ Falſa ꝑſone demonſtratio exceptionē nō īpedit tamē pluſqͣꝫ ſi eſſet v̓a nō oꝑatur. h. d. vide Ia. de ra. jͣ. dele. i. l. ſiꝗs lega. ⁊ in Spec. de loca.§. nunc aliqua v̓. lxxv. vide Guil. C. de bo. lib. auc̄. idem in his. No. hic creditorē poſſe con I lS AUI. ueniri ad accipiēduꝫ debitū ſed certe hic non ꝓbat̉ obl̓o hincinde. ¶ No. hanc. l. ⁊ facit pro colono ꝙ poſſit ꝓteſtari dn̄o ꝙ vadat pro fructibus ⁊ eccleſie ꝙ vadat pro decimis. NOVA ADDITIO. Ex lec. anti. ¶ Ar. ꝓ colono ꝙ poſſit ꝓteſtari dn̄o ꝙ vadat ꝓ fructi bus. ⁊ eccleſie ꝙ vadat ꝓ decimis. ¶ Itē no. pro illis ꝗ vendūt muſtū. Nam ſcholares debēt mittere pro muſto ſuis expenſis. nō aūt vēditor portare ad domū ſcholaris. Nā cū in hoc ſumptus fiant ⁊ pretiū ſit datū pro re non pro baiulatiōe rei. ſeꝗtur ꝙ non ꝑtinet ad venditorē ſed ad emptorē. ⁊ facit de don̄. ꝗ ſaxū ⁊ tota die cōtingit hec lex in venditoribus tegularū niſi cōſuetudo al̓r ſe hēret. Iſta. l. in pͥncipio On eſt nouū. ponit enam re gula quā per exēpla declarat. ⁊ principiū iſtius .l. eſt ſūmarium ipſius. ⁊ no. rōnem huius. l. que ponitur in glo. magna. v̓. dic ergo. Ex lec. an. ¶ Due actiōes eiuſdē generis ⁊ forme ſil̓ cōpetētes debent eodē libello cumulari. ſꝫ ſucceſſiue poſ ſunt ſeꝑatim ꝓponi. h. d. ⁊ dr̄ vnꝰ libellus qꝛ reducit̉ ad vnā cōcluſionē. vt no. Cy. C. de rei ven. ordinarij. ¶ In tex. ibi obligatiōes eiuſdē generis ⁊ forme. Ray. Et ibi ei correo debēdi vel etiā nō correo. ⁊ hoc verū quātū ad libellū. ſꝫ quātum ad cōmodi cōſecutꝭ nō pōt intelligi in correis qꝛ ibi ſuffiicit vna exactio ⁊ hic loꝗtur de duobꝰ. ⁊ ibi pōt ⁊ hoc eſt cōſiliū gr̄a diminuendarū litiū. vt hic no. ⁊ no. Dy. in. c. nullus pluribus. ẜm Ra. Scd̓m hoc cumulatio nō eſt hic neceſſaria ſꝫ poſſibilis. Sed Ia. ſen tit ꝙ ſit neceſſaria. ar. d̓ iniurijs pretor edixit.§. ſi mihi. ⁊ pro ſocio cum duobus.§. ſi plures. NOVAADDITIO. ¶ Ex lectura antiqua. ¶ In pͥn. q̄ſtio talis ē. Statuto cauet̉ ꝙ ſiqs accuſauerit ⁊ deſtiterit ſoluat decem libr̄. bon̄. mō plures accuſant̉ eo dē libello ꝙ ꝗlibet eoꝝ īſultauit aliquē an renūciādo accuſe accuſator teneat̉ ex forma ſtatuti ſoluere vnā qͣꝫtitatē decē librarū qͣſi ſit vna accuſatio lꝫ plures ꝯtineant̉ eodē libello. An pro quolibet. x. libras qͣſi tot ſint accuſe qͥ ſunt ꝑſone accuſate qͣꝫuis vnus ſit libellus cū ſtatutū dicat ꝙ ꝗcūqꝫ renūciauerit accuſe ⁊c̄. Uidet̉ dubiū verſari vtruꝫ accuſatio dicat̉ libellus accuſatoriꝰ an v̓o ip̄m ius agēdi qꝛ ẜm pͥmū modū cū vnꝰ ſit libellus pro oībꝰ vna diceret̉ accuſatio ar. l. i. C. ſi reꝰ vl̓ accu. mo. fue. ⁊ qd̓ no. in. l. cū rōnibꝰ. C. ꝗ accu. nō poſ. Sed ī aliū modū cū ſint plura iura agen. dicant̉ plures accuſatiōes. Et ꝙ debeat accipi pro ipſa ꝓſecutiōe ⁊ iure ꝓſequēdi ꝓbat̉ ſic. ſicut ſe hēt actio ad iudiciū ciuile. ſic accuſatio ad crimīale qd̓ ꝓbat̉ inſti. de pu. iudi. in pͥn. ibi dū dicit publica iudicia nō ꝑ actiōes ſed ꝑ accuſationes ⁊cͣ. Probat̉ ēt ex eo qd̓ ſolet dubitari vtruꝫ q̄rela īofficioſi teſtī ſit actio vl̓ accuſa tio. Sed certum eſt ꝙ ī ciuili iudicio dicet̉ actio ip̄m ius ꝓſequēdi qd̓ nobis debet̉ ergo ⁊ accuſatio ip̄m ius ꝓſe cutiōis pene. Huic accedit aꝑte qd̓ no. glo. inſti. de act. ī pͥn. dū dicit ſuꝑ v̓. debet̉ ad dr̄iam criminaliuꝫ accuſatio nū qͣſi nō differāt ab actionibꝰ niſi ī hoc ſolo qꝛ ꝑ vnā ꝓſequor vt mihi ꝑ aliā vt fiſco. Probat̉ ⁊ alia rōne ſicut ſe hꝫ ꝯtractꝰ ad obligationē ⁊ obligatio ad actionē actio ad rē debitā ſic delictū ad obligationē obligatio ad accu ſationē accuſatio ad penā vt ꝓbat̉ inſti. de obli. q̄ ex delicto na.i. rn̄. ⁊. ff. de acti. ⁊ obli. l. ex maleficijs. Sicut ergo ad plures ꝯͣctus plures obligationes ⁊ ad plures obtones plures actiōes ſic ad plura d̓licta plures obl̓ones ⁊ ad plures obl̓ones plures accuſationes. Sꝫ pl̓es iniurie ſunt vt. ff. de iniur. l. ſi plures. ergo plures pene debet imponi. ergo plures ſunt obl̓ones. Et ſicut agēdo ciuiliteplures De actione empti ⁊ venditi.

De actione empti ⁊ venditi. plures actiones ſic criminaliter plures accuſationes pa riat cum quelibet iniuria ſuam habeat ciuilē ⁊ ſuā criminalē. Itē videt̉ caſus ꝙ ipſa ꝓſecutio ſine iure ꝓſequēdi dicat̉ accuſatio. vt. ff. de p̄uaricato. l. ij. in fi. ⁊ inſti. de pu. iudi. in pͥn. ibi executio ⁊c̄. Et ꝓbat̉ in diffinitione accuſationis quā no. aꝫ. in ſumma qui accu. non poſſunt ⁊ de accu. in pͥn. ⁊ quis ſani capitis dicere poſſet vnam ꝓſecu tionem vbi ex diuerſis delictis ꝯtra diuerſos ⁊ ad diuer ſas penas agitur hoc ꝓbat̉ clare. ff. d̓e iniur. l. ſi plures. ⁊ hoc videt̉ de iure verū qꝛ cōis vſus dicitur ⁊ modus loquendi per accuſationē ſentit̉ de ipſo libello qui vſus ⁊ modus pn̄t mutare ſignificationē vt. l. labeo. v̓. nec mirū ff. de ſuppel. legata. ⁊ quia pōt lex ex conſuetudine recipere intellectū quē ſeruare debemus. vt. ff. de legi. l. mini me. C. de epiſ. audi. ẜmones ⁊ attēto etiā ꝙ opi. eſt quorū dā ⁊ forte bona ꝙ qn̄qꝫ ſumat̉ actio pro ipſo libello. vt C. de edē. l. edita actio. ⁊ ſic ſentit Pla. dum dicit ꝙ cau ſa ⁊ actio ſunt idē. ⁊ licet eēt in ꝓprio intellectu pro quibus facit ꝙ dicebatur olim ꝙ actio eſt vulgaris formula cōſulo ꝙ detur dilatio volenti ꝓbare de cōmuni vſu lo quendi quo ꝓbato ſufficiat vna ſolutio al̓s nō. ⁊ ſic conſulo ego Ia. bu. de bon̄. legū doctor. ¶ In eodē v̓. tex. ſi eidē ⁊ eodem tꝑe cōpetut due actiones eiuſdē forme. ⁊ maxime ad idē vnicam ſolā formulam expedit vel opꝫ in iudicium ꝓponere in qua venit effectus ambaꝝ cauſa rum. ⁊. h. d. hec lex ⁊ sͣ. pro ſocio cum duobꝰ.§. ſi plures. ⁊ d̓ iniurijs. l. pretor.§. ſi mihi Ia. bu. ¶ In eodē v̓. tex. cum querit̉ qn̄ duo iura ꝯcurrant in diuerſis ꝑſonis ⁊ po ſtea deueniūt in vna vtrū ambo poſſint intentari ſic diſtin gue aut ambo ſunt oneroſa ⁊ poſſunt ſimul intentari vt hic aut vnum oneroſum alterū lucratiuū. ⁊ idē vt. jͣ. de lega.i. ſi mihi ⁊ tibi in pͥn. Aut nō fiebant ſibi ꝑtes per con curſum. ⁊ tunc vtraqꝫ pōt aſſumi inſolidum ex quo habuerunt origineꝫ in perſonis diuerſoꝝ ẜm pe. hic in bro char. ſuis vel aūt iſta iura ꝓcedūt ex eodem facto ⁊ loꝗtur lex ſi mihi ⁊ tibi aut ex diuerſis factis. ⁊ tūc admittit̉ concurſus. B. ¶ In v̓. e. tex. vide Inno. de elec. querelam in prima glo. ſummarius caſus huius. l. talis eſt due actiones eiuſdeꝫ forme ex diuerſis factis procedentes ſi vna ſumit ortum alia iā in iudicium deducta non vident̉ ſimul ꝓpoſite. Si aūt ante litē motā vtraqꝫ erat orta ambe vident̉ ꝓpoſite. h. d. vide Cy. C. de iniur. ſi non ꝯuitij in. xij. q. Nota quot modis dicat̉ vnus libellus per Cy. de rei ven. ordinarij in fi. ⁊ dic vnū eſſe libellū qn̄ plures actiones reducant̉ ad vnam ꝯcluſionem nō ad plures vt hic idē in Spec. de lit. cōte.§. iā licet in ver. Itē de leg. i. ¶ In ver. tex. ⁊ debere hoc verbum ꝓprie ſtat in primo caſu. l. sͣ. quādo agit ante aditam hereditaieꝫ. In ſecūdo caſu qn̄ poſt additam non ſtat ꝓprie qꝛ non cogit̉ ſi non vult cumulare. ſed ſi vult bn̄ pōt. Et ideo littera iſta vtit̉ ver. pōt quod importat ꝑmiſſionem non coactioneꝫ. ſed Ia. bu. videtur velle ꝙ neceſſe ſit ſimul ꝓponere cum ſimul competunt. ⁊ idem tenet ac. ſed prima verior exemplo eiꝰ qui generaliter pōt agere vbi ſub vna forma agē di veniunt plures ſpecies ⁊ tn̄ ſi vult pōt ſpecialiter agere. l. ⁊ an eadē.§. act. de excep. rei iudi. non ob. sͣ. de arbi. de rebus qꝛ ibi cōpromittendo videtur ſe arctaſſe ad generaliter agēdum ſecus ſi nō compromiſiſſet. Itē nō ob.sͣ. cōmo. l. in cōmoda.§. pe. qꝛ in diuidendo non agetur de contractu preambuli ẜm formā contractus. ⁊ ideo re pellit̉ ⁊ facit inſti. de ac.§. ſi minus. ¶ In ver. tex. demū adita. ar. ꝙ ſub generali petitione nō veniat ſpēs in qua pͥncipaliter ⁊ per ſe eſt ius queſitum pendente iudicio ⁊ nō ante. Super ver. tex. mouere poteſt hoc eſt conſilium gratia diminuendarum litium vt hic no. ⁊ per Dy. in. c. nullus pluribus de regu. iur. lib. vi. Ray. ſuper ver. tex. ꝑ eam veluti per generalem ex quo de pluribus cauſis pre dicatur. ¶ In ver. tex. commoduꝫ nec ob. jͣ. l. proxi.§. fi. quia ibi ex eadem cauſa h̓ ex diuerſis Ray. vt no. sͣ. e. l. i. in prin. in glo. mag. ver. ſed quid ſi ex eo. No. ex hac. l. pͥmo ꝙ vēX emPlo. Aitor nō tenet̉ nſi ad traditionē rei non aūt dn̄iuꝫ in emptorē trāſferre. Emptor v̓o tenet̉ facere p̄ciū venditoris ⁊ eſt rō vt no. hͨ in gl. ſuꝑ v̓. cogit̉. in v̓. emptor. quā rōnē tene bn̄ mēti. nā per hāc rōnē apꝑet ꝙ ſi vēditor tenet̉ in gn̄e puta qꝛ vēdidit. x. corbes grani in gn̄e tūc venditor tenet̉ face̓ rem emptoris magis ex qͣlitate rei qꝛ in gn̄e qͣꝫ ex natura obligatiōis. vt dicit Ruge. in ſil̓i vt no. per glo. jͣ. de le. i. l. ſi domꝰ.§. i. l. qui ꝯcubinā.§. ſi heͣs. de le. iij. ¶ Scd̓o no. in v̓. ⁊ in pͥmis. ꝙ v̓bū p̄ſtare non denotat dn̄ij trāſlationē. Ex lec. ant. ¶ Uenditor tradere emptor dare tenetur ⁊ eſt ratio qꝛ emptor eſt obligatus ad quātitateꝫ non ad ſpēm. facit qd̓ no. in. l. ſi domus.§. de euic. jͣ. de leg. i. ⁊ ad de qd̓ no. C. de vſurꝭ. deceptum. ⁊ ibi que res.i. traditio. z Actio ex ꝯͣctu qn̄qꝫ ꝓ Siquis virgine. pōit ad īpletionē ꝯͣciꝰ qn̄qꝫ ad reſolutionem. h. d. vſqꝫ ad.§. etiā. ¶ In tex. ibi annulus. No. ꝙ arra poteſt ꝯſiſtere in qualibet re. dicit hic Riz. mal̓. ꝙ arre que ꝯſiſtūt in ſpecie non cōputātur in p̄cio. ſecus ſi cōſiſtant in quātitate ẜꝫ Riꝫ. qui allegat l. vlti. C. de. l. cōmiſ. in v̓. reliqua. ⁊ Cy. in addi. No. etiaꝫ hic ꝙ titulus inueſtiture non facit deſtruere rem integrā vt no. Dy. in. c. i. de reg. iur. li. vi. ¶ Ex lectura antiqua. NOVAADDITIO. ¶ In.§. ꝙ ſi nihil. ī v̓. tex. nāliter. No. ꝙ ea q̄ naͣlit̓ īſunt hn̄tur ꝓ exp̄ſſis. ¶ In.§. emptor. in v̓. cogit̉. ſꝫ an debitor qͣꝫtitatis liberet̉ trāſferēdo vtile dn̄ium in creditoreꝫ. dic vt. C. de vſur. l. acceptā. ī fi. ⁊ ibi no. ¶ In.§. ſi ꝗs vir ginē ſuꝑ v̓. exēpto ꝑpetuo. ſꝫ cur redhibitoria nō ē vt hec ꝑpetua cū eadē qͥ hic ſit rō. So. vt. sͣ. de legi. nō oīuꝫ. l. iij. .§. is ꝗ ſuꝑ v̓. irrita. ar. ꝙ ꝑ dationē arre nō deſinat eē res integra. ⁊ ita tꝫ hic glo. ¶ In v̓. tex. diſtrahēdā. ar. facit h̓ lr̄a ꝙ arra nō cōputet̉ in p̄cio cū p̄cio ſoluto non poſſit ab emptiōe nudo ꝯſenſu diſcedi vt. l. ab emptiōe ſꝫ arra data ſic ẜm doc. ¶ In.§. ego illd̓ ſuꝑ v̓. ānulus no. ꝙ no mine arre pōt dari alid̓ qͣꝫ pecunia puta ānulus. Itē no. ꝑ ānulū ēt fieri īueſtiturā vt no. Dy. in. c. i. de reg. iur. li. vi. ſuꝑ v̓. ꝯdici poterit. No. ꝙ ꝯͣctus arrarū eſt ꝯͣctus ꝑ ſe. ⁊ gl. ſentit ꝙ īnoīatꝰ. ¶ In.§. idē neratiꝰ no. ꝙ de totali in tereſſe deducēdum eſt qd̓ primo eſt p̄ſtitū noīe particula ris intereſſe de hoc no. sͣ. e. l. i. in prin. in magna glo. ⁊ fa cit. jͣ. iudica. ſolui. l. cum querebatur. Baldus. No. iſtum tex. cum glo. ſuper Is qui vina. abo diſtrahendaꝫ. ibi ⁊ inſir̄a veditionis caſſent̉. ex quo tex. ⁊ glo. no. ꝙ pōt agi actꝭ. ex eo ꝯͣctu vt quatenus ꝯͣctus de facto ꝓceſſit eatenus reuocetur ⁊ inſtrumenta caſſent̉. quod no. Quero qn̄ aliquis ꝯdēnatur ex eo quod Et lam. non cauet habere licere vtruꝫ ſtatim fiet executio contra ipſum. ⁊ iſte tex. videtur velle ꝙ ſic. ſꝫ de hoc dic vt no. C. de euictio. l. ij. In glo. que īcipit ibi Mptorem. notorium. No. iſtam glo. ⁊ aduerte qꝛ lꝫ notoriū nō indigeat ꝓbatione debet tn̄ ꝓbari notorium eſſe. vt no. per gl. C. de ac cu. l. ea ꝗdem. in gl. an̄penul. in fi. ⁊ no. in. c. veſtra. exͣ de coha. cle. ⁊ mu. ⁊ differētiam inter notoriuꝫ ⁊ manifeſtū. vide per glo. in. l. ciues. C. de appel. in gl. ſuꝑ v̓. poſſe. ibi neſciebat ⁊c̄. ⁊ hanc ſo. tenet Ia. bu. Additio. ¶ Emptoreꝫ. ¶ In tex. ibi potuit. vn̄ plus ſoluendo qͣꝫ expediat illud plus nō repetit. ¶ In tex. qꝛ rō quare nō defendebat. ¶ In tex. ex ſtipulatu.i. ex illa ſtipulatione ⁊c̄. ¶ In glo. lbi nō indiget. No. diffinitio nem notorij.ſ. notorium eſt qd̓ ꝓbatiōe nō indiget. ⁊ vide qd̓ no. Inno. de offi. dele. c. ſtatuimus. ⁊ adde quodli bet notoriuꝫ indiget ꝓbatiōe niſi notoriuꝫ facti ꝑmanētis.i. facti pn̄tis. notorium aūt facti p̄teriti qd̓ doc. appel lāt notorium facti trāſeūtis illud indiget ꝓbatiōe. qꝛ po tius debet hoc dici manifeſtum qͣꝫ notorium. vt. C. de ap

De actione empti ⁊ venditi. pel. l. ciues ⁊ incole ẜm Ia. bu. ⁊ Cy. Apꝑet ergo ꝙ eſt quoddam notorium ꝓbās quoddam ꝓbādum. notoriū ꝓbās eſt notoriuꝫ per rei euidētiam qd̓ principal̓r inſtat vt. l. ſi v̓o.§. qui pro rei. qui ſatiſ. cog. Notoriuꝫ ꝓbāduꝫ eſt illud qd̓ ad pn̄s non eſt exn̄s. ſed de eo p̄terito eſt memoria hoīuꝫ ſicut dicit tex. aliter. jͣ. de fur. l. ꝗd tabularuꝫ. in fi. Et dr̄ notorium quaſi publice notum qd̓ pōt ꝓbari per maiorē ꝑteꝫ ppl̓i. vt v̓bi gr̄a titius fuit notorius vſu rarius. qꝛ tenuit altare ꝑatuꝫ donec vīxit. Item ꝙ aliꝗs geſſit magr̄atum. Itē bāna publica. vt no. sͣ. de fer. l. ij. C. ꝗ ⁊ aduer. qͦs. l. i. de recep. l. iij. Et dicit. d. Cy. ꝙ illd̓ qd̓ ꝓbat̉ per plures qͣꝫ. xx. teſtes cēſet̉ notorium. C. de accu. l. ea ꝗdem. qd̓ tene mēti. Adde etiam ꝙ pōt eē notoriuꝫ non ſolum factum ſed etiam ius vt dn̄ium ⁊ iuriſditio ⁊ in notorio nō iurat̉ de calūnia vt no. sͣ. d̓ neg. ge. l. at qui natura.§. cuꝫ me abn̄te. Et vtrū poſſit ꝓbari aliꝗd eē no torium niſi ꝓbet̉ ip̄m eſſe factuꝫ per ſenſun corꝑis eius qui teſtificat̉. Ia. bu. hic ſentit ꝙ ſic. Sed ſub qua forma deponūt teſtes. dic vt no. Inno. d̓ offic. del̓. c. ſtatuimus. Et adde ꝙ hoc notorium eꝗperat̉ ſnīe quo ad ꝓbandū. tn̄ non intelligit̉ eſſe vera ꝓbatio. vn̄ non eꝗperat̉. Item qͣꝫtum ad inducēdum vel ꝓhibendū vt. l. factuꝫ eē no.jͣ. de ritu nup. l. palam. jͣ. de cur. fur. l. iul̓. ⁊ per hoc decidit̉ q. de notorio ꝓdigo que format̉. jͣ. de teſta. l. is cui bonis facit. jͣ. de vſuc. pro emp. l. ſiꝗs cum ſciret. Et an in notorio reꝗͥrat̉ ꝓceſſus. dixi in.§. cum me abn̄te. Et adde dicit Inno. ꝙ poſito ꝙ in ꝓceſſu non ſit ſeruatus ordo prī mus ſeu principale factū adeo efficit̉ notoriuꝫ qd̓ nō pōt modo aliquo refutari. Ita dicit Inno de v̓. ſig. cuꝫ oliꝫ. ⁊ Io. an. de ſen. excō. ſolet ⁊ d̓ v̓b. ſig. ex ꝑte. ¶ In glo. ſuꝑ v̓bo poſſe. ibi ſed per defenſioneꝫ. No. ꝙ vbi reꝗrit̉ ſnīa notoriuꝫ non eꝗparat̉ ſnīe vt in ſtipl̓one duple. ſecus vbi ſnīa. non eſt de ſubſtantia ꝗa notoriuꝫ eꝗꝑat̉ cōfeſſiōi ⁊ ꝯfeſſio ſnīe. tn̄ iſte tex. ſemꝑ all̓at̉ ꝙ notorium equiꝑat̉ ſnīe ſed glo. intellgit ꝙ ſit qͣꝫtū ad nō imputāduꝫ culpā omiſſe defenſiōis non ꝙ ſuꝑ notorio non ſit ꝓnūciādū. In notorio enim non cadit defenſio ꝓbabilis ⁊ vbi non cadit defenſio ibi non eſt aſſumēda defenſio. ar. eius qd̓ no. in. l. i. de fur. ibi balnearijs. ⁊ ī. l. qui qm̄ es. ¶ In. e. gl. ibi ſic vel ibi ſi ſciſſet ſcīa erat pͥuata hic publica. qꝛ no toriuꝫ. ¶ In. e. glo. in fi. ⁊. C. de euic. l. emptor. iſta glo. innuit ꝙ in notorio cadat appellatio. qd̓ pōt verum eſſe ſi neget̉ notorium etiā qꝛ tūc oportet probari ꝙ ſit noto riuꝫ eo ꝙ loꝗmur in notorio facti p̄teriti. facit qd̓ no. C. de accu. l. ea ꝗdē. Et no. hic ꝙ ſi aliꝗs ꝯͣxit cuꝫ eo qui eſt notorie ꝓdigus vel furioſus vel ſil̓is cui interdicunt̉ bona aūt īterdici debēt lꝫ per ſnīam iudicis nō ſit īterdictuꝫ cum eo ꝯͣhere tn̄ ſi ꝯͣhit cum eo non obligat̉ talis ꝑſona cui ſolēt bona īterdici. ⁊ hͦ tenet Ia. de ra. ⁊ Iac. de are. ⁊ no. ff. de v̓. ob. l. is cui bonis. ꝯͣrium videt̉ no. jͣ. de teſta. is cui bonis. pro pͥmis optime facit exͣ de coha. cle. c. nr̄a ⁊. c. fi. vbi eſſe notoriū per ſnīam vel euidētiam facti ſunt paria. dic ꝙ in furioſo nullus diſcordat qn̄ ſtatim adepto furore ip̄o iure ⁊ ſine iudicis ſnīa ſit īterdicta admīſtratio. vt no. de cur. fur. l. i. de v̓b. ob. l. is cui. Sed in ꝓdigo glo. cōiter tenet ꝯtra. ẜm Cy. hic in addi. non obſtāte ꝙ notorium ⁊ ſnīa eꝗperent̉. qd̓ verum eſt qͣꝫtum ad euidi tiam facti ſeu ꝓbationem. ſed non qͣꝫtum ad aliqd̓ proh bēdum vel inducendū in quo ſnīa ſit de ſubſtātia. vt. jͣ. de cuſto. reo. l. ſi ꝯfeſſus. ⁊. jͣ. de penis. l. qd̓ ad ſtatum. pate enim ꝙ ex ſnīa orit̉ actio in factum ⁊ hēt ꝑatam exe. notn̄ reꝑit̉ ꝙ hic ſit in notorio ꝯͣctus vel dn̄ij vt in.§. cuꝫ m abn̄te. facit qd̓ no. sͣ. d̓ iur̄. iur. l. ſed ⁊ ſi poſſeſſori.§. ſi ci de hereditate. patet ex p̄dictis ꝙ in ꝓdigo ad ſubtrahē dam ſibi adminiſtrationem rerum ſuaruꝫ ſnīa eſt de ſu ſtātia vt. jͣ. de ꝯfeſ. l. iul̓. ſed in rebus alien̄. non videtur n ceſſaria ſnīa. vt. l. fi. C. de ſen. paſ. Adde iuxta maꝫ not rij ꝙ lꝫ notorium releuet ab onere ꝓbandi nō tn̄ ab or re ꝓponendi vt in. c. appellāti. de ap. in cle. fallit hoc vl ꝗs non audet ꝓponere iuſto metu. vt in. c. paſtoralis. d̓ re iudi. in cle. adde qd̓ no. in. l. i. C. ꝗ ⁊ aduer. qͦs. Et facit ad. q. de homicida qui tenet bn̄ficium eccl̓iaſticuꝫ. ⁊ dicit Inno. ꝙ hoc pōt donec deponat̉ per ſnīaꝫ vt ipſe no. de ꝯceſ. p̄bē. c. cum nr̄is. hoc eſt veruꝫ ſi homicidium eſt notorium puta qꝛ fuit in aliquo officio ⁊ fecit quēdaꝫ de capitari ⁊ epꝑet hoc per acta. ſi enim tu dicas eꝗperari ſnīe rūc priuatus eſt ipſo iure ⁊ poterit cōferri bn̄ficium tanqͣꝫ vacās. Ex his que dicta ſunt pōt argui ꝓ ⁊ ꝯtra. vide no. per Inno. in. c. i. de of. cuſto. ⁊ Archi. xxij. di. nō licuit. ⁊. ij. q. i. que lotharius. ⁊. iij. q. i. qꝛ ſuſpecti. ⁊. xi. q. i. eoꝝ. ⁊ qd̓. no. in. c. fi. de fo. cōpe. lib. vi. in nouella. iſta. q. eſt de facto in vno magno bn̄ficio. Ad hoc an notorium iuris ⁊ facti equiꝑent̉ rei iudicate. adde etiam qd̓ no sͣ de infami. l. ictus fuſtium. ⁊ in cauſis criminalibus plus oꝑat̉ notoriū qͣꝫ in cauſis ciuilibus. vt no. Inno. in. d. c. nr̄a. ⁊ de iureiur. c. ad noſtram. el. ij. NOVA ADDITIO. Ex lec. anti. Uide Inno. extra de iureiur. ad noſtram. el. iij. Et credo illud verum quia iudex nō poteſt ex officio proſequi īter eſſe priuate perſone vt ī.§. alteri. ¶ In v̓. tex. iudicio vide Inno. extra de app. cū ſit Romana in.§. idēqꝫ ⁊ dicit Inno. ꝙ in notorijs non eſt neceſſarius ordo iudicioruꝫ ⁊ quod ex eis condēnatus non appellat dicit tn̄ ꝙ cum hic allegatio non eſt notorium deſtruit fundamentuꝫ ꝓceſſus huius ⁊ retro reddit iudicium nullum quod etiā poſt ſnīam pōt refricari. tn̄ videtur ꝙ ſi iudex pronūciaſſet eſſe notorium ꝙ h̓ ab hac ꝓnūciatione pōt appellari. nec pōt nulla dici al̓s nō eſſet litiū finis quia ſemꝑ diceretur ſnīa ⁊ ꝓceſſus nullus. Item huic ſnīe ſtandum eſt. vt. l. quid in diem.§. ſi rōnem. ⁊ facit qd̓ no. Inno. de offi. deleg. ſtatutū. ¶ In ver. tex. manifeſtum. Nota ꝙ vbi delictum eſt manifeſtuꝫ nō cadit defenſio. dic vt no. de co habi. cle. tua. vbi querit nūquid ꝯtractus ⁊ poſſeſſio poſ ſit eſſe notoria. ita ꝙ procedstur cū eis vt ſuper notorijs in vna glo. dicit ꝙ non. in alia dicit ꝙ ſic. Primam puto veram in alijs notorijs qͣꝫ in notorio iurꝭ ſꝫ in notorio iu ris procedit glo. ij. Vt ſi eſt notorium per ſnīam vel per confeſſionem procedat exequendo extraordinarie vt. l. actori. de rebus credi. ⁊ in auc̄. offeratur libellus. ⁊ facit qd̓ no. sͣ. de neg. geſt. l. atqui natura.§. cum me abſente de teſtamētis. l. is cui bonis. ⁊ qd̓ primo dixi habet locuꝫ in defenſione facti ſꝫ defenſio iuris nemini denegari pōt de re iudi. paſtoral̓. in clemē. Item nota ꝙ lꝫ notorium rele uet ab onere probandi non tamē ab onere ꝓponendi vt no. in. c. appellanti. de app. in clemē. hoc veꝝ inter pn̄tes ſed inter abſentes nō eſt neceſſe ꝓponi vt in. c. paſtoralis ⁊ ibi no. de re iudi. in cle. Itē no. ꝙ illud quod ſit in cōſilio populi vt electiones officialium intelligitur eſſe noto rium. Et iō ſi pars neget iudex ſupplet vt. l. i. ⁊ ibi no. C. qui ⁊ aduerſus quos. ⁊ etiā poſt ꝯcluſuꝫ in cauſa qꝛ quā tum ad iudicē nunqͣꝫ ꝯcludit̉ in cauſa ante ſnīam diffiniti uam vt extra de fide inſtru. cum Ioānes heremita. incor rigibilis pōt ſine accuſatore remoueri quia eius crimen eſt notorium vt no. Archi. xvij. di. nec licuit ⁊ Innocē. in c. i. de offi. cuſto. vide Archi. xxxij. di. nullus. ⁊. c. ad hec. in glo. dicitur per Archi. quot homines faciant notorium no. ac. C. de accuſa. ea quidem ⁊ archi. ij. q. i. manifeſta. Quot homines faciant famam no. archi. ij. q. i. de ma nifeſta. An in notorijs ſit ordo ſeruandus vel citatio ne ceſſaria. ij. q. i. que lothariꝰ. dic ꝙ in criminali ſnīa indu cit notorium ſolum ad illum finem ad quē eſt actum nō ad alium finē nec in alio iudicio quod requirit altiorem indaginem vt no. C. ad. l. iul. de vi. l. ſi quis ad ſe funduꝫ. ⁊. l. i. C. ad. l. fal. de plag. vide oīno archi. iij. q. v. quia ſu ſpecti ad finē. No. ꝙ vbi crimen eſt notoriū nō admittit obiectio in perſonaꝫ accuſatoris.ſ. ꝙ non ſit legittimus acuſator. vt. C. de teſtibus l. quoniā liberi ⁊ ibi no. An ii notorio recipiantur teſtes ex officio parte abſente videt Archi. xi. q. i. eorum vide quod no. in. c. vltimo de fbit competen. lib. vi. ¶ In ver. tex. manifeſtuꝫ. vide in ſper petilt

De actio. empti ⁊ vendi. de accuſatore. v̓. iteꝫ ꝙ reus mortuus eſt. ¶ In.§. idēqꝫ no.§. ꝙ ſi in dilatione eſt leſa vna pars dolo alterius ꝑtis non nocet ei lapſus termini ꝗn̄ doloſus poſſit ꝯueniri rō ne ſui doli. nam cuꝫ de dolo non ſit cogitatū. ergo lapſus termini non excludit remediū proditū rōne doli. vt arg. .sͣ. de condi. inde. l. fi.§. pe. not. sͣ. de in integrū reſti. l. pe. ¶ In.§. ſi quis rem. qd̓ iure eſt de principali ⁊ de acceſſore ſaluo ꝙ lꝫ dupletur principale tn̄ nō duplatur acceſſorium ⁊ eſt hoc qͣſi exp̄ſſum ꝙ duplicatio penarū ex for ma ſtatuti non duplicatur id qd̓ accedit pene originali ⁊ dicitur accedere id qd̓ venit rōne accidentis alicuius qͣli tatis puta tꝑis vel loci. vt qꝛ de nocte vel qꝛ in platea vel eccleſia vel ſimilibus. duplatur ergo ſolum id qd̓ eſt ſimplum originaliter qꝛ illud eſt principale ar. ꝯtra. jͣ. de pac. dotꝭ. l. inter.§. cum īter. b. z. ¶ In.§. ibideꝫ ait. vide qūo. §. iſte limitatur per glo. C. fami. her. l. ſi familie pro illa li mitatione optime facit de inoffi. teſta. l. ſi pater puelle. ⁊ qd̓ ibi per Cy. no. 3. ¶ In v̓bo tex. vtilitateꝫ ⁊ intereſſe. ⁊ ſic non eſt dare intereſſe conuentū. patet etiam qꝛ cum precium ſit in pecunia non cadit intereſſe. vt. l. nūmis niſi extra rem ſed illud non conſideratur hic vt. jͣ. eo. ſi ſterilis.§. cum per venditorem doc. dic vt no. Cy. sͣ. qui ſatiſda. cog. ⁊. l. ſi deceſſeris in fi. in cōpoſito. Non ſummat̉ qꝛ bre Idem neratius. uis. ſed circa iſtuꝫ.§. vide quod habuiſtis sͣ. eo. l. ratio. in tex. ⁊ glo. Ex lec. ant. ¶ Uenditor debet emptorem in poſſeſſio ne rei facere quolibet alio potiorem. hoc dicit. Ille ꝗ ꝯſecutus eſt p̄ciuꝫ vel intereſdII IIS. ſe totale ad particulare nō agit. h. d. Si vēditor cū emptore Idemqꝫ librC. paciſcant̉ vt xͣ ceriū ip̄s de dupla teneat̉ tempore elapſo de euictione nō tenetur niſi ad precium niſi ſcienter vendiderit rem alienaꝫ quo caſu ad intereſſe tenetur. Item creditor iure creditoris vendens de euictione non tenet̉ niſi ſciens rem ſibi obligatam eſſe alienam vendiderit. h. d. vſqꝫ ad.§. ſiꝗs rem. Ex lec. ant. ¶ Decipiēti ⁊ doloſo nō opitulat̉ lapſus termini cōuentionalis. h. d. ſic ergo limitatur. l. qui fundum. sͣ. de ꝯͣhen. emp. ¶ In tex. ibi non eſſe. facit ad notata. jͣ. de proba. ante omnia. Pro re prin. debet̉ dupla Siquis rem. noīe euictionis. ſed pro ac ceſſoria debet̉ ſolum ſimplum. h. d. ⁊ eſt arg. ꝙ pena que adijcit̉ ratione qualitatis non duplet̉. vide quod dixi. sͣ. quod metus cauſa. l. ſi cum exceptione.§. i. Uenditor ꝓmittens habere liQui autem. cere tenetur ad ea que hic ꝑ or dinem inſerūtur. h. d. ¶ In hoc.§. not. glo. ſuper verbo p̄ſtare debere. que optime declarat qn̄ valet ꝓmiſſio habere licere facta per omnes. ⁊ quid operet̉ ꝓmiſſio habe re licere facta per ſe ⁊ ſuos. quā glo. no. perpetuo. Si vēditor paciſcat̉ ſe nolle te Ibidem all. neri de euictiōe nihilominus re euicta debet preciuꝫ reſtituere niſi ſcienter rem alienaꝫ vendiderit. quo caſu etiam ad intereſſe teneatur. h. d. ¶ In glo. que incipit ſi peritoꝝ ⁊cͣ. ibi valet n. ¶ No. ex hac glo. coni uncta cum tex. ꝙ ad hoc vt paciſcens nō teneat̉ de euictione nec teneat̉ ad precij reſtitutionem re euicta oportet ꝙ expreſſe paciſcat̉ ꝙ ne dum teneat̉ ad intereſſe. ſed nec etiam ad precij reſtitutionem. al̓s ſi iſta verba non eſſent expreſſa teneret̉ ad reſtitutioneꝫ precij. Predicta vera in eo qui vendit ignorāter rem alienam ſi v̓o vendat ſcienter. tunc tenet̉ etiaꝫ ad intereſſe vt hoc tex. in fine cum glo. ſua ⁊cͣ. Sequit̉ ex lec. antiqua. No. hic cum.§. ſeq. ꝙ Sed iuli. libr O. ulie qui vēdidit eo pacto vt non teneat̉ de euictione vel vt nō teneat̉ de ſuo da to ⁊ facto tm̄ re euicta non tenet̉ ad intereſſe ſed ad precium reſtituendū ſic quaſi cauſa reducta ad non cauſam. quod limita vt no. C. fami. her. ſi familie. ⁊ facit qd̓ nota. Cy. C. de inoffi. teſt. ſi pater puelle. ⁊. jͣ. loca. ſiquis domū. adde tn̄ ꝙ iſtud vitium non opitularet̉ ſcienti ⁊ mala fide vendenti vt hic in fi. ⁊ sͣ. eo. l.§. deniqꝫ. ⁊ sͣ. eo. l. i.§. i. Vendens rem vicioſam Ulianus. ignoranter tenet̉ quāto minoris emptor fuiſſet ēpturus. Fallit in ſeruo fure. Si vero venditio fuit facta ſcienter. tunc venditor tenet̉ ad omnē intereſſe etiam qd̓ eſt extra rem. h. d. vſqꝫ ad.§. qd̓ autem ⁊cͣ. ¶ No. ex hac. l. ꝙ re vicioſa vendita ab ignorāte tenet̉ venditor quāto minoris emptor fuiſſet empturus ſi illd̓ viciū ſciuiſſet. ¶ Secundo no. ꝙ vendens rē vicioſam ſcienter teneat̉ ad om ne intereſſe etiam extra rem. ¶ Tertio nō in v̓. item qui furem. differētiam inter vēdenteꝫ furem fugitiuum igno ranter ⁊ vēdentem ſeruum furem ignoranter. ¶ Opp. ad pͥmum notabile ⁊ videt̉ ꝙ teneat̉ quāto minoris res eſt ſeu valet. vt. jͣ. de edili. edic. l. quod ſi nolit.§. ſi plures. Glo. i. hic poſita ⁊ etiam gl. mag. poſita. jͣ. in verſi. item ſi furem. dicit ꝙ duplex eſt actio quāto minoris. vna eſt cī uilis de hac loquitur hic alia eſt pretoria. ⁊ de hac loqui tur. l. ꝯͣria. ⁊ differūt iſte due īter ſe. qꝛ ciuilis datur quāto minori precio emptor fuiſſet empturus vt hic. p̄toria v̓o dat̉ quanto minoris res eſt. Item iſta ciuilis ꝑpetua eſt. Illa v̓o p̄toria eſt annalis. Pet. v̓o de bel. dicit ꝙ im mo eſt vna tm̄ quāto minoris ⁊ non plures. allegat pro caſu. l. ij. C. de edil. edic. vbi imꝑator dicit ꝙ neſcit aīaduertere qualiter poſt annum poſſit agi. ſi enim reꝑiretur quanto minoris ciuilis ppetua imperator bene ſciuiſſet. Preterea dicit ipſe differētiam quā facit glo. inter actio nem quāto minoris emptor fuiſſet empturus ⁊ actꝭ. quā to minoris res eſt nihil valet. qꝛ ſemꝑ debet conſiderari quātum cōiter res valet. qꝛ tanto fuiſſet regulariter empturus. vt. l. precia rerum. jͣ. ad. l. fal. Item dicit ipſe ideꝫ importāt. iſta ſunt v̓ba Petri que Cy. refert in. l. ij. C. d̓ edil. actꝭ. ſed doc. rn̄dēt ꝙ ibi imꝑator fuit interrogatus vtrum poſſit agi actꝭ. redibitoria vel quāto minoris p̄to ria. ⁊ ad illud rn̄det imꝑator ꝙ non aīaduertit quo iure ſeu qua ratione poſſit agi poſt annum. de actꝭ. v̓o quanto minoris ciuili imꝑator non rn̄det. qꝛ nec fuit interrogatus. tene ergo opi. glo. nr̄e. nam longa eſt differntia inter hāc actꝭ. quanto minoris fuiſſet quis empturus ⁊ actionem quāto minoris res valet illo quo eſt empta. tn̄ quis non fuiſſet empturus ſi vicium ſciuiſſet. nam inſpecta cō ditione ꝑſone quis non emeret rem quam alius eodem precio emiſſet poſito ꝙ vicium eius ſciuiſſet. Pone exē plum in libro corupto. naꝫ vnus doctor de illa corrupte la modicum curat ſcholaris v̓o nullo modo eſſet emptu rus. ¶ In glo. ij. in prin. iſta glo. duo format cōtraria. ⁊ primum cōtra. de.§. ſuꝑ vēditoreꝫ optime ſoluit ⁊ ponit optimam ſolutionem. Sed quātum ad ſecūdum contra rium de. l. liber homo.§. fi. jͣ. de v̓o. ob. dic qꝛ ibi debebat̉ quātitas pecunie que non recipit intereſſe circa reꝫ. ideo venit intereſſe extra rem vt vidiſtis in. l. nūmis. sͣ. de in li tem iurā. Utrum hodie habeat̉ ratio lucri etiam contra eum qui conuenit̉ ex eo qd̓ non dedit. dic vt no. per doc. in. l. i. C. de ſen. que pro eo. ¶ In glo. ſeq. in prin. iſta gl. declarat vtrum vēdens rem vicioſaꝫ ignorāter regulari ter teneatur ꝓpter vicium rei vel non. ⁊ tene opi. que po nit̉ in v̓. tu dic. que per doc. approbat̉. Secūdo dicta gl. in v̓. quid differt ponit differētiam inter actioneꝫ quāto minoris eēt empturus ⁊ actꝭ. quāto minoris res eſt. quā glo. ſigna ⁊ adde ipſam ad primam glo. iſtius. l. Vendens ſeruum fureꝫ Quod aūt Dixi. ignorater tenetur ſi ipſum aſſerat bone vite. hoc dicit vſqꝫ ad.§. ſi venditor. Si vendito. iori p̄cio vēdat emptori te Qui dolo facit vt rem ma netur. ⁊ ecōtra ſi emptor dolū cōmittit vt rem minori p̄ cio emat vēditori tenet̉. h. d. vſqꝫ ad.§. idem iulianus. Bal. ſuper. ij. ff. veteris.

De actio. empti ⁊ venditi. De ac cio. empietvenditi. Iſte.§. ponit ad qd̓ te Idem iulianus. nediur venditor enptori. ⁊ ideo nō ſūmatur. in hoc.§. no. tex. in v̓. qꝛ nec trāſ fertur cum glo. ſua que incipit ſi culpa. Seꝗt̉ ex lec. anti. ¶ Uendens rem vitioſam ex certa ſciētia tenetur ad intereſſe etiam extra rem. ſed ſi ignorāter vendidit tenetur ſolūmodo quanto minoris emptor erat empturus ſi ſciſſet. h. d. ¶ Et no. ꝙ iſta quanti minoris eſſet empturus eſt ciuilis. ſed alia quāti minoris res cōmuniter valet eſt pretoria. ⁊ de hac nō loquitur hic. ⁊ de iſtis duabꝰ actio nibus nō habemus melius alibi qͣꝫ hic. ¶ Nota ꝙ propter male factum cōſideratur intereſſe etiaꝫ extra rem. ſecus propter non fieri. vt. jͣ. e. ſi ſterilis.§. cum per vendito rem. vnde deterius eſt male facere qͣꝫ non facere. vt no. in Item ex lec. anti. .l. i. in prin. sͣ. e. In tex. ibi nō de Quid tamen ſi in. duit. Nota ꝙ a aſſerit qd̓ neſcit eſt in culpa. Aduerte in teſte. qꝛ hͦ eēt dolus cum teſtis non debeat deponere aſſertiue niſi ſuꝑ eo quod eſt ſibi certum per ſenſum corporis ſed in parte nō requiritur iſta certitudo. immo quandoqꝫ vehemēs opinio habetur pro ſciētia. vt no. Inno. in. c. vltimo. de iura Item ex lec. anti. men. calum. Tutor obligat̉ Sed cum in facto. non ſolum rōne ꝯͣctus ſed ēt ratione auctoritatis.ſ. qn̄ eſt in dolo. qd̓ no. NOVA ADDITIO. ¶ Ex lectura antiqua. ¶ Uide extra de cleri. nō reſi. c. clericos in fi. per Inno. Qualiter libellus ſit in hac materia cōcipiendus vide in ſpec. de emp. ⁊ ven.§. nunc dicendū eſt de reſcin. vendi. ¶ In ver. tex. ſine igit̉ no. intereſſe extra reꝫ venire rōne doli ſed non ex naͣ contractus. ⁊ ideo nō venit rōne more vt. l. ſi ſterilis.§. cum per venditorē qꝛ in bonefidei offici um iudicis quo mora purgatur deſeruit nature ꝯͣctus ſꝫ ꝑꝑ male ⁊ dolo factū venit bene intereſſe extra rem vt do lus purgetur. ¶ In verbo tex. habere non licet. No. ꝙ fugitiuum nō dicitur quis hr̄e vnde bannituꝫ qui a facie iudicis fugit nō dicitur hr̄e in fortia. vt ar. hic ⁊ de pace tenenda ⁊ eius mol̓.§. ſiquis hoīeꝫ coll̓. x. ¶ In.§. quid tn̄ in verbo ignorabat. nota ꝙ aſſeuerare ꝙ quis ignorat nō eſt dolus ſed temeritas ⁊ aliter punitur qͣꝫ dolus. naꝫ rōne doli venit intereſſe extra rem rōne temeritatis venit ſolum intereſſe intra rem. Si tn̄ quis aſſerit non ſoluꝫ rei cōtingentiam ſed ꝓpriam ſcientiam de re quam ignorat hic mentitur ⁊ doluꝫ cōmittit. ¶ In verbo tex. ad teme rariaꝫ. nota ꝙ diuerſa eſt temeritas a dolo vnde all̓. ꝙ id qd̓ excludit dolum vel doli effectum non excludit temeritatem exēplū in iuramento calūnie reſpectu expenſaruꝫ doc. ¶ In.§. ſed cum in facto. In verbo text. perpetuo. no. hic dolum tertij purgari per actionē ex eo contractu nā dicit hic perpetuo ſed actio de dolo nō eſſet perpetua tutor enim tertia ꝑſona eſt ex quo nō cōtrahit ipſe ſꝫ pupillus dato ꝙ auctoret̉ ſed dic ꝙ nō eſt oīno tertia ⁊ extranea perſona ſed particeps ꝯͣctus ſꝫ iudicis dolus purgaretur per actionē ex quaſi maleficiū. vt. l. pen. de variis cogni. ¶ In.§. offerri. no.§. ⁊ facit. jͣ. e. qui pendentē. ⁊ vide ī ſpe. d̓ excep.§. dicto v̓. ſed pone. ¶ In.§. vn̄ que ritur. in ver. tex. fructus tunc ſolo ꝯͣhentes. vt. l. fi.§. pe. q̄ in frau. cre. ſed in ciuilibus acceſſionibus. dic vt. jͣ.§. ꝓxi. ¶ In.§. ſi locatus. in verbo tex. qui locauerat. ſed ipſe te netur pro futuris fructibus actionem cedere emptori ꝓ preteritis vt nota. jͣ. ꝙ vi aūt claꝫ. is qui.§. ſi poſtea. ⁊ de leg. iij. queſitum.§. peto. ibi ex cā lucratiua hic ex cā oneroſa. ¶ In.§. ſi ticius. nota hic ꝙ caſus ſuperueniēs nō liberat ab obligatione ꝯͣcta rōne doli ſed rōne temerarie aſſertionis ſeu culpe ſic ⁊ loquitur hic qn̄ caſus ſuꝑueniens ꝓcedit cū augumento ſed. sͣ. ad. l. rodiam qn̄ ꝓcedit cū interitu rei. B. ¶ In.§. idē celſus. vide. sͣ. de tranſac. qui cum tutoribus per Pe. ⁊ Iac. de ſalinis. vide oīo ꝑ Cy. C. ſi cui res pig. data ſit.§. ī al̓s non intelliges. ¶ In verbo tex. adiudicatus. an tertia perſona admittatur ad licitationē. dicit Guil. ꝙ non qꝛ iudex nō poſſet ei adiudicare. Itē qꝛ nō pōt feri alienatio rei litigioſe ⁊ fundat̉ prima ratio qꝛ iudex non eſt ab illo tertio aditus ẜꝫ gui. qui ita no. C. cōi diui. l. ad officiū ⁊ ē nota dignuꝫ. ¶ In verbo tex. quātū. Nota ꝙ preciū ſuccedit loco rei ⁊ obli gatio facti tranſfertur in obligationē dādi ſed hoc eſt vi ſnīe que fingitur lata cuꝫ emptore nō originaliter. vel nō ſuccedit hic in obligatione ſed in ſolutione qꝛ loquit̉ hic per verbū executiuum nō per verbū obligatiuū. adde qd̓ no. sͣ. qd̓ me. cā videamus per Pe. ī brocar. eius. ¶ In verbo tex. ſed ob eam. no. nō eſſe idem de parte vendita ⁊ de augumento eius. ¶ In verbo tex. actum eſſet re ſibi tradita. Et no. ꝙ non eſt neceſſe iudiciū fieri cū haben te ius ad rem ſed cū habēte ius in re facit. jͣ. de heredi. vē. l. ij.§. ſolet. ¶ In.§. poſſeſſionē. no.§. ⁊ vide qd̓ not. sͣ. de pac. ab emptione ⁊ hodie ſemper fiunt in ipſo ꝯͣctu roga tiones precarij. ergo ſtatim emptor tenet̉ ad vſuras quia nō veniunt rōne more. ſed in recōpenſationē fructuū rei vendi. vt no. jͣ. ea. l.§. pap̄. Ideꝫ ecōtra pro p̄cio ſoluto ſta tim debent̉ fructus reꝝ ſine alia interpellatione. C. eo. curabit. ⁊ sͣ. e. l.§. ſiquis ſeruo. ¶ In.§. ſi procurator. vide Inno. de ꝓcur. cōſtitutus. ⁊ no. hic ꝙ ꝓcurator ꝯͣhendo obligat dn̄m directo ⁊ ipſo iure. ¶ Item no. ꝙ in obligatiōe rei pro qua querit̉actio dn̄o ſine ceſſione. ratio qꝛ cum dn̄s directo de īmediate obligatur. ergo ecōtra aliꝰ ſibi. al̓s obl̓o dn̄i non haberet cām reciprocam. ¶ In.§. ibidem no.§. ꝙ pactū adiectū extra nam cōtractus aliqn̄ preſumit̉ adiectum in fraudē ⁊ ꝙ quicquid accedit quā titati p̄ſumitur accedere vt vſura. ¶ In verbo tex. adiectū. vide arch. xij. q. ij. cuꝫ deuotiſſimam. ⁊. c. fraternitas. ¶ In.§. ſiquis colludente vide. C. de tranſac. cū ꝓponas dic ꝙ vbi precedit alternatiua diſpoſitio legis vel hoīs ꝓ cedit. ¶ In verbo tex. in dicto.§. ſiquis. no.§. ꝓpter mo dū agendi alternatiue cōcor. rem ra. ha. cū indebite bar. ⁊ dic vt. sͣ. eo. l. i. ¶ In.§. ſed ⁊ ſiquis vide oīo in ſpecu. de libel. cōcep.§. iam nūc vbi talis petitio ⁊ v̓. ſeq. ⁊ per Guil. in. l. i. C. qn̄ ꝓuoc. non eſt ne. ⁊ ibi vide. ¶ In.§. ſi quis a pupillo. no.§. quo claudicat cōtractus perſonarū inequalitate dic ꝙ ex iuſta cā cōtractꝰ poteſt claudicare vt no. in. l. i. C. ſi ſeruus expor. vide Inn. extra de his que fiunt a prela. c. i. ¶ In.§. ſi habitationē. no.§. ꝙ pactum ad excipiendum informat ꝯͣctum ad agendum. ¶ Iteꝫ no. ꝙ quandoqꝫ no. in dicto.§. ſiquis colludente. ¶ In verbo tex. aut diſcedatur dico ꝯͣctum ſimulatū ⁊ inquan tū eſſet verus dico nō tenere qꝛ emi rem propriam an ꝓ cedit libellus ⁊ eſt caſus ꝙ ſic. C. de ꝯͣhen. empti. l. ſi mater tua. dico mihi vſuras deberi iure cōi ⁊ inquantū non debentur iure cōi. dico mihi deberi iure ſingulari qꝛ minor ꝓbatur hic libellus. C. e. curabit. peto ꝙ aut impleas promiſſa aut reſtituas accepta probatur hic libellus de rerū permu. l. cū precibus. ⁊. l. qm̄ aſſeueras. ¶ No. ex hoc.§. pro eo ꝙ quotidie fieri faciūt ⁊ adducūt qꝛ faciui citari dn̄m ꝙ veniat ad dicendū ſi vult perſiſtere in his q̄ facit ꝓcurator qd̓ debet fieri vbi dn̄s poſſet ratum habe re ⁊ non hr̄e vt hic ⁊. l. ſi indebitꝭ. non alle. ſed ecce ꝙ do minus reprobat cōtractū. vtrum emptor pōt retinere reꝫ donec ſibi reſtituatur preciū ꝙ ſoluit ⁊ videt̉ ꝙ nō qꝛ dꝫ recurrere contra ꝓcuratorem cui indebite ſoluit non cōtra dn̄m. sͣ. de condi. inde. ſi procurator rem ra. ha. ſi indi bi. niſi dn̄s ex eo factus eēt locupletior. ar. C. ꝙ me. ca. l. ij. C. ſi ven. pig. agat̉. l. i. nam nō vr̄ ad hoc habuiſſe man datum. l. ſi pater que in frau. credi. Contra facit. sͣ. de cor di. inde. l. ſi nō ſortem.§. ſi centū. de ſol. l. ſi cū aurum. Iti ſi ꝓcurator eſt gn̓alis de dolo eius excipit̉ ꝯͣ dn̄m ⁊ ſicu mutuū accipiēdo noīe dn̄i obligaret dn̄m ſic ⁊ p̄ciū p̄di ctum accipiendo. ar. inſti. qui. mo. re ꝯͣhit̉ ob.§. i. ⁊ de ex cep. doli. l. apud celſum.§. q̄ſitū. ⁊. l. ſi ꝓcurator agit ⁊ ſi cit. sͣ. e. emptorem.§. ibidē. prima pars eſt verior. ⁊.§. qū tum intelligit̉ niſi ex facto ꝓcuratoris. queritur ius dn̄o Sed i

De actio. empti ⁊ vendi. Sed in. q. de facto cōmune floren̄. fecit ſindicos ad vendendum rem cuiuſdā mercatoris ceſſantis ⁊ fugitiui vice ⁊ noīe creditoꝝ ⁊ cōis flor̄. ꝑ formā quorūdā ſtatutorū cōis floren̄. vendiderūt. Poſtea ſtatuit per ſuā. l. mu nicipalem ꝙ fingatur ſimulata venditio ⁊ ꝓuidet ꝙ qui dam creditores recurrant ſuper res illas. vtrū iſti creditores tenent̉ reddere p̄cium re vera ſolutuꝫ. ⁊ dicit ꝙ ſic iure exceptiōis que quādoqꝫ ex inutili ꝯͣctu oritur ſi cer. pe. ſi ego. Quid ſi dicit ꝙ intelligatur. rn̄. eſt preſumptio iure ⁊ de iure tn̄ ſi pars ꝯͣrium confiteretur ſibi p̄iudicaret. ſed vbi fictio nō preiudicat cōfeſſio valet ſed iam neceſſe per Cy. C. de dona. ante nup. ⁊ no. pro. q. in qua ha beo cōſulere inter baldum lotharij ⁊ alios facit que ī fra. credi. l. oēs.§. lutius. cōtra p̄ſumptionem iuris ⁊ de iure recipitur cōfeſſio partis no. de interro. act. vbicunqꝫ. ⁊ in .§. qd̓ obſeruari qꝛ habent cauſaꝫ a cōi ⁊ cōe non poſſet a uocare niſi reſtituto p̄cio. qd̓ habeant cām a cōi patet qꝛ habent cōditionē ex. l. ex facto cōis ⁊ ex. l. municipali. ⁊ in ea actione nō habent aliunde cām. ⁊ hoc poſito ꝙ valeat ſtatutū ⁊ non poſſit ex forma ſui dici nō valere. ⁊ pro hoc ratio qꝛ inducti ad ꝯͣhēdum auc̄te legis publice non debent decipi ⁊ cōpetit exceptio doli qꝛ non erat alias ꝯͣ cturꝰ niſi auc̄te publice legis vnde dolo ſit ſi mō ꝯͣctus re ſcinditur ⁊ precium nō reſtituitur. C. de re. que fiunt ī iu di. l. i. ⁊ ar. de dolo eleganter. nam dicti ſindici ab initio non fuerunt obligati ſed ciuitas. l. ciuitas. ſi cer. pe. ⁊ ſtatutū non obligat eos ad preciū receptū. ⁊ ſic emptor dꝫ poſſe vti retentione rei inſolidū. de condi. inde. ſi in area. de le. i. plane el. ij. cū ſi. qꝛ non dꝫ perdere rem ⁊ precium facit. C. de tranſac. ſi diuerſa. ¶ In glo. ſuper verbo tex. cōpetere que incipit ſed nōne. no. ꝙ augmentū alluuiōis emergens ante rem traditā non ꝓdeſt emptori qui emit ad menſuram facit de acqui. re. do. l. in agris. l. i. Vel dic ꝙ alius eſt ſenſus nam qn̄ venditur ad menſuram anteqͣꝫ menſuretur non eſt perfecta emptio. In ꝯͣctibus vltro citroqꝫ obligatorijs IILI L. non poteſt agere cum effectu ille ꝗ nō impleuit contractum ex parte ſua. vel ſic. Emptor agens ad rem ſuam debet offerre precium integrum alias male agit. ⁊ vide hic quod no. in Spec. de excep.§. dicto. v̓. ſꝫ pone. dixi. sͣ. de reſcin. vendi. l. fundus. v̓. nunꝗd. ¶ No. ꝙ actio duple noīe euic. non habet locum precio non integraliter ſoluto. h. d. ¶ Nota iſtum.§. ⁊ idem eſt econuerſo. ⁊ no.jͣ. e. l. qui pendentem. No. iſtum.§. ⁊ circa iſtuꝫ G Di fructibus. g vide qd̓ no. Spe. in ti. de legato.§. i. v̓ſi. ſed pone. ⁊ qd̓ no. Dy. jͣ. de iure fiſ. l. fi. ⁊ .l. cum filio in fi. de leg. i. ⁊ ibi Dy. ⁊ vide oīno qd̓ dixi ī .l. in vendendo.§. fi. sͣ. de contrahen. emp. Ex lec. ant. ¶ Fructus pēdentes tꝑe ꝯͣctuꝫ ſequuntur emptorem. h. d. Cōcordat. l. fi.§. pe. que in frau. credi. d̓ penſionibus dic vt. jͣ.§. proximo. Penſiones debent̉ venditori Si locatuse. non emptori a colono vel in quilino tn̄ iſte venditor pōt cedere iura emptori ad penſiones que debent̉ pro fructibus ꝑcipiendis vel pro futu ro tꝑe. ar. v̓. ſiquidem. ⁊ de leg. iij. l. quantuꝫ.§. peto. jͣ. qd̓ vi aut clam. l. is qui in puteum.§. ſi poſtea. No. ꝙ dolus nō purgatur rōe ꝯͣctꝰ Si citius. ſuperuenientis ſed culpa ſic. h. d. Cauſa lucratiua nō extinguit Si fundum. auſam oneroſaꝫ nec vna one roſa aliam oneroſam. vt. sͣ. e. l. non eſt nouum. ſed vna lu cratiua extinguit vnam lucratiuaꝫ in eadem perſona. idē in diuerſis inter quas ſit locus iuri accreſcendi. vt. l. ſi mi hi ⁊ tibi in prin. de leg. j. ſecus ſi nō eſſet locus iuri accreſcendi. vt no. jͣ. de acti. ⁊ obli. l. oēs. ẜm Pe. in brocar. vt ipſe no. in. d. l. nō eſt nouum. Qn̄ ꝑs pro indiuiſo debet̉ Idem celſus. geli perſonali acad obuēit De actio. empti ⁊ vendi. debitori debet̉ creditori. h. d. vel ſic. Precium qd̓ ex neceſſitate loco rei ſucceſſit quo ad venditorem intelligitur ſucceſſiſſe ēt quo ad emptorem. itē adiudicatio facta vēditori etiā ad emptorē tranſfert̉. h. d. hūc.§. ītelligit Cy. in. l. i. C. ſi cōis res pig. da. ſit. vbi oīo videas. ¶ In tex. partē tuam pro indiuiſo. ¶ In tex. ſocio.i. conſorti tuo. ¶ In tex. totam. no. hic nouū ius accreſcēdi. ¶ In tex. ab altera.ſ. que accreſcit. ¶ In tex. equum. rō gn̓alis oīum p̄dictoꝝ. ¶ Nota ꝙ ꝓceſſus factus cum venditore poſt ꝯͣctum ⁊ an̄ traditionem eꝗperat̉ ꝓceſſui facto cum ipſo emptore ⁊ ambulat pari paſſu. qd̓ eſt no. ¶ Nota ꝙ ꝓpter auctoritatē ſnīe ſuccedit p̄ciuꝫ loco rei. ⁊ adde qd̓ no. jͣ. de le. i. l. ſerui electiōe.§. fi. ⁊ de vſufru. l. is qui. Iſtum.§. declara vt in gl. Siquid ſeruo. e in glo. vlti. quam gl. ⁊ iſtum.§. nota. Uēditori cōpetit actio ex ven Ex vendito. aito ad ea que hic ꝑ ordinem inſerunt̉. h. d. ¶ Nota ex hoc.§. ꝙ emptor tenet̉ ſoluere vſuras p̄cij eoipſo ꝙ res eſt ſibi tradita. qd̓ intellige. vt in gl. ma. hic in v̓. tu dic melius ⁊cͣ. An aūt iſta vſura ſit hodie ꝓhibita de iure canonico. dicit gl. ꝙ non. qꝛ ex eo ꝙ emptor ꝑcipit fructꝰ ex re tenet̉ ad vſuras p̄cij tanqͣꝫ ad ī tereſſe. idem̄ no. jͣ. ea. l.§. ibidē. in gl. ma. in fi. ⁊ extra d̓ vſu ris. c. cōqueſtus. idem etiam tenet glo. C. eo. l. curabit. ad idem facit qd̓ no. C. de vſuris. l. ij. Seꝗt̉ ex lec. anti. In tex. ibi diem traditiōis.i. ex tꝑe UeNtiunt. traditiōis rei. Et ibi eꝗſſimum. etiaꝫ de iure diuino tollerant̉ hic vſure qꝛ non ſunt mere vſure ſed quedam recōpenſatio alterius vtilitatis. ſil̓e exͣ d̓ vſuris ſalubriter. cum enim in naͣli rōne ⁊ eꝗtate naͣli fundatur iſte.§. ceſſat ius ꝓhibitorium. Quotidie mercatores ſic dicūt ſi vis modo ſoluere hēas pro. x. ſi hinc ad annuꝫ hēas pro. xi. cānam pāni. nunꝗd iſtud qd̓ adijcit̉ rōne tēporis ſit vſura. ⁊ ſi eēt vſura nunꝗd eſſet tollerabilis. ar. ꝙ non ſit vſura sͣ. de in diem adiec. l. iiij.§. fi. ⁊ ꝙ lꝫ eſſet vſura eſſet tollerabilis poſt traditꝭ. vt hic. quod non afffirmo. immo eſt valde dubitandum ne quaſi omnes mei catores ſint vſurarij. Item ex lec. anti. Dictū eſt ꝙ tradita poſ Poſſeſſionem. ſamione debent̉ vſure. ve rum eſt etiam ſi tradita ſit emptori p̄cario. nam lꝫ non ſit trāſlatum dn̄ium eſt tn̄ trāſlata habilitas vtēdi ⁊ fruendi qd̓ ſufficit ad hoc vt veniāt vſure. ¶ In gl. ſed cum de re ibi vendita.i. rei vendite. ⁊ ibi liberet̉. qꝛ nō tradidit aīo ſe liberādi. nec ex eo titulo ſed p̄cario. Nec ob. qd̓ no. sͣ. d̓ pactis ab emp. qꝛ ibi loquit̉ cum venditor p̄cario negauit. hic cum p̄cario conceſſit donec ſibi precium ſoluere. tur. vnde retinet dominium ⁊ poſſeſſioneꝫ ſed ibi nec do minium nec poſſeſſionem verā ſed precario. ar. sͣ. ſi certuꝫ pe. ſi tibi. ⁊ dic vt dixi in. d. l. ab emptꝭ. Ex promiſſione procuSi procuratOL. ratoris dominus obligatur ⁊ ei competit actio exemplo inſtitoris. h. d. iſte.§. ¶ Quero pro declaratione iſtius tex. quare dr̄ ad exem plū inſtitoris. Rn̄deo ille dicit̉ inſtitor qui eſt p̄poſitꝰ negociationi vniuerſali. ſed iſte fuit p̄poſitus ad vnam rem vēdendam merito dat̉ vtilis actio exēplo inſtitorie. vides ergo ꝙ iſte dn̄s vēdens per ꝓcuratorem ſuum obligatur vtili actione ad exēplū inſtitoris. An aūt procur. videbitis in. l. ꝓcurator qui pro euic. sͣ. de procur. ¶ Sed que ro qn̄ ſit verum ꝙ ex cōtractu facto per procuratorē que rat̉ actio ipſi dn̄o. Rn̄deo qn̄ ꝓcura. nō eſt ſoluēdo vel nō reꝑit̉ ita ꝙ nō pōt actionē cedere ſic̄ diximus in īſtitore. vt. l. i. in fi. cum. l. ſe. sͣ. de inſtitoria. ⁊ hoc ſentit glo. i. hic in fi. nec obſtat qd̓ poſſet obijci ꝙ dn̄o querat̉ indiſtincte ipſo iure actio ex vēditione facta per ꝓcur. quaſi ꝓcura. vēdens ſtipuletur preciū ex re dn̄i. vt. l. ꝓcurator ex re. sͣ. de ꝓcur. qꝛ reſpondeo ꝙ p̄ciū non dicitur eſſe ex re. vt vi diſtis. in. l. venditor. sͣ. de heredita. vel actio. vendi. ⁊c̄. Bal. ſuper. ij. ff. veteris.

Iecio. empti ⁊ venditi. De actio. empti ⁊ venditi. Additio. ¶ Si ꝓcurator. Ex cōtractu ꝓcuratoris ſu per re dn̄i celebrato dn̄s agit ⁊ cōuenit̉. h. d. Dicūt qui dam ꝙ ex contractu ꝓcura. acꝗritur dn̄o directa actio ſi ꝓcur. emit procuratorio noīe. ⁊ in hoc cooperet̉ ſolutio precij quam facit dn̄s. Alij diſtinguunt tres caſus. aut ꝓ curator cōtraxit ſuo noīe. tūc non acꝗritur dn̄o actio nec cōuenit̉ dn̄s qꝛ cōtrariorum eadem eſt potētia. aut ꝓcuratorio noīe. ⁊ tūc acꝗrit̉ dn̄o ⁊ ecōtra cōuenit̉ vt hic. ⁊ eſt iſta actio vtilis non directa. tn̄ non requirit̉ ceſſio. ratio quare eſt vtilis. ꝗa ſumit originem in alia perſona ⁊ porrigit̉ in dn̄m ſolū per quādam fictionē. ⁊ ideo eſt vtilis. nam fingit̉ dn̄s eadem perſona cum ſuo ꝓcuratore. Aut ꝯͣxit ſimpliciter. tunc aut fecit mentionem officij aut non. Primo caſu acꝗrit dn̄o. Scd̓o non ar. ff. de adimē. leg. l. annua. de rebus du. ciuibus. C. de iure deli. l. cū aliquig. ẜm O ſup. de cre. de hoc no. per Guil. ⁊ Cy. C. ſiꝗs alteri vel ſibi. l. multum. ⁊ ibi videas. Et dicit glo. in.§. ſi quis alij. qd̓ eſt ſpāle in iſto.§. vt non reꝗͥrat̉ ceſſio. ſed in ſtipulatione penali vel quaſi pene requiritur ceſſio. vt. jͣ. d̓ acqui. poſ. l. quam.§. ⁊ ſi ponitur. Pena addita ſolutioni quanti Idem PaP. tatis videtur addita in fraudē vſurarum. Sed pactum. l. cōmiſſorie non videt̉ in fraudem adiectuꝫ. ¶ In glo. i. ſed ſi erat ſolitus fenerari. ⁊ hāc opi. videt̉ tenere glo. iuris canonici in. c. tuam. extra de penis. Et not. per glo. ⁊ docto. in. l. cum allegat̉. jͣ. de vſuris. ⁊ per gl. in. c. illo nos. extra de pignoribꝰ. ¶ In eadem glo. ibi ſi nos ⁊cͣ. ¶ No. iſtam ꝑtem glo. ⁊ ipſaꝫ allegaui tibi. sͣ. eo. l.§. ex vendito. Additio. ¶ Idem papinianus. Pena inſerta dationi quātitatis preſumitur inſerta in fraudem vſuraruꝫ. fal lit in pacto. l. cōmiſſorie. ¶ Quero quare pena pōt adij ci facto ⁊ non dationi quātitatis cū etiam in facto ſuccedat obl̓o ad intereſſe. vt.§. celſus. ꝙ ītereſſe in quātitate cōſiſtit. ergo pena videt̉ inſeri quātitati. So. qꝛ intereſſe iſtud venit ex poſt facto non a pͥncipio ⁊ obl̓onis origo eſt pōderāda. Item qꝛ pena non adijcit̉ ꝓpter morā nō preſtiti intereſſe. ſed propter moram non preſtiti facti. ⁊ ideo non adijcit̉ quātitati ẜm Dy. vide hic. l. cum ẜuus. .ff. de cond. ⁊ demon. ⁊ inſti. de actio.§. oēs. Cy. remittit ad no. per ſe. C. de ſen. que pro eo. in lec. adde quod not. Ia. sͣ. ſi cer. peta. l. rogaſti. sͣ. ſi cer. Procedit liSiquis colludēte. pellus peio ꝙ aut ratifices factū ꝓcuratoris aut reprobes. h. d. Et per iſtum.§. dicit Riꝫ. ꝙ ſi fui in iudicio cum minore poſtea in ꝓceſſu cauſe ꝑpēdo qd̓ eſt minus poſſuꝫ petere vt det̉ ei terminus vt oīa que facta ſunt ratificent̉ vel oīa irriten tur ẜm Riꝫ. Sed qūo pōt ratificari iudicium qd̓ non ha buit ſua eſſentialia. certe nullo modo. vt no. ī. l. fi. C. ſi aduer. rem iudi. ẜm Cy. in addi. niſi tu diceres ꝙ hec geſta non erāt nulla ꝓpter rigorem iuris ꝯſeruādum ſed fauo re minoris. vnde videt̉ ꝙ poſſit ratificari. arg. jͣ. de admi. tu. l. vulgo. adde qd̓ no. in. l. cum ⁊ minoris. C. ſi aduer. rem iudi. C. de procura. l. non eo minus. Nota ex hoc.§. in v̓ſi. deniqꝫ. Si vēditoa. ꝙ poſſum agere ꝯtra te vt iu agas ꝯͣ aliū. Sil̓e vidiſtis. sͣ. ad. l. rodi. d̓ iac. l. ij. in fi. vide bitis in. l. cū plures.§. meſſem. jͣ. loca ¶ Scd̓o no. h̓ glo. que dicit ꝙ cum ago ꝯtra aliquem vt agat ꝯtra alium ꝙ ille cedēdo mihi actionē liberat̉. qd̓ no. ⁊ tene mēti. Idē per glo. in. l. ij.§. idem labeo. jͣ. ne ꝗd in loc. pu. quod not. Iſte.§. cum. l. ſeq. vſqꝫ ad. l. veteres. Edibus. dicit quid contineatur appellatione fundi legati vel diſtracti ⁊cͣ. NOVA ADDITIO. ¶ Ex lectura antiqua. In v̓bo tex. ſunt acceſſorie. ar. IME S. ꝙ ſcale lapidee exͣ domū poſite ꝯiuncte domui dicant̉ de domo. ¶ In verbo tex. piſces.ſ. ꝗ īmittunt̉ non aūt ibi oriunt̉. qꝛ tūc eſſent vt fructus ⁊ ꝑtinerent ad emptorē ſicūt reliqui fructuꝫ qui naſcuntur in aqua vel terra facit. jͣ. de cloaci. l. i.§. tribus. ⁊ jͣ. eo. creditor.§. fi. NOVAADDITIO. ¶ Ex lectura antiqua. Quid in equo An ſi On magis. vendat̉ equus videa tur vendita ſella. ⁊ an vendita equa videatur vē ditus pullus dic ꝑ guil. sͣ. cōmo. l. ſi vt certe.§. vſqꝫ adeo. No. tex. in v̓. multa etiam defeſſa UNAl. cū glo. ſua ſuꝑ v̓bo cohereāt. ⁊ ad de. l. cum fundum. ⁊. l. dolia. jͣ. de fun. inſtru. jͣ. de ſupelle. leg. l. fi. in pͥn. l. ſꝫ ⁊ ſiꝗs.§. ꝓprietatis. sͣ. de vſufr. ¶ Scd̓o no.§. labeo. ¶ Tertio nota circa.§. caſtella. vi de. l. queſitum.§. papi. ⁊.§. fi. jͣ. de fun. inſtru. vbi hētis de hmōi affixis ⁊ applūbatis. ¶ Quarto no. v̓. ea quoqꝫ. ⁊ ver. pali. ⁊. l. granaria. que iura omnia not. ⁊ tene menti. NOVA ADDITIO. ¶ Ex lectura antiqua. In.§. fundo. in v̓. tex. lingua Fundi nMhli. venditoris. ¶ No. ꝙ ligna inciſa non veniūt in vēditione fundi ſic. jͣ. eo. l.§. ſi rapta niſi eſſet vēditus integro ſtatu. vt. l. ij. C. de bonis vacan. lib. x. hic quere. q. Dy. de eo qui ꝯceſſit vineam ⁊ fundū fructibꝰ plenū ꝙ iſtud plenum referat̉ ad vtrūqꝫ virtute copule. vt. l. ſeie.§. gayo. de hoc in. l. cū filio. de leg. i. per Dy. ¶ In.§. gallus. in v̓. fruſtra exceptio nō neceſſaria nil operat̉ ſed videt̉ ꝙ includat. vt. l. i. sͣ. de pigno. actꝭ. ſꝫ ibi nō ponitur exceptiue ſed implicatiue. Nam dictio p̄ter non ſemꝑ excipit ſed qn̄qꝫ implicat. ¶ In glo. ſuper v̓bo tex. in edificio que incipit apud. no. in. l. apud alibi in. l. iuſta de iniur. ſi ſtatua. alibi in. l. infra vt hic ẜm aliū intellectū. Et facit ꝙ offendēs ſub porticū dicat̉ offende re in domo qd̓ pōt ſuſtineri ſi ſit offenſa in ſolo offenſi. ſecus ſi in ſolo puolico. ⁊ dic vt no. Ia. de are. de leg. i. ⁊c̄. Iſtuꝫ.§. declara vt habuiſtis no. sͣ ꝯi Predij. es.l. iul.§. qui furem. in gl. magna. Quādo petit̉ intereſſe ꝓpter Tū per ven. moram in non tradēdo con miſſam non habet̉ ratio intereſſe extrinſeci ſed intrinſeci tm̄. ſecus vbi petitur intereſſe ꝓpter traditionem malefa ctam vt vidiſtis. sͣ. eo. l. iulianus. ⁊ glo. tangit hic. ¶ In tex. ibi nec enim exēplum de intereſſe extra rem qd̓ nō ve nit ſi tibi clam aufert̉ res pͥncipalis ipſius ꝯͣctus. ¶ Ultimo no. glo. que incipit nota regulam. ⁊ circa hoc vide quod no. glo. C. de ſen. que pro eo. l. vna. NOVA ADDITIO. ¶ Ex lectura antiqua. ¶ In.§. cū per vēditorē. no.§. ꝙ rōne more nō venit intereſſe exͣ rem ſed circa rem ⁊ dic vt. sͣ. eo. l. iulia. in prin. ¶ In.§. ſi tibi no.§. ꝙ clauſula ſeu pactū cenſet̉ pars pre cij. ¶ In.§. ꝗ domū. no. ꝙ in alternatiua reꝝ ⁊ tempoꝝ electio ē debitorꝭ ⁊ pōt ſingulis tꝑibus variare circa res cōtra de leg. i. ſi ex toto.§. fi. ſed ibi erat alternatio reruꝫ. vn̄ nō reꝝ ⁊ tempoꝝ facit ad no. in Specu. de loca.§. nūc aliqua. v̓. xxxvij. ⁊ v̓. xliiij. ¶ In ver. tex. excepit nota ꝙ hoc v̓bū executiuū fuit directu in ipſum venditorē. ergo ſua eſt electio qd̓ eniꝫ ſit executiuū. patet qꝛ electio hꝫ exe cutionē annexā. Rn̄deo nō fuit mera exceptio ꝑꝑ id qd̓ fuit adiectū. Aut ī ſingulos ānos. x. vn̄ v̓ba nō ſunt oīno directa in ipſuꝫ vēditorē. ¶ Itē no. in alternatiua reſeruatōis eē electionē debitoris nō reſeruantis vt h̓ qd̓ no. ¶ In glo. iij. que incipit ēt ignarus. ¶ In v̓bo glo. niſi ſpēm. Iſta glo. ꝯcludit ꝙ ēt in ancilla ſterili ſit ſpes par turiēdi. ⁊ facit. C. qui pocio. impig. habe. aſſiduū. No. hunc.§. tam in pͥn. qͣꝫ Si tibi fundū. in ſcōa ꝑte. ⁊ circa pͥman ꝑtem vide. l. fundi ꝑtem. sͣ. de ꝯͣhen. emp. ⁊. l. i. sͣ. d̓ here. vel actꝭ. ven. ⁊ circa ſcd̓am ꝑtem vide glo. hic poſita que incipit an per hoc. ⁊. l. ſi onus.§. fi. ad quaꝫ glo. remittit. Non ſummat̉ qꝛ breuis vel ſic Qui domū. In pacto alternatiuo ānuo po teſt variari quolibet āno. h. d. ¶ Nota ⁊ eſt ar. ꝙ ſi em̄ heota

De actīo. empti ⁊ vendi. phitheota ſemel fefellit ⁊ dn̄s eligit rem remanere peneꝫ emphitheotā ꝙ ſi poſtea fallat iterato pōt eligere totum ꝯͣrium ⁊ variare per tex. iſtum. ⁊ facit qd̓ no. in Spec. de loca.§. nūc aliqua. v̓. xlvij. ⁊ v̓. xliiij. ⁊ vide Bar. in. l. ſi cō munis ſeruus meus de ſtip. ſer. ¶ No. iſtū.§. ⁊ glo. ſuaꝫ que incipit ſed in vno. quam no. ⁊ tene menti Pactū de ſucceſſi Iquis ſeruū. uā poſtiōe valꝫ qn̄ ſit ex neceſſitate p̄cedētis ꝯͣctus. h. d. ẜm glo. ⁊ Bar. Idem dicit in. l. ſi conſtante.§. ſi vir. jͣ. ſolu. ma. NOVA ADDITIO. ¶ Ex lectura antiqua. ¶ In.§. i. no. ꝙ pactū de futura ſucceſſiōe valet qn̄ ſit ex neceſſitate precedentis contractus. h. d. Bar. vide ſolu. matri. l. ſi conſtante.§. ſi vir per Ia. Iſtum.§. ⁊ iſtaꝫ materiam p̄eruū tuum. Seciara vt habuiſtis in. l. cum fundus.§. ſeruum tuum imprudens. sͣ. ſi cer. peta. Ille qui fideiubet ꝯeruo vendente. pro ſeruo vēditoris ad illud tenet̉ qd̓ teneret̉ ſi ꝓ libero fideiuſiſſet. h. d. Allegat̉ ꝙ ille ꝗ Ui pēdentem. ꝓpibetur vtiiure ſuo habet acti. iniuriarū. h. d. ¶ No. Inno. de appel. dilectus. Iſta. l. pōt ſūmari ſicut ſūmat̉ in. l. iul. §. offerri. sͣ. eo. qꝛ ponit caſum ecōuerſo ad illum qd̓ no. NOVA ADDITIO. ¶ Ex lectura antiqua. ¶ Uide Inno. de ꝓba lꝫ cām. in glo. mag. ante fineꝫ. ⁊ de appel. dilectus. ¶ In glo. no. appel. ſit vide. jͣ. ſo. ma. §. ſi vir in. l. diuortio. ¶ In v̓bo tex. iniuriaꝝ. no. ꝙ vis inꝗetatiua ſeu turbatiua pōt amoueri ꝑ actioneꝫ iniuria ruꝫ. ¶ No. ꝙ ille qui ꝓhibet aliquē vti iure ſuo tenet̉ ac tione iniuriaꝝ ſi hoc facit dolo. ⁊ ſic eſt ꝯͣ aſſeſſores ꝗ nō ꝑmittūt reū vti ſuis defenſionibꝰ ꝙ non ſolum tenent̉ qͣſi maleficio ad intereſſe ſed ēt criminal̓r ⁊ ciuiliter tenen tur iniuriaꝝ ad vindictā. ¶ In gl. q̄ incipit īmo vr̄ ſuꝑ v̓ bo gl.§. ꝗcūqꝫ ibi erat cā lucratiua hic oneroſa. Iſta. l. diuidit̉ in quatuor ꝑtes. Redla. Nam pͥmo ponit̉ thema. Scd̓o ponit̉ rn̄ſio cuidaꝫ tacite obiectioni. Tertio po nit̉ rn̄ſio ad quādam aliam. q. reſultātem in dicto themate. Quarto ponit̉ qō ad. q. ij. que reſultat ex. q. ij. ibi rn̄di. Tertia ibi ſed ꝯſecutꝰ. Quarta ibi ſi ex ſtipulatu. ⁊ breui ter. h. d. Actio ex vēdito informata per ſtipu. penalē non innouat̉ ſed facta exactione per ea penalis ſtipl̓o iure ex ceptionis ꝑimit̉ ⁊ verſa vice facta exactione per penaleꝫ ſtipl̓onem ipſa actio ex vendito ipſo iure tollit̉ quatenus ꝯcurrūt. h. d. ẜm veraꝫ lec. ¶ Pro declaratiōe iſtius. l. qꝛ difficilis eſt. quero de ipſius intellectu. Rn̄deo prima ꝑs hꝫ duas lec. Prīa lec. eſt ꝙ ſcd̓a ꝯuentio fuerit ſtipl̓o ne vallata ex qua lec. no. ꝙ pactum nuduꝫ incōtinenti ap poſitum iuxta ꝯͣctum hēt veterem actionem informare. Scd̓a lec. eſt ꝙ ſi ſcd̓a ꝯuentio qua ꝯuenit vt aliꝗd fieret vēditori fuerit facta pacto nudo incōtinēti appoſito iux. ta ꝯͣctum hꝫ veterem actionem informare. iſte due lec. po nunt̉ hic in glo. que incipit tua. ⁊ in glo. ſuꝑ v̓bo ꝯuenit. ⁊ etiā in alijs gl. ſit mētio de his. Item ſcd̓aꝑs iſtius. l. in ẜ. rn̄di. hꝫ tm̄ vnam lec. videlꝫ ꝙ actio ex vēdito non nouat̉ per ſtipl̓onem penalem. ſed pōt agi ex actione ex ven dito etiam anteqͣꝫ agat̉ ex ſtipl̓one penali. Item tertia ꝑs in v̓. ſi ꝯſecutus. habet tres lec. nam dicūt ꝗdam ꝙ vendi tor primo agit ex ſtipl̓one penali ⁊ ꝯſecutus eſt penaꝫ. ⁊ ideo ſi poſtea agere vult ex illa ſtipulatione vt fiat qd̓ con uenit repellet̉ exceptione doli. Iſta lec. ponit̉ hic in glo. ſuꝑ v̓bo fuerit. ibi vel dic ꝙ tm̄. ſed iſtam lec. reprobant glo. ⁊ merito. pͥmo qꝛ iſta lec. non ꝯgruit lr̄e. nam. sͣ. ꝓxi. dictum eſt ꝙ vēditor pōt agere ex vendito. poſtea īcōti nēti ſequit̉ in tex. ſi ꝯſecutus ⁊c̄. ⁊ per ꝯn̄s debet intelligi ꝙ iſte v̓. loquit̉ de dicta actiōe ex vendito de qua loquit̉ .sͣ. ꝓxi. Preterea iſta lec. non eſt vera in ſe. rō eſt qꝛ actio ex ſtipulatū vt fiat qd̓ cōuenit dat̉ ad intereſſe ſicut actio ex vendito. ergo facta exactione per ſtipl̓onem penalem tollit̉ ipſo iure ſicut in fi. iſtius. l. dr̄ de actione ex vēdito. quare alij dicunt iſtam ꝑticulam debere intelligi qn̄ fuit actum actiōe ex vendito. ⁊ per ipſam actioneꝫ vēditor fuit cōſecutus tātum qͣꝫtū erat in ſtipulatione penali. ⁊ per hoc actio ex ſtipulatū vt fiat qd̓ cōuenit tollit̉ per doli ex cep. iſta lec. ponit̉ in pͥn. glo. mag. ¶ Sed ꝯͣ iſtaꝫ lec. op. actio ex vēdito ⁊ actio ex ſtipulatū vt fiat qd̓ ꝯuenit ſunt diuerſe ⁊ ſunt ꝑiter pͥncipales ergo vna per aliā nō debꝫ tolli. vt. l. gn̓aliter. ⁊. l. ſi reus. jͣ. de fideiuſ. huius timore di cit glo. ꝙ non tollit̉ directo. ſed tollt̉ per quādā ꝯn̄tiam. nam ſtipl̓o penalis ſuccedit in locūlactionis ex vēdito. ⁊ actio ex vēdito tolleret̉ per ſtipl̓oneꝫ penalē. ergo eodeꝫ mō tolleretur actio ex ſtipulatū vt fiat qd̓ ꝯuenit ſi tm̄ eſt exactū quātuꝫ eſt in ſtipulatiōe penali. Sꝫ certe due actio nes ꝑiter pͥncipales reſpectu natiuitatis ſe inuicem non īpediūt. ſed ac. ipſo iure tollunt̉. vt. d. l. ſi reus. ⁊. l. gn̓ali ter. jͣ. de acti. ⁊ ob. l. quotiens. vn̄ iſta actio ex ſtipulatu vt fiat qd̓ ꝯuenit ipſo iure tollet̉ facta exactio. per ac. ex vendito quare alij recedūt ab hac lec. ⁊ legūt iſtaꝫ ꝑteꝫ. Ter tio modo ⁊ ẜm iſtam lec. iſtaꝫ. l. ſūmaui videlꝫ ꝙ hic loꝗ tur qn̄ eſt actum ac. ex vēdito ⁊ exactum tm̄ quātum venit in ſtipl̓one penali. quo cāu penalis ſtipulatio tollitur ope exceptionis. ⁊ iſta eſt vera lec. quam ponit glo. ma. ibi vel forte hic eſt caſus ⁊c̄. vſqꝫ ibi lꝫ ſecus ⁊c̄. Sic ẜm p̄dictas lec. hēs ꝙ actio ex vendito non tollit̉ per ſtipl̓onem penalem iure nouationis. ſecūdo habes ꝙ actio ex ſtipulatū vt fiat qd̓ ꝯuenit non tollit̉ iure nouationis per ſtipl̓onem penalem. ¶ Sed ꝯtra hoc op. ⁊ aſſumo glo. mag. ibidem. Item ad id qd̓ hic dicit̉ ex ſtipulatū ⁊c̄. ⁊ vr̄ ꝙ nouatio inducat̉ per ſtipl̓onem penalem. vt. l. obl̓o num fere in fi. jͣ. de act. ⁊ ob. qd̓ videt̉ ꝯtra hāc. l. ⁊ ſi dicat̉ ꝙ hic fuit actum ne nouet̉. tūc illud qd̓ dicit̉ nō videt̉ ꝓcedere qꝛ ſi hoc eſſet actum ne nouet̉ poſſet peti vtrūqꝫ.ſ. pena ⁊ intereſſe. vt. jͣ. de v̓b. ob. l. ita ſtipulatus in fi. cuius ꝯͣrium hic dr̄. cuius timore dicūt ꝗdam ꝯcedētes ꝯͣrium ꝙ tollat̉ ipſo iure. ⁊ qd̓ hic dr̄ de excep. doli mali debet ī telligi.ſ. facti vel intētionis. ⁊ ẜm hoc nulla eēt differētia īter actionem ex vēdito ⁊ actionē ex ſtipulatū quam differentiam voluit facere tex. Sed glo. dicit ꝙ quātum ad hoc non eſt differentia ſed in alijs ſic. Ex qua glo. no. ꝙ ſtipl̓o penalis nouat p̄cedētem ꝯuentꝭ. factam v̓bis ipſo iure. vt. l. obl̓onum fere in fi. ſecus ſi p̄cedēs ꝯuentio eſſet facta ꝯſenſu. ita videt̉ velle gl. mag. hic ibi. Itē eſt ⁊ alia differētia ⁊c̄. ⁊ hāc. opi. tenet Dy. ī. l. in ꝓuinciali. in magna diſtinctione. jͣ. de ope. no. nun. ſed hec opi. non placet Guil. de cu. vt ipſe no. in. l. reſcriptū.§. ſi pacto. sͣ. de pac. ⁊ ideo ipſe ſoluit alio modo. de quo dic vt ibi per eum. Preterea iſta opi. videt̉ contra. l. qui rome.§. duo fr̄es. jͣ. de v̓b. ob. ⁊ ꝯtra. l. apud celſum.§. labeo. jͣ. de doli excep. ⁊ ideo dic breuiter qn̄qꝫ p̄cedit ꝯuentio hn̄s cauſam one roſam ⁊ tūc p̄cedēs ꝯuētio per ſequētem ſtipl̓onem penalem non nouat̉ ſiue dicta cōuētio fuerit bonefidei ſiue ſtricti iuris. ſiue fuerit iuriſgē. ſiue ciuilis vt hic ⁊. l. ſiꝗs a ſocio. sͣ. pro ſocio. ⁊ in. l. duo ſocietatem. e. ti. ⁊. d.§. duo fr̄es. ⁊.§. labeo. qn̄qꝫ p̄cedit ꝯuentio hn̄s cauſam lucrati uam ⁊ tūc nouat̉ per ſequētem ſtipl̓onem penalem. vt. jͣ. de penu. le. l. i. jͣ. qn̄ dies leg. ce. l. ſi penu. l. i.§. iteꝫ ſi ita. ad l. fal. ⁊ ita debet intelligi. d. l. oblonū fere in fi. tetigi in. d. l. ſiꝗs a ſocio. ⁊ ī. d.§. ſi pacto. ¶ Circa illud qd̓ gl. querit que eſt ratio ꝙ penalis ſtipulatio tollit̉ per acti. ex vē dito oꝑe exceptionis ⁊ actio ex vēdito tollit̉ per penaleꝫ ſtipulationem ipſo iure dic vt in glo. ibi lꝫ ſecus ⁊c̄. ⁊ tene primam rōnem. Item quarta ꝑticula iſtius. l. ibi ſi ex ſtipulatū ⁊c̄. habet tm̄ vnam lec. videlꝫ ꝙ ſi vēditor exegerit penam per ſtipl̓onem penalem tollit̉ actio ex vendi to ip̄o iure quatenus ꝯcurrūt. ¶ Ultimo in hac. l. ponit̉. quedam glo. que eſt additio ⁊ incipit. vj. caſus not. ⁊ ibi dum dicit per act. ex vēdito. dic īmo ipſo iure cuꝫ vtraqꝫ cōpetat ad intereſſe vt. sͣ. dixi. ¶ In ea. gl. ibi ſeruus in Bal. ſuꝑ. ij. ff. veteris. z iij

De actio. empti ⁊ vendi. gl. dic.ſ. ẜm diuerſas lec. ¶ In ea. gl. ibi primus ⁊c̄. dic ⁊ etiam in tex. ẜm diuerſas lec. ¶ In eadem glo. ibi nec in tex. nec in glo. dic immo in tex. ⁊ glo. ẜm diuerſas lec. Additio. ¶ Predia. Diuidit̉ in quatuor ꝑtes. Pri mo ponit̉ thema ex quo reſultat quedā qō. Scd̓o ponit̉ eius ſolutio. Tertio ponit̉ determinatio cuiuſdam alte rius. q. reſultātis ex deciſione prime qōnis. Quarto ponit̉ quedā noua qd̓ ⁊ eius determinatio. Scd̓a ibi rn̄di. Tertia ibi ſi ꝯſequit̉. Quarta ibi ſi ex ſtipulatu. Circa pͥmam partem ſunt due opi. vna ꝙ factum fuit promiſſum per ſtipulationem. alia ꝙ nudo pacto. ſecūda ꝑticula eſt ſatis clara. Circa tertiaꝫ ſunt tres lec. tertia eſt ſingularis ⁊ clara. ⁊ iſta. l. reddit̉ fortis magis per glo. qͣꝫ per tex. ⁊ h. d. in ſūma. lꝫ pena adiecta in pacto ſit cōmiſſa per em̄ptorem. tn̄ pōt ex vēdito ꝯueniri hͦ pͥmo. Et ſi fuerit ꝯuen tus ex vēdito pena per exceptionē tollit̉. Sed ſi pͥmo fue rit ꝯuentus ad penam ⁊ exacta fuerit tollit̉ actio ex vēdi to ipſo iure niſi plus eēt in intereſſe qͣꝫ pena qꝛ quatenus excedit eatenus pōt peti intereſſe per acti. ex vendito lꝫ ſit exacta pena. h. d. ⁊ eſt no. Et no. ꝙ hec pena fuit inſer ta pacto acceſſorio non aūt fuit inſerta ſol̓oni veri precij. tūc enim loquit̉. jͣ. e. l. lutius. Item ex hoc ſequit̉ ꝙ pena fuit impoſita loco ꝑticularis ītereſſe non loco ītereſſe to talis cum iſta pena ꝯcernat ſolum quoddā pactū accidē tale lꝫ illud īterp̄tet̉ eē ꝑs p̄cij. vt. sͣ. e. l. tenet̉.§. i. ⁊. l. ſi ſte rilis.§. fi. sͣ. de ꝯͣhē. emp. l. fundi ꝑtem. ¶ No. ꝙ lꝫ ſit cōmiſſa pena per emptorem tn̄ pōt ꝯueniri actiōe ex vēdito. Et ſi tu dicas qūo ꝯuenit̉ act. ex vēdito cum pena nō ſit inſerta ipſi vēditioni ſed pacto accidentali. Rn̄deo ꝙ illud pactū informat pͥmum ꝯͣctū vn̄ loquit̉ d̓ act. ex vēdi to īformāda ⁊ tenēdo ꝙ iſtud pactū fuerit ſtipl̓one vallatum hēs hic exp̄ſſum ꝙ ſicut nudū pactū informat ſic ⁊ ſtipl̓o. ¶ Cōtra iſtud dictū pͥmū op. qꝛ ex quo eſt cōmiſſa pena videt̉ eē facta ꝯfuſio obl̓onis ſortis in obl̓onem penalem. ergo non poteſt agi niſi ex ſola penali. vt. jͣ. de act. ⁊ ob. l. obl̓onum.§. fi. ⁊. l. i.§. iteꝫ ſi ita. ff. ad. l. fal. Sed rn̄de ꝙ illa. l. obl̓onū fere.§. fi. loquit̉ in ꝯͣctu bo. fi. Sed huic ſol̓oni ob. qꝛ iſtud pactuꝫ de faciēdo erat ſtricti iuris vt no. in. d.§. qnimo. ergo ipſo iure ſit nouatio ip ſius pacti. Rn̄deo ꝙ hic nihil dicit de act. que orit̉ ex pa cto ſed de act. informata non ergo nouat̉ acti. ex vēdito. ſed bene nouaret̉ act. ex ſtipulatū ad factum vel act. preſcrip. v̓. ad idem Riꝫ. ītelligit ꝙ hic pactū de faciēdo fuit ſimplex pactū. ⁊ non ſtipl̓o forte timore p̄dicti ꝯͣrij. qꝛ act. p̄ſcrip. v̓. ex tali pacto eſt bo. fi. vt. l. ij. C. de pac. inter emp. ⁊ vēdi. Dn̄s Cy. ī addi. ſuꝑ v̓. ꝯſueuit dicit per ſtipl̓oneꝫ vel ſine. ⁊ ſuꝑ glo. dicit ꝙ non facit vim an nudo pacto vel ſtipulatiōe ſit facta ꝯuētio ẜm Ia. de ra. Bar. dicit ꝙ ſi eſt debituꝫ ex cauſa oneroſa non ſit nouatio vt hic ⁊ in. l. apud celſuꝫ.§. labeo. ſecus ſi ex cauſa lucratiua ⁊ ita ītelligit. l. obl̓onū fere in fi. ⁊. l. i. de pe. le. ¶ Scd̓o op. ⁊ videt̉ ꝙ nō poſſit agi ex vēdito īformata qꝛ ꝑ pactū eque pͥncipale videtur eē facta nouatio. vt. sͣ. pro ſocio. l. dn̄o. ſed ꝙ pactuꝫ qd̓ īformat non nouat vt h̓. ſecus vbi non īformat vt in ꝯͣrio ⁊ jͣ de p̄to. ſtip. l. valerianus. ⁊ eſt rō qꝛ īpoſſibile eſt ꝙ īformet ⁊ nouet. naꝫ iſta ſunt appo ſita. hinc eſt ꝙ ſtipulatio penalis nūqͣꝫ īformat ſiue faciat nouationeꝫ ſiue qͣſi nouationeꝫ. ⁊ ita ſentit hic gl. ¶ Secūdo no. differētiam in ordine. nā ſi pͥmo eſt actū actiōe ex vēdito informata ſiue ad factuꝫ ſiue ad itereſſe etiam facta exactione durat obligatio pene ipſo iure tn̄ ob. exceptio ꝓpter equitatē que ponit̉ in.§. labeo. ⁊ hic nam re cipiendo ſorteꝫ videt̉ renūciare pene que eſt appoſita in defectum ſortis. ar. sͣ. de le. cōmiſ. l. poſt diē. ⁊. C. de pac. inter emp. ⁊ ven. l. ꝯmiſſorie. ⁊ sͣ. de decuri. l. emilius. lꝫ glo. hic videtur dicere ꝙ ipſo iure ceſſat obligatio pene. qd̓ non eſt verum niſi forte in vno eaſu qn̄ eſſet appoſita loco diffiniēdi ītereſſe ar. in. l. fi. jͣ. de p̄to. ſtip. verus ergo intellectus iſtius v̓. ſi cōſecutus eſt. ꝙ ſi eſt actum ex vendito ⁊ exactum non pōt agi ex ſtipulatu ad penam. quia ob. exceptio doli ẜm Iac. de ra. nec diſtinguit̉ hic quanti tas pene vtrum in pena ſit plus vel minus vel tantūdem vel circa intereſſe diſtinguat̉. vt in fi. l. ¶ Tertio no. ꝙ ſi eſt actum cōuerſo ordine. videlꝫ pͥmo ad penam. deinde agat̉ ad intereſſe ꝙ ipſo iure non pōt agi vſqꝫ ad ꝯcurrētem quātitatem qꝛ pena ceſſit loco intereſſe. ex quo ergo intereſſe eſt ſolutū iuris fictione deſijt actio cōpetere. ſed inquantum eſt plus intereſſe ceſſat iſta rō ficte ſol̓onis. ⁊ ideo durat actio pͥncipalis efficax. ⁊ iſte eſt verus intellectus. l. ⁊ adde ad iſtam. l. qd̓ no. in Spec. de act. ſeu peritio.§. ſeꝗtur. v̓. ꝗd ſi penalis ſtipl̓o. ⁊ v̓. ſe. Et hāc. l. ⁊ ſuū apꝑatum ꝓlixe examinat Iac. bu. in lec. hic quam vide. ¶ In glo. prima ibi iſtud principium.ſ. vēditio p̄dictorum. ibi per ſtipulationē. vel melius nudo pacto ẜm Rizar. tu dic ꝙ in hoc non eſt vis ẜm Cy. ibi locareꝫ tibi vt irem pro te romaꝫ. vel ꝗd pro te facerem tibi actꝭ. ex ſtio. vel p̄ſcrip. v̓. ſi non interueniſſet ſtipulatio ibi ⁊ vno mōergo formalis ſtipl̓o non informat̉ alias ageret̉ duobus modis. ⁊ adde qd̓ no. in. l. qd̓ petēs. C. de pac. Ibi actuꝫ ſ. iudicio. fa. herc. Ibi vel meliꝰ hec vera. ⁊ ẜm hāc poſui caſum. Ibi ſtipl̓o penalis.ſ. agat̉ ex vēdito Frā. acc. Ibi non oportet qꝛ non loꝗtur hic de actꝭ. ex ſtipulatu ad factū ſed de ac. ex ſtipulatū ad penaꝫ. ¶ In glo. vi. caſus. Iſta fuit addi. ⁊ ẜm diuerſas lec pōt loqui bene vel male. qd̓ declara vt habes hic per Ia. bu. Ibi prima.i. ad fa ctuꝫ cōpetēs. Ibi per exceptionem.i. ipſo iure cuꝫ vtraqꝫ ſit rei ꝑſecutoria. ad idem ẜm Iac. in origine tn̄ ꝯcurrūt tanqͣꝫ parēs. ſed in executione ipſo iure nō ꝯcurrūt ẜꝫ eū. Et idem ſeꝗtur Bar. ibi in tex. tenendo primi caſus poſi tionem glo. p̄cedētis que eſt falſa. Ibi vel hic dr̄ ꝙ pena non erat inſerta dationi precij ſed facto. vnde iſta datio ē ſimplex ⁊ non vallata penali ſtipulatione. NOVAADDITIO. ¶ Ex lectura antiqua. ¶ Si emptor non fecit qd̓ ꝓmiſit ⁊ ex hoc penaꝫ incur rit pōt cōneniri ex vēdito ad factuꝫ ⁊ ex ſtipl̓one ad pena ſi agatur ex ſtipulatꝭ. ad penā. ſed ſi agatur ex vēdito ope excep. excluditur agens a pene petitiōe. Si v̓o pͥmo aga tur ad penam ⁊ exigatur actio ex vēdito tollitur ipſo iure niſi quatenus intereſſe penā excedit. h. d. vide in Spe cul. de act. ſeu pe.§. ſeꝗtur. v̓. ꝗd ſi penalis ſtipl̓o. ⁊ v̓. ſe. In verbo tex. ipſo iure circa finem. qꝛ deſiit intereſſe ſed in ſuꝑiore caſu. ideo ope. excep. qꝛ in penis hoc ꝯſiderat̉ an interſit. Sꝫ ſi querat̉ qn̄ poſſit res ⁊ pena ſimul peti di ſtingue qꝛ aūt eſt pena legalis. ⁊ tūc pōt ſimul peti. vt. l. ſi pro fure. de cōdi. fur. ⁊ dic vt ibi. aut queritur de pena ꝯuentionali. ⁊ tūc aut pena fuit appoſita loco cuiuſdam ꝯtemptus ⁊ refert. Aut queris nūquid res ⁊ pena ſimul ex eadem cā peti poſſint. ⁊ dico ꝙ non vt. l. celſus de arbitris aut ex diuerſis cauſis. ⁊ tunc dico ꝙ ſic vt eo. ti. ſi quis rem. Aut pena eſt appoſita loco rei. ⁊ tūc aut ſucci dit per cōuētionem partiū loco particularis intereſſe vt impenſaꝝ ⁊ in caſu iſto ſimul pōt peti res ⁊ pena. vt. jͣ. de act. ⁊ ob. l. traiectitie.§. de illo. ⁊ de verborum obligatio ne. l. ꝗ rome.§. calimacus. Ant ſuccedit loco totalis īter eſſe. ⁊ tunc aut fuit dictum rato manente pacto ⁊ poteſt ſimul peti. vt. l. qui fidem. de trāſac. ⁊. C. de pac. cum ꝓp nas. ⁊ hoc virtute iſtoꝝ v̓boꝝ. Aut non fuit dictū. tunc ſi mul peti non pn̄t. vt. l. reſcriptis.§. ſi pacto. sͣ. de pact. nlli in eo in quo vnū excedit aliud de act. emp. predia Pel. de bella ꝑti. in.§. ſi pacto. in brocar. ⁊ vide. C. de pact. l.ij pacto quo penam per Cy. Iſta diſtinctio habet locū qn ab eodem petitur res ⁊ pena. Sed ſi a diuerſis ex diuer ſis cauſis obligatis vtrūqꝫ petitur. Si v̓o ſūt obligati eeadeꝫ cauſa refert. aut iſti plures ꝓ vno reputātur in eictione fienda vt plures ſocij vel ꝯrei. ⁊ tūc ideꝫ ꝙ in vue Aut nō hn̄tur pro vno ſed ꝓ pluribus. tūc res ⁊ pena ptitur. ita no. in. l. quoti. ſi fa. fur. fe. di. Sed ſi queratur ſū quid penalis ſtipl̓o nouet precedentem diſpōnem duli gue. Aut p̄ambula ꝯuentio tendit ad liberationem. e i caſu iſto non ſit nouatio fauore liberationis. de pactisſcriptis

De actio. empti ⁊ vendi. ſcriptis.§. ſi pacto. Aut prīma tendit ad obligationem. ⁊ tunc aut in ſecunda obligatione ꝯtinet̉ minus qͣꝫ in pͥma tunc nō nouat̉. vt. jͣ. de v̓bo. ob. l. qui vſufru. ⁊ eſt ratio qꝛ nō eſt veriſimile ꝙ aliquis per minorem ꝓmiſſionem ve lit recedere a maiori. vt. jͣ. de ꝓba. cum in debito.§. fi. Aut in ſcd̓a ſtipulatione eſt tm̄ vel plus. tūc aut pͥma ꝯuentio erat bone fidei. ⁊ tūc non eſt veriſimile ꝙ quis per actionem ſtricti iuris velit recedere a bone fidei que eſt priuilegiata. ⁊ ideo nō ſit nouatio. vt. l. duo ſocietatem pro ſo cio. ⁊ de actio. emp. predia. Aut ambe ſunt ſtricti iuris ⁊ tūc aut ambe ſunt collate in eandem ꝑſonam ⁊ ſit nouatio iure veteri. vt. l. obli.§. fi. de v̓b. ob. Aut in diuerſas ꝑ ſonas ⁊ nō ſit nouatio. vt. l. i.§. pen. de ſtipu. ſeruo. Pet. de bella ꝑti. in.§. ſi pacto. ¶ Sed ꝗd ſi aliquid debet̉ officio mercenario vtruꝫ veniat in ꝓmiſſionem nouantem. gl. dicit ꝙ non. jͣ. de noua. emptor tn̄ ſit nouatio. Nec ob. ꝙ ſit minus innoua. qꝛ eſt circa acceſſoria non circa rem pͥncipalem. īmo dic ꝙ īteruenit delegatio vn̄ eſt ibi exp̄ſ ſa nouatio. Ratio tn̄ quare acceſſoria etiam p̄teriti tꝑis non veniunt qꝛ nō ſunt debita nec eſt veriſimile ꝙ ꝓmiſſor velit ſe magis obligare qͣꝫ pͥmo teneret̉ ar. de ſol. ſi is cui.§. flauius. ¶ Nunquid per commiſſionem pene fiat nouatio dic latius ꝙ aut precedens obligatio eſt ex cā lucratiua. et tūc ſit nouatio. vt. l. i. de penu. le. vnde res in diſpoſitione deducta non eſt in obligatione. Sed cum ſit in ſolutione diſtingue. Aut mora eſt impurgabiliter cō miſſa. ⁊ tūc etiam in ſolutione nō erit. Aut mora pōt pur gari ⁊ tūc ē ī ſol̓one. vt. l. i.§. itē ſi ita. ⁊. l. ſi penā. d̓ v̓. ob. aut p̄cedēs obl̓o eſt ex cauſa oneroſa ⁊ tūc ſubdiſtingue Aut pena adijcitur loco contēptus ⁊ per eam non ſit no natio ſed habet ſimilitudinē cū mulcta per quā nō ſit no natio. vi. sͣ. de arbi. l. ſiquis rem. ⁊.l. i. ſiquis ius dicen̄. nō obtem. Aut pena adijcitur loco ītereſſe. Et hic ſubdiſtin gue. Nam aūt adijcitur minor pena qͣꝫ ſit intereſſe. Aut maior vel equalis. Prīo caſu aūt adijcitur minor pena per errorē ⁊ non ſit nouatio. l. apud celſum.§. i. ⁊ ibi no. de excep. doli. Aut ex certa ſciētia ⁊ tūc aut loco particu laris intereſſe ⁊ nō ſit nouatio. vt. l. ſtipl̓ones nō di. in fi. de v̓bo. ob. Aut loco totalis intereſſe ⁊ tūc puto ideꝫ ac ſi pena ꝯtineret totū intereſſe. Nam iſta pena videtur intereſſe conuentū a quo recedendū non eſt. vt. l. fi. de p̄to. ſtip. ⁊ ar. jͣ. de le. ij. imꝑa.§. ſi centum. nō ob. l. qui vſufruc. qꝛ ibi ambe ſtipulationes ſunt ſtipulatiōes ſortis que ha bent ſe ꝯpaſſibiliter. hic vna ſortis alia pene vbi ſit noua tio. Aut ſtipulatio pene adiecta loco totalis intereſſe cōtinet tantū quātum intereſſe vel vltra. Et tūc aut pͥma ob ligatio eſt liberatoria ⁊ nō ſit nouatio. vt. l. reſcriptis.§. ſi pacto. ⁊. C. de tranſac. vbi pactum. Aut eſt obligatoria ⁊ tūc aut bone fidei ⁊ iure gen. ⁊ non ſit nouatio. vt. l. ſi quis a ſocio. ⁊. l. predia. Aut ſtricti iuris ⁊ tūc aut pena pōt peti vna cū pͥncipali ⁊ non ſit nouatio. vt no. in. l. ꝗ fi dem. ⁊. C. de tranſac. l. ſiꝗs maior. Aut non pōt peti vna cum pͥncipali. ⁊ tunc aut obligationes ſūt concepte in di uerſis perſonis ⁊ non ſit nouatio. l. i. in fi. de ſtip. ſeruo. Aut in ꝑſona eiuſdem ⁊ ſit nouatio. vt. l. obl. fere in fi. ⁊ hoc quo ad obligationem ſed quo ad ſolutionem nō eſt facta nouatio. l. i. de re. lo. ⁊ ideo. l. obli. fere in fi. dicit qͣſi nouatio non dicit vere nouatio de hoc per Cyn. in. l. ſi pacto. sͣ. de pactis. Sequitur ex lectura antiqua. In tex. ibi ha Ui res ſub CO. pet. i. nō habe ret niſi recuꝑaret p̄ciuꝫ. vn̄ euidētior rō eſt qꝛ mutat ſibi cauſaꝫ poſſeſſionis ⁊ non poſſidet pro empto re. vt. l. fundo. jͣ. ad. l. fal. ⁊. l. iij.§. qui fideicōm iſſariaꝫ. jͣ. d̓ de here. inſti. ⁊ vide Iac. in. l. ſi ſubſtituto. jͣ. de leg. i. Nō ſūmat̉ qꝛ Eruus quem. non pōt cōmo de ſummari. ¶ Noͣ ex hac. l. in v̓. ẜm q̄ dicen dum eſt. ꝙ qn̄cunqꝫ res mea ꝑueniret ad te ſine cauſa teueris mihi reſtituere per ꝯditionem ſine cauſa. ſimile ha De actio. em ⁊ ver li. buiſtis. sͣ. ſi cer. pe. l. ſi me ⁊ titium. ¶ Scd̓o noͣ gl. que in cipit ex maleficio. ex qua glo. habes ꝙ ꝯditio furtiua eſt ex maleficio lꝫ gl. aliter notet in. l. ſi pro fure.§. fi. sͣ. de cō di. fur. de quo dixi ibi. dixi etiam in. l. ſi ambo.§. quotꝭ. sͣ. de cōpenſa. vbi de hoc eſt tex. ⁊c̄. Not. hunc.§. ⁊ Si ſciens alienam. pro declaratio ne ipſius dic qn̄qꝫ ꝗs vult agere ꝯtra vēditorem ſuuꝫ qꝛ ſciēter rem alienam ſibi vendidit ⁊ tūc pōt agere actꝭ. ex empto etiam anteqͣꝫ res euincat̉ vt hic ⁊ sͣ. e. l. ſi ſeruum. qn̄qꝫ vult agere de euictione ⁊ tūc non pōt agere niſi re euicta. jͣ. de euic. l. euicta. Ad idem in. d. l. ſi ſeruum. ſcd̓o rn̄ſo. Qn̄qꝫ emptor vult agere cōtra ſuum vēditorem qꝛ res vēdita non defendit̉ ⁊ tūc agere pōt anteqͣꝫ euincat̉. vt. jͣ. de euic. l. ſi plus vel minus.§. mota lite. qd̓ no. ⁊c̄. Ex lectura antiqua. ¶ Iſtud princi. probat ꝙ ex maleficio oritur naturalis obligatio inter dominum ⁊ ẜuuꝫ que diminuit peculium ipſo iure. ¶ Ex lectura antiqua. NOVA ADDITIO. ¶ In.§. ſi ſciens non eſt alibi Ray. ¶ No. ꝙ venditor qui vendidit rem alienam ſcienter non liberatur ſola fcī traditione. vn̄ hoc caſu non poſſet agere ad preciū dato ꝙ euictio nō emineret in lumine ꝯͣctꝰ. ſecus ſi ignorāter vt hic ⁊ de pericu. ⁊ cōmo. rei ven. l. ij.§. fi. Item ex lectura antiqua. Dicit Ray. de for. ꝙ Si ſciens aliena. ie caſus nō eſt alibi ⁊ dicit ꝙ vbi quis vēdit rem alienam ſciēter non liberat̉ tradēdo īmo incūbit ſibi rem facere accipientis. vn̄ de iu ra que loquūtur de ſimplici traditione loquūtur in eo ꝗ vendit bona fide putās ſe dn̄m. quod tene menti. Si venditori res fuerit ꝑ I Ca re S. viꝫ ablata liberatur cedē do actionem emptori. h. d. ¶ No. tex. ibi qꝛ cuſtodia ⁊c̄. ⁊ no. ex hac. l. ꝙ re ablata vendi tori per vim liberatur venditor. quod intellige verum ni ſi illa res fuerit ablata propter inimicitias venditoris. nā tunc res videtur perdita propter culpam venditoris. vt jͣ. ti. i. l. ſi merces.§. culpe. jͣ. ſolu. ma. l. pe. in prin. ¶ Iteꝫ no. ꝙ cuſtodia aduerſus vim parum profuit ⁊ venditor de poſſeſſione deiectus liberatur cedendo iura. facit. sͣ. d̓ ꝯͣhen. emp. l. quod ſepe.§. ſi res. ¶ No. ergo ꝙ non dici tur male cuſtodire qui per vim repellitur niſi culpa preceſſerit. vt qꝛ inimicitias ꝯͣxit. l. ſi merces.§. culpe. jͣ. loca. Si duo emūt vnaꝫ rem Uterqꝫ veſtru. ſeꝑaum ab vno non domino vel a duobus non dn̄is ille dicit̉ eſſe potior cui pri us res eſt tradita. h. d. iſte.§. Et iſtum.§. examina plene. vt nō. optime per gl. sͣ. de publicia. l. ſiue aūt.§. ſi duobꝰ. ⁊ qd̓ ibi dicam. ¶ No. ꝙ hn̄s antiꝗoreꝫ titulū antefert̉ in poſſeſſorio. antefert̉ ergo iſte qui habet antiquiorem poſſeſſionem vel magis a dn̄io cauſatam ⁊ iuſtificatam. vt extra de proba. lꝫ cauſam. quod eſt notabile. ⁊ non cre do ꝙ iſte caſus ſit alibi. ¶ Ex lectura antiqua. NOVA ADDITIO. ¶ In v̓bo tex. nihil amplius. ¶ Not. ꝙ re venditori ꝑ vim ablata venditor liberatus eſt a traditione rei Bart. in.§. vterqꝫ. ¶ No.§. ꝙ melior eſt cauſa eius qui preten dit antiquiorem poſẜionem qꝛ poſterior preſumitur clā deſtina. facit extra de ꝓba. lꝫ cauſam. Si emptor vel vē Iquis ame. aitor in menſura decipiatur deceptus contra decipientem habet regreſſuꝫ. h. d. Iſtaꝫ. l. examinat plene gl. in. l. arbitrio.§. de eo. sͣ. de dolo. quod dic vt ibi. Ex lectura antiqua. ¶ Plus repetitur ⁊ minus ſuppletur. hoc dicit. Item ex lectura antiqua. Licet emptor ſuccūbat I fundum. i poſſeſſorio non agit ex ſtipulatione duple ſed ex empto ad intereſſe. Bal. ſuper. ij. ff. veteris. iiij

a ¶ Qd̓ non vide eundem bal. in ru. C. d̓ cōtrahen. em̄ pti. in vlti. q. ꝑ hunc tex. re. adde bar. ī b ¶ Repudia l. qꝛ poterat. jͣ. ad trebel. A actio. exditi. DCactio. empli ⁊ venditi. vnde ille qui ſuccūbit in poſſeſſorio non dicit̉ pati euic. ¶ In glo. maxime in fi. niſi eſſet appoſita ſtipulatio duple reſpectu ſeruitutis. quo caſu loquit̉ hec. l. ⁊ eſt no. NOVAADDI TIO. ¶ Ex lectura antiqua. ¶ Nota ꝙ ſnīa lata in poſſeſſorio non cōmittit ſtipulatiōem aliquā ſed bene agitur exempto ad intereſſe. nā nō eſt euicta res ſed poſſeſſio. ⁊ adde quod nota. de verboꝝ obliga. venditores. Pars Enditor domus. cuſiodie eſt ſe ꝓ cuſtodia obligare. h. d. ¶ Et no. hanc. l. in ar. ad priores qui hn̄t arbitrium ſu per cuſtodia ꝙ poſſint obligare cōe pro cuſtodia. ¶ In tex. ibi domus que minat̉ ruinam ẜm vnum intellectum vel ẜm alium cui alia domus vicini minat̉ ruinam. ⁊ iſte intellectus videtur verior ẜm Iaco. butrī. NOVA ADDITIO. ¶ Ex lectura antiqua. ¶ In v̓bo tex. cuſtodie. ar. ꝙ ſi alicui cōmittitur arbitri um ſuper cuſtodia caſtri ꝙ poſſit conducere ſtipendiari os ad cuſtodiam ⁊ obligare dn̄m. Iſta. l. dicit ꝙ alid̓ I venditOr. at dicere. x. aliud dūtaxat. x. ⁊ hꝫ locū inter pͥncipales. ſed in fideiuſſionibꝰ eꝗpollet. vt. sͣ. de nego. geſt. l. qui aliena.§. liberto. ſed glo. dicit ꝙ iſtud eſt verum ex virtute cuiuſdam generalis non ex virtute numeri a prin. non taxati. ¶ Nota bene primum ⁊ ſecundum caſum iſtius n l. ſed non ſummatur quia breuis. Nota ꝙ ad ilin Si per emptorem. uum qui eſt in m ꝑ mora recipiendi pertinet periculum expenſarum. quod facit contra locatores. NOVA ADDITIO ¶ Ex lectura antiqua. xj ¶ Nota ꝙ genus poſt ſpēm ampliat niſi in v̓bo ſpālibꝰ dia t. j. ſint adiecta v̓ba taxatiua vt dictio dumtaxat. ⁊ hoc dicit. ¶ In.§. ſi per emptorem. no. ꝙ emptor poſt moram im penſam cibariorum rei empte debet reddere venditori. Exceptio cauilloſa ⁊ obſcura n̄ UETT. patrocinatur excipiēti. ¶ No ta ꝙ qui ſcit debꝫ clare ⁊ ſpecialiter loqui nō ſub verbis generalibus ⁊ cōfuſis. ſed in igno rante tolleratur generalitas. quia non poteſt quis ſpecifi care quod neſcit ⁊ nota. NOVA ADDITIO. ¶ Ex lectura antiqua. ¶ Ar. ꝙ ſi ille qui patitur defectum in natalibus impetrat beneficium cū clauſula non obſtante generaliter pro lata ꝙ nō valet impetratio tanqͣꝫ ſubrepticia ſi impetrās ſciebat vicium ſed ſi ignorabat bene valet. Nota ex Uintus mutius. poc tex. circa fi. ꝙ arbores que ſunt in fundo non dicuntur corpus ſeparatum ab ip̄o fundo. Additio. ¶ Quintus. Dn̄ium arborum ſolo coherē tium ſine ſolo trāſferri nō pōt. h. d. ⁊ tene mēti. ⁊ ideꝫ eēt in edificio. ¶ Quero ruſticus emit hic vnā arborē ficuꝫ vel oliue pēdētis in agro meo nūquid valet emptio. ⁊ vi det̉ ꝙ nonª qꝛ non pōt tradi nec dn̄ium trāſferri ex iſto. tamen cōtractu agit̉ ad patientiam que habet̉ loco tradi tionis vt hic. ⁊ iſte eſt caſus in quo ex contractu venditꝭ. non patit̉ tranſferri dominium nec ſequi traditio. tamen contractus tenet. De his autem pendētibus ⁊ alijs que poſſunt ſeꝑari non eſt dubiū ꝙ vēdi poſſunt. vt. jͣ. e. l. que pēdentem vindemiam. Ex predictis apparet ꝙ qui emit arborem non emit ſolum qꝛ tūc fieret traditio ⁊ dn̄ij trāſ latio. de quo per doc. de leg. ij. l. ſi fundum. NOVA ADDITIO. ¶ Ex lectura antiqua. ¶ In v̓bo tex. vt dn̄s. ¶ Nota ꝙ quis non pōt vt dn̄s agere qui non habet ius in re ſed ad rem ⁊cͣ. In hac. l. pōe N venditiones caſum. vt not. hic in glo. i. ⁊ ideo non ſummat̉ qꝛ breuis eſt. ⁊ tn̄. h. d. Ius excipiēdi afficit ſingularem ſucceſſorem ſicut aucto rem. h. d. ẜm Pet. ⁊ hanc. l. ſignanter allegat Cy. C. lo. ca. l. emptorem. ⁊ adde qd̓ no. sͣ. de ꝓcur. l. ſiquis in tem ſuam. ⁊ qd̓ no. Iac. de lega. i. l. apud iul. ⁊ qd̓ no. Dy. de dam. infec. l. fluminum.§. adijcere. NOVAADDITIO: ¶ Ex lectura antiqua. ¶ Uide Cy. C. loca. l. emptoreꝫ vbi hanc legem ſignāt̉ allegat. vide in Spe. de procurato.§. ſequitur quid ſi excōmunicatus. ⁊ v̓. ſed nūquid ꝯtra ꝓcuratorem. ¶ No ta hanc.l. ꝙ ille cui emptor ceſſit iura non pōt agere cōtra venditorem niſi offerat precium. ar. huius. l. vbi eſt qͣ ſi caſus. ⁊ eſt ratio qꝛ excipitur d̓ debito ꝯtracto reſpectu eiuſdem rei in qua habet cām. Quid ergo de exceptio ne cōpenſationis dic vt no. sͣ. de procurato. ſiquis in rem adde quod no. in glo. ordi. ſingulari. C. de iure dotiuꝫ. l. fi. in glo. ij. ⁊ vide Iac. de le. i. l. apud iulia.§. idē iul. Quod deficit in vna I duorum. re poteſiſuppiſcri ia alia meliore vel ſimilis quātitatis. ¶ Nota hic fieri cōpenſationem de qualitate ad quali tatem. ¶ Nota ꝙ non refert a quo ſoluatur. NOVA ADDITIO. ¶ Ex lectura antiqua. ¶ Iuxta finem. ¶ In v̓bo tex. ſed rectius. nota hic ſpe ciem cum ſpecie cōpenſari qꝛ ex vno cōtractu deſcendūt obligationes hic. Itius cuꝫ decederet. ¶ Nota tex. in hoc v̓. de ſumptibus coniun cta. l. fi. Naꝫ iſte tex. cum. l. ſeq. videt̉ velle ꝙ ſumptus non deberet excedere duplum precij rei empte. quod eſt perpetuo menti tenendum. Ex lec. ant. ¶ In glo. i. non. ¶ No. ex. l. iſta ⁊ ex iſta b glo. ꝙ nolle legatū nō eſt repudiareᵇ. ⁊ ſic ꝗ dicit nolo n̄ videt̉ dicere repudio. qꝛ pōt deliberare. ⁊ hoc verum de ꝓpria ſignificatione v̓boꝝ. ſecus de iuris interpretatiōe. vt. jͣ. ad trebe. filij mater ẜm Cy. qui remittit ad notata ꝑ ſe. vt. C. de iur. ⁊ fac. igno. l. ij. ⁊. C. vnde vi. qui ſe patris. ¶ In glo. he̓des. ibi he̓dis. idem̄ no. sͣ. de ſerui. pap. cō tra. no. ⁊ male. C. cōia deleg. l. ij. Ra. ¶ In ea. glo. in fi. hec ſolutio ꝓbatur. jͣ. de fideicō. libe. l. qui libertatē. Ra. Nā hoc eſt fauore libertatis cū ⁊ māumiſſus ab empto re poſſit eligere hē̓deꝫ. vt. jͣ. eo. l. idēqꝫ. in fi. Cy. ⁊ facit ad no. jͣ. de fideicō. l. inuitus. vbi gl. notat ſil̓e in vaſallo. Additio. ¶ Titius cum decederet. ¶ In glo. manu miſſi ibi rn̄deo forte heredum. Idē not. sͣ. de ſerui. l. papi. ꝯͣ. no. ⁊ male. C. de leg. l. ij. rei trāſlatione dn̄ij. hec ſolu tio ꝓbat̉ de fideicō. li. l. qui libertatem. Ray. naꝫ hoc eſt fauore libertatis cum manumiſſus ab emptore poſſit eli gere heredeꝫ. vt. jͣ. eo. l. idēqꝫ in fi. Cy. ⁊ facit ad no. in. l. ſi non ſortem. ꝙ in contractu bonefi. non poteſt peti intereſſe vltra duplum niſi petat̉ ratione doli. vt. jͣ. l. idēqꝫ. r ſi. in omnibus. vel niſi petatur ꝓpter maleficium. vt. sͣ. eo. l. iulianus. ¶ Nota in.§. illud. ꝙ imputetur ſibi qui non excepit cum potuit. NOVA ADDITIO. ¶ Ex lectura antiqua. clhuſa. In v̓bo tex. hr̄dēqꝫ. ¶ No. iudiciū agiA tari cuꝫ vēditore. Rō qꝛ vēditor ſolus erat obi gatus. ¶ Itē no. hic caſuꝫ in quo ꝗs manumittit ſeruū alienū. ¶ In.§. aretuſa. ar. ꝙ dn̄s iuiū ſubditū nō poſſit ſubiugare forte duriori dn̄o ſed hoc eſt ꝓpter preceden tem diſpoſitionē ex qua dn̄s erat ſeruo obligatus. als be ne pōt dn̄s vendere cui vult. vt. l. i. sͣ. d̓ his qui ſunt ſui vi alieni iuris. ¶ In.§. ergo cum meminiſſem. naꝫ aut vuli agere reſpectu ſerui ⁊ nō pōt qꝛ ſuo facto amiſit in omū tendo. Aut reſpectu iure patronatus ⁊ iſtud non fuit ve ditū ſed cōtra vlpia. per iul. Et paruꝫ facit qꝛ ſuccedit io co rei vēdite. ¶ In glo. ſuper verbo tex. noluiſſet que ūj cipit non noluiſſet de hoc no. C. de iur. ⁊ fac. igno. l. ij. ī .C. vnde liberi. l. qui ſe Ray. Seꝗtur ex lectu. anu Cum ⁊ forte

o No. ꝙ ex cōtraUm et fOri. etū bonefidei nō poteſt peti intereſſe vltra dupluꝫ niſi petatur ratione doli. vt. l. idēqꝫ. v̓. in omnibus. vel niſi petatur ꝓpter maleficium. vt. l. iulianus. jͣ. eo. No. ꝙ īpu Demqꝫᵈ Illud. et aibi qui non excipit cum potuit. Non ſum Iquis alienam. nat quis breuis. vel ſic ſūmatur. dn̄ium accedens vēdi tori opitulatur emptori. ¶ Et no. hunc tex. cum glo. qꝛ loquit̉ melius qͣꝫ alius. Et idem examinat h̓ Ia. ⁊ Bar. jͣ. de vſur. l. cum vir predium. vbi vide gl. hic diſting. de dn̄io vtrum ſuperueniat ex cauſa de preterito ⁊ non requirit nouam traditionem. an ex cauſa de futuro ⁊ tūc ſic. qd̓ eſt menti tenendum. ¶ In glo. ſua.i. tēpore fideicōmiſ. ⁊c̄. No. no. di. glo. quādo ſit verum. ꝙ quando venditor ſuccedit dn̄o rei tranſeat dominiū ipſo iure in emptorem vel non. nam ſi quidam venditor conſequitur dominiū ex cauſa que fingit ip̄m fuiſſe dominum tꝑe traditionis tranſit dominiū ipſo iure in emptorem. vt. l. proinde. hic in glo. alle. Si vero venditor efficitur dominus ex cauſa que retro non trahitur. tūc ſecus qꝛ non tra ſit dominiū ipſo iure in emptorem ſed venditor cogit̉ vē ditionem implere vt hic dicitur. ⁊ ī. l. ſi a titio. jͣ. de doli ex cep. l. apud celſum.§. ſi a titio. ⁊ de hac opinio. facit magnum feſtum Ia. de are. ⁊ Iaco. but. in. d. l. proinde. sͣ. ſi certum peta. ⁊c̄. Qn̄ pena eſt ad Vtius titius. ſecta datiōi preſiue facto poteſt peti nec preſumit̉ adiecta in fraudem vſurarum. h. d. Additio. ¶ Lutius titius. Pena inſerta facto nō intelligitur appōi in frau. vſurarū. ad hoc allegatur. ¶ In glo. ⁊ ſic vtrūqꝫ. No. ꝙ emptor vtrūqꝫ non exigit. ſed vel rem vel intereſſe cū vſuris vel penam. ⁊ non ob. sͣ. e. p̄dia ẜm Ray. qꝛ altero debet eē ꝯtentus niſi quatꝭ. eſſet plus in alio. vt. d. l. predia. ¶ Sed quero emptor petit rē ſibi tradi aut intereſſe p̄ſtari. nunꝗd ſub iſto libello comprehenditur intereſſe cōe vel reſtitutio precij. re enim nō tra dita emptor poteſt precium repetere non vt precium ſed vt intereſſe ſicut re euicta. vt. sͣ. eo. l. emptorem.§. ibidem. ⁊. jͣ. eo. ſicut. in fi. Item poteſt petere rem ⁊ vſuras precij ſi id precium quod ſoluit acꝗſiuit ab alio ſub vſuris. tex. eſt ī hac. l. lutius. Nota qꝛ nō eſt alibi. Iſta. q. ſtat in hoc vtrum ſit triplex intereſſe.ſ. ꝯuentum cōe ⁊ ſingulare. tūc .n. oīa iſta includunt̉ in libello. Si autē nō eſt niſi vnicum intereſſe.ſ. damnū emergens vt ꝗdaꝫ tenent non videt̉ ꝙ iſte libellus cōprehendat precium cōe vel precium cōuē tum. pro hoc. sͣ. l. emptoreꝫ.§. ibidem. vbi facit dr̄iam inter p̄ciū ꝯuētum ⁊ vtilitatē.i. intereſſe. Nic. de ma. tenet ꝙ non ſit niſi vnicū intereſſe cuius partes integrales ſint precium cōmune ⁊ cōuentum. ſicut poſtis nō eſt domus ſed pars domus. tu dic ꝙ iſte libellus eſt generalis ⁊ cōtinet iſta tria ⁊ per talem libellum conſequitur quāti plu rimi intereſſe dūmodo ſit intereſſe intra rem ⁊ iuxta rem ⁊ de natura rei non extra rem ⁊ extra naturam rei. vt. sͣ. eo. l. ſi ſterilis.§. cum per venditorem. licet Nico. de ma. dicat ꝙ venit intereſſe extra rem ex mora. ſed male dicit. qꝛ vel tacite venit nō ꝙ eſſet de naͣ rei vel de natura contractus. ⁊ adde qd̓ no. per Inno. exͣ de ſen. excō. c. ſacro. ¶ Ex lectura antiqua. NOVA ADDITIO. ¶ In glo. ſuper verbo tex. exhibuerit que incipit maxime ſuper ver. glo. l. magnam. vel dic ꝙ vbi eſt dies ⁊ pena non pōt purgari mora. verū eſt in contractibus ſtricti iuris. vt ibi ſecus in cōtractibus bonefidei vt hic a cōtra rio ſenſu. vel ibi nil erat preſtitū de ſorte. hic ſic vn̄ admit titur hec purgatio ne cōſequatur vtrūqꝫ. ¶ Ex lectura antiqua. NOVAADDITIO De actio. empti ⁊ venditi. In glo. que ē ſuX contractū. ger ver. conueni ri que incipit ⁊ ſic vtrūqꝫ non ꝙ ſimul exigat ſed vel rem ⁊ intereſſe cum vſuris vel penam vt non obſtet. sͣ. eo. predia ẜm RayUenditor cogit̉ Itius heres. cedere emptori ē ſtrumenta rei empte quādo ſibi expedit. h. d. ¶ No. qd̓ dixi in ſūmario. ⁊ aduerte qꝛ originalia inſtr̄a rei empte qn̄ ſibi expedit non cogit̉ empto ri tradere. vt. l. inſtrumēta. C. de fideiuſ. ſed cogitur oſten dere ⁊ ei copiam facere ad hoc vt emptor poſſit de eis ſe informare. ⁊ ita loquitur hic. Ex lec. ant. ¶ Uenditor tenet̉ tradere emptori inſtr̄a per que poſſit certificari de iure venditoris. h. d. Et vide in Spec. de loca.§. nunc aliqua. v̓. lxxvj. ⁊ v̓. lix. ⁊ ꝑ Dy. de fun. inſtruc. queſitum.§. idem pap̄. ⁊ de leg. i. ſi ſic.§. i. per Dy. facit. l. fi. in prin. sͣ. de pig. acti. Ui per colluſionem. Iſtud pͥncipiū nō ſūmat̉. ſed pone caſum ī. e. vt in glo. Vel melius pone caſum locaui titio fundū meū ad ꝗnquēniū ſingulis annis pro. x. ⁊ in veritate qͣꝫuis ſic caueat̉ inſtr̄o nō dabat niſi ꝗnque. hoc feci cā decipiendi emptorē vt plus mihi daret. querit̉ an ego tenear ex empto reſpondet̉ ꝙ ſic. nec excuſat̉ ſi dicit volo reciꝑe in fide mea ꝙ colonus ſtabit. v. annis in fundo ⁊ ſingulis annis p̄ſtabit. x. Cy. in addi. ⁊ no. hunc caſum. 9 No. ex hoc tex. ꝙ que debēt̉ Precij Or Cofnicio iudicis nō ſunt ī oblo ne vt hic ⁊. l. ꝗntus. jͣ. de an. leg. jͣ. ad tre. l. deducta.§. mini mis. jͣ. loca. l. quero. cum ſi. qd̓ no. officium iudicis merce̓ narium extinguit̉ ſorte ſoluta. h. d. quotidie allegatur. Si emptor ex aliqͦ Ona fides. pnacionō cogitur ſoluere p̄ciū nō cogit̉ venditor ei ad tradēdū rē. h. d. Vel ſic. reſoluta fide emptoris reſolui tur fides vēditoris. h. d. ¶ No. ꝙ ſi ego nō teneor tibi ſeruare fidē nec tu mihi. ⁊ iſtud ē ex naͣ correlatiuorum. Mo I per emptorem. naem ptoris tollit effectū more venditoris. h. d. vel ſic. In mora eiuſdē tꝑis deterior eſt conditio agentis. ſed in mora ſucceſſiua vltima mora nocet. h. d. ¶ In tex. ibi mora fuiſſet. vt qꝛ certa die certo loco d̓be bat tradi vinū ⁊ nullus fuit eadeꝫ die in loco ẜm Rizar. UēdiReditor fundum. ior cogit̉ exhibere emptori inſtr̄a ꝑtinētia ad defen ſionē rei vēdite. h. d. ¶ No. pͥmo qd̓ dixi ī ſū mario. ꝯcor. sͣ. e. l. titius hr̄s. vel ſic. exactor collectaꝝ pōt vēdere bona nō ſoluētiū ẜm bar. Et dicit Cy. ꝙ ēt pene nō ſoluentiū ꝑtinent emptoribus gabellaꝝ per hanc. l. ⁊ .l. fi.§. diui quoqꝫ fr̄es. de publi. ⁊. C. d̓ vec. l. ſiꝗs. tu reſpi ce verba qꝛ ſi pena eēt noīatim collata in fiſcū ⁊ nō in em̄ ptorē ꝯſului ꝙ ſequeret̉ emptorē niſi eēt pena q̄ ſuccederet loco rei. qꝛ pene maleficioꝝ debent fiſco applicari. ⁊ non priuatis. vt. l. mulctaꝝ. C. de modo mul. ⁊ hic non di cit aliquid de pena niſi intelligeret̉ de pena cōmiſſi. vt. jͣ. d̓ publi. l. cōmiſſa. facit. sͣ. de reſcin. ven. l. fundus. adde qd̓ dixi in. l. fi.§. i. jͣ. qui po. in pig. ha. ¶ In tex. ſaltus.i. contrate Ray. No. pro emptoribus gabellaruꝫ ſiue fructuū certe contrate. ⁊ hoc no. Bar. pro ſindicis caſtroruꝫ qui ſunt deputati ſuper exceptionibus. ⁊ ibi coniuncta erat. ¶ No. ꝙ pilaſtra appodiata domui vident̉ vēdita vna cum domo no. in ti. de ſen. aug. c. ſcienduꝫ in prin. ¶ Se cūdo no. ex tex. ꝙ ille qui emit tributa vnius loci pōt vēdere p̄dia non ſoluentium ⁊ ſic facit ꝙ ſindicus ville vel caſtri poſſit vēdere predia non ſoluentiuꝫ. ſi ipſe ſindicus cogitur ſoluere pro tota vniuerſitate qd̓ no. v1 S f

De actio. empti ⁊ vendi. ¶ No. Predium extimatum. ⁊ꝑ ter. dum dicit. ⁊ marito liberum preſtare ⁊c̄. Naꝫ iſte tex. cū prin.§. videtur velle ꝙ tunc predium dicatur liberū quādo non eſt obligatum de quo dic per glo. in. l. ſi ꝓ fundo. .C. de tranſac. ⁊ de hoc verbo vide in. l. vi. facit. jͣ. de vi ⁊ vi ar. ¶ Secundo no. ex hoc tex. ꝙ quando prediuꝫ datur extimatuꝫ pro dote agit maritus actione ex ēpto qua ſi videatur emiſſe vt hic. ⁊. C. de iure do. l. i. C. de pac. l. ex cōuen. jͣ. de iure dotium. l. quotiens cuꝫ ſimilibus. An au tem econuerſo ipſa mulier ſoluto matrimonio pro iſto p̄ dio dato extimato in dotem habeat ac. ex venditꝭ. gl. hēs no. quam no. C. de iure do. l. cum dotem. NOVA ADDITIO. ¶ Ex lectura antiqua. ¶ Uide Iaco. de le. ij. l. qui duos. vide Iac. in. l. ſi vero ſo. ma. ¶ Nota ꝙ cōductori tributorum ſiue vectigalium applicatur pena cōmiſſa ad qd̓ no. C. de vectigal. l. ſi quis. ⁊. jͣ. de publica. l. fi.§. diui quoqꝫ fratres qd̓ eſt no. ꝓ emptoribus gabellarum vt habeant penas quod nota. Cy. jͣ. de bonis auc. iudi. poſ. pretor.§. preterea. d̓ no. oꝑ nun. l. i. in fi. ¶ In.§. itē fundus. In verbo tex. a conductore. nota ꝙ exactor collectarum pōt vendere bona nō ſoluentium Bal. Nota ꝙ conductori eius ſaltus in quo ſunt ſita predia debent ſolui tributa. ¶ Not. ꝙ etiam ra tio contractus non preiudicat ꝯtrahenti. ¶ In.§. predi um. Nota ꝙ venditor pōt conueniri ꝙ luat rem venditā alteri obligatam. Idem de dante in dotem vt hic ꝙ not. ¶ In.§. venditorem. Nota ꝙ emptori reddituuꝫ debēt iura cedi ⁊ pro extraordina. redditibꝰ. ar. cōtra d̓ ānu. le. l. ſeyo.§. medico. ſed ibi pro illis extra ordinarijs nō erat ius queſitum hic ſic. Item ibi titulus lucratiuus hic one roſus. Vendidit quidam militiam ⁊ redditus aliꝗs debebat recipere rōne militie a quodaꝫ alio vel ſibi ex teſtō debebuntur vel ex alia cauſa. B. ¶ In.§. ante domum. Ar. ꝙ ſi aliquis vendidit domum ꝙ aream ſiue curiā vel ortum quo vtitur ſimul vendidiſſe videatur de le. iij. p̄dij .§. qui domum Ray. ¶ Nota.§. ꝙ murus cum calce ac cedit domui ⁊ ꝙ vendito caſtro intelliguntur vēdite fortilicie caſtri ſicut hic vendita domo intelliguntur vendite fortilicie domus domuī ꝯiuncte. ar. ꝙ inſultus factus ad ſcalas domus intelligatur factus ad domum. Idem ſub porticu licet porticus ſupra ſolum publicum de iure non poſſit haberi cum ſolum debeat eſſe liberum vſqꝫ ad celum. de hoc in ſpec. de iniur. v̓. ſed pone ſtatuto. ¶ In verbo tex. reſpōdi eodē. nota ꝙ quis intelligitur vende. re rem prout eam poſſidet. ¶ Item no. ꝙ tantum eſt di cere vendo prout poſſideo quantum eſt dicere vendo eo iure quo poſſideo. In tex. ibi militie ⁊ de multi Inter vendi. gūici militie genere. vide qd̓ no. per Guil. de cu. in. l. omnino. C. de inofficio. teſtamen to. ⁊ ibi plene per eum. Nota hanc. l. ⁊ Imercedem. uinge cum ea. l. inſulam. jͣ. loca. ⁊ ex hoc principio habes quā do ꝗs vendit rē hoc acto ꝙ pēſiones accedāt de quibus penſionibus intelligatur qd̓ nota ⁊ tene mēti. Ex lec. anti. ¶ Nota ꝙ pactū ſuper acceſſione mercedis interpretatur de mercede que concernebat paciſcen tem nō tertium ⁊ dictū pauli non venit ad correptionem labeonis ſed magis declaratiue. ¶ In tex. ibi cautuꝫ eē .i. parum tibi proſpexiſti. Nota ꝙ ſepulchrum tranſit cū vniuerſitate fundi ẜm labeonē niſi acceſſus ad ſepulchrū ſit per viam publicam ẜm pauluꝫ ⁊ eſt ſimilis diſtinctio. jͣ. de lega. iij. predijs.§. balneas titio. ⁊.§. qui domum. vel loquitur hic de via publica diuidente ſepulchrum a fundo. vt. jͣ. de acqui. re. do. martius. quia via publica non eſt finis intra rem ſed eſt finis extra rem. vt. sͣ. de pericu. ⁊ cō mo. rei ven. l. id quod.§. i. ¶ Ex lectura antiqua. NOVA ADDITIO. ¶ Pactum ſuper acceſſione mercedis ītelligitur ſuper ꝓpria non ſuper aliena. h. d. ¶ In.§. ſi eum fundū. Nota hic ꝙ iter publicū diuidit ſepulchrū a fundo ſic. jͣ. d̓ ac. re. do. neratius. ¶ In.§. ſi habitatoribꝰ hic omnino. vide qd̓ no. Inno. extra de ſen. excō. ꝙ in dubijs. vide ſi cui plus per. l. fal. niſi.§. fi. vide in Spec. de peni. ⁊ remiſſi. v̓. quid ſi ipſe vide Arch. in. c. ij. de conſti. li. vj. ⁊ Cy. C. de ſacroſan. ecc. auc̄. quibuſcūqꝫ modis. ⁊. xi. q. i. ſi is per ar chi. ⁊. jͣ. de fideicō. liber. l. cū fidei heredis ⁊ de peculio. l. ſi peculium.§. ſicut per Ia. ⁊ no.§. ꝙ in generali ſermone non continet̉ perſona excipientis nec perſona donata rij ⁊ erat hic generalitas in perſonis ⁊ in cā non lucratiua pretendebantur. vide. jͣ. titu.i. qui inſulam.§. colonus. ¶ In vltimo ver. tex. prohibebit. Nota ꝙ emptor pōt expellere habitatores ſua auctoritate ⁊ impune. Eo noīe cautum.i. ꝯi eum fundum. parum cui proſpexiſti. No. hic ꝙ ſepulchrum tranſit cum vniuerſitate fun di ẜm labeonem niſi acceſſus ſit ad ſepulchrum per viaꝫ publicam ẜm paulum eſt ſimilis diſt. jͣ. de leg. iij. l. predijs §. balneas titio. ⁊.§. qui domum. Et no. ꝙ loquitur hic de via publica diuidente ſepulchrum a fundo. vt. jͣ. de acquir. re. do. l. martius. quia via publica non eſt finis ītra rem ſed eſt finis extra rem. vt. sͣ. de pericu. ⁊ cōmo. rei vē. l. id quod.§. i. No. hunc tex. Si habitatoribus. a gl iua que incipit qui gratis habitant ⁊cͣ. Additio. ¶ Si habitatoribus. Ibi recepta.i. excepta eſt. ¶ No. hic tria. primo ꝙ venditor excipiens habitationē habitantibus videt̉ excepiſſe alijs nō ſibi qꝛ in generali ſermone non continet̉ perſona loquentis ſic. C. de ſolu. l. inquiſitio veritatis. ſimile. jͣ. de pec. le. ſi peculiuꝫ.§. ſicut. ⁊ facit ad no. in ſpec. de pen. ⁊ remiſ. v̓. ꝙ ſi tēpore. ⁊ per Inno. de ſen. excom. c. ꝙ in dubijs. ⁊ per Archi. in c. ij. de conſti. lib. vi. ¶ Nota ſecūdo ꝙ excipiens habita tionem conductoribus nō videtur excepiſſe habitationē gratuitam ſeu precariam ⁊ ꝙ requiritur ſpecialis execu tio de habitatione gratuita exemplum a. l. tex. habes. jͣ. d̓ dona. l. aquilius regulus.§. lutius. ¶ Tertio ⁊ vlti. no. ꝙ emptor poſt traditam ſibi poſſeſſionem poteſt impune expellere illicitos detentores. facit. jͣ. de vi ⁊ vi ar. l. coloSequitur ex lec. ant. nus. ⁊ l. cum fundus. Nota de il Iſeruus quem. oꝗ vendi dit equum ⁊ nondū tradidit an poſſit ipſum equitare ⁊ facere de eo quicquid faciebat pri mo ⁊ quid iuris. ⁊ cōcluſio eſt ꝙ debet haberi conſideratio an poſſit imputari culpa venditori nec ne. ⁊ ſi venditor tranſmiſit equum ad emptorem ⁊ in via equus eſt reprehenſus non eſt per hoc imputandum venditori. Incertum de certis debetur ad inSi dolla. nar generis ⁊ in ꝯͣciu eſt electio de bitoris. ſed incertū d̓ certis debet̉ ad īſtar ſpēi ⁊ tale qua le eſt. h. d. In vltima volūtate dic vt. jͣ. de le. i. l. ſiꝗs a filio. .§. ſiꝗs plures. ⁊ facit. sͣ. de ſerui. ru. l. certo generi.§. i. NOVA ADDITIO. ¶ Ex lectura antiqua. ¶ In§. qd̓ ſi hoc. no. a gn̓ali exceptiōe q̄dā excipi. No. ꝙ exceptio dꝫ intelligi ẜm naͣm ꝯͣctus. ī.§. ſi dolia. In v̓. tex. ꝗ vult. Sed ꝯͣ. jͣ. de le. i. l. ꝗ duos nō aliud in legato vt ibi aliud in emptiōe vt hic qꝛ teſtōr nō neceſſariū vr̄ lega re legatario ſed certū ⁊ emptor emere. Sed dic ꝙ ibi fa uore vltime volūtatis. vt ibi no. ⁊ vide. sͣ. de ſer. ru. p̄dioꝝ l. ſi via. ¶ In v̓. tex. peregre. Nō. venditorē ēt ꝑegre de ſtinare rē venditā ad emptorē emptoris periculo. no. ſumariū. ¶ In.§. ſi dolia in incerto de certo ē electio debi toris ⁊ debitū qd̓ ꝯͣhitur ad ſpēm ꝯͣhit̉ ad eaꝫ qualis eſt n̄ ſimpl̓r qꝛ hn̄do relatiuū ad rē hꝫ certā relationē ad eiꝰ qͣlitatē q̄ rei coheret. ¶ In v̓. tex. offō. no. officio iudicis ꝓteſtationē differri ꝑꝑ difficultatem preſtationis. Si ſeruus

I ſeruus qui emere tur. Rei que fuit noſtra ⁊ eſt in poteſtate ho ſtium pōt eſſe cōmercium. h. d. iſta. l. vſqꝫ ad fi. ti. ſed iſtam. l. declara. vt in glo. ⁊ bene. Ex lec. ant. ¶ In tex. ibi in hoſtiuꝫ poteſtate ſine fuga vt. jͣ. de re. mino. oēs.§. a barbaris. ſecus ſi cum fuga. vt. l. qd̓ ſepe.§. ſiꝗs amicos. sͣ. de ꝯͣhen. emp. ẜꝫ Riꝫ. ⁊ Ray. ⁊ facit ad. l. extra de re iudi. ⁊ abbate ſane. No. in fi. aliꝗd differendum donec fieri poteſt. ¶ Locati ⁊ conducti. Rubrica. Sicut emptio ⁊ venOcatio. Atio conſeniu cōtrahitur ita locatio ⁊ cōductio. ⁊ ſicut em̄ ptio ⁊ venditio ſine precio non ꝓcedit ita locatio ⁊ conductio non ꝓcedit ſine mercede. h. d. iſta. l. cum principio. l. ſe. ¶ No. ꝙ in cōtractu locationis requiritur preciū ideſt merces que preſtatur pro vſu rei ſed in emptione requi ritur precium qd̓ preſtatur pro ipſa re. vnde ſi dubitet̉ rō ne precij quis cōtractus ſit ex quātitate preſumet̉. vt no. in. l. i.§. i. jͣ. de ſuperfi. ⁊ facit. jͣ. de fur. l. ſi ſeruus.§. locaui. Item facit. l. vlti. C. de predi. curia. ¶ Secūdo no. ꝙ tā preciū qͣꝫ merces requiritur in pecunia numerata ſeu nu meranda. jͣ. de preſcrip. ver. l. naturalis.§. at cū do. Quid ergo ſi merces conſiſtat in frumento. Reſpōdeo aut per noīa quote vt tertiam vel quartam partem. tūc eſt ſocietas. vt. jͣ. e. l. merces.§. vis maior. ⁊ sͣ. pro ſocio. l. cū duobus.§. in coeunda. aut circa menſurationem vt octo corbes grani. tūc eſt ꝯͣctus innominatus ⁊ agit̉ preſcript. v̓. vt. jͣ. de preſcrip. v̓. l. ſi rem. ⁊ no. C. eo. l. ſi olei ẜm Goſ. ⁊ Ray. ⁊ no. ſimilis diſtin. sͣ. pro ſo. l. cum duobus.§. itē ex facto. hanc tenet idem in. l. ſi merces.§. vis maior. jͣ. eo. er go que ſunt ſpālia in ꝯͣctu locationis ⁊ cōductionis puta ꝙ inuecta ⁊ illata ſint obligata ⁊ ꝙ fiat remiſſio mercedis ꝓpter ſterilitatem non habēt locum in locatꝭ. abuſiua vbi merces non cōſiſtit in pecunia numerata. vt no. ī Spe. de loca.§. poſtqͣꝫ. v̓. porro. ibi reus aūt ponat. alij di cunt contra. vt inſti. de ac.§. item ſeruiana. C. loc. l. ex em̄ pto. ⁊. l. licet. ⁊ extra de loca. c. ꝓpter qd̓ eſt equius qꝛ de ſimilibus idem eſt iudiciū. ¶ Tertio ⁊ vltimo no. diſtī. aut artifex p̄ſtat materiā ⁊ oꝑam. aut operam tantū ⁊ ꝙ vnus ⁊ idem actus non debet diuerſis ꝯͣctibus cenſeri. ¶ Ex lectura antiqua. NOVA ADDITIO. ¶ Res limitate ad voluntatem alicuius eius morte ter minatur. h. d. vide Archidia. de reſcriptis ſi gratioſe. in glo. mirabile lib. vi. Sed opponitur ⁊ videtur ꝙ tale p̄carium nō finiatur morte. vt. jͣ. de p̄cario. l. cuꝫ precario. So. ibi donec reuocauero hic donec voluero Ray. d̓ for li. facit de ſer. expor. l. iij. in fi. C. ſi manci. ita fu. ali. l. i. jͣ. eo. qui ad certum de preca. in rebus.§. fi. de le. i. ſi ita le gatū .§. illi. ar. cōtra. de preca. queſitum.§. qd̓ a ticio Ioan. fa. ¶ No. ꝙ quedam ſunt ex quibus queſitum eſt ius irre uocabile ⁊ iſta nō terminantur morte ſi ſunt tranſmiſſibi lia. nam mors non eſt cauſa tranſmiſſionis iurium qꝛ im mediate ſuccedit hereditas illa que teſtatorem reputat .ff. de fideiuſſori. mortuo. l. i. C. vt actio ab heredibus ⁊ cōtra heredes. C. de contrahen. ſtipu. veteris. ⁊. l. fi. ff. de ꝓba. ⁊. l. ſi pactum cuꝫ ſi. ſecus ſi non ſunt tranſmiſſibilia qd̓ poteſt eſſe per ipſius rei naͣm. vt. C. de vſufru. habita tio. ⁊ l. corruptionē que adeo fortis eſt ꝙ etiam ex conuentione nō trāſit. ſed de nouo incipit in heredem. vt. ff. de verbo. ob. ſtipulatio iſta.§. ſiquis ita. qꝛ cōuentio par tium non pōt īmutare formam antiquitus cōſtitutam. vt .ff. de admi. tu. ꝗdaꝫ decedens. ⁊ quia hereditas non eſt capax vſufructus ⁊ eoruꝫ que habent formam ⁊ eſſe ex mera ꝑſona. de ſtipu. ſeruo. vſufructu qꝛ igit̉ hereditas ē medium inter mortem ⁊ aditionem. ⁊ per iſtud mediuꝫ Locati ⁊ conducti. Locati ⁊ conducti. non pōt trāſire acquiſitio vſufru. ergo non pōt cōtinuari heredi vt. l. qui ſella.§. in ruſti. Item nullum ius mere perſonale tranſit ad heredem. ff. de ritu nup. non ſolum.§. ſi puelle. de admi. tu. ex pluribꝰ in auc̄. de reſti. fideicom. .§. manife. sͣ. de mino. l. iij.§. ſiquid minori cuꝫ ſi. Iteꝫ quā do conſecutus eſt cā non ſolum acquiſitionis ſed duratio nis morte finitur actꝭ. vt hic qꝛ ceſſante cauſa quare ineſt in fieri ceſſat effectus ⁊ ꝯſenſus qui eſt cauſa durationis ſemper eſt in fieri qꝛ habet actum ſucceſſorium ſicut no. in ſimili in dicta. l. corruptionem. vnde. l. iſta loquitur de conſenſu ibi loquitur de diſſenſu qꝛ hic voluntas erat cā extenſionis ibi in. l. cū precari reuocatio.i. diſſenſus erat cauſa reſolutionis ⁊ ſic intelligatur ſolu. domini Ray. in glo. l. cum fundus. sͣ. eo. que eſt ſuper verbo tex. daretur que incipit ſed ⁊ dos. In vltimo verbo glo. gͦ No. hūc tex. per queꝫ potes eo Adeo aul C. gnoſere locationis contractuꝫ a cōtractu emptionis ⁊ vēditionis ⁊ cōcordantie ſunt in glo. ſuper verbo negocium ⁊ de hoc in concor. dixi. Non ſummat̉ qꝛ Um fundus. dreuis. ſꝫ no. iex. cum glo. ij. in fi. Additio. ¶ Cum fundus. In gl. ſed ⁊ dos in fi. No. ergo ex breuitate temporis preſumi ꝙ extimatio non fa ciat emptionem ⁊ ex hoc apparet ꝙ ſcholares ⁊ alij ꝗ ac cipiunt equos extimatos non propterea de periculo te nenturª. non enim agitur vt emptio ⁊ venditio cōtraha tur maxime cum omni die vecturam recipio vnde equo poſtea reuerſo non puto ꝙ iſta extimatio faciat emptio nem vel vēditionem nec ꝙ periculum tramſeat in ſchola a rem vel alium ſed forte hoc adijcitur vt ſciatur ꝗd ſine li tigio p̄ſtandum ſit re per culpam ꝑempta ſic eſt com. l. ſi. ſ vt certo.§. nunc vidēdum ẜm Io. hic enī adijciebatur ex d timatio rei non locate. ſed in qōne ꝓpoſita rei locate vn ti de intelligit̉ ẜm naturam ꝯͣctus. Adde ꝙ ſolet queri nū 1 quid extimatio rei que datur alicui facit tranſire rē in ali um ꝯͣctum ⁊ ſic periculum tranſeat. Pe. diſtinguit. aut de natura ꝯͣctus pōt res extimari illa extimatione que facit emptionem. ⁊ tūc trāſit in aliū ꝯͣctum.ſ. emptꝭ. ⁊ tunc facit trāſire ꝑiculum rei ⁊ caſus fortuiti. ſicut eſt in dote vbi talis extimatio pōt fieri que facit venditionem. vt. l. quotꝭ. aut non eſt de natura ꝯͣctus vt in locatione. qꝛ locatio non ſolet trāſferre dominium ⁊ tūc in dubio nō pre ſumitur emptio. vt. sͣ. pro ſo. l. cuꝫ duobus.§. dāna. Non ob. hec. l. qꝛ loꝗtur in acceſſorijs rei locate. ſecus eſſet in re locata principaliter. ⁊ ſic rn̄det O doſ. ad hanc. l. Vel dic ꝙ hic loꝗtur vt quis teneat̉ de caſu fortuito. ſed in.§. dāna non pōt fieri talis ꝯuentio. vt e. ti. l. ſi nō fuerit.§. i. Et ideo hec extimatio facit trāſire periculuꝫ in rebꝰ iſtis que de facili vſu ⁊ tꝑe cōſumunt̉ vt hic ⁊. jͣ. eo. l. quero.§. fi. In alijs rebus dic vt dixi. sͣ. cōmo. l. ſi vt certo.§. cōmo datum. Cy. in addi. facit. jͣ. ſo. ma. l. extimate. Nota ex Ocatio precarij. pac. l. ꝙ etiā ſola mors inducit deſinētiā volūtatis. Ad idē. jͣ. e. l. qui ad certum qd̓ intellige verum qn̄ mors īſpi citur reſpectu certe ꝑſone. ſecus qn̄ mors inſpicit̉ reſpectu certi officij. qꝛ tūc mors illius ꝗ aliꝗd ꝯcedit nō īducit deſinentiam voluntatis. vt in. c. gratioſe. exͣ de reſcrip. li. vi. ⁊ circa hanc. l. vide qd̓ no. Cy. in. l. vlti.§. ſed qꝛ. C. cō. de le. ⁊. C. de ꝯͣhē. em̄. l. fi. in vlt. q. ⁊ qd̓ not. etiam per doc. in. l. centeſimis in fi. jͣ. de verbo. ob. Ex lec. anti. ¶ Nota ꝙ valet locatio quoad voluero. Secundo ꝙ ſic facta expirat morte locatoris. ſecus ſi di xiſſet qͣꝫdiu reuocauero qꝛ non finitur morte nec p̄ſumit̉ moriens reuocare. vt. jͣ. d̓ precario. l. cū precario ẜm Cy. ⁊ Ray. ⁊ vide. c. ſi gratioſa de reſcrip. lib. vi. ⁊ quod no. jͣ. ſolu. matri. l. poſt dotem. Non ſummatur qꝛ breuis. ſꝫ ipI xibi. ſam declara vt in glo. a ¶ Tenent̉. vide q̄ haben tur per. d. Iaſo. may. inſti. de actio.§. actionum nume ro. lxxxvi.

Locati ⁊ conducti. ocati ⁊ conducti. In tex. ibi ius conſecutus. quia ꝯ AUI. vtilitatem ſuam facit ex natura Sequitur ex lec. anti. contractus. Ex ꝯͣctu condu I tibi alienam. quonis non ſolum agitur ad mercedem conuentā. ſed ad quo libet intereſſe emergens. h. d. No. princiIquis domum. pium iſtiꝰ. l. ⁊ no. ex hac. l. ꝙ conductor poteſt agere ad ip̄ꝫ factuꝫ videlicet ꝙ ei preſtetur vti frui licere re conducta vt hic. pōt et agere ad intereſſe. vt. l. proxima videbitis. jͣ. e. l. ex cōducto. ¶ Secūdo no. ī v̓ſi. plane ꝙ ſi locator preſtat domū eque bonam ꝯductori cui mouet̉ cōtrouer ſia a dn̄o cuius eſt res liberatur ⁊ ſic per hanc. l. ⁊ per. sͣ. l. proxi. habetis formaꝫ libelli in hac actione. ¶ Tertio no. i. v̓. huic ſubiūgi pōt ⁊c̄. No. diſt. an ꝗs locauit vt vſu fructuarius an vt dn̄s qd̓ eſt menti tenendum ad multa. Pone enim ꝙ quis vēdidit vt dn̄s vel poſſeſſor. naꝫ inter iſtos eſt differētia vt hic vides. ¶ Ultimo in p̄dicto v̓. huic no. notabilem tex. ibi heredeꝫ eius in ꝗnquennio non teneri ⁊c̄. ꝙ dn̄s ꝓprietatis in quē trāſfert̉ ſeu cōſoli datur vſufructus non cogit̉ ſtare colono adhibito ꝑ vſufructuarium vt hic. Circa qd̓ vide qd̓ no. doc. C. locati. l. emptorē. ⁊ qd̓ no. per voc. ⁊ maxime per Pe. de bel. jͣ. ſo lu. matri. l. ſi filios.§. vltimo. Ex lec. ant. ¶ No. ꝙ locator tenetur cōductori p̄ſtare frui licere ſic. jͣ. e. ex ꝯducto. Secūdo no. ꝙ ſufficit hoc preſtare vel in eadē re vel in ſimili ſi non pōt preſtari ī ea dem. ⁊ adde qd̓ no. Cy. in. l. ij. C. ad. l. aqui. ⁊ qd̓ nota. in ſpec. de ſalarijs.§. fi. v̓. fi. Item nota ꝙ locatio facta ꝑ vſu fructuariuꝫ finitur eius morte nec tenet̉ heres fructuarij preſtare frui licere pro futuro tꝑe tn̄ non ſoluitur merces niſi pro preterito quo cōductor fruitꝰ eſt. idem in p̄bēda rio qui locauit fructus prebēde vt no. exͣ ne prelati vices ſuas querelā. Itē nota ꝙ colonus repetit ſumptus quos fecit in re qd̓ ē verū ſi gratia rei ſecus ſi gratia fructuū vt exͣ de decimis tuā. Itē no. ꝙ in ꝯͣctu locationis nō venit euictio qn̄ conductor potuit preuidere. C. fa. her. l. ſi familie. Item no. inſpiciendum qualiter ꝗs ꝯͣxerat vtrum. tanqͣꝫ fructuarius vel tanqͣꝫ dn̄s vel tāqꝫ emphiteota vel tanqͣꝫ ꝓprietarius ⁊ hoc vltimum no. Bar. NOVA ADDITIO. ¶ Ex lectura antiqua. ¶ Hic oīno vide qd̓ no. Inuo. extra de iureiuran. ſicut. ¶ In verbo tex. preſtetur. no. ꝙ ꝯductor pōt agere ad ipſum factū vt ei preſtetur frui licere. Iteꝫ ad intereſſe vt ſubijcit. jͣ. eo. ex conducto. ¶ In verbo tex. plane ſi domi nus no. ꝙ intereſſe pōt p̄ſtari in re ſeu facto ſimili rei ſeu facto principaliter debito vide. C. de ꝯͣhen. ⁊ com. ſtip. l. veteris ⁊ in ſpe. de cā. poſ. ⁊ ꝓprietatis.§. notāduꝫ v̓. ꝗd ſi promiſit ſcribere librū. Sed hoc videt̉ contra quandā doctr. nam ſpe. in ti. de ſalar̄.§. fi. v̓. fi. vbi dicit ꝙ in neceſſarijs obligationibus obligatus facere pōt per alium facere ſecꝰ in voluntarijs. So. ibi de ꝑſonis hic de rebꝰ dic ꝙ regulariter obligatus ad vnuꝫ factuū vel rē nō preſtat aliud qꝛ nō recipiūt naͣliter inter ſe fūctionē ⁊ vt no. Cy. ẜm Pe. C. ad. l. aquil. l. ij. ⁊ ibi reprehēdit canoniſtas. ⁊ no. ꝙ hic loquitur vbi merum factuꝫ debet̉ ſi autē mix tum vt in ꝯͣctu empti. ⁊ ven. non liberaret̉ vēditor tradēdo ſimilem rē. ¶ In.§. ⁊ h̓ vide oīno Inno. extra ne pre lati vices ſuas. c. querelam naꝫ qd̓ hic dicit̉ in vſufrctua rio hꝫ locum in prebendario nā vnus prebendarius non obligat alium qꝛ alius nō eſt ſucceſſor primi maxime vbi prebende nō ſunt diſtincte qꝛ vetus ius expirat cum defuncto ⁊ nouū creat̉ cū aſſumpto de preben. dilicto. ſed in militia qͥ ad vitā durat ſecꝰ vt. C. de pig. l. fin. ⁊ facit. jͣ. de pig. l. vecti. ⁊ sͣ. ti. l. creditor.§. inter venditorem. Et adde qd̓ no. C. de ſacroſa. ecc. l. iubemus nulla in fi. ⁊ illa queſtio ꝓcedit in rectore eccleſie in numero p̄bendario. ⁊ adde. C. de vſufru. l. cuꝫ antīquitas. ¶ In ver. tex. eꝗſſimuꝫ facit. sͣ. de vſufru. l. defuncta ī prī. ⁊ ꝙ ibi no. Ray. ¶ In verbo tex. ⁊ ait no. ꝙ ꝗs dꝫ cogitare illud quod ẜm naturā ſperatur euenire vt cām mortis naͣlis. vide in ſpec. de hereti. v̓. in fauoreꝫ. ⁊ vide oīno in vſibus feud. vi. charta v̓. Itē poſito ſine p̄iudicio. vide oīno qd̓ nota. Odoſ. C. de euic. l. ij. quare nō venit euictio in ꝯͣctu locationis. dic qꝛ nō eſt ordinatus ad hr̄e licere. ſed tantū ad frui licere. nec eſt ordinatus ad q̄rendū ius in re ſed in ſo lis fructibus ẜm odoſ. ¶ In verbo tex. quid tn̄ ar. ꝙ ſi emphitheota vendit vt dn̄s nō vt emphitheota ꝙ nō cadit a iure ſuo. Nam rē alienam vēdere poſſum tn̄ nō pre iudicat dn̄o quin ꝑpetuo poſſit vendicare. C. ne rei dn̄ice vel temploꝝ. l. vniuerſas. ⁊ no. hic inſpicienduꝫ qualiter quis contraxit ⁊ valet ad multa ẜm Bar. Iquis fundū. Si colo nus. Admonitio obligationē nō auget. h. d. vl̓ ſic admonitio nō facit tranſire periculū caſus fortuiti. h. d. in.§. imperator ant. ¶ No. caprarium nō teneri ad re ſtitutionē caprarū a latronibus ſurreptarū ſine culpa ca prarij. Et nota hic ẜm quoſdam culpā preſumi in caprario rōne priuati officij ſic. sͣ. de edē. l. ſiꝗs ex ar.§. fi. d. Rizar. dicit ꝙ caprarius hic probat ſe innocenteꝫ eoipſo ꝙ non ꝓbatur cōtra. ⁊ idem Guil. allegat ipſe inſti. quibus mo. tol. ob. ī fi. ¶ Secūdo no. ꝙ vbi debet fieri remiſſio mercedis eo caſu ſolutum repetitur ẜm Bart. in glo. l. ſi pater ignorās. vbi loquit̉ in dote promiſſa que erat cōipr̄is ⁊ filie ⁊ ideo repetitur per ac. cōmunem non ꝓpriā ſecundum Pe. vel illud eſt de natura dotis vbi debetur reſtitutio ex contractu ẜm Iaco. de are. ⁊ Iaco. de ra. ⁊ Cyn. in additi. ⁊ illa. l. non intelligitur ibi ſed hic. ⁊ hic declaratur. In hoc.§. i. gl. ponit caſuꝫ alImperatO. ero de iribꝰ modis tene lectquā vis ⁊ no. hūc.§. nā hic videt̉ innui ꝙ ꝗs debet ꝓbare culpam abeſſe quaſi velit tex. ꝙ in dubio culpa preſumatur qd̓ dic eē veruꝫ vbi ex qualitate facti apparet culpa prima facie al̓s culpa non p̄ſumeret̉ qd̓ dic vt no. per doc. primo qꝛ iſta lec. nō ꝯgruit lr̄e. nam. sͣ. ꝓxime dictuꝫ eſt ꝙ vēditor pōt agere ex vendito poſtea incōtinenti ſequitur in tex. ſi cōſecutus ⁊c̄. ⁊ per ꝯſequēs debet intelli gi ꝙ iſte v̓ſi. loquatur de dicta actione ex vendito de qua loꝗtur. sͣ. ꝓxime. Preterea iſta lec. non eſt vera in ſeq. ra tio eſt qꝛ actio ex ſtipulatu vt fiat qd̓ cōuenit datur ad intereſſe ſicut actio ex vēdito. ergo facta exactiōe per ſtipu lationem penalem tolleret̉ ipſo iure ſicut hic in fi. iſtiꝰ legis dicit̉ de actione ex vendito ⁊ per ipſam actionem vē ditor fuit ꝯſecutus tm̄ qͣꝫtum ex ſtipulatione penali. ⁊ ꝑ hoc actio ex ſtipulatū vt fiat qd̓ cōuenit tollitur per doli exceptioneꝫ. iſta lec. ponitur in principio gl. ma. ¶ Sed cōtra iſtam lec. op. ac. ex vendito ⁊ ac. ex ſtipulatu vt fiat qd̓ cōuenit ſunt diuerſe ⁊ ſunt pariter principales ergo vna per aliam non debet tolli. vt. l. generaliter. ⁊. l. reus. jͣ. de fideiuſſo. huius timore dicit glo. ꝙ nō tollitur directo ſed per quandam conſequentiam. nam ſtipulatio penalis ſuccedit in locum actionis ex vēdito. ⁊ actio ex ven dito tolleretur per ſtipulationem penalem. ergo eodem modo actio ex ſtipulatū tolleretur vt fiat quod cōuenit ſi tātum eſt exactum qͣꝫtum in ſtipulatione penali. Sed cer te due actiones pariter pͥncipales reſpectu natiuitatis ſe inuicē nō impediūt. ſed ꝑ actionē ipſo iure tollunt̉. vt. d. l. ſi reus. ⁊. l. generaliter in fi. ⁊ de act. ⁊ ob. l. quotiēs. vn̄ actio ex ſtipulatū ꝙ fiat qd̓ ꝯuenit ipſo iure tolleret̉ facta exactione ꝑ actionē ex vēdito quare alij recedunt ab hac lec. Iſtā. l. ſummaui vꝫ ꝙ hic loꝗt̉ qn̄ eſt actū actione ex vendito ⁊ eſt actū tantū qͣꝫtū ꝯuenit ex ſtipulatione pena li quo caſu penalis ſtipl̓o tollitur ope exceptionis ⁊ iſta e vera lec. quā ponit gl. magna ibi vel forte. C. de pig. ac. l. ſi creditor. ¶ Scd̓o no. ꝙ eo caſu quo mercedes pro fu turo tꝑe non debent̉ ſi ſoluantur vt indebite repetuntur. ¶ Ex lec. anūi.

NOVA ADDITIO. ¶ Ex lectura antiqua. ¶ In.§. ſi colonus. no.§. ar. ꝙ preceptū vel proclama d̓ igne cuſtodiendo nō obligat ad caſum fortuitum ſed ad culpam leuiſſimam. ¶ In.§. imperator. In verbo tex. ꝓ bari. no. hic culpam p̄ſumi Bar. ⁊ probatur hic caſus ꝓ bando amiſſionē ⁊ amiſſionis modū. vt. l. ſi creditor. ⁊ ī ſti. qui. mo. tol. obli. ad fi. Ray. de forl̓. ¶ In verbo tex. īdebitas no. ꝙ vbi dꝫ fieri remiſſio mercedis eo caſu etiā ſolutū repetitur. ¶ In.§. ſi celſus. In verbo tex. culpam cōiuncta. l. pen. de varijs cogni. patet culpā non eſſe maleficium ſed quaſi. ¶ In.§. ſi alienum. nota hic ꝙ cōductor excipit de dn̄io ſibi ſuperueniente. ¶ Itē no. hic ꝙ reſpectu p̄teriti tꝑis nō pōt excipi de dn̄io qꝛ exciperet̉ d̓ dn̄io tertij a qͦ reſpectu eius tꝑis excipiēs nō p̄tēdit cām. Suꝑueniēs dn̄ium cōductori ēt Cōl IllENa. extraneo liberat eum a ꝯͣctu ꝯdu ctionis. h. d. ⁊ idem eēt in emphiteoſi qꝛ tūc eſt quedam cōductio. Non obſtat. sͣ. de acti. emp. l. ſiꝗs alienam. quia ibi actori hic ſucceſſori ius ſuperuenit. No. in hac. l. tex. no. ꝙ lꝫ ꝓ fue L CSO. turo tēpore qꝫ non teneatur vt .sͣ. l. proxi.§. vlti. tn̄ poſſum agere vt me liberes eo caſu quo non teneor. qd̓ tene menti. No. differentiam quaꝫ fecit tex. C lHOC N. vtrum apponat̉ pactuꝫ ne ignis a cōducl̓ore apponatur in domo vel ne ignis innocēs te ueatur. In primo caſu habens ignem in domo teneatur de caſu fortuito. ſecundo nō teneatur qd̓ no. ⁊ ſic nota ꝙ aliud eſt ꝓhibere aliquid ſimpl̓r. aliud cum modo. qꝛ qn̄ ſimpl̓r ꝓhibet̉ nullo modo ꝑmittit̉. Seꝗtur ex lec. anti. Ideamꝰ an. Si hic in. Aliud eſt aliquid ſimpliciter ꝓhibere aliud ꝓbibere cum modo qꝛ qd̓ ſimpliciter ꝓhibetur nullo mō permittitur. h. d. vel ſic videlꝫ. faciēs directe cōtra pactū tenetur de caſu fortuito vt hic ⁊. jͣ. e. l.§. fi. ¶ Ex lectura antiqua. NOVA ADDITIO. ¶ Nota ꝙ cū dr̄ aliquid ſimpliciter nullo modo ꝑmitti tur. ¶ In verbo tex. aliud eſt. nota aliud eſt ſimpliciter ꝓhibere aliud ſub modificatione ꝑmittere. ¶ In.§. qui vinuꝫ. In verbo tex. de campania. no.§. ꝙ dn̄s agit ꝯͣ cōductorem non obſtante ſequeſtro ſibi facto ſi conductor eſt in culpa al̓s ſecus. ¶ In.§. inter conductorem. nota ꝙ ille qui venit contra pactum intelligit̉ ſe aſtringere ad caſum fortuitum. No. ꝙ dn̄s agit cōtra vectuQui vīnum. caem nō obſtante ſequeſtro ſi vecturalis eſt in culpa al̓s non. ⁊ facit. l. fi. sͣ. de. l. cōmiſ ſoria. ⁊ eo caſu quo eſt in culpa debet diſbrigare ⁊ facere ꝙ reuocetur ſequeſtrum. Nō ſummat̉ Tem queritur. qꝛ breuis ⁊ clara eſt. vel ſic dꝫ ſemper hēri modus cum tē pore. h. d. vel ſic. Debet ſuperbus motū animi tēperare. j No. ꝙ perit nauis ꝓpter nō Si magiſtita pr̄e adminiſtratorem. h. d. ¶ Ex lectura antiqua. NOVA ADDITIO. ¶ In.§. ſi magiſtri. no.§. ar. ꝙ ſi pater mādauit filio maiori ꝙ filiū minorem faceret ſtudere ꝙ intra ꝓpriam ciui tatem intelligit̉ hoc p̄ceptū nō aūt ꝙ ſi eſt peruſinus mit tat bononiā vel paduam. ¶ No. ꝙ ſi nauis perit nō exiſtente ibi gubernatore preſumit̉ perijſſe culpa eius ex eo ꝙ nō erat in gubernatiōe ⁊ vbi gubernator eſt preſumit̉ res ſalua eē. ¶ In.§. idē iulianus. In verbo tex. non tenuiſſe exceſſit modū. nota cui ꝑmittit̉ corrigere nō ꝑmittitur mutilare membruꝫ vt oculum vel aliud membrum. ¶ In verbo tex. qꝛ nō iniurie. no. ꝙ qui excedit modū nō dicitur dolo facere ⁊ facit hic tex. pro gl. que eſt in. l. i. C. ad. l. corneliam. de ſicca. ¶ In.§. ſi fullo. ar. ꝯͣ feneratores vt ſi non excubant pannos pignoratos a tineis ſit Locati ⁊ conducti. eoꝝ periculū Iac. de bel. ¶ In.§. exercitij. no.§. ꝙ ſicut ꝗs tenet̉ denūciare auctori in iudiciuꝫ ſic ex iudiciū ⁊ ſic eſt ar. ꝙ ſi lis pēdet corā arbitratore dꝫ denūciari auctori lꝫ nō ſit in iudicio qꝛ nō eſt indicium coram arbitratore. ¶ In.§. ſiꝗs menſuras facit ad. q. Dy. in. l. creditor de ſolu. ¶ Itē no. ꝙ menſure inique debēt frangi ꝑ officialē. ¶ In.§. ſi in lege. pactū de oꝑe locando intelligit̉ cuꝫ primis modis ⁊ pactis ⁊ non pōt exerceri niſi lapſo termino. h. d. ſupra. ¶ In.§. duo rei. In verbo tex. poſſunt ſi hoc agitur ēt iure iſto nō al̓. vt. jͣ. de duobus reis. l. res. .§. cū in tabulis Ray. ¶ In.§. qui īpleto. In ver. tex. re cōduxiſſe niſi ꝯͣria ꝓteſtatio p̄ceſſerit. vt. l. ſi mora ſo. ma. ⁊ ibi per Dy. vide de admi. tu. lutius.§. paulus. per Iac. de are. qn̄ vnus ꝯͣctus deſcendit ab alio dicta in pͥmo videntur repetita in ſcd̓o eiuſdem forme vt hic ⁊. l. pen.§. ante ſo. ma. vide Iaco. de admini. tu. l. lutius.§. paulus. ¶ In ver. tex. rei publice. Ideꝫ ſi eccleſie vt ſufficiat patientia prelati ad renouationē ꝯͣctus. Idem in furioſo vt ſufficiat patientia curatoris. nō obſt. jͣ. l. proxi. qꝛ ibi carebat curatore vel curator ignorabat ẜꝫ Bar. ſupra. ¶ In .§. qui impleto. Quid ſi prima locatio fuit velata ſtipula tione dic ideꝫ qꝛ nō ſolū verbis ſed ēt conſenſu. ⁊ fuit duplex ꝯͣctus ⁊ alter renouatus. l. duo ſocietatē ẜm Bart. In glo. que incipit hec verba que ſunt quedam regula. ¶ In verbo gl. habitauerit poſtea tertio vel in totū cohabitauerit. ¶ In verbo gl. videatur recōduxiſſe ſupra ⁊ tunc dices ꝙ teneat̉ tm̄ quantū habitauit ex vi locatio nis exp̄ſſe nō vltra Ric. hic intellectus eſt primus vt non teneat̉ habitator ad penſioneꝫ pro tꝑe quo plus habitat ¶ Super ver. gl. primo ex tribus vt tm̄ ſit tp̄s introductionis quantū prime cōductionis. ¶ Super v̓bo gl. ⁊ vltimū redde de intellectibus exceptionis. ¶ In v̓. glo. tertio.ſ. intellectui regule ⁊ ſubaudi redde. ¶ In verbo gl. alij modi qui ſunt vt ꝓut habitauit vel vt ī totū videa tur recōduxiſſe. ¶ In ver. glo. primus qui eſt vt nulluꝫ videatur recōduxiſſe. ¶ In v̓. glo. ſi tertius ꝗ ē vt in totū videat̉ recōduxiſſe. ¶ In verbo gl. fuerit in ſcriptis tūc enim qꝛ nouus ꝯͣctus non pōt eſſe qꝛ cum primus in ſcriptis ſit nō vr̄ tacite facta recōductio ẜm Odoff. Dy. Ric. mal̓. vt refert Cy. pi. adde per hoc. jͣ. ea. l.§. ſi in lege. ¶ In verbo gl. ſed durū eſt. īmo nō eſt durū īheremus. enim rōni ẜm Iac. bu. ¶ In tex. ibi in v̓. in vrbanis hic verſiculus hꝫ duas partes. Primo ponit regulam. Secūdo excipit a regula ⁊ hꝫ regula tres intellectꝰ exceptio quatuor. ſcd̓o premitte ꝙ lꝫ regula ⁊ exceptio ſint de eo dē facto tn̄ in iure ſemꝑ ſunt oppoſita. vt in. l. i. de regul. iur. tertio dic ꝙ per id qd̓ dicit tria ſumunt̉ tres ītellectꝰ regule. Per hoc no. ꝙ dicit quatuor ſumunt̉. quatuor ī tellectus exceptōis ex hoc ſequit̉ tu intellige regulā vno modo ꝙ ille non pōt dici intellectus exceptiōis cū ſint in iur̄ oppoſita vt dixi ſꝫ alijs tribꝰ modis illo excepto ītell̓r exceptio vt ſꝑ intellectū quē ponis in rl̓a pones in excep tione ⁊ ſic habes totū intellectū glo. Iaco. bu. in dicto.§. in vrbanis ⁊ ſuper glo. ſua h̓ eſt regula prout quiſqꝫ habitauit ⁊c̄. et dicit vt nullā intelligas factam recōductionē. ⁊ hoc prīo mō. Scd̓o vt pro rata tꝑis videatur facta recōductio. tertio vt ad tantū tp̄s ad quantū primo conduxerat videat̉ facta recōductio ⁊ iſtis tribus modis po teſt intelligi. ¶ In eodē.§. ſuper v̓. niſi hec eſt exceptio ⁊ pōt intelligi quatuor modis. Primo niſi actū fuerit vt ī tm̄ tp̄s videat̉ facta recōductio quantuꝫ pͦ. Scd̓o ibi niſi actū ſit vt ꝓ rata tꝑis fiat recōductio. tertia ibi niſi actum ſit ad numeꝝ ⁊ tp̄s ⁊ videat̉ ſcā recōductio. Quarto niſi actū ſit vt in anno recōductio fcā. intelligat̉ vt in ruſtico. ¶ Quid ſi pena fuit appoſita in prima locatiōe an in ſecunda tacite facta videatur repetita. dic ꝙ nō ẜm Dy. ꝗ ita no. de le. ij. cū pr̄.§. pr̄ certā. nā iſta pena cadit in alium ꝯͣctum.ſ. verboꝝ obligationis vel pacti ⁊ egreditur con tractū locationis ⁊ ſic nō perficit̉ ꝯſenſu. vt. l. blanditijs. de fideicō. tn̄ iſte.§. facit ꝯͣ ibi eandeꝫ videri ⁊c̄. ẜm Dy

Locati ⁊ cōducti. Qui conducit ſeruum docendum non SiqulS. pōt ipſum peregre ducere. h. d. no. Nota differentiam iſtius.§. ⁊ Si gemMNa. glo. que dicit ꝙ periculum ꝓ prie dicitur quod culpa contingit ibi contꝭ. nota ⁊cͣ. ibi periculum ſcilicet materie. Nota ar. contra feneratores ꝙ ſi non Gͣl IulIO. excutiant pānos pignoratos a tigniſit eorum periculo ẜm Ia. de bel. Item ſi reddunt aliud pro alio ⁊ ēt hoc facit ꝯͣ bidellos ſcholariū ⁊ ꝯͣ tutores ⁊ curatores ⁊ ſcriptores vt dicit Barto. C. de murile. Nota hunc tex. cum gl. ſecunda ꝙ Exercitu. ſ aliquis detinet vl̓ poſſidet reꝫ alie nam ex culpa tenetur ad rei reſtitutionem. ⁊ nō poteſt al legare ſibi violentiam factam niſi probet ſe violentie reſtitiſſe quātum ſibi poſſibile fuit quod no. ⁊ vide qd̓ no. qͣ. ſi mu. ven. no. in poſ. mit. l. de dolo. ¶ Et ſic nota hic tria. Primo de denūciatione neceſſaria. Secundo ꝙ ꝗs tenetur ſe defendere. Tertio ꝙ impotentia excuſat. Nota ꝙ iniuſte menſure ſunt frangen Siqͥui S. ae ab officialibus. No. ꝙ pactum de relocando inSͣi in lege. elligitur ſub ſimili forma cuꝫ ꝑ ma ⁊ non poteſt exerceri niſi finito termino. hoc dicit. Si cōductor poſt tempus Qui impleto. caductionis finitum rema neat in predio ruſtico videtur in annum renouata cōductio ⁊ etiam pignora eiuſdem. ſecus ſi pignora eſſent alterius. In predio vero vrbano eatenus videtur conductio renouata quatenus poſt tempus cōductionis finitū inhabitauerit niſi in ſcriptis prima conductio fuerit cele brata vel niſi dominus deſierit poſſe cōſentire. hoc dicit cum. l. ſeq. ¶ Nota qd̓ dixi in ſūmario. ¶ Secūdo no. in ver. eadem ꝙ ideꝫ eſt in predio ruſtico publico qd̓ eſt in predio ruſtico priuatoꝝ qd̓ eſt no. cum vniuerſitas de facili conſentire non poſſit. vt. l. ſed ⁊ ſi ex dolo.§. i. de do lo. jͣ. de libe. vniuerſitatꝭ. l. i. videbat̉ ꝙ in predio publico non haberet locuꝫ tacita recōuentio. ſed dic ꝙ adminiſtratores rei publice qui habent poteſtateꝫ locandi hoc fuerunt paſſi quo caſu ipſa vniuerſitas videtur feciſſe. vt no. in. d. l. ſꝫ ⁊ ſi ex dolo.§. i. quod no. pro p̄latis eccleſiarum locātibus predia vt ipſoꝝ ſcientia ⁊ patientia inducat tacitam relocationem ⁊ cōductionem. ¶ Tertio no ta in ver. qd̓ autem dicimus. ꝙ in predio ruſtico videtur facta reductio per annum. lꝫ prima cōductio fuerit facta pro maiori tempore. Quid autem iuris ſit in predijs vrbanis dicitur in ver. vrbanis pro cuius ver. ītellectu que ro ⁊ pro intellectu iſtius ver. facta eſt quedam glo. que valde loquitur intricate. ⁊ eſt ſuper verbo vt quiſqꝫ que glo. intelligit dictum ver. in vrbanis tribus modis. at qͦ ponitur in v̓. niſi in ſcriptis ⁊cͣ. intelligit quatuor modis. verus intellectus eſt in ver. in vrbanis ſcd̓m moduꝫ intel ligendi poſitum in dicta glo. vt in id tantū tempus quo habitauerit poſtea videat̉ recōduxiſſe. ⁊ hunc intellectū tenet Fran. accur. ⁊ Mar. ſill̓. ⁊ cōmuniter tenetur per noſtros doctores. dictus vero v̓ſi. non inſcriptis intelligitur per gl. quatuor modis. poſtea glo. ſubiungit quintum modum intelligendi ẜm Iac. antiquum gloſatoreꝫ vt velit dicere.i. vbi pͥmus ꝯͣctus fuerit celebratus in ſcri ptis quem intellectum gl. reprobat per. l. pactuꝫ de pac. Sed aduerte ꝙ ſi Ia. intelligit in ſcriptis hoc eſt ꝙ primus ꝯͣctus fuerit celebratus conſenſu. ⁊ ſcriptura fuerit adhibita ad ꝓbationem. vt. l. ꝯͣhitur. jͣ. de pigno. C. de ꝓba. l. cum res. tunc eius intellectus optime reprobat̉ per glo. qꝛ illa ſcriptura non inducit ſed probat. ſed ſi Ia. intelligit ꝙ pͥmus ꝯtractus fuerit factus in ſcriptis hoc eſt ꝙ ſcriptura fuerit de ſubſtantia ꝯͣctus ẜm formā. l. ꝯͣctꝰ. C. de fide inſtru. tunc Iaco. dicit verum. hic eſt verus in tellectus noſtre. l. ⁊ eſt ratio. nam idem ꝯtractus videtur renouatus. qꝛ cōſenſu ꝯtrahitur. vnde tacendo renouat̉. Sed quādo ſcriptura eſt de ſubſtātīa cōtractus tacendo ſcriptura non renouat̉. ideo ꝯtractus in ſcriptis non poteſt videri reuocatus pro hoc facit optime. jͣ. eo. l. proxi. ⁊ per hoc cōcluditur ꝙ in his que geruntur ex neceſſita te non poteſt videri illud officium renouatum lꝫ quis remaneat in tali officio. l. i.§. i. v̓ſi. ꝙ ſi finita. jͣ. de eo qui pro tutore. ⁊ iſte eſt verus intellectus quem ponit glo. in v̓ſi. non eſt in. vj. lec. de qua ſit mentio in. d. glo. ⁊ no. bene di ctam glo. mag. in ver. ⁊ quid ſi prima locatio ⁊c̄. vſqꝫ ad fi. qꝛ ponit multas notabiles queſtiones. ¶ Pro decla ratione iſtius.§. quero quando ſit verum ꝙ ſit facta recō ductio. reſpondeo quando colonus retinet predium ſciē te vel patiente locatore ⁊ ita intellit hunc iex. Odof. qui intellectus probatur. jͣ. eo. l. proxi. ⁊ intelligit etiam hūc §. quando colonus poſt tempus conductionis finitum non remanet in conductione duobus vel tribus diebus ſed aliquo tempore competenti ⁊c̄. Additio. ¶ Qui impleto. Remanens in cōductione predij ruſtici poſt finitum tempus cōductionis expreſſe videtur in alium annum tacite eiſdem pactis ⁊ pignoribus reconduxiſſe. ſed in predijs vrbanis donec habitaue rit niſi cōductio ⁊ locatio fuerit celebrata a principio ⁊ in ſcriptis. ⁊ vbi locator deceſſerit vel furere ceperit hoc dicit cum. l. ſeq. ſummādo ẜm cōmunem intellectum do cto. ¶ Nota ꝙ tacita reconductio eſt eiuſdem qualitatis cum expreſſa vidētur etiaꝫ repetita eadem pacta ⁊ pī gnora. ⁊ eſt ſimile. jͣ. ſolu. ma. l. pe.§. antepe. ⁊. jͣ. de admi. tuto. l. lucius.§. paulus. ⁊ iſte.§. facit ad. q. quam ibi ponit Dy. per quas. ll. dicit ꝙ idem eſt in reconductione ex preſſa qd̓ eſt no. hoc tamen eſt verum niſi p̄cedat ꝓteſtatio in ꝯͣrium. vt no. jͣ. ſolu. ma. l. ſi mora. Item hoc eſt veꝝ inter ipſos cōſentientes. ſecus quo ad tertium obligatū. vt hic ⁊. C. loca. l. ſi cū hermeſ. ¶ Iuxta hoc quero duo primo quid ſi pena eſſet appoſita in prima locatꝭ. an in ſe cunda ꝯductione tacite facta videatur repetita pena. dicit Dy. ꝙ non. jͣ. de le. ij. l. cum pater. nam iſta pena cadit in alium ꝯͣctum ex ꝯtractu locationis. ⁊ non ꝯͣhitur con ſenſu ẜm Dy. Ad hoc facit. qꝛ pactum penale non infor mat primuꝫ ꝯͣctum. vnde pena non petitur eodem gene re ac. vt. sͣ. d̓ actio. emptio. l. predia. ¶ Secundo quero quid ſi prima locatio erat vallata per ſtipulationem. Re ſpondeo ꝙ videtur tacite facta recōductio. lꝫ non interuenit noua ſtipulatio. Licet enim fuerit a principio ſtipu latio interpoſita tamen etiam conſenſu ꝯͣhebatur nec fiebat nouatio. vt. sͣ. pro ſo. l. duo ſocietatem. ⁊. jͣ. de v̓b. oble l. ſiꝗs cum aliter.§. fi. ẜm Bart. ¶ Scd̓o not. ꝙ idem eſt in rebus rei publice qd̓ in iuribus priuatoꝝ. Et dico ꝙ ideꝫ in rebus eccleſie vt patiētia p̄lati ⁊ capituli ſufficiat ad renouationem ꝯͣctus. ar. sͣ. ſi cer. pet. l. ſi ciuitas. Sed ꝗd ſi ꝯͣctus non fuit factus per modum locationis ſed ꝑ modum venditionis fructuum vtrum videatur renoua ri tacito conſenſu ⁊ videtur ꝙ ſic. qꝛ eadem eſt rō. ⁊ ꝗa locatio ⁊ fructuum vēditio equiperātur. vt. l. in vēditio ne.§. i. jͣ. de bo. auc. iudi. poſ. iſte tn̄.§. hoc nō exprimit. vt glo. dicit hic ſuꝑ alio puncto ꝙ a v̓bis iſtius littere durū eſt recedere. ¶ Quero hic ꝗd in emphitheoſi ſi aliquis cepit in emphitheoſim ad decēnium vtrum videatur po ſtea renouaſſe ⁊ videt̉ ꝙ non. qꝛ hic deſiderat̉ ſcriptura vt. l. i. C. de iure emphi. ergo ⁊c̄. vt. jͣ. eo. l. v̓. nō. Sed ꝗda dicūt ꝙ ſcriptura non eſt de ſubſtātia ꝯͣctus emphitheo tici. tn̄ adhuc crederem ꝙ non intelligeret̉ eē facta renō uatio. qꝛ ibi agitur de vtili dn̄io trāſferēdo non de modi co p̄iudicio ⁊ ſic non ob. iſte.§. ¶ Quarto no. differetia inter colonum ⁊ inꝗlinuꝫ. nam colonus videtur renouat ſe ad annum inquilinus quatenus habitat dn̄o patiente¶ Hic quero ꝗd ſi non eſt ꝓprie colonus. qꝛ non p̄ſtar mercedeꝫ in pecunia numerata. ſed forte in frumēto vel eſt partiarius colonus vtrum hēat locuꝫ iſte.§. credo ꝙ ſic ex generalitate verboruꝫ eius. ¶ Quinto no. ꝙ ſicut extēditur exp̄ſſum ita ꝓrogatur tacitum. vnde tacita re conductio

Locati ⁊ conducti. cōductio vnius anni pōt prorogari ad aliam tacitam alterius anni. vt in v̓. ſed ſi ſecūdo. ¶ Sexto no. ꝙ vbi reꝗ ritur ſcriptura ibi nō ſit tacita ꝓrogatio. vnde ex ſcripto ad non ſcriptum non ſit tacita prorogatio ita videtur di cere littera. ¶ Et no. ꝙ ſcriptura adhibet̉ duplicit̓. vno modo ad ꝑfectionem negocij. alio modo ad ꝓbationeꝫ: Primo modo dr̄ ꝯͣctus celebrari in ſcriptis. C. d̓ fide ī aſtru.l. ꝯtractus. Secūdo modo videtur celebrari in ſcri ptis. lꝫ tūc non dicatur ꝯͣctus abſolutus niſi poſtqͣꝫ notarius cōpleuerit v̓ba. vt not. in. l. fideicōmiſſa.§. i. de le. iij. Et quidam intelligūt iſtum.§. in vtroqꝫ genere ſcripture de iſtis generibus. no. sͣ. de pigno. act. l. gayus. in glo. or di. Sed ſatis videt̉ inconueniens ꝙ lꝫ ſit facta ſcriptura de locatꝭ. ſicut quaſi ſemꝑ ſit finita locatione inquilinus intelligatur habitaſſe gratis ⁊ ſcriptura que erat facta ī fauorem locatoris retorqueatur in odium. ⁊ ideo nō intelligo iſtam lr̄am in ſcriptura que fiebat ad ꝓbationem ſed ad ꝑfectionem ꝯͣctus. nam cum tūc ꝯtrahitur litteris ⁊ non ꝯſenſu ex ſolo ꝯſenſu non ꝓcedit actus retro ſimilis. ⁊ ita intelligo litteram. ¶ Quero ꝗd in re mobili. ac cepi roncinum ad vecturam pro. x. diebus. poſtea tenui .xx. diebus. nunꝗd tenebor ad vecturam. xx. dierum. glo. mag. hic in fi. dicit ꝙ non qꝛ in re mobili non habet locū tacita recōductio. dic tn̄ ꝙ qui vtitur vltra tp̄us determi natū facit furtum qd̓ non placet Ia. bu. Et ideo dicit ꝙ tenetur ad vecturas totius tꝑis quouſqꝫ reſtituitur arg. iſtius v̓. in vrbanis. nec facit furtum. qꝛ preſumitur habe re volūtatem dn̄i ꝓpter ꝯͣctum precedentem ẜm eum qd̓ credo verius. ¶ In v̓. in vrbanis ⁊ ſuꝑ hoc glo. ſua ꝓut ꝗſꝗs habitauerit ⁊c̄. ⁊ intelligitur regula tribus modis. Primo vt in vrbanis nullam intelligas factam recōductionem tacite. ⁊ qd̓ dicit habitauerit.ſ. ex cōductione ex preſſa. Secūdo vt pro rata tꝑis quo poſtea habitauerit videatur recōduxiſſe. Tertio vt videatur integraliter re cōduxiſſe inquātumlibet tp̄s prime ꝯductionis medius intellectus eſt verus. pͥmus ⁊ tertiꝰ ſunt falſi. ¶ In v̓. ni ſi hec exceptio intelligitur. v. modis ⁊ variatur exceptio ſicut variatur regula. nam intellectus exceptionis debet eē oppoſitus regule. Primo ergo modo intelligitur niſi actum fuerit vt in tantū tēpus intelligatur facta reconductio inquātum p̄ma ⁊ aduerſat̉ regule ꝙ in nullo vel pro rata. Secūdo ibi niſi ꝙ actum ꝓ rata. tunc aduerſat̉ regule ꝙ in nullo vel in tāto. Tertio ibi niſi actum ſit vt in nullum tp̄s intelligatur facta reconductio. ⁊ aduerſat̓ tūc regule pro rata vel in tātum. Quarto ibi niſi actuꝫ ſit vt in annum videatur facta reconductio vt in ruſtico. ⁊ tunc aduerſatur regule ꝙ in nullo vel pro rata vel in tan to. ⁊ ita debet exponi glo. Io. Quinto modo exponit̉ v̓. in ſcriptis ⁊c̄. i. niſi ꝯͣctus pͥmus accipit formam per ſcripturam ex ordinatione ꝑſonarum ꝯͣhētium. qꝛ tūc volue runt ſolēnius ꝯͣhere ⁊ non ſtare in finibus nudi ꝯſenſus. ⁊ ſic non preſumitur nouatio. ⁊ hec fuit opi. Io. gl. Ia. Bal. ⁊ Odoſ. ⁊ eam ſeꝗtur Riz. malū. ⁊ Dy. Qui ſic di cit ſuper iſto.§. hec littera pōt clare intelligi vt ſic intelligas ꝙ predium ruſticum ꝯduxit ⁊ finito tꝑe ꝯductioniſ remaſit videtur recōduxiſſe pro anno ſequēti. ⁊ eſt rō qꝛ al̓s non ꝓdeſſet ſibi recōductio cum fructus p̄dij ruſtici recolligātur poſt annum. vt. jͣ. ſo. ma. l. diuortio. ſecus in domo cuius locatio etiam ſi per minimū tempus ſit pro deſt. Et hec vera ſunt in predio ruſtico ⁊ vrbano niſi in ſcriptis certum tp̄s ⁊c̄. qꝛ tūc in nullum videtur recōdu xiſſe ſiue fuerit predium ruſticum ſiue vrbanum. ⁊ eſt rō qꝛ hoc ſit a natura ꝯͣctus celebrati in ſcriptis ⁊ ſolo ꝯſen ſū non ꝑficiebatur merito finito tꝑe locatꝭ. ſolo conſenſu ⁊ tacito non poterit inſtaurari. ſecus qn̄ non erat celebra tus in ſcriptis. qꝛ cum ſolo cōſenſu ꝑficiatur. ⁊ tunc ſolo ꝯſenſu poterit reſtaurari ẜm Dy. ⁊ Cy. in addi. Naꝫ cū tacite locatio fingatur ⁊ deſcēdat ab imagine prime nō alio modo poterit fieri qͣꝫ prima ẜm Riza. malū. ¶ In gl. mag. dum dicit eſt vtilis ⁊ ꝓportionabiliter eam vtiLocati ⁊ conducti. litatem affert pars tꝑis quātum totum reſpectu totiuꝫ ⁊ eſt rō. qꝛ eſt diuiſibilis. ¶ In ea. glo. ibi ſed duꝝ eſt īmo non eſt durum. inheremus enim rōni legis ẜm Ia. bu. h̓ enim conſideramus tp̄us non reſpectu tꝑis. ſed reſpectu vtilitatis. Et ideo ponamus ꝙ colonus ſeminauit agruꝫ ⁊ anteqͣꝫ meteret finitum eſt tp̄s vtrum poſtea poſſit metere qd̓ ſeminatum eſt. Et eſt ar. ꝙ non. sͣ. ſi cer. pet. l. ſiꝗs nec cauſam.§. res pignori. de hoc tangit̉. jͣ. de vſufru. lega to. l. vſufructu. facit. sͣ. de vſufru. l. defunctus. ⁊ sͣ. e. l. ſiꝗs domum. Equius eēt dicere ꝙ poſſit ⁊ ꝙ dn̄s debet ei p̄ ſtare aditum qꝛ ex cultura ⁊ cura videt̉ ei ius queſitum ar. jͣ. eo. l. ſed ades.§. ſed inꝗlinus. cum.§. ſeq. ⁊ ar. sͣ. de ac tio. emp. l. ꝗ pendētem. nam ex quo ipſe ſoluit mercedeꝫ pro fructibꝰ. ergo debet hēre fructus. jͣ. de fur. l. ſi ſeruus .§. locaui. Et idem in colono partiario. qꝛ iure ſocietatis debet fieri diuiſio ſaltem pro rata tꝑis. vt. jͣ. e. l. ſi merces. s .§. in coeunda. non bn̄ cogitaui in iſta. q. ad meū moduꝫ. 5 No. ex hac. l. c Ui ad certum. ꝙ mors indu cit deſinētiā volūtatis vidiſtis. sͣ. eo. l. locatio. ¶ Sed qͥro ꝗd ſi heres defuncti vel curator furioſi ſciuit ⁊ paſſus eſt colonum retinere fundum poſt tempus cōductionis finitum. an videatur ꝯductio reno t uata videtur ꝙ ſic argu. l. plane. sͣ. pro ſocio. facit. l. certe ꝓ in prin. jͣ. de precario. C. eo. l. legem. Additio. ¶ Qui ad certuꝫ. Iſta. l. allegatur ad duo. Primo ꝙ tacitum pactum non exigit pn̄tiam ꝯͣhentiuꝫ iar. ad hoc no. per Cy. C. de pac. l. poſt vēditioneꝫ. Secū do allegatur ꝙ. l. preſumptio ſeu fictio non operatur in b eo in quo non poſſet veritas operari. ad hoc allegat̉ per c Cy. in. l. ſi nō ſinguli. C. ſi cer. pe. Tertio allegat̉ ꝙ illud qd̓ non pōt fieri expreſſe non pōt fieri tacite. ¶ In textu ibi vel deceſſerit. facit. sͣ. de in dieꝫ adiec. l. ſi predio. ⁊ vi 8 de. l. i. ⁊. l. quero.§. fi. de teſta. tu. ⁊ facit. sͣ. cōmunia p̄di. 1 l. eſt receptum. ⁊ sͣ. eo. l. iiij. NOVA ADDITIO. ¶ Ex lectura antiqua. ¶ Legis p̄ſumptio ſeu fictio operatur in eo in quo non poſſet veritas operari. Ad hoc alle. per Cy. in. l. ſi n̄ ſinguli. C. ſi cer. pe. ſuꝑ v̓bo tex. neqꝫ v̓a. ¶ No. ꝙ tacitum pactum nō exigit preſentiam ꝯͣhentium ad hoc alle. per Cy. C. de pac. poſt vendi. facit qd̓ no. Guil. sͣ. d̓ neg. geſt. pomponius. ¶ In v̓bo tex. ⁊ ideo not. h̓ ꝙ preſumptio ſeu tacitum non aptatur ad id ad qd̓ non aptatur expreſ ſſum. ¶ In glo. que incipit durat ſuper verbo glo. com modata. Iſtud non eſt verum niſi per precedenteꝫ domi ni volūtatem. ideo dic idem in re mobili locata qd̓ in im mobili ẜm Ia. bu.§. in vrbano predio ⁊ prout ⁊cͣ. quando cum eo habet in vſu ⁊ rōne ſui maiorem conformitatem qͣꝫ cum ruſtico vt in equo locato. al̓s ſi maiorem cuꝫ ruſtico tūc idem ꝙ in ruſtico vt in re mobili cuius fructꝰ percipitur ſemel in anno vt ſunt inſtrumēta ad oleum fa cienduꝫ vel dic ꝙ ibi non ſit tacita recōductio qꝛ interiꝫ ad nullum vſum retinetur. ſecus ſi ad aliquem vt hic ⁊cͣ. Nota iſtam. l. in X conducto. pin. ad id quod dixi. sͣ. eo. l. ſiꝗs domuꝫ in prin. ¶ No. ꝙ exe cutio rei non tradite ob. locatori petenti mer cedem. Item ꝙ ille qui locat domum debet eam preſtare habilem ad illum vſum ad queꝫ locatur. vide in Spe. de loca.§. poſtqͣꝫ. v̓. ſi queritur vtrum conductor. No. ex hoc.§. ꝙ remiſſio mercedis ſeu Coc bl VIS. penſionis fitᵇ nō ſoluꝫ ꝓpter caſum oc currentem potētia diuina ſed etiam ꝓpter caſum ꝯtingē tem vi humana qd̓ patet hic dum dicit aut ſi incurſu hoſtium fiat ⁊cͣ. ⁊ per hoc apparet ꝙ glo. que eſt. C. eo. l. dā num. loꝗtur in dāno magno dato per incurſum latronuꝫ ſecus in dāno modico. vt. jͣ. in v̓. idemqꝫ dicēdum. Additio. ¶ Si vis. Qn̄ colonus non pōt perciꝑe fru ctus ꝓpter caſum fortuituꝫ debet fieri ei remiſſio merce dis. b. d. ¶ In textu ibi. De bonis per modū īcurſiōis. a In ſcriptis. adde. d. Bar. ſozi. in conſil. clxxiij. īcipi. re uerēde pr̄ v̓. ſꝫ p̄dictis nō ob ſtātibꝰ circa fi. in. ij. ꝑte ꝙ cō tractu celebra tuꝫ in ſcriptis ꝓteſ. nō cēſen tur voluiſſe ni ſi exp̄ſſerint ſe in ſcriptis vel le cōtrahere. b ¶ Fit adde d. alex. d̓ imol. i. l. interdū.§. ⁊d̓ naufragio. vbi ēt ꝑ Fran. are. jͣ. de acꝗ. poſ. ⁊ qd̓ ibidē ad frā. are. dixi in apoſtil. ⁊ d. alex. d̓ imol. in cōſi. xxviij. in. i. parte.

Locati ⁊ cōducti. Locati ⁊ cōducti. ¶ In tex. ibi hoſtium. facit. sͣ. e. l. item queritur.§. exerci tu. ⁊ intellige de publicis hoſtibus nō de priuatis inimi cis ſuis. vt. l. ſi merces.§. culpe. jͣ. e. Et no. ꝙ hic eſt caſus ꝯͣrius glo. que eſt. C. e. l. ob dānum. Non ob. illa. l. in tex. qꝛ illa loquitur in dāno ꝯtingente in rebus coloni. hic in fructibus ẜm Bar. ⁊ Cy. ibidem ⁊ intellige de fructibꝰ nō ſeparatis a ſolo. ſecꝰ eſt in ſeparatis ⁊ factis coloni pu ta in eſſe frumenti qꝛ tunc eſt damnum coloni qꝛ colit eo qd̓ contingit in re coloni non in re dn̄i ad qd̓ facit qd̓ no. .C. de rei ven. certum. ⁊ ibi per Cy. ¶ In tex. ibi incurſus hoſtium. hic quero de queſtione facti quidam cōduxerunt a cōi piſtorij certas poſſeſſiones ad certuꝫ tēpus. puta quinque annoꝝ exactor pro cōmuni petit penſionē conducentes dicunt ſe nō teneri. qꝛ non potuerunt coloni fodere dictas poſſeſſiones ꝓpter incurſum hoſtiū qui morantur in caſtro ſaliceti. querit̉ quid iuris. Reſpōdeo aut ſuperuenit guerra ⁊ incurſus predictoꝝ hoſtiū poſt ꝯͣctum locationis ⁊ remittitur penſio vt hic dicitur. Aut ante erat guerra ⁊ tunc imputandum eſt eic qui ſciuerūt ꝯditꝭ. ⁊ ſtatum rei. vnde non excuſantur a penſione arg. jͣ. de damno. infec. l. qui bona.§. de illo ⁊ eius qd̓ no. jͣ. eo. l. habitatores.§. fi. Cy. in addi. iſta additio vehementer al legabatur ꝯͣ emptores fructuum laci. ſed pro eis dicebat̉ deterior cōditio agentis eo qꝛ ex natura ꝯͣctus locator ⁊ venditor ſciebat ſe teneri ad habere licere. īmo locator te netur ad habere licere de facto etiam ⁊ tenetur domino vt hic lꝫ ſecus in venditione rei ſeu ꝓprietatis. vt. C. de ac tio. emp. l. impulſos. ¶ Si qꝛ ibi amiſſi ſeminis. No. ꝙ colonus dꝫ ponere ſemen de ſuo ſic extra de decimis tua. ¶ No. in iſto.§. differentſam inter vitium naturale ⁊ accidentale. ⁊ inter ſolitum ⁊ inſolitum. ⁊ inter magnum ⁊ paruum. Et addo ꝙ qn̄qꝫ colonus allegat fundi ſterilita tem. ⁊ iſto caſu ſit remiſſio penſiōis vt in v̓. ſed ſi labes. ⁊ jͣ. e. l. ſi vno. qn̄qꝫ fructuum vicioſitatem. tūc non excuſat̉ colonus. vt in v̓. ſed ſi ager ẜm Ia. de are. ⁊ Cy. in addi. Sterilitas v̓o pōt ꝯtingere multis modis vel ꝓpter fluminum inundationē vel ꝓpter auium ⁊ vermium corro ſionem. vel ꝓpter incurſum hoſtium. vt. jͣ. e. l. ſi vis tempe ſtatis. vel ꝓpter grandines vel niues immoderatas. vt. sͣ. de contrahen. emp. l. fiſtulas.§. frumenta. ⁊ de omnibus eſt idem iudicium. No. ex hͦ tex. ꝯi qua tamen vitia. ꝙ licet remiſ ſio fiat per ſterilitatem. vt. sͣ. proxi.§. nō tamen ſit propter Sequitur ex lec. anti. fructuum vitioſitatem. In tex. ibi coluiſti. ideo Cum quīdam. dicit coluiſi quia ſi non coluiſſet non videtur curaſſe de fructibus. ⁊ ideo non fie ret remiſſio penſionis illius anni quo non curauit ſecūdū Cy. in additio. NOVA ADDITIO. ¶ Ex lectura antiqua. ¶ In ver. tex. frui ei non liceat vide oīno in Specu. eo. ti.§. poſtqͣꝫ. v̓. ſed queritur vtrum conductor. ¶ In.§. ſi vis tempeſtatis ſuper verbo text. acciderit circa fructus pendentes qꝛ dominus nō bene implet parte ſua ex quo colonus ſeparare nō poteſt. ⁊ ideo rationabile eſt ꝙ fiat remiſſio ex quo nō bene preſtatur colono frui licere. vt. jͣ. eo. ſi fundus quem. Si autem iaꝫ colonus ſeparaſſet a ſo lo ⁊ poſt contingit damnū in talibus fructibus eēt damnum coloni qꝛ iam contingit in re coloni non in re dn̄i. ⁊ ita interrogatus reſpondi facit ad hoc qd̓ no. Cy. C. d̓ rei ven. l. certum poſt principium. ¶ In verbo tex. hoſtium hic eſt caſus contra glo. que eſt. C. eo. ob damnum. Bar. Non obſt. illa lex quia loquitur in damno contingenti. in rebus coloni hic in fructibus. No. ex hac. l. ꝙ v̓ s I vno anno. ba debēt intelligi ẜm naturam cōtractus ⁊ ſic debent intelligi ẜm ſubiectam materiam ⁊ ad hoc hec. l. quo tidie allegatur ſimile habetis in. l. dāni infecti.§. ſi is qui in fi. jͣ. de dam. infec. jͣ. de vſuris. l. ſi ſtipulatꝰ. ⁊. l. i. sͣ depo ſi. ⁊. l. dedi. sͣ. de cōdi. ob cauſam. ⁊ ibi Bar. ⁊c̄. Et iſtam .l. vidi allegari per dn̄m Aleẜ. ad talem. q. titius erat ob ligatus martino in centum flor̄. ⁊ idē titius locauit eideꝫ martino vnam domum pro certa penſione ſoluenda certo tꝑe qui mar. promiſit eidem titio dicto tꝑe dictaꝫ penſionem ſoluere. ⁊ ſi non ſolueret remittebat ⁊ donabat di ctos centum florenos eidem titio nec fuit adiectum noīe pene ꝙ ītelligatur noīe pene. facit qd̓ habetur. C. de fide iuſ. l. ſancimus in prin. cum glo. parua ⁊ non de pura do natione ꝓpter ſubiectam materiam. ¶ In glo. ij. ibi vul gi opi. ⁊c̄. No. hanc gl. ⁊ vide qd̓ no. C. eo. l. licet. ⁊ ibi per Ia. de are. qui tenet iſtam opi. eam etiā tenet Odoſ. Ia. de ra. dicit ꝙ tunc dicatur ſterilitas quādo ſi conductor preſtaret mercedem eēt deceptus vltra dimidiaꝫ iu ſti precij. C. de reſ. ven. l. ij. que poſſet eſſe bona. de quo ꝑ Cy. in. d. l. licet. Additio. ¶ Si vno. Ibi in vectigali videt̉ hoc exp̄ſſum ꝙ in fundo emphiteotico habeat̉ rō ſterilitatis. ſed in. l. i. C. de iure emphi. no. ꝯͣriuꝫ ⁊ in. l. quicunqꝫ de fun. pa. li. xij. ⁊ in. l. priuate. de excu. mu. li. x. ⁊ hec eſt veritas. Non obſt. iſta littera. qꝛ intelligit̉ de p̄dio vectigali pro quo penſio rei publice preſtatur non tn̄ eſt emphitheoticum predium. ſed ſimpliciter locatum ẜm glo. ⁊ Cy. in addi. ⁊ iſta eſt veritas. ¶ Nota vbertatē cum ſterilitate compenſari. ¶ Nota verbū donationis improprie acci pi. nam huic verbo erat appoſita cauſa ſiue ratio ob ſteri litatem que dat verbo aliam interpretationem qͣꝫ verbuꝫ ſonet ⁊ quotidie allegatur. Caſus cōtinItem cum quidam. gens ex pane locatoris per quē vſus cōductoris impeditur mercedis repetitionē inducit. h. d. Vos habetis glo. ma. que circa materiam huius.§. diſtinguit. Sed tu latius pro huius. .§. ⁊ glo. declaratione diſtingue qn̄qꝫ quis locat rem puta fundum vel locat operas ſuas vel rem ⁊ operas. pͥmo caſu qn̄qꝫ factum locatoris eſt iuſtum qn̄qꝫ iniuſtuꝫ. ſi eſt iuſtum tūc ſiquidē iſta iuſticia cōtingit ex culpa ipſius cō ductoris. puta qꝛ non vult mercedē ſoluere. tunc ſi loca tor eſt prelatus pōt mercedeꝫ petere totius tꝑis. vt ī auc̄. qui rem. C. de ſacroſan. eccle. ⁊ in cor. vnde ſumit̉. Si v̓o locator eſt priuata ꝑſona tūc poteſt petere mercedem ſolum pro rata tꝑis. vt. jͣ. e. l. colonus in prin. ⁊ ibi no. C.e. l. edē. Si vero iſta iuſticia cōtingit pro parte locatoris abſ qꝫ conductoris culpa. tūc merces pro rata debetur. vt. d. l. edē. C. e. jͣ. e. l. qui inſulam. Si v̓o factuꝫ locatoris ē iniuſtum. tūc tenetur locator ꝯductori ad totale ſuū intereſſe vt. jͣ. e. ſi fundus. ⁊. l. hec diſtinctio. ⁊. l. ſi in. l.§. colonus. sͣ. e. l. ex cōducto in principio. Secūdo caſu qn̄ vſus impeditur facto ꝯductoris ⁊ tūc locatori debet̉ integra merces. vt. jͣ. e. l. ſi in. l.§. ſi domus. ⁊ in. l. dn̄s horreorū. eo. ti. Tertio caſu quādo vſus impedit̉ facto tertij tunc quādo qꝫ factū tertij eſt iuſtum. quandoqꝫ iniuſtum. ſi eſt iuſtum ſiquidem locator potuit circa hoc ꝓuidere ⁊ non ꝓuidit tenet̉ conductori ad intereſſe totale ipſius conductoris. vt.§. e. l. ſi quis domum.§. pe. jͣ. e. l. ſi merces.§. i. Si v̓o locator circa hoc nō potuit prouidere tunc ſit mercedis fe miſſio pro rata. vt. d. l. ſiꝗs domuꝫ.§. i. jͣ. e. l. ſi fundus. Si vero factū tertij eſt īniuſtum tūc aut conductor poteſt re ſiſtere. ⁊ reſiſtere tenetur. vt. sͣ. e. l. iteꝫ qꝛ.§. exercitu. ſi vo non pōt reſiſtere ſit remiſſio mercedis pro rata. vt. s. e. l. proxi.§. i. ibi dū dicit. aut ſi incurſus hoſtium fiat ⁊c̄. Qd intelligo verū niſi hoc fieret ꝓpter inimicitiam locatoris ſeu cōductoris. qꝛ tunc videt̉ factum culpa illius ꝓpter cuius inimicitiam hoc cōtingit. vt. l. ſi merces.§. culpe.j eo. Quarto caſu qn̄ hoc contingit caſu fortuito. dic quadoqꝫ caſus cōtingit ex parte locatoris ſeu ex parte rel lo cate. ⁊ tunc remiſſio fit pro rata. vt. l. ſi quis domuꝫ in ſi. .sͣ. e. ⁊ sͣ. l. proxi. jͣ. e. l. habitatores.§. vlti. ⁊. l. qui inſulam. .§..i. quādoqꝫ cōtingit ex parte cōductoris. ⁊ tūc ad integram mercedem

Locati condueti 105 Locati condueti gram mercedem tenetur. alle. glo. l. colonus.§. maxime ſed ꝓbatur meliꝰ. sͣ. ad. l. rhodiā de iactu. l. ſi vehēda in prin. Secūdo caſu principali valet quādo ꝗs locat operas ſuas. vel rem ⁊ operas. ⁊ ꝯtingit ꝙ oꝑas non p̄ſtat tūc quid iuris ſit gl. ponit duas opi. vnam ibiin v̓ſi. cum aūt qui oꝑas. ſecūda ibi vel dic verius. ⁊ videtur tenere glo. ſecūdam opi. ſed primam opi. tenet glo. jͣ. de varijs ⁊ exͣordinarijs cog. l. i.§. diuus. C. de ꝯdi. ob cauſam. l. pe. tn̄ iſta opi. videtur cōtra iſtum.§. ⁊ eius materiam ⁊ habetis iſtam totam gl. in ſumma Azo. C. e. tn̄ pro declaratione iſtius membri videlicei qn̄ in ꝯͣctu locationis ⁊ cō ductionis vnus debet oꝑas vel rem ⁊ oꝑas ⁊ alius de bet pecuniā dic qn̄qꝫ oꝑe non p̄ſtātur ꝓpter factum conductoris vel ꝓpter caſum contingētem in ꝑſona condu ctoris. ⁊ tūc debetur tota pēſio vt. jͣ. e. l. ſed addes.§. cum quidam. ⁊. l. qui oꝑas. Si v̓o oꝑe non preſtantur qꝛ ſtet per locatorem tunc quandoqꝫ ſtetit ꝓpter factum eius qn̄qꝫ ꝓpter caſum. primo caſu tenet̉ ad totale intereſſe vt C. e. l. hi qui. Secūdo caſu tenetur vt mercedeꝫ remittat vt.§. e. Et ſic debet intelligi. l. aduocatiōis. C. de cōdi. ob cauſam. Predicta ſunt vera in ꝯͣctibus bo. fi. puta locationis ⁊ ꝯductionis. ſed ſi loꝗmur in ꝯͣctibꝰ ſtricti iuris. puta in ſtipulatione. tūc ſiquidem ſtipulatio eſt ſimpliciter cōcepta. puta ꝓmitto tibi cētum ſi tale ꝗd feceris. tūc ſiquidem conditio non implet̉ ꝓpter aliquem caſum nihil debetur vt. sͣ. ad. l. rhodiam de iactu. l. ſi vehenda in prin. jͣ. de v̓b. ſig. l. cedere diem. Si v̓o non fuerit cōditio naliter cōcepta ſed tu ꝓmiſiſti aliꝗd facere ⁊ ego ꝓmiſi dare cētum. tūc eēt idem in ꝯͣctu ſtricti iuris qd̓ dixi in ꝯͣ ctu locationis ⁊ ꝯductionis. ⁊ iſto caſu talis ſtipulatio dicet̉ ꝯuētionalis. vt. jͣ. de v̓bo. ob. l. qn̄qꝫ.§. conuentiona les. ¶ In gl. mag. ibi illud aliud eſt in venditōe. no. hāc glo. ⁊ idem ponit Roſ. in libellis ſuis ſuper hoc ti. Sed circa hoc vide qd̓ no. Cy. C. e. l. legem. ¶ In. e. gl. in fi. No. ex hac glo. ꝙ ſi ille qui debet preſtare oꝑas eſt impe ditus certo tꝑe pōt ſupplere alio tꝑe. ⁊ totam mercedeꝫ cōſequitur niſi oꝑe deberentur ex ꝯͣctu noīato ⁊ peniteret eum cui opere ſunt p̄ſtande. Circa qd̓ vide quod no. Azo in ſumma. C. e. ⁊c̄. Ex lec. anti. ¶ Repetitur vectura a nauta qui nō naui gauit caſu impedito. h. d. ¶ In gl. non ſolum ibi caruit qd̓ dic vt. C. de nautico fenore cum ꝓponas. Et ibi vt au tem. In tota iſta gl. dicicur ꝯductor ille qui dat pecuniā locator ille qui ponit rem vel oꝑaꝫ hoc dico ne vadas in equiuoco ſuꝑ iſta glo. ẜm bar. ⁊ ibi cum rem ſuam.ſ. ſine oꝑa vt fundum. ⁊ ibi actꝰ ex cōducto. ſed aliter ⁊ aliter. nam cum per culpam ad intereſſe cum per caſum ad exo neratꝭ. mercedis ⁊ in hoc ſtat veritas primi puncti de locatꝭ ſolius rei. ⁊ ibi ſi cōductor penſionibus. nam ſi non ſoluiſſet penſionem non poſſet petere penam ꝯͣctus vt in .l. i.§. fi. jͣ. de loco publico fru. ⁊ ibi no. Et ibi in ſecūdo ca ſu cum ſtetit per caſum contingentem in re locata. Et ibi ideꝫ eſt vt merces remittat̉. F. ac. Nec obſtat. sͣ. e. glo. v̓. ſed in primo. qꝛ ibi de facto illicito cōtra naturam ꝯͣctus hic de facto licito ẜm Ia. Et ibi ab eo hoc cadit ſub men bro quādo ſtat per tertium. nam ⁊ hoc connumeratur in caſu fortuito vt. sͣ. e. ex cōducto.§. ſi vis in fi. ⁊ hoc quando tertius preſtat impedimētum facti. ſed quando p̄ſtat impedimentum iuris ⁊ de iure loquitur. sͣ. e. ſiquis domum ẜm Ia. Et ibi.§. nauem. qꝛ tūc ꝯtingit caſus in ꝑſo na obligati ad penſionem. nec debet nocere creditori vt no. Dy. in. c. ſiꝗs in ius in fi. Ex p̄dictis apparet ꝙ ſi cōductor roncini deguſtauit roncinum. ita ꝙ non eſt equi btabilis ꝙ tenet̉ ad vecturam totius tꝑisᵇ. Item ad intereſſe totius deteriorationis vt. jͣ. e. ſi in. l.§. colonus. ⁊ ibi aduocationis. cōclude ꝙ caſus aliquando cōtingit in re aliquādo in ꝑſona. ⁊ ſi in ꝑſona aliqn̄ in perſona cōducto ris aliqn̄ locatoris. quedam ergo difficultas reſpicit reꝫ. quedam ꝑſonaꝫ circa qd̓ vide quoddā no. dictum Dy. jͣ. de v̓bo. ob. cōtinuus.§. illud. ⁊ ibi precium cōſequit̉ vt c.1. 1O no. in. l. neceſſario de ꝑicu. ⁊ cō. rei vē. Ia. ⁊ ibi. l. titio.§. i. hoc non eſt verum ꝗa vterqꝫ ꝯͣctus eſt oneroſus. Sed rō differētie eſt qꝛ in venditꝭ. petit̉ ſpēs debita ſed non in locatꝭ. qꝛ in locatꝭ. non eſt ſpēs in obligatione ſed factum ſucceſſiuuꝫ qd̓ non dr̄ interire qꝛ nec eſt cum ſit de futuro ẜm Ia. bu. hec ergo eſt rō quare ꝑiculum eſt emptoris ⁊ nō ꝯductoris qd̓ no. ⁊ ibi in liberatꝭ. īmo in vltima volūtate eſt ſpāle ẜm bar. ⁊ vide. l. ij. jͣ. de annuis leg. ⁊ ibi in aduocatis īmo eſt ſpāle in publicis ſalarijs. ſecus in ſala rijs priuatis ẜm bar.ſ. qn̄ caſus ꝯtingit in ꝑſona ſalariati ſed ſi in ꝑſona ſalariātis ideꝫ vtrobiqꝫ vt. jͣ. e. ſed addes. .§. fi. ⁊ ibi ſupple in ſequēti quādo erat appoſituꝫ tēpus in genere vt tempus anni. ſecus ſi in ſpecie vt tempꝰ preſentis anni. qꝛ tunc non debet ſuppleri ẜm bar. Pro declaratione iſtius.§. dic Ubicunqꝫ. qn̄qꝫ ꝯductor allegat fructuum ſterilitatem. quandoqꝫ allegat fructuum modicitatem. primo caſu ſit remiſſio mercedis. vt. sͣ. e. l. ex cōducto.§. ſi vis. fallit ſi ꝯͣrium fuerit actum inter ꝑtes vt. sͣ. e. l. ſiquis fundum. Item fallit ſi alijs annis fuit vbertas vt hac. l. ſi vno in prin. Item fallit ſi ſterilitas ꝯtingeret culpa coloni. vt hac. l.§. item alio. Secundo caſu prin. non ſit remiſ ſio mercedis vt. sͣ. e. l. ex conducto.§. ſi qua tamen vitia. Tertio caſu non debet fieri remiſſio vt hac. l. v̓. cum qui dam. Eſt ⁊ quartus caſus videlicet quando cōductor al legat fundum caſu perijſſe. ⁊ tūc debet fieri mercedis re miſſio. vt. d. l. ex conducto. v̓. ſed ſi agere ⁊c̄. Ex lec. anti. ¶ In tex. ibi reſpōdet ꝓpter culpam com miſſam tempore contractus Item ex lec. anti. Nota caſum in quo quis Ut puta titiO. rtem eni locatam poteſt alteri locare qꝛ ille d̓ceſſit ⁊ nemo eſt heres. Itē no. ꝙ reſti tutio minoris non reſcindit ea que interim a tertio legitime geſta ſunt. ¶ Ex lec. anti. NOVAADDITIo. ¶ In ver. tex. ⁊ in vectigali. ſecus in emphitheoſi vt no. in. l. i. C. de iure emphi. ⁊ hoc per Cy. vel hic non de ip̄o ēphitheota ſed de eo cui ipſe eſt ēphitheota ſꝫ. l. loca. lo quit̉. ¶ In.§. ſꝫ ⁊ ſi neceſſaria remiſſio nō eſt donatio licet al̓r dono ſit adiectum quia debet intelligi ſcd̓m ſubie ctam materiā ad h̓ all̓. ar. ꝯtra hūc.§. i. de dona. cā mortꝭ vbi facit ad iſtū.§. jͣ. de vſur. ſi ſtip. vide Ia. de are. in. l. i. .C. de iure emphitheo. ¶ In.§. itezcū quidā vide Inn. exͣ eo. ꝓpter. in glo. cōductor autē. ¶ In glo. ſuper ver. tex. ꝑſonis que incipit non ſolum vt aūt circa prin. cōdu ctor hic dicitur qui dat pecuniam locator qui ponit rem vel operam hoc dico ne eadas in equiuoco ſuꝑ iſta glo. ¶ In v̓. glo. cū per locatorem. immo hic ſubdiſtingue aut ſtetit per factū locatoris iuſtuꝫ aut iniuſtū ſi iuſtū aut culpa conductoris ⁊ ſit remiſſio pro rata. Fallit in eccl̓ia que nil remitttit ſi abſqꝫ culpa conductoris ſit remiſſio pro rata ⁊ in pͥuato ⁊ in eccleſia. Si iniuſtū tunc ꝓcedit glo. ſcd̓m Ia. bu. ¶ In ver. gl. ex neceſſitate hic glo. tan git quartum membrum.ſ. quando ſtat per tertium ⁊ aut tertius impedit de facto tantum ⁊ dic vt ī gl. aut de iure ⁊ dic vt. jͣ. e. ſiquis domū. ⁊ hic per Ia. ¶ In v̓. gl. per cō ductorem hic etiaꝫ ad intereſſe tenetur ſi fuit in culpa vt .jͣ. e. ſi in lege.§. colonꝰ ſcd̓ꝫ Ia. bu. ¶ In ver. gl. fuit admiſſa vt plene dicitur ⁊ no. in. l. neceſſario de peri. ⁊ cō. 81 derei ven. In ver. glo. de. l. titio§. i. immo eſt ratio quia in īcip venditione perit ſpecies debita ideo liberatur venditor bi n̄ ſed in locatione non eſt ſpecies ſed factum quod pre duc ſtari non poteſt tantum nec poteſt dici ꝙ interitu eius tene cede ſit liberatus debitor. ¶ In v̓. gl. in libertate immo in vl tē eo tima volūtate eſt ſpāle ſcd̓m bar. ¶ In ver. gl. ⁊ in aduo ſolu catis immo ſpeciale in ſalarijs d̓bitis ex diſpoſitiōe legis tion vel conuentionis per publicū officium quod non poteſt rit fi ꝙ q locari ſed ſalarium ex eo percipi ex vi remunerationis. ⁊ equi iura ſunt in hoc multuꝫ fauorabilia vt patet. C. de ſuffra. gere .l. i. ⁊ ſupra man. ſalarium ſcd̓m bar. ſed in priuatis offi ꝗriq Bal. ſuꝑ. ij. ff. veteris. a ¶ Tꝑis. ad de ꝙ odo.i. cō īcipi. locaui tibi mulā ꝙ cō ductor eꝗ nō tenet̉ ad mercedē poſt mor tē eꝗ vſqꝫ ad ſolutiōis eſtīa tionē ēt ſi fuerit factū pactū ꝙ qualibet die equus intelligeret̉ localꝰ ꝓ qͥriqꝫ ſolidis.

a ¶ Teporū. vide frā. are. ī l. qd̓ meum de acꝗ. poſ. ⁊ i. l. ſi ꝗs poſthumo.§. ſi filiū. d̓ li. ⁊ poſth. vbi plenius. ⁊ i. l. ſi id qd̓.§. qd̓ aūt. de ac. poſ. ⁊ bal. in cōſi. xcix. v. volū. Locatī ⁊ conducti. cijs loquitur glo. iſta ⁊ hoc tenet glo. in dicto.§. diuus ¶ In ver. glo. in ſequenti quando erat tempus determi natum vt ad annuꝫ ſecus ſi erat actum de certo tempore vt de anno preſenti quia tunc non debet ſuppleri ſecundum doc. bar. Non ſummatur ꝗa Ed addes. preuis. ſꝫ ipſeꝫ decia ra vt in glo. Que facilius ſciri poſſunt ſi ignorāt̉ Siquis. grauius coercentur. Ex lec. anti. ¶ In tex. ibi funduꝫ inſtructuꝫ vel ſimpli citer ẜm alios. vnde qui locat fundum ſimpliciter videt̉ locare fundum inſtructum tam ē hoc de ꝯſuetudine non ſeruatur ẜm Ray. No. ꝙ ille qui locat vineam Illud nobis. ve oliuetum vel aliud predi um alicui d̓bet preſtare omnia inſtrumēta que ſunt neceſ ſaria colono ad fructus percipiendos. al̓s ſi non preſtat actione ex conducto tenetur vt hic ⁊c̄. Ex lec. anti. ¶ No. ꝙ ſi locaui alicui vineam ⁊ ibi ſunt tine ꝙ debeo eas dimittere ad vſum ꝯductoris vt poſſit in eis facere vindemiam. ſecus eſſet in venditore vt. sͣ. de actio. emp. fundum mihi. NOVAADDITIO. ¶ Ex lec. anti. ¶ In.§. illud no. ꝙ qui locat fundum intel ligatur locare fundum inſtructum. ⁊ no. pro conducentibus molendina ꝙ locatores tenentur ea eis ita manutenere ꝙ ſinti apta ad macinandū. ¶ In.§. ſi dominus no.§. ꝙ ille qui non vult recipere frumentuꝫ quod promiſit recipere cer to precio tenetur ad intereſſe. ¶ In.§. ſi īꝗlinus. In v̓. tex. ⁊ facilitatē. No. ergo d̓bitor nō poterat ire ad domū creditoris ſed dixit creditori veni pro re ſi tu vis ⁊ debet preſtare adituꝫ cōpetētem ſuis ſumptibꝰ. ¶ In.§. ſi ꝗs ar. ꝙ ſi imponit̉ talia per capita hominum ꝙ pro pueris lactantibus nil ſoluatur vide Cy. in. l. i. C. de partu. py. ¶ In.§. cum quidā. In. v̓. tex. proponas nota ꝙ debet venditor deducere ⁊ allegare qualiter non ſtetur pro ſe. Item ex lec. anti. No. ꝙ cōditio indebi Siquis cum in.non habet locum ni ſi quando ſolutum erat indebitum tempore ſolutionis. ⁊ adde quod no. sͣ. e. ſiquis funduꝫ.§. imperator. Non ſummat̉ qꝛ breuis. Si dominus. ſeano. calum iſlius.§. No. hunc tex. ⁊ iūge huic Si inquilinꝰ. ext. l. habitator. āͣ de rei ven. ⁊. l. fiꝗs in prin. sͣ. de vſufru. ibi adijcit ⁊ de ſuo ſicut frau. Inde ꝯditio non habet locum niſi qn̄ ſolutum eſt in debitum tempore ſolutionis. adde qd̓ no. sͣ. e. l. ſiꝗs fundum.§. i. in prin. Not. hūc.§. ⁊ Siquis in annum. naxie in ſi. ibi prorogauit.i. ante tp̄s ſoluit. nam hic videt̉ caſus ꝙ pen ſio nō debet ſolui in initio. ſed in fine anni. ſed de hoc dic vt per glo. in. l. edem. C. e. l. ſi ſeruus cōmunis meuij.§. fi. de ſtipu. ſeruorum. Non Si quis ad mulierem. ummat̉ qꝛ breuis. ſꝫ no. caſuꝫ iſtiꝰ.§. ⁊ ipſuꝫ vid̓ ꝑ te. Iſte.§. eſt ar. ꝙ pro vitulis qui ſugūt lac non debeat̉ potorium vel gabella qꝛ cenſentur pars matris. ⁊ vid̓ Cy. in. l. i. C. de par. pi. ad iſtum tn̄.§. dic ꝙ cōſiderato tꝑe ꝯͣctus erat vnum corpus cum hic dicatur ꝙ infans fuit natus in na ui. ergo tꝑe ꝯͣctus erat in vtero Guil. allegat iſtum.§. sͣ. de ſtatu homi. l. qui in vtero quod eſt no. ⁊ habui de facto. facit ad no. per docto. in. l. ſi vt certo.§. vſqꝫ adeo. sͣ. Item ex lec. anti. commodati. Caſus cōtingēs in per Cum quidam. ana ſcholaris nō nocet ſcriptori nec caſus contingens in ꝑſona poteſtatis nocet aſſeſſori. ¶ In tex. ibi accepiſti tunc videret̉ receſſum a primo contractu pro tempore futuro ar. in. l. ſtipulatꝰ eſt opus. de fideiuſ. No. tex. ibi ſi nō poſtea ⁊c̄. Papinianus. ⁊ no. glo. ſuper derbo ren dui. ibidem ſi eſſe potuit. ⁊ vide quod no. jͣ. e. l. qui opeItem ex lec. anti. ras ⁊c̄. Dictō do Um venderem. necenoi actio diſcretiua ⁊ diſtributiua tēpoꝝª facit ꝙ filia femina non habeat recurſum donec ſupereſt maſculus. NOVA ADDITIO. ¶ Ex lec. anti. ¶ Not. l. de dictiōe donec ꝙ eſt diſtributiua. B. ¶ In ver. tex. conductum. nec per talem locationem fuit domi nium tranſlatum in conductorem al̓s ſi dominium fuiſſet tranſlatum in talem conductorem illa merces eſſet vt vſura. ⁊ non preſtaretur ⁊ ideo ille qui locat reſeruet ſibi dominium Iaco. bu. Non ſumTem ſi precio. ut quia breuis ſed ipſam declara pro te. No. tex. dum diQuemadmodum. qnaiuraliet cō ceſſum hoc eſt quia lꝫ naturaliter hoc eſt de iure gentiū cōtrahētibus decipere inter ſe exponit glo. hūc tex. in. l. in cauſe.§. idem papi. sͣ. de mino. Et no. hic glo. ſuꝑ verbo circūſcribere que dicit ꝙ non eſt ꝓprie circūuentio ſi ne dolo. ⁊ no. gl. ſuꝑ v̓. ſed nunquid eoipſo ⁊c̄. Ex lec. anti. ¶ In tex. ibi faciendi neceſſitatē cōcor. de rei vē. redēptoris. Ray. ⁊ eſt ar. iſtud v̓bū neceſſitatē ꝙ opifices ⁊ magiſtri teneantur p̄ciſe ad factum quod dic vt no. in. l. ſtipl̓o.§. ſine de noui operis nun. NOVAADDITIO. ¶ Ex lec. anti. ¶ In ver. tex. faciendi neceſſitatem concor. sͣ. de rei vē. redemptoris Ray. ⁊ no. ꝙ tenetur preciſe facere vt hic ⁊ ideo quia videtur electa induſtria perſone ⁊ vbicunqꝫ eligitur induſtria perſone factū eſt in obligatione preciſe. vt no. de no. oꝑ. nun. ſtipulatio de operis.§. ſiue quia vi detur hoc tacite actum vt hic ergo ⁊c̄. vt not. jͣ. de dona. heredi. ¶ In.§. quēadmodum no.§. ⁊ facit quod notC. eo. ſi olei ⁊ in ſpec. de emp. ⁊ ven.§. nunc dicenduꝫ eſt ver. quid ſi aliquis ⁊ ſe. In text. T ideo pretextu. iōii niſi ſit deceptio vltra dimidiam iuſti precij vt no. C. e. ſi olei. ⁊ in ſpec. de emp. ⁊ ven. v̓. nunc dicendum. v̓. quid ſi aliꝗs. ⁊ v̓. ſe. ⁊ sͣ.§. ꝓximo in parificatꝭ littere. Nota ex hoc tex. ꝙ ille I in lege. qui habet arbinrim ivprobādi opus non pōt terminum prorogare niſi fuerit ei ſpāliter cōceſſum. Et ſic facit ad. q.ſ. ꝙ ſi alicui eſt datū arbitriū cognoſcēdi de aliqͦ nō pōt terminuꝫ prorogare niſi ſpāliter fuerit ei ꝑmiſſum. Secūdo no. ꝙ liberum arbitrium dicit̉ tribꝰ modis. primo qn̄ ꝗs pōt p̄ferre iniquum equo. ⁊ ita accipit̉ de le. iij. l. fideicōmiſ. .§. qͣꝫqꝫ. Secūdo modo dicitur liberum arbitrium qn̄ vigore ipſius non debet obſeruare ſolēnitatem iuris vt. l. militibus in prin. ⁊.§. fi. Tertio dicitur liberum arbitriū qn̄ nullo cogēte imꝑio ſed ſola ipſius voluntate facit vt l. ſiꝗs maior. C. de trāſac. pro iſto libero arbitrio quid ha beat operari vide. l. pe. ff. de teſtamē. mili. ⁊ ibi plene dixi. ¶ In glo. que incipit. etiam pro mercede ibi vt ſubijcit̉ ſtatim hic dic immo exp̄ſſe dicitur hic cum. j. text. poſtea ſubijciat̉. ſed ⁊ de his ⁊c̄. Nam de neceſſitate oportet intelligi principium de pēſione futuri tꝑis. habes ergo hic ꝙ dn̄s pōt incōtinenti agere etiā pro futuro tꝑe ꝙ intellige vt not. jͣ. proxi.§. in glo. que incipit.ſ. ad intereſſe ibi ⁊ ſic intellige ⁊c̄. Additio. ¶ Si in lege. Noīe arbitrij ꝯtinet̉ arbitriuꝫ boni viri hoc primo ⁊ arbitrium ꝯceſſuꝫ ſuꝑ facti appro batione

batione ⁊ qualitate non videt̉ ꝯceſſum ſuper ꝓrogatione tꝑis limitati. h. d. ¶ In textu ibi ex locato ⁊ ſic ac. ex eo ꝯͣctu qd̓ dic vt. sͣ. pro ſo. l. vnde ⁊ ſi nerue. Et facit ad q. vnum ſtatutum dicit ꝙ cōtra incēdiarios poteſtas ha beat liberum arbitriuꝫ in cognoſcendo ⁊ pronūciando. aliud ſtatutum generaliter dicit ꝙ non poſſit cognoſcere de maleficijs niſi ſuo tꝑe perpetratꝭ. modo querit̉ nun quid de incendio alio tꝑe perpetrato hēat cognitionem ex vi arbitrij. ⁊ dicēdum eſt ꝙ non niſi ſpāliter fiat mētio in arbitrio de tꝑe per hunc tex. ⁊ ad idem de v̓bo. obli. l. qui rome.§. calimachus in fi. ⁊ ita dixi alio die de facto. Fructus poſſunt pro merceSi colonus. ae loco pignoris retineri ad hoc allegat̉ in tex. non obligatur ſecus in vrbanis p̄dijs vt. sͣ. de pig. ac. l. ſolutum.§. vnde ſi domum. Hic dicitur ꝙ ſi inꝗlinus vl̓ co ꝯͣl domū S. lonus deſerāt habitationem ꝙ dn̄s ſtatim agere pōt. Et dicūt quidam ꝙ agere pōt ad penſionem etiam futuram niſi habeat iuſtam cauſam mi grādi ⁊ recedēdi. Azo dicit ꝙ non pōt agere ſed hēt re tētionem cōtra inquilinum repetētem res ſuas ſi tn̄ inꝗlinus cōuenit de non recedēdo. al̓s nec petit nec retinet. Et glo. dicit hic ꝙ ſi inꝗlinus habet iuſtaꝫ cauſam recedendi ꝙ pōt migrare ⁊ petere remiſſionem penſionis ſi cut dn̄s pōt expellere ex eiſdem cauſis ex quibus locator pōt migrare vt qꝛ ducturus eſt vxorem ⁊ illa domus eſt incapax. vel ꝓpter aliam neceſſitatem rei familiaris. ſed Azo ⁊ Io. dicūt ꝯͣrium. Ia. de ra. dicit ꝙ inquilinus poteſt migrare ſine ſolutione penſionis future. qn̄ cauſa migrādi ꝓuenit ex ipſa re. vt qꝛ domus minatur ruinam. ꝗa tūc venit defectus ex parte rei. ſi aūt ꝓuenit ex parte inꝗlini. tūc ſecus vt qꝛ migratio eſt voluntaria vtputa cauſa ducendi vxorem vel ꝓpter aliam ſuam cōmoditatem. vn̄ nō ob. ꝙ recedat nā tenetur tūc ſoluere penſioneꝫ ẜm for maꝫ predictorū. qꝛ nulla. l. reperitur eē cautum ẜm Cyin addi. ⁊ iſta eſt veritas. No. in hoc.§. gl. que incipit.ſ. ad LOIONuS. itereſſe que dat optimum intelle ctum ad hunc.§. ⁊ ad precedenteꝫ. Item no. tex. in fi. ibi ſera eſt enim patiētia ⁊c̄. Ex quo tex. no. ꝙ non ſolum lo cator tenetur colono ad traditionem vt. sͣ. e. l. ex ꝯducto in prin. ſed etiam tenetur ad patiētiam vt patiatur colonum vti frui vt hic. Ex lec. anti. ¶ Obligatio ad intereſſe que cōmittit̉ qꝛ factum eſt ꝙ fieri non debuit ſtatim cōmittit̉ ad ītereſſe totale nec habet locum pnīa niſi re integra ⁊ infra modi cum tēpus. h. d.§. no. ¶ No. ꝙ obligatio ad intereſſe cō mittitur in totuꝫ ⁊ non particulariter. ⁊ ſic eſt cōtra. jͣ. de v̓bo. obli. l. ſi ſtipulatꝰ eſſeꝫ abs te. Secūdo dicit Pe. ꝙ hic cōmittit̉ obligatio ad intereſſe ꝙ fuerit ⁊ ꝙ fieri nō debuit ẜm Cy. in addi. Dicit Ray. ꝙ ſi committit̉ mora particularis in faciēdo cōmittitur in totum vt hic ⁊. jͣ de annuis le. l. ij. Si aūt in omittēdo. aut circa diuiduū. aut indiuiduum. primo caſu cōmittitur ad intereſſe particu lare vt jͣ. de v̓bo. ob. ꝯtinuus§. item qui inſulam. ⁊. l. ſtipulationes non diuidūtur.§. fi. Secūdo caſu cōmittitur ad intereſſe totale vt in. d. l. ij. de annuis le. ⁊ ar. jͣ. ad ſille. ſiquis in graui.§. ſiquis tabulas. Facit. sͣ. de vſufru. quoQui in plures. uens.§. ſi colono. ¶ Ex lec. anti. NOVA ADDITIO. ¶ In ver. tex. finitum.i. determinatum ⁊ no. ꝙ generale arbitrium nou pertinet ad ſpecialiter prouiſa ⁊ add̓ sͣ. man. ſi hominem ar. ꝙ licet poteſtas habeat arbitriuꝫ ſuper maleficio tn̄ non poſſit prorogare terminum ei datū ad expediendum per tex. bar. ſuper ver. tex. agi poſſit ⁊ ſic actione ex eo contractu quod dic vt. sͣ. pro ſocio. l. vnde ſi nunc Ray. ¶ In.§. colonꝰ. in v̓. tex. patiat̉ nec objͣ. de verbo. ob. ſti. non diui. ver. plane quia hic eſt factuꝫ qd̓ fieri non debuit ibi nō factuꝫ quod fieri debuit Ray. de forl̓. ¶ In dicto.§. colonus in prī. dic ſi cōittitur mo. ra particularis aut in faciendo ⁊ in totum committitur ⁊ ita hic ⁊. jͣ. de au. ⁊ ar. le. l. ij. in prī. aut in omittēdo ⁊ tūc aut circa diuiduum ⁊ tunc non in totum vt. l. ſi ſtipulatꝰ ſuꝫ abſte continuis.§. item qui inſulam ⁊. l. ſti. e. no. Dy. de ver. obliga. celſus aut circa indiuiduum ⁊ tunc ſic vt dicta. l. ij. in fi. ⁊ ad ſill̓. l. ſiquis in graui.§. ſiquis tabulas Ray. de forl̓. No. tex. ibi ſinantem il I merces. ſe vel voluerit ⁊c̄. Naꝫ facit iſte tex. ꝙ arbitrator cogit̉ ferr̄ ſnīaꝫ ſeu laudum de qua. q. per doc. C. de ꝯͣhē. emp. l. i. jͣ. de le. ij. l. i. ⁊ vide qd̓ no. sͣ. de arbitris. l. ſi de meis.§. recepiſſe. Additio. ¶ Si merces. In non nominatum viruꝫ nō pōt fieri declaratio qͣꝫtitatis. ſed in virum ſpecificatum ⁊ nominatum ſic. h. d. generaliter ideſt ſine declaratione quantitatis. No. ex hoc.§. ꝙ emptor poteſt Qui fundū. cāpellere colonum ⁊ inquilinū ⁊ ſic ſucceſſor ſingularis non cogitur ſtare colono lꝫ colonus hēat regreſſum ꝯtra locatorem vt hic ⁊. jͣ. e. l. qui fundum. C. e. l. emptorem. ⁊ ibi per glo. ⁊ doc. jͣ. ſolu. ma. tri. l. ſi filio.§. finali. Additio. ¶ Qui fundum. Emptor non tenetur ſtare colono vel inꝗlino niſi venditor reſeruauerit ius coloni vel inquilini. h. d. Adde ꝙ nec inꝗlinus vel colonus em̄ ptori. l. qui fundum. jͣ. e. Cuꝫ eo.ſ. vēditore ex conducto. ¶ No. hic ꝙ ſingl̓is. ſucceſſor nō tenet̉ ſtare colonoª. di cunt doctores ꝙ iſtud eſt verum in ſucceſſore volūtario ſecus in neceſſario ſucceſſore vt. jͣ. ſo. ma. l. diuortio. ⁊ de 4 bo. au. iudi. poſ. l. in vēditione.§. ī. tn̄ hoc videt̉ fallere in v fiſco qui non tenet̉ ſtare colono ꝯfiſcati vt. jͣ. e. l. ſi fundus in lꝫ ꝯfiſcatio dicatur alienatio neceſſaria ⁊ habetis ſimileꝫ 5 ſpecificationem. jͣ. de iure fi. l. fi. Item dicūt doc. ꝙ iſte.§. j. debet intelligi de colono ad modicum tp̄s. ſecus ſi ad lō q gum tp̄s. qꝛ tūc hēret ius in re ⁊ non poſſet expelli. quia hētur loco ſocij arg. jͣ. pro ſocio. l. idem in fi. qd̓ dic vt no. Ia. de are. ⁊ Cy. C. loca. l. idem. ⁊ per Ia. de bel. sͣ. ti. i. l. emptorem. ⁊ in ſpe. de loc.§. i. v̓. ſed pone locaui. ⁊.§. nūc aliqua v̓. cxxiiij. ⁊ per Ia. jͣ. ſo. ma. l. ſi filio.§. fi. Dicūt eti am quidam quicquid ſit in colono. ſecus eſt in emptore fructuum. qꝛ non pōt expelli per emptorē ꝓprietatis qd̓ eſt verum qn̄ acꝗſiuit ius reale. puta vſufructus. ſecus vi detur ſi non queſiuit ius reale. qꝛ emptor non eſt obligatus ei. vt. sͣ. de ꝯͣhen. emp. l. fi. ⁊ ar. jͣ. de vſufru. le. l. fundi trebatiani. de quo vide qd̓ dixi in. l. ſi fundo. ⁊. l. qui fun dum. cum enim non habeat poſſeſſioneꝫ nec ius in re. ꝗd ꝓhibet eum expelli a domino ⁊ poſſeſſore certe nihil ar. de le. i. l. iul̓.§. i. ¶ Ex lec. anti. NOVA ADDITIO. ¶ Uide omnio Ia. de le. i. l. ſi ſicut. ¶ In.§. qui fundū no. ꝙ verba exceptiones poſſunt directo concipi in per ſonam tertij abſentis. ⁊ ꝙ ius tranſit ad ſingularem ſucceſſorem abſqꝫ ceſſione. ¶ In.§. ſi vicino. no.§. ꝙ ꝓpter obſcurationem luminum inquilini poteſt recedere de do mo. ¶ In.§. conductor in v̓. ruſtica. not. ꝙ opera ruſti ca debent ſuo tempore exhiberi. Item nota ꝙ inordinata cultura eſt noxia in eodem verbo etiam metere bladū eſt opus ruſticum vt. l. i. sͣ. de fer. ergo nō poteſt meti bladum in herba vt no. de vſufr. l. in fructu. Nam hoc nō eſt fructum percipere ſꝫ potius d̓uaſtare vt. jͣ. e. ⁊ hec eſt diſtī ctio.§. cum fundꝰ. ¶ In.§. culpe. No.§. ꝙ ſpecialis īimi citia culpe annumerat̉ vide Inno. extra de ap. dilectus In glo. non ap. vide in ſpecu. de iniur.§. ſequitur. v̓. ſed pone minutꝭ. ¶ In v̓ tex. eiꝰ vicinꝰ.i. priuato odio ſecus ſi ꝓpter publicas īimicitias. ¶ In.§. vis maior ⁊ fa cit. jͣ. ſo. ma. l. pe. in prin. doc. ¶ In ver. tex. qͣꝫ tollerabile in.§. is maior intra dimidiam iuſti precij vt sͣ. eo. ſi vno de hoc. bar. ⁊ sͣ. de acti. emp. l. cum forte de hoc per Cy. C. eo. l. licet bart. ¶ In.§. qui colūnam. In ver. tex. eo Bal. ſuꝑ. ij. ff. veteris. ¶ Colono. vide. d. alex. de imo. ī. l. ſi filio. §. fi. ſol. ma. in ix. colū. ⁊ flo. ī l. actores.§. ꝗ c ꝗd de vſufru. Locati ⁊ conducti.

b ¶ Colonꝰ vid̓. d. iaſ. mai. in ſti. de acti. §. preiudicia. les nu. xli vbi remiſſiue hēs ꝗ dicātur colo ni ꝗ cēſiti qui aſcriptitij. ⁊ nō nulla ad mate riam. c ¶ In iure. adde. d. alex. d̓ imo. i. l. ſi is ꝗ d̓ iu. fi. ⁊ pau. de ca. hic ⁊ eū dē bal. in. l. lꝫ. C. qui po. ī pi. rūqꝫ nota ꝙ quis tenetur de imperitia eoꝝ quorum opera vtit̉ ⁊ add̓ quod no. in. l. iij.§. ꝙ quiſqꝫ iur. ¶ In glo. que eſt ſuper verbo habitare liceat que incipit quia nec emptor vide omnino Inno. extra de teſta. cum ex officij vide Iaco. de are. C. loca. emp. vide. jͣ. de dona. aquilius regulus vide Iaco. de bel. C. loca. l. emptorē fortius ius vincit minus forte. tu dic aut colit nummis aut eſt partia rius ſi colit nummis aūt ſit alienatio ex voluntate aut ex neceſſitate ſi ex neceſſitate tūc cogitur ſtare vt no. ſo. ma. .l. diuortio. ⁊. jͣ. de bonis aucto. iudi. poſ. l. in venden.§. i. Idem ſi ad modicuꝫ tempus aut ex voluntate ⁊ tunc lo quitur hic glo. at vbi eſt partiarius tunc cuꝫ loco ſocij ha beatur vt. jͣ. e. vis maior dico cogi ſtare ar. sͣ. pro ſocio idē qꝫ ⁊ communi diui. in hoc iudicio.§. ſi inter ſocios Iac. bu. ar. contra primum membrum. jͣ. eo. ſi fundus queꝫ. nā fiſcus non tenetur ſtare colono ⁊ tn̄ eſt alienatio neceſſaria ⁊ ideo dic ꝙ aliud in marito quia videtur locare de voluntate vxoris. Sed contra hoc videtur. sͣ. e. ſiquis do mum.§. i. ſed aliud in fructuario qͣꝫ in marito. Item miſſus ex ſecundo decreto tenetur ſtare colono quia iudex non potuit mittere cum preiudicio iuris alieni vt. l. in vē den.§. i. de bo. auc. iudi. poſ. ⁊ no. per Cy. C. eo. emp. Itē ꝗd de emptore fructuū an ēptor ei ſtare d̓beat. ſo. ſi ei eſt acquiſitum ius reale vt vſufructus debet ei ſtare. ſi perſo nale non quia obligatio non ſequitur funduꝫ vt. ff. de vſu fru. l. fundi trebatiani. nam cum non debeat ſtari. empto ri rei de publi. ſinantem.§. ſi duobus ⁊. jͣ. e. ſi fundus queꝫ ergo nec fructuum nam colonus nulluꝫ ius habet in fru ctibus pendentibus nec emptor fructuum vt. jͣ. cum in plures.§. meſſem ⁊ sͣ. de ac. emp. l. quintus niſi ante ſepa raſſet eos a fundo de fructi. ru. pͥ. ſi ẜuus.§. locaui ar. jͣ. de o p̄ſcrip. liber permiſiſti. Ideꝫ videtur in colono partiario Nam ante ſeparationem non habet ius reale ſed tantuꝫ perſonale quod non ſequitur emptorē ⁊ videt̉ ꝙ emptor z. poterit prohibere eum ingredi fundum. Non ob. l. do. Iaco. quia loquitur quando per ſocietatem queſituꝫ eſt ius rei ⁊ predicta procedunt vbi colono bona non ſunt obligata nam ſi habet hypothecam poteſt rem locatam retinere pignori donec ſibi ſoluatur quod ei debetur debetur autem ſibi factuꝫ.i. ꝙ patiētia ꝙ poſſit frui re bene donec frui debet.i. donec locatio durat non poteſt expelli nec poteſt ſibi offerri intereſſe quia ipſe ſe reperit in retētōe rei obligate gͦ p̄t vti retētiōe ꝓ ipſo facto qd̓ ſibi pͥncipal̓rd̓bet̉ ſic̄ ſi ēptor reciꝑet ſe ī poſſeſſiōe rei ēp. l. i. ī pri. quia ibi in agendo hic in excipiendo vt. jͣ. de excep. rei vē. .l. i. in fi. ⁊ facit. jͣ. de pigno. l. res hypothece hic omnino vide in ſpecu. de locato.§. i. ver. ſed pone locaui vbi format ⁊ plene examinat queſtionem predictam de colono ꝑtiario. ⁊ vide oīo e. ti.§. nūc aliqͣ ver. ccxxiiij. ⁊ v̓. clxxiij. ⁊. jͣ. ſo. ma. l. ſi filios.§. fi. per Iac. d̓ are. ſi eccleſia conduce ret non poſſet expelli quia habet tacitas hypothecas ex ſuo contractu cum equiperetur fiſco in auc̄. de non al̓. .§. ſcire vel dic contra cum ſit ſpeciale in caſibꝰ poſitis in .l. vt inter diuinum. No. tex. iſtius.§. pro te ſcholari ſi ꝯl VICINC. ſumina domus tibi locate obſcurantur a vicino. h. d. Propter nimiam obſcuritatem luminuꝫ inquilinus pōt licite migrare. h. d. ¶ No. ꝙ loca tor tenetur reficere hoſtia ⁊ feneſtras No. ꝙ opera ruſtica ſūt ſuo CondūctO2. tempore faciēda al̓s autem eoioſo probatur mora. ☞ No. tex. ꝙ illud qd̓ ſit per inimicitiā co LUIPC. joni videtur fieri ꝓpter eius culpam qd̓ tene mēti. ⁊ glo. approbat Iac. de are. in. l. exceptione. jͣ. de fideiuſ. facit. jͣ. ſo. ma. l. i. quod tene menti. Ex lec. ant. In tex. ibi inimicitias ſpāles ⁊ priuatas. fa cit. jͣ. ſo. ma. l. pe.§. i. ¶ No. ꝙ lex interpretatur ꝙ vbi ſit inimicitia ibi ſit culpa vel ſaltim parificent̉. ⁊ vide qd̓ no. Inno. extra de appel. dilectus in glo. no. ꝙ. In textu ibi tolerabile.i. vltra Uis MalO2. dimidiam iuſti precij vt qͣ. e. ſi vno. de acti. emp. cuꝫ forte. ⁊ per Cy. C. e. licet. ¶ No. ꝙ propter intolerabile damnum ſit remiſſio mercedis. ſed propter modicum dānuꝫ nulla ſit remiſſio. vnde ſi colo nus partiarius recolligit minus qͣꝫ ſeminauerit. tn̄ de illo modico debet dare partem domino. Not. ꝙ capo magiſter tene Qui colunſaꝯ. tur de culpa fabrorū quos ponit ad opus ibi dum dicit eorumqꝫ ⁊c̄. In glo. ij. ibi idem ⁊cͣ. iſtam gl. UlS MalO.. no. que vult ꝙ ſicut penſio remittitur per ſterilitatem caſu fortuito ꝯtingētem ita pro pter magnam vbertatem ꝯtingēteꝫ caſu fortuito penſio augumētatur. ¶ Sed circa iſtam gl. vide qd̓ no. C. e. l. li cet in.i. glo. in fi. ⁊ facit ad materiam huius glo. exͣ de cen ſibus. c. quarto. ¶ Ultimo ex hoc tex. in v̓. apparet. no. ꝙ ꝓprie dicitur colonusᵇ ſeu ꝯductor ille qui ꝯduxit ad pecuniam numeratam vt hic ⁊. C. e. l. licet. jͣ. de vſuris. l. in fructu. ⁊ tūc agitur locati ⁊ ꝯducti vt. l. i.§. ſiꝗs ſeruū.sͣ. depoſiti. l. naturalis.§. at cum do. jͣ. de p̄ſcrip. v̓b. facit .sͣ. e. l. item ſi p̄cio.§. i. ⁊ qd̓ ibi no. ¶ Sed hic quero pōe ꝙ ꝯductor dat locatori certam qͣꝫtitatem frumēti pro lo catione quo iure agitur. Rn̄deo actione p̄ſcrip. verb. vt no. C. e. l. edem in glo. ij. ⁊. l. licet in glo. i. ⁊. l. ſi olei. jͣ. e. ti. vbi aūt eſt partiarius colonus de quo loꝗtur. l. in v̓. ꝓxi. tūc debet agi actione pro ſocio vt no. in. l. i.§. ſiꝗs ſeruuꝫ .sͣ. depo. vide eundem in. l. i. sͣ. e. In gl. ij. ibi vl̓ hic in fa N operis. dedao. no. gl. notabileꝫ illud qd̓ dicitur ꝙ in perſonalibus obligatio cnibus ille qui prior eſt in tꝑe non eſt potior in iureᶜ vt. l. priuileg. jͣ. de priuilegijs creditoꝝ habet locuꝫ in obligatione dandi vt ibi. non aūt habet locum in obligationibꝰ que ꝯſiſtūt in faciēdo. qꝛ tūc qui potior in tꝑe potior eſt in iure. caſus eſt hic no. ⁊ mēti tenēdus. In obligationibus facti qui potior eſt tꝑe potior eſt in iure lꝫ ſit obligatio ſimplex abſqꝫ hypotheca bonoꝝ. h. d. ⁊ eſt lex ſingu. Et eſt ar. iſta. l. ꝙ habens duo beneficia curata ex diſpen ſatione ſuperioris debeat primo ſeruire per ſeipſuꝫ. ſecū do per ſubſtitutꝭ. qꝛ ordo tꝑis in obligatione facti debet attēdi. Eſt etiam ar. ad habētem feudum a duobꝰ domi nis quoꝝ vterqꝫ indicit oꝑam ſimul vt debeat attendior do ꝯceſſionis feudi. ⁊ vide circa hoc qd̓ no. in ſpe. de loca.§. poſtqͣꝫ. v̓. ꝗd ſiꝗs locauit operas. ⁊ de feu.§. qm̄. v. xij. queritur. facit etiā. l. iſta ad. q. de ſcriptore qui ꝓmiſit ſcribere duobꝰ ꝙ compellatur primo ſcribere primo. ⁊ de famulo qui ſe conduxit duobus ſucceſſiue ꝙ teneatur ſeruire primo. Et nota. NOVAADDITIO. ¶ Ex lec. anti. ¶ Uide in ſpec. de tuto. in.§. generaliter ver. quid ſi vnꝰ ⁊ in ſpecu. de teſte.§. iam de ver. item de tempore facit ad no. per Inno. extra de preben. cum iam duduꝫ in magna glo. vide omnino in ſpec. e. ti.§. poſtqͣꝫ ver. quid ſiquis lo cauit operas ſuas duobus ibi omnino videas vide oīo in ſpecu. de feud.§. qm̄ ver. xij. queritur ⁊ eſt caſus ſum marius. in obligationibus facti qui prior eſt in tempore potior eſt in iure ⁊ eſt iſta lex ſingularis vide Archi. lxx. di. ſanctoꝝ ⁊. lxxv. di. ordinationes vide Archi. lxvj. di. ſi imꝑator vide Archi. vij. q. i. c. paſtoralis in fine. vid̓. Archi. vij. q. i. epiſcopum in fine. No. diſtinctionem AbitatOre S. inius. l. cum. l. ſeq¶ No. tex. in v̓. ceterū ꝙ lꝫ ꝗs hēat gratuita habitationem tamen ſit ſibi mercedis remiſſio. Additio. ¶ Habitatores. Pro modica incōmodita te vel moleſtia nō licet migrare pro magna ſic. Item pro iuſto metu is qui potuit migrare ⁊ non migrauit libi im putet. ⁊ ſi migrāti ꝓpter vitium rei locator acꝗrat eque cōmodam habitationem debet recipere integram peſie nem Locati ⁊ conducti.

Locati ⁊ conducti. nem. h. d. cum. l. ſe. habitatores. ¶ Nota in.§. iterum ꝙ ſufficit iuſtus metus. Quod ſi vnus. no. ꝙ nil operat̉ ex ponere ſe periculo. NOVAADDITIO. ¶ Ex lectura antiqua. ¶ Pro modico incommodo quod inquilinus ſuſti neat ex refectiōe domus non poteſt migrare pro magno ſic. hoc dicit primo. ¶ In.§. interdum No.§. ꝙ ſufficit iuſtus metus licet non ſequetur euentus vide in ſpec. de locato.§. iam dicendum ver. ſed ecce. Agr. ꝙ ſi Uod ſi domus. citaiꝰ qui habebat excuſationem ꝓpter metum inimico rū ſe expoſuit periculo ⁊ venit ad iudicium cogatur re ſpondere aduerſario ⁊ imputet ſibi ſi ſe poſuit in pericu lo. Ibi tempus quo migrauit. Ex quo enim inuenit habitationem non cogitur eam recipere ⁊ poteſt petere re miſſionem pro rata temporis facit. jͣ. de dam. infec. l. qui bona.§. illud. ¶ Ex lectura antiqua. NOVA ADDITIO. ¶ Conductor qui potuit migrare ⁊ non migrauit de bet ſoluere penſionem ſi autem migrauit ⁊ aliam acquiſi uit primus locatur tenetur ei ſoluere ſcd̓am penſionem Si aūt gratꝭ habuit locator primus ei nō tenetur ad mer cedem quam pro illo tempore accepit. h. d. ¶ In v̓. ceterum arg. ꝙ aduocatus in cauſa ſua non petit ſalarium quia gratis ſibi impendit patrocinium bar. facit de dā. infe. qui bonas de illo Ray. No. tex. ibi verbum ſentenN le Se. ue ⁊c̄. ⁊ vide quod no. Azo in ſumma iſtius tituli. Additio. ¶ In lege. Verba relata ad ꝯͣctum intelligūtur ẜm naturam ꝯͣctus h. d. vel ſic. Ex ſolicitudine ſu ſcepti officij ⁊ ex natura ⁊ qualitate ꝯͣctus v̓ba recipiunt interpretationem extēſiuam. h. d. Et eſt ar. huius. l. ad li gam. vt debeatur ſubſidium non ſolum cum offenſa eſt in actu. ſed etiam cum eſt in potētia ad actum vt obuiet̉ offenſioni a principio ne poſſit fieri quod no. ¶ Ex lectura antiqua. NOVA ADDITIO. ¶ Verba relata ad contractum intelliguntur ſecundū naturam contractus. h. d. ¶ In v̓. tex. vt titubaret. No. hic ꝙ non ſolum vim inſtantem reprimere poſſum ſed etiam ſi quis parat ſe ad viꝫ inferendam etiam in verbis vnde ſi inimicus meus facit apparatum gentis armigere non habeo neceſſe expectare actuꝫ aggreſſure ſed poſ ſum ego prorumpere in actum quia pro hoc curro ne in me vel in rebus meis faciat iniuriam quod poſſuꝫ vt hic aperte dicit ⁊ eſt notandum ⁊ facit ad ea que no. C. vnde vi. l. i. ſic fuit factum cortonij. No. diſtī. huius. l. Ui inſulam. in pri. Et no. lex.§. .qui mulas contra eum qui imponit roncino nimis magnam valiſiam vt teneatur ſi propter hoc rōci nus maculetur. No. caſum iſtius.§. No. ꝙ quāQui edem. ao merces eſt diuiſa in ſingulos pedes vel mēſuras ꝙ non debet expectari perfectio toti us temporis vel operis. ſed conſumatio tantū illius par ticule ⁊ de particula in particulā de qua debet ſolui mer ces ẜm intellectum Io. ¶ No. ⁊ eſt ar. ꝙ ſcriptori debe at ſolui de petia in petiam. quia merces conſtituitur in ſingulas petitas ẜm Baldum. ¶ Ex lectura antiqua. NOVAADDITIO. ¶ In ver. text. ſi vitiatum. Nota ꝙ edificium vitiatum poteſt demoliri. ¶ In.§. qui mulas onus importabile non poteſt imponi. ⁊ facit contra ſcholares qui imponūt roncinis nimis magnam valliſiam bar. ¶ In.§. qui edē ar. ꝙ ſcriptori debeatur ſolui de petia in petiam. ⁊ vid̓. sͣ. mādati ſi vero nō remu.§. fi. bar. ¶ In.§. colonꝰ. in exce ptione generali nunqͣꝫ intelligitur exceptum factum excipientis vel ſuorum domeſticorum. h. d. ⁊ eſt no. bar. Quī excipit vim intelliOlonus. giu excipere vī exiraneo rum ⁊ non ſuoruꝫ dubitatio erat quia verba extraneꝰ ⁊c̄. erant imperſonalia. Actio noN naue ſaufelli. ninis diuerſi non habet locum in re que locatori nō remanet. Item cum alia non concurrit. Item debitor qͣꝫ titatis rōne certe ſpeciei non tenet̉ de caſu cōtingēte circa illam ſpēm. ſed īteritu illius ſpēi liberat̉. h. d. ¶ Oppo. ⁊ videt̉ ꝙ iſte ſaufellus nō liberet̉ īteritu nauis ⁊ fru mēti. nā cū ipſe tenet̉ ad frumētū in genere tenet̉ ad eius īteritū vt. l. in rōne.§. in certo. jͣ. ad. l. fal. C. ſi cer. pe. l. incē dium. Secundo qn̄qꝫ quis tenetur in genere rōne certe ſpeciei. ⁊ tūc interitu illius ſpeciei liberat̉ ⁊ ita loꝗtur hic ad idem in. l. titie textores in fi. jͣ. de le. i. l. inter. C de iure emphitheotico. l. i. sͣ. de nox. l. pe.§. i. ¶ In glo. ſuꝑ v̓. l. oneris. Ibi ꝓpriuꝫ nomen actionis ⁊c̄. ⁊ hoc apparet ex hac. l. ⁊ Io. fecit in arbore circulum de hac actione. An aūt iſta actio hodie locum hēat. glo. que incipit hac rōne videtur velle ꝙ nō. Et ideo Ioānes in arbore ſuper circulo quem fecit de hac actione non fecit puncta. Additio. ¶ In naue ſaufelli. No. hic ꝙ locatio ⁊ depoſitum pn̄t fieri in genere ⁊ in ſpecie. primo caſu trāſfer tur dn̄ium ⁊ ꝑiculum. ſecūdo non. Secundo no. ꝙ lꝫ ge nus ſit in obligatione tn̄ ſi eſt reſpectu ſpēi liberatur ꝗs per interitum qd̓ eſt no. dignum ẜm glo. ⁊ ad hoc quoti die all̓at̉ ẜꝫ Ia. bu. ¶ In v̓. ſed ſi ita in culpa dumtaxat optimum ar. ꝙ ſi fructus etiam poſtqꝫ ſunt recollecti pe rierunt ſine aliqua culpa coloni ipſe deſinit teneri ad penſionem. Nam lꝫ ſit debitor generis tn̄ tenet̉ rōne fru ctuum.ſ. ad mercedem vt. jͣ. de annuis leg. firmio. ⁊ ideo cum fructus perierūt ipſe deſinit teneri ſicut dr̄ de ſaufel lo. Nā lꝫ ipſe ad genus teneat̉. tn̄ ſi ꝑijt frumentum rōne cuius tenebat̉ eſt liberatus ẜm Riz. malū. ⁊ Cy. in addi. ego dixi. sͣ. e. l. ex conducto.§. ſi vis. Non ob. iſta. l. qꝛ ibi non perit illud qd̓ erat in ſolutione. ſed aliud diuerſum ar. ad hoc. sͣ. de peri. ⁊ cōmo. rei ven. l. neceſſario in prin. ⁊ adde qd̓ no. sͣ. e. l. ſed addes.§. item cum quidam in gl. mag. ver. licet quis. ¶ Ex lectura antiqua. NOVA ADDITIO. ¶ Circa finem. l. in ver. tex. culpam ⁊ ideo non tenetur ſi nauis poſtea perijt cū reſiduo frumēti Ray. ¶ In gl. ſuper ver. dūtaxat que incipit not. etiam caſum. In ver. glo regularit̓ ꝙ vbi tranſit in creditum cum ſit debitor grauis teneatur de caſu vt. l. incendium. ſed dic ꝙ hic eſt debitor grauis reſpectu determinantis ſpeciei ⁊ ideo liberatur interitu Iaco. bu. Colonus nō tene Ui fundum. ur ſtare emptori. h. d. Et intelligitur etiam ſi ad magnuꝫ tēpꝰ. ſecus enim vt dixi. sͣ. e. l. ſi merces.§. qui fundum. ⁊ per hāc.l. dico ꝙ colonus non pōt accuſari ex forma ſtatuti ah emptore eo ꝙ non laborat fundum. qꝛ hoc ius non traſit ad emptorem. Item a venditore non pōt accuſari eo ꝙ ſua non intereſt. ¶ No. ex hac. l. ꝙ ſicut ſucceſſor ſingularis non cogitur ſtare colono ita colonus non cogitur ſtare ſucceſſori ſingulari. Sed aduerte qꝛ tenet̉ vēditor emptori ad intereſſe vt. sͣ. de ac. emp. l. qui per col. luſionem. Et ad iſtaꝫ legem facit qd̓ vidiſtis. sͣ. e. l. ſi mer ces.§. qui fundum ⁊c̄. No. diſtinctionē iſtiꝰ I fundus. coſqꝫ ad.§. cū funduꝫ in. l. ⁊ hec diſtinctio. ⁊ circa v̓. naꝫ ⁊ ſi vēdes. ⁊ glo. que incipit. immo videt̉ quod no. doc. C. de peri. ⁊ commo. rei ven. l. i. Additio. ¶ Si fundus. Fundo locato publicato non tenetur locator niſi ad remiſſionem mercedis. ſicut fundo vēdito publicato non tenet̉ niſi ad redditionem vl̓ re miſſionem p̄cij. Ideꝫ ſi colonus impediatur frui vi maio Bal. ſuꝑ. ij. ff. veteris. ⁊ iij

Locatꝭ conducti. Locatꝭ conducti. re cui reſiſti non pōt. ¶ No. ꝙ fiſcus. Item nec emptori cui non erat queſituꝫ ius reale ex traditione. Et eſt iſta l. expreſſum ar. contra illos qui dicūt ꝙ emptor non tenetur ſtare colono ſed emptori fructuum. qꝛ nec vni nec alteri eſt obligatus. vn̄ potior eſt cōditio eius qui habet ius reale vt hic ⁊ de publi. ſunt aūt.§. ſi duobꝰ. ¶ Secū do no. ꝙ non ob. vēditione ex delicto vēditoris fundus ꝯfiſcat̉ ex quo non erat traditꝰ vel quaſi traditus empto ri. l. ſuꝑ re.§. ſuperuacuum. jͣ. ꝗbus mo. pig. vel hypo. ſol. ⁊ adde qd̓ no. in. l. i. C. de iure fi. lib. x. ⁊ vide h̓. jͣ. ad ſille. l. ſenatus. Et ex hoc no. ꝙ fiſcus non tenet̉ ſtare ꝯͣctui cō fiſcati qd̓ eſt veruꝫ qn̄ ꝯfiſcatur certa res. ſecus ſi vniuerſitas vt. C. ad. l. iul̓. de vi prī. l. ſi tutoris ẜm Ray. de for. ¶ Tertio no. ꝙ confiſcato fundo venditor non tenetur. ad aliud niſi ad reddendum precium receptum ẜm bar. hic ⁊ eſt ratio. ꝗa iſta alienatio eſt neceſſaria. ¶ Quarto no. ꝙ locator nō tenetur de vi. ⁊ ſi non poteſt reſiſtere pro pter maiorem potentiam aduerſarij. tunc non tenetur ni ſi ad remiſſionem mercedis pro rata temporis. ⁊ adde .sͣ. e. l. item queritur.§. exercitu. ¶ Quīto no. ꝙ res que euincitur de iure aſſimilatur rei que euīcitur maioris vi cui non poteſt reſiſti. Uno tamen addito ꝙ ſi poteſt imputari dolus locatori tenetur parti ad intereſſe totale vt hic ⁊ sͣ. e. l. ſiquis domum. primo reſponſo. NOVA ADDITIO. ¶ Ex lec. anti. ¶ Nota legem ſingularem. In ver. text. publicatus ſit ita ꝙ nec omnia bona nec quota pars bonorum ipſius locatoris Ray. preſupponit hec lex ꝙ fiſcus non teneat̉ ſtare colono quando eſt ſingulariū ſucceſſor. ¶ In ver. nam ⁊ ſi vendideris. Nota ꝙ confiſcato fundo vendito venditor non tenetur ad aliud niſi ad reddendum preci um receptum. bar. Nota fundum venditum nonduꝫ tra.xj. ditum confiſcari ex delicto venditoris etiam ſi precium em iam erat ſolutum facit. jͣ. de dona. ad eum.§. i. ⁊ quod no. n. i. in. l. i. C. de iure fiſci. li. x. ¶ In.§. ſi vero no. ꝙ potētiorē pp. prohibere nō poſſumꝰ nec poteſt reſiſti vi cū īfert̉ ab eo. tio. NOVA ADDITIO. ſer. ¶ Ex lectura antiqua. In fine T hec diſtinctio. princi. in v̓. prohibeat. Not. ꝙ ille qui euincit rem ali. ī nuʰ rōne dn̄ij non tenetur ſtare colono bone fidei poſſeſſori vel malefidei immo poteſt ipſum expellere vt hic. No. iſtum.§. contra em̄ Cum fundum. torem fructnum cluſi qui pōt percipere omnes fructus illius anni tn̄ fructus cedētes in alium annum corrūpere non pōt. ⁊ adde qd̓ no. jͣ. de vſufru. leg. l. infortunium. ¶ Nota iſtum.§. qui eſt no. ⁊ menti tenendus ⁊ de ipſo facit. q. glo. in. l. pe.jͣ. de vſufru. legato. no. ex hac. l. ꝙ qn̄ quis conducit o Pu S. liquod opus ſuo periculo nō tenetur perpetuo de periculo. ſꝫ tenetur donec opus ſit aſſignatum dn̄o pro perfecto facto ⁊ approbato. Et ſi eſt opus talis qualitatis qd̓ arbitrio boni viri de beat approbari eoipſo debet approbari. hoc. d. cum. l. ſe. ẜm bar. ¶ Secūdo no. ꝙ vbi ꝗs ſuſcipit in ſe periculuꝫ non tenetur de caſu fortuito vt hac. l. in fi. ⁊. jͣ. l. ꝓxi. lꝫ du bitetur per glo. sͣ. ſiꝗs cautio. l. ſed ⁊ ſiquis.§. queſitum. ¶ Ultimo no. gl. ij. huius. l. que dicit ꝙ periculuꝫ non aſſumitur pro caſu fortuito habuiſtis no. sͣ. e. l. item que ritur.§. ſi gemma. NOVA ADDITIO. ¶ Ex lectura antiqua. ¶ No. ꝙ ille qui ſuſcipit in ſe periculum operis non vi detur perpetuo ſuſcepiſſe ſed donec ſit approbatum a lo catore bar. No. ꝙ qui approbat opus non poteſt poſtea queri de vitio operis. No. hanc. l. cuꝫ gl. Ui operaseu cū qua cōcor. qd̓ habuiſtis no. sͣ. e. l. ſed addes.§. fi. Adde hoc qd̓ no. in ſpe. de loca.§. poſtqͣꝫ. v̓. ſcias. ⁊ v̓ſi. ꝗd ſi faber. ⁊ v̓. ꝗd ſi mercēnarius infirmet̉. Et dicit Dy. in. l. fi. sͣ ſolu. ma. ꝙ iſta. l. eſt in ar. ad. q. legati redeunt ante tertias an totius diei ſalarium debeāt habere. ⁊ dicit ꝙ ibi inuitui ꝙ ſic. Item qꝛ dies īcepta pro completa habetur vt. īͣ. de manu. l. i. ⁊ de vſu. l. iij. ⁊ de diuer. ⁊ temp. pre. l. in vſuc. in prin. ⁊ de teſta. l. qua etate. Econtra videt̉ ꝙ pro rata diei vt. sͣ. de mino. l. in minore. ⁊. jͣ. de ac. ⁊ obli. l. in oībus preſcriptꝭ. preterea ſecunda pars diei non videtur eſti. manda ſed prior vt jͣ. de ali. leg. l. ij. jͣ. de verbo. ſigni. l. iij. .§. i. ẜm eum. adde quod no. Ray. in. l. arboribus.§. de il la. sͣ. de vſufru. NOVA ADDITIO. ¶ Ex lectura antiqua. No. bar. vide omnino in ſpecu. e. ti.§. poſtqͣꝫ ver. ⁊ ſcīas ⁊ ver. quid ſi faber ⁊ ver. quid ſi mercenarius infirmat̉. Sequitur ex lec. anti. ¶ Locatio facit. jͣ de vſuc. On ſolet. et a quo fundꝰ. ⁊ adde quod nota. jͣ. de lega. ij. l. codicillis.§. ij. ⁊ per Archi. xij. q. ij. abbatibus. No. ꝙ Ed et de damno. canos non tenetur de vi cui reſiſti non pōt. ⁊ facit ad excuſationem hominuꝫ ville qui non ceperūt malefacto rem ꝓpter eius potētiam impediti. nam cuſtodia aduer ſus vim paruꝫ ꝓficit vt. l. ſi ea res. sͣ. de acti. emp. facit in arg. C. de epiſco. ⁊ cleri. ſiquis in hoc genus. ⁊ sͣ. e. ſi fun dus in fine. In tex. ibi ſeruitutem.ſ. per O Care. ſe qꝛ nec vti poteſt niſi ꝗ hii bet predium dominans. x Circa Iquis cōduxerit. iā. i. s vide quod no. gl. ⁊ doc. in. l. ſiquis autem.§. vltimo. jͣ. de acquir. poſ. Additio. ¶ Siꝗs. Ex modicitate mercedis redditur ꝯductio nulla. ad hoc allegat̉ ibi. Nūmo vno. ꝗdam faciūt vim in eo qd̓ dicit vno qꝛ dicūt ꝙ vnus nō eſt nume a rus ſed principium numeriª vn̄ non eſt ibi pecunia nume rata tunc que reꝗritur in iſto ꝯͣctu que rō non valet. qꝛ lꝫ non eēt locatio eēt ꝯͣctus innoīatus vt. jͣ. de p̄ſcrip. verb. l. naturalis.§. at cum do. Item qꝛ ſi res eſſet tam vilis ꝙ nō eēt digna maiori mercede valeret locatio vt. l. ſiꝗs an te de acꝗr. poſ. ergo rō falſa. vera ergo non eſt nimia diſproportio inter rem ⁊ mercedeꝫ vn̄ eſſet magis donatio qͣꝫ ꝯductio vt littera dicit. ſed in emphitheota videmus hoc tolerabile ꝙ ſoluit̉ vnus denarius pro canone etiaꝫ magne rei. ſed illud eſt ideo ibi qꝛ ſoluitur in ſignuꝫ reco gnitionis dn̄ij non pro fructibus cōſequēdis. ⁊ adde qd̓ no. in ſpe. de loca.§. nūc aliqua. v̓. ciij. ⁊ per Cy. C. de ſac. ſan. eccle. auc̄. qui reꝫ huiuſmodi in vltima. q. Iſtud bro cardum no. ꝙ ignorātia nedum excuſat a delicto. ſed eti am dat robur ꝯͣctui. ¶ In glo. ſi ergo in fi. In ꝯͣctu Um apparebit. ſacatiōs ⁊ ꝯductiōis pn̄t ꝯſtitui duo rei inſolidū ⁊ ille qui ab actore inſolidum ꝯuenitur habet bn̄ficium ceden darum actīonum. h. d. Adde dicūt ꝗdam ꝙ ſi ſunt cor rei ex cauſa lucratiua non hn̄t bn̄ficium cedēdarum. jͣ. ad l. fal. in. l. fal. hoc obſeruādum. ſecus ſi ex cauſa oneroſa vt in caſu. l. noſtre. ¶ No. tex. iſtius. l. in fi. Nam hic videtur tex. cōtra gl. quam habuiſtis. sͣ. cōmodati. l. vnde querit̉. que glo. dicit non hēre locum ceſſionem vbi non habet locum beneficium diuiſionis. Nam vides hic ꝙ ẜm hec iura inter plures conductores non habet locum beneficium ceſſionis. tex. eſt hic. Glo. inducit hūc s Iignorans. tex. in argumnui de offendente clericuꝫ incedentem in habitū blaicaliᵇ ⁊c̄. Additio. ¶ Si ignorans. Ubi ceſſat ꝓpoſituꝫ delii quendi

Locati ⁊ conducti. quēdi ceſſat ⁊ delictuꝫ. h. d. ẜm Cy. qui plene examinat hic ꝙ percutiēs clericum non incedētem in habitu non incidit in excōicationem qd̓ intelligo ſi ignorabat eū cle ricum. ſecus ſi ſciebat vt no. Archi. xl. di. non eſt facile. ⁊ xi. q. i. p̄cipue ⁊ facit de ſen. excō. ſi iudex laicus lib. vj. ⁊ de iniur. l. apud labeonem.§. ſiquis virginem. ergo cleri cus qui non habet habitum non habet priuilegiuꝫ cano nis ſiꝗs ſuadēte qd̓ dic vt no. per Archi. xvij. q. iiij. ſiꝗs Quid de eo qui ꝑcutit clericum excoīcatum an ſit excōmunicatus vide per Archi. ibideꝫ ⁊. xx. q. ij. eos. Et qua lis debeat eſſe habitus clericoꝝ. vide per Archi. xvj. q. vij. in noua actione ex ꝗbus preſumat̉ ꝗs clericus. vide per eūdem. c. di. cōtra morem. faciunt p̄dicta ad ſtatuta que differentiā faciunt inter laicos ⁊ clericos. Pactum appoſitum ſoluꝫ in A lESE. ſauore vnius partis pro parte aduerſa interpretari non debet. h. d. ¶ No. ꝙ ꝯͣrioꝝ nō eſt eadem diſciplina. ¶ No. caſum iſtius pͥn cipij qui eſt no. ⁊ mēti tenēdus. fideiuſſor in omnem cau cſam non ſolum tenetur ad ſortem ſed etiam ad vſurasᶜ. ¶ Secūdo no. tex. in fi. pͥn. ꝙ iſta v̓ba ꝓmitto te ſeruare indēnem referūtur tam ad ſortem qͣꝫ ad vſuras ⁊ ad om ne intereſſe. ¶ Ultimo no. gl. que incipit queritur. an fideiuſſor ſimpliciter intercedēs teneat̉ ad vſuras. ⁊ vide qd̓ no. Azo in ſumma. C. e.§. vlti. de quo dixi in. l. centum capue. sͣ. de eo qd̓ cer. lo. ¶ Ultimo no. tex. ibi ſi non taꝫ ex obligatione ⁊cͣ. ꝙ illud qd̓ debet̉ officio iudicis nō eſt in obligatione habuiſtis. sͣ. de ac. emp. l. qui per colluſio nem precij ⁊ ibi dixi. ¶ Ex lectura antiqua. NOVAADDITIO. ¶ Nota. l. ꝙ caſus obmiſſus videtur in diſpoſitione iu ris relictus ⁊ ius diſponit ꝙ id quod in fauorem introducitur non retorqueatur in odium ⁊ ideo caſus obmiſſus non eſt ſic impetrandus ꝙ reſultaret incongruus intellectus ⁊. h. d. in glo. fi. que incipit debuit. ¶ In v̓. gl. videatur. No. qui patitur aliquem in opere procedere in telligitur opus approbare ⁊ eſt no. dignum. ¶ In gl. i. ſi ignorans. sͣ. eo. prox. que īcipit ſic ergo quādo clericꝰ relinquens habituꝫ perdit priuilegium vide per Archi. xvij. q. iiij. quiſquis an clericus excoīcatus videatur per dere priuilegium ea. q. ſiquis per Archi. ⁊ vide Archi. xx. q. ij. eos ⁊ de ſen. excō. c. ſi iudex laicus lib. vj. ibi vide contra no. Archi. xl. di. non eſt facile. ſed illud ītelligitur quādo a ſciēte ar. ꝙ clericus ſi de nocte percutitur igno. rantia preſumatur. C. ad. l. iul̓. de adul. l. graccus in fine Ex quibus actibus quis preſumitur eſſe clericus vel ca nonicus dic per Archi. c. di. contra morem ⁊ vide omnno. C. de iniur. l. atrocem de habitu per Archi. xvj. q. vij. c. in noua actione. ꝯͣ Diſcordia in qͣꝫtitate vitiat a I De. contractum inter ꝑtes. h. d. ¶ In glo. ſi bene ibi non eēt. Iteꝫ ibi quātitas ꝓfertur abſolute hic reſpectiue ad aliud. ⁊ vide qd̓ no. per Guil. C. de an. ex. l. ſiꝗs ex multis. Et per hāc. l. videtur ꝙ. l. debet ꝓferre.§. ſi plures. sͣ. de arbi. non hēat locuꝫ in arbitris aſſumptis ſuper declaratione precij ſeu mercedis. ſed ſoluꝫ in actibus litis deciſiuis. ¶ Ex lectura antiqua. NOVA ADDITIO. ¶ Nota ꝙ diſſenſus in quātitate viciat contractū hinc inde obligatoriū in totum h̓ pͥmo. in ſcd̓o. rn̄. huiꝰ. l. quilibet videtur concors eſſe de arbitris dieꝫ.§. ſi plures ⁊ no. hanc. l. ſi eſt compromiſſum in duos de precio vnius rei ⁊ vnus dicit in deceꝫ alius dicit in quinqꝫ ꝙ nō valet laudū non ob. l.§. ſi plures quia hic laudum emānauit ſuper obligatione contrahenda ibi ſuper iam contracta. Non videtur Ui fideiuſſO.. ndciuber̄ apo fiſcum ille qui fideiubet apud fideiuſſorem fi ſci. h. d. Vnde ſumitur ar. ꝙ non ꝑtinet ad officium exactoꝝ debitorum fiſcalium. ¶ No. hic ꝙ ſi ꝯductor cluſi locat alteri officialis cautus debet agere contra primum cōductorem non cōtra ꝯductorem cōductoris vel ſuum fideiuſſorem niſi in ſubſidium vt. C. qn̄ fiſ. vel priua. l. nō prius. vel ibi loꝗtur in fiſco. ſecus in ciuitatibus que non habēt iura fiſcalia vt. jͣ. ad municip. ſimile ⁊ hic ⁊ facit. sͣ. e. l. in lege.§. primo. ¶ Ex lectura antiqua. NOVA ADDITIO. ¶ Arg. ꝙ nomen debitoruꝫ non ſit obligatū fiſco tacita obligatōe vel ꝙ tacita obligatio nō porrigat̉ ad futura. Fideiuſſor in omnem cauſam UErO. acceptꝰ tenet̉ ad vſuras ex mo ra rei. ⁊ videt̉ acceptꝰ in omnem cauſam ſi ſe obligauit ad qͣꝫtitatem reſpectu future ꝯdēnatꝭ. h. d. Ap paret ex prin. huius. l. ꝙ officio iudicis mercēnario pōt accedere fideiuſſor. Utrum aūt ille qui ſimpl̓r fideiubet videat̉ in omnem cauſam fideiubere. vide hic plene ⁊ qd̓ no. C. de in liteꝫ iur. l. i. ⁊ per Dy. jͣ. ad munici. l. lutius in c fi. ¶ No. ꝙ ille qui ꝓmittit indēnitatē tenet̉ ad vſuras. re Promiſſio facta 8 Inter locatorem. de non expellēdoᵈ i. ꝯductoreꝫ ſub certa pena intelligit̉ facta ſub conditione niſi cauſam expulſionis expulſus p̄ſtaret. h. d. no. ex hac q l. ꝙ in generali ꝯuētione intelligitur exceptꝰ caſus a. l. ꝑ amiſſus ⁊ cum hac. l. cōcor. qd̓ no. de v̓bo. ob. l. ꝗdam cuꝫ 11 filius. jͣ. de admi. rerum ad ciuitꝭ. ꝑtinen̄. l. curatores. C. ta ix de non nu. pe. l. indubitati. ⁊ eſt tex. ⁊ glo. in. c. quēadmo ta dum exͣ de iureiurādo. Et in iſto.§. videt̉ caſus. q. quam or diſputauit. Oldradus. ſi dicit ſtatutum exbānitum poſſe impune offendi ⁊ ego promitto te qui non es exbānitus non offendere ſub certa pena ꝙ ſi cōtingat te poſtea exbāniri ⁊ te offendam in penam non incido quaſi talis ca ſus videatur exceptꝰ cum ſit ꝑmiſſus ex forma ſtatuti. ⁊ pro deciſione iſtius. q. ipſe allegat iſtum.§. ⁊ ad idem fa cit. l. ꝗd ergo ſi heres. jͣ. de le. i. ⁊. jͣ. de v̓b. ob. qui ſeruum. facit qd̓ vidiſti. sͣ. de ꝓcu. l. non cogēduꝫ.§. aut qui iuſtꝰ. Secūdo no. ꝙ ſi colonus ceſſat in ſolutione per biēnium poteſt a ꝯductione repelli vt hoc tex. pro cuius tex. ⁊ eiꝰ gl. declaratione dic qn̄qꝫ loꝗmur in emphitheota. qn̄qꝫ in ſimplici colono. pͥmo caſu aut eſt emphitheota pͥuati aut ecleſie. ſi priuati reꝗritur ceſſatio per triēium vt. C. de iure emphi. l. ij. ſi eccl̓e. ſufficit ceſſatio per biēnium vt .C. de iure emphi. l. ij. ⁊ in auc̄. qui rem. C. de ſacroſan. eccle. qd̓ dic vt habes in. c. potuit exͣ de loca. Secundo caſu qn̄ loꝗmur in ſimplici colono. aut fuit expreſſe actum de non expellendo. aut nil fuit de eo actuꝫ. primo caſu requi ritur ceſſatio biēnij vt hic. Secundo caſu pōt incontinen ti cum non ſoluit expelli vt. C. e. l. in cōtrarium facit. jͣ. e. l. cum domini. ſed ibi ſoluam ⁊c̄. Additio. ¶ Inter locatorē. Promiſſio de non expel lēdo colonum intelligit̉ ſi ſoluit pēſionem vn̄ ſi ceſſat in d ſolutione per biēniū pōt impune expelliᵇ. h. d. ¶ Ingl. no. ibi qd̓ intellige. hoc referas ⁊ ad ſimplicem colonum de non expellēdo al̓s aūt ſtatim ꝙ non ſoluit pōt expelli. Fran. ac. Sed cōtra no. C. de vecti. l. vectigalia ſecūdū Dy. hec vera ⁊ illa falſa. Cy. ī addi. ¶ In. e. gl. ibi ⁊ ma ius tēpus. ſed ſi minus tēpus forte ſtatim poſſet expelli qui eſt in mora ſoluēdi vt. l. i. in fi. de loco pu. fru. al̓s nil oꝑaret̉ ſubauditus ītellectus iſtius.§. qd̓ videtur abſurdum ⁊ ibi cum dn̄s ſed ibi abſens hic ꝯtumax. Bar. v̓o dicit ꝙ in iſto.§. intelligit̉ actuꝫ tacite ſi penſio ſoluatur vel coloret̉ ſicut debet. Sed nunquid iſta cauſa tacite intellecta videt̉ intellecta per modum cōditionis dicūt ꝗdam ꝙ per modum cōdi. vt. jͣ. de iure do. l. ſtipulatio cuꝫ ſi. Sed hoc non videt̉ verum. qꝛ tūc non cōpeteret exceptio immo ipſo iure deficiente cauſa non poſſet agi. qꝛ lꝫ taciia ꝯditio non impediat trāſmiſſionem tn̄ ob. impedit naſci vt sͣ. de pac. l. item quia cōuentiones. Et ideo dicit Pe. ꝙ hic videt̉ adiecta tm̄ per modum modi vnde nō tollitur ipſo iure obligatio. qꝛ ſicut modus non impedit obl̓onem naſci. ita nec natam diſſoluit ipſo iure ſed ope Bal. ſuꝑ. ij. ff. veteris. ⁊ iiij c ¶ Ad vſuras add̓. d. ale. d̓ imo. ī. l. ſi cū dotē.§. ſinautē i. ſolu. matri. d ¶ Expelli. add̓. d. iaſ. mai. in auc. ꝙ rē in tandē pōit no ix. col. ⁊ ſe. vbi tabilē diſtincti onē trimēbrē.

a ¶ Fcī. adde pōt in vij. co. d̓ fra. are in. l. is acqui. heredi. b ¶ Eſt abſel. adde eundem i. l. edē. C. e. ti. Locati ⁊ conducti. exceptionis vt hic in fi. Non. ob. dicta. l. ſtipulatio. qꝛ ibi loꝗtur in tali ꝯͣctu qui non pōt ſine cauſa tacite ſubintellecta ſubſiſtere.i. in ꝓmiſſione dotis que non pōt ſine ma trimonio eē. vt. C. de dona. ante nup. l. fi. hic aūt poterat iſte ꝯͣctus ſine cauſa ipſa ſubſiſtere de volūtate ꝯͣhentiuꝫ ẜm Pe. Refert ergo. qꝛ aūt cauſa tacite intelligit̉ in tali actu qui non pōt ſine cauſa tali ꝓcedere. aut in actu qui pōt de volūtate ꝯͣhentiuꝫ ſubſiſtere ſine cauſa ẜm Cy. in addi. qui remittit ad no. per ſe. C. de tranſac. l. cuꝫ mota. facit qd̓ no. pet eūdeꝫ. C. de iuris. ⁊ fac. igno. l. cum quis in. ij. col̓. ⁊. C. de iure emphi. l. ij. cum ſi. ſimile habuiſtis .sͣ. de cōdi. ob cauſam. l. damus. Item eſt arg. iſte.§. qꝛ lꝫ quis ꝓmittat non petere reductionem ad arbitriuꝫ boni viri. hoc debet intelligi ſi arbitrator talis fuerit in laudo qualis eſſe debet vt no. per Dy. jͣ. de v̓bo. obli. l. quidam cum filium. Bart. querit nūquid iſte tacitus intellectus reddat iniquum laudum nullum dico ꝙ non qꝛ non intelligit̉ per modum cōditionis. ſed per modum modi eti am forte ſi arbitrator eēt in dolo. Et etiam in ꝯͣctu bone fidei qn̄ interuenit dolus eſt nullum lauduꝫ ipſo iure ar. .sͣ. e. l. ſi in le. in fi. prin. Nec obſtat ꝙ iſte ſit tertius. qꝛ fa ctum eius eſt de ſubſtantia actus vt. sͣ. e. l. ſi merces. vnd̓ non debet tanqͣꝫ tertius reputari. ſed vt vnus ex contrahētibus vt. jͣ. qui ⁊ a ꝗbus. l. fideicōmiſſaria.§. ariſto. Et prima pars verior vt. sͣ. pro ſocio. l. vnde ſi nerue. nam ſi eēt nullum ipſo iure non reciꝑet reductionem nec poſſet ꝯfirmari vel infirmari vt. jͣ. de ap. l. ſi exp̄ſſum. ⁊. jͣ. de ac. ⁊ ob. l. ſtipulationes que proprijs viribus non ſubſiſtūt. NOVAADDITIO. ¶ Ex lectura antiqua. ¶ In v̓. tex. condemnari not. fideiuſſorē iudicatum ſolui teneri ad vſuras deductas in cōdēnatiōe. ¶ In ver. indemnem. No. ꝙ ille qui promittit indēnitatē tenet̉ ad vſuras bar. quia intelligitur circa pͥncipale ⁊ acceſſoria ¶ In.§. inter locatoreꝫ. No. ꝙ verba pacti debent intel ligi vt magis reſoluantur in modū qͣꝫ in condi. ſimile remitto tibi actionem per. c. ij. vt des centū non ſi dederis centū de tranſac. cū mota vbi de hoc ſcd̓m doc. meū. ideꝫ Cy. per hūc tex. C. de iur. ⁊ fac. igno. l. cum quis in ſcd̓a colūna ⁊. C. de iure emphi. l. ij. ¶ In v̓. tex. tn̄ veriſimile quid ſi expreſſe eſt actum contra. vide in ſpecula. eo. ti. .§. nūc aliqua v̓. lxxxviiij. ¶ In v̓. de non expellēdo nunquid dn̄s videt̉ facere ꝓcur. ad expellendū colonū per vi dic ꝙ ſic vt ī eo.§. perſonas per quas fiat inueſtitura coll̓. pe. ⁊ facit quod no. sͣ. de rei ven. l. tignū. ¶ In v̓ text. ſi penſiōibus ar. ꝙ ille qui ꝓmittit non petere reductioneꝫ laudi ad arbitriū boni viri intelligatur promiſiſſe ſi ſit equū nō ſi iniquū ſimile de v̓. ob. quidā cū filiū ⁊ ibi per Dy. Item eſt ar. de eo qui promittit non offendere facit .C. de iure emphi. l. i. in glo. ſuper v̓. p̄ſtabis q̄ incipit ⁊c̄. Ominus horreoruꝫ ¶ No. in hac. l. in v̓ ſcd̓ꝫ. ꝙ ſi in aliqua ꝯtra ta cōmittit̉ aliquod maleficiuꝫ debēt ad tormenta citius poni vicini ⁊ domeſtici. ⁊ qui habēt notitiam hominum qͣꝫ illi qui non ſunt vicini nec domeſtici ⁊ hominum noti tiam non habent vt hic concor. C. e. l. i. ad idem. jͣ. de fundo inſtru. l. ſi ita in fi. ⁊ ibi de hoc per Ia. de are. ¶ No a ta ꝙ vicini preſumūtur ſcire veritateꝫ factiª. ⁊ no. de vici nia torquēda pro eruenda veritate maleficij ẜm Iaco. ⁊ adde Bar. ⁊ vide. jͣ. de fun. inſtruc. l. ſi ita.§. fi. ¶ No. hic ar. ꝙ ij. co. d̓ furtum preſumitur factuꝫ a conuerſantibus in domo vel in. l. is peredi. ſaltim ꝙ illi ſciant quis fecit. facit. C. de repu. l. cōſenſū. .§. ſi ſuper ſeruis. Nota iſtum.§. ⁊ ſecus eſt in 1152c In cōductO. empbitheota. quia ex natura undem Gee. 1. emphitheoſis pōt repetere finita emphitheoſi vt. l. ij. C. de iure emphi. ſed ſimplex colonus pōt etiam ſi ſuo delicto expellatur vt. jͣ. e. l. colonus. quod eſt no. Facit pro magiſtro gramma Qui contra. uce qn̄ diſcipulus diſcedit ar te tempus ꝙ debeat ſoluere pro toto tempore. Hic videt̉ caſus Um dominis ꝙ colonus non poſſit expelli niſi demuꝫ elapſo biēnio. ſed cō tra hoc habuiſtis caſum. sͣ. e. l. quero.§. inter locatorem. ſed dic ꝙ illud qd̓ ibi dicitur eſt verum qn̄ cōductor eſt preſens ⁊ eſt in mora ſoluēdi quo caſu biennio expectat̉ tātum quādo eſt actum de non expellēdo. hic v̓o loquit̉ quādo cōductor erat abſens vnde ſibi non potuit imputari tanta mora. ¶ No. quo ordine debeat dn̄s aperire hoſtia rei locate. ⁊ quādo. ⁊ ꝙ debet ducere notariū qui ſcribat res ibi repertas. ſed iſtud eſt verum quando īqui blinus eſt abſensᵇ. ſed ſi eſt preſens ⁊ in mora ſoluēdi poſ ſet ire ⁊ ꝓprīa auctoritate expellere vt. sͣ. l. quero.§. inter locatoreꝫ. ⁊. jͣ. e. l. colonus. nec eſt tunc prohibitum aperi re hoſtia. Et eodem modo ſi īquilinus vellet interuertere poſſeſſionem vt. jͣ. de vi ⁊ viar. l. colonus. ⁊. l. cum fun dus. Et eoipſo ꝙ inquilinus in alium tranſtulit de facto videt̉ interuertere vt. l. fi. C. de acꝗ. poſ. ¶ Itē no. hic ꝙ deſcriptio debet fieri manu publici notarij. NOVA ADDITIO. ¶ Ex lectura antiqua. ¶ Nota qua cautela domus vbi ſunt aliena ſuppellecti lia debēt aperiri. Itē no. ꝙ vbi iura loquuntur de deſcri ptione faciēda ꝙ d̓bet fieri talis d̓ſcriptio manu publica. Ex lec. anti. Damnum mediatum Ui domū. non immediati iō videt̉ purgari per acti. legis acꝗlie ſꝫ per act. ex locato. ⁊ eſt arg. ꝙ non dicatur vulneraſſe ille qui fecit aliqueꝫ cadere in terram ⁊ caſu in terram eſt ſecutum vulnus. qꝛ immediata cauſa debet inſpici vt. l. ſi mulier. jͣ. re. amo. ¶ In tex. ibi poſtea.ſ. accidētaliter nō ſua naͣ. NOVA ADDITIO. ¶ Ex lectura antiqua. ¶ In ver. quia non ipſa nota ꝙ non debemus inſpicere cauſam remotam ⁊ extrinſecam quia de ſe non importat illū effectū ſed per accidens ſed debemus in ſpicere cam proximā ⁊ intrinſecam que per ſe importet illuꝫ effectūBreuitas tꝑis ſeu Nſulam N. qulationis ſur ſii at ꝯͣctus bonefidei. h. d. ẜm bu. ⁊ bar Idem no. ⁊ Cy. in. l. iij.§. ſiꝗs ita de eo qd̓ cer. lo. ⁊ nō reꝑit̉ alibi. Glo. intelligit ꝙ hic fuit terminus poſſibilis a princi pio impoſſibilis ex poſtfacto. vel hic fuit appoſitꝰ terminus impoſſibilis ab ignorāte ſecus ſi a ſciēte ar. jͣ. de ac. ⁊ ob. l. non ſolum. pͥma v̓ior in bonefidei. ſecūda ⁊ tertia in ſtricti iuris. in termino aūt iudiciario dic vt exͣ de do. ⁊ cō tu. cum dilecti. Vel ſic terminus immoderatus d̓bet mo derari arbitrio boni viri. ¶ No. ex hoc tex. ꝙ impoſſibi litas in ꝯͣctibꝰ bonefidei non vitiat ꝯͣctum tex. eſt no. hic. Idem in his que ſapiunt naturam bonefi. vt ſunt vltime volūtates. vt. l. ſi mihi ⁊ tibi.§. ſiꝗs ſeruos. jͣ. de le. i. ⁊ ibi no. Secus in ꝯͣctibus ſtricti iuris. vt. sͣ. de eo qd̓ certo loco. l. iij.§. ſiꝗs ita inſtī. de v̓bo. ob.§. loca. ⁊c̄. NOVAADDITIO ¶ Ex lectura antiqua. In.§. in oꝑis No. ꝙ tēpus nimis In operiS. greue non vitiat cōtracium bue fidei nec interpellat pro homīe ⁊ no. ꝙ impoſſibilis adie ctio deducitur ad arbitrium boni viri bar. ¶ In v̓. ita et deberi no. ꝙ in contractibus debet caueri de modo im plēdo facit de cōdi. ⁊ de. quibus diebus.§. vltīo bar. nec ob. ſi cui plus qͣꝫ per. l. falci. diuus qꝛ ibi nudus miniſteſ Ray. hic non conſequentur ſalarium. No. tex. not. ꝙ in ꝯͣctibꝰ debet preſtari. Quidā. cautio de modo implēdo. facitꝭ decē di. ⁊ de. l. ꝗbꝰ diebus.§. terminꝰ ⁊c̄. Et debet eſſe cautio idonea cū fideiuſſore nec ob. jͣ. ſi cui plus qͣꝫ ꝑ. l. fal. l. di uus. qꝛ ibi erat nudus miniſter h̓ cōmodū ſentiēs ẜꝫ rala d ibi calarqioi Arcius. a noſtri doc. dicū autiſetius fuit curatꝰ ⁊ poſt eam infirmitateꝫ relſi Locati ⁊ conducti.

Locati ⁊ conducti. dit non defectu medici ⁊ tunc medicus non tenetur arg. iſtius tex. qn̄qꝫ conſtat ꝙ ille reincidit in infirmitatem ex reliquijs p̄cedentis infirmitatis quaſi ille non ſit. libec ratus ⁊ tūc medicus teneturᶜ vt. l. qui tertiana. jͣ. de edil̓. edic. qn̄ dubitat̉. ⁊ tūc aut infirmus ſtatim reuertit̉ in infirmitatem aut ex interuallo. primo caſu medicus tenet̉. ſecundo nō arg. l. iij. de diuortijs. ⁊. l. plerunqꝫ. jͣ. de ritu nup. ¶ In. e. glo. ibi ceſſare ⁊c̄. No. differentiā inter ex tinguere ⁊ ceſſare. Iteꝫ hēs in. l. reintegrato. jͣ. reꝝ amo. Additio. ¶ Marcius. No. hanc. l. pro eo qui promi ſit facere fontem vel molendinum ⁊ dum feciſſet partem aque impetus deſtruxit qd̓ factum erat. nam non eſt periculum fabri niſi vitio fabri emerſiſſet damnum vt. jͣ. de verbo. oblig. l. non heſitatur ⁊ hic in glo. ⁊ ſic in fi. dicūt quidam aut infirmus reincidit culpa ſua tunc ſibi imputet vt. jͣ. de regu. iur̄. l. qd̓ quis. aut ſine culpa ſua. ⁊ tunc ſi in modicum tempus ⁊ tenetur ar. jͣ. de diuor. l. iij. vel ſolue ẜꝫ Azo. aut remāſerunt alique reliquie vulneris. aut non. primo caſu tenetur. ſecundo nō de edi. edic. l. querit̉ .§. idem ait. Riꝫ. dicit ꝙ aut conſtat infirmum vere ſanatum. ⁊ non tenetur medicus de edi. edic. l. ꝙ ita ſanatuꝫ aut non cōſtat eum fuiſſe vere ſanatum. ſed dolores aliquo tēpore ceſſaſſe ⁊ tūc tenebitur medicus vt. jͣ. de edi. edic. l. qui tertianam. Si autem ſuper hoc dubitatur tūc ſi in modicuꝫ tp̄s reuerſa eſt infirmitas nunqͣꝫ videt̉ fuiſſe curatus ar. jͣ. de ritu nup. pleriqꝫ. jͣ. de diuor. l. iij. ſaluo ꝙ ſuper hoc admittitur iudicium medicoꝝ vt. jͣ. de ven. īſpi. l. i.§. i. ẜm Riꝫ. ⁊. l. ſi ſemel de re mili. ẜꝫ Cy. ⁊ Ray. Et verba hec faciūt ad ſciendum vtruꝫ ille qui percuſſit aliquem qui primo videbatur liberatus. ⁊ tn̄ poſtea de ceſſit teneatur de occiſo qn̄ non conſtat eum deceſſiſſe ex nouo accidēti. ⁊ vide qd̓ no. in ſpe. de homine.§. pone. ⁊ in ſpe. de ſolu.§. poſtremo. v̓. i. NOVA ADDITIO. ¶ Ex lec. anti. ¶ Super glo. dic vt no. in ſpe. de ſalar̄.§. poſtremo. v̓. i. vbi videas ⁊ dic aut remanſerunt reliquie egritudinis ⁊ non videtur perfecte curatus quia nil videtur actum ⁊c̄. vt. l. vlti. de his quibus vt indignis. aut nō remāſerūt tūc ſecus in dubio aut recidiuit incontinenti ⁊ preſumit̉ ex eadem infirmitate vt. l. iij. de repudijs.l. lecta ſi cer. peta. aut ex interuallo tūc alia infirmitas eſſe videtur. G. mar. ſill̓. de hoc debet credi alijs medicis vt. l. ſemel de re mili. lib. xij. Ray. de forl. Reliquias ītellige preambule materie nō ſi eſt debilis ⁊ per incautelam forte potꝰ vel crapule obijt ar. cōtra. e. quid omni ⁊ facit ad no. in. l. i. C. de emen. ſeruorum. vide in ſpe. de homici. ver. pone. a. vulne rauit. b. febre ſuperueniente obijt. B. Quero vtrum Um in plures. veres coloni partiarij ſuccedat in colonia ⁊ videtur ꝙ non qꝛ eſt ꝯͣctus ſocietatis vt. sͣ. e. l. ſi merces.§. vis maior ⁊c̄. Additio. ¶ Cuꝫ in plures. No. ꝙ ꝯductor pōt alij lo care nec pōt dn̄s impedire. Item no. ꝙ ſi habitatio non preſtatur ꝯductori in termino non cogit̉ eaꝫ recipere dudum poſt terminum ⁊ facit. sͣ. e. l. ſi in. l.§. colonus. Heres. no. ꝙ per nō colonū retinet̉ poſſeſſio locatori. qꝛ remāſerūt reliquie ꝯductionis qd̓ eſt notādum. ¶ In gl. poſt finitam hoc in colono qui nūmis colit. ſed ꝗd in colono partiario dubitat Bar. qꝛ cuꝫ inter eum ⁊ dn̄m ver ſetur ſocietas vt. sͣ. e. l. ſi merces.§. vis maior. videt̉ ꝙ ta lis ſocietas morte finiat̉ vt. sͣ. pro ſocio. l. ac.§. morte. cre do ꝯͣrium. qꝛ non eſt. mera ſocietas vt. C. loca. l. viam ve ritatis. ⁊ dicam. jͣ. e. l.§. meſſem. 9 No. iſtum.§. qui facit ad. q. ꝙ ſi Ueſtimela. aā vnuꝫ de duobus reis tota pe cunia peruenit pōt actor cogi vt cōtra eum agat ad quē perue nit pecunia periculo ⁊ expēſis correi vt hic ⁊. l. vn de quē in prin. sͣ. cōmo. qd̓ tene mēti. qꝛ lꝫ coīter ī inſtru metis renūcietur bn̄ficio de duobꝰ reis. tn̄ his legibꝰ cō muniter non renunciatur. Additio. ¶ Veſtimenta. No. ꝙ fullo pōt opponere beneficium excuſſionis. tn̄ iſta excuſſio debet ficri ſumpti bus opponētis qd̓ eſt no. ſic. sͣ. cōmo. l. vn̄ querit̉. Item hoc verum qn̄ pōt fieri excuſſio de facili. al̓s pōt agi non premiſſa excuſſione ⁊ tunc debent cedi iura fulloni. h. d. n̄ Et eſt no.§. in materia excuſſionis. ¶ Ex lectura antiqua. NOVAADDITIO. nj ¶ In ver. tex. alijs ar. ꝙ ſcholaris poſſit locare cameraꝫ d̓ ſuam alteri. ſed lex noſtra conſiderat legē locationis non ius ſocietatꝭ. ¶ In ver. tex. adeo. nota ꝙ ſi habitatio nō preſtatur mihi in termino debito non cogor eam recipe re poſtea. ¶ In.§. heredem coloni. etiam locatione fini ta poſſeſſio retinetur. h. d. An heres coloni partiarij ſuc li cedat in cōductione dubito quia ſocietas morte finitur Bar. dicit ꝙ non eſt mera ſocietas vt. C. e. viaꝫ veritatis. ſ ¶ In.§. veſtimēta. in v̓. ſumptibꝰ. Nota ꝙ ille qui agit. qͦ ad cōmodum alterius non debet ponere ſumptuꝫ ſed ſo e lum operam. ſuper ver. impoſſibile ar. ꝙ ſi eſt nimis diffi cile excutere principalem fideiuſſor pōt primo loco conueniri. ¶ In.§. lege dicta. Nota ꝙ licet egredi formaꝫ contractus de voluntate partiuꝫ. ¶ In.§. meſſem. an co ſonus habeat ius in fructibus no. Inno. de decimis cuꝫ non ſit. ⁊ no. ꝙ colonus ante fructuū ſeparationē eſt merus cuſtos. Et ideo non habet actioneꝫ. ⁊ dic per Cy. C. e. ſi pro fundo. vide in ſpecu. de iudi.§. generalia. ver. hoc etiam. no. de ac. ſeu peti.§. ſequitur. v̓. Item no. ꝙ ſi miſi paſtorem. Super ver. acturum ago vt agas vt hic ⁊ ſupra ad. l. rhodiam de iactu. l. i.§. pe. ⁊ de act. emp. l. iul.§. per bar. Quandoqꝫ excipio vt agas vt. sͣ. e. l.§. veſtimēta. ⁊ sͣ. cōmo. vnde querit̉. ¶ In.§. ſeruum meum. no.§. ciuitas lucana miſit pro poteſtate ad ciuitatem piſarum ꝗ poſtea cōmiſit proditionem luce an ciuitas piſana tenea tur. Rn̄. aut lucenſes elegerunt certū quē rogauerūt mit ti per cōmune piſarum ⁊ tunc piſani non tenentur aut īcertum eligendum a piſanis. ⁊ tunc cōmune piſarum te. netur qꝛ fuit in culpa vt hic niſi tā idoneus videretur ⁊c̄. vt. sͣ. cōmo. argentum ⁊ in hoc exceptio eſt ꝯtractus mādati vt. l. in prin. sͣ. manda. ¶ In v̓. ac ſi propoſituꝫ. No ta tacite recedi a propoſito pro actu. in contrarium facit jͣ. de le. ij. l. fi. in prin. dic h̓ vt no. per Cy. C. de pact. l. pacta nouiſſima vel qꝛ hic ꝓpoſitum fuit in mente retentū vel. ibi qꝛ tacita proteſtatio reſpicit hic preſens tempus non futurum ẜm alios doc. ¶ In ver. tex. aio ꝙ eū. No ta ꝙ electio facit tranſire periculuꝫ in eligentem. ¶ In §. vehiculum. Nota ꝙ mulio tenetur ſoluere paſſagium muli. ſcholaris librorum ſuoꝝ. Bar. Ex lec. anti. No. ꝙ arbiLege dicta domus. raij. hic por rigitur ad he̓dem qd̓ dic vt no. Ia. de are. jͣ. de leg. i. ſi ſic .§. fi. vbi oīno videas. Secūdo no. ꝙ forma oꝑis ꝯſtruē di pōt permutari ex partium volūtate. ⁊ ex hoc paratur exceptio ſi agatur ex p̄ambulo ꝯͣctu rōne forme non ſeruate ⁊ ſicut ꝓdeſt exceptio reo ita ꝓdeſſet fideiuſſoribꝰ ⁊ hoc verum qn̄ eſt permutata forma vel qualitas facti vt hic. Si aūt ſolum tēpus ſit ꝓrogatum. aut cum repeti tione ꝯͣctus ⁊ dic vt. jͣ. de preto. ſtipu. valerianus. aut ſim pliciter ſine repetitione ꝯͣctus ⁊ tunc non paratur libera tio fideiuſſoribus vt. l. ſi vnus.§. i. sͣ. de pac. Non ob. C. loca. l. ſi cum hermes. qꝛ ibi tēpus fuit appoſitꝭ. ad finien dam obligationem ſed ego loquor de tꝑe ad inchoādaꝫ petitꝭ. vt. sͣ. man. l. ſi mādato titij.§. paulus reſpondit die. Iſta qō fuit de facto flor̄. in quibuſdam oꝑarijs. qui cum fideiuſſoribus promiſerāt facere opus cuꝫ baſibus ⁊ ca pitellis. ⁊ poſtea fuit ꝓrogatus terminus ⁊ mutata qua litas ꝓmiſſionis. ⁊ ex hoc dicebat̉ fideiuſſores liberatos cum non fuerint nominati in repetitꝭ. ſecūda. i Hic ponitur ꝗdam caſus Mādaui Eibic in quo habei locuꝫ penitē tia in cōtractu nominato ꝓpter mēdacium aduerſarij. h. d. Et iſte caſus ſepe occurrit. qꝛ ſepe iſti magiſtri mētiun¶ Tenet. adde. d. Iaſo. may. inſtit. de ac.§. tripli. nu mero. lx. ⁊ ꝗd d̓ medico qui īfirmitatē par nam facit ma gnam ⁊ periculoſaꝫ. ⁊ hic ꝑmiſſiones il licitas extorquet qualiter tales promiſſiones reſcindātur. vide ꝑ eum ibideꝫ in

De extimatoria actione. De rerum permutatione. tur in qͣꝫtitate expēſarum. vn̄ no. bn̄ hūc.§. ꝯtra eos. No. in hoc.§. ꝙ poſſuꝫ agere ꝯtra Meſſem. īē vt agas cōtra alium. vidiſtis. sͣ. d̓ ac. emp. l. iulianus.§. pe. ⁊c̄. Additio. ¶ Meſſem. colonus partiarius non habet actiōem furti. ſed agit̉ contra dn̄m vt agat. h. d. Et dic vt no. Cy. C. e. l. ſi pro fūdo. ⁊ in ſpe. de iudi.§. generalia. v̓. hoc etiā no. in ſpec. de ac. ſeu petitio.§. ſeꝗtur. v̓. iteꝫ no. ſi mihi paſtorem. ¶ In tex. ibi colono partiario cum quo eſt actꝭ. preſcrip. verb. vt no. sͣ. depoſiti. l. i.§. ſiꝗs ſeruum. arg. ꝙ ſit ac. pro ſocio vt. sͣ. pro ſocio. l. cum duobus.§. ſi in coeunda. Sed an in colono qui nummīs colit poſſet intelligi dic vt no. jͣ. de fur. l. ſiꝗs.§. locaui. ⁊ ibi. Ex cōdu cto. jͣ. de p̄ſcrip. v̓. que ſapit naturaꝫ ac. ex ꝯducto ⁊ ideo ex ꝯducto dicit̉ agi in effectū vt. jͣ. de p̄ſcrip. v̓b. l. natura. lis.§. ſinaūt. Cy. in addi. Sed nūquid iſte ꝯtra quem agi tur liberetur ac. cedendo cōtra illū. dic ꝙ ſic. glo. eſt que non eſt alibi in. l. ij.§. idem nerua. ff. nequid in lo. pu. Accur. ¶ No. hic ꝙ ago vt agas ſic ad. l. rho. de iac. l. i.§. pe. ⁊ de actꝭ. emptꝭ. l. iul̓.§. pe. qn̄qꝫ excipio vt agas vt. sͣ. e. l.§. veſtimēta. ⁊. C. cōmo. l. vnde querit̉ ẜm Bar. ¶ Dicūt ꝗdam per iſtum.§. ꝙ per pa COCaLO. uentiam actus ꝯͣrij videt̉ rccedi ap teſtatione. ſed doc. noſtri iſtum tex. intelligūt ꝙ hic iſtud propoſitum non fuit exp̄ſſum. al̓s ſecus vt no. per Cy. .C. de pac. l. pacta nouiſſima. circa qd̓ vide qd̓ no. Dy. in l. ſiquis in prin. teſtamēti. jͣ. de leg. iij. facit qd̓ videbitis. jͣ. nau. ca. ſta. l. fi.§. item̄ ſi predixerim. Additio. Locator. A proteſtatione tacite recedi vide tur per actum contrarium ſubſecutum. ſed alij dicunt ꝙ hic non fuit proteſtatio ſed ꝓpoſituꝫ in mente retentum ẜm bar. ⁊ hoc no. per Cy. C. de pac. l. pacta nouiſſima. ⁊ de iſta ꝓteſtatione dixi in. l. i. jͣ. de edi. edic. ⁊ in. l. fi.§. iteꝫ ſi predixerat. sͣ. nau. ca. ſtabū. ⁊ plene per Bar. in. l. non ſolū.§. morte de oꝑ. no. nū. per Guil. in iſta. l. ⁊. C. de litꝭ. cōte. ⁊ per Dy. in. l. quī in aliena.§. celſus. jͣ. de aqui. here. ⁊ vide qd̓ dixi in. l. item veniūt.§. petitam. ⁊.§. ſequē. .sͣ. de peti. here. ⁊ vide Ray. in. l. quintus. sͣ. mā. ¶ Op. de. l. ſiquis in prin. teſta. So. hic non expreſſit ꝓpoſitum ſed tūc nulla eēt dubitatio per. l. ſi repeiēdi. C. de ꝯdi ob cauſam. qꝛ retinere volūtatem in corde non accomodat̉ actibus hominum vt. jͣ. de ſup. le. l. labeo.§. idem tubero. vel hic ſequens obligatio ſumpſit vires ex volūtate duo rum. ⁊ ideo tollit ꝓpoſitum vnius pͥmo expreſſū in ꝯͣriū. ius v̓o pͥmum ⁊ ſecundum ex voluntate vnius. Sed hoc non videtur verum. qꝛ hic principale ꝓpoſitum cepit de volūtate vtriuſqꝫ cum dictum fuit ab vno coram altero. Alij dicūt ꝙ hic non fuerūt v̓ba derogatoria ad ſecūdū actum ibi ſic. qꝛ dixi ſi cui bis legauero nolo dari niſi ſemel. Ita etiam eēt hic ſi dixiſſet nolo teneri de periculo etiam ſi ꝯtingat te intromittere. tunc ſecundus actus eēt derogatus a prima voluntate ꝙ hic non fuit ẜm Pe. ⁊ Cy. in addi. ⁊ eſt ſpeciale ꝙ factum deroget ꝓteſtationi vbicunqꝫ factum trahit ſecum exceptioneꝫ vt extra de cō Sequitur ex lec. anti. ſti. c. cum. M. ferrarien̄. No. ꝙ in pͥmo diſtinguit ꝯeruum meu. ntrum babito contractu cum ſeruo an cum dn̄o conduxerit. ⁊ in ſecundo ſubdiſtinguit. vtrum ſit actum de certo an de incerto. ⁊ no. hāc diſtinctionem pro executoribus. qꝛ ſi dantur ad certa nō poteſt eis imputari culpa. ſi ad incerta pōt eis imputari culpa electionis. Iteꝫ facit iſte.§. ad id qd̓ quotidie ſit qꝛ vna cōmunitas mittit ad aliam cōmunitateꝫ vt deſtinet ſibi quēdam poteſtatem. qꝛ ſi rogat de certo nil imputatur mittenti. ſi de incerto imputatur ſi maluꝫ elegit. ⁊ ad idem facit. c. is cui de offi. de le. lib. vi. No. ex hoc.§. ꝙ pro ipſo ani Uehiculum. mali ſoluit mulio. pro ſelma ſoluit.ſ. dominus ſalme. ⁊ pro hoc habes ꝙ ſi pro ſalma ſoluitur gabella nō pro animali dominus ſalme debet ſol uere. non dominus animalis. Additio. ¶ Uehiculum. No. ꝙ mulio tenet̉ ſoluere paſſagium mulorum ſuorum. ſcholaris librorum ſuoruꝫ ẜm Bar. quod no. pro emptoribus paſſagij ⁊ ſalmorū. no. Bar. in. l. i. poſt prin. jͣ. de vectig. Nota tex. ibi fundo eieOIonūS. cium ⁊c̄. nam hic videt̉ caſus ꝙ ſi emphitheota ceſſauit in ſolutione canonis poſſit expelli ꝓpͥa auctoritate de quo dic per Cy. in. l. ij. in. iiij. q. C. de iure emphitheotico ⁊c̄. Additio. ¶ Colonus. Ibi eiectum iniuſte. vel dic iuſte vt qꝛ non erat ſoluta penſio ẜm Ray. Et ẜm hoc eſt hic caſus ꝙ colonum vel inquilinum qui non ſoluūt pēſionem dn̄s pōt expellere impune ꝓpria auctoritate ẜm Ia. de are. qui hoc no. in. l. ij. C. de iure emphi. per hāc. l. ẜm Ray. ⁊ Barto. facit. sͣ. e. l. quero.§. inter locatorem. ¶ No. hic ꝙ colonus pōt repetere meliorationes ⁊ cō putare in mercede. ſecus eſt in emphitheota quia recipit ad meliorandū vnde eſt idem ſi colonus recepiſſet cum onere meliorandi. quo caſu non repeteret meliorationeꝫ vt hac. l. in prin. a contrario ſenſu qd̓ tene menti. NOVA ADDITIo. ¶ Ex lectura antiqua. ¶ In ver. tex. ſi deiectum iniuſte Rai. vnde nō facit pro Iac. de are. in. l. ij. de iure emphi. Ray. vel dic iuſte quia non erat ſoluta penſio Ray. sͣ. eo. quero.§. inter locatorē hic videtur caſus ꝙ dominꝰ poſſit expellere colonuꝫ qui non ſoluit ſua auctoritate dic vt no. per doc. de iure em̄phi. l. ij. bar. facit de vi ⁊ vi ar. colonus. No. ꝙ licitum ꝓpter illicitum publice Nauents. tur qd̓ dic vt. C. de nau. fen. l. cum proponas. ¶ Secūdo no. ꝙ lꝫ non ſit ſecutus effectus propter culpam obligati ad mercedem. tn̄ obligatio non mī nuit̉ nec extenuatur. aduerte ꝙ in iſto tex. non fuit publicata nauis ſed onus impoſituꝫ naui qꝛ forte portabatur contra deuetum qd̓ in illo mari vigebat. ⁊ hoc facit contra quandam ſolutionem quam ponunt doct. in dicta. l. cum proponas. ¶ Ex lectura antiqua. NOVAADDITIO. Nota pro his qui cōcluI riuum. aunt pontes faciendos ī flumine ſi fluminis impetus diſſoluit edificium non edificij vitio ſed vi quod eſt damnuꝫ locatoris.sͣ. e. martius. ¶ De extimatoria actione. Rubrica. In glo. que incipit.i. extimaLLIO. toria ibi bonef̄idei. vt inſti. de ac.§. actionuꝫ. ⁊ ibi vide. ¶ In. e. glo. in fi. vt pōt poni exemplū. jͣ. ti. ij. l. i. in fi. cuꝫ. l. ſe. vbi actio p̄ſcrip. verb. dat̉ in ſubſidiū ⁊ vbi eſt incertum de noīe ꝯͣctus vel de noīe actio nis ⁊ non eſt extimatoria vt bo. fi. ſed ſtricti iuris vt no. ī ſti. de ac.§. actionum in glo. ſuper v̓bo exper. in glo. vltima in fi. huic glo. adde qd̓ no. inſti. de ac.§. actionum. in glo. que incipit vt ſi tibi rem ⁊c̄. Ex lec. ant. ¶ In glo. vt tene in fi. ⁊ hoc qͣꝫtū ad actio nem dādam. ſecus quo ad ꝑiculum. Nam tūc diſtinguit̉ vt in fi. huiꝰ. l. no. Fran. ac. ¶ In glo. ſ. ibi. l. i. vel illa da tur cum non eſt dubiū de ꝯͣctu. ſed de ac. tm̄. Fran. ac. Rubrica. De rerum permutatione. Ex hac. l. no. pluIcut aliūd. ea diſſerentias in ter emptionem ⁊ venditionem ex vna parte ⁊ permutationem ex alia. ¶ Scd̓o nota tex. in. ver. vnde ſi ea res ibi dum dicit dandam actionem. Nam hic videtur tex. ꝙ iſta actio ſit dati ua. Sed in ꝯͣrium eſt veritas. qꝛ immo eſt natiua ꝓbatur j. ti. i.

De preſcriptis verbis. .. ti. i. l. naturalis.§. ſinaūt do rem. vbi tex. dicit eaꝫ naſci. Idem habes. e. l.§. at cum do. ⁊ iſta eſt vera opi. ⁊ ꝓbat̉ per tex. in. l. iuriſgen.§. ſed ſi in aliaꝫ. sͣ de pac. ¶ Tertio no. tex. dum dicit ꝙ intereſt ⁊c̄. Nam vides hic tex. ꝙ in ꝯtractibus innominatis vbi agit̉ ad dādum ſuccedit ob ligatio ad intereſſe idem. jͣ. ti. i. l. naturalis.§. ſinantem. C. e. l. rebꝰ. no. per gl. in. l. i. C. deſen. que pro eo ⁊ eſt rō qꝛ ꝯtractus innominati in pariēdo obligationeꝫ ⁊ actio nem ⁊ in eaꝫ retinēdo ſunt debiliores qͣꝫ aliij ꝯͣctus ideo in eis ſuccedit obligatio ad intereſſe. ⁊ hāc rōnem ponit Dy. in. l. ſtipulationes non diuidūtur.§. celſus. jͣ. de v̓b. obli. nam rationem ponit glo. in. l. ſi pecuniam in prin. sͣ. de cōdi. ob cauſaꝫ. ¶ In gl. que incipit. l. hi ſoli ibi iuriſ gen. dic vel melius vt. C. e. l. ¶ In. e. gl. in fi. adde quod no. C. e. l. i. in vltima glo. Additio. ¶ Sicut. No. ꝙ ꝯͣctus permutationis differt a ꝯͣctu emptionis ⁊ venditionis. primo in noīe ꝯtrahētium. qꝛ permutātes habēt vnum nomen. emptor ⁊ vē ditor diuerſa noīa ⁊ ſic eſt differentia primo ex vi noīs. ſi mile no. jͣ. de ac. ⁊ ob. l. cōſenſu. Secunda differentia eſt reſpectu liberationis ſeu impletionis. qꝛ permutatio deſiderat trāſfetri dominiū hincinde. ſed emptio ⁊ venditio ex parte emptoris non ex parte venditoris. Tertia differētia eſt in initio obligatiōis. qꝛ in emptꝭ. ⁊ vēdi. ini tiatur obligatio a principio ſolo cōſenſu in permutatione ex poſt facto rei interuētu. Quarta differentia ſubſtā tialis eſt qꝛ in permutatione habet locuꝫ cōditio ob cauſam. cauſa nou ſecuta. ſecus in emptione ⁊ venditione ⁊ alijs ꝯtractibus nominatis. h. d. Qualiter formet̉ libellus cum agit̉ ex permutati. vide qd̓ no. in ſpec. de rerum permū. ⁊ in tractatu libelloꝝ. Et no. ꝙ legiſte loquuntur de permutatiōe rerū que ſunt ī dominio alicuius. Cano niſte loquūtur de quadam alia permutatꝭ. que frequentatur apud eos.ſ. de permutatione beneficij quam mate riam explicauit dn̄s Ray. de ſenis in quodā ſuo tractatu ⁊ de ea nota. per Arhi. lxiiij. di. ad eccleſiaſticum. ⁊.i. q. i. ordinationes. ⁊. ix. q. iij. in ſumma. ⁊ iſta non eſt ꝓprie ꝑmutatio qꝛ nil trāſfert vnus permutans in alium. ſed re nunciat animo permutandi ⁊ ſuperior confert in cuius eſt poteſtate. ¶ De preſcriptis v̓bis. Rubrica. ¶ In glo. rubrice ibi huic actioni ⁊c̄. tu v̓o dic ꝙ actio nes nominate denominātur a cōtractibus nominatis ex quibus oriūtur. iſta v̓o actio que orit̉ ex ꝯtractibus ino minatis non pōt inde nomen aſſumere cuꝫ cōtractus ſit innominatus vocatur ergo actio preſcrip. verb. hoc eſt acttio deſcēdēs. ſeu cōpetēs ex v̓bis p̄ſcrip. ſeu ꝓpoſitis ¶ In. e. gl. ibi tribus generibus huic adde qd̓ no. inſti. de ac.§. actionum. ⁊ inſti. de interdic.§. vlti. plenius in. l. ex placito. C. de re. ꝑmu. Sed vltramō. dicunt ꝙ actio p̄ ſcrip. v̓b. nunqͣꝫ habet locuꝫ niſi in ꝯtractibus innoīatis de quo dic per Cy. in. d. l. ex placito. C. de reruꝫ ꝑmuta. In glo. i. ibi ꝓUnnūqua. pter dubitatio nem de noīe ꝯͣctus. tenet ergo iſta glo. ꝙ iſta. l. habet locum tm̄ vbi eſt dubium de noīe ꝯͣctus. ¶ Sed hic quero quō ī pri mo caſu iſtius. l. pōt eē dubium de cōtractu. nā. l. dicit ꝙ ꝯductor eſt ille qui dat pecuniaꝫ locator eſt ille qui p̄bet operam ſeu patiētiaꝫ vt. sͣ. depoſiti. l. i.§. ſiquis ẜuū quo modo ergo pōt eē dubium an ꝗs locauerit ſeu cōduxerit. Rn̄deo ꝙ eſt incertum de facto. puta qꝛ ſeruus meus ponit merces in naui ⁊ neſcitur ſi ipſe nauem ꝯduxe rit an mercator cōduxerit merces portādas ſcitur tn̄ ꝙ merces ſunt in naui merito ergo recurrit̉ ad actioneꝫ in factum. ⁊ ita loꝗtur exēplum primum iſtius. l. Sed in ſe cundo huius factum erat certum tn̄ non cadebat in pro prium nomē ꝯͣctus merito ad actionē in factuꝫ recurrit̉. No. hāc. l. que ponit ma Aturalis. eriam ꝯͣciuum innomina toruꝫ diſtinguendo eos per quatuor ꝯtractus. ¶ Secūdo no. tex. in v̓. ⁊ ſiquidem ibi vt rem accipiam ex quo no. ꝙ v̓bum accipere non includit de neceſſitate dominij trāſlationem vt patet qꝛ vēditor non tenet̉ domi niū trāſferre vt. l. ex empto.§. i. sͣ. de ac. emp. Et hoc ideo hic ꝯtingit. qꝛ iſti v̓bo accipere adiūgit̉ ſpecies do enim pecuniam vt ſpeciem accipiam al̓s ſi dem aliꝗd in ſpecie vt accipiam ſpēs. tūc v̓bum accipere denotat dn̄ij trāſlationeꝫ vt. jͣ. ꝓxi.§. ⁊. jͣ. e. l. ſi operas in pͥn. Itē ſecus ſi dopecuniam vt accipiam aliꝗd in genere puta partem bonoꝝ. vel aliud ī genere qꝛ tunc verbum accipere denotat dominij tranſlationem. vt. l. cuꝫ mota. C. de trāſac. ¶ Sꝫ hic quero nūquid erit tūc in dubio ꝯͣctus innominatus. Rn̄deo ſi ex iſtis v̓bis pōt reſultare ꝯͣctus innominatus puta qꝛ non pōt reſultare emptio ⁊ venditio erit ꝯͣctus innominatus. Sed ſi poſſet reſultare ꝯͣctus emptionis ⁊ vēditionis ex iſtis verbis puta qꝛ do pecuniam numera tam vt aliꝗd accipiam in genere tunc erit ꝯͣctus emptio nis ⁊ vēditionis ar. iſtius tex. ⁊ tenebitur vēditor tūc do minium trāſferre ex natura rei venditꝭ. qꝛ eſt in genere ⁊ ſic eſt eadē rō que in emptione ergo ⁊c̄. vt. d. l. ex empto. .§. i. ⁊ qd̓ ibi no. jͣ. de euic. l. ſi domꝰ.§. i. ⁊. l. qui ꝯcubinā. .§. ſi heres. jͣ. de le. iij. Si v̓o emptio ⁊ venditio reſultare non pōt tūc erit ꝯͣctus innominatus vt ꝓbatur ⁊ dixi in d. l. cum mota. ¶ Tertio no. tex. ibi naſci obligationē ci uilē. ex quo tex. habes ac. p̄ſcriptis v̓bis eē natiuaꝫ. idem jͣ.§. ꝓxi. lꝫ tex. quem habuiſtis. sͣ. ti. ꝓxi. l. i. appellet ipſam datiuam. ¶ Quarto ex hoc tex. dum dicit quāti inte reſt mea ⁊c̄. No. ꝙ lꝫ in obligatione dādi in cōtractibus nominatis non ſuccedat obligatio ad ītereſſe vt. l. ſi ſeruuꝫ in fi. jͣ. de v̓bo. obli. l. ꝓmiſſor. sͣ. de cōſti. pecunia. tn̄ in cōtractibus innominatis ſuccedit obligatio ad intereſſe. vt hic ⁊. jͣ. e. l.§. at cum do. ⁊.§. ſequē. ⁊ hac. l. in fi. cuꝫ ſimilibus. vidiſtis de hoc. sͣ. ti. i. ¶ Uenio ad.§. at cum do. ex quo.§. no. ꝙ vbi ex vna parte interuenit pecunia ex alia parte interuenit factū qd̓ conſueuit locari tūc eſt locatio ⁊ cōductio vt hic ⁊. l. i.§. ſi quis ſeruū. sͣ. depoſiti. ſecus ſi pecunia non interueniat qꝛ tūc ꝯͣcius innominatus vt hic vides. Secundo no. ꝙ locatio non pōt contrahi in il lis factis que locari non cōſueuerūt. ¶ Sed circa iſtuꝫ .§. quero quomodo cognoſcitur ꝯͣctus do vt facias a cō tractu facio vt des. dicit glo. prima ꝙ cognoſcitur in mo do ꝯͣhendi. Sed vltramontani dicunt ꝙ iſti contractus cognoſcunt̉ ex modo implendi non ex modo ꝯͣhendi de quo per eos in. l. ex placito. C. de reruꝫ permu. ⁊ no. per glo. ⁊ etiam per doc. in. l. cum mota. C. de trāſac. ad ideꝫ qd̓ no. jͣ. e. l.§. ꝙ ſi faciam. ¶ Uenio ad.§. ꝙ ſi faciam. ⁊ hūc.§. declara vt in glo. que incipit ſed certus ibi in faciē do ⁊c̄. Nota ex hac glo. ꝙ contractus innominatus cognoſcitur ẜm modum contrahendi. non ẜm modum im plēdi. ¶ In. e. glo. ibi qꝛ nō impleuit. No. ex hac gl. dif ferentiam inter contractū facio vt des ⁊ ꝯtractū trāſac. qꝛ in cōtractū facio vt des agitur de tali facto qd̓ pōt pe nitus conſumari. In ꝯͣctu v̓o tranſlationis agitur de tali facto qd̓ conſumari nō poteſt vt colligitur ex hac glo. ⁊ exp̄ſſe no. per glo. C. de tranſac. l. ſiue apud acta in gl. mag. in fi. ¶ Uenio ad.§. ꝙ ſi facio ⁊c̄. Ex hoc tex. nota ꝙ lꝫ mandatum non ſit gratuitum non tn̄ impeditur qn̄ quis dicatur ꝓcur̄. rōne ipſius debitoris ſed tn̄ bene impeditur oriri actio mādati inter mandantem ⁊ mandata rium. ¶ Secūdo no. in v̓. ſed hoc tutius in fi. tex. ⁊ glo. que incipit non tn̄. ꝙ cōtractus innominati diiudicantur ẜm modum cōtractuuꝫ nominatoꝝ quibus aſſimilātur vidiſtis in. l. i.§. ſiꝗs ſeruum. sͣ. depoſiti. l. eū qui inſpecto ri. sͣ. commodati. ¶ Uenio ad v̓. ſi ergo in quo v̓. iuriſcō ſultꝰ ſoluit. q. quā feci in pͥn. illius. Et ex hoc tex. no. ꝙ nō dicitur ꝗs locupletior ex eo ꝙ libertum habet. ad ideꝫ in l. plane. ⁊. l. ij. in fi. de le. i. ¶ Ultimo no. glo. que incipit a ¶ Tranſla tionem. adde bar. i. l. fi. in. i. col. v̓ſi. ex hoc ſequit̉. sͣ. d̓ cō di. ob cām. ⁊ pau. de ca. hic ⁊ qd̓ ꝑ. d. alex. de imo. in ꝯſi. xlv. in. v. ⁊. vi. col. in. i. parte.

De preſcriptis verbis. De preſcriptis verbis. non quāti intereſt. ex qua no. ꝙ in extimatione intereſſe inſpicitur qd̓ intereſt mea te non ceſſaſſe vel me nō dediſ ſe vel feciſſe facit. sͣ. de heredi. vel ac. ven. l. ꝙ ſi nulla de ac. emp. l. ꝙ ſi actum. Ex lec. ant. ¶ In tex. ibi accipiam ſimpliciter non expreſſo verbo datiōis vt in. l. ſi ita diſtrahatur. sͣ. de ꝯͣhē. emp. ⁊ in. l. fi. de cōdi. ob cauſam. datio enim venit conſecutiue non neceſſario. ¶ No. in prin. ꝙ aūt dat̉ qͣꝫtitas pro ſpecie ⁊ p̄ſumitur emptio. aut ſpecies pro ſpecie ⁊ p̄ ſumitur permutatio. Si autē daretur genus pro genere dic vt ino. n. l. ij. circa prin. sͣ. ſi cer. pe. ¶ Scd̓o no. ī v̓. at cum do diſtincte inter factuꝫ locabile ⁊ non locabile. pri mo caſu ſi interuenit pecunia numerata eſt locatio. Si aliud eſt contractus innominatus. Secundo caſu eſt ſim pliciter contractus innominatus. ⁊ adde quod no. in. l. i. .C. de actio. ⁊ obli. C. man. l. i. C. loca. ſi is. ⁊ de vſuris ſi ea el primo. NOVA ADDITIO. ¶ Ex lectura antiqua. In.§. at cū do. In ver. tabulas At cum DO. quid pingas ſi do preſbytero vt pro me cantet diuinum officiuꝫ dic vt no. Inno. extra ne prelati vi. ſuas. c. qm̄. ⁊ de ſymonia. c. nō ſatis. ¶ In ver. tex. locatio ergo non tenebūtur inuecta. ⁊ illata quia non tenentur niſi in contractu locationis vt no. in Spec. de locato.§. poſtqͣꝫ. v̓. porro an reus auteꝫ ponat ⁊c̄. Itē ratione ſterilitatis non fiet remiſſio quia eſt contractus ī nominatus nam locatio ⁊ remiſſio non ſit niſi in contractu vnde ſi locatus eſt fundus pro certis modijs frumen ti non ſit remiſſio quia non eſt locatio. ſed contra no. extra de locato propter ẜm dominium patris in quodaꝫ li bro ergo ſi eſt colonus partiarius non teneretur inuecta quia non eſt contractus locationis ſed ſocietatis tamen contra no. inſti. de act.§. item ſeruiana. Item dico ideꝫ in colono improprie qui dat certa frumenti modia qꝛ hic contractus ſimilis eſt locationi ⁊ eodem iure debet cenſeri. vt. C. de rerum permu. l. i. ⁊. C. loca. ſi olei ⁊ bene facit quod no. eo. ti. excep. ⁊. l. licet. ¶ In.§. ſed ſi facio. in ver. tex. ſequeretur. Nota ꝙ ille qui ex conuentꝭ. teneret̉ agere debet facere ſumptꝭ. litꝭ. Item no. hic caſum cōtra l. i. in fi. glo. sͣ. de procura. nam etiam ſi non gratis ſit mādatum ſuſceptum tamen agi poteſt alieno nomine vt hic ẜm Guil. ibi ⁊ vide quod no. C. man. per diuerſas quia in medio magne glo. ibi ponitur qūo ſcitur qͣꝫtum valet actio ⁊ ꝙ intelligatur iuſtum precium actionis vide qd̓ no. jͣ. de impen. in rebus dotꝭ. factis. ¶ In ver. vltimo ex timari nota ꝙ ius patronatus non poteſt extimari. In tex. ibi ciuilis actioQuod ſi faciā. qn ex meo facto nil tibi adeſt ſed mihi adeſt vt qꝛ ſit alterī ⁊ nō tibi vt in exēplo. de manumittēdo. ſecꝰ ſi fieret tibi qꝛ tūc rei īteruentū ori turactio p̄ſcrip. verb. vt. jͣ. e. ſolēt. que differētia nō habet locum in ꝯͣctibus nominatis vt. jͣ. de v̓bo. ob. a titio No. ꝙ inter te ⁊ me interueSed ſi facio. ni. pactum ꝙ ego exigam iu um debitorem ⁊ tu meum. ꝙ iſtud pactuꝫ habet viaꝫ mā dati ⁊ non eſt neceſſarrum aliud ꝓcuratoriuꝫ ad agēdū non tn̄ eſt ꝓprie mādatum. quia non gratuitum cum offi cium hincide preſtetur. Ex hoc habes ꝙ ſalarium adiectum mādato non impedit agi ꝓcuratorio nomine. ſed facit ꝙ inter mādantem ⁊ mādatariuꝫ non reſultat actio mandati ſed alia actio lꝫ glo. innuat ꝯͣrium in. l. i. sͣ. de ꝓcura. Item habes ſimile ꝙ pactum operat̉ ideꝫ qd̓ man datum. jͣ. de ſo. ſi cum cornelius. facit. l. vlti. C. de pac. cōuentis. Secūdo no. ꝙ lꝫ in predicto pacto debeatur offi cium hincide tn̄ ſumptus litis debent refici ab eo ad cuius vtilitatem actio mouetur ⁊ ſi ſunt pares fiet cōpenſa tio ⁊ iſtud eſt veruꝫ qꝛ ſunt ſimplices ꝓcur. Sed in ꝓcu ratore in rē ſuam dic vt no. in. l. i. jͣ. de impen. in rebꝰ dota libꝰ factis. Itē no. ꝙ ꝯͣctus innominati iudicātur ẜm ꝯͣ ctus nominatos cum quibus habēt ſimilitudinem ⁊ ad hoc quotidie allegatur. facit. l. i. C. de rerum ꝑmū. Item no. ꝙ intereſſe qd̓ petit̉ ex contractu innominato eſt qͣꝫti intereſt non impleſſe. ſed in ꝯͣctu nominato eēt qͣꝫti intereſſet ab aduerſario impletū eē vt. l. i. in prin. sͣ. de actꝭ. emp. Item no. ꝙ ius patronatus non venit extimādum ꝯcor. jͣ. de le. i. plane. Conclude quatuor combinationes contractum innominatoꝝ. ⁊ dicunt vltra. ꝙ cum hec. l ponat perfectam diuiſionem non eſt reperire alium contractum innominatum ex quo agatur niſi cadat ſub ali quo mēbro iſtius legis. ⁊ ſi dicis immo reperitur ex pactis incontinenti appoſitis dicunt ꝙ non eſt verum niſi quādo facta relatione pacti ad contractum reſultat aliquis de contractꝭ. innominatis qui hic diſtribuūtur qd̓ dic vt dixi in. l. iuriſgētiuꝫ.§. qnimmo. Additio. ¶ Nonnunqͣꝫ. Ubi non conſtat de nomine contractus preſumitur contractus innominatus ⁊ agit̉ preſcriptis verbis. h. d. Et vide quod no. per Ia. de are. in. l. i. C. de iure emphi. Uerbum venditionis adaNſulam. piatur ad contractuꝫ imominatum. ⁊ ſi non valet vt contractus nomina tus valet vt valere pōt. Quod no. ibi vendidi ſine inſertione precij. ſed ſolum factum fuit inſertum per modum precij. ¶ No. ex hac. l. ꝙ lꝫ quis vtatur verbo venditꝭ. ī contractu cui venditio non congruit lꝫ non valeat vt ve ra venditio valet tn̄ vt cōtractus in ſe. Dicitur hic in fi. pre I dominus. ſcrip. vb. incer ⁊c̄. quare dicat̉ īcerti dic vt no. per gl. C. e. l. rebus. Additio. ¶ Si dominus. In tex. ibi cōcluſuꝫ. Nota ꝙ perfectio cōtractus ſtat inconcluſione. ¶ Nota etiaꝫ hic ꝙ creditor habet electionem petens rem vel extima tionem. adde qd̓ no. C. de iure do. l. quotiens. 5 No. hanc. l. ⁊ iūge Artis terxie. eam cum. L.iut. qͥ ſi tibi. sͣ. ad exihibēdum ⁊c̄. Vel aliter. cautio per errorem cōmiſſa repetitur. h. d. Uide qd̓ no. Uia actionum. l. de pero ribus. C. ad. l. aquil̓. ī fi. ⁊cͣ. ¶ No. ꝙ p̄tor ſup plet id qd̓ legi deeſt ſic. jͣ. de teſta. l. queſitum in v̓bo plenus. ¶ No. ꝙ tunc dicitur plenus numerus qn̄ nullus eſt defectus aliter non. No. hac. l. que optime docet coI TIDl. gnoſere contr actum innomnatum a ꝯͣctu ſocietatis. ⁊ eam tene meuti ⁊c̄. No. ꝙ ille qui fecit ali Sed ſi ſeruum. quem mori fiigore ſe netur vt homicida. l. cor. de ſic. Seꝗtur ex lec. ant. In tex. ibi in Ui ſeruādaruꝫ. nulio ieneus q ob hoc factum.ſ. qꝛ ꝓiecit. ſed tenetur ob quia ſue merces ſunt ſalue. hoc enim tributum ſue merces de bent vt. l. ij.§. ſi cōſeruati. ⁊.§. ſeq. sͣ. ad. l. tho. de iac. ⁊ ita intelligas iſtam. l. ⁊ oīa contraria Cy. in addi. No. ex hac. l. duo. primo ꝙ cō Olent: racius innominaius ſit peroi ctionem ſi vt patet hic dum dicit iudicaſſet ⁊c. ad ideꝫ facit. jͣ. e. l. labeo de qua. q. vidiſtis no. in. l. ſiquis cū debitore. sͣ. de iureiuran. ⁊ sͣ. de pac. l. ſi intra. Secundo no. tex. notabilem ꝙ vbicunqꝫ eſt materia preexiſtes ex qua pōt oriri actio nunqͣꝫ actio eſt datiua ſed natiua. tex. eſt hic dum dicit. ſed habet in ſe negocium aliquod ergo ciuilis actio ⁊cͣ. concor. qd̓ vidiſtis in. l. iuriſgen.§. ſed ſi in alium. sͣ. de pactis. Additio. ¶ Solent. Ibi de dolo qꝛ induxit dn̄ꝫ dolo ad ꝓmittendum vel dederat cauſam fuge vel occultatio nis Cy. ī addi. ¶ No. ꝙ ex ꝯtractu facio vt des oritur paciētia actio preſcrip. verb. nec ob. sͣ. e. l. naturalis.§. ꝙ ſi facio. qꝛ ibi loꝗtur in eo facto qd̓ pecunialiter fieri nō intererat

intererat paciſcētis. hic v̓o de facto in quo verſabat̉ pecuniarū intereſſe ex quo facto tanqͣꝫ ex rei interuentu cōtractus naſcitur ẜm glo. ⁊ omnes. NOVA ADDITIO. ¶ Ex lectura antiqua. ¶ In v̓. tex. hoc eſt no. expoſitionem vbi indicare ſic ex ponitur inuenire. C. de fideiuſ. ſi barſatorem. In glo. ſi dubitet̉. no. I gratuita. gabi dubitat̉ qs ꝓceſerit ꝯtractꝰ ſic agit̉ tanqͣꝫ ex ꝯͣctu innoīato qd̓ no. Et adde dicunt quidam ꝙ ſi conceditur habitatio ē commodatum in domo ſed in vſu domus eſt contractus innominatus ⁊ tunc aut do commodo rem ⁊ eſt commodatum. aut do vel commodo vſque ad tale tempus ⁊ tunc eſt contractus innominatus ẜm quoſdam. Nec ob ſtat. l. vlti. jͣ. e. qꝛ ibi fuit ſpecificatus vſus hic nō ẜm Cy. No. diſtin. quis alium ꝯ̄i margaritas. nogauerit qꝛ preſumi tur fieri principaliter ꝯtēplatione rogātis. Secūdo no. ꝙ in dubio p̄ſumitur ꝯͣctus celebratus gratia vtriuſqꝫ. No. glo. que incipit. ſed Ermiſiſti. nodie daiur ⁊ huic gl. ad de qd̓ habuiſtis no. sͣ. de dolo. l. ſi cum tamen. NOVAAD DITIO. ¶ Ex lectura antiqua. In.§. ꝑmiſiſti. No. ar. ꝙ ex ſola Permiſiſti. qnmione nō orit̉ obſo vl̓ actio. Puta librū No. caſum in quo 5ITEM. qui inficiatur cōmittit furtum. Item no. ꝙ bidellus qui negat ſibi librum tra ditum a ſcholare ad inſpiciendum cōmittit furtum. Idē ſi fatetur a ſcholare traditum. ſed dicit ſe perdidiſſe cuꝫ habeat penes ſe hoc dic vt. jͣ. de furtis. l. inficiando. No. iſtum.§. cum glo. ſuper verbo viꝯl AUIS. ciori vbi dicit ſuper eum ⁊c̄. vide qd̓ no. in. l. ſi oleum. sͣ. de dolo. Sequitur ex lec. anti. No. ꝙ verbum commo Si cum vnum. dare aptatur ad ꝯtraciū innominatum. ſimile. sͣ. e. inſulam. ¶ Ex lec. anti. NOVA ADDITIO. ¶ In.§. ſi cum vnū ſuper ver. tex. comodaremꝰ. No. ꝙ hoc verbum non vitiat contractum lꝫ ꝯͣctui nō conueniat. Nam licet verba ſiut inepta intentio eſt apta. Nota ꝙ ſeSi quis ſponſionis. queſter tene tur reddere rem victori. ¶ No. ꝙ qui nunqͣꝫ habuit do minium nec poſſeſſionem non agit furti. ⁊ vide in. l. ſi ho mo. jͣ. de vſucap. No. hunc Pud labeonem. ax in prin ci. ⁊ nota ex hoc tex. ꝙ contractus innominatꝰ ſit per conditionem ſi quod no. ⁊c̄. Additio. ¶ Apud labeonem. No. in.§. item ꝙ tādiu debetur mihi merces qͣꝫdiu ſit perfecta emptio. ¶ Ex lectura antiqua. NOVAADDITIO. In.§. itē in v̓. tex. ſi futura qꝛ dixit ſibi non ITEM. placere īmo mihi dixit ſi enim dixiſſet ſibi non placere emptio nō erat futura ſꝫ ceſſauerat re ⁊ ſpe. Iſtaꝫ. l. declara vt in glo. Uotiens. in quanium glo. dicit de certi ꝯditione videt̉ velle iſta gl. ꝙ pro mutuo non hēat locum certi cōditio ſpecialis cuius cōtra. no. sͣ. ſi cer. pe. in rubrica. ⁊ ibi dixi ī. l. certi. e. ti. ⁊ no. notabilē diſtinctioneꝫ. l. ſi tibi ẜuus. ¶ Secū do no. l. lutius ma xime ibi ꝙ autē indebituꝫ ⁊c̄. ¶ Tertio no. l. ſi operas. ¶ Quarto no. l. ſi tibi. ⁊ facit ad id qd̓ no. sͣ. ſi cer. peta. In glo. que incipit vel aliud ⁊c̄. Additio. ¶ Quotiens. In glo. ad euidētiaꝫ ibi actio de dolo hoc eſt verum interueniente dolo niſi contra pa retem ⁊ patronuꝫ vt. sͣ. de dolo. l. non debet. ſed dolo nō interueniente competit actio in factū vt sͣ. de dolo. l. elegater.§. idem labeo ſi compedituꝫ. ⁊ vide. e. ti. l. ſiquis De pignoribus. De pignoribus. affirmauerit.§. fi. ⁊. l. cum quis. ⁊. l. cum quidam cuꝫ ſi. ¶ Certi cōditio. Improprie loꝗtur dū dicit ꝙ in ꝯtra ctibꝰ nominatis deficit actio qꝛ hoc eſt impoſſibile vt. sͣ. de pac. l. iuriſgen. in prin. Niſi. dicas ꝙ d̓ficit actio.ſ. ſpe cialis. non autem generalis. Et ẜm hoc iſta glo. vult ꝙ pro mutuo nō competat certi conditio ex mutuo ſed ſo lū certi conditio generalis vt. sͣ. ſi cer. pe. in rubrica. ⁊. l. certi cōditio in prin. ⁊ dic vt ibi ſolent. immo ſubdiſtin gue quando in dando aut ex implemento aduerſarij ali quid adeſt aduerſario ꝯuento aut non vt ibi dixi. ¶ In fi. glo. ⁊ conclude ꝙ interdum actio oritur ex delicto in terdum ex contractu. interdum oritur ex diſpoſitione legali. Si oritur ex delicto aut eſt actio nominata vt furti ⁊ iniuriaꝝ ⁊ tūc ceſſat actio in factum ſubſidiaria quia competit ei ordinaria. aut non reſultat actio nominata. ⁊ tūc agitur actione in factum vt. jͣ. de fal. l. qui nomine. Si v̓o loqimur in diſpoſitione contrahentium. ⁊ tunc re fert inter contractus nominatos in quibus oritur actio nominata. ⁊ non in factum. ⁊ inter cōtractus innomina tos ex ꝗbus agitur p̄ſcrip. v̓b. per eū qui ex parte ſua im pleuit. fall̓ in facio vt des qd̓ dic vt in. l. naͣlis.§. qd̓ ſi faciaꝫ. Si aūt actio orit̉ ex diſpoſitione legali ⁊ ex noua. l. tūc hēt locuꝫ conditio ex. l. vt. l. i. sͣ. de condi. ex le. Si au tem nulla datur nec oritur actio. ⁊ tamen equitas ſuadet ad ſimilitudinem actionis rem in iudiciuꝫ deduci. ⁊ tūc competit officium iudicis. sͣ. de minor. l. ꝙ ſi minor.§. fi. Extra etiam predictos caſus actio in factum cōpetit in multis caſibus in iure exp̄ſſis vt. sͣ. e. l. qui ſeruādaruꝫ. C. de ſacroſan. eccle. l. ſancimus. ⁊ vide addi. Azo. ⁊ Iac. que incipit turbatus eſt. quā ponit Cy. in addi. ⁊ latius no. per eum. C. de. rerum permu. l. ex placito. ⁊ per Bar. latius ⁊ diffuſius. C. de ꝯdi. ex le. l. iſta. vide etiā qd̓ no. in ſti. de actꝭ.§. actionū. vbi glo. ponit d̓ qͣdruplici actꝭ. ī ſcm̄ Collige tres I tibi polliēda. calus. Aut merces non eſt a pͥncipio ꝯſtituta nec ꝯſtituenda aut a pͥncipio ꝯſtituta. aut ex poſtfacto cōſtituēda. ¶ Ex lectura antiqua. NOVA ADDITIO. ¶ In ver. tex. eo aīo ⁊ ſpe. vt quia dixi vade ⁊ faciaꝫ ꝙ bene erimus poſt factū in concordia de mercede. ¶ Explicit liber. xix. Incipit. xx. ¶ De pignoribus ⁊ hypothecis. Rubrica. No. tex.§. in ſpeciē Onuētio. ꝙ dominiuꝫ ſuꝑue niens debitori non confirmat pignus cre ditori ſciēti qͣꝫtum ad actionem dandam ipſi creditori. ſecꝰ ſi creditor fuiſſet ignorās vt. sͣ. de pignoratitia actione. l. in rem alienaꝫ. ¶ Ul timo in hoc.§. no. gl. que incipit ibi non trahitur. que op time diſtinguit qualiter dominium ſuperueniens debito ri pignus confirmat. Additio. ¶ Cōuētio. Generalis hypotheca porrigi tur ad futura. ſed ſpecialis hypotheca in re aliena mero iure non recōualeſcit ex ſuperuenienti dominio niſi quo ad excipiēdum. h. d. iſtud principiuꝫ. Collige ex iſto pͥncipio. primo diſtin. de hypotheca generali ⁊ ſpeciali naꝫ in generali veniūt futura vt. C. que res pig. ob. poſ. l. fi. er go dominiuꝫ ſuperueniens debitori ꝓdeſt creditori. ſed in ſpeciali hypotheca certe rei ſubdiſtinguitur. aut erat res debita obligāti. aut non. primo caſu confirmatur pignus ex ſuperuenienti dominio lꝫ ex cauſa de preterito. facit qd̓ no. sͣ. de pig. ac. rem alie. ſecundo caſu ſubdiſtin guitur inter creditorem ignoranteꝫ ⁊ recōciliat̉ pignus ⁊ ſcientem ⁊ non reconciliatur ad agendum ſed ad exci piendum vt in tex. Sed glo. ſubdiſtinguit in agēdo. aut contra debitorem ⁊ reconciliatur ar. jͣ. e. l. ſi inter.§. ſi de bitor. aut contra tertiuꝫ ⁊ non recōciliatur vt ibi. Et no. meliorem glo. que ſit in iure de reconciliatiōe hypothe

De pignoribus. ce rōne noui dominij ſuperuenientis debitori quaꝫ glo. examinat Bar. jͣ. de vſu. l. cum vir predium ibi vide. ⁊ ad quid debeat probare agens hypothecaria. jͣ. e. l. ⁊ que nondum ſunt.§. i. ⁊. jͣ. de ꝓbatio. l. ante oīa. ¶ In.§. ſeruo pignori. h. d. in obligationibus ſerui non continetur obligatio peculij. NOVA ADDITIO. ¶ Ex lec. anti. ¶ In ver. tex. conuentione ſcilicet iure hec eſt ratio qua re ſecus in obligatione generali qꝛ ibi conditio ineſt cuꝫ meus erit. jͣ. eo. l. is qui.§. ꝙ dicitur. ¶ In v̓. tex. alienuꝫ ⁊ ſic non tenuit pignus. ꝑꝑ malaꝫ fidem ar. jͣ. eo. ſi ab eo. ¶ In ver. tex. retentio ſic ius ſuperueniens debitori ex noua cauſa confirmat pignus ſpāle male fidei creditori quo ad excipiendum non quo ad agendum. Si v̓o. l. vel veteri cauſa vel pignus generale vel creditor bone fidei confirmatur etiam quo ad agendum ⁊ no. In glo. que īcipit tri Cum predium. anu ibi.§. nō mutat. Circa iſtaꝫ glo. vide qd̓ no. in. l. vſucapio. C. e. ⁊ in. l. i. ⁊ ij. C. ſi aduerſus creditoreꝫ. ¶ In gl. ſuper verbo ꝓigno ris ibi qꝛ eſt extincta. videtur ergo velle iſta glo. ꝙ actio hypothecaria non eēt extincta lꝫ perſonalis actio ſit ex tincta. ⁊ ꝙ pōt cedi hypothecaria ſine perſonali. ſed con tra. huius no. in. l. vlti. C. de hered̓. vel actione ven. d̓ qua q. dic vt ibi per doc. ⁊ ꝑ Dy. jͣ. de fideiuſ. l. fideiuſſor ob ligari in prin. ⁊ circa principaleꝫ. q. iſtius gl. vide qd̓ no. C. e. l. vſucapio. vbi gl. ponit primuꝫ remediuꝫ hic poſi tum. ⁊ ad rōnem factā in ꝯͣrium gl. ibi rn̄detur vt dicit̉ hic in fi. iſtius glo. ⁊c̄. Ex lec. ant. ¶ In obligatione rei cuꝫ fructibus nō ve niunt fructus qui nunqͣꝫ fuerunt debitoris ſed ab exͣneo emptore percepti ⁊ conſumpti ſunt. lꝫ enim vſucapio hy pothecam non perimat. tn̄ fructus predicti in obligatio ne non incidunt. h. d. Diuerſa eſt ergo cauſa rei a fructibus qꝛ res cecidit in obligationibus a principio. ſed dicti fructus nō vn̄ pro eo eſt hypotheca fundata. ſed non pro fructibus. ¶ No. hic duas gl. magnas. in prima ex timatur melius qͣꝫ alibi vtruꝫ ſi creditor pro hypotheca ria aduocat rem preſcriptaꝫ teneatur eam reddere debi tori ⁊ ſi reſtitui ei vtrum cōtra preſcribētem poſſit debi tor ſe iuuare exceptione iuris ceſſi vel alia exceptꝭ. ⁊ determinat glo. in prima. q. ꝙ ſic in ſecunda nō. In ſecunda glo. queritur vtrum iſte.§. habeat locum in fructibus qui erant pendentes tēpore obligationis ⁊ ſentit gl. ꝙ non. Item nunquid ille qui vſu cepit triennio qͣꝫtum ad dominium poſſit ammodo preſcribere cōtra hypotheca ria quaſi bis preſcribat. Guar. dixit ꝙ non. glo. ſentit cō trarium qꝛ preſcribit diuerſo reſpectu ⁊ ad diuerſam vti litatem vt. jͣ. de captiuis in libello.§. ſiquis ſeruum. ⁊ no. diligenter has glo. Ualet pactum de vſuPacto placult. na maioribus ſoluēdis ſi non ſoluantur minores. Mulier viro quonCum predium. aam ſuo non pōt reꝫ ꝓpriā obligare niſi quatenus eſt debitrix viri. h. d. Fide iuſſor cui ceſſa IdeiuſſOr. ſunt pignora non tenetur pignoratitia ſed mandati. h. d. No. hanc. l. cuꝫ I ſuperatus. go. que incipit. nam tunc ⁊c̄. ⁊ huic glo. adde qd̓ no. sͣ. de inof fi. teſtamēto. l. pap.§. ſi ex cauſa in medio glo. mag. ⁊ qd̓ no. per Guil. in. l. ſuſpecta eo. ti. Ex lec. ant. ¶ Sententia lata contra debitorem non abſorbet hypothecam creditoris. ſed ſententia lata con tra heredem ſcriptum dirimit legata. qꝛ ex inſtitutꝭ. pendent. h. d. ¶ No. ꝙ ſnīa lata in rei vendicatꝭ. vel in petitione he̓ditatis contra debitorem non officit creditori. quia habebat vetuſtiorem hypothecaꝫ. Et no. ex hac. l. quādam cautelam. Quidam poſſidet rem meam iſte eſt homo potens. vnde timeo ne ſuccūbam qd̓ eſt remediuꝫ ꝙ ſi ſuccūbam adhuc poſſim rem recuꝑare. Remedium eſt vt pͥmo obligem rem poſtea moueam actionem ⁊ vie re iſta cautela in caſu veritatis ⁊ neceſſitatis non alleg. ¶ In gl. ſ. ſi ignorauit. Adde dicit Inno. ꝙ iſta diſtinctio habet locum in actionibus. ſed vbi ꝓceditur per officium iudicis nunqͣꝫ ſnīa preiudicat ſcienti niſi ſpecialiter ſit citatus vel per ꝓclama ẜm Archi. qui ita no. refe rēdo Inno. lxxxi. di. tantis daniel. Obligatio facta poſt ſen Per iniuriam. tentiam non affert credi tori ius efficax cum eēt eliſum ⁊ affectum per ſnīam con trariam pre cedentem etiam ſi eēt lata per iniuriam. h. d. vide hic quod no. Inno. de re iudi. cuꝫ ſuper. ⁊. C. de pi gnoribus preſes. NOVAADDITIO. ¶ Ex lec. anti. ¶ Sentētia lata contra debitorē non nocet creditori p̄ tendenti vetuſtiorem cauſam an̄ ſnīam ſecus ſi poſt. h. de Dicit Inno. ꝙ vbi proceditur per officium iudicis nun qͣꝫ ſententia preiudicat ſcienti niſi ſit citatꝰ ſpecialiter vel per proclama ẜm Archi. qui ita nota. lxxxi. di. tantis da niel. ¶ In.§. per iniuriā. ar. contra. jͣ. e. lex vete. ſed ibi iuſta ſententia hic iniuſta vel ibi ſnīa legis hic hominis vel ibi ex cā nature de preterito hic ex noua cauſa. ¶ In v̓. nō plus idē vbicūqꝫ ſnīa eſt realis ſeu rem afficiens. No. ex hac. l. ꝙ reOntrahitur: gulariter ſcripura non ſit ad ſubſtantiam contractus. ſed vt facilius per eam probatio fiat. fallit in caſibus qd̓ dic vt in glo. Item fallit in emācipatione vt. l. emancipatione. C. de fide inſtrumentorum. Item fallit in adoptione vt. l. fi. C. de adop. ⁊ huic glo. adde quod no. in ſumma. C. de emancipatione. l. i. in fi. Ex lec. ant. ¶ Scriptura videt̉ adhiberi loco ꝓbatio nis non autem eſt de ſubſtātia hypothece. h. d. ⁊ ſemper allegatur. ¶ In tex. ibi habite nō ſint fallit inſti. de nup. in fi. vel ibi non loꝗtur qͣꝫtum ad ſubſtātiam matrimonij. ſed qͣꝫtum ad legitimam ⁊ eſt no. ꝙ per mr̄imoniuꝫ ſub ſecutum non legitimantur liberi niſi interueniant dotalia inſtrumenta. de iure canonico eſt ſecus ẜm quoſdam canoniſtas. NOVA ADDITIo. ¶ Ex lec. anti. ¶ In v̓. tex. fiunt enim vide an gratia pape valeat ſi anteqͣꝫ littere bullentur papa decedat. Poſt longā diſputa tionē determinatur ꝙ ſic ar. huius. l. ⁊ ſimiliū per archi. in ꝓhemio ſexti libri in pe. glo. vbi videas ar. ꝯtra de le. iij. fideicō.§. i. ſed ibi actus erat imꝑfectus quo ad ſui ordinationem. hic v̓o perfectus ⁊ ius ex eo queſitum dona tione prīcipis dic de hoc vt in. c. dudum de ſepultū. In glo. hoc videtur expreſſum ⁊c̄. Sed pone ꝙ ab īterlocu toria a qua eſt appellanduꝫ in ſcriptis vel a diffinitiua ex interuallo apparet appellatum ⁊ appellatio regiſtrata in actis hoc modo tali die talis appellauit a tali ſnīa. nec di cit in ſcriptis an tenet appellatio alber. gal. dicit ꝙ ſic in ti. de ap. in mar. ſua. Sed ꝯtra videt̉ per hāc. l. qꝛ nunqͣꝫ actus dicit̉ fieri in ſcriptꝭ. niſi appareat hoc expreſſe actu vt. l. cōtractus. C. de fide inſtru. qꝛ ſcriptura intelligit̉ fie ri ſolum ad memoriam nō ad intereſſe rei vt hic. Et hoc tenet ſpec. vt dixi in. l. quedam mulier. Sed quid ſi apud acta reperitur appellatio tn̄ non reperit̉ eius productio ⁊ notarius eſt mortuus an p̄ſumitur ꝓducta. ⁊ videt ꝙ nō. ff. de leg. iij. l. fideicō.§. i. Preterea potuit eē ꝓducta per non legitimā perſonā vnde cuꝫ nō appareat ꝗs ea ꝓduxerit dicam nō operari quicqͣꝫ. ff. de fur. ſempronia. de in ius vocando. l. libertus aduerſus. No. tex. ibi ſi Es hypothece. ne dos iouio tex. no. caſum ꝙ maritꝰ pōt dare pignora ꝓ dote conſerlem. jͣ. de do. inter virum ⁊ vxo. l. ꝙ auteꝫ.§. ni

De pignoribus. vxor. ⁊.§. ſi tibi maritus ad idem. jͣ. qui po. in pig. ha. l. i. qd̓ no. qꝛ gl. hāc. q. format ⁊ nihil boni allegat ī. l. i. C. ne fideiuſſor do. detur ⁊c̄. Noͣ ex hac. l. ꝙ ī ge Bligatione. nerali obligaiōe nō veniūt ea que quis ſpecialiter non eſſet obliga turus ⁊ ea que ſunt in quotidiano vſu. facit qd̓ videbitis in ſimili in. l. cum tabernam. jͣ. e. Ex lec. ant. ¶ Uide Cy. in. l. alūno. C. que res pi. ob. po. NOVA ADDITIO. ¶ Ex lectura antiqua. ¶ Uide quod no. Inno. extra de reſcri. c. i. vide. C. que res pig. ob. pn̄t. l. alumnis. an in generali obligatione in ris vide de hered. ac. heredem ⁊ per Cy. ſo. ma. ſi conſta te.§. fi. ⁊ in. l. cum res. ſi aliena res pig. data ſit. ¶ In v̓. tex. relique. No. ꝙ veſtis debet dimitti debitori. No. iſtam. l. cum gl. ſeI debitOr. cūda ibi ſed ꝗd ſi dubitet̉. Et circa hāc gl. vide qd̓ no. jͣ. de ſaluia. inter dicto. l. vlt. ⁊ per Azo. in ſūma. C. de ſaluia. īterdicto ⁊c̄. Ex lec. ant. ¶ Cōtra tertium poſſeſſoreꝫ ꝗlibet ex cre ditoribꝰ paribus mouet hypothecariā. ſed inter ſe ip̄os poſſeſſor eſt potior niſi diuiſa ſit hypotheca inter ipſos per formaꝫ ꝯͣctus. h. d. ⁊ vide qd̓ no. Cy. qui potiores in pig. ha. l. ſi decreto. ¶ In textu ibi inter ipſos.i. inter ſe ipſos. ⁊ ibi ꝯditio. qꝛ hoc ipſo ꝙ poſſidet plus iuris hēt qͣꝫ ille qui nō poſſidet arg. l. ij. jͣ. vti poſſi. ⁊ ibi ſinguli qꝛ quilibet in ſua parte prefertur alteri. NOVA ADDITIO. ¶ Ex lectura antiqua. No. ſpecialem affectuꝫ haberi q ENi. aa concubinam. ⁊ ſic eſt arg. ꝙ a teſtimonio repellatur amaſius. B. Iis qui? Si antipho. ¶ No. ꝙ miſſus in poſſeſſionem ex primo decreto non recedit a poſſeſſione niſi primo ſoluat̉ ſibi. ſimile hētur in. l. is ꝯſequēter. sͣ. fami. her. qd̓ ītellige vt ibi dixi. ¶ Secūdo no. in hoc.§. tex. cum glo. ſuꝑ v̓bo habi tādo. ꝙ habitādo ꝗs dicit̉ fructus ꝑcipere. ⁊ ideo ſi mu tuas certam qͣꝫtitatem pecunie ſuper quadam domo ⁊ ipſam habitas diceris fructum percipere vt hic ⁊ per cō ſequēs cōputabitur in ſortem vt. l. i. ⁊. ij. C. de pig. ac. ⁊c̄. No. ex hoc.§. differētiam inter vrbanas ſer I A. uitutes ⁊ ruſticas qꝛ vrbane ſeruitutes nō pn̄t obligari ruſtice v̓o ſic. Et circa iſtum.§. ⁊ ſeq. l. vide quod no. in. l. qui filios. C. que res pig. ob. po. ⁊ ī. l. que predium. C. ſi res aliena pi. da. ſit. ⁊ inſti. de rerum diuiſione in prin. In glo. que incipit talis diuiſio ⁊c̄. qd̓ no. Ex lec. ant. ¶ Adminiſtrator qui habet mādatum ad accipiēdum mutuo pōt bona obligare. ¶ In gl. ſ. ibi in curatore adulti hoc intellige in rebus que pn̄t obligari ſine decreto in alijs reꝗreret̉ decretum iudicis vt. jͣ. de rebus eoꝝ. l. ſi pupilloꝝ.§. ſi p̄tor. ¶ In. e. gl. in fi. glo. ⁊ adde qd̓ no. in. l. ſi rem qn̄ ex facto tu. Miſſus in poſſeſſioSi antiphona. na pro debito habet re cuperationeꝫ ſi eijciatur debito non ſoluto. h. d. videtur poſſe dici per iſtum.§. ꝙ ſi debitum eſt purum ⁊ liꝗdum ⁊ creditor fuit miſſus in poſſeſſioneꝫ ex pͥmo decreto ꝙ ſi debitor poſtea veniat ⁊ dicat ſum paratus ſuſciꝑe iudi ciuꝫ ⁊ me defendere. qꝛ non debes hēre qd̓ petis ꝙ non debet reſtitui pͥmo ſibi niſi ſoluat debitum vel qͦuſqꝫ obtineat in cauſa Cy. in addi. Ad idem. jͣ. vt in poſſeſſioneꝫ le. l. ſi pecunie.§. fi. facit in rōne ſui. jͣ. de ſtatu libetis. l. ſta tu lib. rōnuꝫ. ⁊ sͣ. de reſcin. ven. fundus. ⁊ iſtud eſt veriſſi mum qn̄ debitum eſt iam liꝗdatum per ſnīaꝫ. Sed ſi nō eſt liꝗdatum per ſnīaꝫ videt̉ appoſituꝫ ſi miſſus p̄tendat ſolam miſſionem. ſecus forte ſi pretēderet etiam pignus ꝯuētionale vt hic. nam miſſio pōt fieri etiaꝫ in re obligata vt. l. fundus de annuis legatis. C. de iudi. l. cum debiioris. In glo. no. ibi percepi. facit. l. ſi ea. C. de vſur. Ad de dicit glo. ꝙ lꝫ fructꝰ extenuēt ſortem in pignore ꝯuen tionali ſecus in p̄torio vel iudiciali qꝛ de ꝯſuetudine creditor lucratur eos ita dīcit glo. in aucͣ. de exhiben. reis.§. ſi v̓o. ⁊ non eſt alibi ẜm Ray. tn̄ illa ꝯſuetudo eſt contra iſtum tex. ⁊ indigeret iſta ꝯſuetudo probatione facti. Et no. hic ꝙ miſſus ex pͥmo decreto pōt ꝑciꝑe fructus ſic. jͣ. vt in poſſeſſionē leg. l. is cui.§. qui legatoꝝ. Et no. ꝓ practica que ſe habet ꝙ aliquo miſſo in poſſeſſionem ex primo decreto ſit ſequeſtrum fructuuꝫ ad eius petitionē. nā ſi ꝓdeſt qd̓ plus eſt.ſ. percipere pōt id quod minus eſt.ſ. facere fieri ſequeſtrum ne perueniatur inter euꝫ ⁊ aduerſarium ad arma arg. l. equiſſimum. sͣ. de vſufru. ¶ Ex lectura antiqua. NOVA ADDITIO. ¶ In v̓. tex. eo vſqꝫ. No. ꝙ tenuta alicui data nō finitur niſi ſoluto vel ſatiſfacto debito ⁊ facit. jͣ. vt in poſ. lega. l. ſi pecunie. ¶ In eodē ver. poſtea ꝯuenit̉ pignoraticia vt ī poſ. lega. is.§. cui queri. l. vtiqꝫ de dam. infec. ¶ In ver. percipiat fructum. Nota ꝙ miſſus ex primo decreto po teſt locare predium cōcor. jͣ. de bonis auc̄. iudi. poſ. in vē. .§. i. Sed hodie de cōſuetudine tenet glo. ꝙ fructus ſint creditoris. In auc̄. de exhibē. reis.§. ſi v̓o quidaꝫ coll̓. v. ⁊ non eſt alibi Ray. Iteꝫ no. hic ꝙ miſſus ex pͥmo decre to ꝑcipit fructus ſic. jͣ. vt in poſ. leg. is cui.§. ꝗ legat. B. Uſufru. pōt pignori obliga Uſufructus. n̄ ſeruitutes vrb ane nō pn̄t pignori obligari ẜuitutes ruſtice ſic. h. d. vſqꝫ ad l. grege. ⁊ no. ꝙ id qd̓ hic dicitur ī vſufru. pōt intelligi in vſufru. formali ⁊ cauſali. ſed qd̓ dicit de alijs ſeruitꝭ. diſtinguēdo inter vrbanas ⁊ ruſticas hēt locum ſolū in ſeruitutibꝰ cauſalibꝰ.i. qn̄ dn̄s obligat. ſeruitutes eniꝫ forma les ſiue ſint vrbanoꝝ p̄dioꝝ ſiue ruſticorum non poſſunt obligari. ⁊ idem in ſeruitute vſus. qꝛ reſpiciūt indigētia rei vel ꝑſone dominātis vt. sͣ. de ſerui. ru. pre. l. ergo.§. fi. ⁊ iſte ideo non poſſunt obligari. qꝛ iaꝫ vteretur creditor alio modo qͣꝫ eēnt ꝯſtitute qd̓ nō licet vt. l. ex meo de ſerui. ru. pre. ⁊ non preſtarētur ẜm indigētiam rei dominan tis ergo non poſſunt obligari ſiue ſint vrbane ſiue ruſtice per rōnem predictaꝫ. ſed ſi ſeruitus non ſit conſtituta ẜm indigētiam perſone vt vſufru. bn̄ obligatur. patet ergo ẜm premiſſa ꝙ iſte.§. pōt intelligi in ſeruitute cauſali ⁊ formali. ſequēs v̓o.§.ſ. iura predioruꝫ in cauſali tm̄ ẜm Cy. in addi. qd̓ aūt vocat ſeruitutem cauſaleꝫ improprie loꝗtur qꝛ omnis ſeruitꝰ eſt formalis ⁊ abſtracta a ſuo do minio. ¶ In tex. ibi eadem rōne qua vēditori. ⁊ ibi non poſſunt.ſ. per ſe ſed cum re dominante ſic qꝛ ceſſat ratio ꝓhibitoria. ⁊ facit. sͣ. de ꝯͣhē. emp. vēditionē. ¶ In glo. que eſt in fi. arg. contra iſtam rōnem eſt. l. iij. jͣ. de p̄cario. vbi talia iura precario cōcedūtur ⁊ tn̄ ſequūtur iſta incō ueniētia niſi rn̄deas ꝙ precario raro conceditur. ſed obligatio frequēter fit. ⁊ ideo frequentius deueniretur ad incōueniens ẜm Cy. in addi. Extra no. ar. harum leguꝫ ꝙ ille cui dn̄s obligauit caſtrum habeat ius preſtandi re ctorem in ecceleſia illius caſtri quaſi ius illius caſtri tran ſeat ad eum ſicut ius ſeruitutis ⁊ hoc eſt veruꝫ vt legitur ⁊ no. extra de re iudi. cum bertoldus. Rege pignori. Cū pi. ¶ No. ex hoc.§. ꝙ qn̄ pignus datur pignori cōpetit vtilis hypothecaria ẜm gl. hic poſitaꝫ. Sed hoc immo non eſt verum. qꝛ in hoc caſu cōpetit creditori vti lis actio que debitori cōpetebat directa vt. C. que res pi. ob. poſ. l. nomen. ¶ In gl. ſuper v̓bo ſoluio ibi ne ſolueret ⁊c̄. Nota ex hac glo. formam denunciationis. debet enim denūciare debitori ꝙ ſoluat ⁊ ꝙ ſufficiat debitori denūciare hoc modo videt̉ caſus in. l. heres cuꝫ debitor in fi. j. ad trebel. ſed hoc eſt falſum. qꝛ cōtra. l. nomen hic in glo. alle. ibi dum dicit certior de obligatione factꝰ ⁊c̄. ⁊ ſic patet ꝙ debitor debet reddi certus quare non ſoluat. ⁊ pro hac opi. facit optime. l. ſiꝗs inficiatus. sͣ. depo. extra de elec. c. cauſam in clemen. Non obſtat hec glo. ⁊

De pignoribus. a ¶ Ueniat̉. pro qua mate ria vide tu late. d. Iaſ. may. inſti. de act.§. itē ſi quis nu mero. lxvij. cū plu. ſequi. b ¶ Dieꝫ ad de eū bal. in. l. i. C. de condi. ex. l. quem re l fert. ⁊ ſeꝗt̉ d. Iaſ. may. īſti. de ac.§. ſꝫ hec numero. x. ꝙ oīs debitor fu gitiuus pōt ēt capi. ante tp̄s vel ante diem per hunc tex. dicta l. heres. quia deberet intelligi debitor de cauſa certiorata ⁊c̄. No. ex hoc.§. Si cum defenſore. ꝙ em hec iura pōt erat agi ſimul contra prīcipalem ⁊ fideiuſſoreꝫ. ⁊ ad uerte qꝛ poterat cum vtroqꝫ ſimul agi.ſ. pro parte vt hic dicit tex. non aūt inſolidum cōtra vtrunqꝫ ſimul vt. l. i. C. de fideiuſſor. tu. hodie v̓o non poſſet agi contra vtrunqꝫ etiam pro parte. ſed opponatur exceptio cum hodie de bet fieri prius diſcuſſio contra principaleꝫ qͣꝫ ad fideiuſ. a veniat̉ª vt in auc̄. de fideiuſſor.§. i. poſita. C. d̓ fideiuſ. auc̄. pn̄te. Et ex eo ꝙ iſte tex. dicit ꝙ agit̉ ꝯtra pͥncipalē ⁊ cōtra fideiuſſorē ſimul videt̉ velle iſte tex. ꝙ ꝯͣ fideiuſ. ꝯͣctꝰ nō fiat executio ſnīe late ꝯͣ principalē de qua. q. per gl. in l. fi. C. de vſuris rei iudi. ⁊ ibi per doc. ⁊ in. l. i. jͣ. iudi. ſol̓. No. ex hoc.§. ꝙ 4 ōi ſub cōditione. licet agē ante conte ditionem exiſtentem. y. Ex lec. ant. ¶ Capita ſurrogata tenent imagineꝫ pri§. nu morum capituꝫ ⁊ in obligatione vniuerſitatis ſuccedūt. cū ¶ In glo. idem enim in fi. vn̄ pactum ſuꝑ ſoccita ouiuꝫ puta vt hēat dimidiam lane ⁊ caſei durat in capitibꝰ ſurrogatis vt no. sͣ. pro ſocio. l. ſi id qd̓. ⁊ hoc ideo qꝛ oues date fuerūt tanqͣꝫ vniuerſitas. Secus autem ſi darentur tanqͣꝫ ſingularia capita vt dātur vacce tunc non eſſet idē in ſubſtitutis vt innuitur hic ẜm Riz. malū. ⁊ facit. jͣ. e. fideiuſſor in fi. adde extra de iureiur. c. ad noſtraꝫ el pͥmo. Suꝑficiariꝰ Et in ſuperficiarijs. pō obligare ſuam ſuꝑficieꝫ. facit. jͣ. e. l. vectigali. ⁊. l. ſi finita.§. fi. de ve ctigalibus de damno infec. per totum. NOVA ADDITIO. ¶ Ex lec. anti. ¶ Uide omnino quod no. Inno. extra de iureiu. ad no ſtrā. el primo. ¶ In.§. ⁊ in ſuperficiarijs. Nota ꝙ ſuꝑfi ciariꝰ ⁊ emphitehota poſſet ius ſuuꝫ pignori ponere cō cor. jͣ. eo. l. nec idem in pignor̄. pretorio de dam. infec. ſi fluita.§. ſi de vectigal. ¶ In v̓. cōditiones. Nota condi tiones hypothecarias. ¶ In v̓. ſatiſfactū. Nota ꝙ ꝑ ſen tentiam nemini ſatiſſit ſed per executionem. facit. jͣ. de fideiuſ. habere ex debitore.§. argumētū rei ⁊ de fun. īſtru. l. nepoti. ¶ In.§. ſi ſub ꝯditione. In v̓. rurſus hic patet ꝙ qui agitat condi. non cadit a iure ſuo ⁊ ſic reprobat̉ glo. que eſt. sͣ. ſi cer. peta. pecuniam. Non dicitur creditori ſatiſEtiam ſi CrT. facium lꝫ ſit ei debitor cōdēnatꝰ vel defenſor debitoris. b. d. cuꝫ.§. ſe. ꝯcor. de fun. in ſtruc. nepotis. ⁊ de fideiuſ. heres a debitore. v̓. argumēto rei. ¶ In tex. ibi ſuas ꝯditꝭ. ꝯcor. de excep. rei iud. exiſtē te.§. latinus. Agens hypothecaria ante ꝯͣi ſub condi. ꝯdit. obligationis ſuc cūbit interim. ſed exiſtēte ꝯditiōe ⁊ denuo agit interī etiaꝫ poſ ſet agere ad cauēduꝫ. h. d.§. iſte. falſa eſt ergo glo. que eſt in. l. pecuniam ſi cer. pe. ꝙ agens ante ꝯditioneꝫ perdat ius ſuum. ⁊ facit. jͣ. de excep. rei iud. l. ſi mater.§. ſi eādeꝫ. ¶ In gl. hoc ſi in fi. ille.§. loꝗtur in die certa. ſed dies in certa nō pōt duplicari ar. l. vnice. C. de ſnijs que pro eo. In gl. ex iuſta ibi reUeſituꝫ eſt. ceſſiurus. ¶ No. ꝙ ad ſi locaui domū ſcholari ⁊ timeo ne r̄cedat nō n. l. ſoluta pēſiōe ꝙ adiecta hac cā poſſum agere īdi. re. b an̄ dieᵇ. ſufficit tn̄ ei ſi ſuſpitionē purgat idonee cauendo tͣ d. vt. l. ſi fideiuſſor. in fi. sͣ. qui ſatiſ. cog. ⁊ vide qd̓ no. Cy. iſti. gec.C. etiā obchirographariā pecuniā in. vi. q. ⁊ quod no. Ia. de are. in. l. vbi adhuc. C. de iure do. Et no. ꝙ in cauꝙ r fu ſis fugitiuorum non ſunt ferie. vt. l. fi. C. de ferijs. t et ¶ Ex lectura antiquaNOVA ADDITIO. tp̄s ẜm ¶ An clericus fugitiuus vel in crimine dep̄henſus poſ tex. ſit per laicum detineri dic per archi. lxxxi. di. ꝓpter. Que ro in cuius fortia debet detineri debitor fugitiuus. Rn̄. in fortia iudicis ⁊ in publico carcere tn̄ ſi eſt condēnatꝰ ⁊ nō cedit bonis poſt. xx. dies ponitur in fortia creditoris ne ipſi euꝫ in priuato carcere lacerent. vtno. C. de ceſ. bo. l. i. ⁊. l. fi. in vttima glo. ⁊ cū bānum ſuccedit loco car cere vt no. in. d. l. i. Idem videtur in bannito pro debito vt poſt. xv. dies debeat ſtare in fortia creditoris ſi cōpre hendat̉ ꝙ eſt no. Idem ſi eſt iudex qui detineat vt. l. ait pretor.§. ſi debitorem que in frau. credi. facit de fur. inter dum.§. qui furem de decur. generali de exac. tribu. nemo ad. l. iul. pecul. ſoc̄. cap. in fi. Nota ꝙ debitor ſuſpectꝰ aq gaudet bn̄ficio dilationis etiā conuentionali ratio qꝛ ſi. gauderet dilatoria tranſiret in peremptoriam. l. nā is pe dolo. ⁊ facit ad no. in. l. fi. C. de fer. ⁊. C. de preci. impera. offe. l. vniuerſa. C. de ceſſi. bonorum. l. fi. T que nō. Quod dici. Agēs ex hypotheca ſpeciali debet probare ꝙ res fuerit in bonis debitoris tempore obligationis. ſed agens ex generali non habet neceſſe probare de tempore ꝙ vel tunc vel poſtea quia veniunt futura. hoc dicit fa cit. l. i. in prin. sͣ. e. ¶ In tex. ibi conueniebat.ſ. de pigno re. Nota differentiam de proba. temporis. ⁊ vide quod no. in. l. i. C. de iure fiſci li. x. ¶ Item no. de qualitate ꝓbationis. quia hec eſt ſorma ꝙ probet fuiſſe in bonis de bitoris. Et ex hoc textu Dy. reprobat glo. que requirit probationem dominūj que eſt inſtit. de act.§. item ſeruiana. ad idē facit. jͣ. e. ſi ab eo de proba. ante omnia. ⁊ de ver bo. ſigni. l. bonorum.§. in bonis. Dicit ergo Dy. ꝙ aut agitur contra debitorem obligantem ⁊ poſſidentē. ⁊ tūc ſufficit probare ꝙ tempore obligationis debitor poſſide bat bona fide vt. sͣ. de pigno. act. rem alienam. Si v̓o con tra extraneum poſſeſſorem tunc debet probare etiam de titulo vt. jͣ. e. ſi ab eo. Cy. dicit ꝙ aut intentatur hypothe caria directa. ⁊ tunc debet probari de dominio quia oſtē det ꝙ ſit cauſatum ius in re. aut vtili. ⁊ tunc recurre ad diſtin. Dy. ⁊ facit. jͣ. e. ſi inter.§. i. de hoc hic per Cy. in ad di. ⁊ latius. C. ſi aliena res pig. da. ſit. l. cū res. ⁊ latius in ſpe. de obliga. ⁊ ſo.§. i. v̓. ſed ꝗd debet. qd̓ aūt dicit qn̄ agi tur cōtra tertium intellige niſi ille tertius cēſeatur eadem ꝑſona cum debitore. nā tunc non poteſt negare dominium fuiſſe debitoris vt. l. rem alienam. qd̓ dic vt ibi ⁊ qd̓ no. jͣ. e. ſi ticīo. Iteꝫ qd̓ dicitur de probando dominio vel quaſi a principio intellige ꝙ quandoqꝫ ex iure ſuperue niente reconciliatur pignus ⁊ quādoqꝫ nō vt. l. i. in prin. .sͣ. e. Item per hūc textum qui dicit ꝙ hypotheca non ca dit niſi ſuper re debitoris. tenet ſpec. ꝙ nomen obligatuꝫ non petitur per hypothecariam. ſed vtili perſonali. quia res que debetur non pertinet adhuc ad debitorem obligantem. de hoc no. in ſpec. de pig. v̓. ſed pone. tex. contra rium no. sͣ. e. grege.§. cum pignori. ⁊ per Cy. in. l. nomē. Adde quod no. in ſpecu. de procur.§. ſequitur. v̓. quid ſi mihi ⁊. l. ſi conuenerit de pig. ac. NOVAADDITIO. ¶ Ex lectura antiqua. k In ver. cum conueniat videSed dicitur. ſut ꝙ ſuficit approbare nūt eſſe dominum quia ex preſenti tempore preſumimus pre teritum vide Pyll̓. in brocar. prima charta vt no. in. l. i. .§. probatio de magi. cōue. C. de ꝓba. ex perſona. jͣ. de pro ba. non eſt neceſſe. C. de ſeruis expor. moueor ad hoc feſpondeo ꝙ cum facta nō preſumantur ex preſenti nō pre ſumuntur in preteritum quod poteſt ſe habere ad eſſe ⁊ non eſſe. quia ſi preſumeretur ergo preſumentur ſempefuiſſe. ⁊ ſic ſi probo me hodie poſſidere preſumor retro poſſediſſe decem vel. xx. annos ⁊ ſic preſcriptioneꝫ com pleſſe quod eſt falſum immo de continua poſſeſſione de beo dicere vel ſaltim de extremis per que preſumit̉ medi um: vt no. Cy. in. l. fi. C. de p̄ſcrip. lon. tēpo. ⁊ in ſpecu. be ꝓba.§. i. in fi.§. non ob. ꝯͣria quia loquuntur in his que ī ſtitui. vel ineſſe pn̄t ab origine ſed certe ⁊ dn̄ium potulquis hr̄e ab origīe. vt. l. cū poſthumo. de lib. ⁊ poſthū. ⁊ ideo die

De pignoribus. ideo dic ꝙ quādoqꝫ prior ſtatus. de quo conſtat neceſſa rio infert preteritū ſtatum ſibi cōformem. Quandoqꝫ infert preteritū ſtatū neceſſario ſibi ꝯͣrium. Quādoqꝫ nō in fert nec vnū nec reliquū. exemplū de primo ſi aliquis eſt nūc ingenuus. ſequitur ergo retro fuit qꝛ ſi alius ſtatus qͣꝫ ingenuitatis fuiſſet ſtatus retro pelleret ſtatum p̄ſentem. ⁊ ideo preſens ſtatus vere probatus īfert preterituꝫ preſumptū de proba. circa eum. de liberali cā liberi5.§. fi. qꝛ ingenuitas eſt ſtatus īmutabilis ⁊ inuariabilis licet ſit actus de preſenti tn̄ fundatur in iure retro. ¶ Secundo caſu probato p̄ſenti ſtatu aūt querit̉ vtrū preſumatur de preterito ille ſtatus a quo prius ſtatus neceſſario oritur. vt ex ſeruitute manumiſſio ⁊ dico ꝙ preſumitur. aut vtrū preſumat̉ ſtatus qui p̄ſenti ſtatui aduerſat̉ in origine ſui ⁊ nūc a retro vt ſi apparet de ſtatu libertinitatis qd̓ preſu matur in preteritū ingenuitas. ⁊ dico ꝙ non preſumitur qꝛ preſens ſtatus excludit illū in preteritū. vt. l. mouere. ¶ Tertio caſu aūt loquimur in his que ſolo curſu tēpo ris mutāt̉ neceſſario. ⁊ tūc p̄ſumptio ex vno tꝑe ad aliud non trahitur. C. de proba. l. in te. aut in alijs ⁊ ex pn̄ti ſtatu non preſumit̉ in preteritum vt hic. maxime vbi tp̄s eſt de ſubſtantia ꝓbationis de re iudi. c. abbate. de hoc vide in ſpec. e. ti. v̓. ſed querit̉ an gens. ⁊ per Cy. in. l. cuꝫ res ſi aliena res pig. data ſit vbi pn̄s ſtatus dependeat a veteri. ar. l. ſi venter in fi. de priuile. credi. vel illud eſt ꝓpter vicinitatē actuū vnde melius h̓ probatur per. l. ij. C. ꝙ met. cā. ⁊. C. de adul. l. ſiqui. ⁊ in. l. ſi qui eſt. Ideo qꝛ prīo erat excuſatus per p̄ſumptionē. ⁊ ideo ſecūda preſumptio tol lit primam vel qꝛ ſic eſt veriſimile de preterito ſicut de p̄ſenti. vnde qn̄ preſens ſtatus hꝫ cauſaꝫ de preterito trahitur retro ⁊ ſicut in fictione dicimus ita in p̄ſumptiōe. ſed qn̄ non hꝫ cauſam de preterito non trahitur retro qꝛ nō eſt ratio quare magis traheretur ad hoc tēpus retro qͣꝫ ad illud ⁊ facit de pig. act. ſi rem in fi. ſi cer. pe. l. proinde de iudi. non pōt videri. Sed quid ſi pōt habere cauſaꝫ de preterito ⁊ non de preterito vt ciuilitas an probata ciui litate in genere preſumitur in preterito. dico ꝙ non qꝛ ꝓ batio in genere nō eſt ſufficiens niſi in qualibet ſpecie cōcludat. qꝛ probatio dubia ſemꝑ interpetratur cōtra eum cui incumbit onus ꝓbandi. ſiue ſit dubia ꝓpter verborū generalitatem ſiue ꝓpter obſcuritatē. qꝛ ī teſtō non intelli gitur ꝓbare id de quo non pōt reprobari de falſo. extra d̓ teſti. cū tu. ⁊ no. per Iac. bu. in. l. ſed ⁊ ſi pretori. de iure. iur. non ob. C. de his qui veni. eta. l. fi. qꝛ verbū erat ꝓbatum a parte non a teſte ⁊ ibi verba fuerunt prolata diſpo ſitiue non per modū probationis vel enūciatiue. vt extra de preſump. illud. Itē qꝛ eque pōt accipi de ciuili ⁊ d̓ na turali. Sed ſi de ciuili excludit ſtatuꝫ naturaliter retro. vt .l. qui hꝫ de tutelis. nam ciuilis ciuilitas eſt ab aliquo tꝑe citra naturalis ab initio ⁊ īmutabilis non ex tēpore. nec ad tempus. l. aſſumpto ad municipa. Si aūt preſens ciui litas eēt probata refert que. vtrū naturalis vel accidentalis. nā duplex eſt ciuilitas.ſ. ciuilis ⁊ naturalis. ⁊ iō ciuili tas ſimpliciter ꝓlata dicit̉ ſemis. l. ij. de adop. vt patet ex predictis ⁊ ſic ut ſolēnitas intrinſeca preſumit̉ extrinſeca. non ſic ſtatus intrinſecus.i. naturalis preſumit̉ extrinſecꝰ .i. accidentalis no. l. ſi vero.§. qui rei qualiter eo. titu. vide oīno in Spe. de ob. ⁊ ſol.§. i. ver. ſed quid dꝫ creditor ꝓbare in hypothe. ⁊. vij. v̓. ſeq. ¶ In verbo tex. rem per hunc tex. ⁊ ſimiles dicit Spec. ꝙ nomen debitoris hypo thecatum nō petitur per hypothecariam.i. nō cōuenitur debitor debitoris hypothecaria ſed vtili perſonali ī ſpe. eo. ti. v̓. ſed pone ⁊ ibi oīno videas. Item dicit Spec. ꝙ auc̄. preſente. ⁊.§. ſed neqꝫ nō habēt locū in noīe expreſſe obligato. in Spec. de procur. ſi ſequitur v̓ſi. quid ſi mihi qd̓ eſt no. Idem albe. gal. in mar. in ti. de procur. in rē ſuam. ⁊ hoc verū in expreſſa hypotheca ſecus in tacita ẜm eū Albe. l. non pn̄t qn̄ fiſcus vl̓ priuatus. ¶ In ver. tex. in bonis dic. vt. jͣ. de probati. l. ante oīa. ſimile verbum ha bes sͣ. e. ſed ⁊ quidem. ⁊. jͣ. eo. paulus in prin. ⁊. l. ſi ab eo de verbo. ſig. vide. jͣ. e. ſi inter.§. i. ⁊ vide. jͣ. ti. iij. qui balneum.§. ticia. ⁊. l. ſi non dn̄s. ⁊. eo. ti. l. potior. ⁊ d̓ diſtra. pi. l. reſcriptis.§. ſi aliqua res. ⁊.§. ſi de futura. ⁊ vide in ſpe. de loca.§. poſtqͣꝫ. v̓. ceterū. alibi dicit de dominio. vt. sͣ. eo. l. i. in prin. ⁊.§. cum predium. ⁊. l. ſi ſuperatus. ⁊. jͣ. e. ſi fun dus.§. aliena. ⁊. l. paulus.§. i. ⁊. l. cū tabernam in fi. prin. ⁊.§. fi. alibi de vtili dn̄io. sͣ. e. grege.§. pe. ⁊ in ſuꝑficiarijs. ⁊. jͣ. e. lex nec aliter. de vſuf. ⁊ ſerui. sͣ. e. ſi is.§. pater. ⁊ ſi cū ⁊. l. ſequit̉. sͣ. ea. l. in prin. alibi de alio pignore. sͣ. e. grege. .§. cū pignori alibi ēt videt̉ ꝙ ſufficiat ius ad rem licet nō in re. sͣ. eo. l. i. in prin. ¶ In ver. debita ſed ibi ſuperuenit poſtea debitori ius in re vide qd̓ no. sͣ. de pig. acti. rē alienam. ¶ In verbo tex. cetera. no. ꝙ dictio cetera ampliat ⁊ includit ēt futura. non aūt reſtringitur per preceden tia in fi.§. ¶ In ver. obliga. an in generali hypotheca ve niant noīa debitoꝝ dic ꝙ ſic caſus eſt in. l. is cui.§. bonoꝝ vt in poſ. le. ac. de reg. vide qd̓ no. C. d̓ here. ac. l. heredes mariti tui in fi. l. diximus. ⁊ ſic no. ꝙ appellatione exceſſus totū ſignificatur. ⁊ ſic eſt ar. ꝙ iudex dicitur excedere modum ēt ſi nil eſt de eo qd̓ facit iuſtuꝫ. ¶ Itē no. ꝙ idē eſt decedere ꝙ excedere. C. ſi aduerſus rem iudi. l. i. ⁊. l. ab executi. quoꝝ app. non reci. ⁊ qui ſatiſda. cog. l. iul. No. ꝙ ille qui obligat ſe. Qui res ſuas. cūdo creditori reſiduum a primo etiam totum obligaſſe videt̉ cum primo fuerit ſatiſfactū ⁊ ſic noīe exceſſus totam cōtinetur. vnde veꝝ eſt iudicem exceſſiſſe modum etiam ſi in totum male ꝓceſſerit. C. quoꝝ ap. non reci. ab executione. In textu ibi alluuione I fundus. Ideꝫ ſi alterius fundi adiectiōe nō obſtāte ꝙ primo fuerit per cōfinia limitatus. vt. jͣ. de le. ij. cum fundus. Ratificatio dn̄i cōfirmat hypo Sͣi neſcietC. ihecam inualidā ⁊ retrofingit. h. d. ¶ Nota ꝙ ratificatio ⁊ ꝯſenſus trahit̉ retro qꝛ refertur retro ex intentꝭ. ratificantis vt hic. dūmodo perſona ratificans ſit habilis qꝛ hēat ius ⁊ adminiſtratꝭ. al̓s ſe cus ⁊ vide qd̓ no. in ſpec. de his que fiunt a p̄lato. v̓. ſꝫ po ne. ⁊. jͣ. de noua. ſiꝗs abſente per Ia. per Cy. in. l. i. C. ſi in cōmuni cauſa. per Archi. xvij. q. iiij. oēs. ¶ Item no. in v̓. voluntas aūt. ꝙ ſi inter actum primum ⁊ ratificantꝭ. in terueniſſet media obligatio dn̄i ratificatio non traheret̉ retro qꝛ erat queſitum ius firmum ſecūdo creditori ⁊ ra tificans in eius p̄iudicium non habet ius ratificādi ⁊ ratihabitio nō trahitur tūc retro qꝛ res non eſt in eodē ſtatu. de hoc no. in ſpe. de obli. ⁊ ſo.§. i. v̓ſi. quid ſi ago ꝯͣ. p. ⁊. v̓. ſe. ⁊ facit. jͣ. qui po. in pig. ha. qui balneum.§. titia. ar. contra. jͣ. de ſo. cum. x.§. i. ſed ibi medius actꝰ habebat pēdentiam de futuro hic non ẜm Ray. de for. ¶ In gl. vt ⁊. jͣ. ibi.§. ne tamē. Item eſt rō qꝛ vſuſ. eſt ius formale ſed hypotheca eſt ius cauſale. ¶ In. e. glo. in fi. vel ibi non erat ius firmum queſitum legatario ante mortem teſtato ris. hic aūt erat ius firmum queſitum creditori ẜm Iac. de ra. Pe. ⁊ Cy. in addi. Ex lectura antiqua. NOVA ADDITIO. ¶ In.§. ſi neſcienter. Quid ſi obligaſti rem meam alteri ⁊ ego anteqͣꝫ ratum habeam obligo alij deinde ratū habeo quis prefertur Iaco. de are. dicit ꝙ primus. jͣ. de ſol. cum. x.§. i. ibi videas. de hoc Spec. de ſolu.§. i. v̓. quid ſi ago ⁊ v̓. ſe. Ray. de forl̓. tenet contra. qꝛ ex quo queſituꝫ eſt ius ſcd̓o mea ratihabitio nō debet ſibi preiudicare. vt .sͣ. de pac. l. ſi vnus.§. ante oīa. ⁊. l. quo enim.§. i. jͣ. rem ra. ha. ⁊ ar. huius tex. v̓. voluntas autem. ẜm eum non ob. l. cum lex deceꝫ§. i. vbi actus medius non impedit ratihabitionem. qꝛ ibi ex actu medio non erat ius irreuocabiliter queſitum alteri īmo pendebat ibi an eſſet preſcriptio. ⁊ an eſſet acceptilatio. ⁊ ideo ꝓcedit fictio ratihabitiōis qꝛ inuenit rempendere. ſecus ſi inueniret iam ſublatā ex toto de ſol. cum quis.§. qui hominē. ⁊. l. bonoꝝ. ⁊. l. fin. .§. fi. rem ra. habe. facit. jͣ. qui po. in pig. habe. l. ꝗ balneū. Bal. ſuper. ij. ff. veteris.

De pignoribus. §. cum ita. ⁊. jͣ. quibus modis pig. vel hypo. ſol. l. iij. ⁊ vi de oīno Albe. gal. in marga. ti. de pigno. vbi dicit in pre dicta. q. ꝙ ratihabitio non trahitur retro qꝛ non eſt res in eodem ſtatu ⁊ ibi multa bona inuenies in iſta materia ¶ Item no. ꝙ id qd̓ eſt factum contra formaꝫ mandati pōt ratum haberi. vt. C. man. l. cum mandati. Spe. dubitat vtrum ſicut ratihabitio retro trahitur ſic cōſenſus in Spe. de his que fiunt a prelato. v̓. ſed pone. ⁊ vide de no ua. l. ſiquis abſent. per Iac. ⁊ sͣ. cōia predioꝝ. l. fi. ¶ In v̓bo tex. retro. no. cāꝫ quare ratihabitio trahitur retro. ⁊ vide in Spe. de obli. ⁊ ſol.§. i. v̓. item pone obligaſti. ⁊ v̓. quid ſi. p. in.§. in vendicatione. ¶ In v̓bo tex. queritur ꝑ hunc tex. dicunt doc. ꝙ pro noīe obligato nō pōt agi hy pothecaria qꝛ nō poſſidetur ſed agitur vtili quia debito ri cōpetit directa. vt no. in. l. nomē. per Albe. in ſua mar. in ti. de pigno. ẜm hoc nomen ſemel obligatuꝫ alteri non pōt alteri obligari prima obligatione durante. de le. i. nō qōnem.§. qui gayum. ¶ In v̓bo tex. poſſideat. no. ꝙ co natus ſatiſfactionis nil prodeſt iure humano. vide quod no. Dy. in. c. peccatū. de reg. iur. lib. vi. ¶ In.§. interdū ſuper v̓bo text. pōt no. iudicem non poſſe pronūciare de fructibus ſeꝑatis a ſolo ante lit. conteſt. niſi ſint petiti in li bello. ¶ In.§. creditor ꝑ ſnīam latam in hypothecaria non trāſit nouū ius in creditorem. h. d. ¶ In.§. ſi prius. Si debitor ꝯuentus hypothecaria eſt vltra qͣꝫ debeat cō demnatus ſoluēdo debitum tollitur pͥncipalis obl̓o. que aucta nō eſt ⁊ ſic per accidens etiaꝫ hypothecaria tollit̉ ⁊ ius ex ſnīa ſuper hypothecaria lata queſitum reſoluit̉: h. d. ẜm verum intellectum. facit. jͣ. de euic. l. victus autē. ¶ In.§. ſi duo plures re ꝯiuncti in pigno. hn̄t ius inſoli dum ſed re ꝯiuncti. ⁊ v̓b. pro parte. h. d. ¶ In.§. poteſt pactum de re vendenda creditori iuſto precio nō eſt pactum legis cōmiſſorie. ⁊ ideo nō eſt reprobatū in pigno ribus. h. d. vide plene per Cyn. C. de pac. pig. l. fi. ⁊ doc. in. c. pe. de pigno. ſuper glo. que incipit poteſt intelligere ⁊ eſt ſuper v̓bo tex. hypothecā liberare. ¶ In v̓bo glo. h. d. īmo. jͣ. ti. i. l. fi. ⁊ ibi not. ſed improprie loquitur in fi. glo. qꝛ. etiam ip̄a actio intelligitur acceſſoria pͥncipali ob ligationi. vnde ea ſublata tollitur. ¶ In glo. vltima que incipit vt. sͣ. ¶ In v̓bo gl̓o. ſit empta qꝛ eſt cōtra naͣm pi gno. vt no. Cy. C. ſi res ꝓni. l. vnica. Hypothecaria ꝓIn vendicatione. poitur ꝯtra poſſeſ ſorem ⁊ cōtra illum qui dolo deſijt poſſidere cōtra queꝫ etiam iuratur in litem. h. d. Et per hunc textum dicit Alber. gal. in margarita in ti. de pig. ꝙ pro nomine obligato non pōt agi hypothecaria qꝛ non poſſidet̉ ſed agitur vtili ꝑſonali. de hoc dixi. sͣ. l. ꝓxi.§. i. Si hoc eſt verum ſeꝗ tur ꝙ nomen ſemel obligatum nō poſſit vlterius obligari qꝛ nec ceſſum pōt vlterius cedi de leg.i. non quocūqꝫ. §. qui gayum. qd̓ non credo veruꝫ. ar. sͣ. l. ꝓxi.§. fi. vel ſic conatus vel niſus doloſi vt poſſit recuperare nihil ꝓdeſt h. d. ¶ No. ꝙ quilibꝫ poſſeſſor habet ius offerendi. Et innuitur hic ꝙ ante ſnīam ſit hoc non poſtea d̓ hoc. jͣ. qui bus mo. pig. vel hypo. ſol. paulꝰ.§. qui pignoris. ¶ Secūdo no. niſus ad recuꝑandum parum ꝓdeſt doloſo. In hypothecaria ve Interdum etiā. nūūt fructus iure ac tionis petiti tamen non petiti veniunt poſt litem cōteſta tam officio iudicis. hoc dicit. Sententia in hypo Creditor hyPO. ipecaria nō tribuit ius creditori. ſed aduocat poſſeſſorem. h. d. ꝯcor. sͣ. eo. l. .§. in vēdicatione. ⁊. l. ſi cum venditor. jͣ. de euictionibus. Sententia laSi plures condem. ſſuꝑ hypothecaria ſub quacunqꝫ forma euaneſcit ſi ſoluat̉ debituꝫ ⁊ mirabile videt̉ ꝙ ſnīa nō merebit̉ tūc executꝭ. qd̓ intelligit gl. per modum actionis. ſecus dicit per modum retētionis. vt. l. i. ob chirogra. pec. ⁊ habes ſimile ad hunc textum. sͣ. de exceptione doli fideiuſſor euictionis. ¶Hypotheca facta plu Si duo pariter. ribus diſiuncum videt facta cuilibet inſolidum ſi coniunctim cuilibet pro parte h. d. ⁊ no. d̓ effectu diſiūctionis ⁊ ꝯiunctionis in ꝯͣctibꝰ. Pactum ꝙ pignus ſi Poteſt ita fieri. non ſoluatur exunci. e pro vera extimatione remaneat penes creditorem eſt lici tum. hoc dicit. ⁊ adde qd̓ no. Cy. in. l. i. C. ſi rector ꝓuincie. ⁊ in. l. fi. C. de pactis pig. ⁊. jͣ. de ſolu. calippus. ¶ In tex. ibi venditio qꝛ non iure creditoris quod eſt ꝯtra naturam pignoris. ſed iure emptoris habet vero precio. ⁊ vide. l. qui habebat in prin. sͣ. de leg. iij. ConIgnoris perſecū. aā eo. ſi fundus.§. in vendicatione. Hypothecaria va I ab eo qui. dt ad exenplū po bliciane. hoc dicit. ⁊ nota hanc. l. ⁊ dic vt dixi in. l. ⁊ que nondum.§. i. sͣ. eo. NOVA ADDITIO. ¶ Ex lectura antiqua. ¶ Nota eſſe expreſſuꝫ ꝙ publiciana nō datur domino ¶ In v̓bo tex. publicianā. nota ꝙ equale ius habet creditor in pigno. ſicut debitor in re. vnde ſicut debitor dic̄ in libello dico rem ad me pertinere iure dominij vel qua ſi. Sic dicit creditor dico reꝫ ad me pertinere iure hypothece vel quaſi. B. Ille cui obligat̉ Um conuenit. penio domus vi detur habere obligatum nomen inꝗlini. h. d. NOVAADDITIO. ¶ Ex lectura antiqua. ¶ Ille cui aſſignatur in pignus penſio domus videtur habere pignori nomen inquilini. h. d. ⁊ nota bene. Illud qd̓ Iinter colonum. ncumnpcuratore videtur fieri cum dn̄o. hoc dicit. Debitor non pōt referre qōnē Si debitO. dominūj. b. d. ¶ In iexili tā nem. qꝛ ꝯtraxit vt dn̄s. vnde non pōt hoc negare arg. C de contrahen. ſtipu. optimam. NOVA ADDITIO. ¶ Ex lectura antiqua. ¶ In.§. ſi debitor qui obligauit reꝫ non pōt allegare ꝙ res eſt aliena. h. d. debitor hypothecaria conuentus non poteſt referre queſtionem non dominij creditori. h. d. facit quod no. jͣ. de proba. ante omnia. Debitor cogitur ſtare co Reditor. ſano ⁊ inquilino inoni ſo per creditoreꝫ hoc dicit. facit de re iudi. cū bertoldus. NOVA ADDITIO. ¶ Ex lectura antiqua. ¶ Uide Inno. de re iudi. cum bertoldus in principio. Uide N quorū finibus. ꝙ de fideicōmiſ. voluntas. C. de predijs curialium. l. fi. C. de vſucapio. pro empt. l. ij. de rebus eorum. ſi pupillus.§. ſi pretor. ⁊ de leg. i. ſed ſi res per Iac. de tranſac. cum hi.§. penul. NOVA ADDITIO. ¶ Ex lectura antiqua. ¶ Argū. iſtius. l. dico ꝙ ſi ꝯſuetudo permittit conſorti ꝙ reſcindat venditionem ſoluto precio ꝙ talij ꝯſuetudo non habet locum in contractu tranſac. qꝛ conſuetudo eſt ſtricti iuris ⁊ ſtricte debet accipi. Item per verbum precij. l. vlti. de predijs curia. C. de fundis pater. l. i. ff. de con trahen. emp. l. i. inſti. de ꝯͣhen. emp.§. item precium. non ob. l. ſtatu a ceteris.§. quintus. de ſtatu liber. qꝛ ibi ratio redditur. ¶ In tex. nam lex. xij. tab. per quam iſti cōtra ctus nō erāt diſtincti vt hodie ſūt v̓uꝫ ꝯͣctu vēditōis vit bantur largiſſime vt nomine quodaꝫ generali ſed hodit hoc nomen pro ſpecie non pro genere ſumitur ⁊ ſic non ob. Albe. Odoſ. in queſtione quam diſputat. Item non ob. C. pro

De pignoribus. ob. C. pro emp. l. ij. cum glo. Naꝫ ibi ratio ampliat dictū prohibuit enim teſtator vendi vt in familia remaneret vn de licet dictum ſit in Spe. tamen ratio ſcripta a teſtatore eſt generalis. ⁊ ideo ampliat dictū non ob. C. de fideicō. voluntas qꝛ maiorem affinitatem habet venditio cum ꝑ mutatione qͣꝫ cum donatione. ⁊ ideo cōprehendit ſibi ſimile non ſibi diſſimile. vt. l. libroꝝ.§. ꝙ tamen. de le. ij. vel ibi tenet alienatio qꝛ in familia. vt ibi no. Adde qd̓ no. in aucͣ. de reſti. fideicō.§. manifeſti. in fi. l. ¶ In v̓bo prohi bet̉. vide. jͣ. ꝗbꝰ mo. pig. vel hypo. ſol. l. ſicut.§. vēditionis. ⁊. C. de fideicō. volūtas. B. vide Ia. de le. i. ſed ſi res. B. Ex inutili cō Um vicioſe vel. actu nō ori tur retentio hoc dicit. NOVA ADDITIO. ¶ Ex lectura antiqua. ¶ Nota ꝙ ex contractu inutili nō oritur ius retinendi. ſed ꝯͣ. sͣ. eo. l. i. So. ibi contractus non erat inutilis tamen ex eo non querebatur ius in re et ius excipiendi non reꝗ rit ius in re ſed ius agendi ſic vt ibi. Qui nō facit quod de IdeiuſſO2. der non gaudet cōmo do ſentētie vel adiudicationis. immo ſicut de facto eſt miſſus. ita de facto debet extra mitti hoc dicit facit de re iudi. a diuo pio.§. ſi poſt. Intelligitur ꝗs cōPater ſeij eman. ſentire in ſcriptura quā facit etiā alieno noīe. nec exigitur ſignum vel ſigilluꝫ ſcribētis. h. d. ⁊ no. bn̄ iſtum.§. ¶ In tex. ibi ſcripſit qua ſi merus ſcriptor ⁊ merus miniſter. ¶ No. ꝙ filius ſcri bit in ꝯͣctu pr̄is. ſꝫ hoc eſt verū in ſuū preiudiciū. ¶ Noͣ ꝙ mandatum patris non excuſat filium. Nec obſtat qd̓ no. in. l. i.§. que onerāde. jͣ. quarum rerum ac. non datur. qꝛ ibi inter patrē ⁊ filium ꝯͣhebat̉ hic cum tertio. ¶ No ꝙ priuata ſcriptura non reꝗrit ſignum. ſecus de publica vt. l. fi. d̓ aſſeſſoribꝰ. C. ⁊ adde qd̓ no. in. l. cuꝫ tabernā. jͣ. e. ¶ Ex lectura antiqua. NOVAADDITIO. ¶ In.§. pater ſeu vide Archi. xij. q. ij. cum redemptor. vide Inno. de electi. c. in geneſi. In glo. lꝫ collatio. Item vide Inno. de fide inſtru. inter dilectos. ¶ In gl. ſꝫ nōne in verbo tex. chirographum. Nota ꝙ filius ſcribit in ꝯͣctu patris ſed hic loꝗmur in ſcriptura priuata. ¶ In v̓ bo tex. impeditꝭ. No. ꝙ ꝗ nō pōt ſcribere per ſe facit ſcri bere per alium ⁊ tantūdem valet. ¶ In v̓bo tex. ꝙ man dantꝭ. vide quarū rerum actꝭ. nō datur. l. i.§. que onerande que eſt ꝯͣ. ſo. ibi d̓ p̄iudicio imꝑantꝭ. hic de preiudicio tertij ſic no. ¶ In ver. ſuo. No. ꝙ pͥuata ſcriptura nō re ꝗrit ſignū ſcribētis. ¶ In v̓. manu. vide Inn. in. c. ij. extra de fide inſtru. Et nūquid ſuū ſigillum quis poſſit alte ri cōmittere dic vt ibi per Inno. Et nūquid ſiꝗs ſigillat cedulam vacuam poſſit alteri cōmittere ſcripturaꝫ in eo capl̓o per Inn. ¶ In v̓. manifeſtum. No. ꝙ quis intelli gatur conſentire in ſcriptura quam facit Bar. in.§. luciꝰ titius. ¶ Opp. sͣ. eo grege in prin. ſed ibi pignus eſt vniuerſale hic ſpeciale ⁊ eodem modo Rn̄. ad. l. cum taber nam in prin. jͣ. eo. Item contra de cond. ⁊ demon. l. filie. .§. vltimo. So. vt ibi ẜm Ray. Res intromiſſe ab herede non ſucceCucluS. aunt in obligatione defuncti. h. d. Debitor non pōt ſine cā in Eruum. preiudicium creditoris fa cere deteriorationē extimatꝭ. rei pignorate. ⁊ ſi ſecus facit tenet̉ etiā actiōe pͥmitiua tꝑe ſub lata. h. d. ar. eſt iſta. l. ꝙ ille ꝗ obligat ſuos ſeruos vel vaſallos nihilominꝰ poſſit exercere ſuā iuriſditionē in eos. ¶ Ex lectura antiqua. NOVA ADDITIO. ¶ Bebitor ſeruum pignoratum male merētem pōt im pune torquere debilitare ⁊ occidere nec ꝑ hoc tenet̉ cre ditori. Si autem ſine cā talia facit creditori ad ītereſſe tenetur. h. d. ¶ Et no. ꝙ lꝫ creditor poſſideat tamen debi tor exercet ſuam ptātem. ⁊ eſt ar. ꝙ dn̄s abſqꝫ poſſeſſiōe poſſit exercere iuriſditionē ī ſubditum ſicut facit hic dn̄s in ſeruum. Item eſt ar. ꝙ obligato caſtro adhuc debitor poſſet exercere iuriſditionem. vide extra de re iudi. cum bertolduſ. B. ¶ In v̓. ꝗd ſi debilitando. No. ꝙ ꝗ cecat aliquem debilitatum ꝙ tantundē facimus eſt aīaduerſio ne dignum. ¶ In v̓. exciderat. No. ꝙ per preſcriptionē quis dicitur cadere a cauſa. ¶ In glo. que eſt ſuper ver bo ſufficit. Nota ꝙ ſicut ſublata perſonali tempore non tollitur hypotheca ſic durat pactum de pignore venden do lꝫ a modo ſuper perſonali non poſſit eſſe in mora. Hypotheca I legati condi. gaitis ꝓprio nomine accepta non proficit filio qui ex ſe nititur. hoc dicit. ⁊ vide in Specul. de teſta.§. i. ver. ſed pone nummos. ¶ Ex lectura antiqua. NOVAADDITIO. ¶ Quando pater contrahit reſpectu iuris ſui non vt le gitimus adminiſtrator filij ex contractu patris non queritur ius filio. h. d. vide in Spe. de teſta.§. i. v̓. pone nullis vide qd̓ no. Dy. in. c. i. in fi. de reg. iur. lib. vi. vide qd̓ no. Archi. xvij. q. i. ſtatus in fine. ſ GnaAulus reſpondit. is ob ligatio teſtatoris non extendit̉ ad bone here dis niſi ſint acceſſoria bonis obligatis. h. d. ¶ In tex. ibi nō poſſe. idē in hypothecaria legali. vt. C. cōia de leg. l. i. in ſi. ſecuꝫ in priuilegio ꝑſonali qꝛ illud cō petit ꝯͣ bona he̓dis. vt. jͣ. de priuile. cre. dabimus ẜm Ia. de are. ⁊ Cy. in addi. ⁊ vide in Spe. de obli. ⁊ ſo.§. i. v̓. ſꝫ ſit debitor. ¶ Exͣ quero ꝗd ſi teſtator obligaſſet bōa ſua ⁊ ſui heredis vtrum hēret locum hec. l. Pet. dicit ꝙ nō qꝛ adeūdo hereditatē videret̉ ratificaſſe obligationē. vt no. Pe. in. l. aſſiduis qui po. in pig. ha. ⁊ ibi tāgit̉ in ma gna glo. ⁊ facit. sͣ. eo. ſi fundus.§. i. In ꝯͣrium facit qꝛ ex hoc creditor hꝫ ſciētiam rei aliene ergo ſibi non ꝯfirmatur pignus. vt. l. i. in pͥn. sͣ. eo. nec verum videt̉ ꝙ videat̉ ratificaſſe adeundo. qꝛ talis obligatio non deſcendit ad heredem ar. l. queſitum in fi. de precario. ¶ Ex lectura antiqua. NOVAADDITIO. Gnalis obl̓o teſtatoris nō p̄i mancipla. exiendit ad bona heredis h. d. Et vide qd̓ no. per glo. ⁊ Cy. in. l. aſſiduis. Bar. vide oīno al̓s non intelliges in Spe. de obli. ⁊ ſol.§. i. v̓. ſed quid debitor. Sꝫ nūquid venit res p̄ſcripta per heredeꝫ ꝯtinuantem tp̄e defuncti. ⁊ ſiquidem defunctus hēbat ti tulum planū eſt. Sed dic etiam ſi non hēbat titulum venire. vt. l. qui alienam. ⁊. l. ſi alienam. de dona. cā morti5. ⁊ sͣ. fami. her. l. veniūt. ⁊. C. cōia deleg. l. i. in fi. ar. ꝯͣ. sͣ. de peti. here. l. non tantum.§. ꝙ ſi emptore. Sed ibi in iure agentis ⁊ eſt ibi mutatū ⁊ ius agendi ⁊ genus actionis. hic in reo interuenit alteratio iuris in re que ꝓdeſt actori ẜm Alb. ī ſua marga. e. ti. ¶ In§. ſi mācipia. obligata re pͥncipali etiam acceſſoria vident̉ obligata dūmodo ad obliga. ꝑtineāt. h. d. ⁊ vide oīno qd̓ no. in. l. aſſiduis. in mag. gl. ⁊ in. l. ij. in ꝗbus cau. pig. ta. ꝯͣhatur. per Cy. ¶ In.§. domꝰ rei mutatiōe nō tollit̉ ius pignoris. h. d. ꝯcor. sͣ. e. l. ſi fundus.§. ſi res. ⁊ fuit d̓ ſcō piſ. ¶ Circa fi. In v̓. qui cauit quia locutus eſt in ꝑſona dn̄i ⁊ nō in ſua ⁊ ſic non ob. ar. ꝯͣ de act. emp. ſi mercedi.§. fi. B. No. ꝙ edificiū ſequi Domus pigno. uut ꝯdi. ⁊ qͣitatē ſoli In generali ſermone ꝯtinet̉ ꝑſo Cor ī ſciente. naloquētis qui nō loꝗturī ſua perſona ſꝫ in ꝑſona alterius. h. d. ẜm Frā. accur. ⁊ eſt no. Habēs ius reſoEx vectigali. ſubile non pōt re ſolubiliter obligare. hoc. d. vel ſic. Reſoluto iure tradētis reſoluit̉ ius accipientis. h. d. Et no. bn̄. l. q̄ quotidie allegat̉. ¶ No. ꝙ res libellaria pōt obligari tn̄ finita emphitheoſi finitur obl̓o. ⁊ ideo ſi ego Bal. ſuper. ij. ff. veteris.

a ¶ Merceſ Adde eundē Bal. in. l. libel lorum.§. pe. d̓ le. iij. ⁊ do. ale xan. de imol. ī ꝯſi. xlvij. pͥma parte. De pignoribus. non hērem aliud qͣꝫ quādam domū libellariaꝫ ⁊ obliga rem mea bona vxori mee ꝓ dote. ⁊ poſta caſu vel ceſſatꝭ. reuerteret̉ ad dn̄m mulier nō poſſet ſuꝑ ea recurrere ꝓ dote ſua caſus eſt hic no. ⁊ mēti tenēdus. ¶ Scd̓o no. h̓ de canone ꝙ pōt ſolui tam per debitorē qͣꝫ per creditorē hn̄tem rem obligatam ⁊ ſufficit vnū eoꝝ ſoluere. ¶ Itē no. ꝙ h̓ ꝓprietarius egit via ordinaria finita eimphitheo ſi ⁊ fecit de iure ſuo per ſnīam declarari. ergo qn̄ aſſumit viam iudicij debet ordinarie ꝓcedi. vt no. in. l. ij. C. d̓ iure emphi. ⁊ adde hic qd̓ no. per Ia. jͣ. de le. i. l. ſi domus.§. fi. ⁊ in Spe. de loca.§. nūc aliqua. v̓. cix. cum. x. vel. xi. v̓ſiculis ſequētibus. Reuoco in dubium vtruꝫ qd̓ hic dicit̉ ꝙ ꝑmittit̉ obligatio ꝑmittat̉ in re eccleſie ⁊ videt̉ ꝙ non qꝛ res eccleſie non pōt obligari niſi cum ſolēnitate. vt in aucͣ. hoc ius porrectuꝫ. Preterea videtur exp̄ſſum in. l. vniuerſas. C. ne rei dominice vel tēploꝝ. ꝯͣrium eſt veruꝫ qꝛ ius ſuꝑ quo ꝯͣhit emphitheota eſt ius priuatuꝫ ipſius ⁊ non ius eccl̓ie. ⁊ ideo non eſt ius priuilegiatum. arg. jͣ. de publica. licitatio.§. fi. Nec ob. l. vniuerſas. quia ibi em̄ phitheota ꝯͣhebat tanqͣꝫ proprietarius ſuppreſſo ꝙ eſſet emphitheota ⁊ in fraudem eccl̓ie. ⁊ ita ibi loꝗtur. ⁊ add̓ .sͣ. de ꝯͣhen. emp. qui tabernas. ⁊ vide per Cy. C. cōia deleg. l. fi.§. pe. in fi. ⁊ quod no. per Guil. C. de ſerui. l. ⁊ in ꝓuinciali. ⁊ per Cy. C. ſi antiquior creditor. l. i. in. i. q. NOVA ADDITIO. ¶ Ex lectura antiqua. ¶ Extincto iure debitoris ex cā p̄ambula ante dationeꝫ pignoris inchoata pignuꝫ finit̉ ⁊ reſoluit̉. h. d. ar. ꝯͣ. jͣ. qui bus modis pig. vel hypo. ſol. l. iij. ij. rn̄. Sed ibi mera vo luntas debitoris nō extinguit hic mora in ſoluēdo. vide Inno. extra de loca. potuit. vide in ſūma feudoꝝ. vi. car. .§. itē ſciēdū. ibi oīno vide. ¶ In v̓. nō eēt. vide per Cy. .C. ſi anti. credi. l. i. in pͥn. vide de reuo. dona. l. his ſolis. v̓ ſi. ceteꝝ. ¶ In.§. q̄ſitū. in v̓. pignori h̓ hēs ꝙ res emphi theotica pōt dari pignori. Sed an poſſit dari in dote dic vt in Spe. de loca.§. nūc aliqua. v̓. cx. ⁊ v̓. ſeq. Sꝫ an poſſit donari eo.§. v̓. cvij. Sꝫ an emphitheota pōt eaꝫ legare eo.§. v̓. cxij. Sed an̄ exͣneū inſtituere eo.§. v̓. cxxi. Sed an alteri in emphitheoſim dare eo.§. v̓. cxxv. ⁊ v̓. ſeq̄ntibus ꝓximis. Sed an poſſit emphitheoſi renunciare ⁊ rem di mittere inuito dn̄o dic eo.§. v̓. cxxxviij. Sꝫ an alteri infeu dare eo.§. v̓. cxxix. Sed an que dicta ſunt d̓ donatione ⁊ legato in emphitheota priuati hēant locū in emphitheo ta eccl̓ie dic eo.§. v̓. cxv. ꝙ ſic. Docto. meus ꝯſuluit ꝯͣri. per. l. vniuerſas. C. ne rei dn̄ice vel templo. dūmodo ꝯdi tionē dn̄i per hoc nō faciat deteriorē puta donādo alteri eccl̓ie eo.§. v̓. cxvi. ⁊ v̓. ſeq. ¶ Sed opp. ꝙ res eccl̓ie nō pōt alienari. ergo emphitheota non pōt legare vel dona re rn̄deo nō alienat ius eccl̓ie ſed ius ſuū qd̓ eſt eccl̓iaſti cum. Sed ꝯͣ hoc videt̉ exp̄ſſe. C. ne rei dn̄ice vel templo. l. ij. per viam. l. do. Bar. cōſuluit ꝙ res eccl̓ie non pōt ab emphitheota donari vel legari vel dic ꝙ ibi loꝗtur quādo emphitheota alienare intēdebat iure directi dn̄ij non aūt ſolum ius ſuū. vnde ne ſuus ꝯͣctus p̄iudicet dn̄o etiā cām vſucapiēdi non parat eſſe ad hͦ. ar. l. fi. C. de acꝗ. poſ. de p̄ſcrip. xx. an. male agit̉. Sꝫ an delinquēdo poſſit alienari emphitheoſi. vide in Spe. de feud.§. qm̄. v̓. xl. queri tur ⁊ determinat̉ per. l. ſi finita.§. ſi de vecti. de dam. infe. An finita emphitheoſi pͥma reuertat̉ res ad primum em̄ phi. an ad dn̄m dic vt. jͣ. de aſſig. libe. vtrum per Iaco. de are. in v̓bo tex. ꝓnūciatum. Obligans Ebitor pactus. rea exiſten eſ tes in aliquo loco intelligit̉ obligare eas que qe ibi deputate ſunt ꝑpetuo nō ad tp̄s. h. d. ⁊ vi iei d̓ de Cy. C. q̄ res pig. ob. poſ. l. cū ꝯſtet. ¶ Not. hāc. l. per je le quā dicit glo. decreti ꝙ aduene nō obligant̉. l. ciuitatis. na ſicut h̓ iſti agricultores aduene n̄ obligātur ex illo pacto ꝙ eēnt obligata īducta ⁊ illata. ibi ita dicit glo. viij. diſt. que ꝯͣ morē. Iſtud eēt verū vbi obl̓o ꝓcedit ex ſola aucͣte ſuperioris. vnde ſi papa diceret ita excōmunico omnes peruſij cōmorantes. non intelligeretur de aduenis receſſuris. ar. de here. inſti. ex facto de fun. inſtruc. cuꝫ delanio nis.§. ſabinus. de lega.i. huiuſmodi.§. legatum. Secus ſi non ꝓcedit ex ſola auctoritate ſuꝑioris. ſed ex cauſa ſiue culpa inferioris. vnde aduene ibi delinquētis bn̄ obligā tur. l. municipali illius ciuitatis. vt. l. iij. de offi. p̄ſi. qd̓ dic vt in Spe. de cōſti. v̓. ⁊ ſunt hec. ⁊ de cōpetēti iudi. aditꝭ v̓. ſed pone lucanus. ⁊ per Inno. de ſen. excō. a nobis. NOVA ADDITIO. ¶ Ex lectura antiqua. ¶ Uide in Spe. de loca.§. nūc aliqua. v̓. xlvij. ⁊ v̓. cxi. ⁊ v̓. l. vide per Cy. C. cōia deleg. l. fi.§. pe. in fi. vide qd̓ no Io. per hanc. l. viij. diſtin. ꝯͣ mores. In glo. nunquid ergo vbi no. per hanc. l. ꝙ aduene nō obligant̉. l. ciuitatis ⁊ hoc ꝓbat hec lex qn̄ lex eēt lata ſolū ad incolas. ſecus ſi vniuerſaliter. vt. l. iij. sͣ. de offi. p̄ſi. ⁊ vide per Ia. de le. i. huiuſmodi. l. lega. vide. C. vbi ſena. vel clari. l. ij. ⁊ in ſpe. de reſcrip. pn̄ti.§. fi. v̓. quid ſi vagat̉. jͣ. de fun. inſtru. l. cum delanio.§. ſabi. ⁊ qd̓ ibi not. per Iac. de are. An bānitus de florentia poſſit dici florētinus videt̉ ꝙ nō qꝛ vagabūdus. de v̓bo. ſig. ꝓuincialis qd̓ verū puto ſi eſt ꝑpetuo bā nitus. ſecus ſi ad tp̄s. l. ex facto in fi. de here. inſti. vel dic aut eſt talis bānitus qui hēat ſil̓itudinē cuꝫ deportato. ⁊ tūc perdit ciuilitatē ciuitatis ſue. ⁊ ideo nō dicit̉ florenti nus. qꝛ nō merā originem ſignificat hoc verbū ſed origi nis effectū queꝫ iſte nō retīet. l. amiſ.§. ꝗ deficiūt. sͣ. e. Aut cū relegato. tunc remanet ciuis qn̄ ⁊c̄. vide hoc plene in Spe. de ꝯſti. v̓ſi. ⁊ ſunt hec mar. vſqꝫ in fi. ti. Et dic qn̄qꝫ quis nō vult delinquere. ⁊ tūc excuſat ignorātia. vt. l. p. jͣ. de adul. ⁊. l. fi. de decre. ab ordi. ⁊ maxime a pena infligenda ꝑꝑ dolum. Aut vult delinquere tn̄ delictuꝫ eſt grauius reſpectu perſone iniuriate. ⁊ tūc excuſat ignorātia. Aut reſpectu ꝑſone ſecūdarie. ⁊ tūc eum excuſat. l. euꝫ ꝗ nocētem.§. i. ⁊ fi. de iniur. Aut reſpectu rei ⁊ tūc nō excu ſat qꝛ ꝯſentit in corꝑe de fructi. vulgar.§. ſi es. ar. sͣ de ꝯͣhen. emp. l. in vendi. ⁊ per hoc ſoluit̉ queſtio de portāte gladiū qꝛ ille intēdit delinquere cū hoc ſit ꝓhibitū a iure dato ꝙ nō credat puniri vel minus puniri. vnde nō excu ſat ignorātia per theoricā ſupradictā quā ponit Cyn. C. ad. l. iul. de vi. qm̄ nulla facit de in ius vocā. l. venia. Naꝫ ibi vnus eſt ſtatꝭ. iuris naͣlis circa reuerētie exhibitiōem. Quid iuris ciuilis circa nō exhibēdā punitionē ⁊ qꝛ pri mū nō lꝫ ignorare nō excuſat ignorātia ſcd̓i. vnde ſufficit ꝙ quis ſciat vel ſcire dēat ſe delinquere lꝫ neſciat d̓ gene re pene. Adde qd̓ no. Inno. exͣ de ſen. excō. c. a nobis nō ſit hoc no. inſti. ꝗbꝰ modis ius pa. po. ſol.§. rel̓. ẜm vgo. de lafo. qui diſputauit in dicto ver. ꝓnūciatū. facit ad no. in. l. iij. C. de pigno. ⁊. l. ij. de iure emphi. ⁊ inſti. de lib.§. multis. Et videt̉ ꝙ ſi iudex adeat̉ ẜuet̉ ordo iur̄ ſed hic erat aditus ſuꝑ ꝓprietate. Caſus ſūmarius. l. debitor nō intelligit̉ eē in loco ꝙ eſt ibi vt in motu nō vt in termino. h. d. vide Cy. C. que res pig. ob. po. cū ꝯſtet. vide Ia. de are. de here. inſti. ex facto in fi. ⁊ de le. i. hmōi.§. lega. ⁊ de leg. iij. qͥſito. ¶ In v̓bo tex. ꝑpetuo. ar. ꝯͣ de le. iij. qui cōtu.§. vxo. dic ꝙ ibi eſt ſpāle. vt no. Guil. C. in ꝗbꝰ cau. nō ob. poſ. ⁊ de lon. temp. p̄ſcrip. vbi oīno vide. Adiecto nō ꝯͣ qui promiſſi. pn̄t obligeri bōa. h. d. rō qꝛ ī ꝑſona adiecti nulla viget obto. Obligans a Um tabernam. poihecā vide tur obligare mercesª. ⁊ ſi ille que tūc erant ſunt alienate ⁊ alie ſurrogate ſuccedūt poſteriores in obliga. loco prioꝝ. h. d. ¶ In tex. ibi tabernā q̄ſtuariā merciuꝫ. Et ibi videant̉ vt ſic ponat̉ ꝯtinēs pro ꝯtēto. vt. sͣ. de vul. ru. pre. l. certo generi. ¶ No. ꝙ vna res ſuccedit loco ai terius. ⁊ eſt rō qꝛ h̓ pignus erat vl̓e. vt. l. imꝑator.§. ff. de leg. ij. ẜm Ray. ⁊ Bar. ⁊ ex hͦ ſūme. ar. ꝙ ip̄m p̓cium re dactū ex mercibus anteqͣꝫ ſit alio verſum ſit obligatū qꝛ ſuccedit loco rei in hypothecaria vl̓i ẜm Alber. gal. iii marga. eo. ti. qui nitit̉ per hanc. l. ⁊ per. l. mater. C. de reven. ⁊ facit

De pignoribus. ven. ⁊ facit. l. i. C. de diſtrac. pig. ¶ Itē no. ꝙ qn̄ merceſ obligātur nō impedit̉ ꝓpterea vēditio libera qꝛ tacite hͦ videt̉ actū vt poſſint vēdi ⁊ alie ſurrogari ẜm Ia. de are. qui ita no. C. de iure dot. vbi adhuc ibi videas. ⁊ facit ad hāc. l. de le. ij. lucius. el. i. lex noſtra loꝗtur in obligatione merciū. ſed q̄ro nūquid ī generali obl̓one veniāt merces venales. dicit Iac. de are. ꝙ nō in. l. gn̓ali.§. vxori. de vſu fru. le. Bar. tenet ibi ꝯͣrium. nam cū iſtas merces eēt ſpāliter obligaturus. ergo veniūt in obl̓one gn̓ali. ar. l. obl̓o ne. sͣ. eo. ⁊ ad.§. vxori rn̄det ꝙ ibi non ſimpl̓r erat diſpoſi tū ſed de rebus que eēnt in certo loco. non aūt vident̉ venalia in loco certo cū non debeant ꝑpetuo eſſe. vt. l. vēditor. sͣ. eo. ⁊ iſta qō fuit p̄die d̓ facto. ¶ No. hic vltimo ꝙ in iſta vl̓i obl̓one nō veniūt q̄ſita poſt mortē obligātis. fa cit. sͣ. eo. paulus. ⁊ de admi. tu. titium ⁊ meuiuꝫ.§. altero. NOVA ADDITIO. ¶ Ex lectura antiqua. ¶ Uide. C. in ꝗbus cau. pig. tacite ꝯͣhitur. l. iij. vide Ia. in. l. ſi ẜuus.§. qui ꝗnqꝫ. de le. i. vide ⁊ no. Ia. de vſu. l. ge nerali.§. vxori. ar. ꝙ vēdens camerā vel legans ſola mercimonia videt̉ vēdidiſſe nō locaſſe. de lega. ij. cum pater. .§. mēſe ⁊c̄. ar. ꝙ obligans talia mercimonia nihilominꝰ pōt ea vēdere ⁊ ſi ſubſtituta ſūt pignori. vide Ia. de are. C. de iure do. vbi adue. Ratio qꝛ h̓ vna res ſuccedit loco alterius quia pignus eſt vl̓e ergo ⁊cͣ. de leg. ij. l. imꝑa.§. fi. ẜm Bar. Et eſt ar. ꝙ lex mart̓. C. de rei ven. hēat locuꝫ etiā in creditore qui hꝫ hypothecā ⁊ loco rei ſuccedat p̄cium rei ſicut in dn̄o ẜm Albe. in marg. eo. tit. ⁊ adde qd̓ no. Ia. de are. C. de iure dotiū. l. vbi adhuc. Priuata ſcriptura tenet Idem queſili. ſꝫ careat die cōſuleᵈ hoc dicit. ⁊ ſemꝑ allegat̉. vel ſic priuata epiſtola non viciatur lꝫ non ꝯtineat diem vel ꝯſulem. h. d. ¶ In tex. ibi epiſto la priuata Ray. Et ibi certificatorem. Nota ꝙ fideiuſſor appellat̉ certificator. ⁊ ibi cū ſine die rō dubitationis ⁊ ibi ſignāter. facit. sͣ. eo. fideiuſſor.§. pater. ¶ Op. de. l. ex inſtāte.§. latinus. vbi dicit ꝙ inſtr̄m erat ꝯfectum ante annos ⁊c̄. ⁊ ſic ꝯtinebat diem. So. cum querit̉ an diei ap poſitio ſit neceſſaria in inſtr̄is. dic aūt querit̉ qͣꝫtuꝫ ad ob liga. ⁊ tunc non eſt neceſſaria qꝛ ſine die valet vt hic. aut querit̉ qͣꝫtum ad ꝓbationem. ⁊ tūc aut qͣꝫtum ad ꝓbatio nem prioritatis tꝑis. ⁊ tunc reꝗritur dies vt ibi ⁊. C. qui po. in pig. ha. l. ſi creditor. aut queritur qͣꝫtum ad ꝓbatio neꝫ debiti ⁊ tūc valet etiā ſine die. vt. sͣ. depoſiti. l. publia. Predicta vera in inſtr̄o priuato. in publico ſemper reꝗritur dies. vt. C. de ꝯͣhen. ſtip. optimam. de apocis publicis. l. i. ⁊ no. in. l. ij.§. itē labeo. de aqua plu. arcē ẜm Cy. in addi. idem Ray. qui dicit ꝙ. l. optimam loꝗtur in ſcri ptur a ꝓbatoria hic in obligatoria. vel ibi in publica hic in pͥuata ẜm Ray. de hoc no. C. qui po. in pig. ha. ſcriptu ras per Cy. C. de diuer. reſcrip. ſi qua per Guil. in. l. ī.§. editiones de eden. ⁊ in. l. ſcripture. C. de fundo inſtruct. Ia. bu. in ꝓhemio codicis dicit aut loꝗmur de ſcriptura an ꝓbet ⁊ dic ꝙ non. an de negocio de quo atteſtat̉ ſcriptura an teneat ⁊ dic ꝙ ſic. Item ſi ſcriptura directo con ficitur ſuꝑ tꝑe neceſſario debet ꝯtinere diem. vt. l. ſi alteri us. C. ſi minor ſe maiorem di. ⁊. l. ij. de his qui veni. etat. impe. dicit etiam Spe. ꝙ priuata ſcriptura mandati pro curatoris debet continere diem in Spe. de ꝓcura.§. rōne aūt forme. v̓. ſed ꝗd ſi in mādato. qꝛ tāgit p̄iudicium tertij. facit ad hanc rōnem qd̓ iangit Cy. C. ad velle. antiqꝫ. ⁊ vide in auc̄. quibus modis naͣles effi. ſui§. quāto. ⁊ qd̓ no. Guil. in. l. i. sͣ. de iuſti. ⁊ iure. De litteris ep̄orum dic vt extra de proba. poſt ceſſionem. ¶ Ex lectura antiqua. NOVA ADDITIO. ¶ In.§. idem queſijt. in v̓bo text. accipere ⁊ ſic eſt epiſtola obligatoria ⁊ ſic ob. C. de ꝯͣhen. ſtip. optimā. dic vt ibi per Cy. qꝛ ibi reprobatoria vel hic pͥuata ibi publica Fallit in mādato ꝓcura. in Spe. de ꝓcur. rōne aūt forme v. ſed ꝗd ſi ſub ꝓprio ſigillo ⁊cͣ. ſed Iaco. bu. dicit aut lo ꝗmur de ſcriptura an ꝓbet ⁊ dic ꝙ nō. an de negocio de quo atteſtat̉ ſcriptura an teneat. et dic ꝙ ſic vt h̓. ita no. ipſe in ꝓhemio codicis ad fi. ⁊ male dicit qꝛ ꝓbat factuꝫ ſed non tp̄us vnde ꝓbat factū ſine tꝑe. ⁊ ideo vbi ius eſt in tꝑe non ꝓbat Ray. de for. vel dic aut inducit̉ ad ꝓbationē ſolius facti. tūc non eſt neceſſe ꝙ ꝯtineat tp̄s vt hic aut inducit̉ ad ꝓbationē tꝑis tūc ſic vt in ꝯͣ. ⁊ hic no. C. ꝗ po. in pig. ha. ſcripturas. vide guil. ī. l. ⁊.§. edita. de edē. ⁊. l. ſi qua. C. de diuer. reſcrip. per Cy. vide Guil. C. de fi de inſtru. l. ſcripture ī fi. ⁊ vide Cy. ad velle. antique. vbi no. ſimpl̓r ꝙ priuata ſcriptura nō hēt vim niſi inter ꝯͣhētes. vide no. C. de nō nu. pec. l. ſi ex cau. ⁊. l. ſi trāſac. in fi. glo. Aliqn̄ eſt queſtio de viribus ⁊ vi obl̓onis. Aliqn̄ de viribus ſcripture.i. de efficacia ꝓbationis. Si de viribus obl̓onis que in ſcriptura ꝯtinēt̉. tūc aut obl̓o eſt nuda.i. ſine cā ⁊ inefficax. vt. l. ij.§. circa. de excep. doli. Aut ē veſtita ⁊ cuꝫ cā. ⁊ tūc aut illa cā eſt obligatoria. Aut nō eſt apta ad obligādum. Primo caſu tenet obl̓o. Scd̓o non Aut eſt q̄ſtio de viribus ſcripture. ⁊ tūc aut eſt ſcriptura priuata. Aut publica vel auctētica. Si pͥuata tunc aut is cōtra quem ꝓducitur negat ſcripturā ⁊ factum in ea cō ceptū. Aut negat ſcripturā ⁊ nō factum. Aut negat ſcm̄ ⁊ nō ſcriptura. Aut negat ſolam cām ⁊ ſcm̄ ⁊ ſcriptura Aut negat ſolēnitatē. Aut oīa ꝯfitetur. Primo caſu cu ſimpl̓r negat. tūc aut ſcriptura eſt adeo priuata cōi iuris cautela ꝙ ex ea nō ſit ꝓbatio nec ad eam fieri pōt cōparatio lr̄aruꝫ. ⁊ talis ſcriptura non ꝓbat plene. qꝛ nec per ſe nec per cōparationē litteraꝝ. ergo nullo modo nec cōfirmaret̉ per depoſitionē teſtiū legitimoꝝ qui dicerēt ꝙ interfuerūt ſcripture ⁊ negocio. ſi etiā dicerēt ꝙ ſcriptu re tm̄ interfuerūt non ꝓbant teſtes dico ꝗ non ſubſcripſe runt ſe ſcripture/ Naꝫ in inſcriptione ⁊ recognitione ſcri pture poſſent decipi ſi ſe nō ſubſcripſerūt cū multi ſciant facere oīno ſil̓em lr̄am cum alijs ita ꝙ nulla pene diuerſi tas pōt notari. ⁊ lex vt p̄cludat viam falſitatibus vult vt talis ſcriptura nō probet plene. Concedo tn̄ ꝙ facit aliquam fidem qꝛ ſi hoc non faceret ergo p̄ſumeret̉ falſitas ſcripture ꝙ p̄ſumi non dꝫ ſic intelligo. C. de ꝓba. inſtr̄a. ⁊ in aucͣ. ſiquis vult cau. depōere in fine. C. ꝗ po. in pig. ha. Bar. Scd̓o caſu qn̄ negat ſcripturā ⁊ ꝯfitetur factuꝫ. tūc aut vis qōnis ꝯſiſtit in ſcriptura vt qꝛ petit̉ executio ſcri pture ex forma alicuiuꝫ ſtatuti. ⁊ idem qꝛ talis ſcriptura non ꝓbat ſed inducit aliqualem p̄ſumptionē. aut qō pēdet ex facto nō ex ſcriptura. ⁊ tūc ſufficit ꝙ ip̄m factum eſt cōfeſſatum in iudicio. vt. l. ſi debitori. de iudi. Tertio caſu qn̄ ꝯfitetur ſcripturā ⁊ ꝓmiſſionem ſed negat cām. tūc aut illa erat talis cā que tūc erat in fieri. Et tūc in mu tuo ⁊ do. ſerua ſua tꝑa. In alijs ſtādum eſt ſcripture. l. publia in fi. depoſiti. Aut erat in facto cauſe ⁊ qͣſi ꝑ modum cuiuſdā nouationis emanat ſcd̓a cautio ⁊ tunc non pōt obici ꝙ cā nō ſit vera niſi ꝓbaret̉ per aliam ſcripturā .C. de nō nu. pe. l. gn̓aliter. Quarto caſu qn̄ negat ſolēnitatē dic ꝙ pōt dūmodo ꝓbet teſtibꝰ vel inſtr̄is. vt. l. iure gen.§. ꝙ fere. Quinto caſu ſtatur ꝯfeſſioni ⁊ ſcripture in preiudiciū ꝯfitentis ⁊ ſui vl̓is ſucceſſoris ſꝫ nō ī preiudi cium tertij negātis niſi ſcriptura hēret ſubſcriptionē triū teſtiū ⁊ ꝯfirmaret̉. aut ipſoꝝ depoſitione. aut lr̄arum cōparatione. vt. C. de fide inſtru. l. ſcripturas. ⁊ ibi no. vnde .l. ꝯſulit creditori ꝙ ſit cautꝰ ⁊ nō ſtet ſoli pͥuate ſcripture ſed faciat ſcribere tres teſtes. vt in auc̄. ſiquis vult cau. deponere. ⁊ facit ad p̄dicta nūc ꝓxime. jͣ. de fide inſtru. re petita. ⁊ ad velle. ſeia mācipia. Si v̓o ſcriptura eſt publi ca vel auctētica. tūc ei ſtādū eſt ⁊ de eo qd̓ tūc nō erat in fieri nō ſtatur qꝛ quo ad illud eſt pͥuata ſcriptura. ⁊ non ꝯtinet diem. vt no. Inno. de ꝓba. qm̄ ꝯͣ. fallit in. l. optimā ꝑꝑ rōnem ibi poſitam. Itē fallit in. l. i. de fide inſtru. ⁊ iu re haſte fiſca. Rō qꝛ decretū erat interpoſitū. ideo p̄ſumi tur ſolēnitas acta. vt dixi in. l. cū hi.§. ſi p̄tor. Item fallit in. c. i. de ꝓba. in cle. ¶ No. ꝙ teſtes in pͥuata ſcriptura nō ſunt neceſſarij ad ſubſtātiam obl̓onis vt colligit̉ in. l. incōmodato.§. ſicut. v̓. igit̉. sͣ. cōmo. ¶ In verbo tex. cre Bal. ſuper. ij. ff. veteris. iij b ¶ Cōſule. adde. d. alex. de imo. hic in apoſti. ad bar to. ⁊ eundem bal. in rub. c. de fi. īſtru. vlt. car. ver. itē du bitat̉. ⁊ domi. mat. math. in no. inci. no. ꝙ tp̄s ⁊ locus ī

In ꝗbus cau. pig. vel hypo. ſol. In ꝗbus cau. pig. vel hypo. ſol. ditor. Nota ꝙ ſub obligatione generali oīum bonoruꝫ venit pecunia numerata etiam mutuo acquiſita ab illo ⁊ non ab alio quia non illa eadem pro qua obligat bona. Idem tenet Alber. in marga. eo. ti. per hunc tex. ⁊ eſt ca ſus de iure fiſci deferre.§. fi. cuꝫ. l. ſe. ⁊. C. de pre. fiſci. l. pe cuniam sͣ. in ver. nullius momēti. aut ſcriptura inducitur ad probationem facti. ⁊ tunc priuata ſcriptura nō requirit diem ⁊ cōſulem nec ad eſſe negocij nec ad eſſe ſcriptu re. nam h̓ idem erat eſſe negocio ⁊ ſcripture qꝛ erat ciro graphum. vt inſti. de lit. ob. ⁊ l. cōtractus. de fide inſtru. non ob. ī aucͣ. quibus modis naturales effi. ſui.§. quantꝭ. quia ibi loquitur in publica ſcriptura ẜꝫ Guil. qui ita no. in. l. i. sͣ. de iuſti ⁊ iure. nam ſacerdos eſt publica perſona. ⁊ ideo ſcriptura ſua eſt publica ẜm eum. ſed iſta ratio nō eſt vera. ⁊ ideo dic ꝙ in.§. qͣꝫtū ſcriptura illa ſuccedebat loco publice ⁊ ſolēnis ſcripture ⁊ ſic oīno ob. aut ſcriptu ra inducitur ad probationeꝫ temporis. ⁊ tunc debet con tinere tempus. de fide inſtru. repetita. C. de fal. l. ſi creditor. ⁊.l. ſcripturas. In obligatꝭ. generali Idem creditO2. calinetur etiā pecunia que ab alio accipit̉ mutuo. h. d. qui po. in pig. ha. l. idem que in fi. Sed nunquid cōtinet̉ illa eadem pecunia quaꝫ accipio ab ipſomet creditore dixit Riz. ma. sͣ. e. obligatio ne ꝙ non. nam illā accepi vt poſſim de ea libere explicare facta mea ⁊ ſic non eſt veriſimile ꝙ eam obligem. ⁊ facit de iure fiſci. l. deferre.§. fi. ⁊. l. pecuniam. C. de priuilegio fiſci. l. vltima. ⁊. C. de pignoribus. nam iſta littera ſignanter dicit ab alio. Ubi durat obli I inſula quaꝫ. gauis durat pactum ſibi acceſſorium. h. d. NOVA ADDITIO. ¶ Ex lectura antiqua. ¶ Pactum de vendendo pignore non perit licet forma pignoris mutetur. h. d. ¶ In ꝗbus cauſis pignus vel hypotheca ſoluat̉. Ru. In tex. Enatuſconſul. g. redē ptori.i. operario. ⁊ ibi domīo.ſ. edificij. ¶ Nota ꝙ paria ſunt ſoluere domino vel operarijs de eius mandato. Circa iſtam. l. quero d̓ duo b C IIII C. bus. primo que eſt rō differentie ꝙ iniecta ⁊ illata in p̄dium vrbanū ſunt tacite obligata etiam dn̄o ignorāte. Sꝫ iniecta ⁊ illata in p̄dium ruſticum nō ſunt tacite obligata. dic vt no. per gl. .C. locati. l. certi iuris. ⁊ inſti. de actꝭ.§. item ſeruiana. Se cundo an iſta tacita hypotheca in iniectis ⁊ illatis habeat locum ſiue ſit partiarius colonus ſiue nūmis colat dic vt no. in. d.§. ſeruiana ⁊c̄. Alias. l. ſi gratuiOmponius. amn no.§. ſiquis ſi deiubeat. ⁊ vide circa hunc.§. ⁊ eius glo. l. fun dum cum ſua glo. sͣ. quod iuſſu. hic all̓. quod no. C. eo. ti. l. quid cum ſinulibus. Ex lec. ant. ¶ Ille qui fideiubet pro eo qui obligauit res fideiubentis videtur oīa ratificare. h. d. facit. l. titius. quibus mo. pig. vel hypo. ſol. vel ſic ille qui fideiubet videtur ratificare etiam principalem ꝯͣctum in ſuū preiudi cium. h. d. ⁊ facit. sͣ. ad mace. ſꝫ ſi pater.§. non ſolū. ¶ In tex. ibi obligata que ratificatio nō pertinet ad futura ſed ad retro geſta. NOVA ADDITIO. ¶ Ex lectura antiqua. In.§. ſiquis. nota I gratuitam. ꝙ quis fideiubes do pro alio videtur factum illius approbare ⁊ ratificare. Ideꝫ vr̄ in duobus reis cū inuicē fideiubeāt vide. jͣ. qui. mo. pig. vel hypo. ſol. l. ticius. Bal. Que res pig. obli. poſſunt. Tacita obli Icet in predijs. gaus nō oficit libertati. h. d. ¶ No. de dictione perinde ꝙ non eſt per omnia perinde. de ver. ſig. mercis. Uide jͣ. N predijs ruſtici. s tuur q ſeruus cōmunis.§. locaui. Ille qui vtitur pe Um debitOr. cunia qua non de bet vti tenetur ad vſuras. h. d. No. tex. no Icet in predijs. nbien ꝙ alius eſt ꝑinde haberi ac ſi ſpāliter eēt obliga tum ⁊ aliud eſt ſpāliter obligatuꝫ eſſe. tex. eſt hic qd̓ tene menti facit pro hoc. l. mortis appellatione. jͣ. de verb. ſig. facit. l. ſi maritus la ſecunda. jͣ. de adul. No. iſtam. l. St differentia. gn ſeruiia ducti dicantur tacite obligati pro penſione. tn̄ poſſunt manumitti vt hic. ⁊. l. licet. sͣ. e. qd̓ ē verū niſi ſint iam incluſi per locatorem ⁊ pro penſione qd̓ fieri pōt vt cum dn̄i horreorū. sͣ. locati. nam tunc manumitti nō pn̄t. tex. eſt hic notabilis ⁊ menti tenendus. Ex lec. ant. ¶ In tex. ibi manifeſta.i. expreſſa. officit li bertati tacita non niſi poſtqͣꝫ tacita tranſiuit in executꝭ. vn̄ no. ꝙ per executꝭ. auget̉ effectus. ſic. sͣ. qd̓ me. cau. metuꝫ. .§. ſed lꝫ. ¶ No. ꝙ deriſus eſt nerua qui dixit ſeruum in cluſum poſſe manumitti ſi facit ſe ad feneſtram. nō enim hic ꝓhibet̉ rōne ꝑſone vel loci. ſed ratione obligationis. vnde male dixit. Et nota ex opi. Nerue que eſt alias vera qͣꝫ in iſto caſu pro contractibus qui fiunt cum moniali bus ad cratem ferream. NOVA ADDITIO. ¶ Ex lectura antiqua. ¶ In ver. feneſtram. ar. ꝙ ille qui eſt ī carcere nō poſſit manumitti vel mancipari. ſed hoc eſt hic quia res obliga ta. ¶ In fine. in ver. poſſe quia recluſi ſunt ſed ſe facere poſſunt ad feneſtram ⁊ faciant. ⁊ ideo nō poſſunt manumitti ⁊ eſt ar. dictum nerue ad. q. de iudice qui ratione ti moris aſcendit turrim ⁊ dat ſententiam Baldus de peru ſio doctor famoſiſſimus. ¶ Que res pignori obligari poſſunt. Rubrica. Nota Upillus? Si fl. apoc tex. ꝙ in ꝝceſſiōe libere adminiſtratōis non venit donatio. cōcordantie ſunt in glo. hic poſita. quod no. ⁊ tene diligenter menti. Ex lec. ant. ¶ Res litigioſa ſicut nō poteſt alienari ita non poteſt obligari. h. d. Nota iſtam. l. ſi alius. maxiI alius. ne in ſi. inquantuꝫ dicit ꝙ ſi aliquis obligat rem pro filiofa. pecuniam mu tuo accipiēte cōtra ſenatuſcōſultum macedonianū ei ſuccurritur vt hic. quod no. Ex lectura antiqua. ¶ Obligans ſe vel ſua pro mulit re fideiubente eſt tutus eadem exceptꝭ. Idem in macede niano. hoc dicit. Nota ex hac. l. in ver. ſi deniqꝫ RRIIIO. nota iſtum.§. quia notabilii eſli.⁊ no. eius gl. in ver. ex perſona. ex qua habes qu ſit verum ꝙ ſeruus ſuccedat in locum domini. cum que glo. per omnia concordat quod no. C. de his qui in prio cre. lo. l. i. ⁊ ad id quod dicitur in fi. iſtius. l. ibi ſepe enim ⁊c̄. vide quod no. per Dy. ī. c. poteſt quis pro alio. extri de reg. iur. lib. vj. Ex lec. ant. ¶ Poſterior creditor priori ſoluendo u eius hypotheca nō ſuccedit niſi ſibi fuerint bona obliga ta. tunc vero ſuccedit ⁊ licet ex propria obligatione nopoſſet Que res pig. obli. poſſunt.

Qui pot. in pīg. habe. 19 6 poſſet vendere repugnāte pacto poterit ex aliena in qua ſurrogatur. hoc dicit. Et allegatur ꝙ illud quod nō poſſum ex mea perſona ⁊ ex meo proprio iure poſſuꝫ ex alie na perſona ⁊ ex iure ceſſo ab homine vel a iure ⁊ pactuꝫ conceptum ſuper meo iure non extenditur ad ius mihi queſitum qd̓ ex alia perſona ſumpſerat originem. ¶ In tex. ibi dimitteretur.i. ei ſatiſfieret de pecunia ſecundi cre ditoris. Et ibi conuenerit inter debitorem ⁊ eum vel inter primum creditorem ⁊ ſecundum. prima expoſitio eſt verior quantum ad caſum littere. ¶ Nota ꝙ ille qui nō habet hypothecam non ſuccedit in hypotheca primi cre ditoris licet primo creditori ſit ſatiſfactū de ſua pecunia. ⁊ ideo contra emptorem non haberet hypothecariam. ¶ Secundo nota ꝙ ille qui habet hypothecam ſuccedit in alia hypotheca prioris creditoris ſi eſt pecunia illius ſecundi exſolutum priori. ſed dubium eſt vtrum ſuccedat cum eodeꝫ pacto quod habet ex perſona ſua an cū pacto qd̓ erat collatum in perſona primi creditoris. Po ne exemplum. primus creditor habebat pactum de vendendo. ſecundus de non vendendo. nam videbat̉ ꝙ qua ratione non habens hypothecam non ſuccederet in hypotheca ſeu in confirmatꝭ. hypothece pari ratione nō ha bens pactum non ſuccederet in pacto. Sed contrariū eſt verum. quia iſtud pactum eſt acceſſorium hypothece ⁊ ſuccedens in principali ſuccedit in acceſſorio. nec obſtat pactum derogatorium. quia non habet hoc īmediate ex ſua perſona ſed alio mediante. h. d. Et facit in ar. ad hoc. jͣ. de acquiren̄. heredi. l. qui in aliena.§. interdum. vbi dicitur ꝙ talis heres habeor qualis eſt is per quem her es efficior. ita hic eſt. Deinde nota hic glo. magiſtram quādo ſecundus creditor ſuccedat in locuꝫ primi. ⁊ vt ſis ex tra dubium ſemper facias apponi pactum per hec verba hoc acto ꝙ ſuccedat in locum primi ⁊ ſufficit ac ſi haberet ius ceſſum. quod no. ¶ Ex lectura antiqua. NOVA ADDITIO. ¶ In verbo tex. cauſa melior qͣꝫ iſtius vltimi creditoris quia cirographarius non habet hypothecam. vnde non poteſt rem aduocare. B. ¶ In ver. tex. extraneum in fi. Nota qui nititur ex iure ceſſo nō venit ex ſua perſona ſed ex aliena. Bal. Itius cum mutuam. Uenditio facta poſt conuentioneꝫ ⁊ ante nu merationem facit ꝙ res vendita ⁊ tradita nō incidit in obligationeꝫ. hoc dicit. l. no. Et ibi cauit ei. ſpe future numerationis. ¶ No. hic inſpici non tempus cōuentionis ſed tempus numerationis in preiudicium tertij. facit. jͣ. titu. i. qui balneum. ⁊. l. potior. ¶ Nota ꝙ numeratio non trahitur retro. ⁊ ē ratio quia tota virtus videtur ſtare in ipſa numeratꝭ. ⁊ quia ē actus poteſtatiuus ⁊ habet locum iſta. l. in numeratꝭ. que ſit ex cauſa voluntaria. ſꝫ illa que ſit ex cauſa neceſſaria fingitur retro vt eſt cauſa dotis. vt. jͣ. ti. i. l. i. ¶ Qui potiores in pignoribus habeātur. ⁊ de his qui in prioꝝ creditorum loco ſuccedunt. Rubrica. Nota ex hoc Ui dotem. notabili ter. notabilem diſtinctionem. quia ſiquidem implementum contractus ſequi tur ex neceſſitate debet inſpici dies ce lebrati contractus. Si vero implemē tum contractus ſequitur ex volūtate tunc debet inſpici dies implementi ⁊ non dies celebrati cōtractus. ⁊ de primo membro proſequitur hec lex vſqꝫ ad v̓. alia. ibi vero de ſecundo de quo loquitur. jͣ. eo. l. potior in prin. ⁊. l. titius. sͣ. ti. i. Ex lectu. antiqua. ¶ Numeratio neceſſaria retro trahītur ⁊ hypothecam a principio conuentam facit p̄pon derare hypothece in medio conſtitute hoc dicit. Et vide in Specu. de obli. ⁊ ſo.§. i. ver. ſed pone contraxi. ¶ In tex. ibi de reſtituēda. loquitur ergo hic de hypotheca da ta pro reſtitutione dotis. que quidem promiſſio expecta bat numerationem futuram. quia vbi non eſſet datio ibi non caderet reſtitutio. ⁊ ibi numeraſſet. quia accepit pro actu libero ⁊ voluntario. ¶ Nota ꝙ in numeratione ne ceſſaria inſpicitur tempus contractus. in voluntaria tem pus numerationis. ¶ Nota ꝙ miſſio reſtitutionis dotis quandoqꝫ precedit numerationem tamē expectat numerationem de futuro. alias non caderet reſtitutio realis. ¶ Nota argumen. ꝙ pro dote confeſſata ſunt obligata bona a principio confeſſionis. quod eſt verum vt expreſſa hypotheca. ſecus in tacita. vt nota. in. l. aſſiduis. C. eo. facit. l. hac edictali.§. ſi autē. d̓ ſecundis nuptijs. C. ſecundum docto. ¶ Ex lectura antiqua. NOVA ADDITIO. ¶ In verbo tex. contracte obligationis. argu. ꝙ obliga tio dotis reſtituende oriatur ꝯſtāte matrimonio. ¶ In verbo reddere. Nota dotem ſoluendam per extraneum viro dato ꝙ incipiat male vti ſubſtantia ſua multa debita contrahendo. nam per. l. ſi conſtante. ⁊.§. ſi adhuc non ꝓ uidetur extraneo ſed mulieri. ¶ In ver. vltimo data eſt quia poterat non numerare vnde numeratio non habebat neceſſariam conſequentiam ad principium ſiue contractum. ⁊ ideo non trahitur ad ipſum. ¶ In verbo de pigno. ſcilicet qui ſit poſterior in numerando prefertur ſi numeratio eſt neceſſaria. ſecus ſi voluntaria. hoc dicit. vide omnino in Specula. de obliga. ⁊ ſolutio.§. primo verſicū. ſed pone contraxi. In glo. ſuper verbo tex. contracte que incipit ab initio in fine glo. Sed nunquid habet bona hypothecaria ex die numerationis dotis an ex die confeſſionis dotꝭ. dic aut loquimur in expreſſa hypotheca ⁊ inſpicitur dies quo de hypotheca conuenit̉ vt hͨ. aut in tacita ⁊ inſpicitur dies numeratiōis. vt no. in. l. aſſi duis per hanc. l. cum oportet in fi. ⁊ de ſecundis nuptijs hac edictali.§. ſinautem. ⁊. C. de donatio. ante nup. l. fina li.§. i. ſecundum Alberi. in margari. in titu. de pignor. vel dic aūt dies incipit a traditione. ⁊ tunc ex die traditiōis. aut a conuentione. ⁊ tunc ex die conuentionis. Sed circa augmenta dotis nunqͣꝫ trahitur retro. vt. C. de dona. ante nup. l. ſi conſtante. ⁊ ibi per Cy. Nota caſuꝫ Ui generaliter. inius. l. nota etiam principium. l. creditor. quod eſt nota. ⁊ nota etiam.§. cum ex cauſa. ibi niſi forte prior ⁊cͣ. iſte tex. videtur velle ꝙ prior creditor poteſt of ferre. vide per glo. C. eodem. l. prima. ⁊ infra eodeꝫ. l. po tior.§. fina. Ex lectura anti. ¶ Specialis obligatio ſubſequens non derogat generali antecedenti. In bonis vero nō ob ligatis primo ſed obligatis ſecundo non habet locuꝫ tra ctatus prelationis. quia ſecundus non eſt ſecūdus ſed ſo lus. hoc dicit. Prelatio eniꝫ cadit inter duo extrema ſed vbi eſt ſolus ibi non eſt niſi vnum extremum ⁊ habet pignus validum. quia ſolus non ratione prelationis. Et fa ciunt iſte. ll. ad impetrationes gratiarum apoſtolicarum. ¶ In text. ibi ſecunda conuentione.i. ſecundo capitulo obligationis primi creditoris quod erat vt in ſubſidium demum quedam res ſpecificate eſſent ſibi obligate ſed re lique libere. Et iſte res ſpecificate poſtea fuerunt ſimplici ter obligate ſecundo creditori. ceſſante ergo ratione ſub ſidij ceſſat obligatio primi in rebus ſpecificatis. ⁊ ſecundus non eſt ſecundus ſed ſolus. ¶ Ex lectura antiqua. NOVAADDITIO. ¶ No. ꝙ hic genus derogat ſpeciei. ſed hoc ideo quia inſpiciunt perſonas diuerſorum ⁊ ex diſpoſitione generali erat ius queſitum. ¶ In verbo glo. verius que inciBal. ſuper. ij. ff. veteris.

Qui potio. in pigno. ha. a ¶ Parificꝭ tur. add̓ pau. de ca. in con ſi. xxxv. ⁊ do. ꝗ pe. phi. cor. in cōſi. iij. incipi. vīdet̉ in lr̄a. e. in. iiij. parte. b ¶ Contrahētis. vide. d. ſaſo. may. iſti. de ac.§. itē ſer uiana. numero. lxxiiij. pit immo videtur ⁊ ſic ibi nocet abundans cautela non vi cautele ſed vt quedam electio inter res. IaReditor acceptis. ane dum quis ſuccedit in locum ſui ipſius ⁊ obligatio nouans in locum obligationis nouate hoc dicit. Nouatio ergo facta cum repetit. pignorum ſortitur idem ius prelationis. Pretendens ius ab eo Cum ex cauſa. qui habet ius a re ex iē pore prefertur ſecundo ius pretendenti ab eodem habē te ius in re. hoc dicit.§. no. ⁊ facit. sͣ. de rei ven. ſi a titio. ra tio dubitandi erat qꝛ tꝑe prime obligationis ius obligā tis erat debilius. ¶ In tex. ibi dedit.ſ. titius predictus. Nota ex hͦ.§. duo Poſt diuiſionem. grino ꝙ ius reale quod habeo in parte vnius rei ⁊ pro indiuiſo nō reſidet in parte que illi obuenit ex diuiſione. Sed talis obligatio reſpicit totum fundum ⁊ pro indiuiſo. Idem videbi tis. jͣ. ti. ij. l. fi. Secus eſt in obligatione perſonali. vt. l. iulianus.§. idem̄ celſus. sͣ. de actio. empti. ¶ Secundo no ta textum ibi pignus ⁊cͣ. ¶ Nota ꝙ eoip̄o ꝙ do tibi po teſtatem vendendi rem meam videor ipſam obligare. ⁊ iſtum textum allegat Iaco. de are. in. l. accuratoris. jͣ. de dam. infec. ſuper quadam glo. ⁊cͣ. o Cōpēſatio I debitor ani c ⁊ ſolutō pa . a rificaturª. hoc dicit. Et hic eſt caſuꝫ in quo ſe cundus creditor aduocat rem a primo tanqͣꝫ ſit ei ſatiſfactum per compenſationem. ¶ In tex. ibi ſoluta eſſet. ⁊ ideo patitur euictionem rei empte. ⁊ ibi poti or quia nunc ſolus reperitur. ¶ Ex lectura antiqua. NOVA ADDITIO. ¶ In verbo tex. compenſauerit. ar. ꝙ ſi ſtatutum dicit ꝙ non admittatur alia exceptio qͣꝫ ſolutionis ꝙ etiaꝫ exceptio compenſationis admittatur pro hoc quia verbuꝫ ſolutionis eſt generale. de ſolu. l. ſolu. Iteꝫ omnino vide in Specu. de vſuris. verſi. ſed pone aliqua communitas. Item videtur ꝙ qui iurauit ſoluere non poſſit compenſare quia iuramentum eſt proprie ſeruandum non per fi ctionem. extra de iureiurando. debitores de conditio. ⁊ demon. iul. ait fra. de py. Nterdum poſterior. Omnis creditor cuiꝰ pecunia res ſit ſalua alij antefertur. h. d. Et de hoc pōit multa exēpla. Nota glo. notabiDemqꝫ eſt. ſem ⁊ menti tenen dam que dat intellectū glo. l. ſi vt proponas. .C. de rei vendica. ⁊ vide quod no. in. l. ſi tu h̓ allegata. ⁊ probatur etiam in. l. curator. hic etiam alle. ⁊ pro intellectu omnium. vide quod tangitur per glo. in. l. filio. infra de ſolutio. ⁊ quod no. Iaco. de are. in. l. ij. īfra quando ex facto tuto. Nota ex hoc.§. primo caſum iſtius.§. Si tibi. in ſe. ¶ Secūdo nota ꝙ res empta ex pecunia pignorata non eſt pignori obligata. ¶ Sꝫ que rit gl. vtrum iſte.§. habeat locum etiam ſi diuerſis tempo ribus fuerint facte iſte obligationes. ⁊ glo. hic videt̉ vel le ꝙ ſic. ideꝫ ſiue fiant ſimul ſiue fiant ſeꝑatim iſte obligationes. de qua. q. vide per glo. in. l. ſi is qui. jͣ. de iure fiſci. Sed Iac. de are. hanc queſtionem diſputauit. quam. q. refert Cy. in. l. licet. C. eo. Sed veritas eſt ꝙ ſi obligatio ſit facta diuerſis temporibus prefertur primus. vt. l. hac edictali.§. omnibus. C. de ſecundis nup. C. eo. l. ij. C. de iu re dotiū. l. in rebus. jͣ. eo. l. fi. ẜm vnum intellectum. Ex lectura antiqua. ¶ Duo pretendentes hypothecam de futuro. licet contraxerint ordine ſucceſſiuo tamē concurrunt in rebus poſtea acquiſitis. hoc dicit. Eſt etiā hic expreſſum ꝙ in obligatione generali continetur pecunia numerata. ſic. sͣ. ti. i. cum taberna.§. fi. Nota iſtam gl. que viIPignus. aetur velle ꝙ ciuitas s habeat tacitam hypothecam in boniſ contra hentꝭ. ſecuꝫ quod poſſit habere locum in bonis ſui adminiſtratoris. vt no. C. eo. l. ij. C. de iure dotiuꝫ. l. in rebus. de iure rei publi. l. ij. lib. xj. no. infra de priuile gio. credito. l. anthiocenſium. ⁊. l. ij. C. in quibus cauſis pignus tacite contrahatur. Nota ꝙ exiſtenUi balneum. u ꝯdiuiois caſi alis trahitur retro. hoc eſt veruꝫ niſi talis cō ditionis oppoſitio dependeret a perſona apponēte. vt in. c. a te. extra de reſcriptis. lib. vj. ad tempus celebrati contractus. ſecus in poteſtatiua vt hic. ⁊. l. poti or. infra eo. facit quod habuiſtiſ. ſupra eo. l. i. ⁊. l. neceſſa rio.§. quod ſi pendente. de pericu. ⁊ commo. rei vendi. ¶ Secundo nota ver. quod nondum quicqͣꝫ ⁊c̄. Nam hic videtur tex. expzeſſus ꝙ pēſio debeat ſolui in fine an ni de quo. C. locati. l. edem. ad idem. l. ſi edes.§. ſed cum in annum. ſupra locati. Ex lectura antiqua. ¶ Primus creditor in diem vel ſub cōditione que inuito debitore poteſt impleri prefer tur ſecundo pure credenti. hoc dicit. Et quidam dicunt ꝙ iſta. l. conſideret naſcentem ex cauſa de preterito obligatꝭ. contra debitorem etiam in vitum ⁊ ꝙ iſta. l. non ſit fundata ſolum in ratione fictionis apparet primo per id quod hic dicitur de obligatione in diem in obligatꝭ. pen ſionis. quia dies non fingit retro. vt infra de vſufru. leg. ſempronius atialus. Solu. per id quod hic dicitur de cō ditione legatoruꝫ. vt ſupra de pigno. ſi legati. ⁊ infra ad ſillea. l. i.§. ſerui. Eſt tamen verum ꝙ. l. potior in fi. prin. infra eo. adducit rationem fictionis in conditionibus vt ibi patet. Et ponit princi. iſtius. l. tres cāus. Primus in debito in diem nomine penſionis. Secundus in debito conditionali ex contractu. Tertius in debito cōditionali ex vltima voluntate. Secunda ibi amplius. Tertia ibi ſed ⁊ ſi heres. Et cōcluſio ſtat in hoc ꝙ quelibet obliga tio neceſſaria ex cauſa de preterito ſortitur ius prelationis cōtra obligationem interuenientem in medio. ⁊ quo ad ius prelationis trahitur retro. quod eſt no. ¶ In tex tu ibi ante cal. cuilibet debebat fieri ſolutio penſionis. Et ibi creditam. ſcilicet pure. ⁊ ibi deberetur. vide quod legitur et no. in. l. ſi ſeruus communis meuij ⁊ caſtrēſis pe culij.§. fi. de ſtipula. ſeruorum. Et ibi nō poſſit. nam in po teſtatiua conditione eſſet ſecus. quia omnino trahitur re tro. vt. l. fi. ſupra titu. i. ⁊ infra eo. potior. Et per hanc litteram doc. ponunt hanc theoricam ꝙ conditio caſualis vel mixta fingit retro. Secus in poteſtatiua. ſcilicet que eſt in poteſtate debitoris vt hic. ego dixi ſuperius ꝙ litte ra iſta magis cōſiderat neceſſitatem naſcentis obligationis qͣꝫ virtutem fictionis. vt.l. i. ſupra eo. NOVA ADDITIO. ¶ Ex lectura antiqua. ¶ Prioritas ⁊ poſterioritas in pignore attendūtur pe nes ipſam conuentionem non penes diei ceſſionem. hoc dicit h̓ iuxta finem pͥn. ¶ In ver. poſſet ibi quia ius erat queſitum primo creditori preciſe in fine princ. ¶ In v. non poſſit. Nam tunc non poteſt intelligi ius queſitum p mo creditori cum adhuc penderet ex poteſtate ⁊ volun tate debitoris. ¶ In.§. ticia predium. in re que non eſt ī bonis debitoris tempore contractus non tempore codi tionis exiſtentis licet ſit medio tempore non cōtrahitur hypotheca. hoc dicit. vide de acquiren. poſſeſ. ſiquis fur dum per Barto. vide Iac. in. l. inſulam. ſolu. ma. ¶ verbo tex. bona fide ſecus ſi mala quia maritus fecit ſibi doloſe dari dotem ẜm Azo. in ſumma. Ita demum obligatur Titia predium. ggnus ſecundo ciedi tori facta

tori facta abſolutione a primo ſi eo caſu quo ſoluitur reperitur in bonis debitoris. Ex lectura antiqua. ¶ Ad hoc vt exiſtentia conditionis faciat conualeſcere pignus requiritur ꝙ fuerit in bo nis debitoris tempore obligationis. vel ſi erat generalis hypotheca ſaltim tempore exiſtentis conditionis. nā dominium medij temporis non ſufficit. hoc dicit. Et quidā dicunt ꝙ hoc ſit quia tunc deficiunt extrema vnde ceſſat fictio. ¶ In tex. ibi bona fide. ſecus ſi mala. quia maritus fecit doloſe ſibi dari in dotem ſecundum Azo. in ſum ma ſecundū Ra. ⁊ Cyn. in addi. ¶ Nota ꝙ dominium ſuperueniens debitori qui obligauit rem bona fide creditori ſub caſu vel conditione de futuro non confirmat pignus niſi tempore confirmationis res ſit in bonis debitoris quia requiritur quedam habilitas tempore confirmationis. ⁊ vide. jͣ. de acquir. poſſeſ. ſiquis fundum. ⁊ Iaco. in. l. inſulam. jͣ. ſolu. matri. ¶ Item no. ꝙ finis iſtius. l. poteſt ītelligi dupliciter. vno modo in ꝯtractu fraudulento. alio mō in ꝯͣctu fictitio. naꝫ ꝯͣctꝰ fictitius debito ris nō nocet creditori. facit. jͣ. d̓ manu. l. iiij.§. ſi ab ignoto. Habens pignus pretoriI et iure. um̄ prius tempore prefer tur pretendente pignus cōditionale poſt ter minum. hoc dicit. ¶ Nota ꝙ primum decre tum tranſit ad heredem. NOVAADDITIO. ¶ Ex lectura antiqua. ¶ In ver. iubere potuit. nota non ꝯͣhi pignus per indu ctionē in poſſeſſiōeꝫ niſi fiat auctoritate iudicis ꝯpetētis. Nota tex. ad id quod Otior eſt. habniſtis. sͣ eodē. qui balneum. ⁊ nota tex. ibi cum ſemel enim conditio ⁊cͣ. ¶ Sed quero quid in ſententia an conditio exiſtens trahatur retro. vide extra d̓ appella. c. preterea. ⁊ ibi per Inno. lxiij. di. c. ſolitarie. ⁊. ij. q. vj. c. bi duum. facit quod no. in. l. obligationuꝫ fere.§. conditio. jͣ. de actio. ⁊ obliga. NOVA ADDITIO. ¶ Ex lectura antiqua. ¶ Potior numeratio non trahitur retro ſed exiſtēs cō ditio retrotrahitur. hoc dicit. Quid in ſententijs vide ar chidia. de conſti. vt animarum in glo. ratio eſt. libro. vj. ⁊ per Innocen. de appel. c. preterea requiſiſti. Qualiter. probetur prioritas in tempore. vide per Cy. C. de dona. ante nup. l. de rebus ⁊ de probatio. in rem per Cy. dicit Cy. ꝙ ſi vnus probat de tempore alterprobat d̓ certo tēpore ꝙ ille qui probat de certo tempore preſumitur prior quod eſt nota. ¶ Oppo. C. de rei ven. l. quotꝭ. Solu. aut ad confirmationem vnius actus requiruntur duo. ⁊ tunc ille eſt prior in cuius perſona illa duo prius reperiū tur vt ibi aut requiritur vnum tantum. ⁊ tunc ille eſt potior in cuius perſona illud prius reperitur vt hic ⁊ ſic de terminatur queſtio que ſolet fieri hic. Si rex habuit primo filium naturalem deinde ſecūdo legitimuꝫ. tertio natularis ſit legitimatus ꝙ debeat in regno ſuccedere legitimus cum in eius perſona ſint prius reperta hec duo. ſci licet filius ⁊ legitimus. Iaco. butri. vide per Dy. in con ſilijs ſuis conſi. xvij. Hec additio erat ſignata ſuper dicta .l. quotiens in libro illo. ¶ Opp. ꝙ conditio trahat̉ retro. vt. C. de donatio. ante nup. l. ꝙ ſponſe. Solu. aut con tractus non valet ⁊ loquitur ibi aut valet. ⁊ tunc loquitur hic ſꝫ ibi non erant extrema habilia ſecūdum docto. meum. ¶ Quid ſi promiſi alicui facere foueaꝫ ſub pena ⁊ ante penam cōmiſſam alteri obligaui. deinde pena eſt cōmiſſa. vtrum ſi agatur hypothecaria pro pena prefera tur primus vel ſecundus. dic ꝙ primus quia pena ſuccedit loco ſortis ⁊ inducitur quedaꝫ nouatio que retro fin gitur. vt. l. ſi filius. de verbo. obliga. ad hoc. jͣ. eo. lutius. ⁊ quod no. sͣ. eo. l. i. ſecūdum Alberi. in marga. eo. ti. ⁊ be. ne facit. jͣ. eo. l. fina. in prin. ſuper verbo pecuniam. ⁊ quia ypothecaria non poteſt fingi retro ante perſonaleꝫ que Qui potio. in pigno. ha. 197 Qui potio. in pigno. ha. perſonalis hic non fingitur retro quia re contrahitur. vt .l. quidam cum filium.§. vltimo vbi non obligātur plus re ſic nec plus tempore. ⁊c̄. Nota hunc tex. cum glo. ad ī paratus. idem. C. eo. l. i. facit optime tex. in. l. creditor.§. primo. sͣ. eodem. Ex lec. ant. ¶ Numeratio non fingit retro ſed exiſtēs conditio retro fingit. h. d. vel ſic. Cōditio poteſtatiua nō trahitur retro ſed conditio caſualis vel mixta retro pͥorri gitur. h. d. cum.§. ſeq. ¶ In tex. ibi non accipere. vt. sͣ. ſi cer. pe. qui pecuniam. ¶ Nota ꝙ cōditio trahitur retro an iſtud ſit verum in ſentētia conditionali. vide. jͣ. quādo appel. ſit. l. i.§. biduum. vide Inno. de app. preterea. per Archi. lxij. diſt. in ſinodo. ⁊. xix. q. vltima. nunc autem. ⁊ de cōſtitu. vt animarum in glo. ratio eſt per eundem Archi. ¶ Oppo. ꝙ non trahatur retro. vt. C. de dona. ante nup. qd̓ ſponſe. Secundo ibi non erant extrema habilia. hic ſic. ar. sͣ. eo. qui balneum.§. titia. ¶ Opp. ꝑ iſtud pͥn. ꝙ preferatur ille in cuius perſona primo actus trahit ſecum effectum. vt. C. de rei vendi. quotiens. Solu. aut ad cōfirmatꝭ. vnius actus requiruntur duo. ⁊ tūc ille eſt potior in cuius perſona illa duo primo reperiuntur vt ibi. Aut requiritur vnum tantum. ⁊ tunc ille eſt potior in cu ius perſona illud prius reperitur vt hic. Et ꝑ hoc determinatur queſtio ſi comes primo habuit filium naturalē. ſecundo legitimum. tertio naturalis ſit legitimatus. ꝙ le gitimus debeat in comitatu ſuccedere tanqͣꝫ primogenitus cum in eius perſona ſint primo reperta hec duo.ſ. fili us ⁊ legitimus ẜm Ia. niſi quis vellet defendere cōtrari um ex virtute fictionis tenendo ꝙ legitimatio fingat̉ retro. Si tamen cōſuetudo loqueretur de filio legitime na to. nō haberet locum in legitimato. vt extra de elec. innotuit. ¶ Quero promiſi tibi ſcribere librum ſub pena ante penam cōmiſſam obligaui illum libruꝫ alteri. poſtea in cidi in penaꝫ. quis prefertur ⁊ videtur ꝙ ſecundus qꝛ in poteſtate mea erat nō incidere in penam. arg. huius. l. in prin. Doc. dicunt contrarium qꝛ pena ſuccedit loco ſortis. ⁊ ideo fingitur retro. Item qꝛ iſtud acceſſoriuꝫ regu latur ẜm tp̄s ⁊ naturam principalis. vt. jͣ. eo. inſulam. ⁊ fa cit. sͣ. eo. creditor. ⁊ jͣ. eodem. lutius. quod eſt no. In textu ibi ex cōuentione.ſ. ꝯͣi colonus. ſdla. ⁊ facit ad notata. sͣ de pa ctis. item quia. Tempus qd̓ inſpicitur in Si de futura. principali iſpicitur ēt quo ad acceſſoria. ¶ In tex. ibi de futura. tn̄ ex re preſenti. Prior creditor cui offertur Gi paratus. non poteſt mouere hypotbe e cariam contra ſecundum. h. d. Nota.§. ſi tecū. ⁊ Reditor qui. qͣ iuriſconſultus queſtioni non reſpondet. glo. querit quid in dubio. ⁊ dicit ꝙ in dubio videt̉ remittere. ſed contrarium no. in. l. paulus. hic alleg. Sed huic glo. con cor. C. de remiſ. pig. l. ij. dic vt ibi per Cy. Ex lec. ant. ¶ Prioritas inducit p̄lationē in iure agē di ⁊ excipiēdi. tn̄ exceptio prioritatīs non cōpetit exͣneo poſſeſſori. qꝛ non pōt excipere de iure tertij. h. d. ¶ In tex. ibi cū eo.ſ. aduocāte. No. ꝙ nō pōt opponi exceptio de prelatione tertij. ⁊ facit. jͣ. eo. claudius. ¶ Quero qua liter ꝓbet̉ prioritas ⁊ poſterioritas ī tꝑe. So. vt no. Cy. .C. de dona. ante nup. l. ⁊ heredibus. ¶ Secūdo q̄ro ꝗd ſi vnus ꝓbat hypothecā ⁊ tp̄s. alter hypothecam ⁊ non tp̄s quis prefert̉. So. prefertur ille qui ꝓbat tempus cer tum. vt no. Cy. C. de proba. an matreꝫ tuā. facit qd̓ no. de teſtibus. ob carmē in fi. ⁊. C. de peti. here. ſi poſt motam. Soluens litis exGi quando non. tiimationeꝫ primo creditori non ſuccedit in ius eius. ⁊ ideo patitur con

Qui po. in pig. ha. a ¶ Uico te. Uide eundeꝫ bal. in. l. pater filium. in repe ti. de inoffi. te ſta. ⁊ qd̓ ibidē dixi in apoſti. b ¶ Obligatis. Adde do. Ia. may. inſti. de act.§. ſi itē ſiquis numero. lviij. vbi po nit de eo ꝗ an te commiſſuꝫ maleficiū alie nat oīa bona ſua ⁊ poſtea delinquat an fiſcus illa bona aliēata po terit tanqͣꝫ in eius fraudem reuocare ⁊ ſi delinquēs pe. niteat an poterit reuocare tanqͣꝫ aliēata ob cāꝫ q̄ ſecuta nō ſit. vide ibidem nume uentionem ſecundi creditoris. hoc dicit. quod dic vt dicam infra eodem mulier. Non cōſideramus tempus ob ꝯͣl Primus. ligatio nis principalis ſed tem pus hypothece. hoc dicit. ¶ In tex. ibi vtrunqꝫ fecit.i. ſub hypotheca credidit. NOVA ADDITIO. ¶ Ex lectura antiqua. ¶ Qui prior eſt in tempore prefertur in iure agendi ⁊ excipiendi. ſꝫ tertius non excipit de iure prelationis. h. d. ⁊ facit. sͣ. de pigno. ſi debitor. ¶ In.§. ſi pͥmus prioritas ⁊ poſterioritas attendūtur penes ipſam hypothecaꝫ nō penes obligationem perſonalem. h. d. ¶ In.§. ſi idē bis pōt quis eē primus ⁊ vltimus reſpectu diuerſaꝝ obliga tionū. h. d. ¶ In.§. ſi tecum. Si primus debitor conſentit in hypotheca ſecundi ſecundus prefertur priori ⁊ facta eſt queſtio vtrum per talem ꝯſenſum ius pignoris to taliter ſit ſublatuꝫ. h. d. vide. C. ad velle. l. iubemus. ⁊ qd̓ no. jͣ. eo. claudius. ¶ In glo. in.§. pap. lib. xi. Ius prela tionis quod erat in obligatione nouata durat ī nouātis hoc dicit. ¶ In.§. a ticio. Tertius ſecūdo prefertur cuꝫ primo ſuccedat hoc dicit. o Cōſenſus primi creditoris ꝯ̄i tecum Dea facit ſecundum ſibi antefer ri. h. d. facit. C. ad velle. iubemus. ¶ In gl. huic in fi. ibi eſt glo. cōtraria. ⁊. C. de remiſ. pignoꝝ. l. iij. ſed hec eſt ve rior. per. l. ticius. quibus modis pig. vel hypo. ſol. Nota textum in fine iſtius I PriO2..j. cum glo. ſua ſuper verbo reſtituatur. Sed adde quod notatur in. l. i. in glo. fi. jͣ. de diſtrac. pigno. Ex lectura antiqua. ¶ Ius prelationis habet locum in obligatione nouante. hoc dicit. Tertius anteA titio mutuatus. tertur ſecūdo quando ſuccedit in locum primi hoc dicit. Nota caſum notabilem ⁊ mēti tenendū ATIIIO. qꝛ cōmuniter contra eum reſpondetur. Ordo datꝰ in pͥn Nſulam tibi. qpali videtur da tus in acceſſorio ⁊ verba non interpretantur contra ꝓferentem quādo eſt veriſimilior con iectura pro eo. h. d. ẜm Iaco. de ra. Pe. ⁊ Cy. in addi. ¶ In tex. ibi ⁊ dixi.ſ. per pactum. Nota ꝙ pignora primo cedunt in primam pēſionem. deinde in ſecūdam non e autem in vtrūqꝫ pro rata. ⁊ hoc eſt maxime vtile ſcire qn̄ e pignora non ſunt ſufficiētia ad vtrūqꝫ. ⁊ eſt ratio qꝛ ex or e dine ꝑſonalium datur ordo realium ẜm Iaco. but. Iſta ratio non eſt vera. vt. sͣ. e. creditor.§. ſi primus. ⁊ ideo eſt ratio illa quam dixi in ſummario. NOVA ADDITIO. . ¶ Ex lectura antiqua. i. ¶ Ceſſa perſonali tranſit hypotheca ⁊ ordo qui datur te̓ in perſonali in hypotheca dari videtur. h. d. ¶ In glo. quidam libri que eſt ſuper verbo aperte. ¶ In v̓bo gl. o n vltimo vel dic ꝙ non eſt ambiguum cum ex ordine periz ſonalium detur ordo realium Iac. but. Nota iſtam. l. cū Tiam ſuperſi. qua cōcordat. l. vectigal. ſupra de pigno. Res iudicata ꝯͣ Laudius fellx. nnum creditoc rem alij non preiudicat nec prodeſt. Item ꝑ ſen tentiam abſolutoriam vnus creditor alij non ſuccedit. hͦ e dicit. ¶ Nota hic quod dixi in ſummario. ¶ Secūdo nota ꝙ non ſequitur ſi vinco vincentem te. ergo vīco teˢ ē de quo dic per doc. in aucͣ. licet. sͣ. de natu. libe. aduocate. primus ibi lit. extima. Iſtud eſt verum ⁊ hanc ſolu. tenēt e doc. ⁊ hic deberet iungi v̓. vel dic ꝙ nō eſt in v̓. vbi poni etur alia ſolu. ſed prima verior. ibi. l. paulus. iunge ver. in muliere. vbi eſt finis glo. vbi ponitur alia reſponſio. Ex lectura antiqua. ¶ Tertius creditor qui primū ꝑ ſentētiam ſuperauit ſecūdum non vincit auctoritate ſententie nec ſecūdus primum qui eundem tertium ſupera uit. hoc dicit. ẜm Ray. de for. ¶ In tex. ibi obligauerat ſucceſſiue. ⁊ ibi qui.ſ. tertius. ⁊ ibi expulerat.ſ. per ſentētiam. ⁊ ibi plane. hic allegat contra turbonem ⁊ arguit a ſimili. Et ibi debere vi cuiuſdam ſurrogationis loco pͥ mi. vt idem operetur abſolutio quod ſolutio. vt. jͣ. de ere cu. rei iudi. ſiquis cum totum.§. plane. Et ibi execu. rei iu di. pro iſto tertio contra primum. Et ibi qͣꝫ excluſit. hoc verbum includit latētem rōnem. nam cum ſentētia veniat per modum abnegatiuum. ⁊ per modum priuationis nullum inducit habitum. facit de iureiurā. ſed ⁊ ſi poſſeſ ſori in prin. Et ibi alij creditori. turboni contra tertium ⁊ primum contra turbonem. quia ſentētia non operatur ſuum effectum niſi inter partes. vt. sͣ. de pigno. ſi ſuperatus. ¶ No. ꝙ ſi vinco vincētem te non ꝓpterea vinco te ſiue reportauerit victoriam de iure ſiue de facto. vt patet ex illo verbo except. alioue quoquo modo. quod brocar dum expedit hic Cy. in addi. ⁊. C. de natu. lib. auc̄. licet. per eum. ⁊ tangitur per eundē. C. de ſacroſan. eccle. auc̄. ſi qua mulier. ⁊ facit. jͣ. ad tertul. equiſſimum. ¶ Ex lectura antiqua. NOVAADDITIO. ¶ Tertius creditor qui primum per ſentētiam ſuperauit ſecundum non vincit auctoritate ſententie nec ſecundus primū qui eundeꝫ tertium ſuperauit. hoc dicit Ra. vide Cy. C. de ſacroſan. eccle. aucten. ſiqua mulier. vide plene per Cy. C. de natu. lib. auc̄. licet in eadeꝫ. l. licet tertius creditor ſuccedat per ſolutionem in locum primi ⁊ preferatur ſecundo tamen per ſententiam abſolutoriam non ſuccedit loco primi. ⁊ ideo ſecundus antefertur tertio hoc dicit. Nota caſuꝫ inUcius titius. quanum dici l de vſuris currentibus poſtqͣꝫ ſecundus credi tor mutuauit. Ex lectu. antiqua. ¶ Ille qui prefertur ratione ſortis prefertur etiam ratione vſurarum. hoc dicit. ⁊ vide ī ſpecu. de ob. ⁊ ſolu.§. i. v̓. illud etiam queritur. ⁊ quod dixi. .sͣ. eo. potior. ⁊ nota bene. ¶ Nota argu. huius. l. ꝙ ſi ꝓ miſi alicui non offendere eum ſub pena poſtea alieno bona. deinde eum offendo. ꝙ offenſus habeat recurſum ſu per bonis tanqͣꝫ obligatisᵇ. ar. contra. sͣ. eo. potior. ⁊. l. ꝗ balneum.§. titia. qui.§. valde facit in contrarium. tamen prima pars eſt ipſa veritas. NOVAADDITIO. ¶ Ex lectura antiqua. ¶ Etiam in vſuris quarum dies vltimo ceſſit primus ſe cundo prefertur vnde beneficium ordinis datum in ſorte habet locum in vſuris quandoqꝫ cedētibus hoc dicit. B. ⁊ vide omnino in Specul. de obli. ⁊ ſolu.§. i. ver. l. vi de etiam iura vbi diſputatur nunquid ſi iura ſunt ceſſa ſi deiuſſori poſſit agere hypothecaria contra extraneū poſ ſeſſorem dic tamē ꝙ ſic ſi fideiuſſor ſoluit ⁊ liberatus eſt a creditore. Nam tunc non poteſt extraneus poſſeſſor di cere ꝙ prius conueniatur fideiuſſor quia non poteſt con ueniri. ſecus ſi ius ſit ceſſum ex alia cauſa qͣꝫ ex cauſa ipſiꝰ debiti ſoluti. Nam tunc fideiuſſor remanet in obligatione vnde debet a ſeipſo exigere. ¶ In verbo tex. reſpondi vel hic eſt caſus. q. Iac. de are. in. l. licet. C. qui poti. in pig. ha. nota. per euꝫ. ⁊ facit. C. de ſecūdis nuptijs. l. hac edictali. ⁊ de iure dotium in rebus. ⁊ nota. de iure fil. l. n̄ is qui. Barto. ar. contra. sͣ. eo. idem̄qꝫ.§. ſi tibi. Et ideꝫ in Spec. de obli. ⁊ ſolu.§. i. ver. item pone ti. i. ⁊ ver. quid ū vendidi. ⁊ in marga. de pigno. Nota ex Ulier in dotem. pac. i. ꝙ m omnis poſſeſſor poteſt ſoluere pecuniam cre ditori ⁊ petere ꝙ actionē ſibi cedat. hoc vuli in iſta. l. ⁊x lec. ant.

De diſtrac. pigno. ⁊ hypo. 198 Ex lec. an. ¶ Iuſtus poſſeſſor offerēs agēti hypothe caria pōt īplorare bn̄ficiū cedēdarū actionuꝫ. h. d. Ergo ſi agens hypothecaria cōtra tertiū poſſeſſorem non poſſet cedere iura. puta qꝛ eſſet preſcriptuꝫ in ꝑſonali repellerei per excep. cedēdarum. ⁊ vide qd̓ no. Cy. C. de pig. ſi dn̄ium. ⁊ per eūdē. C. ad uelle. iubemus in fi. ⁊ in Spe. de obli. ⁊ ſol.§. i. v̓. pone. t. ⁊ v̓. fi. ⁊ de ceſ. actio.§. i. v̓. ſed pone habeo. ¶ In tex. ibi obligatum.ſ. alij prius. F. ac. Et ibi ad funduꝫ venit.i. actꝭ. hypothecaria omiſſa ꝑſonali. ¶ In glo. fin. ibi ſit ceſſio. hoc dic vt no. Cy. C. de bis qui in prioꝝ loco ſucce. l. ſi poſteriores. ⁊. C. ſi ātiꝗor creditor. l. i. ⁊. C. de iure do. l. in rebꝰ. in. ij. opp. per Cy. ¶ In glo. puta. ibi idem tamen in quolibet poſſeſſore. hoc verum quo ad ius offerēdi. ſed nō quo ad ius cedēdarum. non enim credo ꝙ iniuſto poſſeſſori teneat̉ creditor cedere iura. ar. C. de ſo. nulla ẜm Riz. mal. ⁊ Cy. in addi. ad hoc. sͣ. eo. creditor.§. ſi quoniā. ¶ Exͣ no. hic pa tri contra filium ⁊ victrico cōtra priuignuꝫ poſſe iura ce di. ¶ Iteꝫ no. hic ar. ꝙ meta tradita per. l. hac edictali. in prin. non habebat locum de iure digeſtoꝝ. īmo libere teſtabat̉ vxor in ſecūdum maritum ⁊ econuerſo. 9 Si ſunt duo credito Itius ſele. res pares priuilegij etiam in poſtea queſitis ille prefertur qui pri or eſt in tempore. hoc dicit iſta lex. Ex lec. ant. ¶ Primus creditor prefert ſecūdo etiaꝫ in bonis poſt vtrāqꝫ obligationeꝫ queſitis debitori. h. d. Et eſt hic caſus queſtionis Iac. de are. in. l. licet C. eo. ⁊ facit. C. de ſecun. nup. hac edictali. ⁊. C. de iure dotꝭ. in rebus. ⁊ no. jͣ. de iure fiſci. de his qui. ⁊ in Spe. de obli. ⁊ ſo lu.§. i. v̓. item pone. t. ⁊ v̓. ꝗd ſi vendidi. arg. contro. sͣ. eo. idemqꝫ.§. ſi tibi. Pretēdens hypothecam Negociatori. pōt ſe opponere officiali ſi ſcine incorporet fiſco vel vendat occaſione alterius debi ti poſterioris. h. d. Ideꝫ multo magis ſi fiſcus veniret ex cauſa debiti. vt. l. i. C. de penis fiſcali. creditores preferri. lib. x. Item innuit hec littera ꝙ in exactione fiſcali proce dat̉ de facto. facit. l. ſi creditor. poſt prin. sͣ. de actꝭ. empt. ¶ De diſtractione pignoꝝ ⁊ hypothecarū. Rubrica. No. hāc. l. ⁊ vide qd̓ Reditor. na. in. l.ijſd ſer pis. da. ma. ⁊ in. l. ſi is. jͣ. de furtis. ¶ In glo. fi. no. glo. notabilē. ⁊ vide qd̓ no. sͣ. ti. i. l. ſi prior. in glo. ꝑua. ¶ In glo. niſi in ſub ſidium ⁊cͣ. no. notabilē glo. ⁊ menti tenēdam ꝙ ſicut qn̄ quis vēdit meam rem nomine ſuo. ego poſſum agere ad precium in ſubſidiuꝫ re perempta vel preſcripta vt. l. ma ter. C. de rei vendi. ita poſſum agere ad precium in ſubſidium re perempta vel preſcripta quando quis vēdit mibi rem pignori obligatam. ita tenet iſta glo. notabilis h̓. ad quod facit qd̓ no. jͣ. que in frau. cre. l. qui a debitore. ⁊ ſic patet ꝙ. l. videtur ⁊ ſimiles non ſolum habent locum in vēdente rem alienam ſed in vendente rem obligatam. Ex lec. ant. ¶ Primus creditor pro debito qd̓ tertio loco cōtraxit in p̄iudicium medij creditoris vēdere non poteſt nec tamen vēdendo tenet̉ furti vel ad exhibenduꝫ videtur erraſſe iuris ordine non dolo feciſſe. h. d. Ubicū qꝫ factum poteſt aliquo velamine excuſari lex interpreta tur ꝙ ſit factum bona fide. facit. sͣ. pro ſocio merito. ⁊ de adulte. ſi adulterium cum inceſtu.§. fratris. ⁊. l. igitur. de libe. cau. ¶ In tex. ibi dimiſſum.i. ei ſolutum. ⁊ ibi cetera bona que acceſſerunt tertie obligationi. ⁊ ibi debeat agendo hypothecaria cōtra poſſeſſorem. ¶ No. ꝙ pri mus creditor qui vēdidit non iure nec ꝑſonali nec reali nec in rem ſcriptam actꝭ. tenet̉. ¶ Op. glo. ꝙ teneat̉ ad precium refundēdum potiori creditori. vt. C. de iure delibe. l. fi.§. licētia. So. dicit ꝙ quando ſolutio eſt facta de iure tūc ꝓcedit cōtrarium. qꝛ tunc precium ſtatim ſuccedit loco rei. ſed quando non eſt facta de iure tūc preciuꝫ non ſuccedit loco rei niſi re ꝑempta vel preſcripta. ar. cō tra de rei ven. l. mater. Nec ob. sͣ. de pig. cum tabernā. qꝛ ibi erat redactuꝫ p̄cium a debitore hic a creditore qd̓ nū qͣꝫ fuit in bonis debitoris. ergo nūqͣꝫ cecidit ſub obligat. vt. sͣ. de pig. l. i.§. cum predium. in ratione littere. Iſta. q. fuit pridie de facto. qꝛ cuidam creditori poſteriori tēpore pro debito fuerat facta adiudicatio quorūdam pānorum. modo primus creditor agebat ꝯtra ſecūduꝫ hypo thecaria inquātuꝫ extarēt penes ꝯuētum. ⁊ inquātuꝫ nō extarent petebat extimationē per cōdi. ex lege. Apparet ex predictis ꝙ recte agebat ⁊ re extante non eſt dubium vt. sͣ. ti. i. creditor. iij. rn̄. Item nec re ꝑempta qꝛ precium ſucceſſit loco rei. vt dicit iſta glo. ⁊ ſi tu dicas īmo non vi det̉ ſuccedere loco rei cum non pretēdat ꝯuētus cauſam lucratiuā ſed oneroſam. vt no. C. de rei vendi. mater. Rn̄ deo ꝙ ideo eſt qꝛ videt̉ indebituꝫ ꝑcepiſſe. ⁊ ſic fingitur non habere cauſam retinēdi eo ꝙ primus ſibi debet anteferri. de hoc no. per Ia. de are. jͣ. que in frau. cred. l. qui aūt. ⁊. l. pupillus. eo. ti. ¶ Itē ex p̄dictis no. ꝙ vbi p̄ciū ſuccedit loco rei ex preſcriptione. eodem modo ſuccedit ſi alienatio tenuit a prin. vt. sͣ. de pig. cum tabernā de rei ven. Item ſi v̓beratum.§. i. de lega. ij. l. fi.§. fi. cum ſi. ⁊ ad de quod no. jͣ. de v̓b. ſig. labeo ⁊ ſabinus. ¶ In glo. vlti ma ibi ſecūdo rn̄. ⁊. l. querebatur. Et ibi expreſſim. nam ex quo habet ordinarium auxilium hypothece nō recur rit̉ ad ſubſidiarium. ¶ Ex lectura antiqua. NOVA ADDITIO. ¶ In v̓bo tex. ordinis error. No. ꝙ aliud eſt errare or dine iuris aliud cōmittere dolum. ¶ Item no. ꝙ p̄ſumi tur error ⁊ nō dolus. ¶ In v̓bo text. ꝓſecutus videtur. Nota potius errorem qͣꝫ dolum preſumi. ¶ Item not. ꝙ ius prelationis nō inducit p̄ſumptionē doli. ¶ In v̓ bo dolo vel culpa al̓s non concluderet ⁊ ſic error in apicibus iuris non eſt culpa. Nota ꝙ ceſſio poteſt IdeiuſſOr. neri oſicis iudicis. ¶ Secūdo nota tex. in fi. naꝫ huiuſmodi vēditio ⁊cͣ. Naꝫ iſta ceſſio dicitur quedam ſimu lata venditio ⁊cͣ. vt no. in. l. cum is. ⁊. l. ſi dubitetur. jͣ. d̓ fi deiuſſo. ¶ Ultimo circa iſtum v̓. vide qd̓ no. glo. in. l. i. C. de dolo. in glo. que incipit eſt ergo. Ex lec. ant. ¶ Decretum interpoſitum in caſu īpoſſibili nihil oꝑatur. h. d. vel ſic. Auctoritas iudicis non facit licitum id qd̓ eſt ꝓhibitum. h. d. ⁊ facit. l. i. C. de dolo. ¶ Ex lectura antiqua. NNOVAADDITIO. ¶ No. ꝙ decretuꝫ iudicis nil operatur quando contra ctus a iure prohibet̉ ⁊ venditio facta alicui vt tali opera tur ẜm qualitatem recipientis. Dilatio in pͥn Um ſoluende. apali cōceſſa intelligit̉ cōceſſa ⁊ in acceſſorio. h. d. ⁊ ad hͦ allegat̉. ⁊ adde qd̓ no. Cy. C. de p̄cibꝰ imꝑa. offe. quotꝭ. ⁊ adde qd̓ no. jͣ. de pig. queſitū in pͥn. ¶ No. ꝙ pēdente dilatione non poſſunt pignora vendi. facit. jͣ. ꝗbus ex cau. in poſ. eatur. fulcinius.§. ſi in diem. ¶ Ex lectura antiqua. NOVA ADDITIO. ¶ Pendente dilatione tacite videtur actum vt nihil in nouetur. hoc dicit. NOVAADDITIO. ¶ Ex lectura antiqua. In.§. cū po Um ſecundus. nenor preſumitur aliquid fieri potius ad conſeruationem qͣꝫ ad nominis acquiſitionem. Scd̓s crediUm poſterior. ſtor emendo pignnuſ a primo non videtur emere reſpectu proprietatis ſed reſpectu obligatiōis. ⁊ ideo debitor habet ius offerendi. hoc dicit.

a ¶ Creditoris. adde do. alex. d̓ īmol. ī conſi. cxxv. in i. ꝑte ꝙ hꝫ ele ctione ſi tn̄ eli gat mediocrē ⁊ adde paul. de ca. in cōſi. ccxxvij. ī. ij. co lū. ꝙ filiꝰ alienando pōt eli gere ſibi legitimam in vna re que ſibi cō putabitur ī le gitimā iuitis ſubſtitutis ꝑ no. per doc. in d. l. marcellus .§. res quoqꝫ all. hic ꝑ bal. ⁊ ī. l. iiij. ad. l. fal. ⁊ vide per eū in ꝯſi. xvij. vbi dicit ꝙ fi lius eligit ſibi legitimā īvna re tātū auctoritatē iudicis qn̄ grauatus ē fideicōmiſſo vniuerſali. ſecus ſi pluri bus particularibus. adde ēt gab. de perū. in cō. īcip. oīpotētis dei poſtulato ſuffragio a quo oē datum ⁊c. ⁊ old. ī conſi. cxiij. ⁊. d. alexan. de īmol. ī cōſi. cx. in. iiij. ꝑte vbi ponit ꝙ filiuſ n pōt tn̄ ꝓpria auctoritate ꝓ le gitīa occupare ꝓut dicimꝰ de filia q̄ iuito pr̄e ſe dota re pōt de eius bonis ⁊ maxime ſi cū auctoritate iudi cis faceret ⁊ pater ad conſentiendū cōpelli poterit. vt per. d. iaſo. may. inſti. de acti.§. fuerat. De diſtrac. pig. ⁊ hypo. T De diſtrac. pig. ⁊ hypo. T In glo. ibi ſi habes. IcreditOr. iſa eſt vera lect. ⁊ ita reperit̉ in libro pandectarū. ⁊ ẜm iſtam veraꝫ lec. no. tex. no. ⁊ menti tenendum. ꝙ pactum de nō vēdēdo rē mihi obligatam impedit venditionem. Ex lec. ant. ¶ No. ꝙ verbū liceat hic porrigit̉ ad neceſſitatem. in glo. ſed ⁊ ipſe in fine. vel dic ꝙ alius caſus li eſt ibi qͣꝫ hic. F. ac. qꝛ ibi pactum fuit directum in ꝑſonaꝫ e debitoris hic in perſonam creditoris. 1. ¶ Ex lectura antiqua. NOVAADDITIO. o ¶ Super verbo liceat. nota verbum ibi extendi ad ceſ ſionarium. ¶ Itē no. verbum liceat neceſſitateꝫ inferre. li ¶ In ver. ſi vero tp̄s nota morā nō purgari. ſed hic nō eſt ſimplex mora ſed conditio. Nota lapſo termino non gͣ durare ius offerendi. ¶ In verbo niſi minor pretendit e ius ex cōtractu maiori ⁊ tn̄ reſtituitur. dic vt. sͣ. de minor. semilius. ¶ In.§. queritur valet pactum ꝓhibitiuū alieI nationis. h. d. vide Inno. de preben. maleficiū. vide oīno s Inno. extra de teſtamētis Raynaldus. ¶ In glo. ꝑactꝭ. pꝫ enim vide ad idē Inno. extra de accuſa. prelatoꝝ. in fi. l. l. ¶ In verbo ſtetur. vide in Spec. de feudis.§. qm̄. v̓. xix. ¶ In glo. ſi hꝫ que eſt ſuper v̓bo tex. venditionē doctor j. meus approbat venditionem ⁊ dicit ꝙ operatur ius ren̄ tentiōis in re a creditore. ar. C. de iure emphi. l. ij. ſed hoc biᵐ nil eſt qꝛ nil habet ius cōe creditoris cuꝫ iure dominij. vt a sͣ. de pig. l. i.§. cum prediū. non ob. l. ij. de iure emphi. qꝛ ibi ius alienantꝭ deſcendit a iure paciſcentis ⁊ ei ſubalter s natur ⁊ ab eo modificatur hic ecōtra qꝛ alienans eſt dire cte dn̄s ⁊ creditor hꝫ ius acceſſorium qd̓ non impedit ef . fectum dominij lꝫ afficiat rem ipſam. ar. de vul. ſub. ex pupillari nō impedit dico qͣꝫtum ad alienationis poteſtatē. leª vel dic hic ſpāle qꝛ creditor habet ſimile ius alienādi. Iō debitor in preiudiciū iuris iſtius queſiti creditori nō alie nat. ſecus ſi creditor hr̄et merū ius pignoris ⁊ de tali diſtinctione pōt vtraqꝫ littera ſuſtineri. ⁊ nota an teneat h̓ 10 pactum vendo tibi hanc rem ⁊ ſi in eccleſiaꝫ alienaueris c. res ſit in empta dic ꝙ ſic vt not. ī. l. ſi quis ita.§. eadem. l. li. de ver. ob. licet cōtra videtur qꝛ eſt contra libertatem eccleſie. ſed hoc ēt pactū. ſtatim non vꝫ. vt. l. fi. C. de ſac. ſan. ecc. cōiuncta auc̄. caſſa. vel dic melius ꝙ ſi ſtatutum eſſet lit ratione naturali ſubnixum valet qꝛ poteſt prohibere ſub pt ditone alienet in nō ſubditū in auc̄. de alie. fe. c. i.§. i. coll̓. x. Aut eſt factum in odiū eccleſie. ⁊ tunc nō tenet qꝛ contra fauorem eccleſiarū. vel dic aut res eſt alienantis pleno iꝰ iure ⁊ nō tenet ſtatutum. aut eſt alterius quo ad directuꝫ dominiū ⁊ in illius fauorem eſt factū ſtatutum ⁊ tunc tꝫ. vtraqꝫ eſt bona facit qꝛ ſi minor vendit eccleſie ſine decre to vel emphitheota irrequiſito dn̄o ꝙ prohibet ius ciuile abſurdum eſſet dicere ꝙ valeret contractus ⁊ prohibi di tio nō teneret. ſed an pōt ſibi venditor reſeruare manus ⁊ iniectionem in predicto caſu. dicit Inno. ꝙ nō de fo. cō3 pe. verū ho. ꝯͣ ⁊ melius per. c. cū dilectus de dona. In text. ibi t. Illud inſpiciendum. pecunia ſoo de luta.i. ſoluendo debitū. ⁊ breuiter. h. d. Pactū appoſitū li. cum creditore ꝓdeſt debitori. tamen poſt terminū nō dꝫ admitti niſi beneficio etatis vel alio ſimili. h. d. Secundum Queritur ſi pactum. nam negati uam. h. d. ẜm aliam lr̄am dicit totum oppoſitū. Bar. approbat litteram negatiuā qꝛ ita eſt in pandecta piſana. ⁊ reddit rōnem. qꝛ iſtud pactum eſt appoſitū cum eo ꝗ habet ius in re. ⁊ ideo impedit habilitatem perſone vt non alienet ẜm hoc ſi ꝓprietarius ꝓmitteret feudatario non alienare ꝓprietatem alienatio eſſet impoſſibilis. quod eſt no. Econtra eſt certum ſi emphitheota vel feudatarius ꝓ mitteret ꝓprietario nō alienare ius ſuum. qꝛ iſtud pactuꝫ eſſet iuxta naturā feudi ⁊ emphitheoſis ⁊ eſſet obſeruan dum. vt. l. ſed ita quis.§. ea lege. jͣ. de ver. obli. facit. x. coll̓. de aliena. feudi. c. i.§. i. Sed in caſu cōuerſo pactum eſt āͣ naturam ꝓprietatis. ⁊ iō mirū eſt quomodo ſit impedi tiuum tranſlationis dn̄ij. ⁊ adde qd̓ no.§. Guil. ⁊ Cy. gͣ de pactis nemo. ⁊ qd̓ no. in ſpe. de feudis. qm̄. v̓. xix. ⁊ qd̓ no. Inno. extra de teſta. raynaldus. in gl. pactum enim. ⁊ per Inno. de accu. prelatoꝝ. ⁊ de prebendis in lateranēſi. ⁊ iſte caſus non eſt alibi in iure. ¶ In tex. ibi poſſit. vt .sͣ. de pigno. actio. quamuis. v̓ſi. ſed attilicinus. Reditoris arbitrio. hic Iac. jͣ. ad trebel. marcellus.§. res. ꝗ dicit ar. huius. l. ꝙ filius pro ſua legitima poteſt vendere quācūaqꝫ rem vult ad inſtar creditorisª lꝫ pater ei fecerit precariam ſubſtitutionem. ¶ Ex lectura antiqua. NOVAADDITIO. ¶ Uide Iac. ad trebel. l. marcellus in fi. ar. huius. l. dici tur ꝙ filius pōt eligere vnam rem pro ſua legitima ad in ſtar creditoris ẜm Iaco. ¶ Etīam vendito piUeſitum eſt. gnore debitor quq rat obligatuꝫ donec ſit ſatiſfactū creditori. ⁊ vi de. l. eleganter.§. ſi vēdiderit. sͣ. de pigno. acti. Expreſſio ei qd̓ taPompo. libro. I. qate ineſt nil opera tur in ꝯͣctibus. concor. de fideiuſſo. nō recte. ¶ Ex lectura antiqua. NOVAADDITIO. ¶ No. ꝙ hic vendit creditor fide habita d̓ precio ⁊ ſi in terim emptor eſt depauperatus agit creditor cōtra debi torem ſi nō fuit in culpa. ergo pōt habere fideꝫ de p̄cio ⁊ nō eſſe in culpa aliter in executione ſententie non pōt hr̄e fideꝫ de precio. vt. l. a diuo pio. Ideo qꝛ merus executor ſed creditor habet hoc ius ex ſuo contractu. ¶ In.§. pō po. ſuper ſuo filio exprimitur id quod tacite continetur. Etiā qui de T ſi is qui lege. euicuōe iō tenetur nō poteſt reſcindere qd̓ fecit nec reuer ti contra factum proprium. h. d. NOVA ADDITIO. ¶ Ex lectura antiqua. ¶ Dato ꝙ quis non teneatur de euictione tn̄ nō poteſt venire contra factū ſuum. h. d. ¶ In ver. non poteſt con tra factum ſuū venire non poteſt etiam ille qui non tenetur de euictione. NOVA ADEmo. ¶ Ex lectura antiqua. ¶ Aſſignatio iudicis habet viꝫ Rhiter̄. cemionis tam in perſonali q̄i reali ⁊ facit trāſire pignus cū ſuis pactis. h. d. Aſſignato no Eſcriptum eſt. nine ſeu ecis ne ꝑſonali ⁊ hypotheca aſſignata videt̉. h. d. Preciū quod percepit creditor Si aliena. ex re aliena pignori oaiaeritiat debitum. h. d. principium. Item iniurioſa ſententia lata pro creditore agente contra tertium dn̄m rei pignora te ꝓficit debitori. h. d. ⁊ no. hos caſus. NOVAADDITIO. ¶ Ex lectura antiqua. ¶ In.§. ſi aliena pecunia redacta ex venditione rei aliene pignorate liberat debitorem. Item fructus percepi vel euicti etiam per iudicis imperitiam. ſed ſi quod percepit propter euictionem reſtituit debitor remanet obilgatus. h. d. etiam ex inefficaci vel nulla obligatiōe pigno ris redactum precium liberat debitorem. tenetur tamen debitor de euictione ipſi contrahentes inter ſe non poſſunt opponere de iure tertij. ¶ In.§. nam ⁊ ſi. In verbo tex. abſtuliſſet agendo contra eum hypothecaria re vili cendo rem. ⁊ no. hanc ſententiam debitori prodeſſe non obeſſe quia creditor egit tanqͣꝫ habēs cauſaꝫ a debitore. NOVAADDITIO. ¶ Ex lectura antiqua. In verbo tradere. nota ꝙ Redit O2. uie ꝗ cedit alicui iura ſipol ſidet rem tenetur tradere poſſeſſionem. facit o rei ven. ſi culpa. ¶ Quibus

¶ Quibus modis pignus vel hypotheca ſoluit̉. Rub. SolEbitoris abſen. nens pro alio liberat euꝫ. non aūt ſuccedit in pignore. h. d. ¶ Nota ex hac.l. ꝙ vitiato expreſſo non vitiatur tacitumᵇ quādo non eſt eadē ratio. de quo per Cy. ī auc̄. ingreſſi. C. de ſacroſan. ec. in illa queſtiōe qua querit̉ vtrū vitiato ingreſſu vitietur obligatio bonoꝝ. ¶ Secundo no. hic caſum ẜm vnam lectu. poſitam in glo. magna. naꝫ ex hoc textu habes ꝙ remiſſio debiti vltra ꝗngentos aureos eget inſinuatione. ⁊ ideo ſi ex forma ſtatuti in dona tionibus a certa quātitate ſupra debet inſinuari ſtatutum illud vendicabit ſibi locum in debiti remiſſione vt debeat inſinuari. de quo per glo. in. l. ſiꝗs obligatꝭ. de reg. iur. tetigi ẜm Guil. de cū. in. l. ſi mulier. sͣ. de cōdi. ob cauſam. Uitiato expreſſo nō Tum venditOa. nitiatur tacitum. ad hoc allegatur. ¶ In tex. ibi predium hypothecatum. ⁊ ibi cui.i. cuius legis rationi. ¶ Nota ꝙ vitiata principali remiſſione nō vitiatur acceſſoria remiſſio pignoris. glo. querit exempla ⁊ ponit vnum exemplū inter virum ⁊ vxorem vbi per viā donationis nō cadit remiſſio debiti. ſed remiſſio pignoris ſic. vt. C. ad vell̓. iubemꝰ. ⁊ ī aucͣ. ſiue a me. tunc vitiato principali non vitiatur acceſſoriū: qꝛ non eſt eadē rō vitiandi. ſed in principali eſt ratio prohibitoria. In acceſſorijs eſt. l. permiſſoria. Secundū exē plum eſt qn̄ debitum remiſſum excedebat legitimā ſūmā ⁊ nō fuit remiſſio inſinuata. tūc nō valet donatio tn̄ valet pignoris liberatio ⁊ hͦ ē no. ꝙ liberatio ſeu refutatio gra tuita reꝗrit inſinuationē ſicut obl̓o vel traditio. ad idē fa cit qꝛ ꝗ donat obligationē videt̉ donare pecuniā vt hic ī tex. ibi pecunie donatꝭ. ⁊. jͣ. de reg. iur. ſiquis obligatione. quidam dicūt ꝯͣrium ꝙ liberatio non reꝗrit inſinuationē cum poſſit fieri ſine cauſa. vt. sͣ. de pactis tale pactum. ⁊ in ter abſentes citra modum donationis. vt no. in. l. non ſolum.§. ſi liberationis. de lib. legat. prima pars videtur verior per. l. ſiquis delegauerit. jͣ. de nouatꝭ. in ratione littere. ⁊ pro iſta parte vidi iam conſuli ⁊ iudicari. ſiue verbum donationis fuit expreſſum in refutatione ſiue equipollens puta qꝛ dicit inſtrumentum ⁊ hanc refutationeꝫ fecit qꝛ ſic voluit ⁊ ſic ſibi placuit. que verba gratuitam cauſam ſonant. Aliud exempluꝫ eſt de reuocata donatio ne ꝓpter ingratitudinem. Ex quo no. ꝙ vitiato principa li ex poſt facto non vitiatur acceſſorium qd̓ retro ſecū tra xerat ſuum effectum qd̓ brocardum glo. tangit in. l. ſi tibi.§. de pignore. ⁊ Cy. in auc̄. ingreſſi. ⁊ ibi vide. ⁊ adde qd̓ no. Guil. C. de acquir. poſ. ex liberis. ¶ Ex lectura antiqua. NOVA ADDITIO. ¶ In.§. cum venditor. In verbo lex facit de iure ſpecia li Raynū. vt qꝛ non eſt eadē rō vitiandi tacitū que exp̄ſſum. vt no. in.§. de pigno. vel qꝛ non viciatur ab initio ſed ex poſt facto ſed diuerſa exēpla h̓ no. ⁊ vide plene ꝑ Cy. in aucͣ. ingreſſi. ¶ In verbo liberando vide guil. de cu. C. de acꝗ. poſſeſ. l. ex liberis. In glo. vt qꝛ fuerunt que ē ſuper ver. inutilem. ¶ In ver. glo. inſinuata. not. ⁊ vide qd̓ no. jͣ. de reg. iur. l. ſiquis obli. ⁊ dixi. sͣ. man. ſi v̓o nō remu. in prin. ⁊. l. deniqꝫ.§. fi. ⁊ vide oīno qd̓ no. jͣ. de dona. l. i. vbi no. ꝙ ſolutio indebiti ſcienter facta nō eſt proprie donatio. ſed ibi alia cā fuit expreſſa licet non vera. ¶ In eadem glo. In verbo glo. l. debitū que eſt ꝯͣ. dic ꝙ oē ac ceſſoriū anteqͣꝫ ſit ineſſe ꝓductū dependet a. principali. ⁊ ideo vitiato principali anteqͣꝫ acceſſoriū deducatur in eē vitiatur acceſſorium. Et hoc regulariter fallit cū principale vitiat̉ ⁊ tūc ī ſpāli ⁊ in acceſſorio nō eſt eadeꝫ rō viti andi. nam tunc acceſſoriū per ſe ꝓducitur in eē vbi p̄exiſtit potens materia ad hoc ordinata vt h̓. Aliquādo acceſſorium eſt in eſſe ꝓductum ⁊ ſic principale vitiatur ex poſt facto nō īmediate. ⁊ tunc aut talę acceſſorium ſic in Quibus mo. pig. vel ꝯypo. ſol. 199 Quibno.hig. vel bvdo. ſol. eſſe productum nō retinebat dependentiā a principali vl lo modo. ⁊ tūc nō vitiatur vitiato principali vt. C. de lib. preteritis auc̄. ex cā aut retinebat dependentiam ẜm ꝗd. ⁊ ſcd̓m quid non. ⁊ tunc aut vitiū cōtrahitur in eo quod dependebat ⁊ vitiatur acceſſoriū. vt. l. d̓bitꝭ. Aut in eo ꝑ quod non dependebat ⁊ nō vitiatur. vt. C. de lui. pigno. Intellige aut retinebat oīmodam dependentiā. ⁊ tūc vi tiatur vna cū principali. vt no. ff. ad trebel. l. ſi habes pecuniā. ⁊ facit de inof. teſta. qui repudiandi.§. fi. ⁊ de ap ſi perluſorio cum ſi. ẜm Iac. butri. Tranſlata inſtantia de vna perſoOeIeNIOL. na in aliam non tenentur fideiuſſo res iudicij. h. d. I debitor. Queritur. Ubi actus nō tenet. ꝯſenſus preſtitus in actu non nocet. h. d. NOVA ADDITIO. ¶ Ex lectura antiqua. ¶ Uide Innocen. de conſti. cum. M. In glo. hic prote ſtatio. ⁊ vide Iaco. in. l. i. ad finē de liberis agnoſcendis. ¶ Ex lectura antiqua. NOVAADDITIO. ¶ Nota ꝙ cōſenſus tertij ſuper actu qui de iure nō ꝓce dit emanans non preiudicat conſentienti. Oluitur. Si ꝯuenerit Etiam ſola hypotheca pōt nouari. Aliud eſt ſi illud quod TeN Quī. en preciū cedēdarū nō importat liberationeꝫ debiti. facit deſolutio. l. modeſtinus. ¶ In tex. ibi qui paratus effe ctualiter nō verbaliter tantuꝫ. vt no. de diſtrac. pig. ſi reſiduum. Et ibi ſatiſfeciſſe.ſ. iam. ¶ Nota ꝙ ſatiſfactio facta prodeſt. futura fieri non prodeſt inuito creditore. ſed vera ſolutio directe eius quod debetur. vel obligatio ꝓdeſt. ⁊ hoc dicit.§. I ꝯſenſit. Uidebimꝰ. Nota ꝙ cōſenſus ꝓcura. in contractu alieno non nocet domino niſi habeat mandatum ad conſentiendum. h. d. Obligans parteꝫ Illud tenendum. ꝑindiuiſo poſtea diuidēdo non officit creditori. facit. jͣ. de vſufru. le. is qui. NOVA ADDITIO. ¶ Ex lectura antiqua. ¶ In verbo tex. iudex extimauit ꝗ de efficacia remiſſionis cognoſcit. ¶ In.§. illud tenenduꝫ op. sͣ. de acti. emp. iul.§. idem celſus. ſed ibi habebat ius perſonale hic reale doc. ⁊ facit. sͣ. qui po. in pig. ha. l. iij.§. fi. bar. Pre Icut re. CreditOr. ciū in quo ſit mentio heredis ꝓtenditur ad fideicom miſſarium vniuerſalem. h. d. ¶ Ex lectura antiqua. NOVAADDITIO. ¶ In.§. creditor ſi quis recepit ꝓ ſe ⁊ ſuo herede intelligitur recepiſſe ēt pro fideicōmiſſario vniuerſali. hoc di cit ẜm expoſitionē gl. ¶ Et no. ī.§. ſi conuenerit ꝙ hoc pactū prodeſt cuicunqꝫ nō vi perſonalis obligatiōis que ex eo oriatur. ſed quia deſtruit radicem ⁊ fundamentum iure actoris.ſ. ipſam hypothecam. ¶ In.§. an paciſci. in fine.§. ar. ꝙ ſi in inſtrumēto ceſſionis ſit mentio precij videtur cōtinere titulum venditiōis ⁊ valet nec impugnari pōt quaſi titulus nō ſit in ea exp̄ſſus facit. C. de predijs curia. in fi. ⁊ qd̓ no. sͣ. de tranſacti. cū hi.§. pen. ¶ In.§. ſi voluntate. Conſentiens vt res vendatur non preiudicat ſibi niſi venditio ſubſequatur. h. d. ⁊ vide Arch. xviij. q. ſecunda qͣꝫ ſit. In glo. quid ſimul abbas. ¶ In.§. ſuperuacuam. Ille qui poſſidet rem non preſumitur vendidiſ ſe. vnde preſumitur dominium continuatum poſſeſſori. Et qui conſentit venditioni future videtur cogitaſſe de vera non de ſimulata. venditio non preſumitur ſimulab ¶ Tacitū. adde eundeꝫ. in. l. ſi tibi.§. d̓ pig. sͣ. d̓ pac. ⁊ qd̓ ibidē di xi in apoſtil.

Quibus modis pig. vel hypo. ſol. Quibus modis pig. vel hypo. ſol. ta ſi ex noua et vera cauſa res eſt ad venditorem reuerſa. Item conſenſus ob cauſam preſtitus non nocet cā nō ſecuta. h. d. vide Iaco. vide Cy. C. de ſecundis nup. l. hac edictali in fi. principij. In quibus caſibus fraus preſuma tur. vide pleniſſime in ſūma feudoꝝ. v. charta qd̓ dictum ibi oīno vide. ⁊ vide. C. de naͣli lib. l. ſi quis ſei.§. ꝗd d̓ ſub eunda. vide Cy. C. de procur. qui ſtipen. vide omnino in ſpec. de acti. ſeu peti.§. in actionibus. v̓. ꝙ ſi forte. ⁊ vide Cy. C. de dona. ante nup. aucͣ. ſed iaꝫ neceſſe. allegatur ꝙ contractus preſumitur ſimulatus ſi venditor reperit̉ poſ ſidere quod eſt verū ſi reperitur poſſidere patiēte empto re poſt traditionem. ſecus ſi ante traditioneꝫ. nam cū poſſit conueniri vt tradat ergo non preſumitur cōtractus ſimulatus qꝛ ex eo non poſſet agi licet hoc verū niſi aliud emergat quod ſuſpitionē inducat. nā ſecus ſi aliud emer gat puta malum qꝛ preſumitur tūc titulus ſimulatus ẜm doc. hic.§. allegatur ad. q. de eo qui poſt alienationem cō miſit maleficium an preſumatur alienatio ſimulata. nam leges que dicūt non reuocari loquuntur de vera alienatione. Sed quādo dubitatur an ſit ſimulata. dic vt in ſpe. de dona.§. i. v̓. item pone aliquis intendens vbi plene vi deas vide in. l. i. C. de iure fiſci. li. x. vide per Cy. C. ad. l. iul. maie. l. fi. ⁊. C. d̓ bonis proſcrip. l. ſi quis poſt hāc. dic aut fictus vult reuocare qꝛ in fraudem alienantis ⁊ non poteſt quia non eſt fortius ius fiſci qͣꝫ creditoris futuri ꝗ fraudari poteſt. ⁊ eſt caſus in. l. i. C. de iure fiſci lib. x. facit C. de dona. inter vir. ⁊ vx. l. ſi quid vltimo reſpon. immo dic ꝙ etiam tanqͣꝫ in fraudeꝫ. l. i. ⁊. ij. de bonis eoruꝫ qui mortem ſibi ẜm Iaco. butri. in. l. res. vel ibi poſt delictuꝫ hic ante. Quid ſi non appareret vtruꝫ donatio precedat delictum vel ſequatur dic ꝙ fauore fiſci preſumitur ꝙ ſit ſecuta. vt no. in. l. i. C. de iure fiſci lib. x. An accuſatus de delicto poſſit bona vendere. vide omnino Guil. de in inte. reſti. non ſolum. dic aut poſt contractum ex illo malefi cio non ſequitur ſentētia vel ſequit̉ abſolutoria. ⁊ tūc ſtat firma alienatio. l. iij. C. ſi pen. app. mors inter. d̓ accuſa. ex iudi. non ob. ff. ad ſille. gaius qꝛ ibi delictum purgabatur per actionem in rem. ⁊ ſic erat ex eo queſitū ius reale vel petitio hereditatis. vt. l. i. C. de his qui. vt indi. Et ſic bona erant affecta. hic autem purgabatur per actioneꝫ perſonalem ⁊ ſic bona non erant affecta. aut ſequitur ꝯdem natoria. tunc aūt queris vtrū eoipſo reuocetur alienatio ꝙ eſt lata ſnīa. ⁊ dico ꝙ non quia prior non fuit citatus. Preterea ſi fuiſſet citatus non arctaret eum citatio quia non poterat ſe obijcere defenſioni. ¶ Item no. de fraude preſumenda pro alienatione omniū bonoꝝ. l. omnes §. lutius. que in frau. credi. Itē ſi non omnia ſed fere oīa alienauit vt legitur ⁊ nota. de lega. iij. nomen.§. i. ¶ In glo. ex hoc ſiue ſimul oīa vel quaſi ſiue diuerſis temporibus vt ibi ⁊ no. in. l. i. C. de inof. dona. de emancipatione occulta quam qn̄qꝫ pater facit in fraudem. vide. jͣ. ſoluto ma. ſi filio per Iac. de are. ſi debitor deliquit an creditor poſſit impedire vaſtū rei obligate. dicit Iac. de are. ꝙ nō jͣ. ad ſill̓. l. i. dn̄s meus cōtra per. l. i. C. de pen. fiſca. credi. preferri. ⁊ ar. in. l. i. C. de bonis preſcrip. ⁊. l. fi. de publicanis. aut qꝛ ſimulatur ⁊ tunc debet probare ſimulationem ſaltim preſumptiue. Preſumitur aūt ſi titulo lucra tiuo ex vicinitate actuum. vt ar. l. ſi neutri in fi. ⁊ ea quali tate perſonaꝝ. ar. de dona. inter virū ⁊ vxo. ſi ſtipu.§. i. C. de dona. l. data cum ſi. ⁊ hoc quādo alienatio erat perfecta ante maleficium. Idem ſi precedebat maleficiuꝫ obli gatio ⁊ ſecuta fuit traditio qꝛ ob. maleficium non ſunt eo ipſo affecta bona. vt no. sͣ. de pac. reſcrip. ⁊ ſic non ob. ff. d̓ dona. ad eum.§. i. et. l. fin. jͣ. de iure anulo. aureoꝝ ⁊ crimi nali. vt in.§. publice licet in ciuili forte noceret ſi eſſet cita tus. vt. l. ſepe.§. ſed ſi ſcienter. de re iudi. arg. contra quia ordinarie eſt agendum libello directo contra poſſeſſoreꝫ in aucͣ. Item poſſeſſor cum ſi. ſed predicta intelligūtur. ff. de dona. poſt contractū.ſ. ꝙ alienatio non reuocatur per ſententiam latam ſuper crimine h̓ tenet Alber. in marga. ti. de accuſa. vel dic ꝙ ſi eſt facta per conſcientiam criminis reuocetur. l. i. ⁊. ij. de bonis eoꝝ qui mor. ſibi conſi. ſi non tunc non. vnde contra poſſeſſorem iterato oportebit probare de crimine ⁊ ſic non ſufficit prima ſententia ad ſill̓. l. in cognitis facit quod no. in. l. vxor. vide Barto. in fra de iure fiſci. Aut queritur vtrū poſſit reuocari ꝑ aliquam actionem reuocatoriam vel per officium iudi. qua ſi in fraudem fiſci facta. ⁊ dico ꝙ ſic etiā ſi ſequuta ſit alie natio. ff. de iure fiſci. l. i. ibi vel aduerſus leges ⁊cͣ. ⁊ ibi vl̓ penam ⁊c̄. Si autem non eſt vera ſed ſimulata tūc reuocatur quatenus de facto percepit. nam non eſt neceſſatia hic actio ad reſcindendum qꝛ qd̓ non eſt reſcindi nō pōt niſi quatenus de facto percepit de aqua plu. emptor. vbi ⁊ no. in fi. sͣ. de fer. l. i.§. i. hoc quando crimen eſt tale ex qͦ bona veniunt publicanda al̓s nulla eſt queſtio ꝙ non im peditur vllo tempore alienatio de le. iij. ſi deportati ſeruo in prin. cum ſi. Quid d̓ emptore poſt maleficiuꝫ an impeditur vaſtum. dicit Iac. predictus ꝙ non in. l. ſenatus. jͣ. ad ſille. Sed an̄ accuſatio precedens inducit vitium litigioſi. dic ꝙ non. vt. sͣ. de in inte. reſti. abſti. ⁊ ibi per Guil. ⁊ Cy. quid de ſocio dic impedit vaſtum ſi cauſa eſt diuidua donec diuidatur cōi diui. ſi is cum quo cuꝫ ſi. Quid de vxore conſtante matrimonio an impediet vaſtum dic ꝙ ſic quia competit actio de dote ⁊ hypothe. ex quo vir cepit male vti ſubſtantia ſua. l. vbi adhuc de iure dotium ⁊ auc̄. ꝙ locum cū ſi. ⁊ eſt caſus in. l. i. C. de repud. Quid de proprietario collige ex no. C. vnde vi ſi quis in tātam ver. ſuper rebus vbi videas. Quid de colono partiario vel nūmis colente an impediet vaſtum fructuuꝫ. ⁊ dic ꝙ ſic vel fiet diuiſio pendentium. ⁊ in reliqua parte fiet vaſtuꝫ ⁊ hoc eſt verius. Ratio qꝛ fiſcus debet ei ſtare ad in ſtar creditoris. l. in ven.§. i. de bonis auc. iudi. poſ. ꝓ hoc C. de pe. fiſ. l. i. li. x. lꝫ hēat ius ī ſe vt ī.§. neceſſe. ⁊ maxīe cum fiſcus ſuccedit in omnibus bonis ⁊ tenetur credito ribus. vt. l. ij. ad. l. iul. de vi. An ergo ideꝫ de quolibet cre ditore. dico ꝙ ſic quaſi habet fiſcum obligatum al̓s non quia non habet ius in re niſi poſſidet rem debitam. nam tunc eſſet legitimus cōtradictor. vt no. in ſimili. l. edicto. .C. de edic. diui adria. tollendo. Sed pone vxor alicuius emit domum noīe ſuo tandem vir cōmiſit maleficium ex quo bona debent deuaſtari. an iſta domus deuaſtabit̉. dicit Andre. de ne. ꝙ non qꝛ eſt vxoris ꝑ. l. mulcta. C. ſiꝗs alteri vel ſibi. ⁊ qꝛ pro ea preſumitur ex quo in poſſeſſiōe reperitur. vnde ad impediendū vaſtum qd̓ ſit per ſūmari am cognitionē ſufficit. alle. l. i. C. de priuil. fiſci. an. de yſer nia habuit de quodā libro. caſus eſt in. l. res vxo. dicit ſta tutum ꝙ pars bonoꝝ homicide deuaſtetur alia reſeruetur liberis an liberi poſtea procreati veniēt. ⁊ videtur ꝙ non qꝛ reſeruatio eis fieri non potuit qui non erant in re rum natura dic cōtra. ar. l. ſi nunqͣꝫ. C. de reuoca. dona. l. ſi totaꝫ. C. de inoffi. te. l. iij. ff. de pac. l. tale pactū.§. fi. C. de bonis damna. l. fi. ff. eo. cum ratio.§. ij. ita inueni quandaꝫ apoſtillam in quodam libro. non ob. ar. in contra. qꝛ iſta reſeruatio eſt magis quedam executio qͣꝫ ſententia. ergo omnibus. l. cum vnus. ff. de bo. auc. iudi. poſ. cuius etiam principij eſt ratio quare pretor nō intendit alicui preiudi care. ⁊ iō vult omnes eē pares vt primo erāt al̓s fieret ꝑ talem interlocutoriam ⁊ remiſſionē preiudiciuꝫ tertio ꝯ quem acquireret̉ ius p̄lationis qd̓ non eſt de mente vel poteſtate iudi. vt.§. ſi ſuper rebus. vide cautelam Iaco. de are. de ma. l. iij.§. ſi ab ignoto. vide Bartol. de dona. poſt contractum ibi ſed quid ſi emptor alias non intelliges. vide omnino in Spec. de obli. ⁊ ſolut. prope finem. ¶ In verbo poſſideat ⁊ dubitatur an vendiderit vel no vide omnino Cy. C. de remiſſio. pigno. ſoluta. In verbo extiterit. In quibus caſibus obſtat creditori excep. cum effectu Raynū. quia patet ꝙ venditor primus poſſidet ex noua cauſa. ¶ In verbo ſoluta non ſit creditori qui non conſenſit venditioni ſimpliciter ſed hoc pacto ꝙ ſibi ſufficiat ex precio qd̓ in dubio preſumitur poſtqͣꝫ debitor poſſidlib

Quibus mo. pig. vel hypo. ſol. 20O poſſidere reperitur Ray. ¶ In.§. venditionis. Nota.§. ⁊ vide. sͣ. de pig. in quorum. ⁊ per Iaco. but. C. ſi aduer. pona. l. ij. ¶ In.§. non videntur. vide Cy. vbi aperit intellectū huius.§. C. ad vell̓. ſi ſine vide oīno Cy. C. ſi alie na res pig. data ſit. l. ſi ꝓbaueris. ⁊ vide ibi in addi. Cy. nouā opi. Rizar. mal. vide Cy. C. de remiſſio. pig. ſoluta. ¶ In verbo tex. durare. nota ꝙ preſumitur quiſquiſ ve lit ius ſuū vbiqꝫ dn̄ari qd̓ eſt verum niſi factū ſit iuri con trarium ſimil̓r proteſtatio valet cum factū pōt dupliciter intelligi. ſed cum factum eſt certum ⁊ proteſtationi ꝯtra rium ⁊ incōpaſſibile preualet factum ẜm bar. cōpo. extra de conſti. cum. M. Item in preiudicialibus nihil opera tur proteſtō. vt no. ī. c. gratie. de reſcrip. in clemē. ¶ Sꝫ nunquid ꝓteſtatio ſoluitur morte ꝓteſtantis videtur ꝙ ſic. vt. l. non ſolū.§. fi. de no. oper. nun. qd̓ eſt verum ſi pēdet ex ſola voluntate ꝓteſtantis. vt. jͣ. locati. l. iiij. ẜm doc. meum. de maͣ proteſtatiōis vide pleniſſime per Archidi. xxvij. di. dyaconus. ⁊ per Io. mo. in. c. generali. de regu. lib. vj. De materia denūciatōis ⁊ excōicationis. vide Ar chi. xi. q. i. nemo ad fi. vbi ponit an appellatio īpediat denunciationem. Itē an denunciatio ꝓbet excōicationem. ibi vide cum queritur vtrū in proteſtatione requirat̉ con ſenſus aduerſarij. diſtingue aut quis proteſtat̉ ad ius ſuū conſeruandū ⁊ non eſt neceſſarius conſenſus aduerſarij. lx. q. iij. ſaluo cum ſi. Aut quis proteſtatur ad derogādū iuri alterius ⁊ tunc neceſſarius eſt ꝯſenſus aduerſarij de cuius p̄iudicio tractatur. vt extra de electi. cumana. ⁊ ibi no. egi. de hoc ar. de tabel.§. nos aūt. ¶ Cū querit̉ vtrū ꝓteſtatio valeat diſtingue aūt ꝓteſtatio ſit ſolum ad pͥua tionem ꝯſenſus qui cōſenſus hꝫ principaliter operari id de quo agitur. ⁊ tūc valet ꝓteſtatio ⁊ non valet ꝯſenſus. Ita loquitur lex ſi debitor.§. in vendi. Ita loquitur opivera Uin. no. in. c. tua nos. ⁊ ita loquitur qd̓ no. in. c. i. exͣ de lit. conte. lꝫ contra videtur no. extra de app. ſollicitudi nem. aut ſit proteſtatio ad inducēdū aliquid vel ad reſer uandum qd̓ ē ꝯͣ naturā eius de quo agitur ⁊ tunc nō valet proieſtatio. vt. c. cū. M. fer. ⁊.xxvij. di. dyaconus. nō ob. extra de condi. appo. c. fi. qꝛ ibi verba denotant cōditionem non ꝓteſtationem. ſi enim eſſent verba ꝓteſtationis diceremus ꝓteſtationem valere ⁊ nō tenere cōſenſuꝫ vt diximus in primo membro huius diſtinctiōis. vel dic ꝙ ſunt verba ꝓteſtatiōis ⁊ ſpāle ſit in matrimonio vt va leat conſenſus ⁊ non ꝓteſtatio ſicut ⁊ alia ſunt multa ſpe cialia in matrimonio. vt no. extra vt lit. non conteſta. c. i. Egidius. de hoc per Archi. xxvij. di. c. dyaconus vbi ple narie. ⁊. c. di. qd̓ interrogaſti ibi oīno vide in addi. que īcipit adde ⁊ hoc ideo ⁊ xxviij. diſt. de libro dn̄i dyaconi. vbi de hoc plene per Archi. ⁊ ibi dicit ꝙ tanti aduocati ſemper ceperūt ꝓteſtationē. ⁊ dicit Riꝫ. ſalua ꝓteſtatioē quam feci. ¶ Nota ꝙ proteſtatio qn̄ nō tenet nō arctat ꝓteſtatum ſed arctat ꝓteſtantem ad dāna ⁊ intereſſe. vt C. depoſiti auc̄. ſed iam tantū. vide oīno archi. xix. q. vlti. qꝛ in fi. Si aliquis ingreditur poſſeſſionem nō per vim ꝓ teſtando ꝙ nō intendit priuare poſſeſſorem. an poſſit accuſari de priuatiōe poſſeſſionis quaꝫ intendebat occupa re. vt no. C. vti poſſi. in. l. i. In glo. de vi pone exemplum ⁊c̄. no. ꝙ vbi quis cogitur conſentire nihil operatur ꝓte ſtatio. vt no. in. l. cū non ſolum.§. neceſſitatē circa pͥn. magne gl. ¶ In verbo manifeſte. Nota ꝙ nō preſumit̉ ꝗs deceptus. ¶ In v̓. deceptum. nota ꝙ deceptus nō intelligitur ꝯſentire ſic. sͣ. de tranſac. qui cuꝫ tutoribus in fine. ¶ In.§. ſi debitori. ar. ꝙ licentia data defuncto de ingre diendo poſſeſſionem ſua auctoritate tranſit ad eius here dem. ⁊ adde. jͣ.§. proximo. Sed ꝓhibitio ſtricte eſt accipienda ⁊ nunqͣꝫ ingreditur perſonam. vt no. in aucͣ. de fideicō.§. manifeſtū. ¶ In.§. ſi debitor. In verbo tex. poſ ſeſſor qui non habet ab eo cām vel habet ſed ſingularem ⁊ ſic precedens.§. ¶ In ver. ⁊ ſi intra. Nota ꝙ ꝓmiſſio facta ad tp̄s finito tꝑe nō vendicat ſibi locū. facit de le. ij. ſtatuliberis.§. ſtichum. ⁊ de vulga. ſubſti. l. ſi ita quis cuꝫ ſi. nec ꝓhibitio. sͣ. de poſtula. impera. cum ſi. ⁊ sͣ. de lega. cū lex. vide in ſpec. de loca§. nūc aliqua ver. cxcviij. vide oīno per dn̄m Old. ī. q. que incipit quidā ſcholar. s. ⁊ ibi plene reperies de licentia quid operetur. ¶ In glo. non appellatione que eſt in.§. venditiōis ſuper verbo tex. generaliter in fi. glo. nō puto ꝙ h̓ ſenſerit hic tex. ꝙ cōſenti endo venditioni preiudicet ſibi legando. ſed ita dꝫ intelli gi ſicut per venditionem cōſentiendo preiudicat ſibi ita per legatū Ia. bu. pro glo. facit in proximo vbi permiſſa venditione intelligitur permiſſa p̄mutatio dotis datio. ⁊ quilibet ꝯͣctus ei ſimilis. nam permiſſio large intelligitur qꝛ beneficium continet. ſecus in prohibitione que ſtricte eſt intelligenda. vt. sͣ. de pig. in quorum ⁊ dic vt ibi. adde .jͣ. ea. l.§. ſi debitori. ⁊ vide. jͣ. de edil. edic. l. ſciendum eſt. ⁊ .l. ad res. Procurator ī Idemqꝫ ſi a parte. tam ſuam paci ſcendo officit ſibi ⁊ cedenti. h. d. Non officit conſenſus niſi ꝯ̄i voluntate. actus circa quem conſenti tur effectualiter conſumatur. h. d. ¶ No. ꝙ quando vo luntas accōmodatur alicui actui nūquā nocet niſi actus ſit conſumatus. vide Iac. jͣ. ſo. ma. ⁊ deſinit. facit. jͣ. de ver. ſigni. alienatum. Et eſt ar. ꝙ abbas qui iurauit nō aliena re romano pontifice inconſulto non incidat in periuriuꝫ ex ſimplici tractatu. ⁊ vide Archi. xviij. q. ij. qͣꝫ ſit in glo. quid ſi abbas. Tres caſus ponit. pri Superuacuum. nus quando debitor rem pignoratam poſſidet nec conſtat. vtrum ei creditor vendere permiſerit in quo dubio non preſumitur permiſiſſe. Secundus eſt quando conſtat creditorem permiſiſ ſe ſimpliciter vt venderet qui vere vendidit ſed poſtea re cuperauit nouo titulo. quo caſu obſtat exceptio creditori. vt in verſicu. niſi quod. Tertius eſt ꝙ creditor permiſit vendere hoc tamē pacto vt ſibi ſolueretur de pecunia precij quod preſumitur ſi res apud debitoreꝫ inueniatur vt ibi verum ⁊c̄. quo caſu ſi rem vendidit ⁊ poſtea recuperauit agēti creditori obſtat exceptio ſed de dolo replicat niſi pecunia fuerit ſoluta. ⁊ incipit ibi verūtamen ⁊c̄. ſecundū Rizar. Vel dic ſimpliciter ꝙ exquo debitor reperitur poſſidere poſt venditionem nec docet de nouoti tulo ſuperueniente ꝙ preſumitur vendito ſimulata ⁊ ſine interuentu precij ⁊ traditionis. quia non eſt veriſimile ꝙ ſi emptor ſoluiſſet precium pateretur rem poſſideri a venditore. ⁊ ideo non officit creditori cōſentienti quia videtur direxiſſe conſenſum ad actum verum nō ad actū ſimulatum. ⁊ hoc eſt verum in dubio niſi contrariuꝫ probetur inducendo nouum titulum ⁊ nouam poſſeſſionem hoc dicit. ¶ Et nota hic ꝙ ex duabus extremitatibꝰ col ligitur medium.i. probaturª ꝙ res ſit in medio in eo ſtatu in quo reperitur in prima ⁊ vltima extremitate ſecundum Odoſ. ⁊ Cy. in addi. ꝓbatis ergo extremitatibus a preſumitur medium. quod no. vnde qui probauit ſe anti quius poſſediſſe ⁊ hodie poſſidere preſumitur quotidie poſſediſſe medio tempore. ¶ In tex. ibi poſſideat. ⁊ du e bitatur an vendiderit vel non. Iac. quia qui poſſidet nō q preſumitur vendidiſſe. ⁊ ibi vendiderit. ⁊ hoc cōſtat Ia co. Et ibi extiterit. quibus cauſis obſtat creditori exce 7 ptio cum effectu. Ra. vt. C. de remiſſio. pigno. cum ſoluta. ⁊ ibi per Cy. Et ibi non ſit. creditori qui non conſenſit venditioni ſimpliciter. ſed hoc pacto vt ſibi ſatiſfiat ex precio. quod indubio preſumitur poſtqͣꝫ debitor poſſide re reperitur. Ray. vel dic ſoluta non ſit ſcilicet debitori. quaſi preſumatur ſimulatio ex hoc ꝙ nec precium ſolutum. ⁊ reperitur in poſſeſſiōe ſicut primo. Et facit iſte.§. ad queſtionem. quidam volens maleficium perpetrare vendidit bona ſua ne deguaſtarentur. poſtea commiſit maleficium. nunquid emptor poſſit impedire guaſtum. ⁊ determinatur ꝙ ſi venditor nunquam diſceſſit de poſa ¶ I. ꝓbat̉. adde. d. bart. ſoci. in ꝯſi. cl. xxxvij. inci. in ꝯtrouerſia v̓. ex qua ꝯcluſi. cir. fi. in. ij. ꝑte ⁊ in ꝯſi. cxcv. inci. cir. pͥn. cir ca fi. ea. parte.

Qnihus modipi vel hydo. ſol. 111 mouis pig. vc̄l īxpo. ſol. ſeſſione. ſed ſemꝑ poſſedit eoipſo preſumit̉ vendito ſimu lata vt hic ⁊. C. de diſtrac. pigno. ſi ſub imagine. ⁊ de acquir. hered. ſi is. ⁊. l. ſiquis feu.§. ⁊ ꝙ de ſubeunda. C. de natura. liberis. ⁊ de bonis dam. l. i.§. ſi ex bonis ibi frau dis. ⁊c̄. ẜꝫ Gui. de ſuza. ⁊ Cy. in additꝭ. ⁊ vide quod noͣ. in. l. i. C. de iure fiſci. libro. x. ⁊ in Spe. de oblig. ⁊ ſolū. ꝙ pe. fi. ⁊ de actio. ſeu petitꝭ.§. in anterioribus. v̓. qd̓ ſi forte. ⁊ vide Iaco. jͣ. de manumiſ. l. iiij.§. ſi ab ignoto. ⁊ per Cy. C. de dona. ante nup. auc̄. ſed iam neceſſe. ⁊. C ad legeꝫ iul̓. maie. l. fi. ⁊ maxime preſumitur alienatio fraudulenta quādo alienauit omnia vel quaſi omnia ſimul vel ſucceſſiue. vt ſingulariter notatur in. l. nomen.§. j. jͣ. de lega. iij. Et aduerte ꝙ.§. noſter loquit̉ de ſimulatione. p̄ſu. menda quia tractat̉ de preiudicio tertij. al̓s non p̄ſumit̉ ſimulatio ſed contractus verus. vt. C. de probationibus cum precibus.sͣ. de action. empt. iul̓.§. ex vendito. ⁊.§. offerri. ⁊. C. eodem. curaui. Nomē ven Uenditionis autem. Atiōis ponitur pro qualibet alienatione. dic vt. sͣ. de pig. in quorū. ¶ Et noͣ ꝙ ſi cōſentio alicui rem meam vel mihi obliga tam ꝙ mihi preiudico. Noͣ ꝙ cōſenſus accōSi permiſſiſſet. nodatus ad vnam ſpe ciem contractus porrigit̉ ad aliam ſpeciem. h. d. Silentium non habet̉ pro Non videtur. cſenſu ſeq ſubſcriptio ſic hoc dicit per Cy. C. ad velleia. ſi ſic. ⁊. C. ſi aliena res pigno. da. ſit. l. ſi probauerit. ¶ Nota etiam hic ꝙ deceptio non preſumitur. Conceſſio facta alicui videSi debitori. iur etiam facta heredi eius. hoc dicit. vel ſic. Licentia data defuncto tranſit ad heredem. hoc dicit. vide Gui. sͣ. de pigno. actꝭ. ſi neceſſarias. .§. de vendendo. In textu ibi nouus poſſeſſor ꝯͣi debitor. qui non habet ab eo cauſam vel hēt ſed ſingularē. ⁊ ſic non obſtat p̄cedēs.§. ẜm Gui. Nota ꝙ permiſſio facta ad Sed ſi intra. ſāgus non durat poſt tēpus. hoc dicit. vnde ſi alicui qui poterat capi pro repreſalijs eſt data licentia per decem dies ſtatim poſtea poteſt capi. ⁊ yde glo. quam diſputauit Oldra. que incipit quidam ſcholaris. Dicit Itius ſempronio. natutū ꝙ filiꝰ nō poſſit ſe obligare ſine cōſenſu patris. modo pater ⁊ filius obligant ſe in eodem inſtrumē to. Neritur nūquid pater videatur accōmodaſſe conſen ſum filio ob hoc ipſo. ⁊ eſt hic quaſi caſus ꝙ ſic. Item facit maritus ⁊ vxor donauerunt rem mariti hoſpitali miſe ricordie. heredes dicunt ꝙ non tenuit donatio niſi pro ꝑ te qua maritus donauit. veritas eſt ꝙ tenet in totum. qꝛ ex quo in eodem inſtrumēto donauerunt videt̉ maritus accōmodaſſe conſenſum vxori. ¶ Ex lectura antiqua. NOVA ADDITIO. ¶ In v̓bo tex. vendidit vt duobus emptoribus ⁊ correis credendi inſolidum. ¶ In v̓bo tex. ꝓponatur. sͣ. in quibus cauſis pig. taci. ꝯtrahatur ſi gratuitam.§. i. ⁊ no. ꝙ correi credendi intelliguntur inuicem cōſentire vnus alteri ⁊ alter alteri. Non poteſt quis venire cōtra Titius ſeio. cartam cui ſe ſubſcripſit. Reſciſſo ꝯtra Oluntate cre. ciū reſcindit̉ preiudicium inde naſcens tertio. h. d. Et iſta lex obtinet quādo per modum receſſus a cō tractu eſt facta diſſolutio. ſecus ſi per modum noui cōtra cius. vt. l. ſicut.§. ſuperuacuum. sͣ. eo. NOVA ADDITIO. ¶ Ex lectura antiqua. ¶ Reſciſſo contractu reſcinditur preiudicium ex eo cō tractu tertio queſitū. vide Cy. C. de remiſ. pig. ſolita quā l. gloſat Oldra. in. q. ſua que incipit quidaꝫ ſcholaris ibi vide. ¶ In v̓bo ſaluum. Sed nūquid iterato poterit vē dere. ar. ꝙ ſic. sͣ. de iureiur. qui per ſalutem. ar. contra de v̓bo. ſigni. boues.§. hoc ẜmone iuxta finem. l. in v̓bo reci piunt. ¶ Nota ꝙ per diſtractum non pretendit venditor cauſam ab emptore. Mortuo patre Ucius titius. dōs ꝯſolidat ilie ⁊ pater ⁊ mater poſſūt ſe obligare pro do te filie cōmunis. h. d. ⁊ vide. sͣ. qui po. in pig. ha. creditor in fi. ¶ In gl. que ibi no. ⁊ ꝓbatur hoc no .sͣ. fami. herciſ. pōponius philadelphus. ¶ Ex lectura antiqua. NOVA ADDITIO. ¶ No. ꝙ mortuo patre dos ſequitur filiam etiā exhere datam. ¶ Iteꝫ nota ꝙ pater ⁊ mater poſſunt obligare ſe pro dote filie cōmunis. Aulus reſpōdit. Qui pigno. Quilibet poſſeſſor habet ius offerendi ī hypothecaria. ⁊ vide. sͣ. qui po. ī pig. ha. mulier. ⁊ qd̓ no. per Cy. C. de iure do. vbi adhuc. in. xvj. q. ⁊. C. qui po. in pig. ha. cum tibi. ⁊. C. etiā ob chirogra. pecu. in. xij. ⁊ vltima. q. per Cy. ¶ In tex. ibi offerre ⁊cͣ. etiam poſt ſententiam latam in hypothecaria. vt nota. in Specu. de obliga. ⁊ ſo.§. i. ver. quid ſi te mihi. Ra. facit quod no. Cy. C. de tranſac. ſi maior. ⁊ sͣ. de pigno. ſi fundus.§. ſi pluris. arg. ꝯtra eo. l.§. in vendicatione ex ordi ne illius littere. ¶ Nota ꝙ poſſeſſori non incumbit aliud niſi remouere ius petitoris. NOVA ADDITIO. ¶ Ex lectura antiqua. ¶ In v̓bo etiam tertiuꝫ. ¶ No. ꝙ per renūciationem non dicitur is cui ſit remiſſio p̄tendere cām a remittente quod eſt notādum. in.§. is qui pigno. vide Cy. C. de iure do. l. vbi adhuc. in. xvi. q. ⁊. l. qui tibi. C. qui poti. in pig. ha. vide oīno Cy. C. etiaꝫ ob chirogra. pecu. l. i. in vlti. q. ⁊ in. q. xij. Sed nūquid creditor primus habet ius offerendi ſcd̓o. dic ꝙ ſic vt quilibet poſſeſſor. Quid autem ſi non poſſidet Pla. dicit non memini me legiſſe. vt not. in. l. cum notiſſimi.§. eodem ⁊c̄. Sed videtur ꝙ quilibet poſſit offerre. vt. l. qui decem.§. i. de ſolū. Sꝫ ibi vt negociorum geſtor. ⁊ lꝫ excuſet moram debitoris ꝯͣhendam. tamen non cōſtituit creditorem in mora. vt no. C. de ſolu. obliga. hic vero loquimur in obligatione que ſit pro ſuo intereſſe. ⁊ dic ꝙ cum nō interſit primi creditoris ꝙ nō habet ius offerendi. vl̓ dic ꝙ intereſſe. ne habeat neceſſe prius excutere debitorem qͣꝫ venire contra ſcd̓m credito rem vt cōtra tertium poſſeſſorē. Aut igitur ſecūdus poſ ſidet ⁊ habet ius offerendi. ar. de non nume. pecu. ſi tibi aut non tunc non. ¶ In v̓bo tex. offerre etiā poſt ſnīam latam in hypothecaria. vt not. in Spec. de ſolu.§. quid ſi tibi mihi. ⁊ in marga. de pigno. Ray. ⁊ facit. jͣ. d̓ euic. eui ctus autē ⁊ facit quod no. C. de tranſac. ſi maior. ⁊. l. ſiue apud acta. ¶ In glo. nō preciſe. Sed pone ꝙ hypothe ca acceſſit obligationi facti. tertius vult offerre intereſſe an poteſt dico ꝙ aut habet cām a debitore ⁊ pōt. aut nō ⁊ non poteſt. Ratio quia ſoluere intereſſe eſt eligere īter eſſe ⁊ non ipſum factum. vt no. sͣ. de actio. emp. l. i. in pͥn̄. Sed ius eligēdi nō cōpetit tertio qui nō pretendit cam a debitore. Sed an debitores mariti poſſidētes bona pn̄t offerre dotem mulieri ea vendicanti. dic aut vendicat ſo. ma. ⁊ poſſunt. Aut eo cōſtante ⁊ nō poſſunt. vt no. Cy. ẜm Iac. de are. C. qui po. in pig. ha. l. cum tibi. ⁊ eſt nota dum. Et hoc niſi mulier habuiſſet illa bona in ſolū. ꝓ de te. tūc omnibus prefertur. l. i. C. ſi ca. iudi. de dona. anie nup. aucͣ. ibi poſita. l. i. C. ſi anti. credi. de dam. infec. l. ſi ni nita.§. iulia. ẜꝫ ac. d̓ aregio. An procedat iſſe libellus pe to ꝙ debitum ſoluatur aut cedas poſſeſſionem rei hypo theca. dicit Spe. ꝙ ſic de acti. ſeu peti.§. ſequitur. v. celerum ſi tu

tum ſi tu aduocate per hoc. extra de pig. ex litteris quod concedo ſi agatur contra debitorem. vt in auc. de fideiuſ ſo.§. ſed neqꝫ. Si aūt contra extraneū poſſeſſorē male agi tur ad debituꝫ principale. de re iudi. miles.§. x. non tn̄ ex hoc vitiatur libellus in totū. ſed remanet ī ſola hypothe caria. ar. de ope. lib. ſi ita ſtip. ⁊ de ſol. ſtichum aut pāphi lum in prin. ¶ In gl. quantū ad titiū que eſt ſuꝑ ver. remiſiſſe. iſta gl. eſt falſa ⁊ alia que eſt. C. de remiſ. pi. qꝛ quo ad oēs non quo ad tertiū tm̄. vt no. in. l. titius in fi. sͣ. eo. ⁊.l. creditor. vt no. in. l. titius in fi.§. ſi tecum. sͣ. qui po. in pigno. habean. Ray. Snīa abſolutoria I deferente. ſata in ꝑſonalino cet in hypothecaria. h. d. de hͦ no. Dy. ī. c. nul lus pluribus. ⁊ Cy. C. de luitꝭ. pig. ītelligere. NOVA ADDITIO. ¶ Ex lectura antiqua. ¶ Uide pleniſſime per Cyn. C. de luitꝭ. pi. intelligere. in ver. per iniuriam. no. ꝙ etiam iniurioſa ſnīa trahit̉ ad acceſſoria. ſic. sͣ. de rei ven. l. ex diuerſo. Accipiēs fideiuſ Um colono. ſoreꝫ loco pigno ris videt̉ renunciare pignoribus. h. d. CrediRimi creditoris. ſor exoi uerſis cauſis pōt ex vna cā offerre. ex alijs liti gare. h. ¶ No. ꝙ ſi plures qͣꝫtitates ex diuer ſis cauſis eidē debeātur ab eodē nō idē debitum ſed plura cenſent̉. ꝙ ex eo apparet qꝛ creditor cogit̉ reciꝑe vnaꝫ quātitatē ad qd̓ nō cōpelleretur ſi eēt vnū debitū tm̄. Et per hoc determinat̉ qō ſi plures quātitates ſint petite in libello. ⁊ ſuper vna ſit ꝓnunciatum ſuꝑ alijs non. ꝙ ſentē tia valet quaſi ſint tot libelli quot quantitates ſunt. NOVA ADDITIO. ¶ Ex lectura antiqua. ¶ No. ꝙ debitor ex pluribus cauſis pōt ex vna cā offer re non ex alia Bar. non ob. sͣ. de pigno. l. qui pignorum. quia ibi ex eadem cauſa. ¶ Explicit liber. xx. Incipit. xxi. ¶ De edilitio edicto ⁊ redhibitoria actione ⁊ quanto minoris. Rubrica. Nō ſum Abeo ſcripſit. maturqꝫ edictum continet ⁊c. ¶ In glo. prima ibi dantur ⁊c. idem̄ dicit glo. de v̓bo ad verbum. jͣ. in glo. iij. ⁊ ideo vna iſtarum gloſarum eſt ſuperuacua. No. iſtum.§. qui ponit que fuit cā inuen Tauſa. nonis huius edicti videlicet ne emptor ꝓpter calliditatē vēditoris vel ꝓpter ignorantiaꝫ empto ris decipiat̉. ⁊ ideo iſtud edictū vult ꝙ ſi ſigna rei vendi te adeo ſunt manifeſta ꝙ ex ipſis ſignis poſſet apparere morbus ipſi emptori ꝙ non habet locum redhibitio. vt patet. jͣ. in ver. ſi intelligatur. facit de actio. emp. l. i. in fi. fa cit quod no. Dy. in. c. eum qui certarum. extra de reg. iu. li. vi. quod no. ⁊ tene menti. No. ex hoc tex. ꝙ edi Exempli itaqꝯ. etuꝫ edilium curruliū qd̓ loquit̉ de rebus venditis redimendis ꝓpter morbuꝫ vel vitium habet locū in vitio corporali non in vitio animi niſi vitium animi contingerit ꝓpter vitium corporale ſed alio remedio emptori ſuccurritur vt hic. ⁊. jͣ. e. l. ob qͦ vitia in prin. ⁊.§. i. ij. ⁊. iij. ⁊.§. in ſumma. ⁊ eodem mō ha bet locum redhibitio ſi fuerit mixtum vitiuꝫ animi ⁊ cor poris. ¶ Scd̓o no. ī fi. iſtius. l. ſimil̓. vt. d. l. ob que vitia. ver. ſinaūt corporis. ¶ Tertio no. in fi. iſtius. l. ꝙ omne nimium timidum dicitur eſſe vitium animi. qd̓ no. No. tex. notabilem Sed et ſi vitium. ius.§. nā vos ſci tis ꝙ ex ſermonibus p̄ſumit̉. vtrum ꝗs ſit ſane mentis vel De edilitio edicto. non. vt. l. is qui.§. diuus. jͣ. de tu. ⁊ cur. da. ab his. jͣ. de con di. inſti. l. quidam. habetis in tex. ⁊ glo. xcij. di. c. legibus. modo habetis hic tex. no. qui docet formare articulū ad ꝓbandū quem ex ſermonibus non eſſe ſane mentis. Naꝫ ille qui hoc ꝓbat dꝫ articulare ꝙ talis deridendo loquebatur per vices ea que deridenda erant ſeu ea que digna erant deriſionis. vt hoc tex. dum dicit. vel qui per vices more inſanorum ⁊c. quod no. Ex lec. ant. ¶ In glo. vt in libris. no. contra vendētes libros corruptos ⁊ inutiles vt poſſit agi redhibitoria ac ſi venderent animal morboſum. Et hoc facit contra venditores pannorum fracidorum qui videbantur boni an teneantur etiam redhibitoria.i. ad reddendum precium ⁊ reaccipiendum pānum ſuum. In tex. ibi cuiqꝫ. de manciAiunt ediles. pus vēditis. Frā. acc. ⁊ ibi palam. No. ꝙ nunciatio dꝫ eſſe clara. ¶ In gl. ex. v. cau ſis. No. glo. magiſtram enumerātē caſus ſiue cās ex quibus ſit reſtitutio. Et ibi reſtituat.i. dāna ⁊ fructus. ⁊ quia vt ſeparata ponunt̉. ¶ No. nomine fructuum damna nō contineri. adde. sͣ. ſi ſer. vendi. l. loci corpus.§. i. Et ibi po tuit ⁊ debuit. Ray. Et ibi habere non habere. ¶ Nota ar. ꝙ venditor preſumitur ſcire rei qualitatem. ⁊ ibi calli ditate. ¶ No. ꝙ ex ꝑte cōmittētis lꝫ differāt dolus ⁊ cul pa. tn̄ ex parte damnū paſſi non differunt. qꝛ equale detri mētū afferunt. ⁊ facit. l. tutor.§. i. de pig. actio. ¶ No. ex verbis edicti. ꝙ predictio ſeu ꝓteſtatio multum operat̉. Et dic cum querit̉ vtrum in ꝓteſtatiōe reqͥrat̉ ꝯſenſus ad uerſarij ꝙ aūt ꝗs ꝓteſtat̉ ad ius ſuum confirmandū ⁊ nō eſt neceſſarius ꝯſenſus aduerſarij. ar. sͣ. ti. i. ſicut.§. non videt̉. ⁊. l. ſi debitor.§. ſi in venditione. ⁊. ix. q. iij. ſaluo. Aut ꝗs ꝓteſtat̉ ad derogandū ius alterius. ⁊ tūc neceſſarius eſt conſenſus aduerſarij de cuius preiudicio tractatur. vt extra de elec. cumana. ⁊ ibi no. ẜm Egidium. Addit ip̄e cum querit̉ vtrum ꝓteſtatio valeat. diſtingue. aut ꝓteſta. tio fiet ſolum ad priuationem conſenſus. qui cōſenſus hꝫ principaliter operari de quo agit̉. ⁊ tunc valet ꝓteſtatio ⁊ non valet conſenſus. ita loquitur. d. l. ſi debitor.§. ſi in venditione. ⁊ quod no. extra de lit. cōteſta. c. i. lꝫ ꝯͣ videat̉ no. extra de ap. ſollicitudinem. Aut ſit ꝓteſtatio ad inducendum aliquid vel ad reſeruandum. qd̓ eſt contra naͣm eius de quo agit̉. ⁊ tunc nō valet ꝓteſtatio. vt extra de cō a ſtitu. cum. M. ferrariēſisª. ⁊.xxvij. di. diaconus. Nō ob. extra de condi. oppoſitis. c. fi. qꝛ ibi v̓ba denotant conditioneꝫ ⁊ non ꝓteſtationē. vel ibi ſpāle in minimo ẜm Egi diū. de hoc per Archi. xxvij. di. qd̓ interrogaſti. ⁊ xxviij. di. diaconi. ⁊. xix. q. vltima. qꝛ in fi. ⁊ per Io. mo. de reg. iur. in generali. ⁊ ibi in mercurialibus ꝑ Io. an. ¶ Unū tn̄ no. quātū ad noſtrum.§. ꝙ vbi ſufficit ſola ſcientia. ibi ꝓteſtatio ſufficit vt hic. ⁊ in. l. i. in fi. de actio. emptꝭ. Sed vbi ꝓteſtatio ſit ad aliquid inducendū vel ꝓhibendū. tūc colligitur per contrariam ꝓteſtationē. vt in. l. i.§. i. de lib. agno. Item qn̄ ꝓteſtatio reddit̉ in inuitum non requirit̉ conſenſus aduerſarij. vt no. in auc. de tabelliōibus.§. nos aūt. ⁊ adde quod dixi in. l. cum in plures.§. locator horrei. sͣ. loca. ¶ Item no. ꝙ in p̄iudicialibus nil operat̉ ꝓteſtatio. vt no. in. c. gratie. de reſcrip. in cle. Ex predictis apparet ꝙ qn̄qꝫ ꝓteſtatio ſit ſuꝑ eo qd̓ reꝗrit conſenſum aduerſarij. qn̄qꝫ ſuper eo quod dependet ſolum aꝓteſtan te. vt ſuper declaratione animi. vt. l. pomponius. ⁊. l. nen ſenius. sͣ. de nego. geſt. ⁊. l. vi.§. celſus. de acꝗr. here. Fiſcus non patit̉ re Illud ſciendum. abitionem ciuitas ſic. h. d. Credo ꝙ ratio ſit. qꝛ forte iuriſditio ediliuꝫ non extendebatur ꝯͣ fiſcum. ar. sͣ. eo. ſciendū. vel qꝛ ꝯͣctus fiſca les ſunt magis tenaces ⁊ inconuincibiles. Hic equiperantur viSi intelligatur. uā ⁊ auditus. In tex. ibi idem. No. Id autem alias. ꝙ qn̄qꝫ lex dicit bis Bal. ſuꝑ. ij. ff. veteris. De edilitio edicto.

b ¶ In lecto. qꝛ nō pōt cōti nere humorē ex vitio dicit̉ morboſus nō ex eo. qd̓ facit vrinā in lecto ſed qꝛ hꝫ malū veſice ſcd̓m dicit bar. cep. hic. ⁊ idem di cit extra in eo cui os olet. nā ex eo alicui oſ oleat nō eſt vi tioſus. ſed ꝑꝑ mor bnpulmo nis vel alteri īterioris ꝙ di cit ꝓcedere ex eo qꝛ ninuſ co medit. vt ꝑ eū in. l. querit̉. in De edilitio edicto. De edilitio edicto. idem ad maiorem claritatē ⁊ cōmittit nugationē. Nuga tio eſt quotiens ponunt̉ duo noīa ad idem preciſe ſignifi candū. ⁊ quorum interpretatio eſt eadem. vt no. sͣ. ſi cer. n pe. l. certi conditio in prin. ¶ In tex. ibi ſperni pōt. qꝛ ē in totali declinatione. Et ibi vulnuſculum. No. arg. ꝙ fa ciens modicā ſciſſuram cutis. puta cum vnguibus nō pu i. niatur pena vulnerantis. qꝛ iſta modica ſciſſura non appellatur vulnus ſꝫ in magis diminutiuo noīe.ſ. vulnuſcū lum. Et ibi tranſire. Nota ꝙ leuia poſſunt trāſire ſine no tificatione. ⁊ ibi repromitti.ſ. iubent ediles. Fran. ac. Et ibi rn̄ſa. No. ꝙ ebrius cognoſcit̉ ēt ex verbis. qꝛ ꝗs talis p̄ſumit̉ qualia v̓ba ꝓfert. vt in. l. pe. de cōdi. inſti. ⁊ ibi ꝑti nere.ſ. principaliter. ⁊ ibi animi enim nō corꝑis Fran. ac. No. ar. ꝙ non poſſit Idem iulianus. ꝯpponi ꝙ aliqn̄ ſuit inebriatus. ſed bn̄ pōt opponi ꝙ eſt inebrioſus. qꝛ apoſtolus dicit non vinolentū ⁊c. ¶ Et no. ꝙ hoc eſt vitiuꝫ animi in corporis paſſionem diſgrediens. vnde dicit In no. ꝙ qꝛ iſtud principaliter cōſiſtit in animo ⁊ teſti depo nenti aliquem ebrioſum nō creditur niſi aſſignet facti ra tionem. vt in. c. cum cām. de teſtibus per Inno. ¶ Secū do no. de freneſi ⁊ morbo occupante virtutes corporis quod eſt vitium corporis vſqꝫ ad animam penetrans. ⁊ hoc eſt ſumptum ab Ariſtotele qui dicit ꝙ anima cōple xiones corporis imitatur. ¶ Nota etiam in illo v̓bo ꝑiu ros ⁊c. ꝙ ex actibus cognoſcit̉ qualitas mentis. ¶ Itē no. ꝙ ſenſus corporis in ſenſum mentis aſcēdit in teſte di cit Inno. ꝙ dꝫ hͦ eſſe qꝛ notitia teſtis dꝫ inciꝑe a ſenſu cor poris ⁊ quanto magis eſt cauſata a ſenſu. tanto magis ē o. validior. ⁊ quanto magis eſt abſtracta ſeu remota a ſenſu tanto magis eſt debilior. vt ipſe no. in. d. c. cum cauſaꝫ. rē ⁊ ibi vide. requiritur ergo in teſte ſcientia mentis cauſaō ta a ſenſu corporis. facit quod no. de acꝗr. poſſeſ. l. cū eo. it §. pe. ⁊ quod no. per Dy. in. l. ij.§. idem labeo. de aqua to plu. ar. facta. ¶ No. etiam in verſu animi de equo calcim troſo an redibitio habeat locum. tex. videt̉ ſentire ꝙ non p. niſi ſit actum. glo. videtur ſentire contrarium. NOVA ADDITIO. di ¶ Ex lectura antiqua. 26 ¶ In.§. idem iulianus ait recte. ar. ꝙ non punitur vt fu ſa oſ giēs a familia ptātis ꝗ cepit fugere ſed fuit cōprehenſus. vi ſed contrarium eſt verum ẜm doc. vt. jͣ. de fur. l. ſiquis in ꝑꝑ ſeruitutꝭ.§. i. vbi habes per ſimile quod dicitur captus cū armis qui proiecit arma duꝫ fugabatur a familia. ¶ In 5 glo. locus vbi recipiatur que eſt ſuper ver. text. in afilum ex qualiter contra extrahentem aliquem de eccleſia libellus co formatur. vide in Spec. de īmunita. eccl. Adde omnino tu ⁊ vide quod no. Cy. C. de his qui ad eccle. confu. l. pn̄ti. n. in vlti. op. ¶ An eccleſia poſſit incaſtellari ad tuitioneꝫ. vide Archi. x. q. i. eccleſiaꝝ. de confugiēte ad corpus xp̄i an habeat immunitatē. no. Archi. xiij. q. vlti. c. queſitum. vbi vide quam penam vitabit fugiens ad eccleſiam non conſecratam. ea. q. frater. per Archi. Quid de eo qui fugit ad cimiteriū ea. q. c. ſiꝗs per Archi. ⁊. c. ſeq. Quid de confugiente ad eccleſiam interdictā vel oratorium. ea. q. vxor felicis per Archi. An iudeus ad eccleſiam confugi ens habeat īmunitatem. ea. q. diffiniuit per Archi. plene e. diſtinctione de confugientibus ad eccleſiam. Et etiam de confugientibus ad palatium ep̄i. ea. q. conſtituimus ꝑ Archi. Quid de eo qui confugit ad eccleſiam deſtructā. An eccleſia d̓ſtructa retineat priuilegia. dic vt no. Archi. xvij. q. vij. c. ⁊ h̓ dicimus. Quid de capto extra eccleſiam qui ducitur a iuſticiario per eccleſiam. dic vt no. Archi. xvij. q. iij. c. ſicut. per Archi. In tex. ibi ha Ompo. recte. der ſi per natu ram. qui etiam generare poteſt. No. hic de abſciſIcui lingua. none lingue. No. ex princi Dem offilius. pio iſtius. l. ꝙ digitus non eſt membrum. naꝫ vides hic ꝙ digitus ⁊ membrum ponuntur vt ſpecies ſeparate. dicit enim ſi bo minis digitus ſit abſciſſus mēbrūue ⁊c. naꝫ copula ⁊ ſen ue hꝫ copulare diuerſa. vt no. in rubrica. jͣ. de iur. ⁊ fac. ig. ⁊ ſic patet ꝙ digitus non eſt membrum vt hic. lꝫ tamē nō ſit membrum. eſt tamen officiuꝫ membri. quod videbitis a no. in. l. non ſunt liberiª. sͣ. de ſta. homi. qd̓ tene menti pro ſtatutis loquentibus de mēbris abſciſſis vel obtrūcatis. Ex lec. ant. ¶ In tex. ibi laceratuꝫ. no. equiperari verbum laceratum ⁊ abſciſſum. Ri. ⁊ ibi mēbri ꝗd i. aliꝗd. Unde collige ꝙ digitus non eſt membrum ſed aliꝗd mē bri.i. pars officialis. ⁊ etiam formalis mēbri. Et facit ad ſtatutum ꝙ pro digito inciſo non imponat̉ pena incidētis membrum ẜm Ri. ⁊ hoc veruꝫ in digito tam manus qͣꝫ pedis vt hic. ⁊ facit. sͣ. de ſta. homi. non ſunt liberi. Et ibi ſanauerit.i. vulnus. In adhibēda tamē pena cōſidero hanc. l. vt quanto nobilior ⁊ vtilior eſt digitus tanto ma ior pena imponat̉. qꝛ magis debilitat membrum. E ibi le go. facit ad id quod habes. C. de hereti. arriani. Modicꝰ de Ui dens abeſi. ſecius nō vi tiat. h. d. ẜm Oldra. Et per hoc fecit quendā promoueri cui opponebant̉ leuia impedimē ta. ⁊ allegauit hanc. l. coram Ioanne papa. xxij. In tex. ibi dextra. pu Ui clauum. ta qͣꝛ eam hꝫ arridaꝫ vel inutilem. Ueritur? De ſterili. Iſta diſtinctio nō hꝫ locum in priuilegijs dotis. vt. l. aſſiduis. C. qui potiores in pigno. ha beantur. ⁊ no. per Iaco. in. l. i. jͣ. ſoluto matri. In tex. ibi vrinaꝫ.ſ. de nocte in Item de e C. lectoᵇ ẜm Fran. ac. No. ꝙ morbus anti ꝯiquis anthia. quatus ē īcuribils. No. ꝙ remittēti actionē ſui Si venditO.. nā dat aliquis recurius. In tex. ibi nominatim Si nominatim. abis expͥſis. Etnota ꝙ facti euidentia idem qd̓ exceptio operatur. Reſtitutus ſanitati ambu Uod lta. ſar pari paſſu cū eo ꝗſen ꝑ fuit ſanus. h. d. ⁊ vide. sͣ. locati. maritus Non Uis ſit fugitiuus. n tur quia clara eſt. Nota tex. ibi qui Apud labeonem.ā ſacit qd pibi ce facere licere arbitrat̉. nam iſte tex. facit ad qōnem ꝙ ſi dicit ſtatutum ꝙ homicida poſſit impune offendi ⁊ occidi ⁊ aliquis occidat exbānitum non legitime exbānitum tamen venientē in forma publici exbanniti talis occidēs excuſatur. vt hoc tex. qꝛ facit illud qd̓ publice facere arbi tratur vt hic. quam queſtionem ponit Dy. jͣ. de adulte. l. pe. ⁊ ibi tenet per hunc tex. ꝙ ſi ignorabat publice exbanitum non eſſe excuſatur vt hic. ſi vero ſciuit punitur. vt d. l. pe. allegat etiam Dy. pro hac opinione. l. de etate.§. ex cauſa. sͣ de interro. ac. de ven. inſpi. l. i.§. certum. Sed aduerte ꝙ ſciens ſine dubio tenet̉. vt. d. l. pe. ignoras vero quāuis excuſetur a dolo tamen non excuſatur a culpa. fuit eniꝫ culpa ex eo. qꝛ non fecit videri an eſſet legitime exbannitus. merito de culpa debet puniri. vt. jͣ. vi bo. rap. l. ij.§. actione. jͣ. de ſuc. l. lege cor ⁊. l. reſpiciendū.§. delinqͥ runt. jͣ. de penis. ¶ Secundo no. tex. cum glo. in.§. idem celſus. ibi multoqꝫ magis ⁊c. cum glo. ſua ſuper ver. ad duci. Nam iſtam glo. allegat Cy. ꝙ quis non poteſt ad duci de loco alieno ad locum alterius. ⁊ per conſequens in teritorio alieno quis capi non poteſt ⁊ ſi capitur debꝫ priſtine libertati relinqui. ita allegat Cy. hunc tex. cū glo. ui

in. q. quaꝫ diſputauit ſenis. que incipit rector ciuitatis ſe narum. ⁊ ꝙ quis in territorio alieno capi nō poſſit. vide tur caſus in. c. ex parte. el primo. extra de ver. ſig. Iſte.§. allegat̉ ꝙ omnes Apud celium. qui habitant ſub eadē domo claudicantur eſſe ſub eadem familia. No. tex. ibi qui noxas ⁊c. ꝙ Quod aiunc.& publicis indicijs non poteſt agi noxaliter. quod no. pro materia. l. i. jͣ. de penis. ⁊ per hunc tex. non videtur bene loqui gl. quam habuiſtis .sͣ. ſi ex noxa. cauſa agatur. l. penul. Iſte tex. ibi vel ſub pena viꝯiquis talis. culornꝫ ⁊c. facit ad queſtio nem vtrum inuinculatio ſit de mero imperio. ⁊ videtur ꝙ non. quia ſi eſſet de mero imperio non cōpeteret ex po teſtate priuati. ⁊ tamen habetis hic in tex. ꝙ competit. d̓ qua queſtione per Guil. de cu. in. l. imperium. sͣ. de iuriſ. omnium iudi. ⁊ ibi dixi no. Ex lec. ant. ¶ No. hanc. l. ad ſciendum an monachus ſit fugitiuus. ⁊ per conſequens an ſit apoſtata. ⁊ no. etiaꝫ ꝙ apoſtata reuertendo ad clauſtruꝫ non purgat totaliter peccatum ſuum. quia ſemper remanent reliquie. ¶ Iteꝫ no. hic conſiderari cauſam fuge. No. hic cum.§. ſequentibus ꝙ pͥnIdem ali. cipale propoſitum eſt conſiderandum. ⁊ ꝙ nemo dicitur fugitiuus niſi ex animo progrediatur in aliquem actum extrinſecum. ⁊ ratio eſt qꝛ eſſe fugitiuum vel apoſtatam eſt vitium animi. ⁊ ideo requirit animum ⁊ propoſitum delinquendi. vt. l. pen. ob que vitia.§. penul. sͣ. eo. No. arg. pro fa Idem ait ſi ſeruus. nulis ꝯducus ſub deceptione ad hoc vt pandant terram vel caſtrum vt non puniantur ſi ſcita facti qualitate recedunt. ⁊ ſe vlteri us non immiſcent. al̓s ſecus. No. ar. ꝙ ſi ſtatutuꝫ Idem ait nec eu. panit fugientem ante familiam. ꝙ intelligatur de eo qui capi non potuit. ſecus de capto. argu. contra. sͣ. ver. proximo. ⁊ facit pro fugientibus de carcere quos cuſtodes inſecuti ſunt ⁊ cepe runt eos anteqͣꝫ alio ſe conferrent. In glo. locus ibi Apud labeonem. poſpitalej. ars. ꝙ malefactor non poſſit extrahi de hoſpitali ſicut nec de ec cleſia. de iſta materia vide per Cy. in. l. p̄ſenti. de his qui ad eccle. confu. ⁊ in Spe. de immu. eccle. videt̉ enim quo dāmodo iſte extractus de territorio alieno. ⁊ ideo poteſt repeti. vt extra de ver. ſig. ex parte in chriſto. videtur eniꝫ ꝙ ſi familia inſequebatur eum ⁊ ille ingreſſus eſt in eccle ſiam ⁊ ſtatim fuit extractus ꝙ hoc ſit licitum. qꝛ fuit pͥncipium licitum. vt hic. ⁊. l. quod ait.§. fi. de adul. ⁊ de iſta materia vide plene per Arch. xvij. q. iiij. reum. ⁊. c. frater. ⁊. c. reum. ⁊. c. vxor felicis. ⁊. c. id quod conſtituimus. ⁊ c. ſicut. ⁊. xiij. q. vltima. queſitum. ⁊. xvi. q. vij. ⁊ hec dicimus de confugiente ad palatium epiſcopi vtrū ſit tutus. no. Archi. in. d. c. conſtituimus. Ille qui recedit non reddi Erronem īta. iurus appellatur fugitiuus ſed ille qui vadit ⁊ redit appellatur erro. Nota hic diſtinctionē Apud cecilium. de cella quod facit a monialibus. Paria ſunt aliquem eſſe in Quod aiunt. noxium vel aliquem propte rea ad iudicium non vocari. ſic. jͣ. de pen̄. ꝙ ad ſtatum. vn de eſt arg. ꝙ ſi ſtatutum repellit homicidam a beneficijs ꝙ intelligatur de eo contra quem eſt factus proceſſus ⁊ ſecuta condemnatio non de alijs. Argu. ꝙ ex publico Noxas accipere. erimine non oriatur De edilitio edicto. 2 actio ciuilis. quod vero eſt de noxali actione. ſed contra liberam perſonam bene naſceretur actio ciuilis ex ſuo facto. vt. sͣ. pro ſocio. nec quicqͣꝫ. dic vt ibi. In textu ibi damnatus. in Siquis talis. telligs ad carcereꝫ tempo ralem. ⁊ ideo poteſt vendi qꝛ dominus non eſt ſpoliatus dominio. ⁊ ideo poteſt vendi. ſecus ſi eſſet ad perpetuuꝫ. qꝛ tunc eſſet ſeruus pene non hominis. Nota ex hac. l. Iquid vendi. ꝓn aliquis vēs didit ſeruum ⁊ dixit ipſum habere aliquā vir tutem deſcendendo ad ſpecieꝫ debet intelligi de bono ⁊ equo videlicet aſſumpto quodam temperamē to. ad idem. jͣ. l. proxi.§. illud ſciendum. ¶ Secundo nota in ver. illud ſciendum. ꝙ eſſe coquum eſt eſſe artificem quod no. pro ſtatutis loquentibus de artificibus. ꝙ appellatione artificum coquus contineatur. quod no. Ex lec. ant. ¶ No. ꝙ non eſt ad vnguem fienda extorſio. ¶ In tex. ibi modice.i. temperate. Ar. ꝙ ſi poteſtas tenetur Uenditor qui. ducere aſſeſſorem nec ſpe cificatur cuius qualitatis. ꝙ debet eſſe ſaltim ſcientie me diocris ⁊ non totaliter ignorans maxime propter publi cum fauorem. vt. jͣ. de excu. ſed reprobari. No. ex hac. l. ꝙ ſi vē Tiendū eſt. autor cōmendat rer in genere non obligatur ad idem. sͣ. de contra hen. emp. l. ea que cōmodandi. ¶ Secundo do no. in.§. dictum. in quo differt dictuꝫ a compromiſſo. ¶ Tertio no. in ver. illud ſciendū. tex. ibi dum dicit ſuffi cit tales eſſe quales dixit ⁊c. facit. sͣ. e. l. ſi qd̓ venditor ⁊c. Nota tex. ibi emptorem acci Pollicentur. pere debemus. ⁊ per hoc di cit lex ꝙ quando in contractu aliquo ſit mentio precij in dubio intelligitur eſſe emptio ⁊ venditio. vt. l. fi. circa me dium. C. de predijs cur. libro. x. Ex lec. ant. ¶ Nota ꝙ verba illa dicūtur pertinere ad meram laudem que ſtant in genere. ſed quando deſcenditur ad ſpeciem habet vim promiſſionis vel quaſi. No. hic ꝙ Dictum a promiſſo. gmnerentia ē inter dictum promiſſionem ſimplicem licitantꝭ. ſtipula. ꝙ alibi melius non reperitur. ⁊ no. ꝙ dictum qn̄qꝫ habetur ꝓ promiſſo qn̄qꝫ non. vt. sͣ. ꝓxi. ¶ In tex. ibi finitur non trāſeundo aliter in formam pacti. Et ibi ꝓmiſſioneꝫ.i. pactum. ⁊ ibi pollicitationem.i. nudaꝫ iactationē ſine ꝯͣctu. Nota ꝙ proprie nō Illud ſciendum. dicuntur artiſices ni ſi illi qui habeūt aliquam artis peritiam. ⁊ ꝙ recurritur ad vulgi opinionem. Nota nomine emEmptorem accl. ptoris permutatorem contineri. ſic. jͣ. de ſtatu libe. ſtatu liberi a ceteris.§. ꝗn tus. Item nomen venditionis predicatur de quolibet cō tractu alienatiuo. ſecus in nomine precij. in. l. i. de predijs curialium. ⁊ adde. l. ſciendum. jͣ. eodem. Redibitoria durat Tempus auteꝫͣ. ſex menſes quantomi nori anno vtili. ratio quare minori tempore durat redibi toria eſt. qꝛ magis proponitur cōtra ius cōmune.ſ. ad re ſcindendū. ſed quāto minoris ad decipiendum. ar. ad rō nem. jͣ. de actio. ⁊ obli. l. in onerarijs.§. ſed cum reſciſſa. No. I vero ante tēpus. ocm̄ precedens tranſferi ad tp̄s ꝯͣctus ⁊ fides primo data tꝑe ꝯͣctus intelligit̉ repetita. h. d. In hac gl. ponitur Uni autem. quid debꝫ preſtare emptor venditori. qui emptor redibet rem emptam. ⁊ hoc ſit loco ſummarij.

De edilitio edicto. a ¶ Impubꝰª ri. Adde eūdē bal. in auc. ſacram̄ta. ij. col. ver. faciūt ad p̄dicta. C. ſi ad uerſus. ven. ⁊ in. l. clarū. vbi ēt ꝑ ange. C. d̓ auc. p̄ſtada. ⁊ Bald. in. l. ⁊ ſi b ſeuerior. in. ij. col. ver. ex p̄di ctis videt̉. C. de infami. b ¶ Diminū tōis. adde frā. are. in. l. ſi pr̄. de vul. ⁊ pup. ⁊ in. l. ſi me. d̓ acqui. poſſeſ. c ¶ Agnatorū. adde pau. de ca. in cōſil. xvij. ⁊ oīno ꝑ bar. cepol. de rr. vrba. c. l. De edilitio edicto. No. ex hac. l. ꝙ ca Excipitur etiam. pitalis pena ſimpli citer prolata refertur etiam ad penam decapitationis. de quo quid iuris ſit. no. per glo. C. de ſacra. pa. NOVA ADDITIO. ¶ Ex lectura antiqua. ¶ In.§. excipitur. in ver. tex. per nequitiam. illud malefi cium dicitur cōmitti dolo qd̓ cōmittitur per nequitiam. ¶ In.§. ſed ſi quid fructū. No. deberi fructuuꝫ fructus tene mēti vēditor ꝗ nō tradit rem tenet̉ ad fructus ⁊ fru cius fructuū. Super ver. non poterat non capax per aliū capit. de le. l. ſi is ꝗ duos. ¶ In ver. ⁊ per ꝯͣriū. ſi ſeruus meus tua contemplatione eſt heres inſtitutus nihil. tn̄ tibi querit̉ ſed mihi. ¶ In.§. ꝓcuratoris vniuerſalis. procurator habetur loco ꝑſone dn̄i. in ver. hoc aūt ꝑꝑ malaꝫ ſcietatē ꝗs efficitur malus ⁊ ſuſpectus. ¶ In.§. ſed notā dū. acceſſoria rei ſnīe iudicij poſt litem cōteſta. veniunt. li cet non ſint in libello petita. ſecus ante. jͣ. eo. Itē.§. i. de dāinfec. ſiꝗs miſſum.§. fi. ¶ In.§. iteꝫ ſcienduꝫ. vide qd̓ no. Inno. de offi. dele. cum olim abbas. vide oīno qd̓ no. In no. de reſti. ſpo. grauis. Item vide bonū verbū qd̓ ponit Inno. extra de ſen. ⁊ re iudi. in gl. rubrice in fi. Item vide oīno qd̓ no. Inno. de excep. dilectus ad fi. ⁊ de appel. bo. ad finem. vide oīno quod no. Inno. extra de ap. ſignificā te. ¶ In glo. nimis feſtinabant. vide oīno Inno. de dona. inter dilectos. ¶ In glo. no. ꝙ aliqui. item vide oīno Inno. de exceſ. prela. tanta. ¶ In glo. no. generalem. vi de in Spe. de arbitro.§. ſequitur. ver. quid ergo ſi nō fue rint petite. vide oīno. in Spe. de offi. iudi.§. deſeruit. ver. ſed querit̉ qn̄. ⁊ ver. ſed nunꝗd in hoc officio dabit̉ libellus. ⁊ ver. hoc aūt nō eſt. ⁊ facit. sͣ. de pigno. ſi fundus.§. interdū. ar. ꝙ vbi lex dicit ꝙ actor cadat a cauſa ꝓpter ali quod delictū ꝙ ſi tale delictum emergit ſeu occurrit in iu dicio ꝙ talis priuatio poſſit fieri per officiū iudicis ex eadem inſtantia. vt hic per Cy. ⁊ ẜm Iac. bu. in auc. qui ſemel. C. qūo ⁊ qn̄ iudex. ⁊ hoc eſt verum. nam cum tale cri men afficiat actionē ꝓpoſitam. ergo oritur reo exceptio ⁊ officiuꝫ ſuper ea vt abſoluatur adiecta cauſa.ſ. ꝙ actor ſic fecit ꝓpter quod dꝫ cadere a cauſa. vt de iur. cal. l. ij.§. ꝙ ſi actor. ⁊ de condi. furti. ⁊ ideo cum ſi. Nota hūc.§. ⁊ facit Cum redibetur. aāmateriam. l. aūt vbi. ⁊. l. vtraqꝫ. sͣ. de peti. here. ⁊ qd̓ ibi no. ⁊ ad materiā .l. cum ſolum. ⁊. l. quotiens. jͣ. de iure do. ⁊ ad materiaꝫ. l. pretor. ⁊.§. ⁊ qd̓ de fructibus. jͣ. de bo. auc. iudi. poſ. Ex lec. ant. ¶ Pena capitalis exigit dolum. ad hoc al legatur. Et videtur dicere iſte text. ꝙ pena capitalis non ē a poſſit imponi impuberiª. glo. dicit contrariuꝫ in dolo ca lē paci. vt. jͣ. de tute. ſi arrogator. ⁊. jͣ. ad ſille. excipiuntur. adde quod dixi in. l. i. sͣ. de legibus. l. Nota qui audet malū id Malus ſeruus. contra ſe. audet omne 7 malum. ⁊ facit contra homines diſperatos. bi ¶ Nota de dictione quodam Iulianus alt̓. modo. quod eſt no. diminu2 n̄ btīonisᵇ ẜm glo. No. hunc.§. vbi nō .j. ¶ Pedius quidem. babetur reſpectus . contemplationis ſed cauſe effectiue ⁊ immediate. Diles¶ Familie ad. i e No. iſtū.§. familie. cū hoc.§. cōcor. ꝙ habes ī ā. l. i.§. familie. jͣ. d̓ publicanis. ¶ Scd̓o no. iſtū r̄. .§. procul. ꝓpter id quod habuiſtis no. in. l. ſi ꝓcurator. jͣ. gͣ de doli excep. nam preallegata glo. loquitur qn̄ ꝓcurator habet liberam. Sed hic tex. videt̉ loqui ēt in habente ge o nerale mandatū. ⁊ ſic videt̉ cōtradicere illi glo. ⁊ iō Riꝫ. ū. mal. exponit hūc tex. ꝓcuratoris ſi hn̄tis liberam ne conli. tradicat dicta glo. ⁊ dictum Dy. Hic non ſunt alia. In his que occurrūt de Item ſcīendum. poni lit. conte. iudicis officium eſt multum. ea vero que ante litem conteſtatam contingunt debēt noīatim in libello poni ⁊ peti. ¶ No. hunc.§. ⁊ pro declaratione iſtius.§. vide quod no. Spe. in ti.i. de expenſis.§. iuxta. ver. ſi ante litem. ⁊ ver. in ſumma. ⁊ eo. ti.§. nunc dicendum. ver. hoc quoqꝫ no. eſt. Ex lec. ant. ¶ No. ꝙ duplex eſt familia. familia ſernictorum ſeu miniſtrorum vt hic. ⁊ alia agnatorumᶜ. vt. jͣ. de verbo. ſigni. familie. ¶ No. ꝙ factum familie nocet po mino. argu. contra in. c. cum ad ſedem. extra de reſti. ſpo. Nomine procuratoris Procuratoris. nan intelligitur niſi lle qui habet mandatum ſufficiens ad id de quo agit. Nota ꝙ qui ha Hoc autem quod. detmeiaꝫ ſoce tatem acquirit malos mores. Preſtationes queha Item ſciendum. dent originem aue li tem conteſtatam debent peti per libellum qui debet eſſe fundatus ſuper aliqua diſpoſitione hoīs vel legis. Sed que trahunt originem poſt lit. conteſta. veniunt officio iu dicis nec eſt neceſſe ꝙ ſint petiti in libello per moduꝫ ob ligationis vel debiti. h. d. concor. jͣ. e. item ſi ſerui.§. i. ⁊ de dam. infec. ſiquis miſſum.§. iudex. ⁊ adde quod dixi. sͣ. de interro. act. in rubrica. ⁊ quod no. Inno. de reſti. ſpo. grauis. ⁊ quod no. in. l. in hac. sͣ. de triticaria. in magna gl. ca ſus in terminis. Emptor agebat redibitoria. ecōtra recō ueniebatur ad rem ⁊ acceſſiones rei vel propter rem dat̉ hic forma ꝙ pro his acceſſionibus ⁊ preſtationibus que ſunt ante lit. conteſta. oportet ꝙ libellus detur ſuper eis. Sed pro occurrentibus poſt lit. conteſta. non eſt neceſſe. qꝛ officio iudicis incumbit. h. d. Et no. ꝙ officiuꝫ iudicis viuificatur ⁊ roboratur per lit. conteſ. vt no. sͣ. de rei ven. vtiqꝫ. ¶ In tex. ibi preſtaret̉ iure actiōis ſi per libellū pe tatur. Ra. ¶ In tex. ibi incumbit dum tamen plene cognoſcat non ſūmarie. vt no. Inno. de conſtitu. cum. M. ferrarienſis. ẜm Ra. ⁊ dic ꝙ etiam ſine vlla petitꝭ. partis ẜm Spec. in ti. de offi. iudi.§. deſeruit. ver. ſed nunquid in hac. Et idem eſt vbicunqꝫ iudex poteſt de facto ſupplere quod eſt no. Bar. ī verbo valde. aliqualiter tamē ſpectat ad eum. vt in Spec. de dilatꝭ. diſputꝭ. ⁊ alle.§. ſatiſdare. v̓. ſed quando poteſt. Ray. Et eſt ar. ꝙ refectio expenſaruꝫ veniat ſine petitione. vt no. Cy. in. l. properandum.§. ſinautem. ⁊ videtur glo. ordi. de iudicibus.§. oportet. ⁊ de dam. infect. ſiquis cōmiſſum.§. iudex. Contrarium tenet Dy. in. l. iiij.§. hoc autem. de dam. infec. Tenendo primā opi. reſponde ꝙ hic loquitur in his que veniūt iure actio nis ex diſpoſitione legali. Sed nos loquimur in qͦ his ve niunt officio iudicis mercennario de expenſis ratione cōtumacie. eſt minus dubium ꝙ poſſunt venire ſine petitio ne qꝛ etiam ad ſolam auctoritatem iudicis pertinet cōtumaciam propulſare. vt. l. i. in fi. ſiquis ius dicen. non obtē pe. Et ibi inuita ⁊ petita in libello. ⁊ ibi ordineꝫ. ¶ No. ꝙ ſiꝗs habet dare ⁊ recipere ſemper debet offerre prius ẜm glo. hic facit. l. ſi non fuerit de iureiur. No. hanc. l. debꝫ Ebet autem. nvet ſed e ſud emptionis. cum glo. ſuper verbo eſt rogatuꝫ. qꝛ ponit caſum notabilem. hic non ſunt alia. Ex lec. ant. ¶ Nota ꝙ date ⁊ collecte ſunt reſtituede ei cui euincitur poſſeſſio. NOVAADDITIO: ¶ Ex lectura antiqua. ¶ Uide quod no. sͣ. de triticaria. l. in hac. in ver. hoc autem. illa dicuntur onera cōtractus que ſunt neceſſaria nō illa que quis facit ey ſua curialitate. Emptor Llud ſciendum. gcuis iedibitoria non poteſt reportare victoriam nini faciat faciēda ex parte ſua. quādo ergo actor debet offerre ⁊ non offert reus debet abſolui. arg. iſtius principij. ⁊ sͣ. eodem ediles.§. fi. Condemnatio.

De edilitio edicto. No. i. ꝙ vſure veniūt Condemnatio. intereſſe. Scdo no. emptorem expenſas conſequi iure retentionis potius qͣꝫ iure agendi. ¶ Querit glo. an emptor poſſit renunciare ſententie pro ſe late in redibitoria. ſentit glo. ꝙ ſic. qꝛ licꝫ contineat mutuas preſtationes. tamen principaliter con tinet fauorem agentis. alle. l. ſi iudex. de mino. ⁊ facit ī ar. ad no. in. l. petende. C. de tempo. in integ. reſti. Tē ſi ſerui. Quas impenſas. Impenſe poſt lit. conteſ. veniunt officio iudicis. ſed ante lit. conteſt. debent peti ꝑ libellum. hoc dicit. facit. jͣ. de aqua. plu. ar. ſi tertius.§. offi cium. ⁊ quod no. in. l. i. vt que deſunt aduocatis partiuꝫ. ⁊ in Spec. de impenſis.§. i. ẜm Ray. Si plures heredes ſūt heredes Si Plure S. anptoris non hꝫ locuꝫ redibitio niſi fiat omnium coheredum conſenſu. hoc dicit. ¶ No ta hunc.§. ⁊ idem tex. eſt hic. jͣ. eo. l.§. pomponius. verſi. hoc autem ⁊ hi. tex. faciunt ad. l. pluribus. ⁊. l. non tamē .sͣ. de procuratori. Nota textum in verſi. hoc Pomponius. auteꝫ ad id quod vidiſſis .sͣ. e. l.§. ſi plures. Non ſummat̉ qꝛ breuis. Colī vendit̉ori. ſea nota notabilem glo. qͥ incipit cur ſecus ⁊c. No. iſtuꝫ.§. ⁊ ſe Culpam omnem. quentem. ⁊ no. glo. que incipit hoc eſt optimuꝫ ar. ad duo notabilia que glo. ponit. ⁊ circa ſcd̓m notabile vide qd̓ no. glo. in. l. īdignum. hic alle. in. l. ab hoſtibus.§. ſi vir. jͣ. ſol. ma. No. in hoc.§. ꝙ de dupla de Qui aſſidua. det ꝓmitti ẜm morem ⁊ conſuetudinem loci. ad idem. jͣ. de euic. l. ſi fundus. facit. l. ij. ⁊ l. emptori. eodem titu. No. tex. ibi p̄ſumptum. ⁊ ē Qui mācipla. anim ⁊c. cum hoc tex. con cor. quod habes in auc. vt iudi. circa fi. col. ij. ¶ Ex lectura antiqua. NOVA ADDITIO. ¶ Sed an iudex condemnet ad expenſas ex ſuo officio. Dy. in. l. iiij.§. hoc aūt de dam. infec. tenet ꝙ non. Guil. ⁊ Cy. in. l. properanduꝫ.§. ſi aūt. in addi. noua tenēt cōtra. Dy. alle.§. item ſciendū. ⁊ de iudi.§. oportet. ⁊ glo. in. l. ſi quis miſſum de dam. infec. Sed ego teneo cū Dy. in his que fiunt extra iudicium per iſtam. l. item ſi ſerui. ⁊ hic ca ſus. ⁊ per. l. filius.§. milites. sͣ. de ꝓcur. ⁊ per. l. iij.§. preterea. de ſuſpe. tu. cū no. per. l. i. ⁊. ij. C. vt que deſunt aduo. ⁊ quod ibi no. ⁊ no. in Specu. de expen.§. i. facit de aqua plu. arcē. l. ſi tertius.§. officium. Ray. de fructibus. dic ꝙ ſufficit petere rem reſtitui lꝫ non petantur ſpāliter fructus qꝛ verbum reſtitui eos cōprehendit. vt jͣ. de vſuris. videa mus.§. infantia. vnde in rei ven. ſufficit ꝙ eſt petita res re ſtitui. qꝛ etiam fructus petiti videntur. Item in act. ad ex hibendum. ⁊ de ſi. Idem ſi petatur reſtitutio per officiuꝫ iudi. nam omne iudicium reſtitutorium cōprehendit fru ctus. vt. sͣ. de mino. patri.§. filio. ¶ No. ſcd̓o poſt li. cōte. omne iudicium eſt reſtitutorium. ⁊ ideo acceſſoria veniunt etiam non petita nō iure actionis. qꝛ non eſt lis cōte. ſuper his. Sed quia equum eſt venire veniunt officio iudicis. vide. jͣ. de vſuris. pactus. Baldus. No. notabilem diſtinctioneꝫ iſtiSiquid īta. ua tex. qn̄ ꝗs emit rem vi ſi ſibi non placebit poſſit reddere infra quātū tempus poſſit di cere ꝙ ſibi non placet. ⁊ vides hic ꝙ ſi nō eſt tēpus appo ſitum poteſt dicere ꝙ ſibi non placet. jͣ. xl. dies tm̄. poſt au tem non niſi cā cognita ei ſuccurratur. quod no. ⁊ hunc tex. alle. glo ad hoc. sͣ. de reſcin. vendi. l. ſi conuenit. C. de edili. actꝭ. l. pe. extra de pigno. c. illo nos. ¶ Secūdo no. tex. notabilem in vet. in cauſe autem cognitione. ibi dum dicit. aut mora fuerit ⁊c. Nam hic videtur tex. ꝙ arbitra mentum non poſſit fieri parte abſente. ad idem. jͣ. de ver. oblig. l. ſiquis arbitratū. ⁊ ibi de hoc per doctores ⁊ per Cy. de cōtrahen. emp. l. fi. Seꝗtur ex lec. ant. No. arg. quis ceUod ſi nolit. aeas rei liberet. dicit hic ꝙ venditor cedendo rei non liberat̉ a p̄cio qꝛ ſi adeſt ſꝫ ab expenſis liberat̉. ¶ Et no. hic ſententiam expenſarum non dico litis non manda ri executioni ſi ceditur rei. Heredes debent eſſe in ꝯcordia ꝯͣ l Plure S. vt poſſint reſcindere qͣctum vel fa ctum defuncti. h. d. no. ⁊ facit. sͣ. de religioſis. l. ſi plures. ⁊ quod no. in. l. ij. C. de liber. ⁊ eorum libe. ¶ In tex. ibi ab aliquo qui agit redibitoria. Ra. Et ibi alij qui agit qͣꝫ to minoris. Ray. ¶ Nota ꝙ heredes diuerſo mō agen tes propter contractum defuncti repelluntur niſi concor dent. ¶ Secundo nota ꝙ etiam plures agentes debent conſtituere vnum procuratorem. ratio eſt vel qꝛ veniunt ex perſona vnius. vel qꝛ negociū eſt diuiduum. Ex parte rei certum eſt. vt. l. iam tamen.§. pe. jͣ. iudi. ſolui. ⁊ facit ad hunc.§. jͣ. e. l.§. marcellus. cum ſeq. ¶ Ex lectura antiqua. NOVA ADDITIO. ¶ In.§. ſi plures. in ver. tex. oēs conſentire. nec ob. jͣ. ad municip. maior. qꝛ hic ius ſingulorū ibi vniuerſitatꝭ. Ra. facit. jͣ. de religioſis ſi plures Ray. ⁊ eſt ar. ꝙ non ſufficit pax reddita per vnum heredū occiſi. Riꝫ. ⁊ eſt gl. C. d̓ li. ⁊ eorum libertis. l. ij. ¶ In.§. idem ait. illud quod nō re cipit diuiſioneꝫ apud equitatem iudicis intelligitur indiuiſibile. Reſolutio ꝯtractus nō dꝫ diuidi in iudi. ¶ No. oīum actorū perſonā ſimul cōſiderari. ¶ In ver. qd̓ diui ſionem. quod non recipit diuiſionem naturalē nō recipit diuiſionem apud arbitriū ſiue ſnīam. qꝛ arbitrium ⁊ ſnīa dꝫ imitari naturaꝫ inquantū pōt. ¶ In.§. marcellus apd̓ coniunctos coniunctione legis non debet eſſe variatio. ¶ In.§. idem marcellus. niſi totuꝫ precium ſoluatur res per venditorem loco pignoris retinetur. ⁊ ſic pignus ta citum eſt indiuiduum ſicut expreſſum. ¶ In.§. ſi vēdito ri in iudi. cuiuſqꝫ rei perſonā intueri. no. in.§. ſi mancipiū lꝫ in arbitriū iudicis veniet qualiter ꝗs mortuus ſit an na tura. caſu. vel culpa. ¶ In.§. ꝙ in procuratore dominus tenetur preſtare culpā abeſſe a ſe ⁊ ab adminiſtratoribus ſuis. ¶ In.§. ſiquis egerit. no. ꝙ vna condemnatio extenuat alteram licet non impediat cōdemnatio prima euel litur de corpore ſecunde condemnationis vt non duplice tur condemnatio. ¶ In.§. in factuꝫ poſtqͣꝫ eſt aliquid fa ctum de voluntate partium non debet diſputari an id fie ri debuerit nec ne. ⁊ no. in.§. reſtitui. Conſuetudo tacite informat contractum ⁊ agitur condi. ex contractu nō cō di. ex moribus. ¶ In ver. ea enim. ar. ꝙ inſtrumentū em̄ ptionis ſimpliciter rogatum debet perfici cum clauſula conſuetu. ¶ In.§. ſi iſte.§. eſt ar. ꝙ tempus ſtatutariū poſ ſit prorogari de conſenſu partium. quod dic vt no. Riꝫ. malum. in queſtiōe que incipit ibi. Statuto cauetur ꝙ iu dex ꝑ eum diſputata. ⁊ eſt verū de tꝑe appoſito in fauorē par. ſecus ſi ſit appoſitum iuriſditioni ordinarij ẜm Riꝫ. ¶ In ver. conuentiōe. temporali ⁊ extraordinaria tēpo ris preſcriptio poteſt partiuꝫ prouidentia prorogari. no ta.§. pe. ſic. tacitum tempus per expreſſuꝫ poteſt proroga ri. h. d. ratione more non currit preſcriptio etiaꝫ nō inter rupta per actorem. ¶ In ver. preſens. iſtud eſt qꝛ arbitrium debet habere in ſe operis effectum ⁊ rei reſtitutionem que abſenti fieri non poteſt. Et ideo eo abſente arbi trari non poteſt. Alij dicunt ꝙ arbitrator non poteſt dicere voluntatem ſuam parte abſente. hoc tꝫ Bar. Nota quis ſit effe Idem marcellus. qus ꝙ tes vendita retineatur loco pignoris. quia niſi totum precium offe ratur licet plures ſint emptores nullam partem cogit̉ tra dere venditor. quod eſt no. Bal. ſuꝑ. ij. ff. veteris. x iij

Oe eduuiio edicto. D. ediedicto. Actio que reputabat̉ indi Si venditori. uiqua a parte acioris. vt in §. ſi plures sͣ. eo. reputat̉ diuidua a parte rei. actiue ergo lꝫ ſit diuidua natura eſt indiuidua effectu. ſed paſſiue eſt. diuidua natura ⁊ effectu. ¶ In tex. ibi ſingulis īſolidū. Nota ꝙ plures rei in contractu reputantur plures rei in diſtractu. ¶ In tex. ibi pro viuo. ⁊ tamē non viuit. vnde aliud eſt haberi pro viuo aliud eſt viuere. ⁊ aliud eſſe ciuis aliud haberi pro ciue. ar. iſtius littere. ¶ In gl. hoc eſt. no. optimam gl. Iteꝫ no. ꝓ vulnerato qui ſi adhibuiſ ſet bonum medicum nō remaſiſſet cicatrix. ſed qꝛ maluꝫ adhibuit remanſit cicatrix qd̓ imputet vulnerato ⁊ nō of ficiat vulnerati. Itē ſi ex vulnere nō mortali ſit factū mor tale ꝑꝑ imperitiā medici vt non agat̉ de occiſo. ⁊ hoc ve rum ſi potuit meliorē medicū adhibere. ¶ In tex. ibi de ſiderant. No. tex. in forma ꝙ ea que poſt lit. cōteſt. cōtingunt officiū iudicis deſiderāt. Et ibi qd̓ in ꝓcur̄. no. ꝙ ap pellatꝭ. ꝓcur̄. continet̉ tutor ⁊ curator redacto iſto tex. ad verba edicti. Et no. arg. ꝙ ſi ꝑ ſtatutū nō tꝫ ꝓceſſus ꝓcu. niſi primo producat mandatū ꝙ idē erit in tutore ⁊ cur. niſi rn̄deas ꝙ hic loquat̉ ꝑ interpretationē extenſiuam q̄ non habet locum in ſtatuto. ⁊ facit. jͣ. de condi. ⁊ demon. pater ſeuerinam.§. conditionum. No. hic ſepius agi ex diSiquis egerit. uerſa cauſa ꝓxima lꝫ vna ſit cauſa remota. puta vnus contractus. Uenditor qui recepit equū tāqͣꝫ In factum. norboſum nihil poteſt opponeeē quin reddat precium qꝛ vr̄ confiteri ꝙ ſit in cauſa redi bitoris. ⁊ hoc dicit. ¶ In glo. ꝙ quis recipiēdo. ſed ecō tra qn̄ ſoluendo. habes. C. de re iudi. abſolutione. No. ar. ꝙ notarius debeat Quia aſſidua. pgonere in iuſtīo ea que ſunt de more ⁊ conſuetudine regionis. facit quod no. in. l. ex ea parte in prin. de verbo. obliga. Ubi in promiſſione appo ꝯiquid īta Ve. nitur verbū qn̄cunqꝫ. vel verbum perpetuo nunqͣꝫ currit preſcriptio ſtatutaria vel legalis. Et inducebatur de facto ad. q. dicit ſtatutum ꝙ inſtrumētū quo quis non eſt vſus infra decenniū poſtea non mereatur executꝭ. modo in quodā inſtr̄o debitor dixerat ꝙ volebat qn̄cūqꝫ poſſe cōpelli. vtrū currat iſta pre ſcriptio. allegatur iſte.§. ꝙ non. In ꝯͣrium dicebat̉ ꝙ iſta verba generalia non derogant ſtatuto. ⁊ ꝙ cum iſta preſcriptio videatur odioſa introducta odio negligentis nō poſſit ei renunciari. facit in auc. quas actiones. hunc tex. alle. Dy. in. l. nemo pōt. de leg. i. Si velles conari ad rn̄dendū huic littere diceres ꝙ hic loquit̉ in preſcrip. duorum mēſiū que eſt introducta odio negligentis ſicut nec redibitoria nec quanto minoris. ⁊ ideo poteſt ei renūcia ri. Vel dic ꝙ hic erat ꝓmiſſio conditionalis ſi diſplicuerit ⁊ ideo non currit preſcriptio. Finaliter fuit determinatū ꝙ inſtrumentum mereret̉ executionem. ſed non per hūc tex. ſolum ſed per alias cās. Secūdo inducitur quaſi pro caſu ꝙ arbitrator debeat arbitrari preſente altera parte vel ea monita. de hoc. jͣ. d̓ ver. ob. l. ſiquis arbitratu. Ego credo ꝙ cum arbitramēta ſint redacta ad inſtar ꝯͣctuum ⁊ non ad inſtar iudiciorū ꝙ ſua ſnīa teneat ſine ſolēnitate p̄dicta. nec hic dicitur ꝙ non potuerit dicere ſibi diſpli cere qd̓ eſt quoddā quaſi arbitrari. ⁊ ꝙ hoc ſit ꝑꝑ abſen tiā partis. Sed dicit ꝙ ſi hoc non dixit non imputat̉ ſibi vnde non loquit̉ hic quo ad poſſibilitatē. ſed quo ad īpu tabilitatem. facit qꝛ laudū arbitratoris non requirit con ſenſum partiū ergo nec ſcientia. Item nec quaſi cōtrahi tur per ipſum. ſecus in iudicijs. ar. cōtra. jͣ. de confeſſis. l. certum.§. ſiꝗs abſente. ⁊ ſine dubio tutius eſt ꝙ arbitret̉ partibus p̄ſentibus. quod dic finaliter. vt no. in. d. l. ſiꝗs arbitratu. per modernos. ¶ In glo. puta. ergo no. ꝙ legale tempus poteſt arctari. ¶ In tex. ibi intra. lx. facit. jͣ. eo. ſi venditor. Et no. ꝙ qn̄ his verbis ſi diſplicuerit non apponitur tēpus intelligit̉ de ſexaginta diebus. Et ibi in perpetuum. Nota tēpus legale poſſe ꝓrogari. quod ē ve rum de tꝑe appoſito in fraudem partis. Secus ſi tp̄s eēt appoſitum iuriſdi. ordinarie ẜm Ri. vnde dicit ipſe ꝙ tē pus quod eſt p̄fixum inſtātie vel iuriſditioni a ſtatuto nō poteſt prorogari in. q. quam diſputauit que incipit ſtatuto cauet̉ ſi iudex. Et ibi preſens. nota ꝙ tēpus non labit̉ preſenti abſente aduerſario. No. l. iſtam. ⁊. l. ſe¶Taqꝫ ſicut. quenem. qꝛ ex bis legibus habes quando ſit verum ꝙ pro his que acceſſorie veniunt in venditione vēditor debet cauere de vitijs ⁊ morbis. NOVA ADDITIO. ¶ Ex lectura antiqua. Qui tenetur ad rem debꝫ IIOINUC. eam integraliter preſtare. hoc verū ſi tenetur ad rem determinato fine contentam. ſecus ſi ad rem nullo fine naturali ter coarctatam vt ad vniuerſitatem. h. d. Eadem rōne inſpicimus qualitatem principalis diſpoſiti non eius ꝗ venit in conſequentiam. h. d. No. diſtinctioUm eiuſdem. emn iſius. l. ⁊ .l. ſe. ⁊. l. ſi plura. nam ex iſtis legibus habes ꝙ pluralitas conſtitutꝭ. precij facit plures eē ꝯͣctus. quod no. pro ſtatutis dicentibus ꝙ ꝓ quolibet ꝯͣctu dꝫ ſolui certa gabella. ⁊ ſi aliquis vēdat plures res ⁊ pro qualibet re cōſtituit certuꝫ p̄ciū ꝙ debeant ſolui plu res gabelle quaſi ſint plures ꝯͣctus. ⁊ ſic illud qd̓ dicit̉ in l. ſcire debemus cum ſi. jͣ. de ver. ob. quot ſunt res tot ſunt ſtipulatiōes hꝫ locū in alijs ꝯͣctibus vt vides hic in emp. ⁊ vendi. vbi quot ſunt res tot ſunt ꝯͣctus ſi res non vēdat̉ vniuerſaliter vno p̄cio ſed diuerſis p̄cijs. ¶ Ultimo no. glo. hic poſitam que hanc. l. ⁊ alias ſimiles reducit ad di ſtinctionem. ⁊ eam tene menti. Ex lec. ant. ¶ No. diſtinctionem an precium ſit vnuꝫ vel plura. ⁊ vbi plura ī ſingulas res an ad diuerſos fines an ad eundem finem. puta ad quadrigam. ⁊ ꝙ in indiui duis vel quaſi indiuiduis ratione parti totum vitiatur ⁊ retractatur. ⁊ ꝙ vtile per inutile vitiatur in his que non poſſunt ſeparari. Et eſt ar. iſta. l. ꝙ ſi emphitheota pluriū rerum ex vno ꝯͣctu vna re male vtatur ꝙ cadat ab oībus qꝛ vna eſt emphitheoſis ẜm Ri. ⁊ Oldra. NOVA ADDITIO. ¶ Ex lectura antiqua. ¶ Ar. ꝙ ſi emphitheota plurium reruꝫ vna re male vti tur cadat ab oībus cū vna ſit emphitheoſis ẜm Rizar. ⁊ Oldra. ar. ꝙ totus contractus p̄ſumatur ſimulatus ſi vē ditor poſt coniractum reperitur poſſidere vnam rem de pluribus vno precio emptis. qꝛ non pōt fingi vnus contractus ꝓ parte valere pro parte nō. l. ſi non ſortem.§. ſi centū. ergo totus non valet. qꝛ in ſeparabilibus vtile per inutile vitiatur plene per Ia. bu. in. l. certi condi.§. qm̄ lo quor. vbi ex forma ſtatuti eſt talis preſumptio ſꝫ forte in ſtatutꝭ non ſufficit poſſeſſio ad ſimulationeꝫ preſumendā ſuꝑ toto vt reſtringamus ſtatuta ad caſuꝫ qn̄ ſimpliciter reꝑit̉ poſſidere non qn̄ ẜm quid qꝛ verba prolata a ſtatu to ſimpliciter ſunt intelligenda. vt no. Bar. in. l. certi con ditio.§. qm̄ all̓. Conſtat autem poſſeſſorem partis eē poſ ſeſſorem ſcd̓m quid econtra in indiuiduis qui parteꝫ approbat totum approbat ⁊ complectitur. l. i. de acꝗr. her. l. ſi cōem q̄am.§. ſi mr̄. pro hoc qꝛ filius preſumit̉ ī fraudem abſtinuiſſe ſi poſtea reperit̉ oīa bona poſſidere. ſecuſ ſi ꝑtē. l. i. C. de repu. heredi. vide ibi per Iac. bu. PerTerūqꝫ propter. ſene ni mia cōnexitate coniuncte inſeparabiles repu tantur. hoc dicit. Nota in hac. l. text. Ercipiunt. di p̄ſumpiū eſt ⁊c. ſed non ſummatur qꝛ breuuis eſt. Ex lec. ant.

Ex lec. ant. ¶ In tex. ibi ſimpliciora. No. ꝙ homines ſimplices ſunt magis doctrinabiles. ¶ In tex. ibi vetera. vetera difficile eſt reformare. No. hunc tex. in forma. In hac..l. ediDiles autem. ſeano. glo. ma. que declarat qn̄ eſt verum ꝙ propter ornamē ta non tradita redibeatur principalis. ⁊ ſic ꝓpter acceſſoria redibeatur principale. Circa iſtuꝫ.§. vide no. sͣ. e. l. ꝯͣi iumenta. cū eiuſdē in gl. mag. i.§. que ſitum. no. diſtinctionem iſtius glo. que facit dr̄iam vtruꝫ mulla tranſiūgi non poſſit ex accidenti vel a natura. Ex lec. ant. ¶ No. in ver. vti. ꝙ ꝗ oſtendit equū cū ornamentis dꝫ ipſum tradere cum ipſis ornamētis. qꝛ vide tur venditus cum ſella ⁊ freno ⁊ oīa quibus demonſtraa tus eſtª. ¶ No. in ver. ſed enim. ꝙ mullus nō generat. ⁊ ideo caſtratus non eſt deterior. Et nota ar. ꝙ ille qui am bputat alicui manū aridā nō dr̄ amputare mēbrūᵇ. forte hͦ non eſt verum. qꝛ lꝫ non detrahat quo ad vtilitatem. tn̄ in ducit deformitatem que in homine eſt multum curanda. ¶ In tex. ibi componenduꝫ.i. ſoluendum. Et no. ꝙ ver bum compoſitionis ponitur pro ſolutione. Non ſummatur qꝛ cōtine b I enim. tur cuꝫ. L. ediles. ⁊ eius.§. non tantum. sͣ. eodem. No. ex hoc.§. cū duabus Deinde aiunt. legibus ſe. qualiter punia tur ille qui tenet animalia que nocent alteri in locis ī qui bus vulgo iter fit. qd̓ nota ⁊ tene menti. Non ſummat̉ qꝛ breuis. no Quem. ta. g. ſiqs ſeruū. pro materia .l. ac. vbi. ⁊. l. vtrum. sͣ. de peti. her. facit quod vidiſtis sͣ. e. l. cum autem.§. cum redibetur. No. hunc.§. in quo hēs caſtra ꝙ AliquādO. h agatur qͣꝫto minoris tn̄ redibet̉ res. ⁊ per hoc dicit Guil. de cu. in. l. ꝗd ergo.§. pena grauior.§. ſed ſi in cauſa. sͣ. de his qui no. infa. ꝙ ibi fuit actū de futuro manifeſto ꝙ fuit ꝓbatum furtum non manifeſtum. ⁊ tn̄ condemnat̉ ex eadē inſtantia. ⁊ hunc intellectū dat illi.§. per hunc tex. nā vides hic ꝙ lꝫ fuerit actū quāto minoris pōt ferri ſnīa ꝙ res redibeat̉. ⁊ per hoc dicit ip̄e ꝙ ſi aliꝗs accuſat̉ de ꝑcuſſione cū ſanguine vel cū armis. ⁊ probat̉ ꝑcuſſio ſine ſanguine vel ſine armis ꝙ de ſimpli ci ꝑcuſſione pōt ſequi condēnatio ex eadē inſtantia de qͣ dic vt ibi dixi. Sed tn̄ aduerte qꝛ iſte tex. ad hoc modicū facit. qꝛ hec redibitio continet̉ ſub natura actionis ꝓpoſi te. Si ergo ago qͣꝫto minoris ex virtute iſtius actionis ſe quit̉ redibitio. rō qꝛ ſi res que redibetur nullius p̄cij eſt il lud quod nihil eſt minus. vt vidiſtis in. l. illud.§. minus. .sͣ. de tributoria. ⁊ ideo ſi ex nihilo eram empturus ex na tura actionis propoſite ſequit̉ redibitio vt hic. ⁊ hanc ra tionem videtur tangere glo. hic ſuper ver. officio. ¶ Ex lectura antiqua. NOVA ADDITIO. ¶ In.§. aliqn̄. dicit Inno. de intellectu huius.§. extra de poſtu. prela. c. i. ⁊ Guil. de cu. in. l. quid ergo.§. pena grauior. de his qui no. infa. ¶ In glo. vt. jͣ. deiniuſto. ru. teſt. que eſt ſuper ver. tex. fieri non pōt. Concor. jͣ. de vſufruc. leg. l. ſempronius in prin. jͣ. rerum amo. ſi concubinam. in prin. ⁊ de leg. i. ſi fundum.§. p. Sed contra. sͣ. de ferijs. l. i.§. i. dic vt ibi no. Item de ac. emp. ex empto.§. is qui. dic vt ibi no. ⁊ sͣ. vſufruc. quemadmodū capiatur. l. iij.§. i. vt ibi no. Raynerius. j No. iſtum.§. ⁊ circa ipſum Si ſub condi. qde quod dixi in. l. pecuni am. sͣ. ſi certum petatur. quod no. Ex lec. ant. ¶ Una actio diſgreditur in qualitatem alterius ꝓpter idētitatē effectus. h. d. ⁊ hunc tex. ſing. alle. Guil. de cu. in. l. quid ergo.§. pena grauior. sͣ. de infa. vel dic interdum quanto minoris tranſformatur in redibito riam. puta quando res nil valet. vnde preciū dꝫ reddi em̄ ptori ⁊ res vēditori lꝫ ſit actū qͣꝫto minoris. h. d. Et ē mi rabile qꝛ iſta quaſi redibitoria eſt ānalis cū regl̓r non du ret niſi. vi. menſes. vt. sͣ. e. ſciendū.§. tp̄s. de intellectu iſtiꝰ .§. no. Inno. in. c. i. de poſtula. prelatorum. p Anteqͣꝫ poſſit agi ex Si ſub cōditiOe̓. cōtractu non poteſt agi ad diſtrahendam. Et eſt ar. ꝙ ſi laudum arbitratoris eſt conditionale non poſſit peti reductio pendente condi tione. ar. contra. jͣ. qn̄ appel. ſit. l. i.§. biduū. ⁊ no.§. ¶ In tex. ibi non poteſt.i. vbi non eſt habitus ibi non cadit pri uatio. vt. l. x. jͣ. de verbo. obliga. No. ꝙ conditio inſerta ab Interdū etiā. domine ⁊ a iure ambulani pari paſſu. ⁊ pariter ſuſpendunt. ⁊ facit ad no. in. l. item quia. sͣ. de pac. Iſtā. l. d̓clara. vt no. h̓ Uſtiſſime. in gi. ſuꝑ abo minoris. Ex lec. ant. ¶ No. ꝙ hō p̄dominat̉ oībus rebus ⁊ nulla res predominatur homini. Ar. ꝙ vnus ſoProponitur actio. doruꝫ poſſit cōueniri ꝓ oībus. ⁊ ꝙ ſocij in ꝯͣctu vident̉ ſocū in diſtractu. Qn̄ actio ad ītereſſe na In redibitoria. ſct vna cum ꝯctu licet deſinat intereſſe non deſinit actio competere. zͣ No. hāc. l.. ⁊ glo. pre Ihomine. cipue in duabus partibus pͥmo in eo qd̓ q̄rit q̄ ſit rō diuerſitatis ī ter manumiſſionē ⁊ mortē. Scd̓o in eo quod q̄rit ꝗd iuris ſit qn̄ mors cōtingit ex volūtate. No. tex. ibi multo enim am Cor Siqui ſeruū. gius ⁊c. ⁊ circa iſtum tex. vide ad quod allegat gl. hunc tex. inſti. de re. diuiſione.§. pactionum. Sequitur ex lec. anti. I tamen ſine. Nō no cebit. Sententia lata in redibitoria nō obſtat in quanto minoris. Multo plus eſt ip̄o fcō face Ei qui ſeruū. qqͣꝫ abo ꝓnunciare. Et ē ar gu. ad grauamē ꝙ iudex infert ipſo facto. vt extra de ap. ex ꝑte. M. ⁊. C. de ap. ſiꝗs ꝓuocatiōe. ¶ In tex. ibi ⁊ pͥ dicere. No. de reſeruatione iterum agendi ex alio capite. In hac. l. ha Um mancipiue bēs vnā glo. mag. que optime declarat oēs caſus iſtius. l. aliquos addendo. ¶ Scd̓o no. tex. in fi. l. cū glo. ſi ſecus ſi ꝓcur̄. ex quo no. effectū vtilis actiōis ⁊ dire cte. nā vides hic aliquā exceptionē poſſe obijcialicui que nō pōt obijci alij. ⁊ cū hoc tex. ⁊ gl. no. glo. no. ponendo aliū effectū actiōis vtilis ⁊ directe. vt no. in. l. quotiēs jͣ. d̓ admi. tu. de qͣ materia actiōis vtilis ⁊ directe tetigit dy. ī c. pro poſſeſſore. extra de reg. iur. li. vi. quod no. Ex lec. ant. ¶ Tres caſus ponit in ſeruo ⁊ duos in ꝓ cur̄. libero. In ſeruo dicit ꝙ quātū ad redibēdū inſpicit̉ ſciētia vel ignorantia ſerui qn̄ dn̄s ignorauit vitiū ⁊ ꝯͣctū vel ꝯͣctū tm̄. Idē ſi dn̄s ſciuit vtrūqꝫ. ſꝫ ſeruus emit peculiari noīe ēt ſi habuiſſet mādatū a dn̄o ad certū emēdum. Si v̓o emit noīe dn̄i ⁊ hūit mādatū ad certū inſpicit̉ ſciē tia dn̄i. ſed in ꝓcur. inſpicit̉ ſciētia ꝓcuratoris vt repellat a redibitoria. Itē ignorātia ꝓcuratoris vt cōpetat redibitoria. ⁊ lꝫ dn̄o ſciēti non daret̉ vtilis ex ſua ꝑſona. tn̄ aget ex mādato directarū qͥ ſunt radicate in ꝑſona ꝓcur. ignorātis. h. d. textualiter. gl. addit ꝙ ī nūcio ſemꝑ īſpicit̉ ſciē tia dn̄i. facit. jͣ. de mu. iudi pr̄. ex. Itē allegat̉ ꝙ exceptio qͥ obſtat inutili aliqn̄ nō obſtat in directa. ſic. jͣ. de admi. tu. l. quotꝭ. ⁊ econtra vt no. in. l. fi. in prin. C. de iure do. ¶ Ex lectura antiqua. NOVA ADDITIO. ¶ In gl. fi. Sed videtur ꝙ ob. dn̄o agenti exceptio doli. nam agit ex ꝯͣctu ꝓcur̄. ⁊ quotiēs dn̄o orit̉ ius ex facto Bal. ſuꝑ. ij. ff. veteris. s iiij a ¶t Eſt. Sed quid de his ornamentis qͥ os dies cā vē erant an̄ ꝑ du dēdi. vide. d. Ia. may. inſti. de act.§. actio nū. nume. lix. b ¶ Mēbrū. an aūt manu aridā dicatur mēbrum. vide fely. in. c. inter ceteras. iiij. co lū. ver. aduerte tertio. de re De edilitio edicto. 204 De edilitio edicto.

O St euictionibus. De euictionibus. procuratoris ob. dn̄o ex facto procuratoris excep. doli. l. eleganter. de dolo. ⁊. l. apud celſum§. queſitum. de exce. doli. So. ibi agitur ad contractū implendū hic ad reſcin dendum. vel hic ipſo iure ibi per ceſſionem. Et no. hic ꝙ exceptio que ob. in act. directa non ob. in vtili. facit de ad mi. tu. quotiēs. in prin. cum glo. ſua. Et rō eſt. qꝛ ab ipſo initio ſunt orte in ꝑſonis diuerſorū nō in eadē ꝑſona. Et ideo vtilis nō trahit vitiū directa ſic. qꝛ nec vitium ſumit ab ea ſed ſimul cū. vt ar. l. arethuſa cū ſi. No. glo. Um ſex menſes. que incipit loquit̉ hec lex. quam no. ſed non ſummat̉ qꝛ clara eſt. ſed nota dictam glo. No. hunc tex. ꝙ ꝯfeſſio faSeruū dupla. cia extra iudiciū etiā parte abſente facit indicium. de quo no. in. l. capite quinto. jͣ. de adulte. vidiſtis in. l. ictus fuſtium. sͣ. de his qui no. infa. NOVA ADDITIO. ¶ Ex lectura antiqua. ¶ An conſtitutio ep̄i liget ignorantem. dic ꝙ non. qꝛ ē ius pretorium. nā ep̄s pretor eſt ⁊ edicta pretoria non ar ctant ignorantes vt hic. vnde ſi conſtitutio ep̄alis ſtatuit terminum executoribus non arctat ignorātes. ¶ Quid de ſtatuto populi. dic ꝙ aut vult imponere penā ꝑꝑ contumaciam ⁊ non arctat ignorantem. l. fi. de decre. ab or. fa. aut ꝓpter aliquod malefactū. ⁊ tūc arctat etiā ignorātem. vt dixi in. l. iij. de officio preſi. ⁊ hoc qn̄ afficit ꝑſonaꝫ. Si aūt ſtatutū ciuitatis afficit rem vel actionē. vt in p̄ſcriptione. tunc aut exigit ſolū curſum tꝑis ⁊ currit ignoran ti. l. fi. in fi. de preſcrip. lon. tēp. nec dat̉ reſtitutio. qꝛ igno rans iure cōi vtit̉. aut exigit curſum tꝑis ⁊ negligentiam actoris ⁊ nō currit ignoranti. de calū. annus. de edil. edi. cum ſex. cum ſi. Per hoc fuit conſul. Peruſij per Bar. ꝙ tempus ſtatꝭ. de inſinuatꝭ. ꝙ dicit ꝙ ſiꝗs habuerit ⁊c. ex v̓bo habuerit nō currit ignorāti. de excu. tu. ꝗnquagin ⁊ exponit̉ habuerit ⁊ hr̄e potuerit. ff. de ſtatu labeo. ⁊c. Nō dicitur liberaUi tertiana. ius qui habet aliquod ſanitatis interuallum. Ubi v̓bū Um ſex menſes. pōt aducitur in lege vel ſtatuto intelligitur de diebus vtilibus. h. d. ¶ No. ꝙ paria ſunt neſcire vel ſupine ignorare. vnde ſupina ignorantia non excuſat ſin dicum a denunciatꝭ. maleficij. FideiuſAtinus largius. rgctus intelligitur eſſe fideiuſſor diſtractus. Ille qui vtit̉ ꝯͣ I ſeruus man. ciū alterius d̓ bet vti cum ſua cauſa ſuiſqꝫ vitijs. facit. l. gaius. jͣ. de manumiſſionibus. Uero. Seruum du. Cōfeſſio facta corā honeſtis ꝑſonis ⁊ īdicijs ꝯfirmata facit ꝓbatꝭ. Itē allegat̉ ꝙ cōfeſſio facta corā vicinis facit indiciū. ⁊ adde qd̓ no. in. l. ictus fuſtium. sͣ. de infa. ⁊ per Dy. in. l. ij. de excu. tu.§. etas. Item allegat̉ ꝙ ex multis īdicijs inſurgit plena ꝓbatio. ⁊ vide Dy. ī. d.§. etas. ⁊ quod no. in. l. fi. C. fami. herciſ. Pro rebus doD res dona. natis ⁊ locatis non habet locum redibitoria rōnibus hic inſertis. h. d. cū. l. ſeq. quod no. ¶ In glo. vlt. ibi rn̄deo non. de hoc dic vt habes in tex. ⁊ glo. in. l. ariſto. jͣ. de dona. l. i. C. de iure do. de euic. l. i. Ex lec. an. ¶ Pro rebꝰ dōatis nō hꝫ locū redibitoria vel qͣꝫto mīoris. h. d. ⁊ vt hēat dubiū. l. iſta. ītelligas meri tis p̄cedētibꝰ vel ſic. a cauallo dōato nō cercar el palato. Ex hac. l. no. dupliceꝫ rōs Tiendū. nem quā reddit iuriſconſultus quare in locatis noͣ hꝫ locū redibitoria ſicut in vēditis. ⁊ no. tex. in fi. dū dicit qꝛ ſimpl̓r locationes ⁊ venditiones fiunt. qd̓ tene menti ꝓpter id qd̓ habuiſtis. in. l. conuenit. sͣ. de ꝯͣhen. emp. ⁊ ibi dixi. ¶ Scd̓o no. in. l. labeo glo. magnā que ponit caſum ⁊ eam no. ⁊ tene mēti. Ex lec. ant. ¶ Actio redibitoria ⁊ qͣꝫto minoris non hꝫ locum ꝓ ꝯͣctu locationis ⁊ cōductionis. ¶ No. ꝙ ſu per eo ſuper quo quis nō hꝫ iuriſditionē nō pōt cōdere legē. vn̄ eſt hic expreſſum ꝙ condere ſtatutū eſt iuriſditio nis nō dico iuriſditionis cauſalis. ſed iuriſditionis cōdēdi legem.i. hic actus verſatur in iuriſditꝭ. ¶ Ar. ꝙ Nimi. Seruus ta. dcuut a nouitij illi ꝗ faciūt actus nouitioꝝ. ⁊ ꝓfeſſi illi ꝗ faciūt actus ꝓfeſſoꝝ ēt an̄ annū ꝓfeſſionis. ¶ De euictionibus ⁊ duple ſtipulationibus. Rubrica. Oppo. ⁊ vr̄ ꝙ iſte Iue cota. tex. nō ꝑcedat neꝫ .l. dicit ꝙ euictione ꝑtis nō cōmittit̉ ſti pulatio de euic. niſi exp̄ſſe ſit actū. vt. jͣ. e. l. ſi dcm̄.§. ex ſtipulatiōe. Huius timore intellectus huius glo. variat̉ duobꝰ mo dis. primo ꝙ hec. l. loquat̉ in actiōe ex ſtipulatu de euic. ⁊ iſta. l. ponit̉ in prima glo. ⁊ ad ꝯͣriū rn̄det̉ duobus mo dis. vno mō ẜm Io. qd̓ eſt ſpāle hic in hoīe vt non cōmit tat̉ ſtipulatio niſi totus euincat̉ vt hic. ſecus ī alijs indiui duis ſeu in fundo vt hic. ar. l. fi. Scd̓o mō legit̉ hec. l. in gl. ma. ꝙ hec. l. loquat̉ ī act. ex empto. no. ꝯͣria v̓o loquāt̉ ex ſtipl̓one de euic. q̄ non cōmittit̉ niſi tota res euincat̉. ſti pulatio enim de euic. hꝫ in ſe ꝯditionē ſi res fuerit euicta. Euicta aūt dici nō pōt niſi tota euincat̉. ⁊ hāc opi tꝫ pe. de bel. in. l. ij. C. e. ⁊ ibi ꝑ Cy. Sed iſta opi. nō vr̄ vera. ſed ꝯͣ. l. bonitatis. vt ibi gl. intelligit de neceſſitate. ⁊ ꝯͣ. l. mile jͣ. e. vbi exp̄ſſe loquit̉ in actiōe ex ſtipulatū ⁊ ꝯͣ rōnē. nam iſta v̓ba ſtipulatꝭ. ſi res fuerit euicta dꝫ ītelligi ꝙ ſi in ꝑte ſit euicta ꝓ ꝑte agit̉ ſi totū in totū agit̉. vt. l. ſtichus ꝗ me us erit. jͣ. de le. i. ⁊. l. ſi debitor.§. veriſimile. sͣ. de ꝯͣhē. emp. tene ergo opi. Io. qꝛ vr̄ gl. placere. ¶ Ultimo ī hac gl. mag. hētis vna addi. vide gl. ibi actione ex ſtipulatū etiā in hunc modū. glo. iſta hētur corrupta nec hꝫ aliquē ītel lectū. ⁊ voluit ponere exēplū in gl. ⁊ iō retētis terminis pone ꝙ vēdidi rē valētē. xv. ego emī ꝓ. x. ſi euincit̉ tertia ꝑs ſiꝗdē ꝓ indiuiſo nō eſt dubiū ꝙ hīta rōne ad totū fun dū ego habeo regreſſum. vtrū aūt hēat̉ regreſſus ẜm qͣꝫtitatē pͥcij ꝯuēti vel ẜm qͣꝫtitatē p̄cij cōis. gl. dicit in prin. hic. ⁊. jͣ. e. l. bonitatis. vr̄ velle ꝙ hēat̉ regreſſus ẜm qͣꝫtita tē cōis p̄cij. Si v̓o euincat̉ ꝑs ⁊ ꝓ indiuiſo hr̄ rō bonitatis vt ſi ꝑs euicta plus valebat in plus cōdēnet̉ vēditor. Si minus in minus. ⁊ hoc nō hꝫ dubiū tenēdo ꝙ ī actꝭ. ex ſtipulatū habet̉ rō ẜm qͣꝫtitatē p̄cij cōis. Si v̓o teneremus ꝙ hēret̉ rō ẜm qͣꝫtitatē p̄cij ꝯuenti dꝫ fieri detractio tertie ꝑtis ẜm p̄ciū cōe. pone emi funduꝫ valentem. xv. ꝓ x. euicta eſt tertia pars que ẜm extimationem cōem valet ſex detrahet̉ tertia. qꝛ tanto minus em̄i. ⁊ ſic remanebul quatuor. ⁊ illa veniunt in actiōe ex ſtipulatu. Ex lec. ant. ¶ Noīe euictōis agit̉ ſiue tota res ſiue pe rei vēdite euincat̉. ſed ſi euincit̉ ꝑs ꝓ īdiuiſo fit extimatio quote ſi ꝓ diuiſo fit extimatio loci. h. d. p̄mittatis ad euidētiā ꝙ ꝑs ꝓ indiuiſo eſt certa rōne quote ⁊ nō loci. vt. l. meuius.§. duobus. de leg. ij. ſed ꝑs ꝓ diuiſo eſt certa rōne loci. vt. jͣ. de ac. poſ. locus certus. qn̄qꝫ tn̄ ꝑs eſt incerta rō ne loci ⁊ quote. vt vēdo ꝗcꝗd iuris in fundo hēo. tūc nō hꝫ locū. l. nr̄a. nec venit euictio. vt. sͣ. de here. ven. l. qd̓ in vēditꝭ. hereditatis. Itē p̄mittatis ꝙ vniuerſitas eſt multi plex. quedā eſt integralis. vn̄ vnus fundus appellat vni uerſitas reſpectu pluriū ꝯtentoꝝ ſub fundo. vt. sͣ. de ꝯheemp. l. in modicis. ⁊ in iſta vniuerſitate nō eſt dubiū ꝙ ē bet̉ euic. vt hic. ⁊. jͣ. e. bonitatis. quedā eſt vniuerſitas ali cuius

De euictionibus. 205 culus cōgregationis vt familie ⁊ gregis. ⁊ hic ſil̓r cadit euictio ſiue actio de euictione. quedam eſt vniuerſitas iu ris vt hereditas ⁊ peculiū ⁊ hic ſi euincit̉ vniuerſitas de bet̉ euictio ſi res ſingulares nō. vt. jͣ. e. ſerui vēditor ⁊. C. e. l. i. ⁊ iſtud eſt de mēte gl. ¶ In tex. ibi regreſſus ī actio ne ex empto ad extimationē. in actione duple ad duplā¶ In gl. ꝑ te. ergo ibi indiuiduus. vocat īdiuiduum qd̓ vno ſpū cōtinet̉ ſicut vocāt dialetici. nō aūt vocat indiuiduū reſpectu obligatiōis cū ꝑs hoīs poſſit in obligatiōe deduci. vt. l. ij. de ver. ob. ⁊ l. in executiōibus. ¶ In gl. ſic. ⁊ ibi no. vltimo. No. hic d̓ triplici vniuerſitate. ⁊ vide Odo. in. l. frater a fr̄e. sͣ. de condi. inde. Suꝑ iſta. l. i. dicit Riz. mal. ꝙ interdū vēditor nihil ꝑmittit noīe euic. ⁊ tūc meranā ꝯͣctus eſt intuenda ẜm quā ad hoc vt emptor hē at regreſſum dꝫ denūciare venditori. Itē dꝫ ipſe emptor adeſſe cāe. vt. jͣ. e. ſi rem.§. fi. ⁊. C. e. ſi parētes. vēditor vero cōparere dꝫ ⁊ inſtruere emptorē ꝗd habeat facere vt. Ce. empti. ⁊ qd̓ no. in. l. ſi ſuſpecta. sͣ. de inoffi. teſt. Interdū vēditor ꝓmittit defendere ſeu guarētare de iure. ⁊ tūc di cūt ꝗdā vt hec verba aliꝗd oꝑent̉ ꝙ teneat̉ vēditor iudiciū ꝑſonaliter ſuſciꝑe. ar. sͣ. de ꝓcur. ſed hec.§. defendere. Ri. dicit ꝙ nō vr̄ ꝓmittere niſi illud ꝙ de iure tenet̉ª. cū illud v̓bū de iure hoc tm̄ ſonet. arg. sͣ. mā. quimutuā.i. rn̄. Interdū ꝓmittit defendere ſimpl̓r nō faciēdo mētioneꝫ iuris vel facti. ⁊ tūc dicūt ꝗdā ꝙ videt̉ aſtrictus iudiciuꝫ ꝑſonaliter ſuſciꝑe. ar. sͣ. de do. p̄le. pr̄. ⁊. C. de in li. dan. tu. l. ij. fa. her. ſi filie.§. hoc amplius. ⁊ ẜm hoc in oēm euētū tenebit̉ vēditor ad expenſas ſiue ſuccūbat in cā ſiue obtineat. vt. jͣ. rem ra. ha. l. ſi ſine.§. ꝓcur̄. ⁊.§. marcellus. quod al̓s non eſſet. ſed cū diſtin. que adhibet̉. C. e. l. i. ⁊ ita tenu it aliqn̄ Ia. de are. ita tn̄ ꝙ nō poſſit cogi p̄ciſe defendere ſed tm̄ intereſſe preſtare dꝫ ſi non defendit. vt. sͣ. de ꝓcura. ſi defunctus. Aliqn̄ idem Ia. dixit ꝙ non vltra teneat̉ qͣꝫ ſit de natura ꝯͣctus. qꝛ pactum dꝫ cōformari ad naturam ꝯͣctus. sͣ. loca. ſi vno. vſufr. quēadmo. ca. ſi vſuf.§. ſi veſtis. Itē per hoc cū verbū defendere ſit ambiguū. nam pōt ſi gnificare vt iudiciū ꝑſonaliter ſuſcipiatur. Item vt cauſe aſſiſtat̉. ⁊ defendat̉ ſiue inſtruat̉ ꝯͣ actorē facienda eſt īter pretatio cū ipſo verbo ambiguo ipſe petat aliquid quod eſt in ſui fauorem cōtra naturam contractus. vt no. ꝗ po. in pig. ha. inſulam. hoc ponit Ia. de are. in. l. dāni. in priu ci. de dā. infe. Interdū ꝓmittit̉ defendere de iure. ⁊ de factoᵇ. ⁊ tunc dicūt ꝗdam ꝙ virtus huius ꝓmiſſionis ē vt etiaꝫ ſi res per vim auferat̉ emptori ꝙ vēditor teneatur. ſed hoc non eſt veꝝ. primo illa rōne qꝛ ꝓmiſſio ambigua cū poſſit intelligi de facto.i. etiā ſi nō iure euincat̉ duꝫ tn̄ in iudicio. Itē pōt intelligi de facto ſecūdo mō.ſ. vt p̄ſtet ea que ſunt facti.ſ. intereſſe ꝑſonaliter in iudicio ⁊ expen ſas litis ſoluere emptori ⁊ tabulario. Itē poteſt intelligi d̓ facto.i. ſi res de facto auferat̉. cū ergo ſit or̄o ambigua eſt interpretanda ꝯͣ ſtipulantē. vt. sͣ. de pac. veteribus. ma xime cū ſit cōtra naturam ꝯͣctus. vt. C. de ac. emp. vi pul ſos. ⁊ de iure deli. ſi frater. p̄terea ſi dicimus ꝙ videat̉ in ſe ſuſcepiſſe caſum fortuitū nō valet pactū. qꝛ non fuit ali quis caſus ſpecificatus. vt. l. ſed ⁊ ſiꝗs.§. queſitum. ſiꝗs ca. ẜm Riz. cuius verba refert Cyn. in. d. l. vi pulſos. ⁊ hic. in addi. ⁊ confirmat̉ per dictum Dy. qui dicit ꝙ iō non cōmittitur ſtipulatio ꝓpter factum alicuius rem vio lenter accipientis. qꝛ factū alienū qd̓ eſt extra naturā con c tractus nō pōt ꝗs ꝑmittere. vt. jͣ. de ver. ob. ſtipulatioᵉ. ita niſi eſſet inſerta pena. vt. jͣ. iudi. ſol. nouiſſima ẜm Ol. ꝗdā dicūt ꝙ ſi violētia infert̉ ab eo quē vēditor poſſit ꝓhibere ꝙ tunc teneatur venditor. ſecus ſi non poſſit prohibere. vt. sͣ. loca. ſi fundus. ⁊. l. ⁊ hec diſtinctio. ẜm Ri. qd̓ ſa tis videt̉ rōnabile. vt. sͣ. e. ti. item querit̉.§. exercitu. Quid ſi ſtatutum dicit ꝙ ptās poſſit ꝓcedere de iure ⁊ de facto d quo intelligat̉ᵈ credo ꝙ relatio ad iudicē intelligat̉ non ſeruata ſolēnitate iudicioruꝫ. dū tn̄ per viā iudicij procedatur ſub forma iuriſditionis. ar. eius qd̓ no. in. l. ꝓhibitum. C. de iure fi. nō ergo pōt totaliter ꝓceſſum omittere ſed pōt omittere modū ꝓcedendi qꝛ nō tenet̉ ſeruare ſolē nitates. arg. jͣ. de mili. teſt. l. i. ⁊. l. diuus. ⁊ adde ad dicta Ri. quod no. jͣ. de ver. oblig. venditores. NOVA ADDITIO. ¶ Ex lectura antiqua. ¶ Una pars pro indiuiſo nō pōt eſſe melior altera tota quota illa ſed pars pro diuiſo qꝛ loco diſtinguit̉ etiā qua litate ⁊ bonitate ⁊ pōt eē melior altera iuxta fi. ¶ In v̓. qualitas. No. loci qualitatē ꝯſiderandā. ⁊ conſiderat̉ qn̄ qꝫ ꝑ ſe. vt qn̄ locus eſt certus rōne loci ⁊ quote qn̄ ſequi tur totius fundi collectionē. vt. l. eo qui libertatis.§. vlti. quod facit ad ſtatuta que aggrauant penas rōne loci. Quero de intellectu iſtiꝰ Dupla:.l. glo. ponit duplicē lec. s prima eſt qn̄ ꝗs recuſat cauere cōdemnet̉ ad ipſum factū.ſ. ꝙ caueat. ⁊ iſta lec. ſatis placet. nam cū iſta cautio debeat̉ ex diſpoſitiōe. l. pōt ꝗs p̄ciſe ad eā cōpelli. vt. l. ſtipu§. ſinaūt. sͣ. de no. oꝑ. nun. Scd̓a lec. ē ꝙ cōdēnet̉ ad ipſum duplū ⁊ huic lec. iex. multū applau dit. ſed retēta iſta lec. gl. vtrū ſtatī fiat exactio vel differat̉ in euētū euictiōis. ⁊ tꝫ gl. ꝙ differat̉. Sꝫ ꝯͣriū hūiſtis no. in. l. ex empto.§. fi. sͣ. de act. emp. illud ibi notatū vr̄ veriꝰ. rō eſt qꝛ ille qui non cauet nō caret dolo. ideo ſtatim fiet exactio. vt. l. locū.§. cū in tabulis. jͣ. de tabu. exhiben. Ex lec. ant. ¶ Pōt agi vt ꝓmittatur de dupla. Iteꝫ ſi vēditor fuit in mora ꝓmittendi re euicta perinde agitur ac ſi eſſet promiſſum de dupla. hoc dicit. ¶ANC Um in vendition camner. c gūt poſt ꝯͣctum non veniūt in ꝯͣctu. h. d. Cautio du Llud queriturt ple repromiſſio eſt non ſatiſdatio. h. d. ¶ No. ꝙ fideiuſſor dicitur auctor ſecundus. NOVA ADDITIO. ¶ Ex lectura antiqua. ¶ Cautio duple repromiſſio eſt non ſatiſdatio. ¶ In ver. tenenduꝫ. Nota ſecundus auctor ſeu propagator di citur fideiuſſor ita ꝙ ordo probat queꝫ fideiuſſorem nō dico ordo ſcripture ſed ordo iuris. Ex ꝯͣctū tutoris pōt Sed impuberis. conueniti pupillus ad penam que venit ẜm naturam ꝯͣctus. h. d. ¶ In tex. ibi vendiderit in caſu conceſſo. Ex venditio Erui venditOr. ne vniuerſita s tis re ſingulari euicta euictio non debet̉. h. d. Contra hanc. l. op. de I fundus. i. in pͥn. de vſur. ⁊ de le. iij.§. vltimo. jͣ. de teſtibus. ⁊ ibi dicam. Ex lec. ant. ¶ Cautio noīe euictiōis dꝫ p̄ſtari ẜm con ſuetudinē q̄ viget in loco ꝯͣctus. h. d. ¶ In tex. ibi oꝫ. vn̄ ſi eſt ibi ꝯſuetudo ꝙ ſatiſdet̉ agit̉ ad ſatiſdādū. Et no. ꝙ qͣꝫtū ad act. īformādā vl̓ ꝯdēnationē moderādā īſpicit̉ lo cus ꝯͣctus. ſed qͣꝫtū ad modū ſeu ordinē ꝓcedēdi inſpicit̉ locus iudicij. vt. l. iij. in fi. jͣ. de teſti. ⁊ no. in. l. i. C. q̄ ſit lon. ꝯſue. ⁊ hoc ē qd̓ dicūt doc. ꝙ qͣꝫtū ad deciſoria inſpicit̉ lo cus ꝯͣctꝰ. ſed qͣꝫtū ad ordinatꝭ. iudicij īſpicit̉ locus iudici ⁊ hoc in iuriſdi. ꝯtentioſa. ſed ī volūtaria īſpicit̉ locꝰ vbi actꝰ fit. vt. l. i. C. de emā. li. ẜm Odo. Ol. ⁊ alios. Sed ꝗd ſi nō agit̉ de eo qd̓ reſpicit deciſionē cāe. nec de eo qd̓ reſpicit ordinationē. ſed de eo qd̓ reſpicit moduꝫ exequen di. Fede. de ſcalis dixit diſputādo ꝙ inſpicit̉ locꝰ iudicij. qꝛ iudex dꝫ facere executꝭ. ẜm ꝯſuetudinē ſuā. nō ẜꝫ ꝯſuetudinē qͥ viget in loco ꝯͣctus. ar. l. cuꝫ vnus.§. is ꝗ. de bo. au. iu. poſ. nā cōſuetudo q̄ eſt in loco ꝯͣctus qͣꝫtum ad exe cutꝭ. nō ꝓtēdit̉ extra territoriū. qd̓ nō. Quid ſi nō agit̉ de ꝯͣctu ſed de eius reſciſciōe. dic vt no. in. l. ij. sͣ de eo quod cer. lo. ⁊ adde qd̓ no. Guil. in. l. cūctos ppl̓os. ⁊ ꝑ eundē in. l. ij. C. vbi in rē act. ⁊ qd̓ no. Archi. xij. di. illud. ⁊ Ia. jͣ. ſi cui pluſqͣꝫ ꝑ. l. fal. niſi. ⁊ adde qd̓ dixi. sͣ. de iudi. exigere dotē. ⁊ qd̓ no. in Specu. de ferijs.§. i. v̓. ſed pone ꝙ in a ¶ De iur̄ te net̉. adde feli. in. c. ego. R. in iiij. col̓. v. i tex. ibi ꝯͣ oēs in fi. ver. de iureiū. ⁊ ꝗd ſiꝗs pro mittat d̓fende re ꝯͣ oēm ꝑſonā. vide Frā. are. in. l. ꝗdaꝫ cū. in. iiij. col. circa princ. de verbo. obliga. a ¶ De iur̄ te net̉. adde feli. in. c. ego. N. in iiij. col̓. v. i tex. ibi ꝯͣ oēs in fi. ver. de iureiū. ⁊ ꝗd ſiꝗs pro mittat d̓fende re ꝯͣ oēm ꝑſonā. vide Frā. are. in. l. ꝗdaꝫ ca. in. iiij. col. circa princ. de verbo. obliga. 4. 26 2 vide. d. alex. d̓ imo. in. l. ſtipu latio iſta ī pͥn. in. v. col. de v̓. ob. cū alijs cō cor. ibidē ꝑ eū datis. ⁊. d. anze. in ꝯ. clxxiij q̄ſclii galigie p̄mittēdum ⁊ Ia. bu. in ꝯſi. ī ci. qō ꝓponit̉. ī his terminiſ. c ¶ Stipula tio. vbi vid̓. d. alex. de imo. ⁊ ange. in re per torio. ver. ven dens. 9n9 ix b ¶ Et o ſco. vide. d. alex. d̓ imo. in. l. ſtipu latio iſta ī pͥn. in. v. col. de v̓. ob. cū alijs cō cor. ibidē ꝑ eū datis. ⁊. d. anze. in ꝯ. clxxiij ineli gͣgitigie p̄mittēdum ⁊ Ia. bu. in ꝯſi. ī ci. qō ꝓponit̉. his terminiſ. c ¶ Stipula tio. vbi vid̓. d. alex. de imo. ⁊ ange. in re per tois. liei. j. n d ¶ Cūo. in telligat̉. vide d. Iaſ. may. in ſti. de act.§. in bonefidei. numero. xlvij. cū

De eui 19 De euictionibus. loco. ⁊ quod no. in. l. ſemper in ſtipulatione. de reg. iur. NOVA ADDITIO. ¶ Ex lectura antiqua. ¶ Uide oīno Guil. C. vbi in rem act. l. ij. in fi. ⁊ ꝑ Dy. jͣ. de accu. ſi cui.§. ſe. ⁊ vide oīno ꝑ Arc. xij. di. illud. ⁊. xxxi. di. qm̄. ¶ In gl. pone ꝙ in eodē v̓bo aut loꝗmur de officio nobili aut loꝗmur de offō emergenti. Primo caſu aut eſt qō de nullitate. ⁊ tūc decidit̉ ẜm locum vbi ꝯͣctus fuit factus.i. abſolutus a ꝑtibus ⁊ quo ad ſui ordinationē ꝑfectus. aut de reſciſſione que venit extra id qd̓ agit̉. tūc nō inſpicimus locū ꝯͣctus ſed iudicij. l. ij. C. vbi ⁊ apd̓ quē ẜm quoſdam. alij ꝯͣdicunt inter quos eſt doc. meus ī .l. cūctos populos. nō ob. l. ij. ꝗ ⁊ aduer. quos. qꝛ intelligit̉ quo ad forū non quo ad cāe cognitionē. Scd̓o caſu inſpicimus locuꝫ iudicij. ar. C. de iudi. quotꝭ. ⁊. jͣ. de teſt. l. iij. in fi. cum ſi. Itē ſi eſt qō de aliquo acceſſorio iudicat̉ vt de principali ⁊ ẜm eius locū. vt in. l. noſtra. Itē ſi non agimus de actu reſpectu ſue annullationis ſeu reſciſſiōis ſed reſpectu ſue ordinationis.i. ante ſcm̄ inſpicimus locū vbi actus ordinat̉. l. i. C. de emanci. libero. nam locus eſt cōicantia actus. vt in. c. abbate ſane. de re iudi. lib. vi. aut ſumus in tractatu actionū. ⁊ tūc aut actio ꝓponit̉ ad cōtractū īplendū ⁊ inſpicitur locus ꝯͣctus aut ad reſcindē dū. ⁊ tūc aut ex ꝓuiſione hoīs ⁊ idem. aut ex ꝓuiſione legis. ⁊ tūc inſpicimus factū fori. de iudi. exigere dotē. sͣ. d̓ condi. inde. qui certo loco. Sed quis dicet̉ locus ꝯͣctus rn̄deo aut eſt qō de ſolēnitate ⁊ vbi actus vere eſt geſtus aut de voluntate ⁊ locus in quem lata eſt ſolutio. vt. l. ꝯͣxiſſe. ⁊ de ſolu. quero cū ſi. ⁊ facit qd̓ no. in. l. ij. de eo qd̓ cer. loco. ⁊ in ſpec. de fer.§. i. ver. ſed pone ꝙ in loco. ⁊ ꝑ Cy. ⁊ Guil. in. l. cunctos populos. ⁊ ꝑ Ac. de regu. iur. ſemꝑ inſti. ⁊ ꝑ eundē Cy. in. l. i. C. que ſit lō. con. Ex p̄dictis pꝫ ꝙ quantū ad officiū iudicis reſidens in iudice nō in ꝑte ſemꝑ debemus inſpicere locū iudicij. ⁊ iō iudex in ſupplendo ꝓ parte dꝫ ſupplere ẜm ſuā legē. Si aūt offm̄ reſidet in parte tūc iudex eſt merus executor iuſticie. ⁊ iō nō attendimus forū ſed ius parti queſituꝫ.ſ. circa deciſio nem cauſe. ſed circa diuiſionem ꝓceſſus ſemꝑ inſpicimus locum iudicij ẜm omnes. Res ſubiacēs Ui a pupillo. pupilari ſubſi tutiōi poteſt alienari ⁊ obligatur ſubſtitutus ex ꝯͣctu pupilli. h. d. no. Secus eſt in ſubſtitu. fideicōmiſſaria. vt in auc. res que. ¶ Ex lectura antiqua. NOVA ADDITIO. ¶ Subſtitutus pupillaris tenetur ex contractu pupilli. In glo. ibi etiā exͣ reꝫ ⁊c. EnditOr nergo gl. iſta ꝙ iſtud in tereſſe ſit exͣ rē qd̓ eſt falſum qꝛ ē ītrinſecū. qd̓ pꝫ qꝛ ꝓſequit̉ ſeruū apud quē eſt. vt. C. de ſen. que pro eo. l. i. ⁊ ita tenent doc. ibi. ⁊ eſt tertia diuiſio. Ex lec. ant. ¶ Lꝫ venditor non teneat̉ dare p̄ciſe tn̄ tenet̉ cauſatiue ſi nō vult teneri ad intereſſe. h. d. ⁊ adde. sͣ. de actio. emp. l. ſeruus.§. ſi ſciens. NOVA ADDITIO. ¶ Ex lectura antiqua. ¶ Licet vēditor nō teneat̉. tn̄ ſi nō dat tenet̉ ad ītereſſe. Emptor ſucI vendideris. cedens domino agit ex empto ratione iſtius tacite euictio nis. h. d. ⁊ adde quod no. in Specu. de teſta. §. i. ver. ſi fideicōmiſſarius. ¶ Ex lectura antiqua. NOVA ADDITIO. ¶ Uide oīno in Spec. de teſtamētis.§. i. ver. ſed quid ſi fideicōmiſſarius. In ver. vltimo videbat̉ ꝯͣrium qꝛ ip̄e ſi bi euincit adeūde. ergo ſibi īputet. ſo. in. l. i. de aucͣt. tu. In teIquis per fundū. xin ibi non concedentibus. no. a ꝯtrario ſenſu ꝙ ceteris conſentientibus ille qui aſſeruit ſe ſoluꝫ dominū non tenetur. qꝛ nō intereſt aduerſario. NOVAADDITIO. ¶ Ex lectura anti qua. ¶ In fine nota ꝙ ceteris conſentientibus ille qui aſſeruit ſe ſolum dominum non tenetur. Euictio ꝓcedēUtius titius. d plenitudbe Ul poteſtatis imperatoris non officit venditori. h. d. ¶ No. hic caſum in quo emptor nō hēt rem ⁊ tn̄ tenetur ad precium. No. tex. hic ꝙ ſtipl̓o duple vel ſimple ꝓ ExHlS. pter rixas publicas nō cōmittitur ſede pter priuatas tm̄. ex ꝗbus.ſ. pͥuatis agit̉ noxaliter. vt no. sͣ. ti. i. l. ꝗs ſit fugitiuus.§. qd̓ aūt. ver. noxas. NOVA ADDITIO. ¶ Ex lectura antiqua. ¶ Uide in Spe. de obli. ⁊ ſolu.§. nunc aliqua. ver. illud autem q̄rit̉. ꝑ Guil. C. fa. her. l. ſi familie. ¶ In ver. qōnē nota ꝙ dr̄ qōnem referre ille qui excipit. ¶ In ver. ex p̄cepto. Nota vbi emanat p̄ceptū a principe nō reꝗrit̉ ordo iuris. Euictio emergēs poſt contractū nō affert ꝑicu lū vēditori. idē in futuro. sͣ. e. l. iij. in albo principali. No. ꝙ ſnīa principis ſoli principi poſſeſſori p̄iudicat ⁊ nō fa cit ius aut preiudiciū apud oēs. ¶ In ver. peti poſſe. er go no. ꝙ vēditor nō tenet̉ de ea euictiōe q̄ emanat ex ple nitudine ptātis. qꝛ ſemꝑ plenitudo ptātis intelligitur excepta. ¶ In.§. ex his verbuꝫ generale reſtringitur rōne contractus ſuper quo apponitur. Pro huius. l. declaUidam exratione diſtingue tris qn̄ aliquis eſt preſens ⁊ tacens non recipiēs precium vel non ſcribens tunc conſentire nō videtur. ⁊ de euict. non tenetur. vt. sͣ. de pigno. actio. l. ga ius. l. ſicut.§. non videtur. sͣ. quibus mo. pig. vel hypo. ſol ua. qn̄qꝫ quis eſt preſens tacite conſentiens vel expreſſe non tn̄ precium recipiens nec eius partem. tunc non te netur de euic. ſed ſibi preiudicat in re. vt. jͣ. de re. iur. l. alid̓ eſt vendere. qn̄qꝫ ꝗs eſt preſens ⁊ precium rei vel eius ꝑtem ſuſcipiens. tunc ipſo iure ſibi preiudicat ⁊ de euictio ne tenetur. caſus eſt hic. Ex lec. ant. ¶ Eoipſo ꝙ probatur precij receptio ⁊ ꝑ ticipatio videtur probata venditio. hoc dicit. Et eſt de fa cto. quia quedam res fuerūt ſubhaſtate ⁊ ſtabilite cuidā per cōmune. Item apparet ꝙ poſtea cōmune recepit p̄cium. non tamen apparet ꝙ ſindicus cōmunis vendiderit. dico ꝙ ſatis eſt probatum de venditione dum tamen mandatum illius officialis qui recepit precium extenda tur ad hoc. NOVA ADDITIO. ¶ Ex lectura antiqua. ¶ Equiualet dicere vendo ⁊ dicere precium recipio qꝛ ſubintelligitur vendo vt hic. ⁊ facit. l. vltima. C. de predi. curia. libro decimo. Ille qui ꝓmit Onitatis extl. it onpieruuloris rei intelligitur ſe referri ad valorem rei tempore contractus. Ed et ſiquid. Si vſu fructus. Tantum valet vſuſ. quātum fructuū cōmoditas. hoc dicit. NOVA ADDITIO. ¶ Ex lectura antiqua. ¶ In ver. quo accedit. Nota ꝙ in acceſſorio īſpicimus tempus quo accedit. ¶ In verbo pro bonitate. No. va loreꝫ rei probari per redditus. ¶ In ver. prediū ē. No. inſpici quantū acceſſoriū detractū detrahat principali. Uicta re. Duple ſtipulatio. hunc.§. declara vt legitur ⁊ no. jͣ. de excep. doli. l. item ſi ob id. NOVA ADDITIO. ¶ Ex lectura antiqua. ¶ Duplatur principale ſed acceſſorium non duplatur ſed ſimplatur. h. d. Stipulatio dupleSi ſeruus cuius. cepta in caſu euicinō impedit

De euictionibus. 20 6 non impedit quin ex alio capite poſſit cōmitti alia ſtipula tio ad intereſſe vt ex capite ſanum eſſe vel fugitiuum non eſſe reprobata opinione dn̄ij trāſlati vel non trāſlati. h. d. No.§. duple quā Duple ſtipulatio. aoſit veruꝫ ꝙ ſſii pulatio duple cōmittatur. Nota ex hac. l. ꝙ Endicātem. quem de euicti. te net actio eūdem agentem repellit exceptio. ex ſecūdo no. in ver. eligere cum. l. ſeq. ꝙ lꝫ quis ſuccumbat in exceptione non ꝓhibet̉ illud ideꝫ in modū actiōis deducere. quod intelligo ueruꝫ qn̄ actio tēdit ad diuerſum effectū. ſecus ſi ad eūdem ut. l. ſi in diem.§. i. sͣ. de cōpenſa. C. ſnīa reſcin. nō poſ. l. i. Vltimo hēs hic duas glo. ¶ In glo. ibi ſed nōne. adde qd̓ no. in. l. venditio. jͣ. de rebus alie. non alie. l. ſi per imprudentiam. jͣ. e. ¶ Scd̓o nō. glo. p̄cedētem ⁊ pro dicto iſtius glo. vide tex. in. l. i.§. cōtrario. jͣ. de cōtrario iudicio tutele. ⁊ qd̓ no. in. d. l. uenditio. Ex lec. ant. ¶ Quem de euictio. tenet actio eūdem agē tem repellit exceptio. ⁊ ſi exceptio non opponitur aut in obiecta ſuccūbit̉ pōt iure actiōis ꝯſuli emptori cōtra uēditorem euincētem. h. d. Apꝑet ergo qd̓ ſnīa lata ſuper excep. non parit excep. rei iudic. ſuper actꝭ. ⁊ eſt ratio ꝗa tendebatur ad diuerſos fines. vnde ſicut diuerſitas reruꝫ excludit excep. rei iudi. ita diuerſitas finalis effectus ẜm Pe. qui ita no. in. l. i. C. de ordi. cogni. ⁊ in. l. i. quādo ci uilis act. in. iij. q. ⁊ tangitur per Guil. in. l. ſed ⁊ ſiquis.§. queritur ſiquis cau. quod eſt no. ⁊ adde hoc verum quā do actio ⁊ exceptio conſiſtunt ex eadem parte. ſed ſi ex ꝑ te contraria. dic vt. l. qui rome.§. duo fratres. jͣ. de verbo. obliga. ⁊ quod ibi no. ⁊ tene menti hanc. l. qꝛ dicūt doc. ꝙ iſte tex. non reperitur alibi. ¶ No. ꝙ ille qui perdidit exceptio. ex negligentia vel iniuria iuris non propterea perdidit ius agendi. ⁊ adde quod no. in. l. ſinantem.§. fi na. sͣ. de nego. geſt. ¶ Ex lectura antiqua. NOVA ADDITIO. ¶ Dicit Inno. ꝙ teſtes ſemel recepti interim recipiuntur ſuper eodem capitulo quando ad aliud agitur. ⁊ licꝫ priores atteſtationes non faciant fideꝫ reſpectu cauſe. ta men ſi contradicunt poſterioribus facient fideꝫ ſuper fal ſitate teſtꝭ. Inno. de teſti. veniens. ¶ In gl. mirum videtur. vide Dy. C. qn̄ ac. ci. l. i. in. iij. q. prin. ad fi. ſuper ver. intentioni cui damus actionem multo fortius exceptionē verum eſt ſi competunt ad idem. ſecus ſi actio competit ad vindictam. exceptio vero non competit ad vindictam vt no. Inno. de excep. prelato. inter dilec. in fi. prime glo. quod eſt notan. ¶ Ex lectura antiqua. NOVA ADDITIO. Qui ſuccumbit excipiendo g Ed Et l. poteſt idem factum ad aliū effectum refricare agendo. h. d. ⁊ dic plene ꝑ Cy. ī. l. primus. C. qn̄ ciuilis actio. ¶ In gl. ſed ſi obmiſit. que eſt prima ſuper verbo glo. renunciare. Nota ꝙ ille qui renunciat exceptioni non videtur renun ciare actioni. ⁊ hoc qn̄ hn̄t diuerſos effectus. alias ſecus qꝛ ſi non videtur renunciari actioni nullam vtilitatem af ferret renunciatio. C. de non nume. pecu. l. ſi ex cau. l. metus.§. ſed licet. sͣ. ꝙ metus cauſa. Guil. in. l. ſꝫ ⁊ ſiquis.§. queſitum in fine. Ille ꝗ con Undum meum. uenitur ex ſuo facto non poteſt recurrere contra venditorem. ⁊ facit. jͣ. eo. hoc iure. Ideꝫ ſi conuenia tur ex facto ſui teſtatoris vel auctoris vniuerſalis. vt no. C. fa. her. ſi familie. ⁊. jͣ. de dote prele. licet per Iac. ⁊ hec littera allegatur in materia.§. duo fratres. ¶ Ex lectura antiqua. NOVA ADDITIO. ¶ Nemo agit de euictione que contingit propter factū ſuum etiam antecedens rem quam tenebat defendere tibi nō tenetur defendere mihi licet a te reemaꝫ. ¶ In vltimo verbo vide Iac. de do. preleg. licet. vide Guil. C. fa. her. l. ſi familie. ⁊ ibi per Accur. Bal. I ſeruus venditus. Ad hoc vt actio de euict. habeat locum reꝗri tur ꝙ res abſit emptori ex cauſa euictiōis nō morte vel abſentia. h. d. ¶ Ex lectura antiqua. NOVA ADDITIO. ¶ In verbo factum. Nota mortem fato contingere. de hoc no. sͣ. ti. i. l. ſi hominem. ⁊ inſtitu. de cap. dimi. ¶ In verbo procuratorem. No. ꝙ emptor facit venditorē ſuū procuratorem ſic. jͣ. eo. ſi cuꝫ venditor.§. ſi ſecundus. ⁊ ſic concurrunt due procurationes.ſ. procuratio ſimplex ⁊ ꝓ curatio in rem ſuam. ¶ In.§. item iulianus in ver. fugaꝫ ei. No. ꝙ hic inſpicitur cauſa que nocet. qꝛ emptor in or dine aſſumit ſibi effectuꝫ per prius. alia que prodeſt per poſterius. ⁊ ſic demum amota prima cauſa. Ipro re. Si proeuic. In fi. glo. ibi vel diſtingue veritas eſt ꝙ quādo tranſfero rem in alium non ſimpliciter ſed in ea aliquod ius mihi reſeruo. puta concedo rem in dotem in emphitheoſim vel in feudum. ⁊ iſto caſu eoipſo ꝙ res euincitur ab eo qui habet cauſam a me perimitur illud quod erat mihi reſeruatum. ⁊ ſtipulatio de euictione cōmittitur. hoc eſt quod dicit iſte tex. ꝙ mulier ſtatim efficitur indotata. ⁊ per conſequens ſibi habere non licet. quandoqꝫ ego tranſfero rem in alium ſimpliciter ⁊ nullū ius mihi in ea reſeruo. ⁊ iſto caſu lꝫ euincatur res ab eo ꝗ habet cauſam a me. tamen mihi nihil abeſt propter illam euictionem. ⁊ ideo eſt neceſſe ꝙ ego condemnor ⁊ ſoluā ſibi. alias actionem de euictione non haberem ẜm regulam traditam per Iulianum. sͣ. l. proxima.§. iulianus. ad idem. sͣ. e. l.§. i. Ex lec. ant. ¶ Fundus dotalis euictus a marito intel ligitur euictus a muliereª ⁊ in pacto de dote lucranda ve nit euictio. h. d. cum. l. ſeꝗ. quod no. bene. ¶ Ex lectura antiqua. NOVA ADDITIO. f. ¶ In.§. ſi pro euictione. No. ꝙ fundus dotalis euictus d̓ a marito intelligitur euictus a muliere. re ¶ Ex lectura antiqua. NOVAADDITIO. iij Nota ꝙ ī pa x. Ed et ſi Poſt. cios dote lu i qͦ cranda venit euictio. hoc dicit ⁊c. be ra On tamē ei ꝯſequēs. Maritus poteſt referre queſtioneꝫ dominij et ti in dote hoc dicit. ec ¶ Ex lectura antiqua. NOVAADDITIO. ſe ¶ In ver. indotata. No. ꝙ mulieri repetēti dotꝭ pōt referri qō dn̄ij. qꝛ eſt exceptio intētionis vel euictionis. Factū de Iſeruum cuius. ſacto inducit repudiatꝭ. iuris ꝓprij. h. d. ¶ Ex lectura antiqua. NOVAADDITIO. ¶ In ver. tex. euincitur.i. non ſit per hanc euictionē ſup ple. ſed per factū tuuꝫ in fi. ¶ In ver. perdideris. No. ꝙ dicitur perdere ille qui manumittit ⁊c. Emptor Oc iure vtimur. ſuccumbens ꝑ excep. ex ſuo facto naſcētem non hꝫ re curſum de euict. ſecus ſi ex facto vēditoris ac ſi ex vtriuſqꝫ facto inſpiciendum eſt ꝓpter quaꝫ excep. iudex ꝓnūciauerit. h. d. cum. l. ſeq. ⁊ cetera nota. Ed et ſi ex vtriuſqꝫ. ¶ In glo. ꝗd ſi. no. optimā gl. que ẜm vnam opi. dicit ꝙ ſi de cā que iudicem mouerit dubitet̉ ſtat̉ v̓bo iudicis ⁊ eius declaratꝭ. adde. l. ſi ēptor. sͣ. a ¶ R mulie re. Uide. d. Ia ſo. may. inſti. de ac. in.§. fue rat. nume. xxx ij. ⁊ numero xxxiiij. vbi po nit. an ⁊ quan do maritus in bonis vxoris tacitam hypo thecā hēat ꝓ euictione dotis ſi dos ab eo euicta fuiſſet ⁊ qn̄ non.

De euictionibus. de iudi. ⁊. jͣ. de exce. doli apud celſum in prin. NOVA ADDITIO. ¶ Ex lectura antiqua. ¶ In ver. contraiudicauit. Nota ꝙ inſpicienda eſt cau ſa que mouit iudicem. glo. dicit ꝙ ſi dubitatur de hoc ſta tur verbo iudicis. quod eſt no. Qui priIrem quā mihl. nō emit a non dn̄o poſtea a dn̄o. ⁊ hoc conſtat primo venditori preciuꝫ ſoluere non tenet̉. h. d. facit .sͣ. e. ſi ſeruus.§. qͣꝫuis. in verbo ex ſecūda emptiōe. ⁊ no. bene hunc prin. Intelligo ergo qn̄ ꝯſtat de dn̄io. ſꝫ ſi dubitaretur non poſſū euadere quin ſoluā primo. qꝛ in eius preiudicium non potui contrahere cum alio. Qui ſua culpa factus eſt de poſſeſSl DMPle̓. ſore petitor ⁊ de victore victus cō tra auctorem regreſſum non hꝫ. h. d. ¶ In tex. ibi potue rit. vt habes exemplum. C. de preſcrip. xxx. an. ſiquis em̄ptionis ẜm doctores. NOVA ADDITIO. ¶ Ex lectura antiqua. ¶ Ar. ad cumulationem ꝙ ſi emptor non vult ſoluere p̄ cium emat iterato ab alio. Et de hoc opponat primo vēditori excep. ꝙ non puto ſi appellatio hꝫ poſſeſſorem niſi dn̄ium ſecundi eſſet notorium. Qui ſua culpa factus ē de poſſeſſore petitor. ⁊ ideo ſuccumbit agendo cum nō ſuccumberet retinendo de euictione non agit. h. d. ¶ In.§. duple. nō ꝗd obeſt de poſſeſſore petitorem effici. cōcor. d̓ noui oper. nun. ſi pupillus. No. ꝙ aliqn̄ ꝗs vt reus vincit qui vt actor ſuccumbit ſic de iureiu. ſed ⁊ ſi poſſeſſori. C. de rei vē. l. fi. ¶ In verbo quolibet tempore. vide extra de elec. cum in cunctis. Ubi lexnō de Quolibet tempore. terminat tps ſufficit quolibet tꝑe fieri. dūmō nimis aduerſarius nō ar ctetur. h. d. ¶ In tex. ibi faciat. ſufficit ergo denūciare in principio litis. Item in medio ſed non in fine cauſe. puta poſt apertas teſtationes ẜm glo. quam no. ¶ In glo. ſ. a iure. ⁊ adde quod no. jͣ. eo. herennius.§. gaia. NOVA ADDITIO. ¶ Ex lectura antiqua. Uide de rei ven. vti Iemptori. qͣꝫ io. matri. ſi ſocer. de excep. doli. l. iij. Ualet ſtipl̓o concepta I ita quis. gaba pn̄tis tꝑis que futuram preſtatiōem inducūt. h. d. ⁊ adde qd̓ no. in. l. tale pactum in prin. sͣ. de pac. ⁊ inſti. de lr̄arū ob. ⁊. C. de do. ante nup. ſi cum an̄. ⁊. l. ꝗnta.§. ſatis exceptio. de ver. ob ¶ In tex. ibi cōtinere.ſ. tacite. ⁊ ibi qd̓ intereſt cuius executio cōfert in futurū. ⁊ ibi adiectū.ſ. exp̄ſſuꝫ. ⁊ ibi nemo ſanus. nemo ſanus dicit ꝙ. l. male loquatur. NOVA ADDIIO. ¶ Ex lectura antiqua. ¶ Uide quod no. per hāc. l. C. de dona. ante nup. l. ſi cuꝫ ante. ⁊ quod no. sͣ. de pactis. l. tale pactum. ⁊ inſti. de litte rarū obli. ¶ In ver. hoc enim continere. Hec littera facit contra no. per Pe. in. l. i. C. de ſacroſan. ec. in vl. q. ⁊ ꝯͣ eum ſimiliter facit qd̓ no. sͣ. de infamibus. lucius. Uia dicitur quotiēs. Ex diuerſis capitulis eiuſdem contractus po teſt agi diuerſis libellis ⁊ ſcriptu. dum tamen omnes ſumme coaceruate non aſcendant intereſſe totale. h. d. ſuper hac. l. vide Odofr. ⁊ tangitur per Cy. in ad di. patet etiam hic ꝙ duo ⁊ duo faciunt quatuor. ꝯͣrium no. in. l. vbi fideiuſſor. jͣ. de ſol. ⁊ dic vt ibi. NOVA ADDITIO. ¶ Ex lectura antiqua. ¶ Quod ſunt capitula tot ſunt ſtipulationes. ⁊ poteſt ſe pius agi ad particulare intereſſe. NOVAADDIIO. ¶ Ex lectura antiqua. In ver. emero ⁊ per tra Iſeruum. auoneꝫ recepi. vt noſ de excep. doli. l. iij. I mācipium. Si cōiCōmittens excep. prepoſterationis nihilomi nus hꝫ regreſſuꝫ de euic. ⁊ tenet ꝓceſſus. h. d. ¶ In glo. ſe. nōne ibi fundi. no. in. l. i. sͣ. fami. her. ⁊ ibi d̓ p̄poſteratione q̄ debuit opponi an̄ lit. cōte. cū ſit exceptio ordinis. vt no. jͣ. de excep. ſi poſt lit. ⁊ ī. l. pe. C. cōi diuidū. ¶ In ea. glo. in fi. ſed videt̉ ꝙ nō valuerit ꝓceſſus. qꝛ fu it omiſſus ordo. Sol. vt no. in. l. ꝓlatam. qꝛ ē ordo diuer ſarum cauſarum non vnius cauſe ad ſeipſam. dicit tamen Bar. jͣ. de teſta. ſi queramus. ꝙ ordo omiſſus vitiat ꝓceſſum circa deciſoria. ſecus circa preparatoria. qd̓ eſt no. ta men contra eum facit. c. exhibita. extra de iudicijs. NOVA ADDITIO. ¶ Ex lectura antiqua. ¶ In.§. ſi cōmuni di. No.§. ⁊ vide quod no. C. de inter di. l. incerti. in glo. ſiue ab eodem. ¶ In gl. ſed nōne que eſt ſuper v̓bo actuꝫ fuiſſet. ¶ In ver. gl. oppoſita. Si vis plenius ſcire de prepoſteratione. dic ꝙ qn̄qꝫ prepoſteratio eſt in dicēdo qn̄qꝫ in faciendo. Si in dicendo non no cet vt hic. Fallit. ff. de vulg. ſub. moribus. Si in faciendo ſic dico ꝙ aut prepoſteratio eſt circa factū indiuiſibile. ⁊ hoc caſu vitiatur ſi fiat prepoſteratio. vt in teſtō. vt. l. hac conſultiſſima.§. i. ⁊ de vſur. l. i. fallit vbi lex diceret contra rium. vt inſti. de lega.§. ante. Qn̄qꝫ circa plures actus tēdentes ad vnum finē. ⁊ ſi illi actus ſunt oīno coniuncti. tunc prepoſteratio oīno vitiat quod agitur. vt. l. prolatā. ⁊ de ſen. ex pericu. recitā. l. ij. Et quandoqꝫ ſit circa actus omnino diuiſibiles ⁊ ſeparatos. ⁊ tunc non vitiat quod agitur de rei ven. ordinarij.ſ. ſi non opponitur prepoſte. ratio. Si aūt opponitur ſecus. vt. l. i. C. de appel. qꝛ multa impediunt facienda que non dirimunt iam facta. vt. l. patre furioſo de his ꝗ ſunt ſui vel alie. iu. ſed vn̄ hic ꝙ ille qui non poſſidet non poteſt agi cōmuni diuidundo. Naꝫ quotiens due actiones alicui competunt ipſe poteſt elige re. ⁊ licet petitioni hereditatum fiat preiudicium ꝗd ad rem. Nam non poſſidenti competit ergo ſicut in totum poſſet ei renunciare. ita debet poſſe omittere illam actio nem ⁊ aliam proponere. Rn̄deo iudicium cōi diuidun. fami. herciſ. finium regun. eſt duplex. vnde actor non eſt merus actor. ſed etiam reus. modo ita eſt ꝙ ille qui non poſſidet non debet fungi partibus rei. vt in.§. cōmodum. Ergo non poſſidens non agit diuiſorio. Preterea cum in diuiſione ēt actor habeat intentionem fundataꝫ ex poſ ſeſſione qui reus. ergo multo fortius verus reus poſſeſſor ⁊ ſic excludit prouocationem hac rōne. quia reus. iudici um diuiſorium datur poſſeſſori cum alia realia non dentur. vt no. in. l. i. sͣ. fami. herciſ. ¶ In eadem glo. in verbo de prepoſteratione. Nota ꝙ valet proceſſus ſi non ē obiectum de prepoſteratione. Idem no. in. l. pen. C. cōmuni diuidun. Item nota ꝙ quelibet exceptio ordinis intelli gitur de apicibus iuris. vnde ſi ſtatutum diceret ꝙ ſuper diuiſorijs procedatur de bono ⁊ equo ⁊ ẜm veritatē no poſſet agens repelli per exceptio. ordinis. de quo. sͣ. famiherc. l. i. per.§. quedam ibi de bona enim fide agitur. cui nō cōgruit reſpectus. ⁊ facit quod no. jͣ. de excep. l. ſi poſt litꝭ. ⁊. jͣ. de excuſa. tuto. l. diximus. ⁊. C. de appellatio. l. i. ⁊ no. C. de ſen. l. prolatam. ¶ In verbo glo. de qua dicit vi de quod no. C. de heredi. act. l. vt debitum. ⁊ de teſtame tis ſi queramus. vbi dicit Barto. ꝙ ordo omiſſus circat paratoria non nocet ſed circa deciſoria. Uictus a creditore. e In textu ibi a debitore. debitor poteſt offerre etiam poſt ſententiam. ſed nunquid extraneus poſſeſſor. dic vt dixi de pigno. actione. in. l. paulus .§. qui pignoris. NOVA ADDITIO ¶ Ex lectura antiqua. ¶ In verbo ſoluta. No. ꝙ agenti hypothecaria poteſi offerri etiam poſt ſententiam. facit. sͣ. de pig. ſi fundus. y ſi plures. de hoc no. in Spec. de ſolu.§. i. ver. quid ſi Emptori.

De euictionibus. Z Mptori. Si ſimplā. Error ſtipulantis minus qͣꝫ debeat non affert ſibi preiudicium. hoc dicit. ¶ Ex lectura antiqua. NOVA ADDITIO. ¶ In.§. ſi ſimpla. in ver. tex. ſtipulatus ſit.i. vnam ſimplā per actionem ex empto ⁊ alteram per actionem ex ſtipulatu. ar. jͣ. de vſuris ſi ſtipulatus.§. fi. contra. jͣ. eo. ſi plus vel minus in prin. So. vt no. B. Nota ex hac. l. ꝙ N creditOre. vēditor tenet haactiōes quas hꝫ pro re vēdita cōtra ſuū actorem cedere emptori. ¶ Scd̓o no. ꝙ illud qd̓ prodeſt mihi ⁊ non nocet venditori de facili impetratur. Ex lec. ant. ¶ Licet creditor non teneat̉ de euic. tn̄ tenet̉ cedere iura ꝙ pōt cedere etiā ex interuallo. qd̓ eſt no. h. d. Itē ꝗs tenet̉ facere qd̓ ſibi non nocet ⁊ alij ꝓdeſt. alij .ſ. ab eo hn̄ti cām ẜm Lābertum de ſalinis. ¶ In tex. ibi vēdidit iure creditoris. ⁊ ibi pignoraticia. qꝛ pignorauit rem alienam ⁊ ibi preſtet.i. cedet. ¶ In tex. in fine. No. ꝙ hic ponit̉ rō quare eſt introductum beneficium ceden darum. ⁊ facit. sͣ. qui po. in pig. hab. mulier. ¶ Ex lectura antiqua. NOVA ADDITIO. ¶ In glo. mirabile eſt ꝙ prima eſt in ver. gl. innuit. ⁊ sͣ. quibus modis pigno. vel hypo. ſol. ſicut.§. fi. ⁊ adde qd̓ no. C. de iure do. l. fi. in gl. i. No. ex hac. l. Inor. xxv. an. reeuicta ꝙ ꝑ re m ſtitutionē ī integrū pōt agi de euictōe. ¶ Se cūdo no. glo. hic ſuꝑ verbo ſeiuꝫ. que inducit iſtam. l. in ar. ꝙ ſi die feriato det̉ tenuta ꝑ officium iudicis eodem tꝑe dꝫ caſſari. circa quam glo. vide quod no. Iac. dc are. in. l. i.§. item nunciatio. ff. de oper. no. nun. Co No. ex hoc.§. duo pͥi ſeruus tuus. nō ꝙ ſuccumbens in rei vendicatione non ꝓhibet̉ publicianaꝫ intentare. qd̓ tn̄ hic glo diſputat. ſed vera eſt opi. Ioā. hoc dicētis. ⁊ ꝑ Io. sͣ. de rei vendi. l. iij. in prin. ⁊ quod ibi no. ¶ Secundo no. ꝙ donec ſupereſt actio ad vendicandum non dici tur res euicta. quod no. ¶ In glo. ibi ſiue directum ſiue vtile ⁊c. videtur ergo velle iſta glo. ꝙ ſi propoſui libelluꝫ contra titium petendi rem iure dn̄ij vel quaſi. ꝙ ſi probo me preſcripſiſſe non ſequitur condemnatio. nam propter p̄ſcriptionem non cōſequit̉ directū dn̄ium ſed vtile. vt in auc. niſi triēali. C. de bo. ma. ⁊. C. de pac. l. traditionibus ſed ei querit̉ vtile dn̄ium qd̓ nō vr̄ in libellū deduxiſſe. vt hac glo. ergo ⁊c. In publiciana aūt nō vincit. qꝛ nō com petit ei qui p̄ſcripſit. vt. d. l. i.§. i. sͣ. de publi. ergo ⁊c. Et iō ne iſta glo. faciat te errare. dic ꝙ tria ſunt.ſ. vtile dn̄iuꝫ directū ⁊ quaſi dn̄ium ꝗbus vocabulis glo. abutit̉. nam qn̄ qꝫ vtile dn̄ium appellat̉ quaſi dn̄ium. habuiſtis enim glo. dicentem ꝙ per p̄ſcriptioneꝫ querit̉ quaſi dn̄ium. vt vidiſtis. jͣ. de fun. dota. l. i. ⁊ no. in. l. ſi finita.§. ſi ante. ⁊. l. cū po ſtulaſſem. jͣ. de dam. infec. ⁊ alijs. quas allegaui in. d. l. i. de fun. dota. ⁊ ita ecōuerſo appellat glo. vtile dn̄ium.i. quafi dn̄ium vt velit dicere ꝙ ille qui intentat rei vendicationē videt̉ in iudiciū deducere ius dn̄ij directi vel vtilis nō aūt vtile dn̄ium ⁊ quaſi dn̄ium pro quo competit publiciana ⁊ per ꝯn̄s redeundo ad qōnem ſi agens rei vēdicatiōe ſe ꝓbat preſcripſiſſe vincit cum videat̉ deduxiſſe ius directi dn̄ij vel vtilis lꝫ non videatur deduxiſſe quaſi dn̄ium. vt sͣ. dixi. qd̓ ⁊ idem tꝫ Bar. in. l. ſi mater.§. eandem. jͣ. de excep. rei iudi. vbi oīno vide. quod etiam vide no. Ex lec. ant. ¶ Per eūdē iudiceꝫ per quē ſit euictio ſit emptori ꝯdēnatio vēditoris. h. d. facit. C. vbi cauſe fiſca. cū vendēte. ⁊. C. de ſen. cū eoꝝ. Eſt ar. ꝙ ille iudex qui cō cōpellit fideiuſſorem ad ſoluēdū cōdēnatio. rei. ille idem ludex etiaꝫ ſi non eſſet al̓s iudex competens compllet eū ad preſtandum indemnitatē fideiuſſori. ad eādem eniꝫ p̄ſtationē ꝑtinet vtrūqꝫ tanqͣꝫ antecedēs ⁊ cōſequēs ſe tan qͣꝫ cōnexum. ar. in. l. i. sͣ. de ꝗbus rebus ad eūdē iudi. eat̉. ¶ In gl. qd̓ pōt in fi. iſta gl. poteſt dupliciter loqui. vno modo qn̄ tenuta dari non potuit. vt qꝛ erāt ferie in hono rem dei. vel qꝛ erat ꝓnūciatus tꝑe feriato. tuꝫ qꝛ non eēt rite ꝓceſſum reuocaret̉ ſine ſatiſdatione. vnde male ſtaret iſtud vltimum verbum glo. Alio modo in tenuta iuridice accepta. qꝛ erant ferie meſſium. ⁊ erat tenuta ꝓnuncia. ta tꝑe iuridico ⁊ executio ſnīe pōt fieri tꝑe feriato ob vtilitatē hoīum. vt extra de iudi. c. fi. Tunc eſt verum qd̓ dicit de ſatiſdatꝭ. ſed mirum eſt quod dicit de reuocatꝭ. cum debeat fieri cauſa cognita. Ri. dicit ꝙ ille qui petit reuo cari tenutam dicitur ſe defendere. ⁊ ideo pōt facere quoli bet tꝑe quo impugnatur. Allegatur iſta glo. proſequens ꝙ ſicut poſſunt fieri quolibet tempore quando res eſſet tempore peritura. ita poſſit quolibet tempore reuocari. ⁊ adde quod no. Ia. de are. in. l. i.§. item nunciatio. de ope. no. nun. ⁊ ad hoc facit illud gn̓ale ꝯͣriorū eadē eſt diſcplina. ¶ No. ꝙ in eodem libello petit̉ reſtitutio in integrū contra primum emptorem ⁊ contra ſecūdum. Si ſeruus tuuseā ꝙͣ non ꝑbauit ꝓ Succūbēs in rei vē. banda pōt recurrere ad publicianam. ⁊ ideo interim nō agit de euic. contra ſuum auctorem. nec auctor contra eū a quo emit. h. d. ¶ In tex. ibi ſi titius ſcd̓s emptor. ⁊ ibi petierit. qꝛ ceciderat a poſſeſſiōe ſi ſua culpa ⁊ extraneus poſſidebat. ⁊ ideo agit contra eū rei vē. ⁊ ibi nō potuerit in titiū. ⁊ ibi ſuꝑerit.ſ. titio. Et ibi ei.ſ. titio. ⁊ ibi quare. qꝛ non cenſet̉ res euicta titio emptori que per publicianam peti pōt. vt. jͣ. e. ſi cū vē. ⁊ ibi tuus.i. tui de. ¶ No. ꝙ ille ꝗ intētat rei vēdica. non intelligit̉ intentare publicianā. im mo reꝗritur iudiciū ſeparatum. Nec ob. sͣ. de rei. vē. mar cellus. vt ibi dixi. ¶ Scd̓o no. ꝙ ſnīa lata in rei vēd. non parit excep. rei iudi. in publiciana. ⁊ eſt rō qꝛ non conclu dit̉ in publiciana per eandē cām immediatam ſed per diuerſam. īmo quaſi ꝯͣriam. vt no. inſti. de ac.§. alie. facit de pig. ſi ab eo. ⁊ de peti. here. ⁊ non tm̄.§. qd̓ ſi pro. ¶ Itē no. ꝙ qn̄ ſeruus vēdit ⁊ nō pōt ꝓbare de cōſenſu dn̄i. em̄ ptor non hꝫ rei vendi. ſed ſi credidit dn̄m ꝑmiſſurum hēt publicianam propter tituium ⁊ bonam fidē. Spe. ꝑ hūc .§. dicit ꝙ ille ꝗ ꝓponit actꝭ. ineptam pōt recurrere ad aptam. in Spe. de offi. iudi.§. deſeruit. ver. in ſnīa quoqꝫ. tn̄ ꝓprie loquēdo.§. iſte nō loquitur de act. inepta. qꝛ inepti tudo eſt ꝓprie iudicium forme. ſed loꝗtur de act. incōpe tēti que non dr̄ inepta cum ieneat ſuꝑ ea lata ſnīa diffinitiua. vt. sͣ. fa. her. cum putarem. canoniſte tn̄ largius accipiunt hoc verbū ineptam ſiue non agat̉ rite ſiue ius qd̓ pro ponit̉ nō competat agenti. vt extra de iudi. examinata. ⁊ hoc modo.ſ. large loquēdo poſſet ſaluari dictum Spe. ⁊ facit. jͣ. de pac. do. beblius marcellus in fi. ¶ Ex gl. no. ꝙ ille qui ſimpl̓r dicit ſe dn̄m intelligit̉ interp̄taſſe ſolum directum dn̄ium. qꝛ ſolū directū dn̄ium eſt dn̄iū ſimpliciter vtile dn̄ium eſt dn̄ium ẜm quid. quaſi v̓o dn̄iū nō ē dn̄iuꝫ de pn̄ti. ſed ordinat̉ ad dn̄ium de futuro. vt. sͣ. de ꝯtrahē. emp. clauibus. Item directum dn̄ium eſt dominium per a prius vtile per poſteriusª. ⁊ v̓ba ſunt accipienda per prius non per poſterius. vt. l. hoc legatum. de lega. iij. ⁊ ī ea dem opi. eſt glo. in. l. i.§. qui in perpetuum. sͣ. ſi ager. vec. 41 pe. Sed doct. dicūt ꝙ ille qui dicit rem ad ſe ꝑtinere iure ſte dn̄ij vr̄ generaliter egiſſe. ⁊ ſi ꝓbat de vtili dn̄io vincit ex eū eadē inſtātia. qꝛ libellum gn̓alem ſpāliter ꝓſecutus eſt ſu gaper vtili dn̄io articulādo ⁊ inducendo ꝓbationem de eo. ue ⁊ p Itē qꝛ verbū dubiū videt̉ declaraſſe per ꝓceſſum cauſe. ibiItem qꝛ videtur omne ius ſuum deduxiſſe. de excep. rei apiu. ſi mater.§. eādē. facit qd̓ no. C. de peti. here. hereditas matertere. ⁊ ita tenet Ia. bu. inſti. de act.§. oīuꝫ. quaſi dn̄i um v̓o ꝓut diſtinguit̉ a dn̄io directo ⁊ vtili fateor nō eſſe intentatū. qꝛ verba nō patiunt̉. ⁊ eſt ſpēs diſſeparata. ⁊ fa cit in ar. ad p̄dicta. sͣ. de ꝯͣhen. emp. qui tabernas. de lega. i. ſi domus in fi. de heredi. inſti. talem.§. fi. ⁊. l. ꝗntus.§. ar gento. de auro ⁊ ar. le. ⁊ de reli. l. ij.§. in locuꝫ. ⁊ adde hic

De euictionibus. in Spe. de cauſa ꝓprietꝭ.§. notandū. ver. alie. ⁊ de ꝓcur.§. ſequit̉. ver. ſed querit̉. ⁊ ver. ſed nunꝗd agens. ¶ No. ēt in iſta glo. ꝙ qui egit cōi diuidundo rōne dominij ⁊ ſuc cumbit poſtea poſſe agere cōi diuidundo rōne quaſi dominij. ar. littere noſtre. qꝛ ille qui hꝫ publicianam hꝫ com muni diuidundo. vt. sͣ. e. ſi mancipium.§. ſi cōi. ⁊ sͣ. cōmu ni diui. l. cōi diuidundo.§. qui in rem. NOVA ADDITIO. ¶ Ex lectura antiqua. ¶ In v̓. tex. aduerſus ſeiū. No. ꝙ eodē libello minor pe tit reſtitutionem contra primū emptorē ⁊ contra ſecūdū. Et no. ꝙ qn̄ ſimul cōueniunt emptor ⁊ venditor non eſt neceſſe ꝙ emptor denunciet venditori. B. ¶ In.§. ſi ſer uus. No.§. ſnīa lata ſuꝑ dn̄io. non ob. in publiciana. ⁊ is qui publiciana pōt vti non poteſt agere de euictiōe. h. d. vſqꝫ ad ver. alle. ⁊ Spec all̓. hunc.§. ꝙ ꝓponens actioneꝫ ineptam pōt recurrere ad aptā de offi. iudi.§. deſeruit. v̓. in finē quoqꝫ. ſed ſalua reuerentia hic non erat inepta ſed incompetens. vide in Spec. de ꝓcur.§. ſequitur. ver. ſed queritur. ⁊ ver. ſed nunquid agens. ¶ In ver. tex. denūciare. No. ſeruū denūciandū ꝑ hoc apparet ꝙ iſta denun ciatio pōt fieri extra iudiciū. ¶ Itē no. ꝙ mortuo ſeruo denunciatio trāſfert̉ in dn̄ium. B. ¶ In glo. ꝙ pōt que eſt ſuꝑ verbo ſexū. in ver. glo. ⁊ iſtud ar. non eſt alibi doc. idem no. Iac. de are. jͣ. de noui ope. nun. l. i.§. item nuncia tio. ibi oīno vide. ¶ In gl. ꝯͣ titiū que eſt ſuper verbo re ſtitui. in ver. glo. non videbatur. contra hoc videtur exp̄ſ ſum. jͣ. eo. ſi cum venditor.§. ſi is. No. ꝙ denūciatio dicitur eē Denunciarc. facti. ⁊ ideo ſit ſeruo. qꝛ habet plurimum facti. ſed qꝛ hꝫ aliquid iuris mortuo ſeruo tranſit ad dominum. Nec ob. inſti. de ſtipula. ſer.§. ſed cū factum. quia ibi erat factum merum. econtra ius merum non tranſit ad ſeruum. vt. l. ſi vſuſ. jͣ. de ſtipu. ſeruo. Ex venditione liberi homi Pater ſciens. na debetureuictio. h. d. No. tex. ī.§. is qui ⁊c. ꝗ facit I el cul. aīd qd̓ no. in. l. vranius. jͣ d̓ fideiuſ. ⁊. l. ſi ſocer. jͣ. ſo. ma. quod no. Ex lec. ant. ¶ Qn̄ ſuccedit emptor venditori vel econtra actio confunditur. h. d. NOVA ADDITIO. ¶ Ex lectura antiqua. Nota ꝙ in partū emptor ꝯͣi Pregnans. non bꝫ tituluꝫ. de hoc no. .sͣ. de publiciana. l. ſi ego.§. partus. No. ꝙ aliud ē Acce emptO2. dicere frucius aliud vſufructus. nā fructus in facto ꝯſiſtunt. ſed vſufructus in iure. eſt enī quoddā intellectuale. adde tn̄ h̓ qd̓ no. d̓ vſuf. ſiꝗs ita. ⁊. jͣ. de vſuf. le. fun di trebatiani. ⁊ qd̓ dixi d̓ ꝑi. ⁊ cō. rei vē. l. neceſſario.§. fi. No. ꝙ illa Capham nOn. dicūtur mē bra qͥ ſunt ꝑs rei nō illa que ſunt ſeparata ꝑ ſe ſtantia. Iſta. l. eſt arg. ꝙ caſtrum qd̓ hꝫ per ſe regimen lꝫ in aliquo deſeruiat ciuitati nō dicat̉ ꝓprie eſſe membrum illius ciuitatis nec de comitatu eius. No.§. cū tibi ſtichum. vt Undum. inglo. vlti. etiam aduerte ad iſtam notabilem glo. dicentem ꝙ ꝗs nūqͣꝫ punit̉ propter mendatium niſi alij obſit. ⁊ hu ic glo. adde. l. nemo. jͣ. de reg. iur. quod no. ⁊ tene menti. Ex lec. ant. ¶ Exceptio non facit vſufructum conſolidari. ſed proprietas ⁊ inutilis executio tractu temporis non conſolidatur. hoc dicit. NOVA ADDITIO. ¶ Ex lectura antiqua. ¶ In verbo potuiſſe. Nota ꝙ exceptio que nō tenet ab initio non conualeſcit ex poſt facto. Nota ꝙ falſa Cum tibi ſtichum. aneueratis vē ditoris que non affert emptori damnum ſed cōmodum venditorem non obligat. hoc dicit. Poſito ꝙ I duos ſeruos. penea en ptoreꝫ remaneat vna de rebus que valet quā tum fuit preciuꝫ vtriuſqꝫ tamen poteſt agi ex euictꝭ. alteriꝰ. hoc dicit. facit forte dubitatꝭ. enormitas leſionis. vt. C. de reſcin. vendi. l. ij. vel quaſi alteruꝫ videtur habere quodammodo ex cauſa lucratiua. arg. sͣ. de edil. edicto. an res. Intereſſeꝑticula Um fundus. ne conſunditure compēſatur cum intereſſe totali. h. d. Eſt hic ar. ꝙ ſi aliꝗs ē cōdemnatus in. x. rōne ſimplicis delicti ⁊ poſtea impeditur rōne qualitatis ⁊ cōdēna tur in plus. ꝙ cōdemnatio prima cōputet̉ in ſecūdā. Itē eſt hic ar. ꝙ bānum computetur in cōdemnatione ⁊ om nes aſſeſſores dicūt cōputato bāno in condemnatꝭ. Uſufructus ⁊ I ab emptore. pars rei equiperantur. hoc dicit. In tex. ibi extra ordi I Pignora. nem. No. officioiudi cis fieri executꝭ. ſententie Odo. habes ideꝫ. sͣ. de iudi. ſi pretor in fi. ¶ Item no. ꝙ officialis tenetur ſi dolo ſuum officiū exequitur. ¶ No. ꝙ cau ſa executionis ſententie eſt extraordinaria. ¶ No. ꝙ officialis non obligatur ex ſuo contractu ſub nomine officij celebrato. ¶ No. ꝙ ille qui vendit rem minus qͣꝫ valeat dicitur eam prohibere. dubitatio iſtius. l. erat. qꝛ videba tur ꝙ etiam nomine doli non teneretur qꝛ videbat̉ cōtra cius nullus. vt. sͣ. de dolo elegāter. ⁊. l. creditor.§. lucius .sͣ. manda. ⁊ quando actus eſt nullus officialis non videtur facere litem ſuam. vt no. in. l. pen. jͣ. de varijs cognitio. iſta poterat eſſe dubitatio. ſed reſponde vt no. in. d. l. eleganter in prin. ⁊ etiaꝫ vbi eſſet actio nullus poſſet agi ad intereſſe particulare damnorum ⁊ expenſarum. vt. l. arbi trio.§. penul. sͣ. de dolo. NOVAADDITIO. ¶ Ex lectura antiqua. ¶ Nota ꝙ verus miniſter non obligatur ex contractu. Item no. ꝙ executio ſententie ſit extra ordinem. Itē noꝙ ille qui vendit rem minori precio dicitur proicere. I per imprudentiaꝫ. Iſte tex. facit ad queſtionem ꝙ ſi aliquis fuit condemnatus intelligatur ergo glo. iſta quādo emptor prebuit cauſam iſtius iniuſtitie. al̓s agere poſ ſet de euict. Sed contrarium videtur glo. tenere. jͣ. de fide iuſ. l. exceptione. dum dicit maxime Ia. de are. videtur te nere glo. hic poſitam per. l. iij.§. ſolet. sͣ. de here. vel act. ve di. de quo per Cy. in. l. emptor. C. eo. in vlti. q. Sed certe iſta glo. videtur contra tex. iſtius princi. nam non poteſt emptor preſtare cauſam ignorantie iudicis de qua hic lo ꝗtur. ⁊ ideo dic ꝙ in caſu noſtri.§. quādo res euincitur ꝓ pter ignorantiam vel dolum iudicis reſpectu venditoris res videtur perdita caſu fortuito. ⁊ ideo periculum ē em̄ ptoris. ⁊ per hoc apparet. ⁊ ideo periculum eſt ibi. quia ibi ad venditorem non ſpectat periculum caſus fortuiti ſicut nec hic. quod nota. ¶ Ex lec. ant. ¶ Snīa lata cuntra emptorē ꝑ culpam vel dolū iudicis nō officit denditori. facit. sͣ. de hered. vel act. vē. l. ij.§. ſolet. ¶ No. ꝙ inter errorem ⁊ doluꝫ iudicis non eſt differentia quātū ad hn̄dum recurſuꝫ ꝯͣ tertiū ſed quātum ad hn̄dum recurſum cōtra iudicem. ſic vt.s. de iudi. ſi filius. Sed qͣꝫtum ad retractantꝭ ꝓnunciatꝭ. dic vt. jͣ. ad tre. ſeruo inuito.§. cuꝫ pretor. ¶ No. ꝙ dolus iū dicis non reddit ſententiam nullam. qꝛ ſi eſſet nulla non cōmitteretur euictio. ⁊ hoc eſt ſine dubio verū qn̄ dolus eſt in corde retentus. ⁊ non tranſiuit in cōmertiū cū pate. fallit tn̄ in caſu. vt no. in. l. ſi ꝓcur. abſente. sͣ. de ꝓcur. ſꝫ iſtud eſt rōne perſone non legitime. vt ibi patet. Si titius.

Actio de euictōe poteſt incipere ab Si titius herede. hoc dicit. Actio pōt augeri in Non miruꝫ aut ꝑſonaꝫ heredis. hͦ. d. Agēs ꝯtra vnū ex pluribus in Gi plure S. ſolidum obligatis ⁊ ſuccubens ꝯtra ceteros reuerti non pōt. h. d. Interim tn̄ bn̄ poſſet agere ꝯtra alios. vt. l. ſi creditor in pͥn. sͣ. mā. ⁊ ſi dicis tātum oꝑat̉ exceptio litis pendentis quantum exceptio litis finite. vt. l. fundi. ⁊. l. fundum. jͣ. de exceptio. Reſpondeo illud veruꝫ in eadem perſona. ſecus in diuerſis perſonis. vt no. in. d. l. creditor. Sed cōtra iſtam ſo. videtur caſus. jͣ. de excu. tu. diximus. ⁊. jͣ. de adulte. denūciaſſe.§. queritur. Sol. illud eſt ratione ordinis dati a iure. I fūdo. Si cū poſſit. No. ꝙ ille ꝗ nō ꝓteſtat̉ ei cuius intereſt vr̄ eē in dolo. Et eſt ar. ꝯͣ notarios qui rogatus ex ꝗbus debet ſolui gabella non notificāt gabellarijs. nam eſt dolus cōſumptus contra eos. arg. huius littere. Emptor habēUi. Si hereS. piuſqͣꝫ putauerit non pōt cōqueri. ſed ſi non habet qd̓ habe re ſe putabat ductꝰ ad monitꝭ. vēditoris. tunc recurrit contra eum. hoc dicit. No. tex. ibi magis eniꝫ ⁊c. I ideO. e tex. facit opume ad. q. ꝙ ſi ꝗs eſt exbānitus ꝑꝑ falſuꝫ inſtr̄m eo exiſtēte ꝯtumace ꝙ inſtr̄a nō ꝓhibeat̉ cōficere. qꝛ ma gis ꝑꝑ ꝯtumaciā vr̄ cōdēnatus qͣꝫ ꝑꝑ falſuꝫ inſtr̄ꝫ. qd̓ no. ¶ Scd̓o not. glo. totaꝫ vſqꝫ ad finem ſuꝑ v̓bo habuerit. Ex lec. ant. ¶ Cōdēnatus ex cōtumacia non hꝫ recur ſum cōtra auctorem. nō tn̄ dr̄ cōtumax ille pro quo alius legitime cōparuit. b. d. ⁊ no. prin. ¶ In tex. ibi defuerit. hoc pōt intelligi ꝙ defuit in medio cauſe ⁊ in fine. ⁊ tunc eſt certum qꝛ non īſtruxit cauſam. ar. l. ſi fundo.§. i. sͣ. eo. Scd̓o ꝙ defuit in medio ⁊ non in fine. ⁊ idem credo ꝓpter culpam omiſſe ꝓbationis niſi ſuppleret defectuꝫ in cauſa ap. ar. sͣ. eo. ſi rem.§. fi. Tertio mō ꝙ defuit in fine tm̄. qꝛ ꝑemptorie citatus non cōparuit ad ſnīam. tūc aut fuit verus cōtumax ⁊ non hꝫ recurſuꝫ qꝛ ex cōtumacia ꝑ didit ius appellādi. vt. jͣ. e. herēnius.§. gaya. aut fuit fictꝰ cōtumax. tūc aut cōſtat ꝑ ꝓbatiōes p̄cedētes ꝙ ipſe non fouebat ius ⁊ non nocet ſibi talis contumacia. vt. l. ij. C. ſi aduer. rē iud. ſi aūt non cōſtat ꝙ foueat malam cauſam dic idem qd̓ in pn̄te. vt. jͣ. e. herēnius.§. gaya. intelligo ergo hūc tex. in vero cōtumace. ⁊ facit ad hac diſtin. qd̓ no. in ſil̓i. C. ſi aduer. rē iu. l. cuꝫ ⁊ minores. ⁊ adde qd̓ no. C. de pig. p̄ſes. ¶ In tex. ibi cōtra tutoreꝫ. No. hūc tex. vbi eſt exp̄ſſum ꝙ ſi minor fuit in principio litis in iudicio cū auctoritate tuto. vel cur. ꝙ reliquum ꝓceſſum pōt expedire ſolum tu. vel cura. ſine eo ẜm Pe. de cernitis de bo nonia ꝗ allegat hūc tex. ad hoc. ⁊ adde qd̓ no. per Ia. de are. jͣ. de re iu. cōtra pupillū. ⁊ in. l. i.§. ſufficit de admi. tur. No. hic ⁊ in. l. ꝓxi. Preſenti autem. gp̄e. ꝙ ille qui ſubterfugit vel ſibi ꝓteſtet̉ ꝑinde eſt ac ſi fuiſſet ei ꝓteſtatuꝫ. No. primaꝫ glo. iſtius I dictum. ⁊ circa ipſaꝫ adde qd̓ no. gl. ⁊ Dy. in.§. oēs. inſti. de ac. ⁊ qd̓ no. cy. de ſen. q̄ ꝓ eo. l. i. i. viij. op. Adde qd̓ no. ꝑ gl. ⁊ doc. C. de cōtra. iud. tu. l. ij. vbi hēs gl. ſin. limitā. hac. l. Ex lec. ant. ¶ Simpliciter obligatus ad ꝓmittēdum non tenetur ad ſatiſdādum. h. d. qꝛ ſimpliciter dictuꝫ ſim pliciter debet intelligi ⁊ ſine additamento. Si compromiſero. promiſſo non Snīa lata excō ꝑat emptori regreſſum cōtra vēditorem. qꝛ nec meretur execu. niſi ex volūtate emptoris. h. d. cum gl. vnde nō me ret̉ execu. preciſe ſed cauſatiue ſi non vult ſoluere penam ctionibus. cōpromiſſi. Sed quid ſi compromiſſum eſt neceſſarium ex forma ſtatuti. dicunt aduocati ꝙ ſnīa arbitri pararet recurſum contra venditorem. qꝛ hoc caſu cōpromittēdo non eſt in culpa. ⁊ vtitur iure cōi illius municipij. ſed vbi cōpromittit ſpōte eſt in culpa. vt. sͣ. de mi. l. ſi minor.§. mi nores. ⁊ facit. sͣ. de arbi. non diſtinguemus.§. itē nō eſt co gēdus. ⁊ qd̓ ibi nō. Credo tn̄ ꝙ in iſto caſu ad electioneꝫ arbitri ſit citādus vēditor. qꝛ ſua intereſt neſibi ſuſpectus eligat̉ in arbitrū. ar. eius qd̓ no. in auc. de tri. ⁊ ſe.§. ⁊ qd̓ ſepe. ¶ Scd̓o quero ꝗd ſi hoc cōpromiſſuꝫ velit petere venditor inuito emptore an poſſit. diſputauit Bar. ꝙ nō qꝛ venditor nō pōt tranſferre cām ad aliū iudicē. vt. sͣ. de iudi. venditor. Sed ꝗd ſi cōpromiſſum eēt voluntarium tn̄ ex forma ſtatuti mereret̉ executionē vtrum emptor ha beret regreſſum. ⁊ vr̄ ꝙ nō. qꝛ eſt in culpa eo ꝙ cōpromi ſit. vt. d. l. ſi minor.§. minores. Sed ꝗd ſi ipſemet vēditor fuit arbiter. dic vt in Specu. de arbi.§. pōt. ver. ſed pone. Sed ꝗd ſi eſt actū per pactū ꝙ ex ſnīa arbitri debeat̉ eui ctio. nūquid valeat pactū. dic ꝙ ſic. vt. l. cū pena de arbi. ¶ Ultio ad illā diſtinctionē de cōpromiſſo volūtario ⁊ neceſſario facit. sͣ. de ꝯdi. fur. Et iō vt ſcias vnū ꝙ ꝗ ꝓmit tit noīe alterius vel in p̄iudiciuꝫ alterius dꝫ habere ſpāle mādatū. vt extra de arbi. ꝑ tuas. ⁊ Spe. de ar.§. i. v̓. xv. in cōpromiſſo. ⁊ hec dixi ꝑꝑ practicam noſtram. ¶ Ex lectura antiqua. NOVA ADDITIO. ¶ In.§. ſi cōpromiſero. vide quod no. ff. de mino. ſi minor.§. minores. ⁊ de arbi. non diſtin.§. item nō eſt cogendus. ¶ Sed ſi ipſe venditor aſſumptus eſt arbiter ⁊ lau dauit contra emptorē an teneatur de euictione ſpecu. du bitationi reliquit. in ſpec. prima parte de arbitro.§. poſt. ver. ſed pone. in ver. danda eſt. niſi contrarium eſſet cōuē tum inter emptorē ⁊ venditorē. vt no. sͣ. de arbi. l. cuꝫ pe na. ⁊ niſi cōpromiſſuꝫ ſit neceſſariū ex forma alicuius ſta tuti. tūc refert ꝗs petit cām cōpromitti vtrū emptor ⁊ ſibi īputet. an petitor. ⁊ tūc ſecus. ar. sͣ. de condi. fur. ⁊ iō. ¶ Itē no. ꝙ ad cōpromittendū reꝗritur ſpāle mandatū extra de arbitris ꝑ tuas. ⁊ in ſpecu. de ꝓcur.§. i. ver. xv. in cōpromiſſo. in.§. ſi preſente. vide oīno qd̓ no. in Spec. de emp. ⁊ ven.§. fi. ver. pen. ⁊ fi. oīno vide qꝛ ſingulariter in .§. ſimili modo. In ver. tex. curauit. vide Inno. extra vt li te non con. qm̄ frequēter. ſuꝑ ver. malicioſe. ⁊ ſuper ver. propria. ⁊ vide oīno Inno. de eo qui mi. in poſ. cauſa rei ſeruan. ſi aduerſus. Item vide oīno Inno. de exceſſibus prela. ex litteris. in prima glo. que incipit pacta. ¶ Fran ciſcus. ac. diſputauit hanc. q. Teſtator legauit tibi fundū hoc acto ꝙ ſi filio ſuo moueret̉ qō deberes eius tutori ꝓ expenẜ. lit. vſqꝫ in mille. ⁊ ſi nō faceres ꝙ tutor poſſet vē dere fundum. nūc mota fuit qō ⁊ facta proteſtatio legatario ꝙ expenſas ſolueret. qui rn̄dit voca me corā iudice ego faciam quid iur̄. erit. tandeꝫ cauſa fuit prolixa ⁊ mul te expenſe facte ꝑꝑ quas ſoluendas venditus eſt fundus. nūc queritur an teneat venditio. ⁊ dubitatur vtrum dicta verba intelligātur de qōne iuris vel facti. an de vtraqꝫ. ⁊ determinauit venditionē valere ⁊ de vtraqꝫ intelligi verbū qōnis. alle. de verb. ob. l. qui rome.§. flauius. ⁊.§. fi. ⁊ .C. de tranſactio. vbi pactum. Fran. accur. vide quod no. de verbo. obli. vendi. de libe. leg. in.§. pupillo. dicit Iaco. de are. ꝙ petitor īterpellatiōe facta pupillo cōſtituit euꝫ in mora in his que poteſt gerere ſine tutore non in alijs. de verbo. obliga. ſi ex legati cauſa. non ob. hec lex. qꝛ hic non cōmittitur ſtipulatio ratione more ſed per exiſtentiam conditionis. vt infra de exceptione doli. ſi fideiuſſor euictionis. Etiam ꝓpter culpā Si cum poſſet. animionis acarēdi perdit emptor regreſſum. h. d. Nota ꝙ licet ſit preſens doSi preſente. minus ⁊ procurator tamen tenet proteſtatio in perſona procuratoris. vide in Specu. de emptio. ⁊ vendi.§. fina. verſicu. penultimo ⁊ finali. De euictionibus. 208

De euictionibus. a ¶ Et cōceſ ſit. Pro ꝗbus v̓bis. vide do. ale. d̓ imo. ī ꝯſ. x. in. iiij. parte. b ¶ In pn̄tia. vbi vide Ioā. an. ⁊ docto. ⁊ ang. ī. l. d̓ vno quoqꝫ. vbi ēt ꝑ Io. de imo. de re iu. ⁊ io. de imo. in. l. ſi cū nulla. e. tit. late firmanū ī ſuo aureo reꝑ torio in v̓. ſententia p̄ſumit̉ª ver. primo. De euictionib. ¶ In tex. ibi ſil̓i modo. ar. ꝙ habeat̉ pro ꝑſonaliter cita to ille qui ſic latitauit ꝙ inueniri non potuit. ⁊ ꝙ fingat̉ citatio ꝑueniſſe ad eius notitiam. de eo no. Innocē. de eo qui mittitur in poſſeſſionem. ſi aduerſarius. ¶ Spāle in iſta denūciatꝭ. qꝛ Pupillo etiā. non ſit cauſa lucri captādi ſed dāni vitādi. ⁊ non reꝗrit̉ ꝙ ꝑſona cui denūciat̉ ſit legitima. vt. sͣ. eo. minor.§. denūciare. ⁊ vide Iac. jͣ. de noui ope. nū. l. oꝑis. nam iſta ſit ad ius ꝓteſtātis cōſeruatio. ⁊ ideo ſufficit ſi taliter eſt facta qualiter fieri potuit. vt sͣ. e. ſi ideo.§. pn̄ti. In alia ꝓteſtatiōe dicit Ia. de are. ꝙ interpellatio facta pupillo conſtituit eū in mora in his que po teſt gerere ſine tutore non in alijs. vt ipſe no. ī. l. ſi ex legati cauſa. jͣ. de verbo. obli. In adulto dic vt. jͣ. de bonis auct. iudi. poſ. l. ſi minor. Not. text. cōpromiſero. notabilem ibi nulla enī neceſſitate ⁊c. nā ex hͦ tex. ⁊ ex hac rōne hēs caſū ꝙ ſi emptor cogit̉ cōpromittere cām ex forma ſtatuti ſicut eſt in ciuitate iſta cōmittat̉ ſti pulatio de euictōe ꝯͣ vēditorē cum hoc fecerit neceſſitate cogente. tex. eſt hic a ꝯͣrio ſenſu. ⁊ vide quod no. An. sͣ. de trāſac. l. imꝑ. ſed ſi emptor prorogaret iuriſditionem nō ſui iudicis. tn̄ illud faciat nulla neceſſitate cogēte non cōmittet̉ ſtipl̓o de euictione. glo. eſt hic. Sequit̉ ex lec. anti. o Nō dr̄ res euicta Abere licere. ſꝫ ſit lata ſnīa ꝯdē natoria niſi executio ſit ſecuta. h. d. ¶ No. ꝙ ꝗs pōt decedere ſine vllo hr̄de vel ſucceſſore. ſic. sͣ. depo. l. i.§. plane. ⁊ de ſo. ſtichū aūt pāphilū in prin. cū ſi. ¶ Scd̓o no. ꝙ paria ſunt ſnīam non eſſe latam vel exequi non poſſe puta qꝛ nemo eſt qui poſſit hoc petere facit de manu. teſt. qui hēbat.§. fin. Vel qꝛ ſit remiſſa ſnīa aduerſario ſeu donatū id qd̓ in ſnīa deuenit. vt ꝓbat̉ hic. ¶ Item no. ꝙ ad hoc vt dicat̉ res euicta oportet ꝙ poſ ſeſſio ſit ablata emptori. Et ex hoc pꝫ ꝙ per ſnīam condē natoriam non perdit̉ poſſeſſio ſed per actū executiuuꝫ. fa cit. sͣ. qui ſatiſ. cog. ſciendum. ⁊. l. cum duobus.§. idem rn̄ dit. sͣ. pro ſo. ¶ Item no. ꝙ aliꝗd impedit obligatōeꝫ cō mitti ante factum. quod poſt factuꝫ non reſoluit retro cō miſſam. qꝛ ſtipulatio cōmiſſa facto tertij reſolui nō poteſt ſed circa hoc vide per Ia. jͣ. de lega.i. ſi fundum per fidei cōmiſſum. In glo. ⁊ ita no. hanc glo. ¶ In ea. gl. in fi. Cōclude ex hac glo. ꝙ aut agit̉ ex ſtipulatione habere li cere. ⁊ tūc refert moueat ꝯtrouerſiā venditor vel tertius aut ex ſtipulatione duple. ⁊ tunc ambulant pari paſſu. NOVA ADDITIO. ¶ Ex lectura antiqua. ¶ Per ſolam ſnīam non intelligit̉ res euicta anteqͣꝫ ſit executioni mādata. h. d. Quot modis dicitur quis habere. dic per Archid. i. q. i. gr̄a. de hac materia vide pleniſſi me per Iac. in ſumma feu. iiij. carta.§. pupillus. ⁊.§. quid ſi vaſallus. al̓s non intelliges. In legato geEres ſeruum. neris debetur Freſ euictꝭ. h. d. Ideꝫ quod dic plene. vt. l. domus Iio .§. de euictione. de leg. i. do. Auctori auctoris ꝯſ. I res quam. nemo pōt denunr̄re. ciare niſi habeat iura ceſſa. h. d. Aduertatis tia. ergo ꝙ denunciationes pro cā euictionis deabent fieri quodam ordine.ſ. qꝛ quilibet dꝫ denunciari au o. ⁊ yno ctori ſuo. vnde ſi vendidi tibi ⁊ tu ſeio. ſeius tibi. ⁊ tu mi i ēt hi denunciabis. ⁊. h. d. gl. no. sͣ. eo. ſi pro re.§. i. tn̄ ſi tu qn̄ no. vendebas ſeio ceſſiſſes ei omnia iura tua. ille haberet ius io. j. ſ denunciandi ex iure ceſſo. tene menti hanc. l. ¶ Ex hac tit. l. etiam patet ꝙ lꝫ vendatur vel leget̉ res. non tn̄ videtur nū ī omnia iura cedi niſi dicatur. ⁊ ideo nō fruſtra in ꝯͣcti. em̄ ptionum apponuntur illa verba ⁊ dedit ⁊ ceſſit ⁊ cōceſreꝑ ſen mitª ſitª ⁊c. per hanc. l. Similiter vbicūqꝫ eſt ago vt agas ſi eſſent iura ceſſa poſſet agi recta via. vt. sͣ. de pecu. quod debetur. ⁊. l. vnde querit̉. sͣ. cōmo. Ubi ceſI in venditione. ſac aiua pactum ſtamus mere nature ꝯͣctus. h. d. Traditio I quod a te emi. cia in ſu pulatione de euictione oꝑat̉ idem qd̓ vera tra ditio. h. d. facit. sͣ. ſi cer. peta. ſingularia. ⁊ vna traditio continet effectum duarum traditionum. ⁊ adde quod no. jͣ. de excep. doli. l. item ſi ob id. Facit. sͣ. de rei vendi. I rem que. quedam mulier. Ex mora vel facto vniꝰ ꝯi ei qui mHi. camittit̉ ſtipulatio ꝯtra plures qn̄ cā eſt indiuidua. h. d. ¶ No. ꝙ iugū denūcia tionis facit ꝙ illi qui ſunt abſentes fingant̉ eē preſentes. facit auc. qua in prouincia. circa medium. Premitte ad Si fundus in quo. audēuam q ſi alicui relictus eſt vſufruc. quoad uiuat lꝫ capite minua tur. tn̄ vſuſ. reintegratur. qꝛ dictio quoad repetꝭ. facit vt .sͣ. qui. mo. vſufruc. admi. l. ſi cū in annos. Secus in vſuf. ſimpliciter ꝯſtituto. ⁊ ideo ꝓprietarius vendens ꝓprieta tem reſeruato vſufructu tenetur emptori niſi eū certiorauerit de repetitꝭ. ⁊ hoc intendit. No. hoc pͥncipiū ex quo j Erēnius. pēs ꝙ ius denūciādiſuo auctori pōt ꝑ ipſuꝫ remitti. ¶ Scd̓o no. tex. in gl. fi. in.§. ſeia ſuꝑ verbo appellauerit. que glo. tangit vtrum emptor cogatur appellare. pro cuius d̓ claratiōe diſtingue tria membra. qn̄qꝫ conſtat ꝙ emptor hꝫ bonam cām. qn̄qꝫ malam. qn̄qꝫ dubitat̉. primo cāu ap pellare tenet̉. ſcd̓o ⁊ tertio nō. vt hac glo. lꝫ glo. que eſt in ver. herennius. que incipit ergo eo abſente teneat ꝯͣrium ⁊ male. que glo. fuit additio. Ita dicunt Rizar. malum. Mar. ſil. ⁊ Ia. bu. ¶ In glo. ibi preſumo malam cam. no. hanc glo. ꝙ eoipſo ꝙ quis hꝫ ſnīam contra ſe. preſumitur habere malam cauſam. qd̓ no. Ex lec. ant. ¶ Neceſſitas renūciādi pōt pacto remitti. h. d. ꝑꝑ iſtud principiū in inſtrumētis emptionū ſemꝑ eſt iſta clauſula ꝙ neceſſitas renūciādi eſt remiſſa ꝑ pactum. Emptor pn̄te vēdiGaia ſeīa fundū. are ſuccūbēs ſit liter nō cogit̉ appellare. ſed ſi appellauit non dꝫ dimittere cām indiſcuſſaꝫ nec deſerere appellationē. h. d. ¶ In tex. ibi laudauerat.i. denūciauerat. No. ꝙ iſta lr̄a eſt ſatis p̄gnans. qꝛ videt̉ diſtinguere inter nō appellantē ⁊ deſerentē. Itē vr̄ diſtinguere inter malam cām ⁊ bonam. Si victus hꝫ malā cām non tenet̉ appellare. ſi bonā tenet̉ ap pellare ⁊ ꝓſeꝗ. qꝛ per ſnīam iniurioſam nō cōmitteret̉ ſti pulatio. vt. l. ſi per imprudentiā sͣ. e. Iſta diſtinctio vr̄ po tior qͣꝫ prima. Vel dic ꝙ vtraqꝫ eſt vera. Nam vbi cōſtat ꝙ ſnīa eſt iuſta vel iniuſta. tūc eſt verus ſcd̓s modus diſti guendus. Sed vbi dubitat̉ tūc primus. qꝛ vbi nō appellat̉ vr̄ inuiſus iuri preſumptionis que eſt pro ſnīa. ſꝫ ſi ap pellauit vr̄ aſſerere ſnīam iniurioſam. ⁊ iō ſua aſſertiōe ſibi p̄iudicat ſi nō ꝓſequit̉. qd̓ eſt no. ¶ In gl. qꝛ ibi tribꝰ modis eꝗperat. ergo glo. iſta tria deſerere exp̄ſſe renucla re ⁊ non appellare. ⁊ ibi p̄ſumo. ¶ No. ꝙ pro ſuīa pre ſumit̉ ꝙ ſit bn̄ ⁊ iuridice lata. facit extra. de renun. in pre bſentiaᵇ. facit qd̓ no. Cy. C. d̓ admi. tu. ſi bona. ⁊ Dy. dicit ꝙ in dubio ſnīa eſt ꝯfirmāda ⁊ nō infirmāda. vt ponit iu ſuo cōſilio qd̓ incipit tholomeus. Et adde qd̓ no. Innode appel. ſepe. in glo. magna. ¶ In glo. ergo eo abn̄te in fi. dic ꝙ aut emptor hꝫ malā cām. qꝛ vere res eſt petētis: ⁊ tūc nō credo ꝙ appellare teneat̉ cū ēt ſine ſnīa poſſit re ſtituere. vt no. sͣ. de neg. geſt. at qui natura.§. cuꝫ me. facit .sͣ. de emp. emptorem. ⁊ sͣ. man. qntus. ⁊ hoc dico ſiue vi ditor ſit pn̄s ſiue abſens. lꝫ glo. cōtra. Si v̓o hꝫ bona can ſi pn̄s ſit venditor non credo ꝙ appellare teneat̉ vt hic. Si vero

Si vero ſit abſens tenetur appellare vel denūciare vt ap pellet. vt. sͣ. man. ſi procurator.§. ſi ignorantes ẜm Rizar. malum. Sed in eo qd̓ dicit ſi emptor habet bonā cauſaꝫ ꝙ non tenet̉ appellare pn̄te venditore. videt̉ falſuꝫ. quia ſic ſententia fuit iniurioſa. ergo non nocet vēditori. vt. l. ſi per imprudētiam. sͣ. eo. nec ſua preſentia auget obl̓onē ⁊ ideo iſtud dictum non eſt verum vbi ꝯſtat ꝙ bonā cau ſam habebat. ſed eſt veruꝫ in dubio quando non conſtabat hoc nec contrarium. ⁊ ita teneatis. NOVA ADDITIO. ¶ Ex lectura antiqua. ¶ In.§. gaya ſeia. vide Inno. de appel. ſepe in glo. magna v̓. ſed nūquid iudex. qui in glo. qͣꝫ. jͣ. fatales. An ꝗ ap pellat videatur habere malam cauſam. vide per Cy. C. d̓ admi. tuto. l. ſi bona. ⁊ in. l. hi qui ad ciuilia. ⁊ in conſil. Dy. quod incipit ptolomeus. Hic X mille iugeribus. vuit dicere prin. iſtius. l. ꝙ ſi de mille. cc. abſtulit flu men. cc. ſentētia qd̓ agitur pro ducentis ablatis per ſentē tiam non per flumen. ⁊ ſic flumen nō obtinet hic vim ſen tentie. nec etiam habet̉ reſpectus ad quotam euincentis quam habebat ante impetum fluminis. ſed ad quotam quam poſtea conſecutus eſt per ſententiam. Rōne ꝑtis accreſcenQuod ſi modo. ua euicte non agitur ad euictioneꝫ. h. d. Et ſic in hac. l. qn̄qꝫ flumē abſtulit qn̄ qꝫ attulit. qn̄qꝫ in vna parte abſtulit in alia parte attulit. ⁊ iſta ſunt membra totius iſtius. l. Nō Em hereditariam. ep notabilē ⁊ mēti tenēdum. ibi non duo rei ⁊c̄. ex quo habes ꝙ lꝫ duo vel plures ex natura rei teneant̉ inſolidum non tn̄ dicunt̉ duo rei debēdi. ⁊ eſt glo. in. l. ij.§. ſi tn̄ hoīem. jͣ. de v̓b. obl. in glo. que incipit vt liberet̉. ⁊ no. per Cy. in aucͣ. hoc ita. C. de duobus reis. Ex lec. ant. ¶ Agens de euictione non cogitur cedere iura. ⁊ plures inſolidum obligati ex natura rei. ꝗa indiuidua non intelliguntur eſſe correi. nec habent benefi ciū de duobus reis debendi. h. d. l. no. ¶ In tex. ibi poſ ſit de euictꝭ. No. qd̓ dixi in ſummario ꝙ in indiuiduis lꝫ obl̓o quēlibet concernat inſolidum. tn̄ non ꝓpterea dicū tur eſſe duo rei debēdi. vn̄ non habēt bn̄ficium cedenda rum. ſicut enim dicit̉ hic de pignore ꝙ quātum ad libera tionem reputat̉ indiuiduū. ⁊ ideo ꝓpter ceſſationē vniꝰ pōt in totum euinci. ⁊ emptor ꝓpterea hēt recurſum cō tra vtrūqꝫ etiam cōtra illum qui ſoluerat ꝑtem ſuam. nō tn̄ iſti obligati dicunt̉ eſſe correi. forte eſt alia ratio quare non dicunt̉ correi in iſta actiōe euictionis. qꝛ dirigit̉ ꝯͣ quēlibet ꝓhibitoria portione. vn̄ ꝗcꝗd ſit de pignore. tn̄ actio euictōis diuiſa eſt inter eos. vn̄ nō ſunt in ea correi. ⁊ hoc apꝑet ex lr̄a que dicit pro ꝑtibus hereditarijs. ⁊ ꝓ bat̉. jͣ. de duo. reis. l. reos.§. cum in tabulis. ideo ergo nō impetrat ceſſioneꝫ qꝛ non ꝯuenit̉ niſi pro ſua ꝑte nō inſo lidum. ⁊ ſic non obſtat. sͣ. eo. in creditore. ⁊ ar. sͣ. qui pōt. in pig. ha. mulier. Bar. dicit ꝙ duos reos facit cōſenſus non res indiuidua. ſic. sͣ. pro ſocio. vt. l. ſi pro ſocio. cum l. ſequenti. ¶ Ultimo nota ꝙ negligētia vnius alteri nō debet eſſe damnoſa. Nota tex. ibi nuda poſſeſſio I cum. ne ⁊c. ¶ Noi. ex iſto tex. ꝙ hypotheca aduocat nudam poſſeſſionem. ex quo potes colligere cōcluſionem libelli in ac lione hypothecaria. peto enim aduerſarium ad rem tradendam ⁊ relaxādam poſſeſſionem rei ⁊ ipſam rem deti nendam in cauſa pigno. donec relaxetur. quod no. Ex lec. ant. ¶ Emptor tenet̉ ſequi inſtructionem vēdi toris ⁊ agere ẜm traditum ſibi modum. dūmodo ꝑtineat ad naturam ꝯͣctus. ſecus ſi modus traditus non perti neret ad naturam ꝯͣctus. b. d. princ. ⁊ loꝗtur in emptore non poſſidēte qui vult agere cōtra poſſeſſorem. ¶ No. De euictionibus. 20 5 ꝙ oſſicium venditoris eſt inſtruere emptorem in modo agēdi ⁊ emptor debet admonitꝭ. vēditoris ſequi. qꝛ venditor preſumitur hēre pleniorem noticiam iuris ſui. vt. sͣ. eo. ſi fundo.§. i. ⁊ sͣ. de act. emp. titio. ⁊ eſt in culpa ēptor ſi non perquirit ſubtiliter de iuribus vēditoris. vt. d. l. ſi fundo.§. i. ⁊ per hoc dico ꝙ ſi venditor aſſiſtebat cauſe ⁊ volebat ꝙ emptor ꝓduceret certos teſtes. ⁊ nolit produ cere ꝙ videtur eē in culpa niſi hēret iuſtam cauſam non ꝓducendi. puta qꝛ timebat ne eēnt corrupti a venditore ar. sͣ. mā. quintus. vel dic ꝙ ex quo vēditor eſt pn̄s ipſe ꝓ ducat. vt. sͣ. eo. herēnius.§. gaya. Nec obſtat iſtud pͥn. qꝛ hic loquitur in eo quod non poteſt fieri a vēditore. vt. sͣ. quēadmodum ſerui. amitta. ſi partem.§. i. ſed teſtes ⁊ inſtrumēta bene poſſunt ꝓduci a venditore. vt. sͣ. de inoffi. teſta. ſi ſuſpecta. ¶ Secūdo not. ꝙ directa rei vēdicatio non ꝯcludit in vtili. nec vtilis in publiciana. que ſunt ſpe cies ſeparate. nec eſt eadem concluſio in ipſis. qd̓ dic vt l. minor.§. ſi ſeruus. sͣ. eo. ¶ Itē no. ꝙ hypothecaria nu c dam poſſeſſionem aduocatᵉ. ⁊ ideo per eam non eſt con ſultum emptori. qꝛ cōtractus nō fuit celebratus cum vēditore reſpectu nude poſſeſſionis. ⁊ hoc ſemꝑ allegatur ꝙ hypothecaria nudam poſſeſſioneꝫ aduocat. ⁊ ideo cū agit̉ hypothecaria non debet peti reſtitutio rei ſed poſſeſſionis. ⁊ multi errāt in formatione libelli ẜm Riꝫ. Sꝫ Cy. dicit. ꝙ per hypothecariam agit̉ ad rem.i. obl̓oneꝫ realem declarādam ⁊ ad poſſeſſionem reſtituēdam. primum petit̉ per hypothecariam ſed officio iudicis remit tit ad not. per ſe in. l. via. C. de aliena. iudi. ſatis credo ꝙ lꝫ petat̉ reſtitutio rei ꝓcedat libellus. qꝛ iſta v̓ba ponuntur improprie pro reſtitutiōe poſterioris rei. qꝛ intelligū tur ẜm ſubiectam materiaꝫ. vt. l. ſed ⁊ ſi poſſeſſori.§. ſed ſi rerum. sͣ. de iureiurā. ⁊ quod no. in. l. ⁊ puto. fami. her. Caue tamen qꝛ non in omni hypothecaria eſt verum ꝙ auocet poſſeſſionem. ſed in pignore conuentionali eſt ve rum. In pretorio ⁊ iudiciali diſtinguit̉. aut agitur cōtra tertium poſſeſſorem ⁊ aduocat poſſeſſionem. vt. l. ij. d̓ p̄ torio pigno. Aut cōtra debitorem. ⁊ tūc aduocat nudā detentionem. vt. jͣ. de acqui. poſ. l. iij.§. genera. ⁊ ibi nota. Reſciſſa preſcriptiōe per Sͣi is qui relt renitutionem in integruꝫ poteſt agi de euictione. hoc dicit. Emptor ſoluens litis exti Si ſecundus. nationem non tenetur de euictione ſuo emptori. ſed agit de euictione contra ſuuꝫ auctorem. hoc dicit. ſcilicet ad id quod preſtitit non ad duplam. quod eſt no. p Ex diuiſiōe facta cū Diuiſione inter. geſiore cuius factū habetur ratum debetur euictio. hoc dicit. Obligatō rei Mptori Poſt. non tollit ob ligationem commiſſam ad intereſſe quod rē excedit. hoc dicit. ¶ Ex lectura antiqua. NOVA ADDITIO. ¶ Intereſſe non pōt peti vna cum principali nec tollit̉ rei oblatione. Idem in pena que ſuccedit loco intereſſe qn̄ intereſſe non excedit rem eſt planum. ſed qn̄ excedit. aut agitur rōne ꝓprij facti. aut alieni. vt no. in. l. fideiuſſor. ⁊ adde qd̓ no. de infa. furti.§. ſiquis alieno. in glo. q̄ incipit īmo videtur. ¶ Op. de. l. iam tn̄ iudi. ſolui. Sol. hic offertur debitum ⁊ mora ſolutione debiti purgatur ibi aliud pro alio offertur.i. defenſio poſt ſnīam qd̓ fieri non pōt. ⁊ facit de v̓bo. obli. Interdum ſolu. que liberat ipſo iure pōt fieri poſt ſnīam. ſed ea que ope exceptio. nō ar. l. peremptorias in fi. glo. In. l. contraria ⁊ eſt in obli gatione ab initio intereſſe cōmune. ⁊ ideo re oblata ceſſat intereſſe ⁊ actio ad id. ſed hic etat intereſſe ſingulare ⁊ extra reꝫ vel mixta ratione rei ⁊ perſone conſiſtens. ⁊ vide notata de preto. ſtipu. l. finali. In hac. l. nihil ampli us notatione dignū reperitur iō ⁊c. Bal. ſuper. ij. ff. veteris. c ¶ Aduocaadde. do. bartſoci. in conſil. clviij. incipiē viſis proceſſu verſ. quinimo dubitat circa mediū in. ij. ꝑte. vbi ꝙ hypotheca. aduocat poſſeſſionē q̄ nō cadit ī noībus.

a ¶ Dotꝰre vide. do. iaſo. may. inſti. de acti.§. fuerat. nūero. cxxxv. vbi quid ſi pr̄ ſemel filiā do tauerit. ⁊ filia conſumpſerit vel ꝑdidit an denuo eā dotare teneatur. b ¶ Partis adde idē ꝑ. d. bar. ſoci. in ꝯſ.ª cxxiiij. incipi. pn̄s circa me. ij. col. in. i. ꝑte. vbi ēt idem di cit de facto ar bitrorum. De excep. rei vedite ⁊ tradite. Um in ea cōditione. Creditor vendens iure creditoris non tenetur de euictio. nec repellitur de petitꝭ. precij. hoc dicit. adde. jͣ. l. proxi. in prin. Facta nouatiōe Reditor qui. non datur recur ſus contra primum debitorem etiam euictis pignoribus. hoc dicit. No. hic differē Ui libertatis. ua in modo ex cipiēdi. ⁊ ꝙ aliud eſt ſpāliter exciꝑe aliud ge neral̓r. ⁊ ꝙ qui accipiēdo ſe aſtringit ſibi imputet. vt in v̓. curſus. ¶ In glo. ſ. intereſſe in fi. ¶ Not. optimā glo. ꝙ lꝫ ſit actum ꝙ quis nullo modo teneat̉ de euictio. tn̄ tenet̉ ad reſtōnem precij niſi caſus pro quibus noluit teneri ſint ſpecificati. ¶ No. ergo ex. l. iſta ꝙ quā do aliquis vēdidit rem aliquaꝫ. ⁊ dicit ſe nolle teneri de euictione. aut dixit gn̓aliter a nullo. aut ſpecialiter ab aliqua eccleſia vel ꝑſona. Primo caſu tenet̉ reddere p̄ciū. vt. sͣ. de actꝭ. emp. ex empto.§. fi. Secūdo caſu non tenet̉. vt hac. l. pͥmo rn̄ſo. ẜm Mart. de fano. ⁊ eſt ratio qꝛ vbi vēditor excipit aliqueꝫ ſpecialem caſum vel ꝑſonam per hoc videt̉ certiorare emptorem ꝙ in tali caſu vel ꝑſona pōt res euinci ergo ⁊cͣ. vt. sͣ. de actꝭ. emptio. l. i. in fi. Sed vbi generaliter excipit. tūc ſaltim tenet̉ ad preciū. qꝛ per generalem exceptionem non pōt certus eſſe emptor niſi ſciuerit vēditorem non habere ius ẜm Cy. in addi. Sed quid ſi paciſcat̉ gn̓aliter ⁊ adijciat exp̄ſſe ꝙ non vult teneri ad precij reſtitutionem. dic vt no. in. d.§. fi. ⁊ sͣ. eo. ſi ſeruum ẜm opi. Io. ⁊ Azo. In ꝯͣrium videt̉ quaſi caſus .sͣ. de here. vel act. vēdi. l. nomen. cum. l. ſeq. ⁊ ſeq. ⁊ sͣ. de actꝭ. emp. l. emptoreꝫ.§. ibidem. tene bene menti maxime pro vēditione iurium quando agitur ꝙ non teneat̉ facere bonum ius. vtrum ſaltim teneatur ad reſtitutionem p̄ cij. ⁊ facit. sͣ. l. pro ſocio in principio. Ubi duo ꝑꝑ Seruus rationibus. enum vtrobiqꝫ tm̄ vnum. hoc dicit. facit de aqua plu. arcē. ſinauteꝫ. ⁊ de fluminibus quominus ẜm Cy. ¶ In tex. ibi factꝰ ſtatim. quia cōditio rōnum reddēdarum nihil operatur vbi nō eſt de quo ratio reddatur. ⁊ facit ad excuſationeꝫ matris que trāſiuit ad ſecūda vota petito tutore ſed non reddita ratione. quia ſi non erat debitrix in aliquo nō ex pediebat ſibi reddere rationem. NOVA ADDITIO. ¶ Ex lectura antiqua. ¶ Attēdenda eſt forma exceptionis. Primo loquitur qn̄ eſt excepta cā libertatis. Secūdo qn̄ ſtatu libertatis. Tertio qn̄ cā ſpālis ⁊ certa. ¶ In.§. ſeruus. in v̓bo tex. factus eſt. Nota qui non habet de quo reddat rōnem ip ſo iure liber eſt facit pro matre que tranſiuiſſe dicitur ad ſecūda vota non redditis rōnibus. ¶ In.§. ſed ⁊ ſiquis aſe. v̓ba gn̓ͣalia excipiunt ab obl̓one penali ⁊ ſtricti iuris nō aſo. de ⁊ proſecutoria ⁊ bone fidei ſi ſunt cauilloſe prolata. h. d. rat. ¶ In.§. fundo. in v̓bo tex. ex omnibus hinc collige ꝙ ꝗ cxv. vult ꝓbare extimationē ꝑtis īdiuiſe dꝫ articulare d̓ toto. ſi pi Verba generalia operan do Sed et ſiquis. tuur ad euictionem pene filia erit ſed non intereſſe. hoc dicit. ¶ In textu ibi ſtipulatus. ſci tan licet ad duplam. quia eſt pena. doo Quero cū pater teneat̉ tur. Ater ſilie. dotem recupatam a ma rito iterū dare filie. vt in aucͣ. quāuis. an ſi for tis. te nō recuꝑauit ꝑꝑ inopiam viri teneat̉ ipſaꝫ ꝑ. d. 1ꝯſ.ª dotareª hic gl. que incipit qn̄qꝫ. videt̉ velle ꝙ ſic. de qua ip̄i. qō. no. in. l. ſi cum dotem.§. i. ⁊ in. l. ſi conſtante in prin. ⁊ me. facit quod no. in. l. quod ſi in primis. jͣ. ſolu. matri. ꝑte. Ex lec. ant. ¶ Euicto fundo dotali pater qui dotē de in di o ar dit ſiue ſperet recuꝑationem dotis ſiue non pōt agere de euictione qꝛ ſua intereſt ꝙ filia ſit dotata. hoc dicit. l. no. De vſuris ⁊ fructibus. ¶ No. ꝙ vbi non intereſt vllo modo non agitur de euictione. Secus vbi intereſt vel tatione ſpei vel ratione na turalis effectus ⁊ debite charitatis. Um plures fundi. gͦ inſtrumentum quod ſimul abſoluitur. lꝫ obli gationes plurimas complectatur. hoc dicit. Heres ex ꝓpria Eia fundum. pſona nō potie uocare ꝯͣctuꝫ defuncti. h. d. Intellige niſi ius heredis abſorbeat factum defūcti. ⁊ ſit ei derogatorium vt habes tex. no. infra de diuer. preſcriptꝭ. l. an vicium.§. ex facto. NOVA ADDITIO. ¶ Ex lectura antiqua. ¶ Licet heres nitatur ex ꝓpria perſona tamen patitur repulſam ex perſona defuncti. hoc dicit. In tex. ibi ſi iuſſu. noͣ I plus Vel. q faciū iudicis repu tatur factum ꝑtisʰ ẜm ꝗd. ⁊ nō ſimpliciter. NOVA ADDITIO. ¶ Ex lectura antiqua. ¶ In.§. mota. vide omnino. jͣ. de verboꝝ obliga. l. in excutione.§. inſolidum. Uenditor tenetur Mota queſtione. defendere enpis rem ſed non reddere preciū antequaꝫ ſententia ſecuta ſit hoc dicit. ⁊ adde quod dixi in. l. i. sͣ. eo. Noͣ Uod ad ſeruitutes. gu le qui vendit p̄dium intelligit̉ vendere tale qͣle eſt. ⁊ ideo ſi non eſt liberum ſed debet ſeruitutꝭ. non tene tur euicta ſeruitute. vt hoc tex. Iſtud eſt veꝝ niſi fuerit ⁊ non admonuerit emptorem. hoc glo. facit de actꝭ. empt. quero. Si vero non vendit ſimpliciter ſed tanqͣꝫ liberuꝫ tenetur liberum preſtare. ⁊ vt alij non ſeruiat non v̓o vt ſibi ſeruiat̉. h. d. ꝗa aliud eſt dicere liberum aliud dominās. ⁊ facit. sͣ. de ſerui. ruſti. via cōſtitui.§. ſi fundus. de cō trahen. emp. ſi aque ductus. ⁊ de act. empt. in vēditione. ¶ De exceptione rei vendite ⁊ tradite. Rubrica. ¶ NeArcellus ſcribli. noadmittit̉ ad reſcindēduꝫ factū ſuū vel ſui ꝓcuratoris vel ſui teſtatoris. h. d. ¶ In glo. vt ⁊ sͣ. No. an iudex poſſit appellare a ſnīa quaꝫ ipſemet tulit ſi victo ſuccedit. ad hoc allegat̉. Emptor habet execu. lꝫ poſꝯiquis rem. ndeat non per traditionren venditoris. dum tamen ſine vicio. hoc dicit. NOVA ADDITIO. ¶ Ex lectura antiqua. ¶ In glo. vt ⁊ sͣ. que eſt ſuper v̓bo tex. appellandū. An iudex poſſit ferre ꝯtrariam ſnīam ei quaꝫ tulit vt arbiter. vide per Archi. iij. q. i. ſi contra. Exceptio Xceptio rei ven. datur ſic ceſſoria contra ſucceſſorem. hoc dicit. NOVA ADDITIO. ¶ Ex lectura antiqua. ¶ Contra. C. de rei ven. cum a matre. l. ij. C. ſiquis a pa. ſo. ibi ex facto defuncti non obligatur heres hic ſic. Naꝫ ibi erat factū illicitum hic licitū. ſimile no. ff. ſolu. matri. lucius. ⁊. ff. de preca. queſitum in fine. ¶ Explicit liber. xxi. Incipit liber. xxij. ¶ De vſuris ⁊ fructibus ⁊ omnibus cauſis ⁊ acceſſioRubrica. nibus ⁊ mora. In bo Um in iudicio. nendei iudicijs p̄ſtant̉ vſure ẜm ꝯſuetudine fegionis vbi eſt collata ſol̓o. h. d. Iſte locus ⁊ locus iudicij idem ſunt. qꝛ ibi de bet vētillari iudiciū vbi ſol̓o eſt collata vt in. l.

De vſuris fructibus. 2 1 c vt in. l. contraxiſſe. ¶ Et ex hoc no. ꝙ iſta. l. allegat̉ ꝙ in ſpicitur ꝯſuetudo loci iudicij inducēdo per modum p̄di ctum. ¶ In tex. ibi ꝯͣctum. ficte per collatam ſol̓onē vbi debet etiam ſolutio ventilari. ¶ Oppo. sͣ. de euic. ſi fundus. vbi inſpicitur locus ꝯͣctus.i. locus ꝯuētionis non ſo lutionis vel iudicij. ergo male loquit̉ hic. Sol. ibi loꝗtur de obligatione que loquit̉ in ipſo ꝯtractu que habet con comitātiam eiuſdem loci ⁊ temporis. hic nō in eo quod venit ex mora qd̓ habet cōcomitātiam diuerſi loci ⁊ tꝑis a pͥmo. vt in. c. abbate. ſane de regu. iur. lib. vj. tene mēti. Reliqua dic vt dixi in. l. ſi fundus. ⁊ adde quod no. in. l. ſemper in ſtipulationibus. jͣ. de regū. iur. Ttractus futuri tꝑis Socius ſi ide. poſt ſuiam defiuendi non ꝑtinet ad iudicē tꝑe ꝓnūciationis. h. d. Iudex ergo in ꝓnūciando non habet ꝯſiderare futurum tp̄s ſed p̄teritum nec habet aliquid diſponere ad cautelaꝫ futurorū. ¶ In tex. ibi vſure ex culpa. ⁊ ibi future poſt ſnīam. ⁊ qͣ drimeſtre tp̄s. Et ibi cum in ptāte pͥma rō. ⁊ ibi exigere. ⁊ ſi nō facit ſibi imputet. vt. l. mulier.§. alia cauſa. jͣ. ad tre bel. eſt enim in mora non petendi. ⁊ ideo ſibi non debet officiū iudicis deſeruire. Et ibi notat addēdo ſcd̓am rōnem que ſequit̉. ¶ No. ꝙ iudex nō pōt ꝯdemnare in ac ceſſionibs que ſumūt originē lata ſentētia. ergo nec in ex penſis poſtea fiendis nec in intereſſe. facit. sͣ. de triti. l. in hac. ⁊. jͣ. de re iudica. negociorū. hoc confirmo. Primo qꝛ cum actor poſſit ſibi ꝓſpicere petendo execu. ſnīe non debet implorare iudicis ſuffragiū. Secūdo qꝛ ius ⁊ cau ſa iſtius p̄ſtationis eſt de futuro. Tertio qꝛ incīdit in tp̄s quo iſte eſt functus ſuo officio. qd̓ no. Nec ob. sͣ. ſi ſerui. ven. aro. qꝛ ibi loquit̉ de cau. que ꝑtinet ad executꝭ. ſnīe la te. hic autem de noua preſtatione. ⁊ ſic non obſtai. ⁊ adde ⁊ vide qd̓ no. in Spec. de act. ſeu peti.§. ſeꝗtur in fi. ⁊ per Inno. de p̄bendis pro illoruꝫ. ⁊ per eundem de procura. auditis. Quid ergo fiet de expēſis factis poſt ſentē tiam. Similiter quero quid de intereſſe. Rn̄deo venient nouo officio iudicis exequētis ſentētiam. vt in. d. l. nego ciorum. ⁊ jͣ. eo. in fideicommiſ. in prin. ⁊ adde qd̓ no. In no. de ꝯceſſione preben. cum ſuper. ⁊ de procu. petitio. ⁊ de dolo ⁊ contu. fidem in glo. expreſſe in verſi. ⁊ ita vide tur patet ergo ꝙ tractus futuri temporis ſpectat ad iudi tem ſi modo ſuam ſnīam exequat̉. vt. l. haruꝫ. ⁊. l. egi. nō autem in eo de quo non eſt ꝓnunciatum nec debet ꝓnūciari adhuc vt hic. ¶ Ex lectura antiqua. NOVA ADDITIO. ¶ In v̓bo tex. in.§. ſocius. ibi p̄ſtabuntur ex more regio nis. ¶ In v̓bo tex. nec tn̄ iudex. vide Inno. de conceſ. p̄ben. cum ſuper. ⁊ in Spe. de actꝭ. ſeu peti.§. ſequitur in fi ne. ¶ In v̓bo tex. futuri tꝑis. vide oīno qd̓ no. Inno. de preben. pro illorum. in glo. magna ⁊ extra de ꝓcura. auditis. ⁊ per Inno. in.§. papinianus. ¶ In v̓bo tex. vſuras preſtari ẜm morem regionis. ¶ In v̓bo tex. volentem.ſ. pupillum. ¶ In v̓bo tex. ꝯuenerit.i. amouerit vt eum ꝯueniret. ¶ In glo. que eſt ſuper v̓bo tex. tꝑe tractus que incipit quaſi dicat nihil. ¶ In v̓bo glo. ibi pro locio. ⁊ extra de ſepul. c. in nr̄a. vbi aliquid notatur de hͦ. An percipere vſuram repugnet non ſolum religioni ſed tationi. vide pͥma di. conſuetudo per Archi. An dicatur manifeſtus vſurarius ille in cuius libro hoc ꝯtinetur. dic vt no. xlv. diſt. qui ſincera. per Archi. An procurator vel notarius teneat̉ ad reſtitutionē vſurarum. dic vt no. xlvj. diſt. ſicut hͦ ſuo. per Archi. An omnis ciues ſint vſurarij ſi ciuitas facit vſuram no. xlvij. diſt. qm̄ per Archid. An obmittens exc. vſurariam agat ꝯtra pͥncipalem. dic. xiiij. q. iij. in ſūma per Archi. An ſpes inducat vſuram ⁊ obli gatur ad reſti. Item qꝛ̄ vſura mentalis reſti. ⁊ non ſymo nia ea. q. ſi ferie per Arch. An emēs cum pacto reuendē di teneatur reſtituere fructus ea. q. pleriqꝫ per archi. An poſſit quis ab alio licite vſuras recipere quas alij ſoluit. Item an ꝯtractus claudicans teneat̉ vſurarius ea. q. vſu De vſuris fructibus. ra per Archi. An mutuans granū vt recipiat extimatio nem cōmittat vſuram. c. ſiquis per Archi. xiiij. q. iiij. An mutuans granū vetus vt recipiat nouū cōmittat vſuram ea. q. nullus per Archi. An cenſeatur feneraticius cōtra ctus ementis poſſeſſionē ad vitam ea. q. quicunqꝫ. ⁊ per Innocē. de vſuris in ciuitate. vide. C. de vſuris oleo. An peccet accipiens pecuniam ſub vſuris. Item an lucrū ex vſuraria pecunia debeat reſtitui ea. q. ſi qui per Archid. An vſure peti poſſint ſub iudice ſeculari. Item an per in quiſitionē ꝓcedatur contra vſurariū ea. q. quid dicam ꝑ Archi. An ſub infidelibus ⁊ hoſtibus poſſint vſure reci pi ea. q. ab illo per Archidi. Si hi quibus dēnt vſure vl̓ mala ablata reſtitui non inueniūtur vel neſciuntur quibꝰ fiet reſtitutio. Et an ſine ep̄o poſſit fieri reſtō male ablatorum. Et an papa poſſit male ablata parcere. xiiij. q. v. non ſane per Archi. An vſurarius liberetur cedendo bo nis. xiiij. q. vj. ſi res per Archi. An qui teneatur ad reſtitutionē vſure habeat aliquā dilationem dic ꝙ non qꝛ nō pōt abſqꝫ peccato morari ea. q. per Archi. al̓s pena recipientiū vſuras ad eccleſiaſticaꝫ ſepulturam. vide Archi. xvij. q. iiij. miror. Si ponitur pecunia ī ſocietate eo pacto vt capitale ſit ſaluuꝫ. an ſit vſura dic ꝙ non ſed ſocietas. vt no. C. pro ſocio. l. i. dic vt ibi. in glo. que eſt ſuper verbo tex. l. vulgo ſuper ver. in ꝑſonam. ¶ In glo. ibi etiaꝫ iudicio ſtricti iuris Azo. vt qꝛ promiſit ſeruū vel ancillaꝫ per ſtipulationē. ¶ In.§. ſocius ſupradicte. l. Aliqn̄ ius ex cauſa eſt de pn̄ti ſed p̄ſtatio eſt de futuro. ⁊ tūc pōt fie ri condēnatio de pn̄ti. Aliqn̄ cauſa eſt de pn̄ti ſed nō ius nec preſtatio. ⁊ tunc aut pendente iudicio ſuperuenit mi hi ius ex cauſa de p̄terito ⁊ adhuc ſit condēnatio. vt. l. ſi rem in fi. Idem ſi nō ſuperuenit mihi ius ſed poteſtas di rigendi actionem in aduerſariū. vt. l. ſinantē.§. poſſidere. de rei ven. Si auteꝫ ſuperueniret mihi ius ex cauſa noua non poſſet ex eadem inſtantia fieri condēnatio. vt. l. non pōt. de iudi. lꝫ cām teneant. ꝯtra per. c. abbate. ſed male. Aut eſt tantū vnicum ius quod competit ad plures p̄ſta tiones ad aliquas pn̄tes ⁊ ad aliquas futuras vt in debi to ānuo ex ſtipulatiōe. ⁊ tunc pōt ſimul agi ſed exactio fi et ſuis temporibus. vt. l. cuꝫ noti.§. pe. de p̄ſcrip. xxx. an. ⁊ ideo ab initio currit preſcriptio ſuper oībus p̄ſtationibus vt ibi. Aut ſunt plures cauſe ⁊ plura iura. vt in legato ānuo ⁊ de equitate ī ꝯſequētiam iuris de pn̄ti agit̉ etiam de futuro ne oporteat ſingulis temporibus de iure ſuo tractare. l. male agitur in fi. ⁊ hoc pro p̄ſtatione fauo rabili. Sed pro p̄ſtatione odioſa vt vſurarū non pōt agi qꝛ nec cā nec ius intelligitur de pn̄ti cum pro futuris p̄ſtationibus mora nō ſit cōmiſſa vt hic ẜm Ia. in. l. i. C. de fideicō. ⁊ hic. Aliqn̄ ē vna preſtatio temporis pn̄tis ⁊ fu turi. qꝛ debet eſſe cōtinua vt ſilētium ſine patientia in cōfeſſoria. ⁊ tūc rōe pn̄tis temporis ⁊ cōtractus futuri tēporis ſpectat ad iudicem. vt. l. egi. ⁊. l. horuꝫ. ſi ſeruitus. ven. ⁊ ibi no. Collige ergo aut loꝗmur in vna p̄ſtatione aut in pluribus. Si in vna dic aut ius cā preſtatio ⁊ exer citium ſūt de pn̄ti. ⁊ tūc efficaciter agi pōt. vt inſti. de ac. .§. i. cum ſi. Aut ius ⁊ cauſa ſūt de pn̄ti. lꝫ p̄ſtatio ſit de fu turo. vt in ob. in diē ⁊ dic vt inſti. de excep.§. tꝑales. Aut cauſa ſed nō ius ⁊ dic vt. l. non pōt videri. Aut ius ⁊ cā ſed nō exercitium. ⁊ dic vt. l. ſinauteꝫ.§. poſſidere. Si vero loꝗmur in pluribus p̄ſtationibꝰ. aut ſunt omnes de p̄ terito ⁊ pōt agi ſine dubio. Aut omnes de futuro. ⁊ tūc ſi ſunt in diem idem ꝙ in vna p̄ſtatiōe in diem. Nam agipōt. ſed male agitur ſi ſub ꝯdi. nullo modo agitur. Aut quedam de preterito quedam de futuro. ⁊ tūc aut in pre ſtatione fauorabili ⁊ agi pōt pro toto tempore. l. i. C. ſi fi deicō. Aut in odioſa ⁊ non pōt agi pro futuro tꝑe vt h̓. Aut eſt vna p̄ſtatio in preteritū ⁊ futuruꝫ. ⁊ tūc agitur ꝓ omni tꝑe rōne pn̄tis tꝑis. vt. l. haruꝫ. ⁊. l. egi. ⁊ de liber. vel aur.§. certum. qꝛ ⁊ p̄teritum tempus ⁊ futurū depen dens a iure pn̄ti pertinet ad officiuꝫ iudicātis. vt. l. i. C. de ſen. que ſine certa quātitate. ⁊ dic vt ⁊cͣ. ibi per Iac. bu. Bal. ſuper. ij. ff. veteris. A

De vſuris ⁊ fructibus. a ¶ Excipit. adde frā. are. in. l. lex corne lia. de vulg. ⁊ pu. ⁊ eundeꝫ bal. in. c. i. ix. col. ver. itē ol. q̄rit. de capi. ꝗ curiam. b ¶ Et treᶻ dit. de īportātia horū v̓borum. vide do. alex. de imo. j cōſi. x. in vlti. col. in. iiij. ꝑte. De vſuris ⁊ fructibus. dic ꝙ contractus futuri temporis ſpectat ad iudicem ſi modo ſuam ſnīam exequetur. l. hari. ⁊. l. egi. de ꝯceſſio. preben. an ſuper glo. pe. ⁊ de ꝓcur. peto in pͥma glo. ⁊ d̓ dolo ⁊ ꝯtu. finē. ¶ In gl. expenſe cū v̓. ⁊ ita vr̄ ꝑ Inno. Finita tutela tutor ipſo iure eſt ī Pap̄. Cir Ca. mora niſi offerat reliqua ⁊ qd̓ debet ex adminiſtratione tutele. h. d. Si autē nihil deberet ibi rō cēſetur reddita ipſo iure. vt. sͣ. de euic. qui liber tatio.§. ſeruus. vbi eſt tex. no. ¶ In textu. ibi ſine iudice. No. ꝙ rō tutele pōt reddi cum iudice ⁊ ſine. ⁊ ibi nolen tem.ſ. pupillum. Frā. accur. Et ibi cōuenerit.i. admonue rit. ⁊ ibi depoſuerit ad impediēdam moram irregulareꝫ videtur requiri depoſitum. Poſt li Ulgo receptum. ge. te netur reus ad reſtitutionem fructus ⁊ partietiam in obligationibus ſtricti iuris. h. d. Si mora n̄ Nfideicōmiſſi. gecedit iu dicium reus nō tenetur de fructibꝰ ꝑcipiēdis infra tp̄s qd̓ datur iudicatis. ſecus ſi mora iu diciū p̄ceſſiſſet. h. d. ¶ No. ex hac. l. plura. pͥmo qd̓ dixi in ſūmario. ¶ Scd̓o no. ꝙ nō pōt facile euenire ꝙ ꝑuet. niatur ad iudicem mora nō p̄cedēte. lꝫ quādoqꝫ eueniat. e. ¶ Tertio no. ex hac. l. ꝙ qn̄ certa ſpecies petitur actiōe le ꝑſonali reus habet quadrimeſtre tp̄s ad ſoluenduꝫ poſt ſnīam vt hic in prin. lꝫ glo. quam habuiſtis in. l. ſi cum ex G x. ceptione.§. quatenus sͣ. qd̓ metus cauſa. inducat contra. riū de quo per modernos in. l. reos. C. de excep. rei iudi. 4 ¶ Quarto no. illum tex. ibi ſed puta leg. ⁊cͣ. nam hic videtur caſus ꝙ rōne partis que īdebite petitur reus in to tum excuſet̉ vt reus non dicatur in mora. nam vides hic ꝙ reus opponebat exceptionem dicēs. l. falci. imminere ⁊ ꝓpter hoc excuſatur ſuꝑ toto. Sed in ꝯͣriuꝫ eſt veritas vt. l. qui ſolidum in prin. de le. ij. ⁊ no. per pe. de bel. in. l. ſiquis cū totum in prin. jͣ. de excep. rei. iud. nō ob. iſte tex. qꝛ poſſibile eſt ꝙ iſta exceptio quam heres opponit dicē do legem fal. imminere totum legatum abſorbet. ⁊ nihil debetur vt. l. i.§. hec v̓ba. jͣ. ſi cui plus qͣꝫ per. l. fal. ¶ Ultimo. glo. hic tractat materiam fructuum circa qd̓ dic ſiꝗ dem loꝗmur d̓ legato ſeu fideicōmiſſo rei ſingularis tūc dic vt plene per doc. in. l. i. C. de vſuris ⁊ fructibus legatorum. Si v̓o loꝗmur de fructibus fideicōmiſſi vniuerſa lis. tūc dic vt per glo. ⁊ doc. in. l. iubemus. C. ad trebel. ⁊ in. l. in fideicōmiſſaria. jͣ. ad trebel. Quādo quis eſt rogatus Nonnūquam. renituere quicad ſuperit. Item quādo dilatio gratia fideicōmiſſarij opponit̉. tūc fructus veniunt in reſtitutionem. hoc dicit iſte no.§. In debito ſpecierum vſure non veG l AUIO. niūt niſi per vendicantē ſpecies ſint in pecuniam redigende. h. d. bonus tex. ¶ Nota hic ꝙ mora dicitur fruſtratio idem quod hic no. in. l. hominē. ſupra man. ad idem in. l. liberto.§. lite. sͣ. de nego. geſt. Ex lec. ant. ¶ Cōdemnatus ad ſpeciem ex teſtamēto debitā infra tp̄s quadrimeſtre non tenet̉ de fructibꝰ ꝑcipiendis niſi mora p̄cedente ad ſnīam ſit deuētum. h. d. ⁊ eſt hic exp̄ſſum ꝙ ille qui cōuenitur ad ſpeciem actꝭ. ꝑſonali ꝯdēnatus habet tēpus quadrimeſtre nec diſtinguit̉ mobile vel immobile lꝫ diſtinguatur alibi. vt. C. rem in p̄ ſenti.§. exactio. ⁊ facit. sͣ. quod metus cauſa. ſi cum exceptio.§. ꝙ ſi homo. ¶ In tex. ibi interueniſſe quo caſu cū debitum non ſit liquidum non pōt mora ꝯͣhi anteqͣꝫ liꝗadi detur. ⁊ facit. jͣ. de ꝯfeſ. l. cum fideicōmiſſum. ⁊ ibi libera rtā bitur quaſi dicat nulla eſt rō. qꝛ ſnīa cōdēnatoria non afbo fert opem reo ſed victori. ⁊ ibi intercapedo ⁊ dilatio. ⁊ o6. ibi dilatꝭ.ſ. meram que miſerationis cauſa indulget̉. vt. sͣ. no. ī vlti. de compenſa. ſi cum militi.§. i. ⁊ ibi lucrum.ſ. minoris p̄ꝑte. ſtationis. ¶ Not. ꝙ tp̄s qd̓ dat̉ iudicatis miẜationis cā affert meram dilationem non autem purgat moram nec facit meliorem ꝯditionem ꝯdēnati qͣꝫ eſſe ante ſnīam cuius rō eſt qꝛ per ſnīam ꝯdēnatoriaꝫ ſit nouatio ad bonuꝫ non ad malum agētis ẜm Azo. ¶ In glo. i. ibi actꝭ. ꝑſonali qualiter formetur iſte libellus no. inſti. de legatis.§. noſtra. in gl. ſingulari ⁊ peregrina. ⁊ ibi interpellatꝭ. hoc non eſt neceſſe. vt. jͣ. eo. pecunie funebris.§. vſurarum. Et ibi percipiēdis. ¶ No. ꝙ iudex executionis pōt cogno ſcere de fructibꝰ medij tꝑis dixi. sͣ. eo. l. i.§. i. facit. jͣ. eo. tutor. ⁊ ꝗ dicātur fructus percipiēdi hēs in. l. ſi nauis.§. i. sͣ de rei ven. ⁊ ibi ſemꝑ puto. iſta eſt cōis opi. doctoꝝ. ⁊ ibi cōmodum. qꝛ iſtius nature eſt iſta dilatio que datur ſolū miſerationis cauſa. ſꝫ in alia diſtin. dic vt diſtinguit̉. jͣ. eo. l. cum pollidius. ⁊ ibi ẜm Azo. ⁊ ideo non poſuit exemplum in actione reali ſed in perſonali. NOVA ADDITIO. ¶ Ex lectura antiqua. ¶ Cum pollidius. vide Iac. de libe. ⁊ poſthu. multi nō note. Et vide oīno quod no. Guil. C. de fide inſtru. pleni ſaporis. ⁊ vide Iaco. de leg. i. l. cum filius. in verbo text. ſua ſi ego vlpia. In textu ibi īmune hoc In his quoqꝫ. Intellige ẜꝫ dilincuonē principij huius. l. ⁊ hec vera. vel hic quādo veniunt per conteſta. ibi quando ex mora. Uerbum quicquid ꝑueNonnūquam. nent porrigitur ad ſoriē ⁊ vſuras. ⁊ ad rem ⁊ fructus. hoc dicit. ¶ Nota ꝙ ver a bum quicquid nihil excipitª. ¶ In tex. ibi vt enim. No ta ꝙ contrariorum eadem eſt diſciplina. Pendente dilatioCum pollidius. ne appoſita gratis creditoris fructus ꝑcepti debēt reſtitui. h. d. ⁊ quotidie allegat̉. ¶ In tex. ibi cōpleſſet forte cuꝫ eēt ꝯtra tutelā¶ No. ꝙ dilatio appoſita in fauorem honorati nō prodeſt grauato in fructuuꝫ retētionem ⁊ apparebat hic ꝙ in fauorem honorati ex cauſa ⁊ verbis teſtamenti. Nam cauſa declarat animū loquētis. vt. jͣ. de here. inſti. paccuui us. ¶ Secundo no. ꝙ iuſſus aliꝗd retinere videt̉ iuſſus totum reliquum integraliter reſtituere. ¶ Item no. de remedio. ſi mater non vult ꝙ bona ſua veniant ad adminiſtra. tutoꝝ filij ſed ꝓpinquoꝝ que eſt cautela. iſte.§. dat vnam formam. ⁊ hēs ſi. jͣ. de lib. ⁊ poſthu. multi non. ⁊ d̓ vulga. ſubſti. cum ex filio. ⁊ vide qd̓ no. Ia. in. l. cū filio. jͣ. de lega. i. ¶ In tex. ibi mater p̄tulerat. Nō credo ꝙ iſte pollidius poſſit retinere quartā. Nam lꝫ nomen ⁊ ius he redis hēat tn̄ tanqͣꝫ miniſter ad opus pietatis videtur vt C. de ep̄i. ⁊ cle. ſiꝗs ad declinādā. ad hoc facit iſta littera que innuit tm̄ fundum poſſe retinere ẜm Riza. facit. jͣ. de de here. inſti. quedam cum filio. Item non credo ꝙ filia poſſit dicere teſtamētum nullum quaſi p̄terita cum in ſui fauorē factū ſit. per hoc no. jͣ. de lib. ⁊ poſthu. multi. n̄ no te ẜm Riꝫ. ⁊ hoc tenet Ia. de ra. ⁊ Ia. d̓ are. in. l. ſi pr. de inoffi. teſta. Sed glo. dicit ꝯͣrium in. l. cū ex filio. de vulg. ſubſti. Cy. in addi. vr̄.n. ꝙ poſſit huic fauori renūciari ⁊ nullū dicere ſi vult. facit. l. ſcimus.§. ſinaūt. de inoffi. teſt. ¶ Non eſt faciēdum qd̓ redun di auro Ve. Sat ad verecidim ⁊ riboiē h. d. vel ſic in ſpē non veniūt vſure. ſed inquātum ſic. hͦ. d. Licet in ſtipula I ſtipulatus. none rem dari ⁊ in ſtipu. rem tradi fructus non veniūt. tn̄ ſi ſimul iungātur rō fructuū habetur. Sed ſi ꝯͣ ctus vēditionis precedit ẜm illum ſtipl̓o iudicatur. h. d. ¶ No. qd̓ dixi in ſūmario. ¶ Scd̓o no. tex. no. ꝙ lꝫ ī ꝯͣ ctu emptionis ⁊ vēditionis dicatur talis dedit vendidit ⁊ tradiditᵇ illud v̓bum dedit nihil importat. tex. eſt hic. ¶ Ultimo de hac materia qualiter fructus veniūt in ſti pulatione rem dari dicam. jͣ. eo. l. videamus.§. ſi actione. Ex lec. anti. ¶ Ubi quis ꝓmittit dare ⁊ vacuam poſſeſſionem tradere etiam ex ꝯͣctu ſtricti iuris veniūt naturales acceſſiones vt fructus ⁊ partus. ⁊ ſtipulatio inter poſita

De vſuris fructibus. poſita ex cā p̄cedenti illius naturā ſibi aſſumit. hoc dicit. ¶ No. ꝙ ille qui promittit dare ⁊ vacuam poſſeſſioneꝫ tradere videt̉ ꝓmittere fructus ⁊ partus. non tn̄ aꝑit lr̄a vtrum ſimpliciter vel poſt moram dubitatio. faciebat. ꝗa iſta ꝓmiſſio eſt bimēbris. aut ergo effectus iſte attribuit̉ pͥme parti que eſt in dado que cōtinet ius.i. effectū trāſla tionis dn̄ij ⁊ hoc nō videtur verum qꝛ hoc refert̉ ad reꝫ ipſam non ad fructus vel partus ſuꝑ quibus non eſt formata obligatio. aut iſte effectus attribuitur ſecūde parti. i. illi mēbro de poſſeſſione nuda tradi ⁊ iſtud non eſt verum. qꝛ iſtud ꝯtinet merum factum non dationem acceſſoriam. Sed rn̄de ꝙ hoc non eſt ex altero iſtoꝝ mēbroꝝ ſed ex vtriuſqꝫ ꝯiunctis que multum habēt ampliare. ꝗa v̓ba ampliata geminata. vt in. l. baliſta. jͣ. ad treb. ¶ No. in v̓ſi. verum. ꝙ ſtipulatio rem tradi interpoſita ex cauſa emptionis non inducit obligationē dandi ſed tradendi. ⁊ quotidie in inſtrumētis emptꝭ. apponit̉ ⁊ ꝓmiſit dare ⁊ tradere poſſeſſionē liberam ⁊cͣ. intelligitur de datꝭ. cō ſecutiua ſi tradens eſt dn̄s non de p̄ciſa. Nec ob. l. fi. sͣ. de cōdi. ob cauſam. qꝛ ibi verbum dari fuit ꝓbatum ſine ſpe cificatio. ꝯͣctus nominati hic cum ſpecificatione ꝯͣctus. ⁊ ſic nō obſtat. adde per hūc tex. dicit Iaco. de are. ꝙ illud videtur deduci in ſtipulatione ſimpliciter facta qd̓ de iure deduci debuit de dāno infec. dāni.§. emptor. per Iac. Item dicit ꝙ v̓ba ſunt reſtringēda ẜm naturam ꝯͣctus. eo. ti. de dā. infec. quidam per Ia. dixi in. l. i. sͣ. d̓ euic. Itē per hūc tex. dicit Spe. ꝙ lꝫ ſit actuꝫ ꝙ emphitheota poſ ſit vendere debet intelligi dn̄o reꝗſito ⁊ ſic ẜm ius cōmu ne pactum debet interpretari. ar. de ſerui. ſi cui ita not. in Spe. de loca.§. nūc aliqua. v̓. xciiij. ¶ Itē no. in v̓. ſed tn̄ ꝙ adiectio ⁊ clauſula debet aliꝗd oꝑari. ⁊ facit. sͣ. de vſu fru. ꝓculus. ⁊ ad hoc allegat̉ ẜm Ia. de bel. adde qd̓ no. C. de inoffi. teſta. ſi quādo. in glo. quaſi dicat ibi nō recte vbi exp̄ſſe illoꝝ que tacite īſunt nihil oꝑatur hic aūt oꝑari videtur ⁊ auget̉ effectus. Bar. ſoluit hoc ꝯͣrium qꝛ di cit ꝙ ille qui ꝓmittit dare non tenet̉ aduerſarium facere poſſeſſorem. ꝗa non ꝓmiſit factum ſed ius ad qd̓ ſufficit inductio ſimplex in poſſeſſionem. vt. l. ſi fundo. jͣ. de fun. dotali. Sed hoc videt̉ falſum per. l. meuius.§. fundo. de leg. ij. ⁊. l. rō.§. i. de act. emp. de vſufru. l. iij.§. dare. lꝫ eniꝫ non veniat traditio principaliter venit executiue. ⁊ iſta ē ſolu. ꝯͣrij. qꝛ qn̄ venit executiue non auget obligatio. ſed qn̄ venit pͥncipaliter ꝓpter ſe ſic hēs ſi. in. l. i. jͣ. ſi pen. ap. mor. inter. ⁊ collige ſic ſiꝗs ꝓmittit dare vigore ꝓmiſſio nis non veniūt fructus. vt. l. videamus.§. ſi ac. jͣ. eo. Ideꝫ ſi tradere. lꝫ enim ex mora veniat intereſſe ipſius traditio nis reſpectu rei non venit reſpectu acceſſionum ſtricti iu ris. vt in eo.§. ſed vbi ꝓmittit ſimul vtrunqꝫ dare ⁊ trade re ex multis cōcurrētibus augetur effectus vt hic. poſſet forte dici ꝙ vbi ꝓmittens eſt dn̄s ſit vera opi. Bar. Sed vbi non eſt dn̄s tunc reꝗratur vera traditio ꝓpter vſucapiendi cōdi. que debet tradi. vt. l. clauibus. de ꝯͣhē. emp. prima verior. Non ob. l. ſi fundum. qꝛ loꝗtur quātuꝫ ad dn̄ij trāſlationem. nō quātum ad plenam liberationeꝫ. ⁊ adde qd̓ no. sͣ. de pac. ab emp. ¶ No. ꝙ aliud eſt ꝓmitte te factum tradēdi. aliud effectuꝫ dn̄ij trāſferēdi. ¶ No. ꝙ ꝓmiſſio refert̉ ad cogitatum.i. ad id qd̓ debuit cogita ri. ¶ No. ꝙ prima cauſa determinat cauſam ſecundam ideſt prima obligatio obligatꝭ. ſurrogatam. Nouatio ē Si poſt contractam. ncti iuris ⁊ quod non venit in obligatione nouante remanet in no uata. hoc dicit. ¶ Ex lectura antiqua. NOVA ADDITIO. ¶ Per hanc. l. dicit Spec. ꝙ ſi ſit actū ꝙ poſſit vende re rem emphitheota ꝙ intelligit̉ dn̄o reꝗſito. qꝛ pactum in dubio debet interpretari ẜm nam cōtractus in Spec. de loca.§. nūc aliqua. v̓. xc. facit. sͣ. de ſerui. l. ſi tam auguſta. ⁊ de iureiurā. ſed ⁊ ſi poſſeſſori. ⁊ de dam. infec. dam ni. ¶ In forma verboꝝ dari vel tradi qꝛ referuntur ad rem iſta v̓ba. ¶ In v̓bo tex. rem dari. vide qd̓ no. Ia. de are. jͣ. de dam. infec. l. damni infecti quidam. ⁊ vide quod no. C. de inoffi. teſta. l. ſi qn̄. vide Ia. C. de leg. i. l. ſi legati. ¶ In v̓bo tex. ibi factum merū Iaco. but. ¶ In verbo tex.§. verum anteqͣꝫ ſoluat queſtionem formatam de par tu declarat quid reſpectu rei pͥncipalis importet verbuꝫ dari. vtrū preciſam dationem an mixtam traditioneꝫ qd̓ eſt verū attenta naͣ precedentis contractus venditionis vt ſtatim dicet. ¶ Et no. ꝙ quotidie in inſtrumentis ap ponitur ⁊ promiſit dare ⁊ tradere poſſeſſionem liberam vacuam ⁊ expeditam. Nam ꝓpterea eſt in obl̓o. qꝛ iſta v̓ ba intelligūtur ẜm nam contractus qui geritur inter par tes vt hic. qd̓ eſt no. di. non ob. sͣ. de ꝯdi. ob cām. l. fi. qꝛ h̓ conſtat ꝙ volebāt inire contractū emptionis ibi non ſed loquitur in dubio. ⁊ facit quod no. jͣ. de v̓bo. obli. ſiquis cum aliter. ⁊ de dam. infec. damni. lo vlti. per Ia. illud vi detur deduci in ſtipulatiōe ſimpl̓r facta qd̓ de iure vel de cōſuetudine deduci pōt. vt no. Ia. de dam. infec. damni. .§. emptor. ibi vide Ia. ¶ In v̓bo tex. eiuſdem.§. ibi tra dendi.i. factuꝫ quod in traditione verſatur.i. rem tradi. ¶ In v̓bo tex. illa verba ꝯiunctiuo modo prolata qꝛ di xit rem dari vacuam ſed poſſeſſionem tradi eſt rō huius v̓. qꝛ verba debent aliquid operari. Iac. de bel. ¶ In v̓ bo tex. in.§. ſi poſt ibi emptione annali. ¶ In glo. ſuper v̓bo tex. ſi ſtipulatus que incipit.ſ. tradi. ¶ In v̓bo glo. ibi non recte. So. qui ꝓmittit dare ſimpliciter non eſt ob ligatus tradere. vt. jͣ. de fundo dotali. ſi fundum Bar. hic Iaco. but. hoc eſt falſum. vt. jͣ. de le. ij. meuius. ⁊ sͣ. de vſuris. l. iij.§. dare. Baldus. Eneraliter obſeruari. Turpes preſtationes ex mora non veniunt. hͨ dicit. facit fami. herciſ. l. cetere.§. primo. Ex diuturna p̄ſtatiōe Um de in. aſurarum preſumitur obligatio ſuper vſuris cōtracta ac etiam ſuꝑ ſorte adeo ꝙ eſt neceſſe illam preſtationeꝫ fie ri. hoc dicit. no. tex. ¶ In glo. ibi tu autem breuiter ⁊c̄. Sed pro huius declaratione tu latius diſtingue cum q̄ritur. an verus titulus allegatus preſumat̉ ex diuturna pͥ ſtatione vel patientia diſtingue. ant ius cōmune reſiſtit p̄ ſcribenti. ⁊ non preſumit̉. vt. l. comperti. C. de preſcriptꝭ. xxx. annoꝝ. extta de preſcrip. c. i. ⁊. c. i. de preſcrip. lib. vi. aut ius cōmune non reſiſtit. ⁊ tunc aut queritur vtrum ti tulus preſumat̉ contra ſoluentem. aut cōtra patientem. Primo caſu preſumit̉ vt hic in tex. Secūdo caſu dic qn̄ qꝫ queritur de p̄ſumendo titulo in fauorem ⁊ cōmoduꝫ patientis. ⁊ tūc titulus preſumit̉. vt. l. ſi filius. C. de peti. here. quādoqꝫ tractamus de preſumendo titulum in ipſi us incōmodum. ⁊ tunc aūt tractatur de modico preiudi cio ⁊ titulus preſumit̉. vt. ff. de acqui. here. l. qui aliena. v̓ ſi. ſed ſi aderit. l. cum oporiet.§. cum autem. C. de bonis que libe. ⁊ ita loquat̉ glo. hic ⁊ prout loꝗtur de ſeruitu. qd̓ no. in. l. i. in fi. de aqua plu. arcen. ⁊ de ſeruitu. l. ſerui tutes. ⁊ qd̓ no. C. cōmuni diui. l. penul. aut tractat̉ de ma gno preiudicio. ⁊ tūc aut tractatur de p̄ſumendo tituluꝫ obligatorium aut liberatorium. primo caſu titulus non preſumitur immo requiritur verus ⁊ vera poſſeſſio vel titulus putatiuus cum iuſto errore. vt. l. celſus. jͣ. de vſuc. l. ſi nulla. C. de rei ven. Si vero tractat̉ de preſumendo ti tulum liberatorium. ⁊ tunc aut loꝗmur de liberatorio a lucro odioſo. ⁊ titulus preſumit̉. vt. jͣ. eo. l. cum ꝗdam.§. diuus. ⁊. jͣ. de iure dotiuꝫ. l. cum poſt in prin. aut loꝗmur de liberatoria a lucro non odioſo. ⁊ tūc ex ſola patientia titulus non preſumit̉. vt. l. alimēta. jͣ. de alimentis ⁊ ciba. leg. niſi cum patientia longa alia interueniāt. vt patet in caſu. l. ⁊ procula. jͣ. de proba. Sed aduerte qꝛ qd̓ dixi ꝙ ex diuturna poſſeſſione preſumat̉ titulus dic quādoqꝫ pͥ ſumitur ex vno actu. puta ſi preceſſit ꝯtractus locationis nam pro ſequenti anno videtur tacite reuocare. vt. l. iteꝫ Bal. ſuper. ij. ff. veteris. A iij

Ge 5f x111iti. de vſuris ⁊ fructibus. queritur.§. qui impleto. sͣ. locati. ⁊ eodem modo ſi preceſ ſit ꝯͣctus dotis. nam in ſequenti matrimonio intelligitur tacite repetitus. vt. jͣ. de iure do. l. diuus. eo. ti. l. penul.§. vxor. jͣ. ſo. ma. Itē aduerte. qꝛ illud qd̓ facit preſtatio vſurarum diuturna faceret vnica vſurarum ꝓmiſſio. vt. C. de dotis promiſſione. l. ſi pro dote. ⁊ ibi no. ⁊ qd̓ no. in vltima glo. qd̓ no. ⁊ tene menti. ¶ In glo. ibi ꝯͣrium obſeruare ⁊c̄. no. iſtam glo. ſed ꝯͣrium no. in. l. ij. C. de ingenu. manū. ⁊ iſta videt̉ verior. ⁊ iſtam opi. tenet Specu. in ti. de ingenuis. ¶ In glo. i. conſueuit ⁊c̄. No. iſtam gl. que reſtringit materiam huius. l. ⁊ ꝙ iſta. l. habeat locum cō tra hominem negligentem ⁊ quem non eſt veriſimile pe cuniam iactare. circa qd̓ vide qd̓ no. Cy. in. l. ſi certis annis hic alle. ¶ In glo. ibi cōfirmata eſt promiſſio. tenet ergo glo. iſta. ꝙ promiſſio que eſt facta a patre filio exiſtē te in poteſtate confirmatur morte qd̓ verum videt̉. qꝛ lex dicit ꝙ promiſſio facta inter virum ⁊ vxoreꝫ niſi interueniat traditio vel aliquod qd̓ loco traditiōis habeat̉ mor te non confirmatur. Sed forte iſta glo. debet intelligi ẜꝫ pap̄. jͣ. de dona. inter virum ⁊ vxorem. NOVA ADDITIO. ¶ Ex lectura antiqua. ¶ Materiam huius. l. theorice atqꝫ practice examina. vt no. in ſpe. de reſti. ſpoli.§. nunc dicamus vſqꝫ in fi.§. ibi oīno videas. vide Cy. C. de proba. ad proba. el. ij. ⁊ maxi me ī addi. nouis. ⁊ Odoſ. in. l. ſi certis ānis. C. de pac. ⁊ Guil. de cū. C. de rei ven. ſolēni vi. vbi notat ꝙ ſola patiētia nil operatur niſi precedat cauſa facit. C. fami. herciſ. l. ſeruum. ⁊ vide qd̓ no. C. cōi di. l. pe. ⁊ qd̓ no. in. l. i. C. qui admit. ad bo. poſ. poſſunt. vbi dicit̉ ꝙ ex diutina poſſeſſione preſumuntur oīa ſolēniter acta. ⁊ vbi requiritur de cretum vt in bonoꝝ poſſeſſoribus. ſed hoc videtur cōtra caſus. l. C. vnde legitimi. l. non hoc. aut allegatur a cā. ⁊ tunc non cogit̉ reus in futuruꝫ preſtare. tum qꝛ ſi non eſt cauſa ergo nec actio. tum qꝛ preſumitur donatio incipiens a traditione que non obligat in futurum. vt. l. ariſto. ad hec. de oper. liber. campanus. ⁊ sͣ. de officio procō. ob ſer. in fin. ⁊ de annu. lega. ſeyo.§. medico. etiā ſi non extet memoria non ob.§. ductus aque qꝛ ibi in preſtatione rea li illud ī ꝑſonali vt hic ⁊. l. obl. fere.§. placet. d̓ acꝗ. he. Sꝫ op. qꝛ dato ꝙ nō alleget̉ titulus tn̄ cogitur in futurū pre ſtare. ⁊ ſi denegat vim facit ⁊ tenetur vnde vi extra d̓ electio. querelam So. ibi in preſtatione reali. hic in perſona li. Item ad idem opp. de. l. ſi quis diuturno. ſi ſerui. ven. So. ibi in preſcriptiōe ſeruitutis vbi titulus nō requirit̉. hic in obligatione perſonali que nō inducitur ſine cauſa. An ergo hac. l. eſt vi preſcriptionis dico ꝙ non. tuꝫ quia non eſt hic poſſeſſio. l. fi. jͣ. quoꝝ bonoꝝ. tum qꝛ hic retro preſumitur. Sed preſcriptio nō fingit retro niſi quo ad medij temporis acceſſiōes. vt. C. de vſuris eos. eſt igitur preſumptio nō preſcriptio. aut allegatur preſtatio curſu temporis cōtinuata ⁊ cā puta ſtipulatio. ⁊ tūc aut allega tur cā ſufficiens ⁊ concludens efficacem obligationeꝫ vt ſtipulatio cum cā. ⁊ tunc habet locum lex. ſecus ſi ſine cā. vt. l. ij.§. circa. de excep. doli. Nam cū ſtipulatio allegata preſumatur exceptio doli que obſtaret vere ſtipulationi multomagis obſtat ſtipulatiōi preſumpte. Si ergo agēs allegat cām ſtipulationis aūt dicit ꝙ fuit ſtipulatus ex cā donationis ⁊ ſuccūbit qꝛ habet aliam preſumptionē cōtra ſe. vt. l. cū de indebito. vnde vna p̄ſumptio tollit aliā. aut dicet ex cā emptionis. tūc queritur de re empta ⁊ ſic de mandato conuincetur actor ⁊ ſuccumbet. non ob. hec lex qꝛ hic cōſtabat de fundamento veritatis reſpectu ſortis ⁊ hec in primo rn̄. legis in. ij. rn̄. allegabat cām veriſimilem cū pater teneatur dotare filiam. Preterea hic pre ſtatio habebat cām principalis obligationis annexam qꝛ dicebat ſoluo pro vſurꝭ dotis. non autem ſoluebat in for miter vt facit ruſticꝰ qui portat aduocato obſonia. vnde ex ipſa preſtatione patebat de cā. aut allegat cām inſufficientem. tunc aut tractu tꝑis aſſumit robur ⁊ obſtat. l. i. .C. de fideicō. aut nō ⁊ obſtat lex ſi certis annis vt ibi per dn̄m Odoſ. ſed an hec lex obſtet in patiente. dic ꝙ nō. ⁊ idem Odoſ. qn̄ non allegatur titulus a patiente ſed ater tio. ſi aūt a patiente dicit idem ꝙ hac. l. per. l. pe. cum. g. c. cōi di. Ita no. in. l. ſi certis annis ad idem de ac. heredi. .l. vj.§. i. ſed in in. d. l. pe. erat factū vtriuſqꝫ qꝛ vterqꝫ pro diuiſo poſſidebat in. l. vj.§. i. non allegabatur directe ad obligandum. vt. l. i. de auc. tuto. ſed ad acquirendū. vt. l. hereditatꝭ. mandati ergo ⁊c̄. eod. titu. qui patitur. Concludo ꝙ lex noſtra loquitur in faciente qui obligatur ad factum retroſimile. non in patiente qui nō intendit obligari ⁊ plus ē facere qͣꝫ pati. ¶ In verbo tex. preſtitis.ſ. diu. vt. sͣ. dixit ⁊ ſic no. ꝙ pro ſolutꝭ vſurarum nō intelligi tur quis confiteri debitum ſorte niſi diu ſoluat. Item ar. ꝙ heres extraneus non ſuccedat in onere dotandi filiam teſtatoris niſi dos petatur ex promiſſiōe cum hic dicat iō ⁊cͣ. ¶ In verbo tex. allegaſſet filia. In glo. ſuper verbo tex. longo tempore que incipit ſcilꝫ decēnio. ¶ In verbo glo. allegari ſine titulo. ¶ In verbo glo. vltimuꝫ ſcilicet in homine. Um de in reꝫ verſo. Ex diutina preſtatione vſurarum preſumitur contracta obligatio ſuper vſuris ⁊ etiam ſuꝑ ſorte tum reſpōdente preſtationi diutine. h. d. primo loꝗ tur quādo longa preſtatio inducitur ad preſtandum pro miſſionem vſurarum. Secundo quādo inducitur ad pre ſtandum promiſſionem ſortis. vel vſuraruꝫ ⁊ ſortis. ⁊ ſic ad probatꝭ. vtriuſqꝫ. ſecunda ibi imperator quoqꝫ noſter. ¶ Nota ꝙ cōtra patrem probatur in rem verſo ⁊ vſura rum ꝓmiſſio ex ſolu. longi temporis. ¶ Secūdo no. ꝙ etiam cōtra fiſcum probatur dotis ꝓmiſſio ⁊ promiſſio vſurarum per ſolutionē longi temporis quam fecerat cō fiſcatus vel ipſe fiſcus obtinet ergo longa preſtatio vim ꝓbationis qd̓ eſt no. ⁊ ad hoc quotidie allegatur. Circa qd̓ dic ꝙ aut allegatur tēpus ſine preſtatꝭ. ⁊ non probat. vt. l. obligationum fere.§. placet de ac. ⁊ ob. Aut preſtatio ſine tēpore. ⁊ ſimiliter nō probat obligatꝭ. de futuro. lꝫ qͣꝫtum ad id qd̓ eſt ſolutum preſumatur debitum. vt. jͣ. de proba. cum de indebito. aut allegatur preſtatio ex cur ſu tꝑis ⁊ refert. aut ſine cauſa ⁊ non ꝓbat. vt not. Ijͣ. de excep. doli. l. ij.§. circa. aut cum cauſa inhabili. ⁊ idem. vt. C. de pac. ſi certis annis. fallit qn̄ cauſa ſumit vim ex tꝑe. vt .C. de fideicō. l. i. Aut cum cauſa habili. ⁊ tūc aut interue nit preſtatio longi temporis ⁊ ꝓbat cauſaꝫ preſumptiue vt hic. aut alterius temporis ⁊ non ꝓbat. fallit in caſu dicte. l. i. d̓ fideicō. ⁊ dic vt ibi. Ex predictis apparet ꝙ aut tempus allegatur in modum obligatiōis ⁊ non probat. aut in moduꝫ probationis. ⁊ tunc per ſe non probat. ſed iunctum cū allegatꝭ. cauſe habilis ⁊ cum longa preſtatꝭ. tūc probat. Quid aūt ſi nō iungitur cum longa preſtatꝭ. ſed cum longa patientia dic vt dicam ſuꝑ glo. ¶ In gl. magna ibi in decimis. hic non videt̉ ſufficere longum tepus ſed tempus. xl. annorū. vt extra de preſcrip. de quar ta vel illud ad preſcriptꝭ. hic ad probatiōem que ſicut va let in fiſco ſic ⁊ in eccleſia. ar. huius littere quod no. ⁊ ibi acquirendis vt ex longa patientia domini preſumat̉ ſeruitus conſtituta non tamē eſſet idem in dominio quia ibi agitur de maiori preiudicio ẜm Bar. ſed tu dic ẜm Iac. de ra. ⁊ Pe. ⁊ Ia. bu. ꝙ ex ſola patientia non preſumit titulus niſi ſit patientia tanti temporis cuius cōtrarij memoria nō exiſtat. vt. jͣ. de aqua quoti. l. hoc iure.§. ductus aque. licet ecōtra ex titulo preſumatur patiētia. vt. l. ij. C. de acquir. poſ. Nō ob. l. noſtra qꝛ iſta loquitur in p̄ſtatꝭ. non in patientia ſimplici ẜm prefatos doctores. Nec ob. eis. C. de peti. here. ſi filius. qꝛ ibi precedebat vera cauſa ad hereditatem adeundam. ⁊ ideo preſumitur aditio. fa cit quod no. Guil. C. de rei ven. ſolēnibus. Item non obe qd̓ no. in. l. pe. C. cōmuni di. vbi preſumitur diuiſio ex pa tientia. qꝛ ibi precedebat cōmunio ⁊ ſic vera cauſa ad diuidendum. vt. sͣ. pro ſocio itaqꝫ. ⁊ adde qd̓ not. Cy. in. l. ad ꝓba.

De vſuris ⁊ fructibus. ad proba. el ſecundo. C. de proba. Et ibi obſeruarem ſcilicet in homine. poteſt loqui in vera ſeruitute hominis qͥ non preſumitur ex tēpore. vel poteſt loqui in vaſſellagio ꝙ nō preſumatur quis vaſallus ex ſeruitio longi temporis niſi dn̄s habeat titulum. ſecus tamen videtur in emphitheoſim vt preſumatur contractus emphitheoticus celebratus ex diutina preſtatio. vt no. in. l. ij. C. d̓ iure em̄ phi. ⁊ de agri. ⁊ cenſi. litibus. Sed quare vnus actus ſo lus non ſufficit ex quo inducit cognitio. ⁊ confeſſionem. arg. sͣ. depoſiti. l. publia.§. fi. cogitabis. ⁊ adde quod no. in Spec. de reſtitu. ſpo.§. nunc dicamus per totum. ⁊ vide Archid. i. q. iij. queſitum. ⁊ in. c. ſeruitium non recordor de quota. Utile ꝑ Ecunie fenebris. nutile non viciaturª. b. d. vel ſic ſolum ſuperfluuꝫ vi ciatur non id quod eſt intra modum licitum b. d. vel ſic. contractus valet vſqꝫ ad modum poſſibilem ⁊ non vſqꝫ ad modum impoſſibilem. h. d. Dies iter Uſurarum ſtipulat IO. goſitꝰ cau b ſa multiplicande obligationis interpellat pro homineᵇ. hoc dicit. Ubi nō eſt cui ſoluat̉ Sͣi tamen Poſt. nora non cōmituitur poſt tempus. hoc dicit. No. tex. ibi ꝙ ſi ſer Ayus ſeius. uus publicus ẜm ſecundam expoſitionem ⁊ prout ponit ẜuus publicus ꝓ notario ⁊ ex hoc patet ꝙ per no tarium acquiritur vtilis actio priuato etiam in ſtipulatio nibus non pretorijs nec iudiciarijs. de qua qōne habes per Guil. de cu. in. l. non aliter. sͣ. de adoptionibus. Ex lectura antiqua. ¶ Ex ſtipulatꝭ. officialis queritur rei publice ipſo iure ⁊ hominis culpa non compenſatur cum prouiſione legali ſed cum eiuſdē hominis induſtrīa ſic. hoc dicit. ¶ In tex. ibi proficere ſcilicet ad compenſationem. ⁊ ibi ſeruus publicus. ideſt officialis predictꝰ. ⁊ ibi vſurarum maiorum. Nota ꝙ ſi officialis publicus ſtipulatus eſt ſortem ⁊ vſuras ⁊ propter negligentiaꝫ ſu am a quibuſdam non exigit ⁊ per hoc tenetur rei publice. an poſſit hoc compenſare cum diligentia quam adhibuit in exactio. maiorū ab alijs. ⁊ diſtinguit hec. l. ꝙ aut ille maiores defluxerunt ex prouiſione cōſuetudinis ſeu legis municipalis. Aut ex prouidentia adminiſtrationis ¶ Nota etiam hic ꝙ cōſuetudo ciuitatis valet in factis ⁊ contractibꝰ ciuitatis. facit de priui. cred. anthiocenſiū. ¶ Nota ꝙ maſſarius cōmunis poteſt ſtipulari cōmuni quia habet officium publicum. Item ꝙ mutuat pecuniā publicam. ſed tu in hoc cōſidera formam ſibi iniuncti of ficij. vt. sͣ. de inſtitoria ſi cum villico. ⁊. l. ſed ſi pupillus.§. ſed ſi ex toto. ⁊. l. cuicunqꝫ.§. ſed cum fullo. ¶ Nota ꝙ ciuitas facit vſuras. ⁊ dic vt no. Archi. xlvij. diſt. quoniā. vbi etiam declarat quis tūc peccet. ¶ Ultimo Guil. ar. huius. l. que dicit ꝙ per ſeruum publicum. ideſt officialē acquiritur ſine ceſſione tenet ꝙ in extraiudicialibus per notarium tanqͣꝫ per publicam perſonā acquiratur actio. ⁊ de hoc habes glo. expreſſam. inſti. de ſatiſdationibus. §. ſi vero. Sed Inno. tenet ꝙ non queratur niſi per notarium actorum ſeu in iudicijs. vt in. c. dudum. de cōuer ſione cōiugatorum. prima opi. approbatur per practicā totius mundi. ¶ In glo. ſcilicet maiorū in fine. vult iſta glo. dicere ꝙ quando maiores vſure veniebant ex virtute conſuetudinis nō verſabatur circa eas maiores geſtio ſiue adminiſtratio iſtius gaij. ſꝫ quando veniebant ex vir tute conuentionis. tunc interuenerat actus ipſius quem non poteſt res publica pro parte approbare ⁊ pro parte improbare. quia circa idem ideſt circa eandem ſpeciem actus ſiue adminiſtrationem que eſt in nominibus ꝯtrabendis ⁊ pecunia collocanda non ꝯceditur variatione. vt. l. cum queritur de admini. tutoꝝ. vel dic ꝙ in primo caſu reprobauit ſtipulationem ⁊ non agitur res publica ex ea ſed repetit pecuniam ſuam ⁊ vſuras ẜm conſuetudinem. Secundo caſu approbauit ſtipulationem ⁊ quo rūdam nomina volebat ſequi. quorūdam non. quod nō licet. quia non ꝯceditur variatio vt dictuꝫ eſt ẜm Odoſ. ⁊ per iſtam. l. determinatur. l. ſi negocia abſentis. sͣ. de ne go. geſt. vt ibi no. in princi. vltime glo. ẜm Cyn. in addi. ¶ Extra nota arg. ex eo quod diſtinguit hic inter pactū ⁊ cōſuetudinem. quia vnum eſt prouiſio hominis. aliud ꝓuiſio legis. ⁊ ꝙ. l. hac edictali. C. de ſecūdis nuptijs nō habeat locum in lucro quod defertur viro ex forma ſtatuti. quia illud habet legali prouidentia non ex pacto. ar gu. huius. l. ⁊ sͣ. de adop. ſi arrogator. ver. ſed an impuberi. doc. cōmuniter tenent contrarium. quia prohibitualienare debet cauere ne alienetur. vnde debet mulier ſic dare dotem ex cauſa tali pacto ꝙ non vendicet ſibi locuꝫ ſtatuti de lucrando dotem. vt not. jͣ. de verborum obliga. ſi ita quis.§. ea lege. vbi eſt glo. multum no. ad hoc. ſed iſta. l. multum facit pro marito. NOVAADDITIO. ¶ Ex lectura antiqua. ¶ In verbo tex. ibi gerebat. Erat enim maſſarius com munis ac. ¶ In verbo tex. ibi ſub vſuris ſcilicet minori bus. ¶ In verbo tex. qd̓ vſurarū. ſcilicet minor. ¶ In verbo tex. compenſationem computationes. ¶ In ver bo tex. fieri ſi pro quamuis. Quādo diuerEia mutuam. ſ termini appo nuntur diuerſis actibus ſucceſſiuis non eſt de ſiderandus lapſus omnium terminoꝝ ſed ꝗli bet terminus pro ſe ſuum producit effectum. hoc dicit. ⁊ nota ſummarium. ¶ In tex. ibi deinceps. Nota quid operetur clauſula. ⁊ ſic deinceps. ⁊ cuius ſignificationis ſit. Et ibi ſua quaqꝫ die hoc eſt ſignuꝫ vniuerſale. ſecus ſi dixiſſet ſi qua die. quia tūc eſſet particulare. ⁊ propterea videbatur ꝙ hic requireretur ꝙ omnes termini ſint pre teriti. vt. l. ſi neceſſarias.§. ſi ānua. ſed hoc facit dictio deinceps ẜm glo. vt dicit Hugo ẜm Cy. in addi. ⁊ ibi poſt terium menſem. pro iſta parte accipitur alternatiua. quia ſemper communis eſt ⁊cͣ. Cy. ¶ Nota ꝙ quando alternatiua cadit inter terminos debemus accipere terminum magis longum. quia minus obſtrictionis ſeu ob ligationis ꝯtinet. ⁊ ibi euitari ⁊cͣ. ¶ Nota ꝙ mora q̄ nō pōt purgari circa preterita pōt purgari circa futura. Nota glo. que in Ui ſemiſſes. qpit nota mirabi lem preſumptionem. ⁊ vide not. C. eo. titu. l. aduerſus. Ex lectura antiqua. ¶ Per longam preſtationeꝫ minorum vſurarum a maioribus videtur eſſe receſſuꝫ. hoc dicit. ¶ Et nota ꝙ in iſta. l. preſtatio ⁊ tempus inducebātur ad preſumptio. liberationis. ſed quando inducit̉ ad preſumptionem obligationis iſta eſt materia. l. cum de in rem verſo. sͣ. e. vel ſic. qui longo tempore recipit mi nores vſuras intelligitur a maioribus receſſiſſe. hoc dic̄. Iſta. l. eſt arg. ꝙ qui recepit minorem cenſum longo tēpore videatur remiſiſſe maiorem. de hoc habes extra de cenſibus cum olim. ſed Specu. dicit ꝙ iſta. l. loquitur in acceſſione odioſa. ſecus in preſtatione fauorabili in Spe cul. de cenſibus.§. fina. in fine. Sed habes arg. contra eū infra de proba. procula. ſed ibi interuenit preſumptio ēt ex coniunctione perſonarum. vt infra de dona. inter virū ⁊ vxorem. ſi ſeruus communis. ¶ Ex lectura antiqua. NOVA ADDITIO. ¶ In verbo tex. pacti tacite. ¶ In verbo tex. exceptio nem dicit Specul. ꝙ hoc eſt ſpeciale odio vſurarum. ſecus in preſtatione fauorabili. ita not. in Specul. de cenſi bus.§. fi. in fi. ¶ In verbo tex. ibi pecunia ratione negligentie. ¶ In verbo tex. ibi debeat ꝓcurator vel geſtor. ¶ In v̓bo tex. fenerauit ideſt fenerare ſolitus fuit. Bal. ſuper. ij. ff. veteris. A iiij a ¶ Non viciatur. Et an ⁊ quando vicietur. ⁊ vide Fely. in. c. cum ſuper. ī me. ij. col. de offi. de b ¶ Pro homine. Adde Bart. in. l. i. in fi. ff. de pe. leg.

De vſuris ⁊ fructibus. a ¶ Curare. Ubi oīno vide. d. Ia. may. de actio. nu. xxxv. cuꝫ plu. ſe q. nume. b ¶ Si pupil lo. Ad materiamʰ huius tex. adde que habentur per do. Bart. ſoci. in ꝯſi. clxxiiij. incipi. pro factiōi fallor v̓. ⁊ propter pre dicta in. ij. par te. ⁊ in conſil. clxxx. incipiē. diligenter. v̓ſi. tertio etiaꝫ ex cuſantur ea. ꝑ te. ⁊ in conſil. clxxix. incipi. circa preſentē ver. confirmo. ¶ Ex cōſuetudine non feneQueſitum eſt? candi preſumitur quis nō vſurarius. hoc dicit. ⁊ ad hoc allegatur. ¶ In textu. ibi odioſa ideſt ſterili. econtra vtrum ex conſuetudine fenerandi preſumatur contractus vſurarius. nota. Iacob. de are. C. plus vale. quod agitur emptione. ⁊ adde extra de pig. illarum. ⁊ extra de ꝯͣhen. emp. ad noſtram. In gl. Aulus reſpondit. pi cū heredis res eſſet ⁊cͣ. Nota ex hac glo. ꝙ cuꝫ allegatur res heredis non tranſit dominium in legatarium. vidiſtis not. in. l. titio pap. ſupra de ſerui. quod nota ⁊ tene menti. Ex lec. anti. ¶ In tex. ibi ſimiliter.i. poſt mortem ſuaꝫ deducto reditu. Fran. accur. Et ibi neqꝫ repillogat vtrū qꝫ caſum. Fran. accur. NOVAADDITIO. ¶ Ex lectura antiqua. ¶ In verbo tex. quoqꝫ non ſolum fructus aliarum reꝝ ¶ In verbo tex.§. heres ibi propter qd̓ videtur. ¶ In verbo tex. de redditu. vide in Spec. de locato.§. i. v̓ſi. pe. ¶ In verbo tex.§. neratius. ¶ In v̓ ibi ſimiliter.i. poſt mortē ſuā deducto redditu. ¶ In v̓. text. in fidei ideſt ſine redditu. ¶ In v̓. tex. neqꝫ repilogat vtrūqꝫ caſum. Nota hic cum.§. ſeHeres rogatus. quenūi. qꝫ verba ſine redditu oēm acceſſionē excludūt niſi poſt morāqd̓ ē no. In glo. ibi officio Eqꝫ eorum. non pōt ẜuare ⁊c̄. Nota hac glo. ⁊ idem habuiſtis. no. sͣ. de peti. heredi. l. heres furioſi.§. fi. quod facit ad q̄ ſtionem quam formant doc. inſti. de act. in prin. Ex lec. an ti. ¶ Non debet̉ acceſſio acceſſionis. h. d. In textu ibi non Iberalitatis. exiguntur ſcilicet mora irregulari. Nō preſumitur poſſeſſio traCum vſure. quta emptori ꝑ eū qui perit pͦ cium niſi probetur. ⁊ qui negat rem traditam videt̉ opponere exceptꝭ. rei non tradite. hoc dicit. ¶ Nota ꝙ ne gans videtur excipere. ⁊ adde quod no. sͣ. de edil. edic. l. ediles.§. fin. vel ſic. ſi non eſt tradita poſſeſſio etiam fiſcus non agit ad precium vel vſuras. hoc dicit. Sed quomodo tenuit iſte contractus cum precium non interuenerit in inſtrumento. vt. jͣ. de iure fiſci. ſi procurator. So. illa. l. dicit ꝙ non poteſt haberi fides de precio. ſed non dicit fidē haberi de precio vbi non traditur poſſeſſio. vt. sͣ. de tributo. procurator.§. ſed ſi dedi. vnde bene tenet verbalis conuentio d̓ futura datione precij ⁊ traditione rei vt hic. vnde videmus ꝙ vēditiones fiſcales incipiunt a cōuentione ⁊ ſit ſolutio dudum poſt quod nota. NOVA ADDITIO. ¶ Ex lectura antiqua. ¶ In.§. cum vſure. in verbo tex. ibi emerat habita fide de precio non ob. jͣ. de iure fiſci ſi procurator. quia ibi non negat valere cōtractus ſed dic̄ non tranſire dn̄ium. In.§. ſi pupillo Um quidam. aānota tex. ibi vſure enim ⁊c̄. Nota ex hoc tex. ꝙ minor nō reſtituitur ad lucrum quod facere potuiſſet ex delicto alterius. facit quod habuiſtis.sͣ. ex quibus cau ſis maio. l. ſciendum. Ex lec. anti. ¶ Verba reducuntur ex impoſſibili tempore ad tempus poſſibile. hoc dicit. ¶ In tex. ibi ꝗncūces ⁊cͣ. ideſt quadrantes. Odoſ. ⁊ ibi cōmiſſa eſſet. quia nulla eſſet vſura ſoluta. Frā. accur. ⁊ ibi rediget. ¶ No. ꝙ quando contractus excedit modum debet reduci ad debitum modum. ¶ Nota hic non ſeruari pactū de ma ioribus vſuris retrorſum preſtandis vbi minores interiꝫ ſunt ſolute. ⁊ eſt ratio quia poſſet excedere legitimuꝫ mo dum vſurarum ẜm Cy. vel eſt ratio iniquitas pacti in ſeipſo quia iniquum eſt ꝙ ille qui pro preterito tēpore obtemperauit pro eodem tempore penam incurrit. iſta eſt verior ratio. ¶ Nota hic arg. ꝙ qui petit reduci ad debitum modum puta laudum videtur incertum petere ⁊ obſcura quodāmodo eſt petitio ſicut obſcura eſſet redu ctio vel decretum. arg. huius tex. tamē in obſcuris de ſui natura toleratur libellus ſed nō ſententia quia ſententia debet eſſe actus declaratiuus quod dic vt no. inſti. de ac. a.§. curareª. ¶ Item nota ꝙ reſcriptum ⁊ ſtatum obſcu rum requirit neceſſariam prudētiam declaratam. ⁊ ſi ne ceſſaria ergo permiſſa. arg. fami. her. alienationes. Tacita vſurarum remiſſio Diuus PllS. etiā ſub ſpe futuri meriti facta reuocari nō pōt. h. d. vel ſic. qui ſub ſpe future gratie vſuras non petit eas remiſiſſe videtur. h. d. Indigno etiam fructus FideicōmiſſO. auferendi ſunt. hoc dicit. ¶ In tex. ibi vſurarum quas accepit ex cōtractu defun cti vel mora heredis. ⁊ ibi heredi.ſ. indigno. Mora regularis Si pupillus non.nā cōmiuū ebinō eſt cui poſſit offerri. Nec ēt per reſtitu. in integrū pōt ſuc curri minori in penis que commiſſe non ſunt ab aduerſa rio. h. d. ¶ In tex. ibi nō potuit. q. d. nihil. ¶ Nota. hic parificari impedimentū etatis ⁊ abſentie. ¶ Itē no. ꝙ reſtitutio non ꝯceditur ad cauſandū delictum vel moraꝫ vbi nō eſt delictum nec mora. ⁊ argu. huius.§. videt̉ ꝙ ſi minor non petijt caſſari teſtm̄. qꝛ forte non habuit tuto. ⁊ ideo heres fecit ipſum inſinuari ex forma ſtatuti ꝙ nō poſſit minor reſtitui. qꝛ pena caſſationis non eſt introdu cta ꝑꝑ lucrum. ſed ꝑꝑ moram. nam iſta eſt rō principalis in oībus penis cum ergo inſinuās non cēſeatur in mora Item iſtud ſit lucrum odioſum ⁊ nō fauorabile. ergo nō concedit̉ reſtitutio. vt. l. deniqꝫ. sͣ. ex ꝗbus cau. ma. qd̓ cre do verum. arg. sͣ. de mino. auxilium. NOVA ADDITIO. ¶ Ex lectura antiqua. ¶ In v̓bo tex. quot annis. ¶ In v̓bo tex. cōmiſſa eſſet qꝛ nulla eēt vſura ſoluta. ¶ In.§. ſi pupillo. vide Inno. extra de in integ. reſti. coram felicis. ¶ In v̓bo tex. nec ſilē videri. ar. ꝙ ſi minor omiſit petere caſſationē dōatōis nō īſinuate ex forma ſtatuti nō ſuccurrat̉ ſibi qꝛ non agit̉ de lucro ꝯſiderata pͥncipali legis intentiōe. ſed de mora. ⁊ qꝛ dato ꝙ de lucro. tn̄ cuꝫ alterius iniuria. vt. l. deniqꝫ. ꝗbus. ¶ In.§. ex locato. In v̓bo tex. debet nō niſi ex me ra vſura p̄ſtare debet. ¶ In v̓bo tex. in.§. fiſcus. vide. jͣ. d̓ publicanis licitatio.§. fi. de quo.§. format. q. ſpe. ⁊ ip̄am nō alle. in tex. de īmu. eccle. in fi. ⁊ oēs dicūt ꝙ ſi ſtatutuꝫ facit p̄dia tributaria ⁊ alienātur in eccl̓iam ꝙ eccl̓ia tene tur ad tribu. Sꝫ videt̉ ꝯͣ ꝙ īmo ſtatim liberētur. vt. l. placet. C. de ſacroſan. eccleſ. nō enim plus pōt ſtatutū qͣꝫ ius cōe. ſed p̄dia tributaria de iure cōmuni trāſeūdo in eccle ſiaꝫ ſtatim liberātur ergo ⁊c̄. vt. jͣ. de ep̄i. ⁊ cle. auc̄. itē nul la cōitas. vel dic ꝙ ad ordinaria teneātur ad exͣor. nō qꝛ ſuꝑ extraor. eſt pͥuilegiata ſuꝑ ordina. non ſi res erat affe cta anteqͣꝫ trāſiret in eccl̓iam. ⁊ vide in Spe. de cle. ꝯiug. ⁊ facit. C. de aduoca. di. iudi. l. pe.§. fi. ⁊ de agētibꝰ in rebus. l. nullus ẜm Oldra. ¶ In v̓bo dat ēt eo calu quo daret priuatus. Fiſcus ex ſuis contracti. ex ſua ꝑſona non tenet̉ ad vſuras ex mora ſed agit ex mo ra. ſꝫ ſi pͥuato ſuccedit iure pͥuati vtit̉ in eo ꝓ tꝑe qd̓ cum pͥuato defluxit. h. d. ¶ In tex. ibi dare ſolet.ſ. ꝓ tꝑe ꝑterito. ¶ No. hic cū.§. ſeq. ꝙ qn̄ pͥuilegiatus ſuccedit nō pͥuilegiato ſit diſtinctio tēpoꝝ in his que pendet ex tꝑe In his v̓o que pēdent ſolū ex ꝯͣctu inito ex ꝑſona ſucceſſorum non inducitur variatio. vt C. de reſti. mili. l. que a patre. In his vero que pendet ex preſenti poſſeſſione pſens poſſeſſor debet conſiderari non preteritꝭ. vt. l. paulus.§. fi. de acqui. here. ⁊. l. licitatio.§. fi. de publicanis. ⁊ eſt arg. ad eccleſiaꝫ ſuccedentem layco vtrū ſoluat collectas pro

ctas pro illo patrimonio. ⁊ dic vt no. in Spec. in titu. de clericis coniugatis. ⁊ facit quod no. in Specu. de īmuni tate eccleſiarum. Item facit. C. de agentibus in rebus. l. nullus. ⁊ vide Guil. C. de ſacroſan. eccle. placet. ⁊ Cy. in aucͣ. quas actiones. ⁊ Archi. xi. q. i. clericum. In tex. ibi vſura nō ipſa ſors Eos qui ex. gran̄. accur. No. ar. ꝙ ep̄s ⁊ ēt iudex v̄i dies non. ecularis poſſit aſſignare tp̄s executoribꝰ teſtamēti. ⁊ ꝙ tp̄s aſſignatus a iudice in terpellat pro homine. ⁊ hoc verum niſi tp̄s eēt limitatuꝫ a teſtatore. per hoc habes ꝙ ꝯſtitutio ep̄i q̄ arctat execu tores ad exequendum infra annum non habet locuꝫ ſi te ſtator aſſignauit largius tp̄s. ¶ In tex. ibi vſuras qͣꝫtita tis impēdēde ī ſtatuis vel capella ſi teſtator iuſſit impēdi. Nota gl. que īcipit nota ipſas res Fiſcus ex ex qua habes ꝙ fiſco ſit mora re ipſa quam glo. habes. jͣ. eo. l.§. eos. vbi ponit̉ alius caſus in quo ſit mora rei re ipſa qui caſus ſunt contra glo. que eſt. jͣ. eo. l. ſed ſi rei publice. ⁊ ibi dicam. NOVA ADDITIO. ¶ Ex lectura antiqua. Clericꝰ ſuccedēs layco Si debitores. vrū pro illis bonis ſolū ſoluet datas ⁊ collectas. ⁊ ꝗd fratribus cōſa bona poſſidētibus quoꝝ vnus ē clericus. ⁊ ꝗd ſi alij fr̄es alienāt in clericū cā vitandi onera. vide in ſpec. de cle. ꝯiug. iiij. ꝑte. ibi ſolēniter inuenies. ⁊ vide h̓ oīno qd̓ no. Cy. in auc̄. qͣs acti. in. v. q. ī eo tn̄ ꝙ dicit ibi Cy. de vidua ꝯͣ. credo qꝛ da to ꝙ nō vtat̉ priuilegio ſuo reſpectu obl̓onis nō ſue ſꝫ te ſtatoris tn̄ vtit̉ priuilegio ſuo reſpectu fori hic eſt ꝙ ī potentiorē dr̄ facta alienatio. ſꝫ ibi loquit̉ de alienatione fcā ti. ſingulari ſic non ob. rō.ſ. p̓uilegij fori ergo pōt eo vti de aliena. iudi. l. i. ⁊. l. ex hͦ edicto.§. ſed heredem. ⁊ vide Guil. C. de iudi. l. ꝓperandū in fi. ⁊ vide oīno Guil. C. d̓ ſac. ecc. l. placet. ⁊ vide oīno Arch. xi. q. i. clericū. ¶ In v̓. tex.§. eos ꝗa ibi vſura nō ipſa ſors quā negligēter d̓de rūt vt h̓ īnuit a ꝯͣrio ſenſu. ¶ In v̓. tex. arguit̉.ſ. curator. Iſtū tex. allega Uictis agris. ut ꝗdā ꝙ euen tus ꝯditiōis ꝯſtituit quē in mora qd̓ apparet qꝛ ſtatī euictis agris vſure veniūt ſine īterpellatiōe. de qua. q. no. in. l. ſi ex legis cā. ⁊ in. l. ita ſtipulatꝰ. Iͣ. de ver. ob. ⁊ vide qd̓ habes in. l. quotiens in diē. eo. ti. Ex lec. ant. ¶ Ablatiuus reſoluit̉ in cōdi. hoc tex. q̄ in terpellat pro hoīe hoc. glo. de hoc no. jͣ. de cōdi. ⁊ demō. a teſtatore. de interpellatꝭ. no. per Guil. in. l. ꝙ ſi cer. pe. ꝑ Ia. in. l. vinū. hēs glo. in. l. ſi ex legati cā. jͣ. de ver. ob. Cy. tāgit in. l. magnā. ¶ In tex. ibi agris.i. ſi ⁊ qn̄ agri euincantur ⁊ ſic ablatiuus abſolutus reſoluitur in cōdi. Cy. ī addi. ⁊ ibi poſt. quaſi dicat nō ante. ⁊ ibi reſtitui. ergo re ſtituit fructus medios ⁊ nō recepit vſuras. nam ⁊c̄. No. ꝙ etiam contra in Poſt traditam. certum heredeꝫ currūt vſure inchoate. ¶ Ex lectura antiqua. NOVAADDITIO. ¶ Dic d̓ ablatiuo ꝙ qn̄qꝫ īportat merā ꝯditionē. vt. l. a teſtatore. qn̄qꝫ nō merā. vt. l. xi.§. cū eēt de le. iij. ⁊ ſi hꝫ p̄cedentē diſpoſitionē exp̄ſſam ē clarū vt hic ſi nō aut v̓ba executiua ſūt directa in ip̄m ꝯditorē ⁊ ad eius ptātē rela ta tūc īportat diſpoſitionē in ſe ꝯditionē in alio. vt.§. cum eſſet all̓. Aut ſunt directa in debitorem. tūc īportat morā ⁊ ꝯditionē. vt. l. a teſtatore. Ratio dr̄ie qꝛ primo caſu ē in ptāte creditoris ergo valet ad agēduꝫ. ſcd̓o caſu in ptāte d̓bitorꝭ gͦ valet ad repellēdū. ar. sͣ. d̓ eo ꝙ cer. loco. l. vſus. Appellatione Ideamus an. fuctus ꝯtine tur ꝗcꝗd ex re ꝑcipit̉. Itē pēſio ⁊ oīs vtilitas rei accedēsᶜ. h. d. ſic ad hoc qd̓ dicit Inno. ꝙ ille qui ꝑcepit vtilitatē ex iuriſdi. dr̄ ꝑcipere fructus ex in riſdi. dicit ēt ꝙ qn̄qꝫ fructus appellat̉ ꝗdā actus. vn̄ elige De vſuris ⁊ fructibus. 2 1 3º De vſuris ⁊ fructibus. re eſt fructus iuris eligēdi ẜm Inno. de reſtitu. ſpo. ex litteris. ⁊ de proba. lꝫ cām. ⁊ de re iudi. cum bertoldus. facit qd̓ no. sͣ. ſi ſer. ven. loci corpus.§. i. in glo. no. intereſſe. ¶ In tex. ibi intelligi pōt hoc veruꝫ ſi agat̉ ī vſufructuarium. ſecus ſi agatur cōtra tertium poſſeſſorē. vt no. sͣ. de rei ven. fructus. vel loquitur hic qͣꝫtum ad meram ſignificationem vocabuli nude proprietatis. ¶ Ex lectura antiqua. NOVAADDITIO. ¶ In ver. tex. ex quo tꝑe. In ver. text. potuerat lꝫ tamē raro locant̉. ¶ In gl. que ē ſuꝑ ver. tex. admittendū q̄ in cipit pōt dici. In verbo. gl. inuenimus. īmo vt. C. de iure do. l. fi.§. fi. ⁊ no. ſo. ma. l. de diuiſ. ⁊ no. jͣ. e. mora. ſꝫ ibi nō ſolo curſu tꝑis. ſed qꝛ ēt ſuſtinet vir onera mr̄imonij no. Illicituꝫ Ca Sſuras illicitas. udto mir tum vitiatur nō vitiat. h. d. ſic in. l. placuit. jͣ. eo. No. l. notabilē Ciendum eſt. meti tenendā ꝑꝑ eius exēpla ex quibus dicat̉ ꝗs eē in mora. ⁊ no. tex. dum dicit ꝗd enim ſi amicos ⁊c̄. Nam hēs hic ꝙ ꝗs pōt in teſtes amicos adhibere videbitis in. l. iij. jͣ. d̓ teſtibus in.§. iulianus. Ex lec. ant. ¶ Non oīs differēs eſt in mora qꝛ ꝓbabilis vel neceſſaria cauſa excuſat a mora. h. d. vſqꝫ ad. l. ſiꝗs ſolutioni.§. i. ¶ In tex. ibi amicos vel notarium qꝛ non cogitur ꝗ ſoluere niſi fiat ſibi inſtrumentū refutationis vt no. C. d̓ diſcuſ. l. ne cā. ⁊ no. ꝙ amicitia nō repellit teſtē vel notariū. ¶ In tex. ibi rogādis vbi ꝗs tenet̉ dare fide iuſſorē non eſt in mora interim dū ꝓcurrat ꝓ inueniēdo. ⁊ adde qd̓ no. Inno. de offi. dele. p. ⁊. g. ⁊ ibi exceptio ni ſi eēt calūnioſa vt. jͣ. l. ꝓx. Ex quo no. ꝙ exceptio calūnioſa nō excuſat a mora. ⁊ ibi nō poſſet. ¶ No. ꝙ ꝑꝑ nimiā feſtinantiā excuſat̉ qn̄qꝫ ꝗs lꝫ nō dimittat procuratorem. ¶ Ex lectura antiqua. NOVA ADDITIO. ¶ In ver. tex. vitiare ⁊ poſſunt peti legitime vſure. vt. jͣ. eo. l. placuit. In glo. ibi niſi in ꝑſona mi Ed Et l. noris ec. tenet ergo gl. iſta s ꝙ in vſuris non eſt reperire caſum in quo fiat mora re ip̄a niſi in perſona minoris. certe hoc reperitur in alijs duobus caſibus in ꝗbus ſit mora re ipſa ēt in vſuris. vt. l. cum quidam.§. fiſcus. ⁊.§. eius qui. fa cit quod videbitis no. in. l. mora in prin. jͣ. eo. ⁊ qd̓ videbi tis no. in. l. eum ẜm primam lecturam. NOVA ADDITIO. ¶ Ex lectura antiqua. ¶ In verbo tex. mandare per procuratoreꝫ. ¶ In verbo tex. non poſſet de facto de iure eniꝫ poteſt. ¶ In ver. tex. ve pro vel. Nota tex. in.§. mora. ꝙ inter Iquis. pellatio negocioꝝ geſtorꝭ cō ſtituit quem in mora. qd̓ qualiter intelligatur dic vt in. l. ſi ſeruū.§. nunc videamus. jͣ. de ver. ob. ⁊ ibi per glo. ⁊ doctores. Ex lec. ant. ¶ No. ꝙ habens iuſtam cām litigandi ex cuſatur a pena. ⁊ Io. an. in addi. ſpe. in ti. de arbitro tꝫ ꝙ iuſta cauſa litigandi excuſet petentem reductꝭ. laudi a pe na cōpromiſſi. Nam ſicut excuſat hic ab vſura ſic a pena qꝛ paria ſunt. ⁊ ibi iuſte.i. ꝓbabiliter. vt. sͣ. eo. fideicō. in prin. alias non eēt dubium. ⁊ ibi gerebat legitime. puta tutor curator vel pater legitimus adminiſtrator. al̓s non videtur ꝙ negocioꝝ geſtor poſſit in mora cōſtituere per interpellatꝭ. cuꝫ non poſſit ei ſolui. nec debet admitti etiā ſi caueat cum conſtet eum nō habere mandatū ẜm Riꝫ. ma. Sed Odoſ. videt̉ intelligere ſimpliciter textum vt ia cet. Cy. qꝛ non interpellat ſibi ſed dn̄o. ⁊ qꝛ vtiliter lex ra rificat pro homine. vt. sͣ. de neg. geſt. pompo. vel intelli gtur ratihabitione ſecuta. NOVA ADDITIO. ¶ Ex lectura antiqua. ¶ In.§. mora videtur. In verbo tex. ibi impleri vt per merum miniſtrum in cuius perſona non radicat̉ aꝗſitio.

De vſuris. ⁊ fructibus. ¶ Nota tex. in.§. ī alieno. ⁊ no. Ul IClI. eius rōnes. ⁊ no. tex. ibi in v. porro. ⁊ d̓ materia huius.§. vidiſtis in. l. ex di uerſo. sͣ. de rei ven. ¶ Secundo no. in.§. preterea quando ſit verū ꝙ fructuarius facit fructus ſuos. ⁊ quando bonefidei poſſeſſor de quo vidiſtis in. l. poſſeſ ſor. sͣ. de vſufru. ⁊. l. ſi vſufructus meſſem. sͣ. quibus modis vſufru. amit. ⁊ nota glo. ſuper verbo ſeparatim que dicit ꝙ fructuarius facit fructus ſuos etiā naturales quā gloſ. allegaui tibi in. l. vſufructu legato. sͣ. de vſufructu. ¶ Vltimo no. glo. poſitam in.§. bonefidei ſuper verbo percipiendos. que dicit in quibus bonefidei poſſeſſor ab initio remaneat bonafide poſt litem conteſta. vel controuerſiam quam no. Ex lec. ant. ¶ Malefidei poſſeſſor in parte vel in totū quatenus eſt malefidei nō facit fructus ſuos. h. d. ¶ In tex. ibi percipitur. No. ꝙ ſolum trahit ad ſe ſemen. Bonefidei poſſeſſor facit fructus In allenO. ſuosq ac ſi eēt verus dominus. h. d. ¶ In tex. ibi percipiendis fructibus īduſtrialibus in quibus vis bonefidei poſſeſſoris eſt potentius pro cultu ra ⁊ cura. vt inſti. de rerum diui.§. ſiquis a non domino. NOVA ADDITIO. ¶ Ex lectura antiqua. ¶ Uide qd̓ no. Inno. per hanc. l. extra de preſcrip. c. fi. B. Diuiditur in quatuor partes. Prima loquit̉ in malefidei poſſeſſore. Secūda in bōe fidei. Tertia in fructua rio ⁊ emphitheota. Quarta in eo qui fuit bone fidei ab initio ⁊ malefidei. ex poſt facto. Secunda ibi in alieno. Tertia ibi pretera. Quarta ibi bone fidei. ¶ In verbo tex. percipitur ⁊ dicuntur fructus labores hominum. l. i. .C. de metatis. lib. xij. ¶ In.§. in alieno. In verbo text. frumentum alienum. ¶ In verbo tex. percipiuntur per tinet. ¶ In verbo tex. eis neutri generis. ¶ In verbo tex. accedere.ſ. fructus. ¶ In.§. preterea. In verbo text. ſatis ⁊ de quocunqꝫ frumento. Fructuarius verus vel putatiuus Preter ea. non facit fructus ſuos niſi a ſe vel ab alio pro ſe fructus ſeparatos a ſolo. ſed bonefidei poſ ſeſſor qui poſſidet tanqͣꝫ dominus vel tanqͣꝫ emphitheota facit eos ſuos ipſa ſeparatꝭ. non diſtincto quo nomine ſeparentur. hoc dicit. adde quod no. in. l. ſi fur deceſſerit .sͣ. de vſufru. l. vſufructuarius meſſem. sͣ. ꝗ. mo. vſu. amit. Superueniens mala fides nō Bone fidel. inpedit acquiſitioneꝫ dominij in fructibus induſtrialibus. h. d. Nec ob. quod no. in. l. ſi ego.§. partus de publi. quia ibi qͣꝫtum ad vſucapioneꝫ. hic qͣꝫtum ad dominiuꝫ. ⁊ vide quod no. Innocen. in. c. vlti. de preſcrip. NOVA ADDITIO. ¶ Ex lectura antiqua. ¶ In quo differunt fructus ⁊ redditus. vide ꝑ Archi. xiij. q. i.§. his. Mora trāſit ad hereUm patri. dem̄. hoc dicit. Uod in ſtipulatione. Non valet incerta adiectio. h. d. Nota ex hac. l. qn̄ dicaOra fleri. tur mora contrabi. Secundo no. ꝙ mora re ipſa non contrahit̉. Sꝫ hoc dicit glo. mag. ꝙ fallit in minore. ſunt ⁊ alij caſus quos vidiſtis modo in. l. ſed ſi rei publice. sͣ. eo. vos habetis hic vnam glo. magnam que facit quatuor. Primo ponit ꝙ ſit mora cōmunis. Secundo ponit effectus more cōmunis. Tertio ponit d̓ mora ſpeciali. Ul timo tangit qualiter mora purgetur. ⁊ ad vltimum. vide quod no. doc. in. l. ſi inſulam. jͣ. de verbo. obli. ¶ In glo. magna ibi per diei appoſite lapſum ⁊c̄. dic itē per lapſuꝫ diei appoſite a lege vt eſt tex. in glo. in. l. ij. C. de iure em̄phi. ⁊. l. ſi mora. jͣ. ſo. ma. ⁊ eſt tex. ⁊ glo. in. l. fi.§. pe. C. de iure do. ¶ In glo. ſuper verbo ſemper. ⁊ no. iſtam glo. magnam que videt̉ velle ꝙ ad cōſtituendum debitorem in mora ſufficit vna interpellatio. ⁊ probatur in. l. titia ſe. ia. jͣ. de le. ij. ¶ Secūdo no. in fi. huius glo. ꝙ pr̄ nō tenet̉ ad vſuras ad exemplum fideiuſ. facit. l. cū filius. jͣ. de ver. ob. Venio ad ver. ſed ſi duo iſtum.§. declara per Dy. i. c. mora circa fi. de reg. iur. lib. vj. Ex lec. ant. ¶ Mora cōmittitur per legitimam inter pellationem debitoris congruo loco ⁊ tempore factam ⁊ ceſſationem debitoris ſubſecutam. Itē mora eſt quod dam quid qd̓ in facto cōſiſtit qd̓ certa diſtinctione nō po teſt vniformiter limitari. Item per interpellationeꝫ factā ſeruo debitoris non contrahitur mora per ipſum debito rem. ⁊ per deſiſtentiā creditoris ab interpellando.i. a vo luntate interpellandi mora finitur. hoc dicit principium. ¶ In text. ibi non ex re..i. ex ſola ſubſiſtentia debiti. ⁊ ex non dari vel non fieri. ⁊ loquitur hic de mora regulari. ⁊ ibi ꝙ ſcilicet an ſit interpellatus. ⁊ an congruo loco ⁊ tēpore examinabitur etiam apud iudicem nunquid aliqua iuſta ratione vel occaſione fuerit ceſſatum. vt. l. ſciens. ⁊ .l. quis ſolutioni. sͣ. depoſiti ſi ꝗs inficiatus. ⁊. l. quod te. .sͣ. ſi cer. peta. ⁊ ibi nam vt pompo. bene dico myſterium iudicis exigendū in examinatꝭ. facti. quia hoc nō poteſt congrue ſub certa regula deſcribi. nec poteſt iudici tradi certa forma ſpecialis que omnes circūſtātias complecta tur. Dicit Ariſto. in rectꝭ. oportet recte poſitas leges oīa determinare ipſas ⁊ qͣꝫ pauciſſima cōmittere iudicantibus. ⁊ vult dicere ꝙ illa ſunt cōmittēda arbitrio iudicis que non poſſunt ſub certa regula limitari vt hic. ⁊ facit .jͣ. eo. ſi bene. ¶ In textu ibi ſi ſeruo quia non eſt facta in terpellatio congrue perſone. ⁊ ibi cum etiam bene dico vbi non eſt denunciatum domino moram non cōmitti. qꝛ ſi eſſet denunciatum domino ⁊ receſſum a denunciatiōe tacite vel expreſſe mora vlterius non duraret. ¶ No. ꝙ ad hoc vt mora cōmittatur requiritur debiti ſubſiſtentia debitoris ſcientia vel ignorantia ſupina. Interpellatio le gitima ⁊ vt ſit legitima requirit tres comites. perſone cō gruitatem ⁊ loci ⁊ temporis oportunitatē. ⁊ hoc ad mo ram percipiendam. ſed ad moram continuandam requiritur quoddam quartuꝫ.ſ. ꝙ non ſit ab interpellatꝭ. receſ ſum. ⁊ hoc dicit tex. ⁊ glo. ⁊ dixi ꝙ iſtud principium lo quitur in mora regulari que cōmittitur per interpellatꝭ hominis. eſt quedam mora regularis que cōmittitur per interpellationem diei ⁊ iſta ſemper intelligitur fieri congruo loco ⁊ tempore. vt. l. fi. jͣ. d̓ nau. fenore. niſi occurrat impedimentū ex parte creditoris. vt. l. pecunie fenebris .§. fi. sͣ. e. ⁊. l. celſus.§. pe. de arbi. de condi. dic vt dixi. sͣ.e. euictis. ⁊ eſt quedaꝫ mora que appellatur irregularis. i extraordinaria ⁊ de iure ſpeciali que cōmittitur per ſola debiti ſubſiſtentiam ⁊ ceſſatꝭ. re ipſa. ⁊ non habet locum niſi in caſibus expreſſis in iure. vt hic no. in glo. ¶ Secu do nota ꝙ littera videtur ſonare ꝙ ille qui omittit interpellare quaſi per negligentiam interpellandi faciat ceſſa re moram. tamen iſte non eſt intellectus littere. quia proteſtatio ſemel fcā ſemper ꝑdurat donec recedatur ab ea. vt. l. traiectitie. de act. ⁊ ob. ſicut. ⁊ quilibet actus ex quo vis oritur. vt no. jͣ. de acquir. poſ. l. i.§. veteres. debet ergo exponi littera vt dixi ſuperius de actu cōtrario ipſi interpellationi. vt. sͣ. de mi. emilius lar. ⁊ hoc de mora regulari. Sed mora irregularis etiam integraliter purgatur pu ta ceſſante priuilegio quod erat cauſa efficiens talis more. vt. l. titia ſeio.§. vſuras. de lega. ij. ⁊ adde quod notaDy. in. c. mora. ⁊ Innoc. de loca. propter. ⁊ de ſententia excom. ſacro. ⁊ quod nota. in ſpec. de contuma.§. nūc tra ctemus. v̓. ſed nunquid ſi iſte. ¶ In glo. magna ibi. xiiij. anno. immo videtur ꝙ minor. xxv. non poſſit conſtitui in mora vt. jͣ. vt in poſ. lega. l. is cui.§. ceſſatuꝫ. vbi dicitur ꝙ minor. xxv. an. non pōt videri eſſe in mora ex eo ꝙ nō ſoi uit infra ſex menſes poſt preceptum iudicis. Solu. dic ꝙ ibi ideo non videtur eſſe in mora. quia ſi eſſet non alia fō ne ꝯtingeret niſi qꝛ non obtemperaſſet precepto iudicis. ſed p̄ceptum

De vſuris. 2 1 4 De vſuris. ſed preceptum iudici factum in perſona minoris ſine cu ratore non valet. vt. C. ſi aduer. rem iu. l. cum ⁊ minores. ergo merito potuit cōtemnere ergo non fuit in mora ſed alias bene pōt cōſtitui in mora ẜm Riꝫ. tu dic vt no. sͣ. de mi. minor etiā ſi queritur. ⁊ per Ia. jͣ. de verbo. ob. in. l. ſi ex legati cauſa cum. l. ſeq. Sed nunquid minor pōt reſtitui cōtra cōtumaciam ſiue moram cōmiſſam. Rn̄. aut in mora cōmittēda fuit in culpa. aut in dolo. primo caſu po teſt ſicut in alijs delictis culpa cōmiſſis ⁊ hoc cum nō ha buit curatorem. Si v̓o habuit tunc aut aliqua culpa pōt aſcribi curatori. ⁊ tūc non reſtituet̉ ſed recuꝑabit dānuꝫ a curatore qꝛ in actibus iudicialibꝰ ꝑditis culpa curato ris non reſtituit̉ minor niſi curator eēt non ſoluēdo. vt. l. ꝓperandum.§. fi. C. de iudi. ⁊ denūciatio que ſit alicui vi detur eſſe actus iudicialis. vt no. jͣ. de ven. inſpi. l. i.§. ſi ſer uus. pro hoc optime. l. qui ſolidum.§. etiam. jͣ. de lega. ij. Si ergo nulla culpa pōt curatori aſcribi reſtituetur minor. ſi v̓o fuit in dolo nō reſtituit̉ ſicut in alijs delictis do lo cōmiſſis. ⁊ pro hoc facit qd̓ no. jͣ. de reg. iur. non videt̉ ⁊ sͣ. de mino. etiaꝫ ẜm Riz. ergo patet ex p̄dictis ꝙ ſi mi nor fuit in mora non inſinuādi teſtm̄ ẜm formam ſtatuti cum iſta ſit mora iudicialis ꝙ non reſtituat̉ ad inſinuandum niſi ꝓbet ꝙ tutor vel curator eius non ſit ſoluendo. vel ꝙ non habuerit tutorem nec curatorem. vel ꝙ tutor vel curator neſciuerit ꝙ non videtur veruꝫ. vt. C. ſi tutor vel curator inter. l. fi. Non ob. l. ꝓperādum in fi. qꝛ ibi lo quitur in preiudicio inſtantie non in p̄iudicio totius cau ſe. vt. l. polla. de his quibꝰ vt indig. Si v̓o peteret reſtitui ad caſſationem teſtamenti. qꝛ iſtud eſt quid penale dic vt dixi. sͣ. c. cum quidam.§. ſi pupillo. Sed quid ſi ꝓteſtatio eſt facta ita ꝙ nō valet an videt̉ reus in mora videt̉ ꝙ nō quia non videt̉ facta. vt. C. ne de ſtatu defun. ſi pater. contrarium credo. Nam cum mora ſit quoddaꝫ quid qd̓ in facto cōſiſtit non curo vtrum valeat ꝓteſtatio ſed ſufficit ꝙ debitor ſciat me interpellare euꝫ de debito. ⁊ pro hoc facit ſi non valet qd̓ ago vt ago ⁊cͣ. vt. sͣ. de iureiur. ſed ⁊ ſi poſſeſſori.§. i. ẜm Riz. Tu dic ꝙ ſic ſi ille actus per quē habet mora induci ipſo iure non tenet. exemplum eſt citati die feriata ꝙ nō inducitur mora etiam ſi eſſet actus litis cōteſtate. vt no. in aucͣ. offeratur. facit de adul. accuſaturus. nam omiſſio modi vel forme ⁊ quilibet alius de fectus ſubſtātialis impedit diſpoſitꝭ. legalem. vt. l. qui ro me.§. flauius. jͣ. de v̓bo. obli. Nec ob. ꝙ debitor ſciat quia non ſufficit ſola ſcientia ſine interpellatione legitima. vt h̓ ⁊. jͣ. de ſolu. ſi ſoluturus. ⁊ adde qd̓ no. Cy. in. l. in minorum. C. in ꝗbꝰ cau. in integ. reſti. nō eſt neceſſaria. ¶ Ultimo ſcias ꝙ Iac. de ra. ⁊ Pe. diffiniunt moram ſic. mo ra eſt cuꝫ ꝗs legitime ē interpellatus vel pro interpellato habitus cū intelligitur vel intelligere debet ſe debere nec eſt ei remiſſa repetēdi inſtātia ⁊ ſine cauſa ſolutiōeꝫ diſtu lit ẜm Iac. ⁊ Pe. Iſta diffinitio eſt imperfecta. ꝙ enim dicūt intelligit vel intelligere debet non habet locum inmora que cōmittitur per diei lapſum. vt. jͣ. de v̓bo. oblig. ad diem. ⁊ sͣ. de in diem adiec. ſi predium. ¶ Ex lectura antiqua. NOVAADDITIO. ¶ Uide Innoc. extra de loca. propter in vltima glo. ibi oīno videas d̓ materia huius. l. b. ¶ In verbo tex. omiſ ſa vide de ſolu. qui. x.§. cum in. ⁊ in Spe. de contu.§. nūc tractemus. v̓ſi. ſed nunquid ſi iſte. ¶ In glo. que eſt ſuꝑ verbo text. difficilis que incipit ſicut teſtium. in verbo glo. ibi ſeruatur quo ad interitum. ¶ In verbo glo. ſi v̓ beratum in fi. ⁊ dic vt ibi de hoc nota. Nec pater nec fideiuſſor In bone fidel. ax propria mora tenentur ad vſuras vel acceſſiones ſed ex mora rei principalis. ſecus in correis debendi qꝛ mora vnius ad alium porrigi tur. h. d. Et loquitur hic de mora vtrum tranſferatur de perſona in ꝑſonam. ⁊ hoc addit principio huius legis. o Exactor ſeu I oene collaie. iudex a exigit debet in exigendo eſſe ſolicitus ⁊ diſcretus. ⁊ etiam moderatus. hoc dicit. ⁊ tene menti pro habentibus offi cium exactionum. ciuiliter enim debet fieri non in ciuiliter ⁊ immoderate ⁊ de facto. vt. l. finali. sͣ. quod metus cauſa. niſi proteruitas contumacis requirat iudiciariam aſperitatem. vt. l. ſacrilegij.§. fi. ad. l. iuliam peculatus. ¶ Ex lectura antiqua. NOVA ADDITIO. ¶ In verbo tex. ſi bene al̓s lex incipit ſi bene. ¶ In gl. que eſt ſuper verbo tex. incurioſam quo incipit maxime. ſed certe immo videtur ꝙ ſcientia domini de enunciatio ne ſeruo facta faciat eum in mora vt in preallegatꝭ. l. apparet ⁊cͣ. In tex. ibi obuen Sure vicem. nonibus. Nota hꝫ verbum. ⁊ vide Archi. xiij. q. i.§. is ita. In ꝯͣrijs actio T in contraria. nibus bone ſi dei veniunt vſure ex mora vel vt intereſſe. h. d. hec. l. eſt ar. ꝙ fideiuſſor poſſit repetere vſuras a reoª qꝛ quo ad ipſum non ſunt vſure ſed ſors. ⁊ dic de hoc. vt exͣ de fide. c. ij. ⁊ no. per Archi. xiiij. q. iij. in ſumma. NOVA ADDITIO. ¶ Ex lectura antiqua. ¶ Non ſolum in directa. ¶ In verbo tex. ſi libera vite affinitas ſcilicet contrahenda. Si per actionem ſtri Ideamus. cuiuris petam qd̓ eſt vel fuit meuꝫ veniunt fructus a tēpore more. ſi vero mihi debitum petam veniunt fructus a tempore litis ꝯteſtate. hoc dicit. ¶ In glo. ibi ſolu. h̓ ſpāliter ⁊c̄. tu vero latius diſtingue tria mēbra. quādoqꝫ loquimur in ſtipulatione reꝫ dari. quādoqꝫ in ſtipulatio 1 ne rem tradi. quādoqꝫ loꝗmur in ſtipulatione que continet vtrunqꝫ.ſ. rem dari ⁊ vacuam poſſeſſionē tradi. Pri mo caſu ſtipulatio ad intereſſe non cōmittitur. ſed cogitur ꝓmiſſor ad dādum preciſe. vt. l. ſi ſeruum.§. fi. jͣ. de v̓bo. obli. fructus autem non veniunt niſi poſt litem ꝯteſt. vt hic ⁊. l. cum fundus in prin. ⁊ ibi no. sͣ. ſi cer. petat̉. l. ſi filius.§. i. jͣ. de v̓bo. obli. Secūdo caſu venit intereſſe a tēpore more. ſed fructuum ratio non habet̉ niſi poſt litem conteſta. vt hoc.§. ⁊. l. ſi fundum tradi. jͣ. de v̓bo. obliga. Tertio caſu veniūt fructus ſine dubio. vt. l. ſi ſtipulatus. .sͣ. eo. predicta vera niſi ſtipulatio ſucceſſerit in locum cō tractus emptionis ⁊ venditionis. quia tunc veniunt fru ctus ẜm formam ⁊ naturam illius contractus ita intelli gi debet. l. in ꝯuentionalibus in fi. jͣ. de v̓bo. obli. facit. l. ſi ſtipulatus circa medium quod nota. Ex lec. anti. ¶ Datum cauſa future dotis non ſecuto matrimonio repetitur in fructibus. Ideꝫ de indebito ſo luto. Idem in actionibus reuocatorijs. Si vero quod ſu um non fuit quis petat ex contractu ſtricti iuris non veniunt fructus niſi poſt litem cōteſta. In bonefidei a tempore more. h. d. vſqꝫ ad.§. ſi poſſeſſionem. ¶ In text. ibi dici quia omne iudicium poſt litem conteſta. eſt reſtituto rium. ⁊ ibi reſtituendi poſt moram quia eſt bonefidei iudicium. Cōcluſio iſtius. l. eſt. aut quis petit reddi quod ſuum fuit vt ſunt exempla vſqꝫ ad.§. in fauiana. aut quis petit de nouo ſibi dari vt ī.§. ſi actus. aut aliquid reſtitui vel reſcindi. vt in.§. fauiana. ⁊ cum de nouo dari. aut ē cō tractus ſtricti iuris. aut bonefidei. ⁊ vide quod no. Iac. in. l. de diuiſione. jͣ. ſol. matri. adde qd̓ not. ꝙ in vniuerſali bus iudicijs ſemper venit reſtitutio fructuum. vt. l. cum quidam.§. in citato. sͣ. eo. In tex. ibi venient qꝛ miſeꝯͣi dos Prele̓. runt dotem. vnde continētur nomine dotis. NOVAADDITIO. ¶ Ex lectura antiqua. ¶ In v̓. tex. affinitas.ſ. contrahēda. ¶ In.§. in fauiana formam libelli in qualibet actione reuocatoria vide in Spec. iiij. parte. de rebus eccle. non alienan. ¶ In v̓bo tex.§. ſi actionē vide Ia. in. l. diuiſionē ſolu. matrimo. per a ¶ Reo. vid̓ eūdē bal. poſt cy. in. l. ꝯſtitu tiōibꝰ. C. e. ti. ⁊ oīo. d. alex. in conſi. cccc. in. ij. parte.

De nautico fenore. iſtam diſtinctionem patet quando aliquīs debet perdere bona de electi. ratum aut ipſo iure. tunc ſtatim veniunt fructus. aut per ſententiam. tunc poſt lit. conteſt. n̄ iſi eēnt publicanda omnia bona tunc ⁊ fructus non retinentur. quia veniunt principaliter non acceſſorie l. eius qui.§. d̓ teſte. hic vide Pet. ⁊ Guil. C. de his quibus vt indi. l. i. ¶ In.§. ante. In verbo tex. ibi ea.ſ. dote. ¶ In.§. item ſi in verbo tex. preſtabuntur ab lnitio. In textu ibi Quis per fidel. aecedunt qꝛ eſt legatuꝫ vniuerſale. vt no. in. l. in fideicom. in glo. magna. sͣ. eo. NOVA ADDITIO. ¶ Ex lectura antiqua. In glo. que eſt N eum diem. ſper ebo teri. reputatio que incipit vt in verbo gl. ex mora. vide Cy. d̓ iur. ⁊ fac. igno. l. i. in vlti. qōne. Utor condemnatus. In glo. ibi niſi ꝯͣrium ⁊c̄. ¶ Nota hanc glo. ꝙ ſicut qn̄ promiſſio apparet facta in publico inſtrumēto preſumitur ſtipulatꝭ. interceſſiſſe. ita qn̄ apparet facta in epiſtola priuata idem no. ⁊ apertius in. l. i. C. de ꝯͣhenda ⁊ cōmit. ſtipu. ⁊ hoc videtur velle tex. in. l. ticia.§. idem reſpondit. jͣ. de verbo. obli. Ex lec. ant. ¶ Etiaꝫ temeraria appellatīo ſuſpēdit exe cutꝭ. ſententie. tn̄ per iudicem appellationis appellans in fructibus medij temporis condemnabitur. h. d. concor. jͣ. de re iu. negociorum. ⁊ ibi multum no. Ia. de are: hāc l. dicens ꝙ iudex. ap. poteſt cōdemnare de eo de quo nō potuit cōdemnare iudex prime cauſe. qꝛ incidit coraꝫ ipſo ẜm Iaco. ⁊ facit. C. de excep. rei iu. ſi lōginus. Idē ar. huius. l. dico in executore coram quo opponūtur excep. que de facto retardant executꝭ. ſententie vt poſſit cōdemnare de fructibus medij temporis ⁊ augere primam cōdemnationem per hanc. l. quod eſt no. ¶ Nota ꝙ fruſtratoria appellatio ſuſpendit ꝓnunciatum. Iſtud eſt verum qn̄ non peccabat in forma nec erat prohibita. al̓s ſecus vt no. ī. c. i. de dolo ⁊ ꝯtu. in cle. facit qd̓ no. Ia. jͣ. d̓ re iu. preſes. ⁊ de ver. ſig. ſepe in glo. non dixit in clemē. ⁊ ꝑ Cy. C. de iur. ⁊ fac. igno. l. i. in vlti. q. Offerens partem debiti Lutius titius. nhil er̄ offerre. h. d. adde. jͣ. de le. ij. qui ſolidum in prin. Incerta promiſſio vſuraAb aulo auge. ruꝫ nō tenet. h. d. facit ad iſtud.§. jͣ. de verbo. ob. triticum. ⁊. jͣ. de condi. ⁊ demō. in teſtamento el primo. NOVA ADDITIO. ¶ Ex lectura antiqua. ¶ In verbo tex. morandi. vide omnino quod not. in. c. i. de dolo ⁊ contu. in cle. Et videtur contra hunc tex. ſed dic ꝙ h̓ erat app. fruſtratoria tm̄ ibi impoſſibilis ⁊ rō ꝓbata a iure ꝓpter veram contumaciam. ⁊ iō illa non īducit moram qꝛ non defert negocium ad ſuperiorem. ⁊ vide in marga. alberti ti. de appel. ⁊ per Ia. d̓ ar. de re iud. preces. ¶ In verbo tex. de vſuris. vide omnino Cy. C. de iuris ⁊ fac. igno. l. i. in vltima. qōne. in glo. que eſt ſuꝑ verbo tex. in medij temporis que incipit ab appellatiōe. ¶ In verbo glo. tranſiuit. nota iudicem appellationis condemnare de eo de quo nō potuit iudex a quo.ſ. d̓ vſuris poſt ſnīaꝫ currentibus. Et eſt ratio quia hoc facit per officium ⁊ incidenter non iure actionis h̓ eſt no. ẜꝫ Ia. d̓ are. qui ita no. de re iudi. negocioꝝ. Idē puto in caſibus in quibus peremptorie opponitur poſt ſententiam ꝙ iudex pronuncians contra excip. poſſit condemnare in fructibꝰ medij temporis per has. ll. qd̓ no. ⁊ vide quod nota. in. c. ſepe. in glo. non dixit. de verbo. ſigni. in clementi. ¶ Item no. ꝙ ſententia lata ſuper re mādatur executio ni in fructibus poſtea perceptis ⁊ in vſuris centeſimis ⁊ in extimatione rei ſi res perijt. vt. C. de executꝭ. rei iudi. ſi longe. ⁊ de vſur. rei iudi. l. i. Ceſſionarius fiſci po Erennius. en petere vſuras q̄ poterat fiſcus ex mora irregulari. h. d. ¶ Ex lectura antiqua. NOVAADDITIO. ¶ In verbo tex. ibi fructus al̓s incipit. l. fructus. NOVAADDITIO. ¶ Ex lectura antiqua. In verbo text. ibi eius temporis I S. alias incipit. l. eius. ¶ In verbo e tex. ceſſit.i. currit. No. differentiaꝫ Ructus Pel. inter fructus idu ſtriales. ⁊ naturales. facit. sͣ. de rei ven. ſi eius fundi. ⁊ vide Cy. C. de iure do. pro oneribus ⁊ in ſpec. de loca.§. i. v̓. illud autem queritur ſi dominus. ⁊ quod no. sͣ. de ſerui. ru. predi. certo generi. ¶ Ex lectura antiqua. NOVA ADDITIO. ¶ Uide oīno qd̓ no. per hāc. l. in ſpec. de locato.§. illud autem v̓ſi. queritur ſi dn̄s. vide oīno Cy. C. de iure dotiū l. pro oneribus. ¶ In ver. tex. naſcitur hanc rōnē ſic forma in fructibus poſſeſſor non hꝫ titulū. vt no. in. l. ſi ego. .§. partus. de pub. l. i.§. hoc proculdubio de vſur. ff. ⁊. C. de inoffi. te. ſcimus.§. reple. Item ſine cā nemo efficit̉ dominus. vt. l. nunqͣꝫ nuda de ac. rerū dn̄io. Cum igitur in fructibus naturalibus deficiat tam titulus qͣꝫ cā ſequitur ꝙ fructus naturales ſequūtur ꝓprietates ⁊ nō poſſeſſionis cām. at in fructibus induſtrialibus non eſt ſic. qꝛ dato ꝙ deficiat titulus nō deficit cauſa.ſ. cultura ⁊ cura ⁊ hoc vult hec. l. Accuſatio falſi n Aritus vxori. ſenamēti ſuſbē dit petitꝭ. legati. tn̄ ſuccumbēs in ea ad oīa da na tenetur. h. d. ¶ In tex. ibi legati.ſ. ꝓprietatis. ¶ In tex. in fi. l. ⁊ ideo tenetur ad dānum fructuū non perceptoꝝ. glo. hic intelligit ꝙ veniant ex tacita mo ra. ⁊ adhuc pōt eſſe verum. facit. l. tutor. sͣ. e. NOVA ADDITIO. ¶ Ex lectura antiqua. ¶ In verbo tex. fructus ⁊ non ſolum proprietas. i Qui facit fructꝰ ſu Ructus re l. qs poteſtiē rigis ri obligare. h. d. vide Guil. C. de vſufru. intereſt. ⁊ sͣ. de pigno. ſi ab eo. NOVA ADDITIO. ¶ Ex lectura antiqua. ¶ In ver. tex. licēt. vide Guil. C. de vſufruc. l. ītereſt. ⁊c̄. Rubrica. ¶ De nautico fenore. NOVA ADDITIO. ¶ Ex lectura antiqua. In ver. tex. ve Raiecticia. pitur credisriſchio vel periculo. vt. C. eod. l. patria. ¶ In verbo tex. cōſumatur quod dat̉. ¶ In verbo tex. ipſe.ſ. merces. ¶ In verbo text. pecunia fit. vide in Spec. de loca.§. nunc aliqua v̓. xxi. ⁊ ver. xxxiiij. Nota caſum notabilem Abeo ali⁊nenūi tenēdum cimn glo. que incipit pronunciabit ⁊c̄. hic non ſu alia dicenda in. l. Ex quo incipit periN nautica. cum incipit canmodum. h. d. NOVA ADDITIO. ¶ Ex lectura antiqua. ¶ In verbo tex conueniat ⁊ vſquequo nauis portu deſtinatum appulit. Ex quo deſinit Ihil intereſi. periculum deſnit cōmodum ſeu recompenſatio ſuſcepti periculi. hoc dicit. NOVA ADDITIO. ¶ Ex lectura antiqua. In verbo

De nautico fenore. ¶ In verbo tex. ſemꝑ.ſ. preſcribitur legitima. ¶ In.§. quod in ſingulos. In verbo text. deductum pro vſuris. ¶ In verbo tex. debetur vſuras vel legitima. Ubi creEriculi preciume ator mu tuans ſuſcepit in ſe periculum caſus fortuiti ꝓ cedit vſura centeſima. licet pecunia nō ſit nautica ſeu traiectitia. ſecus in contractibus innominatis. h. d. ¶ In tex. ibi ſi manumittas. Nota contractum innominatum fieri per ſi ſiue per verba cōditionalia ſicut per modalia quod dic vt. l. ſiquis cum debitore. jͣ. de iureiuran. facit. jͣ. de dona. cauſa mor. l. ſenatus. v̓. nec dubitauerunt caſſiani. ¶ In tex. ibi cepiſſet reddere cum vſura centeſima ſi non cepiſſet nihil reddere. valet pactum qꝛ eſt periculi precium non mera vſura. NOVA ADDITIO. ¶ Ex lectura antiqua. ¶ In verbo tex. in aliam. No. contractum innominatū fieri per Cy. ⁊ veſtiri exiſtentia conditionis. de hoc. sͣ. de pactis ſi intra. ¶ In verbo tex. conditiones ob cauſam conditione de facto. e Sublata obligatione Enerato. pncipali tollitur acceſ ſorium. nec pōt pactum in acceſſorio alterius eē nature qͣꝫ ſit in principali. h. d. ⁊ facit. l. iſta ⁊ melius. l. sͣ. proxima. ꝙ cambium ſiue lucrum quod ac cipiunt campſores pro pecunia alibi ſoluenda ſit licitum eo ꝙ periculum itineris pertinet ad eos. ¶ In tex. ibi qͥ ri. qꝛ ex quo non eſt ſalua obligatio principalis non pōt eſſe ſalua obligatio pignoris. ⁊ ibi quando gl. querit. ⁊ ibi.ſ. nunc rn̄det. ⁊ ibi alio caſu ſalua pecunia vel ꝑempta vel poſtqͣꝫ nauis attulit ad locum determinatum. Perempta obligatiōe Ener ato. principali fruſtra queritur de hypothecaria. h. d. iſta preſens no. l. Ex lec. ant. ¶ Odoſ. ponit ſic caſum ego creditor mu tuaui tibi preſtatori maritimo pecuniam vt periculo eēt meo ſi periret pecunia anteqͣꝫ veniret in portu. ⁊ ſtipulatus fui vſuras centeſimas. venit nauis ad portum ⁊ ego a ſingulis queſiui de te. nec inueni te vt te interpellarem. certe ꝓteſtabor coram teſtibus ꝙ talē requiro cui mutua ui ⁊c̄. vt mihi ſolueret. Iſta talis proteſtatio conſtituit te in mora. Et no. ꝙ proteſtatio primo facienda eſt ꝑſone. ⁊ ſi non pōt haberi ſufficit ad domum vel coram teſtibuꝫ Cy. in addi. ⁊ ratio eſt hic. qꝛ elegerant certum locū. pu ta portum vbi erat collata ſolutio. ⁊ ideo ibi poteſt fieri proteſtatio coram honeſtis viris. ⁊ eſt ar. pro eligētibus locum citationis. vel forte nō ſit hic proteſtatio niſi vt ap pareat ꝙ per creditorem non ſtat. quin dies interpellat debitorem ex quo creditor comparuit ad locum deſtinatum. vt. jͣ. de verbo. ob. l. qui rome.§. calimachus. de ac. ⁊ obli. traiectitie. gl. tamen hic tacite ſentit ꝙ hic fuit actuꝫ ꝙ mora cōmitteretur per interpellationem. quia dixit cū petiero. Sed certe iſta verba vbi eſt appoſitus terminus non requirunt interpellationem. vt nota. in. l. cum ſtipulatus ſim mihi a proculo.§. i. jͣ. de verbo. ob. ⁊ facit. C. d̓ iu di. properandum.§. i. in verbo abſentiam incuſante. ⁊ in ſpe. de loca.§. nunc aliqua. v̓. xxj. ⁊. v̓. xxxiiij. ⁊ sͣ. loca. iteꝫ queritur.§. exercitu. ¶ Ex lectura antiqua. NOVA ADDITIO. ¶ Secundo modo probatur hic quaſi poſſeſſio quam quidam verius dicentes dicerent coniecturam vt ꝓbet ꝓ cōmuni opi. Ita fuit habitus ⁊ principaliter deputatus eius filius. ⁊ hoc poteſt ſumi ex. l. cū delanionis.§. aſinā. de fundo inſtruc. ⁊ in ſimili no. glo. jͣ. ſo. ma. l. ij. econtra ꝓ batur non filius per. l. filius. sͣ. de his qui ſunt ſui vel alie. lur. Sed queritur ſi vnus probat filiationem alter quaſi poſſeſſionem quis vincit. Et reſpondeo qui probat filiationem qꝛ ratione licet vnus poſſideat ſuccumbit altero de ꝓprietate probante vt qꝛ dictū eſt ſtari poſſeſſioni donec contra probetur. vt. l. non nudis. ⁊. l. non epiſtolis. ¶ Quero cui incumbat ꝓbatio reſpōdeo agenti ſiue ſilius petit ſe in filiū agnoſci ſiue pater a filio ⁊ quaſi poſſeſſio tranſfert onus in aliū vel contemptus legis. vt quia contempſit plautianum. vt. jͣ. de liberis agnoſcendis. l. pa tria. ¶ Quero ſi ita formauero capitulum intendo probare ꝙ pater meus contraxit matrimoniū cum tali ⁊ alia que concludunt filiationem deduxi. an teſtis poſſit depo nere ſuper quaſi poſſeſſione.ſ. ꝙ tractauerit me vt filium. ⁊ non puto. quia diuerſa. vt. l. naturaliter.§. nul. jͣ. de acꝗ. poſſeſ. ⁊ ſuper vno interrogatus non reſpōdet de alio. vt .sͣ. de iureiur. ſi duo.§. iul. ⁊ de peti. heredi. ſi quis liberta tem. ⁊ qui legitimā perſonā momentanee. ¶ Quero repeto hereditatem ab inteſtato dicens me filium defuncti volo probare quaſi poſſeſſionem. queritur an poſſum vt per hoc obtineam. ⁊ nō videtur qꝛ ago ex eo ꝙ filius pe to hereditatem vnde ex alio non propoſito nō debeo ob tinere. vt ar. sͣ. cōmuni di. l. vt fundus. Item videtur abſo num dicere ꝙ admittantur capitula non pertinentia ad libellum. vt dicta. l. ſi duo.§. iul. ⁊ dicta. l. ſi quis libertatem vnde cum libellus contineat ipſam filiationē volens probare quaſi poſſeſſionem non audior. Item cum non probet filiationem hec poſſeſſio nihil aliud facit niſi quia tranſfert onus probandi. vt. jͣ. eo. quidam. ⁊. C. eodeꝫ. nō nudis. ⁊. l. non epiſtolis. non video quomodo admittat̉ ⁊ quomodo admiſſa releuēt. Quare videtur dicendum ꝙ quidam tenent ꝙ hec probatio poſſeſſionis facit ſemi plenam ꝓbationem filiationis. ⁊ ideo non per ſe probet ſed cum alijs claudat. ⁊ ſic ex hoc ſolo nō obtinebit. vt. jͣ. eo. l. fin. Alij ꝙ facit preſumptionem. ⁊ tunc ex ea vincet ẜm naturam preſumptionis. vt. jͣ. eo. l. iij. ⁊. l. ab ea parte. ⁊..l. non eſt cum ſi. Tertia opinio vult ꝙ non operetur ni ſi quaſi poſſeſſionē. vt no. gl. ⁊ tenet in. l. nō nudis. ⁊ tūc remanet oppoſitio. qūo admittatur mihi videtur ꝙ cōmunis opinio eſt obſeruanda. vnde dic hanc probationē fieri incidenter vt ſtatiꝫ quis habeat probare ⁊ id onus obtinere. vt. jͣ. eo. ſi quis liberum ⁊ quaſi ī toto titulo iſto. vbi quaſi incidenter queritur quis probare habeat licet ſoleat principaliter queri ꝓpoſito interdicto. vt. jͣ. vti poſ ſidetis. l. i. ⁊ inſti. de interdictis.§. retinente. Ad hoc igi tur admittitur.ſ. ad oſtendendum aduerſario competere onus probandi non ad principalem intentionem ⁊ vi ctoriam cauſe vt dictis. l. non nudis non epiſtolis. ⁊ īfra eo. quidam. ⁊ sͣ. probaui. Iac. bu. Si ea que dicuntur in .l. filium exiguntur ad probandum filiationem quomodo probabitur naturalis filiatio ad modum proprietatis dic quia natus eſt ex concubina in domo retenta. vt. ff. de concubi. in§. concubinatū. ⁊ in auctē. quibus modis naturales efficiuntur legitimi.§. ſi quis autem defunctus vltima carta. de poſſeſſione filiationis non eſt dubium qꝛ quantum ad modum ꝓbandi non refert qualis ſit poſſeſ ſio vtrum iuſta vel non. jͣ. eo. patronum. ⁊ arg. de lega. iij. Item in legato.§. parui. Idem dico de ſpurio quia licet non dicatur filius veruꝫ eſt vt admittatur ſed vt excludatur ſic. extra de fil. preſby. michael. ⁊ ibi per Bar. ⁊ Inno. ⁊ de proba. per tuas. ⁊ qui fil. ſint legiti. tranſmiſſa. ⁊ c. per tuas. Item probatur filiatio. vt in auc̄. vt dicāt ma tri ⁊ auie.§. ad hoc. ⁊ adde quod habes in. l. filium. de ſtatu hominum vulgo. Item probatur filiatio per inſtru mentum legitimationis. ar. C. de contrahen. ſtipula. opti mam. quia legitimatio ſuper filiatione fundatur ergo ꝓ bata legitimitate que probatur per inſtrumentum legitimationis probatur filiatio. quia iſtud accidens legitima tionis non poteſt eſſe ſine ſubſtantia filiationis. arg. inſti. de ingen. in fi. de iure pa. gayus. C. de inge. ingenuam. ff. de condi. ob cauſam. l. iij.§. ſi liber. Item probatur filiatio per inſtrumentum emancipationis. argu. C. de ſer. expor. moueor. ⁊ de furtis fullo. quia fama non probat eē ſed vocem vt dictū gentiuꝫ eſſe ⁊ probatio dꝫ neceſſario cōcludere vel interp̄tatiue ſaltim. ſed nullo mō ſequitur. ita dr̄ ergo ita eſt ſed bene ſequitur ita dicitur. ergo ita

De proba. ⁊ preſumpti. De proba. ⁊ preſumpti. creditur quia nemo videtur loqui quod non credit. l. labeo. de ſuppellecti. lega. Item aliud eſt quaſi poſſeſſio ⁊ in alio fundatur. aliud fama de quaſi poſſeſſione. Item officium probationis eſt demonſtrare. ſed fama non demonſtrat rem ſed dictum gentium de re. Item teſtis red dens bonam cām dicti ſuper fama non ideo reddit bonā cauſam ſuper quaſi poſſeſſione qꝛ alio ſenſu percipitur fa ma.i. auditu. alio quaſi poſſeſſio.i. viſu. ergo cum quo ad quaſi poſſeſſionem teſtis non reddit bonaꝫ cām. ergo nō inducit etiam preſumptionem. adde qd̓ hec vera in nuda fama. ſecus in fama longo tꝑe preſcripta ſine conditione linguarū quia probat. vt. jͣ. eo. ſi arbiter. l. ij.§. pe. de aqua plu. Iteꝫ hec vera in his ī quibus requiritur ad poſſiden dum factum hominis vt in poſſidenda ſeruitute. quia actus ſeruiles ſunt diſtincti a ciuilibus. ſed ad libertatē pre ſumendam ſufficit fama cum actu libertatis vel cum actu indifferenter ⁊ indiſtincte ſe habente. Nam talis actꝰ vel non actus valet ad libertatem non ad ſeruitutem ⁊ ſic nō ob. c. ne de ſtatu defun. ſi iure. ¶ Item no. ꝙ in facto ge nerali fama oportet eſſe generalis vt in probāda fama ci uilitatis. In facto ſpeciali ſufficit fama ſpālis vicinoꝝ. vt .C. de nup. ſi vicinis de qōnibus. l. de minor.§. tormenta. Sed videt̉ ꝙ fama ꝓbet. vt in.§. aſinaꝫ. ⁊. l. i.§. i. de flumi nibus. ſed ibi eſt magis indiciū qͣꝫ fama. Item ibi induci tur ad ꝓbandam opinionē ⁊ mentem ſeu animū gentiuꝫ hic ad ꝓbandam rem ipſam ⁊ ſubſtantie veritatē. ¶ In verbo tex. potuit ſi non perijſſet. ¶ In verbo tex. ſine cā quia nihil creditor conſequeretur. ¶ In verbo tex. in fi ne exactus.i. preterierit. In tex. ibi re N quibuſdam. a pere. etiam ex nudo pacto. NOVA ADDITIO. ¶ Ex lectura antiqua. ¶ In verbo tex. ſalua naue non al̓s Ray. ¶ In verbo tex. recipere etiam ex nudo pacto Ray. ¶ In glo. q̄ eſt ſuper verbo tex. vſure que incipit duaꝝ negationuꝫ mille ſunt cauſe ideo negatiua nō pōt directo probari. vide in c. bone. ⁊ per Io. an. in. c. ij. de reg. iur. lib. vj. ¶ In v̓bo glo. ſi pactū de renū. vtrum negatiua delicti probetur per inſtrumentū. vide. ff. de penis diui fratres. ¶ In ver. gl. aliquid de iure. ¶ In verbo gloſe. qui rem. ⁊ dic vt ibi. Utruꝫ qui deducit plura habeat neceſſe omnia probare vide per Archi. i. diſtin. omnes in addi. que incipit adde ẜm hoc ibi videas plene. Qualiter probet quis ſe de crimine emendatū. vide Archi. ij. q. vij. ipſi apoſtoli. An de excōmunicatione credatur litteris ep̄oꝝ. vide per Arch. iij. q. viij. c. teſtes. An falſitas inſtrumenti ꝓbetur per teſtes dic plene. iiij. q. ij. ſi teſtes per Arch. an teſtes debeat cognoſcere partem. vide Arch. iiij. q. ij. teſtium. Si teſtis primo deponit poſtea iurat an valeat dictū ſuuꝫ. iiij. q. iij. per Archi. Quando teſtē per me inductū poſſum reprobare ea. q. ſed quis teſtibus per Archi. Quis dicitur ſpō taneus teſtic. v. q. v. illi per Arch. Quod hominū clamor infamet. vide Arch. x. q. i. vino in fi. ⁊.i. q. i. de manifeſta per Arch. Qualiter probatur ꝙ quis eſt prodigus ⁊ ꝙ male facit facta ſua no. c. mea per diuerſas ea. q. An īſtru mentum promiſſionis reſtitutionis ꝓbet numerationem no. C. depoſiti deſideriū. ſi teſtis vel inſtrumentū. et verſi. omnis nihil excludit qꝛ omne dicit. vt no. C. mandati a ꝓ curatore. Qualiter probetur valor actiōis collige ex no. c. mea per diuerſas in medio magne glo. Qualiter ꝓbetur furor Arch. xxiij. q. v. cōuenior. Difficile eſt probare an alicuius induſtria fuerit electa. an fides perſone. C. de contrahen. emptio. l. fi. Qualiter probetur hec negatiua .ſ. pecunie non numerate no. ac. C. de non nu. pecu. l. ij. ⁊ Hoſti. poſt Inno. extra de accuſa. ſuper his. ⁊ Cy. C. de iure emphi. l. ij. Quod tꝑe contractus non interuenit pecunia pōt probari per teſtes. vt no. C. de non nu. pec. ſi ex cau. Sed ꝙ nunqͣꝫ interuenit ſicut concludit exceptio nō nume. pecunie non eſt aſſeueratio vbi dicit ꝙ exceptio af firmatiua pōt probari exceptio negatiua non ⁊c̄. ¶ Ex lectura antiqua. NOVAADDITIO In verbo tex. accipiat vide de EUuS. materia plene per Archidi. vj. q. vltima actor ⁊c̄. Etiam mortuo d̓bi I traiectici c. tore pena cōmitui. h. d. Ratio qꝛ hic cōmittitur mora ex ꝯͣctu. vt j. de verbo. ob. ad diem. nec requiritur vera mora ꝑſone que non pōt adeſſe hereditati iacenti. vt. jͣ. vt in poſ. lega. is cui.§. ceſſatum ẜm Ray. dic vt no. Dy. in. c. ſi ꝗs ī ius. ⁊ vide in ſpec. de cā poſſeſſionis ⁊ proprie.§. notandū. v̓. quid ſi ante. ⁊ quod no. C. de iure emph. l. ij. in vltima gl. ¶ In tex. ibi fuiſſet.ſ. in rerum natura. NOVAADDITIO. ¶ Ex lectura antiqua. ¶ In verbo tex. pecunie. vide qd̓ no. C. de iure emph. l. ij. in vltima gl. ¶ In ver. text. fuiſſet nimis ſeu ſuꝑſtes. ¶ In ver. tex. debitoris hoc declara per Guil. ⁊ gl. sͣ. de arbitris. l. celſus.§. pe. nec ob. vt in poſ. lega. Is cui.§. ceſatū qꝛ ibi requiritur vera mora perſone que non pōt ad eſſe hereditati iacēti. hic cōmittitur ex ꝯͣctu defuncti. ar. .jͣ. de ver. ob. ad diē Ray. de forl̓. ⁊ vide qui fil. ſint legiti. tuam. B. ⁊ in ſpec. de cauſa poſſeſſionis ⁊ ꝓprietatis.§. notandum. v̓. quid ſi ante ⁊ de locato.§. nunc aliqua ver. xviij. ⁊ ver. xx. ¶ Be probationibus ⁊ preſumptionibus. Rubri. ¶ In glo. rubrice in fi. quod latius no. in. l. non eſt veri ſimile. sͣ. quod metus cauſa. ⁊. l. ſiue poſſidetis hic allegata in glo. Ex lec. ant. ¶ In glo. rubrice ibi plenam fideꝫ. hoc in tellige de plena probatione non de ſemiplena. que ſunt due ſpecies diſtincte adinuicem. vt no. jͣ. de teſtibus. l. iij. .§. eiuſdem in glo. ſunt enim. facit. c. fi. extra de ſucceſſoribus ab inteſt. vbi tamē hoc verbum probatio ſimpliciter profertur de plena ⁊ efficaci probatione debet intelligi. ⁊ ita loquitur glo. ⁊ ibi ſi contra ⁊ hec dicitur preſūptio iuris ⁊ de iure quia. l. preſumit ⁊ vltra ſtatuendo proce dit. ⁊ ibi donec. ⁊ iſta eſt preſumptio iuris ſed non de iu re. ⁊ ibi aliquo modo. ⁊ iſta eſt preſumptio hominis niſi adminicula habeat. ⁊ ibi inſtrumenta quod dic vt. jͣ. eod. cum de indebito.§. fi. ⁊ adde qd̓ no. inditio ſiue inditijs. .jͣ. eo. cum probatio. Item adde quod no. de pluribus p̄ſumptionibus concurrentibus. jͣ. de excuſa. tu. l. ij.§. etas. Item adde quod no. de pluribus preſumptionibꝰ ꝯͣrijs .sͣ. de in inte. reſti. diuus. ⁊ facit qd̓ no. sͣ. qd̓ metus cauſa. l. non eſt veriſimile. In glo. i. ibi ꝓpter Uotiens. quatuor liberos nota ex hac glo. ꝙ ille qui habet quatu or liberos dicitur habere genteꝫ quod tene menti propter ſtatuta dicentia. ſiꝗs coadunauerit gentem puniatur tāta pe na. ꝙ coadunatio quatuor hominum dicatur gens. text. tamē qui eſt inſti. de iure naturali.§. omnes vero videtur ponere pro eodem gentem ⁊ populum. in quot auteꝫ ve rificetur populus dic vt habes in. c. i. extra de electione. ¶ In ea. glo. ibi vel dic genus.i. agnatio ⁊c̄. Uidet efgo velle iſta glo. ꝙ de genere dicantur illi qui ſunt agnati non autem cognati. Sed tamen iſta glo. in prin. videtur iſtud verbum genus generaliter intelligere. ⁊ habemus tex. cum glo. ꝙ de genere meo dicantur etiaꝫ illi qui ſunt cognati tex. eſt in aucͣ. de man. prin.§. hos autem. facit quod habetur in aucͣ. de inceſtu nup.§. ſancimus. qe no. ⁊ tene menti. Ex lec. ant. ¶ Nitēs ex origine vel ex gente habet ꝓbare qd̓ aſſerit. h. d. vel ſic allegās gentem vel genus debet ꝓbare ſic eē. h. d. ¶ In textu ibi euꝫ qui hoc aſſerit. Fran. ac. per hāc. l. dicūt doc. ꝙ ille qui allegat aliquent eſſe de

De proba. ⁊ preſumpti. 2 1 6 eſſe de magnatibus debet hoc ꝓbare. popularitas v̓o pͥſumitur ẜm quoſdam. alij dicūt ꝙ popularitas in ſpecie non preſumitur. ſed debet ꝓbari. puta ꝙ aliquis ſit d̓ po pulo peruſino. lꝫ enim quilibet preſumat̉ popularis. qꝛ dignitas non preſumitur niſi ꝓbetur. tn̄ hoc eſt verum in genere. ſed in ſpecie ꝙ aliquis ſit de populo peruſino nō preſumitur non qꝛ non p̄ſumatur popularis. ſed qꝛ non preſumitur peruſinus niſi probet ſe peruſinum ⁊ hoc ꝓpter id qd̓ hic dicitur de gente. ⁊ vide in auc̄. de queſtore poſt prin. ibi hec ciuitas noſtra populoſa eſt ⁊c̄. ¶ Secundo no. ꝙ qui allegat filiationē dꝫ ꝓbare. Sꝫ an ꝓbet̉ filiatio ꝓbata quaſi poſſeſſione qꝛ ſic ſe vocabāt ⁊ tracta bant ad inuiceꝫ vt pater ⁊ filius dicit Ia. ꝙ ſuper hͦ ſunt opi. ⁊ ſuper iſto paſſu multum loquitur hic ⁊ videt̉ finaliter dicere ꝙ aut filiatio d̓ducitur in iudicio incidenter. aut principaliter. primo caſu ſufficit probare quaſi poſſeſ ſorem. ſecūdo caſu non. ⁊ idem videt̉ tenere Cy. C. ꝗ accu. non poſ. non ignorat. ⁊ in. l. i. que ſit longa conſue. C. glo. videtur tenere ꝙ vbi agit̉ de magno preiudicio. puta de hereditate obtinenda non ſufficiat iſta quaſi poſſeſſio. vt. C. e. non nudis. ⁊. l. non epiſtolis. decretalis videt̉ dicere ſimpliciter ꝙ ſufficiat extra de probati. per tuas. ⁊ facit. jͣ. ad carbo. ꝙ labeo. ⁊. jͣ. de manu. te. vxorem. ⁊ ne. d̓ ſta. defun. C. l. ſi mater. finaliter videtur dicendū ꝙ ī īcorporalibus quaſi poſſeſſio tranſferatur onus probandi in aduerſarium. vt. jͣ. e. quidam caſu ẜm quoſdaꝫ. ſed ibi nō ſolum erat quaſi poſſeſſio ſed cōfeſſio aduerſarij. ⁊ ſic nō obſtat ſed facit pro eis. jͣ. e. circa eum. Sed nunꝗd in matrimonio erit idem ꝙ ſufficiat probare iſtam quaſi poſſeſ ſionem. glo. videt̉ dicere ꝙ non. īmo requiratur plena ꝓ batio. jͣ. de ventre in poſſeſſionem mit. l. i.§. ſi ea. ⁊ ideꝫ vr̄ dicere Inno. qꝛ niſi vere ꝓbetur matrimonium preſumi tur ꝯcubinatus. vnde eſt preſumptio cōtra eos. ita ſentit Inno. de reſti. ſpo. ex parte. Sed nunquid iſta probatio poteſt fieri coram iudice ſeculari. ſpec. ponit vnum ſingu lare verbum in ti. de ꝯuen. ⁊ recōuen. vbi videas. ¶ In glo. pōt ibi ꝓpter quatuor liberos. ꝑ hanc glo. dicit bar. ꝙ quatuor faciunt gentē ſed iſta glo. hoc non probat. qꝛ qn̄ iſtud verbum ꝓfertur reſpectiue ad tutelam. tunc bene loquitur glo. ꝙ intelligitur ẜm ſubiectam materiam. ſed qn̄ loquitur abſolute vt ſiquis venerit cum gente nō habemus numeruꝫ limitatum. ⁊ ideo debet intelligi ẜm vulgi opi. vt. jͣ. de fun. inſtruc. cū delani.§. aſinam. vel poſſumus dicere idem ꝙ in turba. vt. l. pretori vi bono. rap. qꝛ vtrunqꝫ nomē eſt alicuiꝰ multitudinis ſignificatiuū. ⁊ iō paribus paſſibus ambulāt qꝛ eadem eſt rō in vtroqꝫ. ¶ Ex lectura antiqua. NOVA ADDITIO. ¶ Nunquid preſumit̉ quis ciuis vel forenſis reſpōdeo neutruꝫ qꝛ quelibet ē qualitas ⁊ accidens ⁊ ſunt facti ⁊ non preſumunt̉. ideo agens probet qꝛ eius intentio non fundat̉ quo ad qualitatem criminis licet ſit fundata quo ad ſubſtantiā criminis. ſed ſi generaliter. l. ſi pōt agit qꝛ ī proceſſu pōt proſequi qualitatem quā vult niſi petat̉ ab actore ꝙ d̓claret. nā qꝛ ad hoc cogitur fauemus actori. ſꝫ precluſa via ꝓbatiōibus fauemus reo. qꝛ debitor ſine he rede deceſſit Raynu. Sed nunquid p̄ſumitur quis nobilis vel popularis. nam natura nō facit nobilem genera liter. īmo nobilitas eſt accidens ⁊ differentia que adueni ens generi cōſtituit ſpēm. liquet igitur genus eſſe diſtinctum ab iſta ſpē. vnde qui ſpālitatem allegat ipſam ꝓbat vl hic. Sed pone dicit ſtatutū ſiquis offenderit aliquem popularē de populo florentino. ⁊ nūquid iſta qualitas pͥ ſumitur dic ꝙ non īmo debet deduci in libello ⁊ probari per hanc. l. eſſe de populo florentino ⁊ ē differētia adue niens generi popularium nec ineſt generaliter ciuibus a natura. ⁊ ideo debet probari vt hic in. l. i. ff. de probationibus. Pone caſum vt glo. ⁊ exemplifica. vt glo. ⁊ iūge cum. l. cū filius. jͣ. eo. vt nō repetas materiā ⁊ oppone ad illam vt ibi. ¶ Extra quero quoqꝫ de filiatione qūo pro betur ⁊ dic aut exigis ꝓbationem directā ⁊ neceſſario cō cludentem vt eſt de regula cuiuſlibet probatiōis. vt. l. ap probationem. ⁊. l. non natales. C. de probatiōibus. ⁊ iſta circa patrem ⁊ per hoc circa genus paternū nō cadit. vt l. lutius. jͣ. de condi. ⁊ demon. Circa matrem certa reperi tur probatio per obſtetrices que interfuerunt partui. vt .sͣ. de in ius vocando qꝛ mater. Quidam cōtra dubitant an poſſit directe ſic ꝓbari vt fiat poſitio ⁊ confiteatur aduerſarius ⁊ ſic erit directa ꝓbatio licet al̓s non fiat per te ſtes ⁊ per hoc. jͣ. reꝝ amo. l. marcellus et idem contingit quaſi vbicunqꝫ iuramentū probatiōis indicitur a lege vt per confeſſionem partis ꝓbetur mera negatiua que tamē al̓s per rerum naturam per teſtes non ꝓbatur vt in caſibus no. in. l. p̄ſenti.§. ſicubi. C. de his qui ad eccleſias cōfugiunt. Alij tamen tenent contrariū ⁊ dicunt ꝙ ea ſunt ꝓbabilia cū poſitiones ſuccedant in locū probationū perauc̄. de his qui ingredi. ad appellandū.§. fi. ſed hoc directo non probat̉. vt. l. lutius. ergo nec poni debet nec igit̉ reſponderi. vt. l. ſi duo.§. idem iul. de iureiur. Sed videt̉ poſſe ſuſtineri vt teſt. ⁊ poſitiones ꝑtis. Quid enim prohibet ita formari capitulū intendo probare ꝙ filius fui ⁊ teſtes deponēt ꝙ fui filius ⁊ inducent rōnes concludē tes ſaltem ꝓbabiliter ⁊ eo modo quo lex per hoc euꝫ ha bet pro filio. qui ſunt in. l. filium ⁊ ſi dictū teſtes hꝫ ſecuꝫ rōnes cōcludentes ſufficienter ſcd̓m iuris diſpoſitionem ſatis eſt. ⁊ ꝓbabile. vt. l. actor qd̓ aſſeuerat. C. de proba. per ꝯͣrium ſenſum. ergo punibile multo magis. Aut que ris de probatione filiationis indirecta.i. d̓ ea que ſit ⁊ fie ri poteſt. ⁊ tunc dic aut volo ꝓbare filiationem ipſaꝫ. aut quaſi poſſeſſionem eius. aut volo cōtra. probare. prima .ſ. filiatio quaſi ꝓprietas per reſpectū poſſeſſiōis ꝓbatur per. l. fi. sͣ. de his qui ſunt ſui vel alie. iuris C. de nup. l. ſi vicinis. ⁊ ſunt rōnes cōcludentes ꝓbabiliter non neceſſario. Secunda.ſ. quaſi poſſeſſio probat̉ duobus modis .ſ. quia pater filiū ⁊ filius patrē inuicem ſe vt pater ⁊ filius tractabant iſta ſumitur ex. l. ſi filius. jͣ. eo. ⁊. l. nō nudis ⁊. l. non epiſtol̓. C. eod. Quid hec operatur rn̄deo qꝛ vt quilibet poſſeſſor veniet aduerſario nō ꝓbāte. vt. C. de ꝓ batio. l. actor. ⁊ inſti. de interdictis.§. cōmodū iſta ⁊ iſte donec ꝓbetur eū non filiū. ¶ An ille qui negat aliquem natū d̓ legitimo matrimonio dꝫ probari. vide per Arch. lxxvij. diſtin. p̄ſbyter. in verbo tex. genus. C. qui accuſa. non poſ. l. nō ignorat ⁊ ſic eſt qō hec ea qualitate que nō ineſt ciuilibus a natura ſed quibuſdam vnde qui dicit ſe eſſe de illis quibuſdam ꝓbet. ¶ Item glo. que eſt ſuper verbo text. quotiens que incipit poteſt queri. In verbo glo. ibi de gente. gens dicitur duobus modis vno modo a generatione. alio modo a collectione. primo mō planum eſt. ſcd̓o mō non eſt. l. determinatū in hoc vocabulo ſed in ſimili. vt. l. pretor. vi bon. rap. Iō iudex hꝫ ſequi ſimile. vt. sͣ. de legibus non pn̄t nō ob. iſtagl. que loquit̉ de gente reſpectu gn̓atiōis nō reſpectu cōgregationis nec et habet. l. pro ſe ſi in alio ſenſu ītelligatur. ¶ In verbo tex. oportet qui hoc aſſerit. hic vide quod nō. Innocen. de verbo. ſig. abbate in magna glo. ⁊. c. veniens. ⁊ de renuncia. ſuper hoc. ⁊ de elec. cum dilecta. ſecus de probatione negatiue ⁊ quomodo probetur. Aliquādo nō ad libertatem. dic vt bene no. Iac. are. de elec. bone me. ma. in nouella. de probatione negatiue preſumptiue ex quali tate perſonarum. vide in. l. i. C. ad. l. corne. de ſicca. ar. hu ius. l. dicit Spec. ꝙ articuli debent eſſe concepti affirma tiue non negatiue in ſpec. de teſt.§. nūc videndū ver. hoc quoqꝫ. tu dic vt in. c. i. de ꝯfeſ. lib. vj. ⁊ vide Ia. d̓ ar. C. de iura. calum. l. ij. non ob. l. in contractibus.§. illo. de nō nu me. pecu. qꝛ ibi impedimentū iuris. hic facti. facit in ſpecu. de dila.§. videndum. v̓. Item quid ſi datis ⁊ per Dy. de dona. qui dꝫ in iur̄. In glo. magna ibi I incumbil. que en pro affirma tiua ⁊c̄. Sed certe iſta glo. nō dicit verū. naꝫ oīs rō dr̄ negatiua q̄ eſt pͥuata ſeu priuationē

De proba. ⁊ preſumpti. a ¶ Probari vide plene ꝑ frā. are. in. l. in illa de verbo. ob. ī princi. iij. colū. cū ſeq. ⁊ duo verba ī. l. nec is. de ac. he. ⁊ in. l. pan tonius.§. rei poſt me.i. col. de acꝗ. he. ⁊ ī d. l. ij. C. de erro. aduo. alle. hic. per Bal. ⁊ ī. l. nemini. C. d̓ aduo. di. iu. ⁊ fely. in. c. iij. loco. de ꝓbat. ⁊ duo verba ī c. ſuper his in viij. col. de accu. ⁊. d. alexā. de imo. in ꝯſi. cxxxvj. in vlt col. in. ij. ꝑte. ⁊ in cōſi. ciiij. in vlt. col. in. iij. p te. ⁊ in conſi. lxxxiij. in. ij. co lū. in. i. ꝑte. ⁊ ī ꝯſi. xxxix. ꝑ to tū ⁊ in conſilxxiiij. in. vij. ⁊ viij. col. ī. ij. ꝑte vbi ponit cui incubat onus ꝓbandi nega tiuā. ⁊ in cōſi. xxix. ꝑ totū in. ij. parte. in ſe continens. vt. l. fi. in fi. ⁊ ibi not. in fi. vltime glo. jͣ. de doli excep. ⁊ probatur in. l. inter ſtipulationem in princi. jͣ. de verbo. ob. vnde cum dico aliquem furioſuꝫ dico eū non ſane mentis. per quecunqꝫ enim verba dicā priuatꝭ. ſignifico. ⁊ ideo eſt negatiua. ⁊ ideo ſolue ꝯtrariū aliter. ꝙ ibi negatur quedā qualitas naturalis que ẜm naturaꝫ preſumitur adeſſe. quilibet enim preſumitur ſane mentis niſi probetur ꝯͣriū iccirco negāti incūbet onus ꝓbādi ⁊ totā iſtam gl. examina per doc. in. l. actor. C. eo. ti. qd̓ no. Ex lec. ant. ¶ Se ſūmat vel ſic affirmatiua indiget ꝓbatione non negatiua. h. d. ¶ In gl. duas proponit ibi preſumptio.ſ. iuris. ſed p̄ſumptio hominis non tranſfert onus ꝓbandi. vn̄ vnus teſtis inducit preſumptionem ho minis. tn̄ nemo diceret ꝙ tranſferret onus probandi qd̓ a principio incubuit ꝓducenti illuꝫ teſtem. ⁊ ibi ſi pactū. Item. C. e. ſiue poſſidetis. Fran. ac. ⁊ ibi affirmatiua. Itē ibi eſt preſumptio nature contra negantem aliqueꝫ ſanementis. ⁊ ideo neganti incūbit probatio. ⁊ ibi ſpeciales reo tn̄ nihil incumbit niſi precedant inditia. vt. jͣ. de qōnibus ex libero.§. i. ⁊. C. de qōnibus de tormentis. ⁊ ibi ho micidium. Iſta talis negatiua non pōt directe ꝓbari. qꝛ non entium nō ſunt cauſe ẜm doc. ſed indirecte ſic. vt. C. de ꝯͣhen. ſtipul̓. optimam. ⁊ adde quod no. Io. an. in. c. bone de elec. ⁊ in. c. ij. de reg. iur. li. vj. de hoc no. extra de renun. ſuper hoc. ⁊ ibi affirmatiuam. iſtud non eſt ſimpliciter verum qꝛ negatiua entis nullam includit affirmatiuam vt nō ſum obligatus non ꝯͣxi non recepi indebitum vt. jͣ. e. cuꝫ de indebito. ſed negatiua que dicit̉ negatiua eo ꝙ eſt ꝯͣria intentioni aduerſarij ⁊ illam negat non tamē eſt negatiua entis iſta habet implicitam affirmatiuam. ⁊ ita intelligitur gl. pōt etiaꝫ mera negatiua eſſe ſic coarcta ta ꝙ pōt bene ꝓbariª. vt no. per Ia. ⁊ Cy. C. e. actor. ⁊ ꝑ Cy. in. l. ij. C. de errore aduo. vbi videas. ⁊ ibi ab ea parn te dic vt ibi. ⁊ ibi vbi qualitas omne accidēs appellatur qualitas in iſta glo. ⁊ ibi.§. qui pro rei. dic vt ibi optime . no. ⁊ illud teneas. Fran. accur. extra adde ad hanc gl. ꝙ qn̄qꝫ negatiua debet probari per negantem qn̄ tendit ad c. crimen aduerſarij. vt no. Inno. extra de accuſ. ſuper his. n cuius verba ſubtiliter ꝓſequere ⁊ no. vt ibi no. per Ho. l ⁊ tangitur in. l. ij. C. de iure emphi. ⁊ melius per Bar. jͣ. d̓ verbo. ob. in illa ſtipu. ſi calendis. ⁊ in. l. hoc iure. ⁊ ibi vi deas. ⁊ adde qd̓ no. Archi. vj. q. vlti. actore. Ex iſta glo. . collige quandam diuiſiōem ꝙ negatiua alia ſimplex alia ⁊ que habet implicitam affirmatiuam. Itē ꝙ negatiua alia coarctata alia nō coarctata. Itē ꝙ negatiua alia iurꝭ alia . facti. Item ꝙ negatiua facti. alia ſubſtantie alia qualita. tis. vtrūqꝫ enim tam ſubſtantia qͣꝫ qualitas in facto verſa i tur. vt. l. bonefidei de acquir. re. do. ¶ Vltimo no. ꝙ ſpe cu. ar. huius. l. dicit ꝙ articuli debēt formari affirmatiue 3. non negatiue. qꝛ ſic debent formari vt poſſint probari. vt i. in ſpe. de teſte.§. nunc videnduꝫ. v̓. hoc quoqꝫ. ſed poſitio t. que ſit parti vt ſuper ea interroget̉ poteſt fieri etiam ver⁊ bis negatiuis. vt in. c. i. de confeſſis li. vi. qꝛ ſit potius ad releuandum ab onere probandi qͣꝫ ad probandū. de hoc i. nota. Iaco. de are. in. l. ij. C. de iura. calum. ⁊ Dy. de doo na. quidam in iure. 1 ¶ Ex lectura antiqua. NOVAADDITIO. ¶ Uide Inno. de proba. tertio vide Inno. de teſti. cog. 2 c. i. in fi. ⁊ de accuſ. ſuper his. ⁊ de clerico excō. mi. ꝓpote ſuit. ¶ In glo. ⁊ no. ꝙ uegatum actoꝝ probatur per in ii ſpectionem actorū. vt. jͣ. de furtis ſempronia. C. d̓ eden. inS ſti. C. de errore aduoca. l. ij. vbi de hoc. C. de lit. conteſta. 3 aucͣ. offeratur. ar. C. ſi cer. peta. l. i. ff. jͣ. eodem. cum deleg. tū cum ſi. ⁊ vide quod no. C. de dona. inter virum ⁊ vxo. l. ſi filij tui. ¶ In verbo tex. dicit.ſ. affirmādo Cy. ¶ In ver. tex. negat nullo pro actore cōdito vel p̄ſumpto CyTacitum fideiUm tacitum. āmiſun etiaꝫ in ſcd̓o teſtamēto intelligitur tacite repetituꝫ. b. d. iſta no. l. Ex lec. ant. ¶ Licet mutet̉ teſtamentum eodem tn̄ herede relicto onus taciti fideicōmiſſi non preſumitur eſſe mutatum. h. d. l. no. ¶ In iex. ibi cōuenit̉ a fiſco qui vult auferre tanqͣꝫ ab indigno eo ꝙ accōmodauit fide. in primo teſtamento de reſtituendo non capaci. vt. sͣ. de vſuris cum quidam.§. in tacito. ¶ In tex. ibi dn̄io reruꝫ.i. teſta toribus. No. ꝙ voluntas non p̄ſumitur eē mutata. Secūdo no. ꝙ tacitū fideicōmiſſum in primo teſtō relictum ab eodem herede in ſecūdo teſtō relicto debetur. ¶ Itē no. ꝙ de quo ꝗs ſemel confidit ſemꝑ preſumitur confide re. qn̄ aūt ꝗs dicatur accōmodare tacitam fidem. dic vt. jͣ. de le. i. lutius.§. in teſtamēto per glo. ⁊ Ia. ¶ Quero ꝗd ſi iſtud tacite fideicōmiſſum eēt relictum capaci vtruꝫ in telligatur repetitum. breuiter credo ꝙ ſic. qꝛ iſta. l. loqui tur indiſtincte. ratio enim iſtius. l. cōſiſtit in ſecreto ſuſce ꝑte fidei. ⁊ ideo lꝫ teſtator expreſſe non cōmemorauit ſecretum repetijſſe videt̉ ꝙ facit pro cōmiſſarijs quos teſtator ſecrete inſtruxerat in primo teſtō vt ſi eoſdem repe tat in ſecūdo teneant̉ adimplere illud ſecretum voluntatis teſtatoris ⁊ in via conſcientie per rōnem huius. l. Et no. ꝙ ar. huius. l. dixit Mar. ſil. ꝙ filius qui ſe abſtinuit poſſidendo. poſtea non intelligitur immiſcere ſi neget ſe heredem. qꝛ non intelligit̉ penituiſſe primi propoſiti nec mutare voluntatem ẜm eum. ¶ Ex lectura antiqua. NOVAADDITIO. ¶ In verbo tex. ꝓbatio ar. iſtius. l. que dicit ꝙ nemo p̄ ſumitur mutare voluntatem dixit Mar. ſill̓. diſpu. ꝙ filius qui ſe abſtinuit ⁊ poſtea inuenitur bona poſſidere nō preſumitur poſſidere vt heres ſi neget ſe heredē. ſecus ſi fateatur ex de ſuis heredibus ẜm eum. Item ex lec. anti. Mptorem probare. Nitens ex tꝑe dꝫ probare illud tp̄s ex quo ni tit̉. vt. jͣ. de teſti. ob carmē.§. fi. Itē ex lec. ant. Allegās Bea parte que. ꝓpibuo nē iuris ſeu aliquē eſſe prohibitū ab eo qd̓ re gulariter eſt ꝑmiſſum debet id ꝓbare. h. d. vt ſi dico aliquē non poſſe eē aduocatū vel procuratorē vel non poſſe teſtari. vel non poſſe ꝯͣhere. vel non poſſe emācipare nec emancipari. vel non poſſe eſſe iudiceꝫ in cauſa emancipationis. vel in alia cā hic non negat̉ factum. quia non negat̉ actus. ſed negatur potentia ſeu poſſibilitas qͥ a iure cōfertur vel denegat̉. ⁊ ideo qꝛ trahit cauſam a iu re dicitur negari ius. vt no. in. l. ij. sͣ. eo. ⁊ adde qd̓ no. In no. de eo qui furtiue ordinē iuſcepit. c. innotuit. ¶ No. ꝙ allegans prohibitionem iuris debet probare nō intel ligas ꝙ ius ſcriptum in ſe indigeat probatꝭ. vt. jͣ. de auro ⁊ ar. le. l. ornamentoꝝ. ſed debet probari ꝙ ꝑſona repel latur de iure ab actu intento vel exercito. ¶ No. ꝙ qua do ꝯſtat de facto preſumitur ꝙ potuerit de iure fieri. nec preſumit̉ īhabilitas niſi probetur. hoc plene examina. vt no. in. c. infamibus. de reg. iur. in mercurialibus. ¶ In glo. qꝛ non. iſta glo. innuit ꝙ emancipatio nō poſſit fieri corā iudice delegato. Itē īnuit ꝙ ille qui eſt in quaſi poſeſſione iuriſditionis tanqͣꝫ ordinarius preſumatur ordinarius niſi ꝯͣrium ꝓbet̉. Item innuit ꝙ ille qui opponit aliꝗd ꝯͣ iuriſditionē debeat probare. ⁊ adde qd̓ not. in. l. ij. de offi. procon. per Guil. per Inno. de offi. vica. tua. ⁊ de offi. dele. cum iu. e. ⁊ per Archi. lx. di. nullus. NOVAADDITIO. ¶ Ex lectura antiqua. ¶ Siue actore ſiue reo. ¶ In verbo tex. ab eo. Cū que ritur vtrum negatiua poſſit probari. diſtingue aut eſt negatiua facti aut iuris. Si iuris ꝓbari poteſt quia negade ius affirmat aliqd̓ factum ex quo ius reſultat quod factū poteſt probari vt hic. Aut eſt negatiua facti tunc diſtini gue quia aut habet aliquam coarctationem loci vel tepo ris ⁊ poteſt probari indirecte. vt. l. optimam. C. de cōtra hea. ⁊ cōmit. ſtipu. Ideꝫ ſi ex aliqua affirmatiua reſultat illa negatiua vt probo te nō dn̄m probādo aliū dominiū ꝓcur.

sͣ. de procu. pōpo.§. ſed ⁊ his. Si vero eſt mera negatiua que non habet affirmatiuam implicitam nec eſt coarctata nec probatiua affirmatiua reſultat iſta negatiua nō po teſt probari. C. de nō nu. pecu. in contractibus.§. illo niſi per cōfeſ. aduerſarij vt in. c. ſtatꝭ. de confeſ. li. vj. ſcd̓ꝫ Pede bella. per hoc vide qd̓ no. Inno. de elec. cū dilectꝰ. In glo. i. nulla pronū. ⁊ vide de lega. l. lucius.§. intereſt per Ia. de are. vide omnino Archi. lxij. di. nullus ⁊. xxij. q. ij. ſiquis per Archi. vide de maͣ plene per Archi. vj. q. vltactor. Qui negat licere qd̓ ē de genere poſſibiliū dꝫ ꝓba re negatiuam h̓ primo. Qui negat ſolemnitatē actus ha bentis formam eſſe dꝫ probare qd̓ negat. hͨ ſcd̓o ¶ Op. de leg. l. apud iul̓. in fi. ſed illud eſt de genere impoſſibilium. Scd̓o. op. de. l. quecūqꝫ. C. de ſecū. ta. l. i. C. de pa. po. l. fi. ff. de op. ſi pater ẜm doc. Iteꝫ facit qd̓ no. doc. de of. dele. cū in iure ⁊ de eo qui furioſus eſt innotuit ⁊ vid̓ vbi hec lex declaratur. C. eo. actor Pe. Iac. ⁊ Cy. in fi. de publi. ſed ibi non habebat formam eſſe hic ſic. nam conſtabat de facto qd̓ habebat debitam formam ⁊ facit .C. de fideiuſ. l. fi. C. de iur. ⁊ fac. ign. poſt diui. ⁊ qd̓ not. ¶ In v̓bo tex. que vide Inno. de eta. ⁊ qualita. Prete rea vide Inno. de eo qui fur. ordi. ſuſcep. c. innotuit in fi. ¶ In verbo tex. prohibitum permiſſorio generaliter ſe cūdū doc. vel teſtō vt in ſpecu. de teſtamentis.§. nunc dicendum v̓. verū quia ius negat negādo qd̓ īeſt. ⁊ no. ar. ꝙ huiuſmodi ponit̉ ꝙ qn̄ ē tale ꝗd recte vel nō legitime factum ⁊ ſiue ponaꝫ affirmatiue ſiue negatiue non debet reſponderi. qꝛ eſt poſitio iuris vt h̓ ⁊ ſic practicatur vel eſt poſitio mixta iuris ⁊ facti. ⁊ ſic implicita ⁊ ideo non dꝫ reſpōderi. ¶ In gl. que eſt ſuper verbo tex. recte que incipit quia non coram no. vide Inno. de officio vicarij tua. ⁊ per Guil. sͣ. de officio procon. vij. ibi omnino vide. No. tex. ibi manifeſte Atronus. docere debet ⁊c. nam tu ſcis ꝙ dolus vel fraus probatur eo ꝙ pro bantur ſufficiētia inditia vt. l. dolum. C. de dolo. ⁊ hic vides tex. qui dicit manifeſte docere debes ⁊ ſic probatur hic ꝙ manifeſte dicitur probari illud quod probatur ex indicijs vel ex cōiecturis. vt. l. lꝫ imperator. jͣ. de le. i. ⁊. l. ſiquis locuplex jͣ. de manumiſſis teſtamēto. ¶ Sed circa iſtā. l. quero vtrum debeat fieri executio cōtra bona liber ti alienātis in fraudem. vide gl. in. l. i. de his que in frau. cre. ⁊ in auc̄. hoc ſi debitor. C. de pigno. ẜm vnam lec. Ex lec. anti. ¶ Qui allegat fraudem commiſſaꝫ debet probare. hoc dicit. adde quod no. jͣ. que in frau. cre. omnes.§. lutius. ⁊. C. de periculo tu. l. pe. In gl. i. circa Um probatio. nedium ⁊c̄. c No. ex hac glo. ꝙ indicia dicūtur minus qͣꝫ ꝓ batio tamen lꝫ ſint minus qͣꝫ ſemiplena probatio ſufficiunt tn̄ ad tormēta. circa qd̓ vid̓ qd̓ no. per doc. in. l. fi. C. d̓ queſtionibus. vbi querunt an ſemiplena probatio ad tor turam ſufficiat. querunt etiam de fama quid autem debe ant dicere teſtes qui probant famam criminis. no. Inn. in. c. cum oportet. ⁊ in. c. qualiter ⁊ quando extra de accuſa. ⁊ ſpecu. in titu. de inquiſitꝭ.§. nunc tractemus. Ex lec. anti. ¶ Fuga probat̉ per ꝯfeſſionem factam in tormētis precedētibꝰ indicijs. h. d. tex. cū gl. ¶ In tex. ibi in ſe. rn̄det tacite obiectiōi. Fran. ac. ¶ In gl. ꝙ erat ibi minus. No. ꝙ minus eſt indicium qͣꝫ ſemiplena ꝓba btioᵇ qd̓ alibi melius nō inuenies. ergo ſi vnus teſtis facit ſemiplenā ꝓbationē multo magis facit indicium ẜꝫ Cy. in addi. de hoc no. jͣ. de qōnibus maritus. de ꝯiectura v̓o vtrum faciat preſumptionem vel indiciuꝫ vide qd̓ no. C. de fur. apud antiquos in glo. i. a ꝯͣrio. ⁊ adde ad hanc. l. qd̓ no. C. de ſer. fugi. l. quicunqꝫ in gl. no. duo. ¶ In gl. fi. ibi non ego. ſic. jͣ. de ritu. nup. palam in fi. ¶ Ex lectura antiqua. NOVAADDITIO. ¶ In verbo tex. in ſe reſpondet tacite queſtioni. ¶ In ver. tex. interrogari principaliter. ¶ In v̓ tex. vr̄ vid̓ qd̓ De probatꝭ. ⁊ preſumptꝭ. no. C. de ſer. fugi. ꝗcūqꝫ. in glo. no. duo. ¶ In gl. que eſt ſuꝑ ver. tex. deficit que incipit quod erat alibi dicit Inn. rumorē maiuſqͣꝫ famā extra de preſump. tertio loco alibi habemus de ſignis per Inno. de ſymonia ſicut. Not. quod quedā ſunt indicia que ſunt minus qͣꝫ ſemiplena ꝓ batio ⁊ tamen ex eis venitur ad torturam vt in hac glo. ſimile de adulterijs capite quinto. Quedam ſunt īdicia vehementer cōcludentia vt. C. de diuor. auc. hodie ⁊ fuga. in illis tamen caſibus in iure reperitur expreſſum ꝙ fugiens habeatur pro confeſſo. Naꝫ regulariter fuga nō habetur pro plena confeſſione ſed ducit ſuſpitionem validam ad torturam ⁊ no. per Cy. C. de queſtionibꝰ. l. vl. ibi videas ⁊ in ſpe. de preſump.§. i. Item vicinitas. ff. lo. do. horreorū ſimiliter valet ad torturam ⁊ multomagis cohabitatio ſub eodem tecto. ff. ad ſill̓. l. i.§. cū dominus. Et procedūt predicta cū conſtat de facto ſed non de faci ente. ff. ad ſill̓. l. i.§. item illud. ſed certe ſufficit ꝙ aliquis non reperiatur ⁊ fama ſit ꝙ ſit occiſus nā ſi occiſus eſt ⁊ a quo poteſt per torturā inueſtigari ſicut pluries vidi fie ri non tamen facile iudex debet erūpere in torturaꝫ vt. C de accu. l. fi. indicia ergo vehementia etiam ad condem nationem ſufficiūt vt extra de regul̓. c. non ſolū lib. vj. ⁊ ar. de ſuc. ab inte. cum dilectus. ſꝫ indicia probabilia que lex dicit ſufficere ad torturam non valent ad condemnationem per ſe ſed cū cōfeſſione extorta vel vno teſte de ve ritate vel alijs preſumptionibus bene valent ad condem nationem etiam in criminali vt no. ff. de excuſ. tu. l. ij.§. i. per glo. ⁊ Dy. ⁊ ſic que nō proſunt ſingula multa iuuāt in materia ꝓbationū quia non ad vnam ſpēm ꝓbationis iudex debet ſe reſtringere ad qd̓ opꝫ facit extra de ſuc. ab inte. c. fi. ſed in materia contractuum. vel teſtōrū vel vbi agitur de alicuius iuris vel priuilegij acquiſitiōe omnia debent concurrere que requirunt̉ ad eſſe alicuius ſpeciei nec proſunt partes diuerſarum ſpecierum quia non ordi nantur in vnū. ff. de excu. tur. l. ſpadonem.§. qui multa. C. qui numero tutelarū.l. i. in ſumma. d̓ iudicijs ad torturā qualia eſſe debent non pōt diffiniri. ſed iudicis ꝯmittitur arbitrio vt no. Cy. C. de qōnibus. l. fi. inditia debent eſſe probabilia ⁊ veriſimilia. C. de queſti. mili.§. oportet. ⁊ de bēt fieri ad inueſtigandam ⁊ illuminandam veritateꝫ vt ibi ⁊. l. cum teſtem ⁊. l. quotiens. e. ti. Quid ſi ſtatutuꝫ di cit ꝙ iudex habita forma procedat ad tormenta ⁊ eruat veritatem ſi ſemel torſit nec ꝯfeſſioneꝫ extorſit an pōt ite ruꝫ torquere rn̄deo cōſciētie iudicis relinquatur tamen in dubio male facit iterare vt no. Cy. C. de queſti. l. fi. in vltima. q. Iteꝫ tortura ſit triplīciter qn̄qꝫ ad criminis pu nitionem. ff. de infamibꝰ ictus fuſtiū ſicut eſt quādo offici alis reperit quem in crimine vt ibi no. qꝛ facit euꝫ ex hoc fuſtigare vel aliter torqueri ⁊ multos modos torture ha bes. xxxiij. q. v. circūcelliones. qn̄qꝫ ad criminis inuentio nem vt ſiquis inueniatur in actu ſuſpecto nō tn̄ in crimīe exēplū in. l. capite ꝗnto de adulterijs. qn̄qꝫ ad iuris d̓fen ſionē ⁊ īſta tortura debet eſſe modica ⁊ temꝑata vt. l. fi. .§. fi. de officio eiꝰ cui man. eſt iuriſdi. ⁊ cōtinet̉ appellatione torture etiaꝫ denegatio cibi vel potus neceſſarij. ff. de liberis agno. l. necare Itē corda. C. de qͦſt. de auc. ⁊. l. nullus ad. l. iul̓. maie. non aūt ſimplex detentio īferet pe riculum ꝑſone vel rōne loci vel rōne infirmitatis vel infa miā rōne qualitatꝭ ꝑſone detēte. quia tūc tortura dici pōt īeſſe d̓tētiōe idem ſi detineret̉ filiꝰ quia pater in filio tor b queret̉ ꝙ metꝰ cā nec timorem ⁊. l. iſti quidē ⁊ no. ꝙ ad pl infrīgēdam cōfeſſionē factam in tormētis ſufficit terror co tormentorum vt. C. de tranſac. interpoſitas ſed nō eſt ita co vbi lex mandat aliquē torqueri ꝙ ſufficiat terror tormē ctorum. immo ad actum debet procedi vt. C. de falſis vbi 2 tra ⁊ adde de tortura quia in quibuſdam criminibus de qui In bus preclare probationes haberi facile nō pn̄t faciliꝰ ad vl torturā peruenitur vt in crimīe falſi vt. l. vbi. ⁊ proditio nis patrie. C. de abolitio. fallaciter.§. fi. ⁊ in ſimilibꝰ vt in crimine adulterij. l. qui ⁊ a quibus. l. proſpexit legiſlator Bal. ſuꝑ. ij. ff. veteris. De probatꝭ. ⁊ preſumptꝭ. b ¶ Probatio adde. d. pe. phi. cor. in cō. ccxxxiij. incip. conſtat in lr̄a c. in. iij. parte. ⁊ pau. de pu. ī tra. ſindī. in v̓. an ſtet̉ dicto ī vl. colu.

De probati. ⁊ preſumpti. a ¶ Potiorvid pe. de ancha. in cō. xij. inci. in chriſti nomine amē. Circa pͥmā du bitationeꝫ ⁊c. ad vtrāqꝫ ꝑtē ⁊c. ⁊ in ſingu. per ſali i. l. exē plo. C. de ꝓba. ⁊ feli. in. c. ad audiētiā circa fi. v. col. de pre ſcrip. ⁊ flori. De probati. ⁊ preſumpti. facit. ff. de furtꝭ interdū.§. qui furem. ff. de condi. ⁊ de. l. cauſam cū ſeruus. Sed pone ꝙ ꝓceditur contra ticium de furto. x. aureoruꝫ īdicia ſunt de quinqꝫ ticiꝰ tortus cō feſſus eſt. x. nunquid in. x. ſtabitur confeſſioni dico ꝙ nō ſed in quinqꝫ tantum qꝛ inreliquo facta eſt metu tormentorum ſeu in tormentis nec tamen eſt quid iudici im putetur quia cauſa ipſius torti ſeu ipſa tortura eſt indiuidua. ff. de queſtionibꝰ. l. i.§. diuus adrianꝰ. ⁊ adde qd̓ no. in ſpec. de confeſ.§. i. ¶ In fi.§. no. ꝙ per dictūteſtiū nō procedit iudex ad torturam ante publicationem. C. de te ſtibus ſolam ſcd̓m vnam lecturam. item adde qd̓ no. Cyin. l. ij. de cuſto. re. ⁊ ac. C. quorum ap. non recip. l. ij. ideꝫ not. Inno. de regū. iuris cuꝫ in rerum. An clericus poſſit torqueri pro teſtimonio ⁊ qui ⁊ quando vide per Ar chi. v. q. iiij. illi qui. ⁊ ea. cā ⁊. q. vj. p̄ſbiterī in fi. ꝑ Archi. an epiſcopi poſſint torquere vide ꝑ Archi. xxiij. q. v. cir cūcell̓. in fi. ¶ In ver. gl. probatio. No. ex hac gl. ꝙ mi n. nus eſt indicium qͣꝫ ſemiplena probatio ergo ſi vnus teta. ſtis inducet ſemiplenam probationem vt. l. in bonefidei liti. C. de rebus credi. multo fortius indiciuꝫ qd̓ minus eſt iē. duº vt h̓ dicit Cy. l. filius ibi ad libertatem proclamat de ⁊c. ſtatu ſeruitutis in cuius poſſeſſiōe dn̄s. ſed hoc eſt plus ꝑtē in filio qꝛ non prodeſt ſibi poſſeſſio exiſtētie ſui iuris. cū 3u. de iure cōi intentio partis ſit fundata vt dixi. C. de fide in xe ſtrumētorum. l. ſi ſolemnibus. ⁊ dicitur hoc extra de pri aqͣ uile. c. ſunt perſone lib. vj. Cy. Nunquid fama dicatur ar rcaª gumentum no. Inno. de vſu. cum in tua ⁊ vide. C. quoꝝ re ap. non recip. l. ij. Quid autem ſit coniectura no. C. de fur A tis apud antiquos in glo. i. a contrario ſenſu. Filiꝰ allegās I filius in Po. gmnācipatus ⁊ ſeruus manumiſſionē debet probare. hoc dicit. ¶ No. ꝙ emācipatio eſt ſpecies libertatis. Item ꝙ patria poteſtas p̄ſumitur durare.ſ. qn̄ conſtat de ſuo initio ideſt ꝙ filius ſit legitimus. ⁊ ita intelligo hanc. l. ⁊ vi de. jͣ. ſo. ma. ⁊. C. qui accu. non poſ. l. non ignorat. ⁊ sͣ. e. l. i. ⁊. jͣ. e. quidaꝫ quaſi. ¶ No. ꝙ preſumit̉ pro aſſerti. pr̄is magis qͣꝫ pro aſſert̓. filij. ⁊ hec paterna reuerētia inducit. NOVA ADDITIO. ¶ Ex lectura antiqua. ¶ Uide quando filiatio huiuſmodi deducitur incidenter vel preparatorie ad illud indicium quod ſufficit quaſi poſſeſſio vt no. per hanc. l. C. qui accuſare non poſſunt non ignorat. ¶ In ver. tex. proprietate.i. reuerentia. No. ex hac. l. ꝙ in duI pactum. dis quis preſumit̉ pro uidere heredi ſuo vt ſibi. de quo dic vt in gl. ſuper verbo plerunqꝫ. quam glo. no. Ex lec. ant. ¶ Pactum non p̄ſumit̉ in dubio perſona le ſed reale ⁊ tranſitorium ad heredem. h. d. ⁊ examina hāc. l. vt examinat Pe. ⁊ refert Cy. C. de ꝯͣhen. ſtipu. veteris. ⁊ eſt hec. l. ar. eccleſia cōcedit emphitheoſim Petro nō facta mētione filioꝝ vel heredum ꝙ nihilominus ẜm natura emphitheoſis eccleſiaſtice vadat vſqꝫ ad tertiam gn̄ationē vt in auc̄. de non alienādis.§. emphitheo ſim. ⁊ adde qd̓ no. Cy. C. de oꝑis liber. liberti. ⁊ in ſpe. de loca.§. nunc aliqua. v̓. cxlix. vel ſic pactum in quo non fit mentio heredis trāſit ad heredem. h. d. vt no. Guil. sͣ. de pactis iuriſgentium.§. pactorum. NOVA ADDITIO. ¶ Ex lectura antiqua. ¶ De nō petendo Cy. vide. C. de pac. īter emp. l. i. ⁊. C. de dona. que ſub modo. l. quate. in fi. An ius dicendi ve rum tranſmittatur ad heredē dic ꝙ ſic. l. fi. in fi. C. ſi maior. facit lex iuxta de cōtra ta. de pe. he. inſti. An ius reuo candi ex d̓licto dic ꝙ non. l. vltīa. C. de reuoc. don. ¶ In ver. tex. excipit ſi ex perſona defuncti dicit do factū pactū defuncto de non petendo qd̓ prodeſt ipſis heredibꝰ qd̓ verum eſt niſi probetur per actorem perſonam defuncti comprehenſam tm̄ non hereduꝫ Cy. in ver. tex. noſtri vi de in ſpecu. de locato.§. nunc aliqua ver. al̓s ibi omnino vide ⁊ ver. clxiij. ¶ In ver. tex. heredibꝰ de ſucceſſoribꝰ etiam extraneis intelligitur non de filijs non ob. ad tre. ex facto in fi. quia ibi ſpeciale in vltima volūtate ſecus in contractibus fallit in emphitheoſi eccleſie quia idem in emphitheoſi qd̓ in vltima voluntate ita no. in ſpecu. de te ſti.§. i. ver. pone. a. ibi videas. vel dic ꝙ illa doctrina eſt ve ra ad agendum ſed ad excipiendum continet etiaꝫ ſingu larem ſucceſſorem vt. l. doli.§. i. de contrahen. emp. l. flu. uius.§. adicit̉ de dam. infec. ad tre. in fi. ¶ In gl. que eſt ſuper verbo tex. probare que incipit hoc propter vide Inno. de preſcrip. ad dandum. B. In gl. ibi vel dato dudū ⁊c̄. ENS no. gl. notabilē ⁊ mēti tenen dam ꝙ vbi tractatur de facto longeuo adhibet̉ maior fides ſcripture qͣꝫ teſtibus vt hac no. glo. Idē no. exͣ de proba. c. tertio loco. a Ex lec. anti. ¶ Libri cēſuales ſunt teſtibus potioresᵈ h. d. Alij dicūt ꝙ ſolutio cēſus nō pōt ꝓbari per teſtes ſꝫ ſolum per inſtrumēta ⁊ videt̉ probari per. l. quicunqꝫ de apocis publicis. In ꝯͣrium facit. C. de fide inſtru. plures apocis.§. fi. glo. etiaꝫ dicit hic ꝙ in facto antiquo magis creditur inſtrumentis qͣꝫ teſtibus. NOVAADDITIO. ¶ Ex lectura antiqua. ¶ Uide ¶ Ia. ad car. l. iij.§. due. ¶ In ver. tex. monu mēta vide Ino. de fide inſtru. cum ioānes heremita. Qui nūc On eſt neceſſe cu idenetꝰ reperitur retro talis fuiſſe p̄ſumitur. h. d. vid̓ Cy. C. de rei vxo. acti. l. rem in pn̄ti auc̄. ſed qͣꝫuis in vl. q. No. caſuꝫ iſtiꝰ Uinquaginta. B Secūdo no. tex. in fi. ꝙ ꝓbatio ſeu fides debet fieri iudici ad idem. l. is apud quem. C. de eden. ¶ Ultimo not. in hac. l. glo. ij. que eſt no. Ex lec. ant. ¶ In diuerſa volūtate p̄ſumit̉ duplicatio nec p̄ſumit̉ ꝗs oblitus eoꝝ que fecit. h. d. ¶ No. ꝙ que libet ſcriptura p̄ſumit̉ efficax niſi ꝯtra. ꝓbet̉. ⁊ ꝙ p̄ſumat̉ duplicatio potius ꝙ repetitio ar. cōtra. sͣ. e. cum tacituꝫ. ⁊ ꝙ ille qui nititur ad aliꝗd infringēduꝫ.i. impugnās de bet ꝓbare. ¶ No. ꝙ opponēs exceptionem ſolutionis debet ipſam ꝓbare. ¶ In gl. aliter ibi plane.§. ij. qd̓ dic vt. jͣ. de adi. le. cum cētum. ⁊ ibi ſempronius ibi erant ſcripture incōpoſſibiles ⁊ quaſi ꝯͣrie. ⁊ ibi ex teſtamento op tima ſolutio eſt ad quā By. ⁊ omnes remittūt. ⁊ ꝯclude ſic. Aut in eadem volūtate. aut in diuerſa. ⁊ ſi in diuerſa aut ob eandem cauſam. aut ſimpliciter. ⁊ adde in ſpe. de teſtamentis.§. i. v̓. item pone a. NOVAADDITIO. ¶ Ex lectura antiqua. ¶ Uide omnino in ſpecu. de teſtīs.§. i. ver. item pone. ¶ In glo. que īcipit no. īdicium ⁊ ſic non ſufficit ꝙ inſtrumentum coram tabellione ſine ſcīa iudicis proferat nec etiam ſufficit ſi coram conſultore ꝓferatur inſtr̄m co ram iudice non productuꝫ Riz. mal. no. per Inno. extra de offi. delegati cū in fi. in glo. Cy. ac. de liberali cā iubemus. ¶ In ver. tex. a reo nꝗūd ſimul admittant̉ ꝓbatio nes actoris ⁊ rei no. Inno. de clerico exco. c. ꝓpoſuit hͨ nunquid quis admittatur ad probādū vbi nō habet neceſſe vide. l. quot̓.§. qui dolo ⁊ de excep. rei iudi. l. ſi rem meam. nam admittitur dūmodo ꝓbatio faciat ad cauſaꝫ no. h̓ factum intrinſecum.i. mentem preſumi ex quo apparet de facto extrinſeco delegato ẜm pill̓. in brocar. l. carta facit de ſic. poll̓. l. labeo.§. nec mirū. ¶ In v. tex. exigunt̉ vide qd̓ no. de exercitoria. l. iij. ¶ In v̓. tex. ipſe vide in ſpecu. de locato.§. nunc aliqua ver. xxxi. ⁊ Inno. de accuſa. ſuper his vbi ponitur qualiter probetur nega tiua ſolutionis de hoc vide per Ioan. an. in. c. bone me de electione vide. l. i. de exac. tribu. ⁊ de ver. ob. hoc iure Et no. hic ꝙ preſumitur pecunia non eſſe ſoluta niſi ꝓpe tur ſoluta quod eſt verum ſi creditor agit ſecus ſi aliꝰ nō hn̄s ab eo cāꝫ ⁊ ſecꝰ ſi hēt. C. de non nu. pe. ſi cui ꝯiuncta .l. i. e. ti. ſcd̓ꝫ Inno. Ratio dicte preſumptiōis eſt qꝛ que dam

De probati. ⁊ preſumpti. dam ſunt perpetua ⁊ īmutabilia vt iura ⁊ in iſtis preſumitur in preſenti quod fuit in preterito vnde obligatio preſumitur durate quia tempus nō eſt modus ⁊c̄. vt. l. ob. fere.§. placet. Quedam ſunt que curſu temporis mutant̉ vt etas ⁊ in iſtis ſecus. l. de eta. de mi. quedam ſunt que mutantur ſola voluntate vt poſſeſſio ⁊ tūc aut poſſeſ ſor dicit ſe poſſidere qd̓ olim poſſedit. ⁊ tunc aut affluxit in decēnium vel in longum tempus arbitrio iudicis inter initium poſſidendi ad quod ſit relatio ⁊ allegatio poſeſſoris ⁊ preſumitur contra eum quod non poſſideat vt no. C. de ſeruis fugiti. l. i. idem̄ ſi alius medio tꝑe fuit in poſſeſſiōe eo ſciente ſed ſi eo ignorante ſcd̓a poſſeſſio p̄ſu mitur clandeſtina que non preiudicat in ciuili poſſeſſio ne vt extra de proba. lꝫ cauſam. aut poſſeſſor qui oliꝫ poſ ſedit negat ſe hodie poſſidere ⁊ tunc nō preſumitur poſ ſidere vt no. C. ad exhi. l. non ignorabit ⁊ de exce. rei iudi. ſi rem niſi poſſeſſio preambula eſſet quaſi continuata vel connexa. nam ex vicinitate temporis aliquid preſumi tur. l. ſi neuter in fi. de priuiſe. condi. ⁊ no. Cy. in dicta. l. non ignorabit vide quod no. C. de fruc. l. ciuile eſt. ⁊ niſi agatur contra illum qui pretendat cauſam ab agēte vl̓ qui initio litis poſſidebat vt no. C. de reſti. in integrū. l. ſi minorem te. Sed que eſt rō differētie inter affirmantem ⁊ neganteꝫ. rn̄deo qꝛ cū affirmat pꝫ de extremis vnde p̄ ſumitur medium tempus. ſed cum negat non pꝫ niſi de vno extremo ex quo non preſumitur. ⁊ adde qd̓ nō Cy. C. de proba. ſine poſ. ⁊ Dy. in. c. ſine poſſeſ. ⁊ per id qd̓ dicit Inn. in dicto. c. ſuper his ⁊ Cy. in. l. ij. C. de iure em̄ hi. dico ꝙ pena in compromiſſo contenta intelligitur eē liquida lapſo termino. C. cor. de li. eius ⁊ hoc quantum ad exactionem debiti non quantum ad penam periurij ar. l. vltime. C. ad. l. iul. repe. No. deciſioneꝫ iſtiꝰ Um de eta. ua pro itellectu. l. de etate. sͣ. de minoribus. b Ex lec. anti. ¶ In etateᵇ ꝓbato pͥncipio ꝓbatur ⁊ finis h. d. vel ſic non debet ſtari ei ſcripture vel probationi que nocet. ſed ei que veriſimilior ⁊ credibilior reputat̉. h. d. ¶ In tex. ibi de ſtatu. i. de tꝑe. No. ꝙ in dubio eligimus ꝓbationem veriſimiliorem. ⁊ adde qd̓ no.jͣ. de v̓bo. ob. l. ſtipulatio.§. hoc quoqꝫ. Itē adde in iſta. l. ꝙ in actu exer cito ſemꝑ p̄ſumitur ꝙ ꝗs ſit etatis legitime niſi ꝯtra. pro bet̉ vt no. C. de in inte reſti. l. ſi minorem te. Sed in exercendo vbi eſt ꝯͣdictio inter ꝑtes dic vt no. de interro. ac. de etate. ⁊ in. l. ij.§. qd̓ obſeruari de iura. calū. ¶ Ex lectura antiqua. NOVA ADDITIO. ¶ Idem in iudicijs ⁊ arbitrijs nam ex quo aliquis eſt admiſſus preſumitur idoneus etate vt no. in. l. iij. sͣ. de ar bitris. ſed ante factum non ſic p̄ſumitur ī iudicijs vt no. .sͣ de mino. de etat̉. l. ij. C. de his qui veniaꝫ etat̉. adde qd̓ habes de regu. iur. qui cum alio. in ver. tex. ei al̓s eam. No. ex hac. l. ꝙ illi in Irca eum. cūbit onus probandi qui nō eſt in quaſi poſſeſſione illiꝰ iuris qd̓ aſſerit ſibi deberi qd̓ eſt verū in iſtis iuribꝰ ꝑſonalibꝰ ſeu circa ꝑſonam. ſecꝰ in realibꝰ vt habuiſtis no. in. l. ſicuti.§. ſiqueratur. sͣ. ſi ſer. ven. ¶ Secūdo no. ꝙ reus pōt aſſu mere in ſe onus ꝓbandi qd̓ intelligit gl. verum generaliter in quacunqꝫ cauſa vt no. hic glo. qd̓ dictum no. ⁊ no. ſequētem qōnem glo. ⁊ de omnibus iſtis qōnibus vide per Cy. in. l. actor. C. e. ⁊ quod no. Dy. c. non licet actori extra de regu. iur. lib. vj. Ex lec. anti. ¶ Quaſi poſſeſſio trāſfert onus ꝓbādi in aduerſarium ⁊ qui non cogit̉ probare pōt in ſe onus ꝓbationis aſſumere. h. d. l. not. ¶ In tex. ibi debeat.i. an debeat admitti ad ꝓbādum hoc qd̓ ſibi neceſſario nō in cubit. ¶ No. ꝙ ille qui eſt in quaſi poſſeſſione ingenuilatis preſumitur ingenuus. ⁊ ille qui eſt in ꝯͣria poſſeſſio ne.ſ. libertinitatis p̄ſumit̉ libertinus. ⁊ eſt iſta p̄ſumptio cauſata a quaſi poſſeſſione preſumptiōe iuris. vn̄ trāſfert onus ꝓbādi in aduerſarium etiam in reali iudicio qd̓ eſt no. ⁊ facit. jͣ. de lib. cauſa. l. liberis.§. fi. Sed qualiter hoc ſit intelligēdum. no. Cy. in. l. i. C. vbi cauſe ſtatus. tangit C. de ep̄i. ⁊ cle. auc̄. ſi ſeruus. facit de ſen. excō. ſi iudex lai cus li. vj. ⁊ adde qd̓ no. Inno. de offi. dele. cum ꝯtingat. ⁊ de clerico excōmū. miniſtrāte. c. ꝓpoſuit. ⁊ obtinet hec .l. in quaſi poſſeſſiōe que eſt poſſibilis de iure cōmuni. ſꝫ ea poſſeſſio que non eſt poſſibilis niſi ex priuilegio nō re leuat ab onere ꝓbādi de titulo vt in. c. ad decimas de reſti. ſpo. li. vj. ⁊ no. per Cy. C. de fide inſtru. ſi ſolēnibus. ⁊ vide Archi. xij. q. ij. longinꝗtate. facit. sͣ. e. ſi filius. ⁊ qd̓ dixi in. l. i. sͣ. e. Secūdo nota ꝙ pōt ꝗs aſtringere ſe ad ꝓbandum id qd̓ non incūbit. tn̄ in hoc aduertatis. aut iſte qui ſe aſtringit hēt intētionem al̓s fundatam de iure cōmuni. ⁊ lꝫ non ꝓbet ad qd̓ ſe aſtrinxit non ꝓpterea ſuccū bit in cauſa. ⁊ de hoc eſt glo. hic no. aut non habet al̓s in tētionem fundatam ſeu ꝓbatam. ⁊ iūc ſuccūbit non ꝓbā do id ad qd̓ aſtrinxit ſe. vt. l. hēbat. sͣ de inſti. Nō obſtat .sͣ. qd̓ cum eo. l. titiarius. qꝛ ibi non aſtrinxerat ſe pars ſꝫ iudex cuius factum in cauſa ap. corrigitur vt ibi nō. Re uoco in dubium ſi reus conuētus rei ven. aſtrinxit ſe ad probationem dn̄ij ⁊ probauit vtrum iudex debet declarare eū dn̄m. gl. dicit hic ꝙ ſic. Idem tenet Dy. in. c. nō licet actori. ⁊ videtur exp̄ſſum. jͣ. de excep. rei. iu. l. ſiquis rem a non dn̄o. In ꝯͣriuꝫ facit. sͣ. de rei ven. in ſpeciali ac. Item qꝛ hoc non petijt reus ergo ⁊c̄. vt. sͣ. cōmuni di. vt fundus. Iſta qō verſat̉ inter Hoſti. ⁊ Inno. ⁊ dicit Inno. vt iſta gl. Hoſt. oppoſitū. qꝛ iudex debet ſe ꝯformare petitioni vt no. l. in hac. sͣ. de triti. de hoc ipſi notāt. de re ſti. ſpo. ex conqueſtione ibi vide in nouella. Dicit Hoſti. ꝙ exquo reus poſſidet nec poſſet ꝓponere rei vēdica. ꝙ mirum eſt ꝙ debeat declarari dn̄s. Ia. bu. dicit ꝙ incidē ter declarat̉ dn̄s. abſoluet̉ eniꝫ inſerta cauſa. qꝛ dn̄s non autē principaliter. vn̄ iſta ſnīa non hēt aliam executioneꝫ ẜm eum. qꝛ eſt abſolutoria que non ſpectat aliam executionem. Nec ob. sͣ. de iureiur. ſed ⁊ ſi poſſeſſori. qꝛ ibi in iuramēto ex quo oritur actio etiam reo ſi deſinat poſſide ꝑ re. ſecus in mora abſolutoria arg. C. de trāſ. ſi pro fundo. c ſi ergo reus vult ꝙ ex probatione dominij augeatur effe b ctus recōueniat actorem ſi quam poſſeſſionem vel detētationem hēt actor vt. jͣ. de excep. rei iud. l. ſi inter me ⁊ te 3 ẜm Hoſti. qd̓ eſt ſubtile. ¶ Ex lectura antiqua. NOVA ADDITIO. c. ¶ Uide qd̓ no. Inno. de reſti. ſpo. ex conqueſt. ⁊ ibi ha ᵏ sͣ bemus. l. ad plenū. in nouella reperies intellectū. b. vide Cy. C. de epiſ. ⁊ cle. auc. ſi ſeruus. ¶ In v̓. tex. ſui vero cū e agitur contra ingratum aut in factum ac. vide quod no. r. .C. de fide inſtru. ſolē. C. de proba. non nudis. ⁊ l. nec natales. C. qui accuſa. nō poſſunt non ignorat ⁊ per Archi. xii. q. ii. longi. ⁊. xxiii. q. iiii. forte per Archi. hanc. l. ſubtiliter gloſat Inno. extra de offi. dele. cum contingat. Iteꝫ vide qd̓ no. Inno. de eo qui mittit in poſ. cum veniſſent. Item vide quod no. Inn. de cleri. excō. mi. propoſuit in prima glo. vide Cy. C. de ep̄iſ. ⁊ cler. l. ſi qua per calum. vbi dicit ꝙ ad hoc vt poſſeſſio releuet ab onere probandi debet eſſe longa. ¶ In.§. ſiquis aūt an hoc verbum habeat locum in criminali vide qd̓ no. C. de falſis. l. fi. In glo. que eſt ſuper ver. tex. ingeniuꝫ que īcipit imo. ¶ In ver. glo. neceſſe dicit glo. ꝙ ex quo apparet cōtractus ce lebratus cum aliquo preſumitur maior vt glo. no. in. l. ſi minorem te. de reſti. mi. nam preſumitur pro his que extra iudicium aguntur ꝙ perſone ſint legitime ⁊ idonee poſt factū vt no. Inn. in. c. īnotuit de eo qui fur. ¶ In v̓. glo. que eſt ſuper ver. tex. iuris que incipit captio. in ver. glo. actorem ar. ꝙ poſitionibus actoris ſit prius reſpon dendum qͣꝫ poſitionibus rei qꝛ prius admittitur ad pro bandum. Aſſertio inſtr̄i Uidam quaſi. nā preiudicat ueritati. ſed ei ſtat̉ donec ꝓbet̉ oppoſitū. h. d. b ¶ In etate. Qūo aūt ꝓbe tur etas ⁊ ꝗs debeat eā ꝓbare. vide do. alex. de imo. ī ꝯſi. lxxxv. ī. iij. ⁊. iiij. col. in. ij. ꝑte. ⁊ ꝑ feli. in c. in p̄ſentia in xiij. col. in fin. v̓. ⁊ vt ſcias. d̓ ꝓba. ⁊ ibideꝫ et ꝗs eā ꝓbare habeat.

c ¶ Etatis. de eundē bal. in. l. ꝗ teſtamē to in.§. ꝗcūqꝫ de teſta. ⁊ frā ci. are. i. l. ſi mi noreꝫ.§. de in ītegͦ reſti. ⁊ qd̓ dixi in apoſtil. ī. d. l. ꝗ teſtō ad eundem bal. De probatꝭ. ⁊ preſumptꝭ. ¶ In text. ibi accepit tanqͣꝫ filius ⁊ heres. Iſta. l. eſt ar. ꝙ ille qui cōtrahit cum aliquo tanqͣꝫ cū p̄lato admittatur poſtea ad ꝓbanduꝫ ꝙ ille non ſit p̄latus. In ꝯͣrium facit .C. de contrahen. ſtipu. optimam. dic vt ibi. In glo. ibi vt teTiaꝫ matris. nis ⁊c̄. Sꝫ certe immo dic ꝙ mater recipitur vt teſtis qͣꝫtū ad .a0 a probationem etatis vt no. per glo. in. l. parentꝭ. hic alle. mē quam opinionem approbat Oldra. Ex lec. anti. ¶ Maternum teſtimoniuꝫ recipitur ſuꝑ īqꝫ frā etate filij. h. d. Doc. intelligūt ꝙ ipſa admittatur ad iudi ſu cium qd̓ eſt minus qͣꝫ ſemiplena ꝓbatio vt no sͣ. e. l. cum e in qd̓ ꝓbatio. non vt ſit integer teſtis. ita no. Inno. extra de acſtil. cu. cum dilectus. ⁊ in ſpec. de teſte.§. i. v̓ſi. item ꝙ eſt pa ad rens. ⁊ v̓. ſeq. ⁊ hoc ſi effectus cauſe tāgit filiuꝫ ſed ſi non tāgit filium eſt optimus teſtis arg. eius qd̓ nō jͣ. de teſta. al. qui teſtamēto. ¶ In glo. dicūt ibi minorem. No. ex hac glo. ꝙ lꝫ ſint quidam qui a teſtimonio repellātur. tamen iudex pōt eos reciꝑe ad ſe dirigēdum in ſemitam verita tis inquirēde non vt eoꝝ dicta faciāt ꝓbationem. lꝫ ergo minor. xx. an. non admittat̉ in criminalibꝰ tn̄ iudex eum admittet vt eum inſtruat ſuper inquiſitione veritatis. ⁊ idem in laicis ⁊ mulieribus qui non admittūtur ꝯtra cle ricum. ⁊ pro hoc. jͣ. ad ſill̓. l. i.§. impuberes ẜm Rizar. Ex hoc no. ꝙ minus legitimus teſtis dūmodo ſit receptꝰ fa cit indicium prohibitus tamen non facit indiciuꝫ vt. jͣ. de queſtionibus maritus. ⁊ facit. C. ad ſill̓. l. fi. NOVAADDITIO. ¶ Ex lectura antiqua. ¶ Dicit Inno. ꝙ mater hic admittitur etiam poſt didi cita teſtificata ꝙ non recipitur vt teſtis ſed ad ſemiplenā preſumptioneꝫ quod eſt no. dignuꝫ. Item no. Inn. extra de accu. cum dilectus. In glo. hodie vt dr̄ in ſpecu. de te ſte.§. i. ver. item ꝙ eſt patens ⁊ ver. ſe. ¶ In gl. q̄ eſt ſuꝑ ver. tex. profeſſio que incipit dicunt quidam. In ver. glo. querat ē ar. ꝙ aliqua teſtificatio valet ad īquirēduꝫ ⁊ nō ad probandum facti veritatem ſic. jͣ. de cuſto. reorū diuinꝰ .C. ad ſill̓. l. vltima. sͣ. eo. cum probatio. jͣ. de queſtionibus maritus. Nota ex glo. ꝙ licet ſint quidam qui a teſtimo nio repelluntur tamen iudex poteſt eum recipere ad ſe dirigendum in ſemitam veritatis inquirende non vt eoꝝ dictū faciat probationem. Licet ergo minores. xx. annis non admittantur in criminalibus tamen iudex admittet vt eum inſtruant ſuper inquiſitione veritatꝭ ⁊ idem in lai cis ⁊ mulieribus qui non admittuntur contra clericum vt. ff. ad ſill̓. l. i.§. impuberes ⁊.l. excipiuntur Ric. mal̓. In gl. i. ibi ipſi d̓ Um de lege. der ꝓbar̄ ⁊c̄. No ta glo. notabileꝫ ⁊ mēti tenēdam ex qua hēs ꝙ ſi vis ꝓbare ꝙ bona alicuius nō ſufficiāt ad tale ꝗd de bes ꝓbare ꝙ bona talis tātum valent. ⁊ ſic ad illud non ſufficiunt. ⁊ ſi aduerſarius dicit immo ſufficiunt ſibi incū bit onus probandi quod not. bene. Ex lec. anti. ¶ Heres opponēs de falcidia debet ꝓba re eam imminere. h. d. Dicit Ia. ꝙ hic erat qō de qͣꝫtitate legatoꝝ non de qͣꝫtitate bonoruꝫ. Alij dicūt ꝙ hīc pro batur per extimum ẜm bar. ꝓbatur etiam negatiua per excuſſionem bonoꝝ ⁊ per vicinos teſtīficātes vt no. in. l. ij. C qn̄ fiſcus vel priua. ⁊ in. l. fi. sͣ. ſi cer. pe. ⁊ no. l. ⁊ facit jͣ. ad. l. fal. maritus.§. fi. ¶ In tex. ibi cōdēnabitur ad ſo lidum legatum. Fran. ac. ⁊ facit. l. i. C. arbi. tutele. NOVA ADDITIO. ¶ Ex lectura antiqua. ¶ Uide. C. ar. tu. l. i. in verbo tex. condemnabit ad ſolidum legatum. In glo. ibi non fuit ſcriptū. Uoties. o. ex hac glo. ꝙ acta pn̄t ꝓbari per teſtes de quo in. l. qm̄. C. de hereticis. ⁊ per Iac. de are. in. l. emancipatio. C. de fide inſtru. ⁊ per Inno. in. c. qm̄ cōtra falſam extra. e. habuiſtis no. in. l. ſi p̄tor.§. marcellus. sͣ. de iudi. ¶ Item no. gl. hic po ſitam ad tria. pͥmo ꝙ actitata coram iudiee ⁊ ſcripta non De probatꝭ. ⁊ preſumptꝭ. eſt neceſſe produci. Secundo ꝙ ſi non ſunt ſcripta poſſunt probari per teſtes. ⁊ vide. jͣ. ti. i. in. l. currēt. ⁊ qd̓ no. in. c. quoniam cōtra de proba. per Inno. ⁊ alios. Tertio ꝙ vbi actitata non ſunt ſcripta non debet credi iudici de ipſis niſi quatenus fuerit ſcriptum. ſi tn̄ poſtea vellet ad duci in teſteꝫ ſuꝑ his forte poſſet ⁊ vide. sͣ de his qui no. infamia. in. l. lutius. ⁊ in dicto. c. quoniaꝫ ꝯtra falſam per Inno. ⁊ Io. an. Ex lec. anti. ¶ Qui agit vt patronus d̓bet probare de iure patronatꝰ. h. d. facit hec. l. contra eccleſiam que pe tit ab alio obediētiam ⁊ reuerētiam qꝛ debet ꝓbare hoc ius ſibi competere. Dolus nō preſumitur niſi probeQui DOlO. tur. hoc dicit. facit exͣ de reſcrip. ſuper litteris. ⁊ vide Cy. in. l. p̄ſcriptꝭ. mēdacioꝝ in ante pe. q. ⁊ per eum in. l. fi. C. vn̄ vi in vltima. q. ⁊ iſte.§. vendi cat ſibi locum niſi vbi ex qualitate facti preſumitur dolus vt. l. i. C. de ſiccarijs. NOVAADDITIO. ¶ Ex lectura antiqua. ¶ In verbo tex. debere in queſtiōe operarū. ¶ In.§. ꝙ dolo. concor. extra de reſcrip. ſuper litteris. ¶ In ver. factum quid ſi metu doli dic in ſpecu. de decimis.§. vltio querit̉ vide Cy C. de ſeruitu. ⁊ a qua. l. i. in quarta. q. ⁊ in ſpecu. de teſte.§. ſequitur ver. pe. ¶ In v̓. tex. admiſ ſuꝫ vide omnio Cy. C. ſi contra ius del vti pub. l. preſcri. in antepe. q. in.§. interrogationis. ¶ In v̓. tex ꝓbationē No. ꝙ ea que agūtur in iudicio poſſunt probari ⁊ debēt vt hic. ſed an per teſtes videtur hic dicenduꝫ ꝙ ſic. alij cō tra maxime per capitulum qm̄ cōtra falſaꝫ. Odoſ. diſtin guit aut all̓o acta iudicij de proximo. aut de longinquo. Primo caſu per ſcripturam tm̄ ⁊ ita intelligit. C. qm̄ cō tra falſaꝫ. ſcd̓o caſu poſſuꝫ per teſtes ⁊ dic vt dixi. C. de te ſtamētis. l. errore in lectura vel dic aut eſt queſtio de his que ſunt de ſubſtantia iudicij. vt litis cōteſtatio ⁊ ſimilia ⁊ tūc per ſcripturā d̓bet probari vt in. c. qm̄ cōtra falſaꝫ. aut de alijs ⁊ tunc per teſtes vt hic Cy. vel dic ꝙ quidaꝫ ſunt actus iudicij in quibus ſcriptura eſt de ſubſtantia ⁊ tunc debet apparere ſcriptura vel caſus probari ⁊ tene or inſtrumenti amiſſi vt. C. de fide inſtrumentorum eman cipa. vbi de hoc. Quidaꝫ ſunt actus in quibus ſcriptura non exigitur ⁊ iſti poſſunt probari per teſtes vt h̓ ⁊. C. de ſen. ex periculo reci. ⁊ niſi breuiores. ⁊ no. C. de hereticis qm̄. ⁊ per Inno. in dicto. c. qm̄ contra. in fi. nam illud. c. nō excludit ꝓbationē per aſſertionē teſtiū ſꝫ ꝑ aſſertionē iudicis ſic ⁊ sͣ. de rei vē. ſinaūt in prī. vnd̓ ī breuibꝰ cauſis omnis actꝰ pn̄t probari per teſtes auc̄. vbi bre. Iſta que ſtio procedit in actibꝰ iudicij. ſed procuratio vel tranſactio facta apud acta poſſunt ꝓbari per teſtes vt. l. ſiue apd̓ acta ⁊ ibi per Cy. quia non eſt actus forenſis. ⁊ ideo nō valet ſcriptura ſuper teſtibus ſecus in actibus iudicialibus. C. de dona. hic in gl. que eſt ſuper ver. tex. dolo que incipit idem ſi. ¶ In ver. gl. ſi nullā. ⁊. l. ſi creditor ⁊ ibi no. fa. ¶ In gl. que eſt ſuꝑ ver. tex. heredem que incipit h̓ ſi coram no. ꝙ iudex ſupplet ex actis cauſe. verum eſt factis coraꝫ ſe ſed non ſi coram alio niſi producant̉. h. d. iſta glo. Baldus ⁊c̄. Qui allegat cōfeſ Interrogationis. nenem vel conuu maciaꝫ non rn̄dētis debet hoc probare. h. d. ¶ Querit glo. an iudex poſſit de hoc ſupplere parie nihil prodūcete. ⁊ rn̄det nota. ẜm Io. ꝙ aut apparet de hoc ſcriptura ⁊ coraꝫ eo iudice. ⁊ tūc ipſe pōt ſupplere. aut coraꝫ alio iudice ⁊ tūc non pōt ſupplere acta ergo etiam non ꝓdū cta aliter faciunt fidem coram eodem iudice coram quo acta ſunt ſecus coram alio. oportet ergo ꝙ producatur re ⁊ v̓bo ⁊ eſt rō. qꝛ alij iudici non cōſtat vt iudici ſed ei dē ſic. ⁊ hoc tenet Inno. de offi. dele. cuꝫ in iure. ¶ Que ro an acta poſſint ꝓbari per teſtes. glo. ſentit hic ꝙ ſic ſa cit qd̓ no. sͣ. de iudi. ſi pretor. ⁊. C. de hereticis qm̄. Cy. bi cit ꝙ ſubſtātialia iudicij debēt probari per ſcripturaꝫ re liqua

De probati. ⁊ preſumpti. 21 liqua pn̄t ꝓbari per teſtes. Tu dic ꝙ vbi ſcriptura reꝗri tur ad eſſentiam actoꝝ ibi reꝗritur ad ꝓbationeꝫ. al̓s nō b vt in. c. qm̄ cōtraª falſam. ⁊ extra de teſtibꝰ albericꝰ. ⁊ de re iudi. ſicut nobis. ⁊. C. de arbi. ne in arbitris circa medi um. ⁊ sͣ. de euictꝭ. ſed ſi ex vtriuſqꝫ Prī N exceptionibus. qpiū iſtius. l. declara vt in gl. ¶ Sed hic quero qualiter probare poterit valitudineꝫ vel tēpeſtatem impedimentum fuiſſe. Guil. videt̉ velle ꝙ ſufficiat probatio per iuramētum vt no. in. l. iij. sͣ. ſiꝗs cauti. Sed de hoc eſt gl. ordi. iiij. q. v§. i. in glo. fi. ⁊ vide qd̓ no. extra de in īte. reſti. c. ex litteris. ⁊ eſt glo. Archi. in. c. i. extra de dolo ⁊ contu. li. vj. ⁊ vide qd̓ no. ſpe. in ti. de ap.§. nūc breuiter ver. quid ſi appellatio. qd̓ no. bene. Ex lec. anti. ¶ Opponens exceptioneꝫ impedimenti vel excuſationem ſiue peremptoriam ſiue dilatoriam vel declinatoriam debet exceptioneꝫ ſuam ꝓbare. h. d. Ubi cunqꝫ op. exceptio que pōt probari ſeorſum a principali incūbit probatio excipiēti vt hic. ſecus in mera negatiua vt. sͣ. e. l. ij. ⁊ de vſuris. liberalitatis.§. i. ⁊ vtrum oīs excipiens dicat̉ neceſſarius ꝯͣdictor vel voluntarius. dic late per Archi. xxiij. di. illud vbi oīo vide. vl̓ ſic oīs exceptio debet probari ab excipiēte. h. d. ¶ In tex. ibi ꝓbare cla re. non per ſacramētum ẜm Riꝫ. ar. contra. sͣ. de excu. tu. ſcire oportet.§. ſufficit. dixi in. l. ij.§. qd̓ diximus ſiꝗs cautio. ⁊ ibi vide. ¶ Ex lectura antiqua. NOVA ADDITIO. ¶ An voluntarius oppoſitor vel contradictor dicatur actor vel reus dic pleniſſime melius qͣꝫ alibi reperiatur per Archi. xxiij. di. illud in additione magna ibi omnīo vide ⁊ vide totam illam glo. vſqꝫ in fi. vbi reperies infini ta ſubtilia ⁊ intellectum multarum. ll. Nota ꝙ excep. ob ſcura pro nulla habetur de leg.i. titie textores per Iaco. idem de inepta de flu. l. i§. labeo de ap. c. vltimo lib. vi. ⁊ de elec. ꝯſti. in cle. ⁊ ar. d̓ le. i. l. ẜuo alio.§. īeptas. Tria ſpe cialia que ſeruat curia in dilatorijs excepti. item an dilatoria reſeruata poſſit opponi poſt lit. cōte. item an de nouo perueniens ad notiticiam. Item que excep. opponat̉ poſt ſententiam. item quid de exce. rei non tradite. itē an ſuccūbes in dilatoria vel peremptoria condemnetur in expenſis. an excep. non numerate pecunie ſcd̓m cauſam perpetuo opponat̉ ad cautelā de excipiendo ita ꝙ onus probandi retranſferatur in aduerſarium hec oīa plene vi de per Archi. iij. q. vi.§. exceptio. an generalis terminus poſſit aſſignari ad omnes excepti. proponēdas. an in per emptorijs locum habeat decre. paſtoralis an liceat ꝓponere ⁊ proſequi contrarias excep. dic. xiij. q. i. c. ad hec ꝑ Archi. an poſſit renūciari excep. dilatori. vide per archi. xvij. q. vlti. vxor felicis. in.§. cum quis. in ver. tex. id opor tet. ſed quomodo probabit dicunt quidam groſſi ꝙ per iuramentum ſuum. jͣ. de excuſa. tutoruꝫ. l. ſcire oportet.§. conſequens ibi naturali rōne ⁊c̄. Tu dic ꝙ diſtantis rōni bus probare debet vt. jͣ. de re mili. l. deſertorem.§. qui ad diem ⁊. l. qui cōmeatus ⁊. C. de teſtibꝰ. l. teſtium vbi forte ſic ſe haberet negociū vt per alios probari non poſſit vt quia omnes ſunt ſubmerſi qui erāt in naui preter me ar. jͣ. de re militari. l. non omnes.§. a barbaris Riꝫ. mal̓. Cy. in glo. que eſt ſuper verbo tex. aduerſario que incipit vt in populari. in ver. glo. criminalibꝰ qd̓ dic vel ſeruum quoqꝫ.§. publice Cy. in ver. glo. iudicate que īcipit i. ſoluta al̓s eſt in lr̄a compenſata tantum ⁊ tunc habet lo cuꝫ glo. que ſequitur. Nota ex Iquis liberum. pac l. ꝙ vi olenta poſſeſſio non liberat poſſeſſorē ab one re probandi. facit C. e. l. vis eius. Ex lec. anti. ¶ Improba poſſeſſio nō opitulatur quo ad onꝰ ꝓbādi. h. d. de hoc dic vt no. Cy. in. l. i. C. vbi cau ſe ſtatus. ⁊ Inno. de ſeruis nō ordinādis de ſeruoꝝ. facit C. e. ſi poſſeſſiōe. ⁊ vide Cy. C. de ep̄i. ⁊ cle. ſi qua per ca. ¶ Ex lectura antiqua. NOVAADDITIO. ¶ Uide plene per Inno. de ſeruis non ordi. de ſeruorū B. ¶ In v̓. tex. homineꝫ qui nunc proclamat in liberta tem Cy. ¶ In v̓. tex. conſequetur vt ſic tranſferat in euꝫ onus probationis ſed non conſequitur quia violēta poſſeſio non eſt poſſeſſio. ſed priuilegiata ⁊ talis que releuet ab onere probandi. item in ſubſtantia poſſeſſionis vnde eſt poſſeſſio vt in.§. ex contrario. in ver. text. fuiſſe. Qualiter per teſtes probatur ignorantia no. in ſpecu. de abo li.§. i. v̓. ſed qualiter ⁊. l. i. de iti. actu. que priua. vide Inno. de proba. lꝫ cauſam glo. ſed nonne Baldus. Ignorātia preſumit̉ Erius EC. niſi ſciētia probet̉. h. d. vide quod no. jͣ. de noua. ſiquis delegauerit ¶ Quero vbi ꝗs tenetur probare ignorātiam an ꝓbet per iuramētum. ⁊ dic vt extra de elec. innotuit ẜm Riꝫ. vide Archi. lxxxij. di. propoſuiſti. ⁊ vide in. c. vt circa de elec. lib. vi. ⁊ adde ꝙ abſens preſumitur ignorare vt. l. fi. de decretis ab ordi. fa. econtra quelibet preſumitur ſcire id quod eſt publice notum vt no. Dy. in. c. ignorātia. ⁊ in c. preſumitur. ⁊ no. in. l. i. jͣ. de receptatoribus. ¶ Ex lectura antiqua. NOVA ADDITIO. ¶ Contra preſumitur quis ſcire aliquid qn̄qꝫ ratione officij vt no. Ia. de confir. tu. ſi patronus ⁊ no. in. l. de tutela. quandoqꝫ ratione ſanguinis vt. l. octaui. quandoqꝫ ratione facti proprij vt. l. qͣꝫqͣꝫ ad vell̓. naꝫ preſumitur ꝗs memor eorum que fecit vt no. Ia. de adi. lega. filio quan doqꝫ ratione facti preſumpti vt in eo qui aperuit atteſtationes qui preſumitur percūctaſſe vt extra de teſti. Item preſumitur quis ſcire aliquid ratione contractus de re gulis in. vt qui cū alio. item ratōe vicinitatis vt. l. i.§. i. de fluminibus. loc. de horreorum not. C. quando fiſcus vel pͥua. l. ij. item qꝛ ſe ſolum fecit vt no. in. l. ij. sͣ. quod quiſqꝫ iur. vtrum per ſacramentū ꝓcuratoris probetur igno rantia domini not. in. c. vt citra in fi. de elec. lib. vj. ¶ In v̓. tex. exiſtimo vide Inno. de filijs preſbi. veniens. in glo. maxime. An probatio per preſumptionem iuris dicatur liquida. dicit gl. ꝙ ſic quia omnes probatiōes iuris ſunt liquide vt no. glo. in. l. pe. de periculo tutorum ibi omnīo videas. ⁊ ideo inſtrumētū dicitur liquidum ex probatio nibus ⁊ meretur executionem ex forma ſtatuti vt. l. licet imper. de le i. vide. C. de compen. l. fi. ⁊ de re mili. nō om nes.§. a barbaris ⁊ extra de emp. ⁊ vē. ad noſtrū. ¶ In v̓. tex. ipſum vide quod no. C. de here. ven. qui nonduꝫ. ⁊ in auc. ſed cum. ¶ In v̓. tex. teſtator quando non obliga uit ipſe teſtator. ¶ In v̓. tex. oportere vide Ia. de cōfir. tu. ſi patronus. ¶ In v̓. tex. agit. Nota ꝙ vbicūqꝫ requi ritur ꝙ quis teneatur probare ſe ignorare ſufficit ſiue vi detur ſufficere ꝙ hoc probet per iuramētum vt no. extra de elec. c. innotuit. in glo. ignorātia Riꝫ. mal̓. vide. lxxxij. di. propoſuiſti per Archi. Nota ꝙ quilibet abſens preſu mitur ignorare. l. fi. de decre. ab ordi. facien. Not. ꝙ qui libet preſumitur ſcire id quod eſt publice notum vt not. Dy. in. c. ignorantia in. c. preſumitur de reg. iur. lib. vj. ¶ Ex lectura antiqua. NOVA ADDITIO. Uide Ia. de le. iij. l. ſiquis Um qui. in prin. teſti. No. in gl. que eſt ſuper verbo tex. debere que īcipit vt in ver bo. glo. ſi rem vt. C. de pigno. l. fi. que non habet locū extra ſuos terminos. vnde non habet locum pro alia re qͣꝫ pro militia empta filijs vel cōiunctis. vel extraneis de pe cunia credita ⁊ eſt illa prouiſio noua iuſtiniani. ⁊ nota eti am in alio quod ibi dicit ꝙ coniūctis perſonis preſumit̉ emptum de pecunia patris.i. ſibi mutuata nō ſic in extra neis quod limitatuꝫ eſt. per. l. ſi neuter in fi. Agens hypotheNte omnia. caria debet proba re cōuentioneꝫ ⁊ ꝙ res pertinuerit ad obligā tem. h. d. ¶ In glo. vt. sͣ. in fi. hoc non placet Riz. malū. Bal. ſuꝑ. ij. ff. veteris. B iij

De probati. ⁊ preſumpti. De probati. ⁊ preſumpti. qui dicit ꝙ etiam ſi cōtra debitoreꝫ agatur debet probari rem ad eum pertinuiſſe tꝑe obligationis. vt. jͣ. de diuer ſis p̄ſcrip. l. de acceſſionibus ſecūdū diſtictionem notataꝫ in. l. i. in prin. sͣ. de pig. tu dic vt eodem titulo. ⁊ que no.§. qd̓ dicit̉. ⁊ per Cy. in. l. cuꝫ res. C. ſi aliena res pig. da. ſit. ⁊ per Bar. de pig. actio. rem alienam. NOVAADDITIO. ¶ Ex lectura antiqua. ¶ In verbo tex. agentem.i. creditorem. ¶ In v̓. tex. ꝑtinere vide qd̓ no. in. l. i. C. de ſaluiano interdicto ⁊ inſtituta de actio.§. item ſeruiana per. g. ⁊ Dy. ⁊ per. g. C. de pignoribus vſucapio. ⁊. C. qui po. in pīg. ha. in auc̄. item pretor reperitur caſus in quo agitur hipo. pro re que nū qͣꝫ fuit d̓bitoris. ¶ In gl. que eſt ſuper ver. tex. data que incipit vt. sͣ. de pigno. In ver. glo. is autem vel aliud in hi potheca generali vt tunc debitor poſſit dicere non inten di tibi hipothecare hanc rem qꝛ non eſt mea aliud in ſpe ciali vt tunc debitor vel eius ſucceſſor non poſſit referre queſtionem dominij ſed in obliga. generali heres obicit q. dominij vt. sͣ. de pigno. Paulus. vel dic melius ꝙ heres poteſt allegare proprium dn̄iuꝫ vt. l. rem alienam de 9pigno. act. nō dominiū tertij in hipo. ſpeciali. nam cuꝫ ex m facto defuncti obligatur heres. ideꝫ in eo qd̓ in defuncto e ſecus cum ob. non deſcendit in heredem ex facto defun. cti. l. queſituꝫ in fi. de precario. l. i. C. ſiquid in frau. patroni. ⁊ vide omnino. sͣ. de pignoribus. l. ſi inter.§. i. ⁊. l. ſi ti. cio eo. ti. In verbo debitorem. Tu dic ꝙ glo. bene dicit al vt. sͣ. de pigno. l. ſi inter.§. i. vbi eſt caſus vide qd̓ not. sͣ. de l. vſuris. l. fi. ſed ſecūduꝫ Inno. dices idem ⁊ ſi cum debito re vt. jͣ. de diuer. preſcrip. l. de acceſſiōibus. Iteꝫ ꝯtra hoc qd̓ hic no. sͣ. de pignoribus. l. i. in prī. nec ob. l. ſi inter. qꝛ ibi debitor habet titulum Ri. ⁊ dic ꝙ quatenꝰ iuris pro bat creditor debitorē habuiſſe in re eatenus iuris ip̄e ha bebit in pignore. ſi ergo probat debitorem ſine titulo poſ ſediſſe tale ius habet in pignore quale ius habuit d̓bitor in re qꝛ ſi poſſidet defendit ſe aduerſus quemlibet qui nō habet potius ius vt. C. de rei vē. l. fi. ſi vero probat habu iſſe titulum tunc ſi dn̄s agēs publiciana aduocaret a quo libet preterqͣꝫ a domino ſic ⁊ creditor agens hipothecaria vt. sͣ. de pigno. l. ſi ab eo. ſi vero probat debitorem fuiſ ſe dn̄m tūc haberet hipothecariam contra quēlibet qui tn̄ nō foret potior vt de reg. iur. nēo plus iur̄ Rizar. mal̓. tu dic vt dixi. C. ſi aliena res pignori data ſit. l. cum res in lectura Cy. hic omnino adde ⁊ videas in ſpe. de ſolu. ⁊ ob.§. i. ver. ſed pone. t. obligauit mihi ⁊ ibi reperies plura in materia actionis hipothecarie pernotāda vnde ibi omnino videas Ia. de are. de ver. ſig. bonorū.§. in bonis ⁊. l. pertinere vbi ponit quid debet probare creditor qui vult mitti in rem poſſeſſaꝫ a tertio ⁊ determinat̉ per hāc .l. ⁊ sͣ. de pig. ſi ab eo. ⁊ vide per Cy. C. de dona. ante nu. .l. de rebus adde qd̓ no. Iaco. bu. C. de pigno. auc̄. h̓ ita ⁊. C. de ac. poſ. l. fi. ibi vide an ītereſſe probetur per ſacra mentum quando mora venit purganda per actionem ex contractu no. C. de ac. emp. ſi traditio in vltima glo. quādo per actionem ex dolo vel ex delicto no. inſti. de verbo ob.§. fi. ⁊ in.§. in hoc interdicto in. l. ſemper qd̓ vi aut clā ⁊ per Cy. in. l. i. C. de ſen. que pro eo. vtrū filiatio probetur per emancipationem vide ar. C. de ſeruis expor. mo ueor. Utrum probando merū factum probetur eſſe ventum contra. dic aut verba ſunt relata ad ius aut ad factuꝫ vt. C. ſi mā. ita fu. alie. l. ea quidem ⁊. C. de tranſa. vbi pac tum. Si teſtis dicit ſcio quia vicinus an probet. ⁊ dic aut eſt tale factum qd̓ vicinis eſt notum ⁊ probat quia licet non exprimat cauſam per ſenſum corporis tn̄ īplicite de ponit per ſenſum. C. quando fiſcus vel pri. l. ij. in glo. ⁊. l. i.§. non omne ⁊.§. i. ff. de fluminibus. aut eſt factum tale qd̓ non ideo eſt notum ⁊ tunc non probat qꝛ non redit bonam cauſam. Nota Ichirographum. r. l. ⁊ vide qd̓ no. in. l. labeo. ⁊. l. i. sͣ. de pactis ⁊ vi de plene per Cy. C. de ꝓba. l. ſi. de poſſeſſione. Ex lec. ant. ¶ Chirographo cancellato preſumiturd̓ bitor liberatꝰ niſi cōtrariuꝫ ꝓbetur. h. d. hoc dic vt. C. de ſo. l. pecunie. ⁊. l. ꝙ debitori. ⁊ sͣ. de arbi. qd̓ labeo. NOVAADDITIO. ¶ Ex lectura antiqua. ¶ Uide. C. de ſol. pec. l. ꝙ debitori ibi omnino videas. Not. l. Um de indebito. aepo nit notabilē diſtinctionem cū querit̉ ſi ꝗs dr̄ indebite ſoluiſſe ⁊ pars aduerſa dicat debite recepiſſe cni incūbat onus ꝓbandi. ¶ Secūdo no. ꝙ preſumptio in genere tollit̉ per p̄ſumptionem in ſpecie. Nam p̄ſumptio in genere eſt ꝙ ſoluēs ſoluerit debituꝫ qꝛ nemo preſumi tur ſuam pecuniam iactare. tn̄ iſta preſūptio tollitur per preſumptionem in ſpecie que reſultat ex perſona recipien tis ſolutionem qui negauit ſe aliquid recepiſſe vt in prin. iſtius. l. vel ex perſona eius qui ſoluit vt qꝛ minor mulier vel ruſticus vel rerum forenſium expers vt hac. l. in v̓ſi. ſinantem ſimile vīdiſtis in. l. diuus. sͣ. de in integ. reſtitu. ¶ Tertio no. hic tex. pro opinione de qua fit mētio in. l. nemo. jͣ. de excep. videlicet ꝙ due exceptiones ꝯtrarie pn̄t a opponi in eodem iudicioª. nam vides hic ꝙ reus pͥmo negauit ſibi ſolutum excipiendo poſtea fuit ꝯfeſſus ſibi fuiſſe ſolutum. ſed excipiendo dicit ſibi debitum eē ⁊ au ditur lꝫ in onere ꝓbādi grauetur cuius opinionem puto veram ẜm bar. lꝫ ꝯͣrium teneat Dy. in. d. l. nemo. ⁊ in. c. nullus pluribus exͣ de reg. iur. li. vi. ſed cōtra p̄dicta vide tur auc̄. cōtra qui ꝓpriam. C. de non nu. pecu. Sed certe ⁊ recte intelligēdo illam auctoritatem magis facit pro qͣꝫ cōtra. nam ille qui uenit cōtra ſuam aſſertionem audi tur lꝫ in aliquo puniatur. qd̓ facit optime ad. q. ꝙ ſi aliꝗs negauit ſe homicidium cōmiſiſſe ſi poſtea vult dice̓ ſe occidiſſe ad ſui defenſionem debet audiri lꝫ in onere ꝓban di grauet̉ ar. iſtius tex. ¶ Quarto no. ꝙ ille qui dicit ſe indebitum ſoluiſſe debet ꝓbare duo.ſ. ſolutuꝫ indebitum fuiſſe ⁊ ſe per errorem ſoluiſſe. ignorātia aūt preſumitur eoipſo. ꝙ ꝓbatur indebitum eē ſolutuꝫ vt no. hic in glo. ſuꝑ v̓bo ignorātie in fi. ex qua glo. no. ꝙ qn̄ quis tractat de dāno vitādo etiaꝫ in ꝓprio facto ignorātia preſumet̉. facit. l. ſed ⁊ ſi me putem. sͣ. de condi. inde. ad ideꝫ. C. de iur. ⁊ fac. igno. l. poſt diuiſionem. Ex lec. ant. ¶ Contra negātem de mēdacio conuictū preſumitur ſed cōtra cōfitētem non preſumit̉ extra cōfeſ ſionem cui ſtatur pro ſe ſicut contra ſe niſi preſumptio ſit pro aduerſario. h. d. vſqꝫ ad.§. in oībus. ¶ In tex. ibi de bitum vel fuiſſe. Fran. ac. ¶ In tex. ibi ſi vult audri. no. ꝙ lꝫ quis p̄ciſe negauerit factuꝫ tn̄ pōt vti defenſione cō petēti. vn̄ lꝫ quis negauerit ſe occidiſſe. tn̄ pōt poſtea vti exception̄. ꝙ ad ſuam defenſionem fecit ẜm Iac. in auc̄. contra qui ꝓpriaꝫ. Dy. ſentit ꝯͣriuꝫ in. c. nullus pluribus tn̄ iſta. l. valde obſtat ei niſi dicas ꝙ ſatis punitur hic de mēdacio in onere ꝓbādi. ſed in qōne Dy. eēt mēdaciuꝫ totaliter impunitum quod eēt abſurdum. prima pars eſt verior de iure. quia mendacium non aufert alicui veram defenſionem niſi in caſibus expreſſis in iure ⁊ iſte caſue non reperitur. NOVA ADDITIO. ¶ Ex lectura antiqua. ¶ Arg iſtius. l. dicit glo. ꝙ agenti ſine cauſa non incubit onus probandi cauſam adiectam qꝛ primus negatiue deducit hic affirmatiue. C. de dona. ante nup. l. ſi preſi di ⁊ vide quod no. C. de condi. ob turpē cām. l. i. ¶ It ver. tex. audiri vt audiatur ⁊ abſoluat̉. ¶ In.§. ſinautē In verbo. tex. dicatur a debitore. ¶ In ver. tex. eum. ſ. creditorem. ¶ In verbo tex. ipſe debitor. In glo. que eſt ſuꝑ ver. tex. accepiſſe que incipit videtur. In verbo glo. iudici ⁊ ideo cū partes non didicerint teſtificata licet iudex ſciat dicta eorum nihilominus teſtes poſſunt ꝓ duci iterum. ⁊ ſic eſt ar. ꝙ ſi iudex ex officio ſuo procedāt per inquiſitionem etiam publicatis atteſtationibus poſ ſit iudex alios producere ⁊ recipere quia non eſt veriſimile

De probatꝭ. ⁊ preſumptꝭ. L10 mile ꝙ iudex ſupplātaret teſtes ⁊ itano. Inno. extra de teſtibus cum clamor Ry. mal̓. ⁊ vide in ſpec. de inquiſit̉. .§. nunc tractemus ver. ſed nunquid publicatꝰ ibi omnīo vide. ¶ In glo. no. exigi in fi. vel diſtingue plenius cir ca mareriam iſtam ⁊ aliter qͣꝫ dicat glo. ſcd̓m vltramontanos cum aliquid eſt in aliquo inſtrumento contra me ſcriptum ⁊ volo probare contrarium ⁊ queritur quomo do poſſim diſtingue aut ego non confiteor id quod in eo continetur fuiſſe adiectum de mea voluntate ⁊ tunc poſſum probare contra inſtrumentum per teſtes vt. l. cū pre cibus. Ceo. aut confiteor id quod in eo continetur fuiſſe de mea voluntate ſed dico ꝙ aliter ſe habet negocium ⁊ tunc aut volo probare per contrarium inſtrumentuꝫ primo vt ſi dixiſti primo ſi aliquam promiſſionem mihi facies erit ſimulata vel non valeat poſtea ſecuta eſt promiſſio ⁊ tunc poteſt vt per totum illum titulū. C. plus valere qd̓ agitur ſi autem non per contrarium inſtrumentuꝫ primo ⁊ tunc aut in primo cōtinetur veritas rei ⁊ negocij ⁊ tūc non poſſum probare contrarium vt. l. antique. C. ad vell̓. .l. fina. C. arbitrium tutele. aut continetur in inſtrumento confeſſio rei non veritas. ⁊ tunc poſſum venire contra dū tamen per aliud inſtrumentum vt. l. generaliter. C. de nō nu. pecu. ẜm vltramon. Tu dic melius vt dixi ī. l. optimā ⁊. l. cum precibus Cy. tu ſubtilius dicas vt hic per Iac. bu. dic aut opponitur contra inſtrumentum exce. falſi ⁊ poteſt probari per teſtes. C. de fide inſtru. l. fi. d̓ inutili ſti. .§. item verborum no. ⁊ extra de fide inſtru. cuꝫ Io. here mita. aut excep. ſimulationis ⁊ idem vt. C. plus valere qd̓ agitur emptione. aut excep. non nu. pecu. ⁊ dic aut inſtru mentum aſſerit numeratam ⁊ non auditur excipiens qui fatetur inſtrumentum verum aūt aſſerit ſolam confeſſio nem ⁊ tunc auditur ⁊ quis probet dic vt. l. ſi ex cau. de nō nu. pec. aut opponitur excep. error̄. vt quia dicit reus ve rum eſſe ꝙ ipſe fuit confeſſus prout in inſtrumento conti netur. ſed quod ipſe errauit quia rei veritas aliter ſe ha bebat vel non dicit ſe erraſſe ſed negat cauſam ⁊ opponit excep. ſine cauſa vt in.§. circa ⁊ tunc loquitur. l. gene raliter. C. de non nu. pecu. aut opponitur excep. non ad ſeriem inſti. ſed ad preſumptum ex inſtrumento tunc loquitur. jͣ. de pactis iuriſgentiuꝫ.§. ꝙ fere. Quero ergo an lex generaliter habeat locum quando confeſſio ſit ex cau ſa mutui ⁊ dic aut excipitur ꝙ fuit facta ſpe future nume rationis ⁊ non habet locum. aut excipitur ꝙ fuit facta ex erronea ⁊ non vera cauſa ⁊ tunc habet locum ſcd̓m Ia. bu. in lec. dic ꝙ aliquādo originalis cauſa eſt alia qͣꝫ mutui ⁊ tūc ſiue ſit ſcd̓a cauſa ſicut cauſa mutui vt. l. fi. ſi cer. pe. l. ſi ex precioſiue ſit alia qͣꝫ mutui ceſſat excep. non nu merate pecunie vt C. de nō nu. pccu. l. aduerſus. Aliquā do originalis cauſa eſt cauſa mutui vt qꝛ confiteor mihi dudū ante mutuatū. ⁊ tunc habet locum excep. non numerate pecunie que ſic opponatur eo ꝙ dicatur ꝙ ſpe future numerationis emanauit confeſſio non habet locū .l. generaliter ⁊ nunc intelligo iſtam. l. que ſit contrarie tas directa ⁊ que indirecta no. C. de fide inſtrumentoruꝫ .l. ſcripture ꝑ ac. ⁊ alios. An teſtis poſſit deponere die fe riata dic ꝙ ſic quia retrotrahitur ad diem iuramenti vt C. e. ſi quādo ⁊ no. in. c. i. de offi. dele. in cle. hinc eſt ꝙ teſtis dicitur deponere preſente parte. C. de fide inſtru. iudi ces. An atteſtationes coraꝫ arbitratore valeant coram iu dice dic ꝙ non quia non ſunt publicate legitime nec a iu dice vel quaſi recepte in arbitro eſt ſpāle qꝛ ad inſtar iudi cis cenſentur vere tamē ī arbitro. publicatio atteſtationū non eſt pubticatio nec ſententia ideo eligitur quedā media via vt. C. e. l. fi. ⁊ extra de teſtibus preſentata. An īter teſtes ⁊ partem debet eſſe diſtinctio. dic ꝙ ſic ⁊ duplex.ſ. perſone vt extra eo. cum nūtius ⁊. l. deferre.§. i. ff. de iure fiſci. ⁊ hͦ no. C. eo. omnibus debet etiam eſſe diſtincta affe ctio vnde aduocatus qui habet indiſtinctam affectioneꝫ a cliēte repellitur. jͣ. eo. l. fi. An teſtis licentiatus poſſit repeti dic aut eſt līcentiatus a iure ⁊ non poteſt repeti vt. C. eo. ſi quando pe. rn̄. aut a iudice ⁊ poteſt repeti. ff. de que ſti. repeti. de re iudi. quod ⁊cͣ. aut vnus teſtis ⁊ fama pro bant dominium no. C. de proba. proprietatis. An vnus teſtis ſemiplene probet dominium no. C. de rebus credi. An per famaꝫ probetur dominium no. de neg. ge. atqui natura.§. cum me. An poſſeſſio no. C. finium regū. ſi quis ſuper. An ꝓbato titulo ⁊ poſſeſſione preſumatur domi nium no. C. de proba. cum res. C. communi di. l. p. dic vt .l. i. fa. herciſ. An teneat probatio ſine temporis probatione ⁊ dic aut eſt probatio directa ⁊ tenet niſi tempus ſit de ſubſtantia probationis de accu. qualiter per Inno. de re iudi. abbate vbi de hoc. aut indirecta ⁊ nō tenet niſi ꝓ betur tempus vt. C. de proba. matrem tuam. ⁊ ibi not. ⁊ de nego. geſt. cum actum ⁊. jͣ. eo. ob carmen in fi. An crimen probetur per inſtrumentum dic aut loquimur de cri mine ſcripture ⁊ probat̉. l. i.§. inter de falſis. Aut de alio crimine. ⁊ tunc aut loquerꝭ de directa probatione ⁊ non probatur aut de indirecta ⁊ probatur aliquando. C. ad .l. aquil. contra negantē. C. de proba. l. fi. C. quorum ap. .l. ij. An producens teſtes ſuper notorio debet eis dare impendia dic ꝙ ſic vt no. C. e. qm̄ liberi. An mortuo teſte poſſit obijci crimen in perſonam teſtis dic ꝙ ſic vt. C. e. l. fi. An teſtis cum obijcitur in perſonam eius poſſit ad legitimationem ſue perſone inducere probationes dic ꝙ ſic vt. C. e. auc̄. ſed ſi quis dicatur. An tenet pactū ꝙ acta in vno iudicio valeant in alio dic ꝙ ſic. C. eo. l. fi. An per teſtes probetur ad plenuꝫ tenor ſcripture dic aut ſcriptu ra extat ⁊ nou probatur niſi producatur ſcriptura. aut nō extat tunc aut quia ſubtracta ab aduerſario ⁊ probatur C. de proba. ſi de poſſeſſiōe. aut caſu ⁊ tūc aut loquimur de teſtibus inſtrumenti ⁊ probatur. C. eo. teſtium. aut de teſtibus qui viderunt ſolam ſcripturam ⁊ non probāt ad plenū vt no. C. de fide īſtru. ſicut niſi eſſent teſtes adeo lr̄ati ꝙ bene cognoſcerent omne vicium inſtrumēti extra de priuile. cum dilecti de hoc per Cy. in auc̄. ſi quis in ali quo docu. An teſtis poſſit deponere coram honeſtis viris vel notario vel nō iudice cauſe vbi copia iudicis cau ſe haberi non poteſt ⁊ teſtis eſt abfuturus ⁊ dic ꝙ non vt no. C. de teſti. ſolam niſi de conſenſui partium vt. e. ti. l. fi. vel de commiſſione iudicis. vt in auc̄. apud eloqͥaēti. cū ſi. ⁊ facit ad no. C. de liberali cauſa iubemus. C. de iure fiſci. l. inſtar. de iudici. c. ij. li. vj. ⁊ per Inno. de proba. qm̄ contra falſam. An ſocius ſit idoneus teſtis dic vt no. C. e. qm̄ liberi. An iudex cauſarum ciuilium poſſit punire teſtem ſibi falſum aſſeuerantem dic ꝙ ſic mulctando nō pe ua. l. cor. de fal. vt. C. eo. nullum ⁊ ibi no. An eoipſo ꝙ ꝗs petit teſtem examinari videatur ipſum producere dic ꝙ ſic vt no. C. eo. l. ſi quando. In glo. ſiue ⁊ vide quod not. .C. de fide inſtru. l. ſcripture in fi. glo. An exce. in perſonā teſtis impediat ꝓceſſum receptionis ipſiꝰ dic ꝙ qn̄qꝫ ſic qn̄qꝫ non. C. eo. auc̄. ſi teſtis. An teſtis debeat interrogari ſi alius vidit qͣꝫ ipſe dic ꝙ ſi eſt ſic interrogatus non de bet dicere ꝙ alius vidit ſed ꝙ preſens fuit ita ꝙ videre potuit ⁊ſi dicit non recordor ſi alius īterfuit non probat qꝛ ſingularis in actu iterabili ita ſentit ac. C. eo. teſtiuꝫ in magna glo. An teſtis ſit interrogandus de loco dic ꝙ ſic An de tempore dic ꝙ ſic.ſ. de eo quod eſt de ſubſtantia probationis non autem de qualitate temporis. an eſſet nubiloſuꝫ vel non vt ibi no. An valeat dictum teſtis non citati dic ꝙ ſic dummodo ſit productus a parte vt not. l. poſt le.§. is not. C. de his quibus vt indi. ⁊ per Cy. C. de ep̄i. ⁊ cle. l. preſbyteri ⁊ patet quia arbit̓ non citat teſtem qꝛ non habet poteſtatem extra perſonas compromitten tium ⁊ tamen valet dictū teſtis vt. C. de teſtibus. l. fi. Itē laicus non citat clericum ⁊ tamen valet dictum clerici vt .l. nullū. C. eo. tutius eſt tamen ſi teſtis citetur vel moneatur vt. C. eo. ſi quando. C. de epiſ. ⁊ clericis. l. preſbyteri niſi ſit de illis perſonis que non coguntur. jͣ. eo. l. iull̓. naꝫ Bal. ſuꝑ. ij. ff. veteris. B iiij

De probati. ⁊ preſumpti. De probati. ⁊ preſumpti. non ſunt citandi niſi ꝙ veniant ſi velint ⁊c̄. In tex. ibi ab initio pōdera hoc SN VerO. Sbum. ⁊ adde qd̓ no. inſti. de act. .§. item mixta eſt actio de eo. ⁊ sͣ. de iureiuran. eum qui. ¶ No. in ſolutione preſumi contra ſoluentem niſi aduerſarius neget recepiſſe. qꝛ tunc preſumitur dolus ex quo eſt conuictus. fallit in illis qui errant impune contra quos non preſumitur. ¶ Secūdo no. ꝙ illud quod eſt in parte verum preſumitur quali quali preſumpti. ꝙ in totum ſit verum ex quo tranſiuit in executione inter par tes. Item ꝙ olim veruꝫ ſemper preſumitur verū. ¶ Itē no. ꝙ iuris preſumptio non releuat a neceſſitate iuramen ti ſuſcipiendi vel deferendi. ¶ Item not. ꝙ licet ſolutio indiſcreta.i. que non habet cauſam annexaꝫ preſumatur cum cauſa ⁊ ſufficiat cauſa preſumpta in genere. tamen ſecus eſt in obligatione ſeu chirographo. quia non eſt ef ficax niſi habeat cauſam annexam ſpecificatam. ¶ No. tamen ꝙ ſi ſcriptura obligatoria continet cauſam ſpecificatam illa cauſa non poteſt elidi niſi per aliam probatio nem per ſcripturam. concor. C. de non nu. pecu. generaliter. Ad elidendam ergo vel remouendam illam cauſam oportet ꝙ probatio contraria ſit eiuſdeꝫ generis.i. in ſcri ptis. ⁊ add̓ quod no. in. l. iuriſgen.§. quod fere. sͣ. de pac. ¶ In glo. videtur ergo ibi iudici conſtat. Nota ꝙ ante apertum ſeu publicatum proceſſum atteſtationum conſtat iudici ſed non parti. Et ex hoc ſume duo arg. primo ꝙ publicatio proceſſus non obſtat iudici quando proce dit ex officio vt no. Inno. de teſtibus cum clamor ẜꝫ Riꝫ. ⁊ in ſpecu. de inquiſit̉.§. nunc tractemus. verſi. ſed nunquid publicatis. Secundo ꝙ licet teſtes ex quibꝰ iudex habet indicia non ſint adhuc publicati. tamen poteſt ponere partem ad torturam qꝛ ita liquet iudici ante publicationem ſicut poſt argu. huius glo. Alij dicunt ꝙ debēt publicari ⁊ debet audiri pars in defenſionem ſi quam ha bet contra teſtes per quam forte repellet indicia vt. l. ma ritus. jͣ. de qōnibus. ⁊ argu. in. l. iij.§. ſi adijcit de re. mili. Not. ex hoc.§. ꝙ cau Sinautē cautio. uonon habens cauſam vel habēs indiſcretam non valet. qd̓ dic vt in prima glo. cui glo. concor. quod no. in. l. ſi ex precio. C. ſi cer. pe ta. ⁊ in. l. generali. C. de non nu. pecu. l. ſi ex cau. C. de dote cau. non nu. l. pe. ¶ In glo. ſuper verbo expoſuit no. hanc glo. idem no. in. l. generaliter. C. de nō nu. pecu. In glo. que incipit non exigit probat̉. ⁊c̄. ¶ No. ex iſta gl. ex qua poteſt colligi ꝙ error probatur probando rem aliter ſe habere de quo habuiſtis not. per glo. in. l. de eta te.§. fi. sͣ. de interro. acti. probatur. C. de iuris. ⁊ fac. igno. l. ſi poſt. ⁊ in. l. non fatetur. jͣ. de cōfeſ. ¶ In. e. gl. ibi opti mā. ⁊ vide qd̓ no. inſti. de inutili ſtipulatio.§. itē v̓borū. No. ex hac. l. ꝙ ex ceſſatio RROcula. ne longi tꝑis ⁊ cōputatiōe rōnuꝫ ſepiꝰ facta ⁊ ex taciturnitate p̄ſumitur fideicōmiſſum tacite remiſſum ⁊ ſi aliquod iſtoꝝ deficeret non p̄ſumeretur remiſſio ⁊ ita hāc. l. intelligit glo. in .l. libertis.§. i. jͣ. de alimentis ⁊ ci. le. vbi glo. iſtam. l. decla rat quod nota bene. Ex lec. anti. ¶ Cum preſumit̉ īter fratres tacita remiſ ſio fideicōmiſſi ſi in ratione inuiceꝫ ſepius calculata eius cōmemoratio non eſt facta. hoc dicit. vide Cy. C. de do. promiſſione. l. fi. in. iij. q. ⁊ Dy. in. l. patrem que in frau. credi. ¶ In tex. ibi fideicōmiſſum pure relictum. iſta. l. eſt arg. ꝙ ſicut frater non ſoluendo videatur acceptare tacitam liberationem. ita pater non reſtituendo dotem vi detur tacite acceptare hereditatem vxoris pro filijs ar. jͣ. de pecu. leg. ſi peculium§. ſicut. Sed ad iſtam. l. poteſt reſponderi ꝙ hic non interuenit ſola taciturnitas. ſed in teruenit factuꝫ hincinde. ⁊ maior preſumptio eſt in ſoluē te qͣꝫ in tacente vt dixi. sͣ. de vſuris cum de in rem verſo. NOVAADDITIO. ¶ Ex lectura antiqua. ¶ No. hic ꝙ ille qui non ſoluit preſumitur ꝙ intendat liberari ⁊ conſentiat in liberatione ſic. jͣ. de vſuris qui ſemiſſes ⁊. jͣ. de iure dotium cum poſt diuortium ⁊. C. de cō penẜſi conſtat ⁊ de peculio. l. ſi peculium§. ſicut. nā ſemper eſt preſumptio ꝙ debitor nolit ſoluere de ver. oblig. in eſti.§. i. ⁊ facit ad queſti. no. sͣ. de ne. geſt. l. diuortio. ⁊ facit ad idem quia quotiens aliquis facit aliquid quod poteſt facere ſuper iure ⁊ non ſuo iure videtur ſuo iure facere vt no. de ac. heredi. pro herede.§. i. Item qui facit aliquid preſumitur velle omne id per quod peruenitur ad illud vt no. ea. l.§. paulus ⁊. l. illud ergo qui vtitur retentione preſumitur agnoſcere hereditatem per quā per uenitur ad retentionem. Item quia qui retinet preſumitur retinere vt ſibi habeat de pecu. l. ſi peculiuꝫ.§. ſicut ⁊ hoc non poteſt fieri contra nomen heredis ergo adire vi detur. l. pro herede.§. pe. all̓. ar. ꝙ ſi ceſſio fiat coniuncte perſone valeat licet non contineat titulum qꝛ videtur ex cauſa donationis fieri ẜm Dy. qui ita not. in. l. patrem. jͣ. que in frau. credi. vide Cy. C. de dotꝭ. promiſ. l. fi. in. iij. q. ⁊ guil. de eondi. ob cauſam ſi donaturus. Formaꝫ inſtru menti quando ſoror refutat fratribus vide in ſpecu. de pactis ver. inſtrumentum ergo ⁊ add̓ quod dixi. sͣ. de trā ſac. de his per guil. ⁊ de nego. geſt. nēſen. per Ia. ¶ In verbo tex. fuiſſe. Nota ꝙ debitum tacite remiſſum non poteſt in compenſa. deduci etiam vide de pecu. l. ſi peculium in fine. Nota Ui teſtamentum. ⁊ pac l. ꝙ lꝫ teſtator cōfiteatur in teſtamēto aliquid ſe debere alicui tn̄ ille in cuius fauorem ſit confeſſio non poterit petere vt debitum ſed vt legatum lꝫ debitum pro betur qd̓ no. ⁊ lꝫ hic loquatur in non capace. idem eſt in capace ſi ad eius cōmodum facta fuerit talis confeſſio vt .l. legaui. jͣ. de lib. le. ⁊. l. qui vxori. jͣ. de au. ⁊ ar. lega. l. lutius.§. quiſquis. jͣ. de le. ij. cum ſi. qd̓ no. ¶ In glo. ibi ꝗd ſi ab eo ⁊c̄. dic ſ. filio naturali. ¶ In. e. glo. ibi ſtatur con feſſioni ⁊cͣ. tenet ergo glo. iſta ꝙ ꝯfeſſio facta inter patrē ⁊ filium inter viuos non preſumitur fraudulenter facta. Sed Ia. de bel. ⁊ Riz. ma. dicūt iſtam glo. male loꝗ dicē tes ꝙ omnis cōtractus preſumitur fraudulenter factus ꝓbatur per. l. i. C. de natura. li. ¶ In gl. ibi niſi forte om nia venderet ⁊c̄. No. glo. que dicit ꝙ venditio omnium bonorum eſt frauduloſa. nam lꝫ. l. omnes.§. lutius hic al le. loquatur in donatione tn̄ iſta glo. intelligit idem in vē ditione. Ideꝫ no. sͣ. e. l. patronus. qd̓ videntur tenere do cto. in. l. ij. ſiquis in frau. patro. Quid ſi non vendidi om nia bona mea dicens ſic vendo omnia bona mea. ſed ven didi ſingulariter illam rem ⁊ illam ⁊ ſic de ſingulis. ⁊ ſic quaſi nihil mihi remanſit probatur in tex. cum gl. in. l. no men.§. i. jͣ. de leg. ij. Ex lec. anti. ¶ Confeſſio inter prohibitos eſt prohibi ta ⁊ preſumitur non vera niſi verificetur per ꝓbationes extrinſecas. hoc dicit. l. no. ¶ In tex. ibi ei.ſ. titio. ¶ In tex. ibi exigi non virtute cōfeſſionis ſed virtute probatio nis. ¶ In glo. idem̄ ſi ibi rn̄. ſecus. No. ꝙ lꝫ non teneat vltima voluntas vel donatio inter patrem ⁊ filium ſpuri um vel naturalem vltra legitimum modum. tamē ſe cus eſt in vēditione ⁊ alio cōtractu oneroſo nec preſumitur fraus ex ſola confeſſione precij niſi eēt alienatio omnium bonoruꝫ. ſupple vel maioris partis vt no. in. l. nomen.§. i. de le. iij. Contra iſtam gl. facit. l. i. C. de natu. lib. ⁊ vide in ſpe. de teſtamentis.§. i. v̓. pone ꝙ filius. ⁊ in ſpe. de ſūc ceſſione ab inteſtato. v̓. ſed nunꝗd donatuꝫ. ⁊ vide Cy. in .l. filie cuius. C. fa. her. ⁊. C. de ſacroſan. eccle. l. i. in vlt. q. ⁊. C. de non nu. pecu. generaliter in. viij. ⁊. xij. q. ⁊ vide Ia. de le. i. in tacitis. Ri. ad. l. i. de natu. lib. dicit ꝙ ibi lo quitur de eo qui in nihilum eſt capax. tamen finaliter inducit cōtra gl. in auc̄. quibus modis na. effi. ſui.§. diſcreti. ver. ſed etiam nunquid in plus ⁊c̄. tura antiqua.

De probati. ⁊ preſumpti. 27 NOVA ADDITIO. ¶ Ex lectura antiqua. ¶ Uide Cy. in. l. i. de ſti. eccle. vide. jͣ. de lib. leg. l. auc̄.§. fi. ⁊ in ſpec. de teſtamentis.§. i. ver. pone ꝙ filius. ⁊ in ſpe cu. de ſucceſ. ab inteſta. v̓. ſed nunquid dona. ⁊ Cy. C. de ſacroſan. eccle. l. i. in vltima. q. ibi omnino videas. ⁊ vide omnino Cy. C. de non nume. pecu. generaliter in. viij. ⁊ xij. q. ⁊ Inno. de ſepul. parroch̓. vide Iac. de leg. i. l. in ta cit̉. Si pater emit nomine filij baſtardi ⁊c̄. quid iuris vi de omnino per Cy. C. familie herciſ. filie cuius ⁊ forte ē filius naturalis cuꝫ ſit eius nomine geſt. haberet act. neg. geſt. vel dic cōtra. quia non eo propoſito pater geſſit. nā oporteret filium ſoluere precium quod pater noluit. ſed videtur ꝙ per teſtamentum confirmetur precedens actꝰ de quo ſit mentio. C. de dona. inter virum ⁊ vxo. ex verb̓. ſed ibi de primo actu conſtabat. Item erat talis qui con firmabatur per mortem hic nō. Preterea hic eſt preſum ptio fraudis vnde non tenet confeſſio ⁊ eſt ſi. C. man. l. per diuerſas. ¶ In glo. que eſt ſuꝑ ver. tex. ei q̄ incipit.ſ. filio. ¶ In ver. glo. in fi. ꝯſiderauimus. ſed ꝑ nouiſſimaꝫ auc̄. mortuo patre nō extātibus legitimis pōt ei filio nāͣli deberi totū vt in auc̄. qui. mo. na. ef. ſui ſi v̓o filius Fran. In hac. l. glo. mag. dicit Iarbiter. etiam Hoſti. ꝙ ſufficit ꝙ teſtificationes in ꝓx. auditis habuerint a pluribus per iſtum tex. max. cum de facili non poſſunt teſtes ſcire a quo vel a quibus habuerint illi a quibus ſe audiuiſſe certificāt qꝛ probatio non eſt anguſtāda ſeu reſtrin gēda dūmodo teſtes ſint honeſti per id qd̓ habetur in. l. quin. C. de hereti. ¶ In. e. glo. ibi vel eniꝫ ipſi omnes dic ⁊ ſic vult gl. ꝙ ſufficiat ꝙ vnus audiuerit a duobꝰ. alter audiuerit ab alijs duobus. vel ꝙ etiam quilibet eorum ab eiſdem duobus audiuerit. Et iſtud tenet Inno. hic ꝙ ſufficiat teſtes eē cōcordes in principali dicto. lꝫ non ſint concordes in cauſis dicti vt ipſe no. in. c. qͣliter ſcd̓o rn̄. de accu. v̓. dicit ꝙ ſi volo probare iuriſditꝭ. ⁊c̄. Contrarium tenet hic Hoſti. quem vīde. Inno. in. c. lꝫ ex quadā de teſtibus ponit caſum ⁊ optime. ¶ No. ex hac. l. tria. primo ꝙ qn̄ nō agitur principaliter de probando certo tempore non eſt neceſſe ꝙ teſtes deponant de tempore no. i. l. teſtiuꝫ. C. de teſtibus. ⁊. l. ob carmen. jͣ. ti. ij. ¶ Se cundo no. in quo ſufficit teſtimonium de auditu. ¶ Ter tio circa iſtum tex. vide qd̓ no. Inno. in. c. quid per nouale extra de v̓bo. ſig. ⁊ vide per Bar. ⁊ alios in. l. i. in fi. de aqua plu. ar. de materia antiquitatis adde etiam qd̓ no. in. l. ſi filius. C. de peti. he. ⁊ in. l. ſi in aliena.§. i. de acꝗr. he redi. ⁊c̄. Conclude ꝙ vbi teſtis deponit per ſenſum corporeum auditus proprij ſi id ſuper quo probatio querit̉ eſt tale qd̓ per dictum ſenſum percipitur. tunc valet teſtimonium de auditu. exemplum ſi dicat teſtis ꝙ titius pro miſit ſeio. x. interrogatus quomodo ſcit. reſpondit qꝛ au diuit ipſum promittere facit qd̓ habetur in. l. i.§. i. de v̓b. obli. Et per p̄dicta etiam videt̉ ꝙ ſi teſtes audiuerunt v̓ba contrahentiuꝫ lꝫ cortina eēt in medio dummodo habeant voces contrahentium notas valebit teſtimonium ſi deponant audiuiſſe titium promittere ſeio. x. vel aliud ſimile de quo per gl. in. l. ij.§. idem labeo de aqua plu. ar. ⁊ etiam tangitur per glo. in. c. teſtis. i. q. ix. ⁊ dixi. sͣ. e. p̄te rea. Aut teſtes deponūt per ſenſum auditꝰ vt ſi deponunt ꝙ audiuerunt aliquos carnaliter cōmiſceri non auteꝫ di cut ſe vidiſſe ⁊ hoc caſu tale teſtimonium de per ſe non probat ſed cum fama ⁊ alijs adminiculis ſic. ⁊ probatur in dicto. c. preterea. Quando v̓o teſtes deponūt ſe audiniſſe ab alio qui dixit aliquid fuiſſe dictum vel factum ⁊ illud proprie eſt teſtimonium de auditu auditus ꝙ regu lariter non probat vt no. glo. in. c. hoc videtur. xxij. q. v. in caſibus aūt precedentibus non eſt ꝓprie teſtimonium de auditu auditꝰ. In cauſa tamen matrimoniali eſt ſpeciale ꝙ interdum recipitur teſtimonium de auditu auditus. sͣ. e. c. quotiēs. ⁊. c. lꝫ ex quadam. ⁊ ſimiliter eſt ſpecia le vbi agitur de factis valde antiquis vt in. l. ſi arbiter de proba. ⁊ in. c. quid per nouale de v̓bo. ſig. ⁊ eo. ti. veniēs cum ibi no. per Inno. li. vi. Quid aūt ſi teſtis interrogatus an titius promiſerit ſeio dotem reſpondit ꝙ ſic. Interrogatus de cauſa ſciētie reſpondit qꝛ p̄ſens fuit ⁊ vidit an probet teſtimonium eius. videtur ꝙ non qꝛ titium promittere ſeio. x. non ꝑcipitur per ſenſum viſus ſed per ſenſum auditus. Contrarium communiter tenetur qꝛ ſen ſus viſus videtur eſſe generalis ad omnem ſenſum vt eſt glo. valde no. in. c. teſtes. preallegato. i. q. ix. Et no. etiam Cy. in. l. teſtium. C. e. ⁊ Archi. in. d. c. hoc videtur. xxij. q. v. no. etiam ſpecu. de teſti.§. i. v̓. item ꝙ nō ꝓhibet. Quid autem econtra. ſi dicat ſe audiuiſſe id quod percipit̉ per viſum. puta quia interrogatus an titius ingreſſus fuit ta lem domum vel talem poſſeſſioneꝫ reſpondit ꝙ ſic. interrogatus de cauſa ſcientie reſpondit qꝛ audiuit ipſum ingredi an ꝓbet. d. An. videtur hic velle ꝙ ſic qꝛ ẜm eum ſenſus auditus ibi includit viſum. Sed contrarium voluit Archi. in dicto. c. hoc videtur. ⁊ videtur ꝙ melius quia lꝫ reperiatur in ſenſu viſus ꝙ ſit generalis ad alios ſenſus non tamen ſic reperitur in ſenſu auditus. facit qd̓ no. Inno. in. d. c. cuꝫ cauſam. jͣ. e. Ex lec. anti. ¶ Ad probandam alicuius facti memoriā non eſt neceſſe ꝙ teſtes de viſu deponant vel de tempore certo. ſed ſufficit teſtimonium auditus. hoc primo. at vbi non extant qui per viſum vel auditum memorie te neant dicitur memoria nō extare. hoc dicit. l. no. ⁊ ſingu laris multum. Ad euidentiam p̄mittatis ꝙ in actꝭ. aque plu. ar. actor habet tria probare. opus manufactum. nocendi habilitatem ⁊ extare memoriam ipſius operis ma nufacti. econtra reus defenditur ſiue non conſtet opus manufactum. ſiue non habeat nocendi habilitatem. ſiue non extet memoria. vetuſtas enim dirimit ius actoris vt l. ij. in prin. jͣ. de aqua plu. ar. Secundo premitte ꝙ. l. iſta loquitur ẜm glo. de duplici probatꝭ.ſ. de probat̉. affirmatiue memoriā extare que probatur per eos qui viderunt vel audiuerunt. Item de ꝓbatione negatiue que ẜm gl. probatur per teſtes deponentes ꝙ communis opi. eſt ꝙ nemo extet de his ꝗ viderint vl̓ audiuerint quādo opus factum fuerit. Sed Ri. dicit ꝙ iſte tex. loꝗtur de vna ꝓbatione tm̄.ſ. de probatione affirmatiua. qꝛ iſta negatiua non eſt probabilis ẜm eum. dic ergo ꝙ hec. l. tm̄ vnum caſum ponit hoc modo. ille qui agit actꝭ. aque plu. arcē. inter cetera probare debet ꝙ extat memoria operis manufacti vbi non exigitur ꝑ teſtes ꝗ dicant ſe vidiſſe quan do opus fuit factum ſed ſufficit ſiue dicant ſe vidiſſe ſiue ſe audiuiſſe illos qui vidiſſent ⁊c̄. ⁊ ſi hoc non dicant teſtes per actorem producti. ſed potius dicāt ſe non vidiſſe nec audiuiſſe ⁊ ſic abſoluit̉ reus. hoc dicit. Nec dicas aliquo modo ꝙ reus debet hanc negatiuā ad ſui defenſionem probare. tum qꝛ actore non probante ⁊c̄. tum ꝗa eſt negatiua que probari nō pōt. Preterea lr̄a adaptari non poteſt vt ponat duos caſus ẜm Riꝫ. hinc eſt ꝙ ꝓ batio facta per actorem de affirmatiua non poteſt expugnari per probationem negatiue ꝗa magis creditur affir mātibus vt no. sͣ. de arbi. diem ꝓferre.§. ſi plures. Nam negantes potius negāt actus de quo queritur cognitionem ſiue memoriam quam negent ipſius rei exiſtentiam ẜm Old. ⁊ hoc idem no. in. c. i. de preſcriptionibꝰ lib. vi. ¶ In glo. i. iudex ibi aſſerentes ar. huius glo. ꝙ etiā ſuper facto negatiuo poſſit ꝓbari fama ⁊ opinio. ⁊ ibi ip̄m ſtipulari. ſed contra hoc videtur aperte extra de teſtibus c. lꝫ ex quadam. ſed dic ꝙ ibi loquitur quādo in illa perſona non conſiſtit veritas. ſed probatio veritatis. ⁊ ideo ꝗa probatio ex probatione aſſumitur nō debet eē melio ris auctoritatis ꝓbatio aſſumpta qͣꝫ illa ex qua ſumitur vt in auc̄. ſiquis in aliquo documento. ſed hic in tali per ſona conſiſtit veritas.ſ. memoria ⁊ ſic eſt hic probatio ve ritatis non probationis. ⁊ ſic bene dicit hec glo. ẜꝫ Riꝫ.

De fide inſtrumentoꝝ ⁊ Cy. in addi. qd̓ eſt ſubtile ⁊ notabile. adde dicit Dy. jͣ. de aqua plu. ar. l. ij.§. item labeo. ꝙ cum queritur vtrum teſtes debeant teſtificari de viſu vel auditu vel auditu au ditus refert. aut ieſtis introducitur ad probandum vexa tionem hominis vt titium occidiſſe martinum. ⁊ ſi. ⁊ tūc de viſu vt in auc̄. de here. ⁊ fal.§. ſi v̓o abſunt. aut ad probandum verum actum verbi. ⁊ tūc ſufficit ſi deponat de auditu ꝓprio vt jͣ. de mili. teſta. diuus. aut ad probādum memoriam ⁊ tūc ſufficit auditus auditus ẜm Dy. ⁊ Cy. hic in addi. aut ad probandum aliud ſenſatuꝫ ⁊ tunc habet deponere per ſenſum illi ſenſato congruuꝫ. vt ſi depo nat de odoratu per odorabile. ſi de tangibili per tactum. ſi de guſtabili per guſtum. vt no. Inno. de teſtibus cum cauſam. Nam quinque ſunt ſenſus corporis qui pertinent ad teſtem vt. l. cum eo.§. pe. jͣ. de acquir. poſſeſſione. id autem qd̓ non eſt in ſenſu ſed in iure conſiſtit vt dominium non probatur per teſtes niſi adijciat cauſam facti cōcludentis. nec valet dictum teſtis ſuper iure niſi inſerat cauſam facti etiam ſi de cauſa non eēt interrogatus. vt no. Inno. in dicto. c. cum cauſam. ⁊ no. ſpec. de teſte. .§. nunc tractandum. v̓. vt autē. Dicit autem ſpe. ꝙ nomi ne viſus omnes ſenſus cōtinentur vt in ſpec. de teſte.§. i. v̓. item qd̓ non prohibet. ⁊.§. nunc tractanduꝫ. v̓. de audi tu. adde quod nō. Ia. de are. C. de teſtibus teſtium. ⁊ ibi probatio veritatis. ꝗa memorari eſt hic illa veritas que eſt probanda. ⁊ adde quod no. Inno. de verbo. ſig. veni ens. ⁊. c. quid per nouale. ⁊ in ſpe. de proba.§. i. v̓. vltimo queritur vſqꝫ ad fi.§. vbi omnino vide. ¶ In. e. glo. in fi: ar. ꝙ non poteſt probari notorium niſi probetur factum quia factum eſt principale. ⁊ ideo eſt probandum ar. hu ius glo. qd̓ dic per Cy. C. de accu. ea quidem. ⁊ quod no. Inno. de offi. dele. ſtatuimus. Vltimo adde qꝛ iſta. l. loꝗ tur de teſtimonio auditꝰ ⁊ viſus quādo ſufficiat teſtimo nium auditus ab his qui viderunt vel auditu auditus quod no. per Archi. xxij. q. v. hoc videtur. Item qꝛ hec .l. loquitur de probatione temporis non limitati vel limi tati. adde qd̓ no. jͣ. de teſtibꝰ ob carmen.§. fi. NOVAADDITIO. ¶ Ex lectura antiqua. ¶ Uide plene de iſta materia per Inno. de verbo. ſig. veniens. ⁊. c. quid per nouale in fi. vide al̓s nō intelliges quod no. in ſpec. de proba.§. i. ver. vltimo queritur vſqꝫ ad fi.§. per ver. coll̓. vide Inno. extra de teſti. cuꝫ cauſam ¶ In glo. ſi celebrati. in ver. tex. audiſſent.ſ. creditorem ⁊ debitorem. ¶ In v̓bo tex: acciderit.ſ. abſoluit̉ reus. Filiatio probat̉ Mperatores. non ſolum teſtibus ſed etiam alijs indicijs ⁊ probationibus lꝫ mater calore iracundie aſſerat filium eē ſpurium. hoc probationem veritati contrariam non inducit hoc dicit ⁊ nota legem. Quid ſi mater hoc moriens diceret tanqͣꝫ conſcientia ducta. dic vt no. Ia. ⁊ Cy. sͣ. de his qui ſunt ſui iuris. filium. diffinimus in lectura. adde qd̓ no. Inno. extra qui filij ſint legitimi. tranſmiſſe. ¶ Ex lectura antiqua. NOVA ADDITIO. ¶ In verbo tex. miſſe vide Inno. extra qui fi. ſint legiti. tranſmiſſe. B. ¶ In ver. tex. conſiſtit qui miſit. ¶ De fide inſtrumentoꝝ. Rubrica. Nſtrumentorum. Nota ex hac.l. ꝙ ex colluſione vocabuli colligitur propria ſignificatio vocabuli. ¶ Sed circa iſtam. l. quero nunquid data dilatione ad producendum inſtrumenta poterunt pro duci teſtes. Sed contrarium no. ſpec. in titu. de dilatꝭ.§. fi. v̓. quid ſi actus. : Ex lec. ant. ¶ Non ſolum charte ſed etiam teſtes con tinentur appellatꝭ. inſtrumentorum.ſ. in larga ſignificatione hoc dicit textus cum glo. vnde inſtrumentoruꝫ etia genus ⁊ ſpecies ſumptum pro genere predicatur de om ni ſpecie probationis. qꝛ dicitur ab inſtruendo. ſed ſumptum pro ſpecie predicatur ſolum de ſcriptura legitima ⁊ probatoria. ¶ In texrū ibi teſtimonia ideſt ſcripture. ⁊ ibi perſone ideſt teſtes. In glo. Auicunqꝫ a fiſco. gipabi catū ⁊c̄. idem no. in auc̄. ſiquis in aliquo. C. de edendo. ¶ Sed quero de duobus. primo an ſufficiat cō ſenſus ambarum partium ſine iudice dic ꝙ non. vt no. per Inno. extra de fide inſtrumentoruꝫ. c. ſi inſtrumenta. ⁊ in ſpec. de inſtrumētorum edictꝭ.§. oſtenſo. v̓. hoc etiaꝫ no. ¶ Sed quero an cum inſtrumētū exemplatur iuris auctoritate debet pars citari. dic ꝙ ſic vt dicit Iaco. de are. in auc̄. ſiquis in aliquo. C. de edendo. ⁊ ibi per Cy. ⁊ per ſpec. in dicto titulo de inſtru. edi.§. oſtenſo. ¶ Ultimo no. ſequentem partem glo. Ex lec. ant. ¶ Probatio debet fieri ex originali nō ex ſumpto etiam ſi fiſcus ꝓducat ſumptum ſiue exēpluꝫ. h. d. ¶ In tex. ibi a fiſco multo magis ſi a priuato. ⁊ ibi ca lunioſam iuris preſumpti. Fran. ac. ⁊ ibi ſcripturam.i. exemplum. Fran. ac. ⁊ ibi viꝫ legitime ꝓbationis. ¶ In glo. tria ibi ⁊ exemplar habet etiaꝫ alia nomina vt no. C. e. contractus. ⁊ ibi priuata. ꝗa tunc ſumitur ex inualido. ſed hec non eſt bona ratio. quia quandoque priuata ſcriptura eſt valida tam in via obligationis qͣꝫ in via proban di vt. C. qui po. in pig. habe. ſcripturas. ⁊ dixi. sͣ. de pign. cuꝫ tabernas.§. i. ⁊ ibi ẜm Io. hec eſt veritas. ⁊ ibi publi catum quod intellige tacito eo qui ledi poterat al̓s non preiudicat ei decretum vt no. Cy. C. de eden. auc̄. ſiꝗs in aliquo. ⁊ veruꝫ ē qn̄ exemplum ſumitur ex originali. ſed ſi ſumitur ex alio exemplo non facit fidem lꝫ iudex decre tum interpoſuerit vt no. Cy. C. de diuer. re. ſancimus. qd̓ eſt notandum. non tamen eſt hoc clarum cum exempluꝫ primum legitime exemplatum habeat vim originalis. ⁊ adde quod no. in ſpec. de īſtru. edi.§. reſtat. v̓. penul. ⁊ ibi interceſſit cōfiteor quod ex tali ſcriptura probatur exem plum ex ſcripto ſumptum ſed non probatur illum contractum inter me ⁊ aduerſarium meum interceſſiſſe. al̓s ſequeretur ꝙ plene probaret in negocio principali quod eſt falſum ẜm Riꝫ. vel forte nil probat quia non eſt rite facta exemplificatio arg. ad hoc quod no. Cy. C. depoſiti deſiderium. ⁊ qd̓ ſtatim dicam. ⁊ ibi bona fides. ꝗa qui ſcriptura qualiquali ducitur cenſetur eſſe bonefidei ar. de interro. actio. de etate.§. ex cauſa. ⁊ ſic inſtrumentum minus ſolenne affert cauſam vſucapiendi quod eſt nota. Alij dicunt ꝙ lꝫ excuſet a dolo tamen iſte error iuris non prodeſt in lucro vſucapionis vt. jͣ. de vſucapio. nunqͣꝫ. ⁊ hoc tenet Rizar. ⁊ ibi inducitur non credo verum. nam quomodo facit preſumptio inſtrumentum qd̓ alibi fa ctum eſt qͣꝫ vbi negociū quod probari debet. nec obſtat ꝙ probatum facit preſumptio. quia illud factum eſt in eo loco vbi factum eſt negocium de quo agitur credo et go ꝙ nil operet̉ tale inſtrumentum non legitime ſumptꝭ. ẜm Rizar. ⁊ Cy. in addi. vel dic ꝙ non operetur preſum ptio iuris ſed preſumptio hominis a qua poteſt cauſari bona fides vt dictum eſt. quod eſt notandum. ¶ Ultimo diſtingue quando queritur vtrum inſtrumentum pu blicatum de auctoritate iudicis probet necne. ſic diſtingue. naꝫ aut in publicatione talis inſtrumenti cum aucto ritate iudicis fuerunt ambe partes volentes vel citata aduerſa pars. ⁊ tunc probet contra omnes ⁊ ita debet ſtelligi hec glo. que dicit inſtrumentum publicatum cum auctoritate iudicis procedere. Aut aduerſa pars non fuit citata nec volens ⁊ tunc vtrum probet contra illum qui fecit interponere auctoritatē ⁊ probat de edendo ſi ꝗs ex. quēadmo. te. ap. l. ij.§. penultimo. C. de fide inſtrumentorum. auc̄. ad hec. aut contra alios ⁊ non probat ali

De teſtibus. quo modo. vt in auc̄. ſiquis in aliquo documento. ⁊ eſt tatio timor ne falſitas committatur ẜm Cy. in additꝭ. ⁊ facit extra de confirmatione vtili vel inutili cum dilecta. ⁊ C. de fide inſtrumentorum ſicut iniquum. ¶ Quero an̄ dicatur originale non ſolum imbreuiatura prima ſed illud quod idem notarius ſumit ex ea. ⁊ dico ꝙ ſic quod apparet quia in ſumendo non requiritur iudicis auctoritas nec citatio partis de hoc no. Barto. in. l. ſempronius de lega. ij. ¶ Secundo quero ſi notarius non com pleuit rogitum ⁊ eo mortuo completur de mandato iudicis ꝙ debet fieri cum clauſulis conſuetis ẜm nauram contractus. vtrum iſtud dicatur exemplum. vel originale. ⁊ videtur ꝙ originale. quia ipſum habet primam con fectionem. contrarium credo cum requiratur partis cita tio ⁊ iudicis decretum niſi hoc haberet alius notarius ex commiſſione generali ſibi facta per ſuperiorē. de hoc no. extra de fide inſtrumentoruꝫ cum. p. tabellio per Io. an. non dico ꝙ tunc ſit originalis quia non eſt proto collum. ſed ꝙ non requiratur alia auctoritas iudicis ar. de condi. inſti. l. que ſub condi.§. fi. ⁊ per conſequens exerci tus non per viam iuriſditionis. habui hoc de facto. eſt productum inſtrumentum originale ⁊ regiſtratuꝫ apud acta vtrum illa ſcriptura actoruꝫ habeatur loco origina lis vt poſſit ex ea fieri ſumptum ſicut ex originali necne. prima facie videtur ꝙ ſit ſumptum. quia eſt diuerſa manus ⁊ diuerſitas loci ⁊ tēporis. quia ex regiſtrato ſumi tur fides ſicut ex originali arg. C. de fide inſtrumentorū. auc̄. ad hec. NOVA ADDITIO. ¶ Ex lectura antiqua. ¶ Diſtingue tempora ⁊ ꝯcor. ſcripturas. C. de fur. apd̓ antiquos ⁊ extra de teſtibus cuꝫ tu. fi. ⁊ no. in. l. agraria de termino moto. in. l. quicunqꝫ. ¶ In v̓. tex. a reo quaſi dicat ne dū a p̄uato. ¶ In ver. tex. ſcripture iteꝫ regiſtrū breuiatura ⁊ prothocolluꝫ vt no. C. eo. ꝯtractus. ¶ In ver. tex. calumnioſam. Et preſumitur calūnioſa ex eo ꝙ in omnibus ſuis partibus non eſt perfecta vt eſt exēpluꝫ alterius inſtrumenti. ar. de teſtamētis. c. iubemus in fi. l. Quero de intelletu iſtius Epetita. reſpondeo iſta. l. debet in telligi de priuata ſcrptura. nam ſi notarius apponeret aliam dieꝫ in inſtrumento qͣꝫ deberet ſine dubio falſum cōmitteret. ⁊ intellige hoc ſi fuerit appoſita dies antiquior. ⁊ non vera. Sed ſi appoſita dies vera vtputa cōfiteor ego debitor hodie qd̓ iam ſunt ſex menſes ꝙ ob ligaui talem rem. tunc ſcriptura non eſſet falſa cum talis confeſſio non p̄iudicaret alij creditori cui prus obligaui vi. sͣ. de pig. l. ſi ſtipulatus qd̓ no. Ex lec. anti. ¶ Si duo committunt falſum circa idem ⁊ vnus aliū non accuſat ⁊ etiam in priuata ſcriptura po teſt falſum committi. hoc dicit concor. C. de falſis ſi creditor colludens. ⁊. C. vi bo. rap. l. fi. ¶ In tex. ibi non vi deri quantum ad hoc vt vnus poſſit aliuꝫ accuſare Tho mas formagini. In re inN re hypothece. ſrumentum ſit ad ꝓbationem non ad ſubſtātiaꝫ cōtractus. h. d. Nota iſtam pulI de tabulis. qoram ⁊ notabilem. l. cum queritur apud quem debeant eſſe in ſtrumenta teſtamenti de quo dic vt habes hic. Ex lec. ant. ¶ No. preſumi pro ſenibꝰ facit quod no. .s. ſi certum petatur cuꝫ quid ⁊ quid hic dicatur ſeniorē preferri dicit Inno. ꝙ ad ſeniorem pertinet conuocatio capituli vbi non eſt alius deputatus vt ipſe no. in. c. i. de maioritate ⁊ obe. ⁊ vide Arhi. l. di. domino ſancto. ⁊ facit quod no. sͣ. quod cuiuſqꝫ vniuerſitatis nomine nulli. Eſt etiam iſta. l. arg. ꝙ in pari numero melius cenſeatur teſtimonium viroꝝ qͣꝫ mulieꝝ ⁊ credibilius. ¶ Ex lectura antiqua. NOVAADDITIO. ¶ Per iſtam. l. determinat Inno. ꝙ ad ſeniorem perti net conuocatio capituli prelatis vacantibus de maio. ⁊ obe. c. i. vide omnino Inno. de no. ope. nun. c. cū ex iniūcto. vide omnino Archi. l. di. domino ſancto vide. l. i. C. de emen. propinquorum. In glo. que eſt ſuper ver. tex. ex iudice que incipit tua ſint nomina. ¶ In ver. gl. ſum pto an in exemplatione debet pars citari. dic ꝙ ſic vt no. Cy. C. de diuerſis reſcrip. ſeuerus ⁊ in ſpec. de fide īſtru. .§. reſtat. v̓. pe. An inſtrumentum intelligatur rogatū cū clauſulis conſuetis licet non exprimant̉ dic ꝙ ſic ſi ſunt ẜm naturam contractus ſecus ſi preter naturam. vt. C. lo ca. licet. An inſtrumentuꝫ preſumatur verum dic ꝙ ſi pu blicū. C. eo. cum precibꝰ no. in. l. i. de fide inſtr. lib. x. pͥua. non vt hic ⁊. C. qui po. in pig. ha. l. pe. in preiudicium.ſ. tertij. C. de dona. ante nup. aucͣ. ſed iā neceſſe. An pro inſtrumento preſumatur dic ꝙ ſic ſi habet formam eſſe vt C. de proba. ſi ſcrip. ſecus ſi non habet formaꝫ eſſe eo. ti. iubemus. An preſumatur pro eo qui eſt in poſſeſſione pͥ uilegij dic ꝙ ſic. C. e. ſi ſolē. no. An preſumatur tabellio ꝗ eſt in poſſeſſiōe vt no. Az. in cor. ⁊c̄. de fide inſtru. nō ob. de reſti. ſpo. ad decimas quia aliud in ſpiritualibꝰ vt ibi. aliud in temporalibus vt no. archi. x. q. vlti. qꝛ in fi. Qn̄ dicatur inſtrumentum completum dic. C. eo. contractus ⁊ de lega. iij. fideicō.§. i. An ſcriptura forēſis ſi nō eſt ſcri ptura publica manu faciat fidem no. C. eo. comparatōes in glo. i. ea. An ſi per ciuilem ſententiam eſt pronunciatū inſtrumentum vtrum poſſit accuſari de falſo dic vt. C. eo. l. fi. in fi. An inſtrumentum originale productum debeat apud acta dimitti an ſufficiat regiſtrum ⁊ debeat reddi producenti ⁊ dic ꝙ debet regiſtrari ⁊ reddi producenti niſi ſit ſuſpectum vt colligitur. C. e. l. fi. Si non poteſt ꝓ bari refutatio niſi per inſtrumentum an eo ꝑdito ⁊ h̓ pro bato poteſt probari per teſtes. dic vt. C. de teſtibus teſtiū ⁊. C. eo. l. cum inſtrumentis vbi de hoc. Vtrū per ſacra mentum probet quis ſe non habere inſtrumentuꝫ in ꝓm ptu dic vt. C. de teſta. auc̄. ſi teſtꝭ. dicatur ⁊. C. eo. l. fi. ⁊ no. ꝑ Inno. de proba. c. i. ⁊ in. c. i. in fi. de vſur. ⁊ in. c. enī. An ſi vnum inſtrumentum eſt falſum preſumatur falſum alid̓ eadē. manu ſcriptum dic vt. C. eo. l. ij. An de re nunciatio ne inſtrumenti preſumatur falſum dic. C. e. l. iij. ¶ De teſtibus. Rubrica. NOVA ADDITIO. ¶ Ex lectura antiqua. ¶ Datus eſt terminus alicui ad probandum per teſtes an ſufficit ſi infra terminum facit teſtes iurare licet nō deponant. dicit ſpec. ꝙ ſic. ſecus ſi eſſet datus terminus ad faciendum iurare ⁊ deponere ẜm eum. in ſpe. de teſt.§. qͣliter aūt ver. quid ergo ſi teſt. ⁊ v̓. ſe. Nota ꝙ ad officiuꝫ iudicis ſpectat teſtes examinare ⁊ eiꝰ ꝓduc. ⁊ ſic facit in ar. ad queſtionē. Gata fuit alicui dilatio ad ꝓbādū. jͣ. dila tionē teſtes iurauerūt ſed nō depoſuerūt dictū ſuū modo q̄rit̉ an poſt dilationē poſſint deponere. ⁊ dic ꝙ pn̄t per lr̄am iſtā qd̓ ꝓbat̉ ſic. eatenus dꝫ iſta dilatio p̄iudicare qͣte nus ad ip̄m ꝑtinet cā data dilatio ad agēdū nō p̄iudicat exceptionibus arg. ff. de edēdo ſi quis ex ar.§. ex hoc edi cto. ⁊. l. ⁊ an eandem.§. actiones. de excep. rei iudicate. ſed ad ipſum pertinet facere citari teſtes vt iurent ad par tem vt ea preſente iuretur quid factuꝫ eſt. depoſitio autē teſtium ſpectat ad iudicem vt hic ergo non debet parti p̄ iudicare ſi infra dilationē nō fuerit depoſitū teſtimoniū. Preterea teſtimoniū teſtis depēdet ex iuramēto vt hac l. patet ergo ſi deponatur poſt dilationem refertur ad tepus iuramenti ar. l. pe. jͣ. de inſti. ⁊ ſubſti. ⁊. ff. de condi. in ſti. l. illa inſtitutio. ⁊ per hoc ar. apparet opi. quorūdam canoniſtarum nō eſſe veram qui diſtinguūt aut fuit data dilatio ad probandum. aut ad habendū probationē ⁊c̄. Ia. bu. ī ſol. hāc. q. diſputauit Ia. p̄fatꝭ. ⁊ tenuit idē qd̓ ē notādum. vel dic aūt pars fuit in mora ꝙ nō fecit teſtes cogi ad deponendum ⁊ tūc eſt verum dictū canoniſtaꝝ ar. ff. de libel. di. l. i. ff. ad tertul. l. ij. ſi iuris. nam ideo ineſt

De tenſibus. De eſtibus. ſiue non petat ſiue non cogat adminiſtrare. aut non eſt in mora. ⁊ tunc eſt vera opi. Iac. bu. ar. sͣ. de nauti. fe. l. ij. ⁊ adde vt te remiſ. jͣ. eo. l. iij. in principio. Et nota ex hoc ꝙ quādo teſtes deponunt infra terminuꝫ non eſt neceſſe ꝙ in actꝭ. ſcribat no. niſi diem iuramenti. ſed qn̄ poſt terminum debet ſcribere in diem depoſitionis quia pōt mora partis impedire refectionem ar. de mili. te. ſi certarum in fi. Si receptꝭ. teſtibus ad iuramentum ⁊ dicta non aperto proceſſu iudex pronunciat glo. dicit ꝙ non valet ſnīa in. l. prolatā quia eſt ordo peruerſus ſeu omiſſus dominꝰ Ia. bu. ibi tenet ꝯtra. qꝛ etiā nō recep. vllo modo teſtibꝰ valeret ſnīa. vnde tenet mero iure qꝛ cōtra ius partis. ſto cuꝫ glo. ſi teſtes depoſuerunt. Si non depoſuerunt ſto cū Ia. quia non eſt quid aperiatur. tum qꝛ quod nō eſt pu blicari non poteſt vt no. in ſimili. C. de ep̄ali audi. de crea tionibus. vel dic aūt dictum teſtis erattale qd̓ inſtruebat cām ⁊ tunc ſit vera opi. glo. ar. C. de ſen. ex periculo reci. l. ij. aut non inſtruebat cām vt qꝛ omnes teſtes dicebāt ſe nihil ſcire. tunc eſt vera opi. dn̄i Iaco. fallit in caſu extra. vt lit. non ꝯte. qm̄ frequenter. ⁊ vide. jͣ. eo. No. ꝙ nil valēt dictū teſtiuꝫ niſi vt. C. de re iudi. geſt. vbi dicit̉ ꝙ ſi teſtes nō ſunt publicati non probāt donec publicent̉ publicari vero non pn̄t niſi ab eo qui recepit vel eius ſucceſſor e Item in eadem inſtantia non in alia vt ibi no. An ſuper publicatione ſit citanda pars glo. ibi ſentit ꝙ non quaſi ſufficiat citatio ad videndum teſtium iuramenta. ⁊ qꝛ ſo la publicatio nō eſt preiudicialis nec excluſiua receptionis teſtiuꝫ niſi ſint dīdicita teſtificata Ia. bu. tenet cōtra. per. l. nam ita diuus. Et no. ꝙ omnia acta iudicij cenſent̉ publica preter dicta teſtium que in ſecreto recipiuntur ⁊ ideo proſequi debet publicatio que dicitur etiam apertu ra ⁊ ibi nota. Sed quid ſi epiſcopus recipit teſtes vt ī. c. tuā de or. cog. an publicabit ipſe vel iudex cāe pͥncipalis vr̄ ꝙ iudex cāe pͥncipalis qꝛ aliꝰ nō pōt publicare qͣꝫ iudex cauſe. Cōtra. credo cuꝫ ſi obijciat̉ ꝙ teſtes deponūt falſuꝫ vt. l. optimā ⁊ hoc ſit coram epiſcopo quō fiet niſi epiſcopus aperiat atteſtationes. Is autem qui reciperet teſtes ex cōmiſſis non debet aperire quia nec coraꝫ eo ſit reprobatio. Quid ſi notarius eſt mortuus publicabit ali us ⁊ erit maior fides exempli qͣꝫ originalis ẜm. M. ſill̓. ⁊ Ia. l. ij. collige aūt dicta teſtium ſunt publicata aut nō Primo caſu aūt a iudice ⁊ valent in alia inſtātia. aut ab arbitro ⁊ loquitur. l. fi. C. de teſt. aut ab arbitratore ⁊ tūc nil valet publicatio. quia nec iudex nec inſtar iudicis. ar. C. de iur. fi. l. ij. li. x. ⁊ de libe. cauſa iubemus. Scd̓o caſu aut in eadem inſtantia ⁊ valent aut in alia ⁊ non valēt vt no. in. l. iij. que in frau. credi. Quid ſi eſt peruerſus ordo ante lit. conteſt. reſpondeo non vitiat ſententiam niſi ſit ſu per ſubſtantialibus. ⁊ ideo licet non ſint publicati teſtes ſuper emergenti tenet ſententia in principali licet non teneret in emergenti. ⁊ eſt ideo quia ordo emergētis ad principale eſt ſimilis ordini vnius cauſe ad aliam. dicit Archi. ꝙ ſi quis proteſtatur ꝙ vult opponere contra te ſtem tunc ex eo ſolo proteſtante non defertur ſacramentū ⁊ ſi ſunt duo cōtrarij duo ſunt potiores dicit Inno. pru denter facit iudex ſi facit proteſtantem exprimere quid vult opponere. xxxvij. diſtinc. ſi quid veri ibi vide ꝑ Archi. ⁊ Inno. de teſt. preſentiū. Nota ꝙ pet. famam eſt ne ſcire quia non eſt cognoſcere rem per cauſam nec per effectum vt no. C. de rebꝰ credi. in bonefidei. An valet ſcri ptura notarij excōmunicati. vide per archi. iij. q. iiij.§. nul lus. Que iniuſticie repellant a teſtimonio vide. iij. q. v. ac cuſatores per Archi. An ignoti admittātur ad teſtimōium ea. q. canonica per archi. Que familiaritas repellat a teſtimonio ea. q. ij. accuſatores per archi. Quid ſi tempo re iuramenti teſtis erat habilis tempore depoſitionis nō ea. q. i. conſtituimus per archi. puto ꝙ cum cauſa impe diens ſuperueniat dum res eſt in fieri quod vitiet. An ra ratione infamie poſſim repellere teſtem queꝫ impetraui in iudicem vide. iij. q. viij. cuiꝰ in agendo per Archi. An clericus poſſit ferre teſtimonium in cauſa criminali corā iudice ſeculari no. per archi. xi. q. i. teſtimonium. ſi teſtis aſtruit negatiuam ſine aſſertione cauſe an ſibi credatur dic ꝙ ſic vt no. C. de teſt. l. fi. niſi ſint tales negatiōes qua rum non ſint cauſe vt extra de cauſa poſ. cum eccleſia. Si teſtis aſtruit dominium ſine aſſertione cauſe an ſibi creda tur. dicit Inno. ꝙ non extra eo. cum cauſam quia hoc ne ſcit teſtis per ſenſum ⁊ ſi dicis ſcit ea per que peruenitur per me. ad hoc. C. de proba. proprietatis rubrice diffor mes ſunt. ⁊ ideo non preſumuntur. ſed id quod nō cadit in ſenſum teſtis niſi per vnum modum facilius preſumit̉ ar. no. per Cy. C. de contrahen. ſtipu. l. i. nunquid ꝓpter vitandum ſcandalum teſtis debet omittere dicere verita tem. dic ꝙ nō vt no. Inno. de peni. ⁊ re. officij. Qualiter dicta teſtium ſint interpretanda no. Inno. de elec. cuma na. in glo. ⁊ in ſpecu. de teſti.§. iam nunc v̓. quid ſi vnus teſtis. dicta enim teſtium ⁊c̄. Item que differentia eſt in ter iuramentuꝫ partis ⁊ teſtis. dicit Inno. ꝙ teſti nō creditur niſi interrogatus reddat cauſam ſcientie bonā ⁊ cō cludentem de ſenſu teſtis. Sed pars non habet reddere cauſam Inno. de iur. calum. cum in cauſa ver. iſtud autē iuramentum. Item dicit Inno. ꝙ patefactis atteſtationi bus non admittuntur teſtes reprobatorij directe ſed īdirecte ſic extra de dolo ⁊ contumacīa finem litibus. ⁊ hodie habet̉ in clemētinis teſtibus rite receptꝭ. extra eo. ti. dic vt ibi alibi dicit Inno. ⁊ eſt notandum ꝙ tunc eſt verum ꝙ non poſſunt directo reprobari niſi alleget̉ ꝙ cor rupti falſum dixerunt. nam tunc etiam directo reprobari poſſunt de proba. licet cauſam per Inno. Item vide In no. de conſangui. ⁊ affi. ex litteris ad fi. aut teſtis produci tur ad probationem tꝑis vt in preſcriptione ⁊ vbicunqꝫ vis queſtionis eſt in tempore. ⁊ tunc debet probari de tē pore. aut eſt queſtio de loco ꝙ locus eſt de ſubſtantia intentionis ⁊ tunc debet probari de loco ſi autem non ſunt de eſſe ſed de bene eſſe aut teſtis dicit non recordor ⁊ ꝓbat aūt dicit vnus de certo loco ⁊ tempore. alius de alio tunc aut adhibentur ad probandum certum actum. aut incertum ſi certum ſunt ſingulares in actu iterabili. ſi autem incertum vel generalem vt exercitium iuriſditionis tunc ſufficit. ita colligit̉ ex no. in ſpe. de teſt.§. iam de iur̄. ver. Item interior de loco. ⁊ in ver. idem eſt quando ⁊ ī ver. item de tempore. ⁊ ver. quid ſi vnus teſtis. ſi autem dicit ſe non recordari de numero teſtium. Tunc aut certus numerus eſt de ſubſtantia actus vt in teſtamēto ⁊ nō valet. idem̄ ſi dicat de numero ſed dicat non recordor de quibus quia dubiū eſt an interfuerint habiles an non. ⁊ in dubio contra. de proba. in preſentia. Si v̓o non eſt de ſubſtantia tunc ſi dicit alium interfuiſſe. aut in actu non iterabili ⁊ ſufficit quia de neceſſitate concludit circa illuꝫ actum. C. qui accuſare non poſſunt.l. i. ſi iterabilis teſtes poſſunt eſſe ſingulares tūc dico. aut deponunt ſuꝑ facto vniformiter tunc intelliguntur deponere de eodeꝫ facto aut difformiter tunc de pluribus de teſtibus cuꝫ tu. ⁊ ar. de fide inſtru. cum ioānes heremita. ⁊ ẜm hec excep. que non eſt directo contra. poteſt proponi poſt publi. teſtiuꝫ. ⁊ probari per teſtes. tamen ac. ſentit contra. C. ſententiaꝫ re. non poſſe. l. peremptorias. pupillus. ⁊ eccleſia admittitur etiam ſuper directo contra. ⁊ hoc ipſo iure vt. l. j. de ſenten. aduer. fiſcum latis. ⁊ not. C. de re iudica. l. ij. ſub ſpecie adul. non niſi per reſtitutionē vt. l. peremptorias. ⁊. l. minor omiſſam. quod dixi de pupillo ⁊ eccleſia intel lige propter teſtimonia de nouo reperta al̓s non niſi per reſti. vt de reſti. in integ. coram felicis. ⁊ vide Guils. de eden. vbi ⁊ per Dy. in. l. i. C. de noui operis nun. vbi bicit Guil. idem in muliere. Si teſtis ſingat inimicitiaꝫ nō nocet de excu. tuto. a tel̓.§. i. per Iaco. in ſimili. Qd̓ aliꝗd dicitur euidens ex coniec. de legi. licet imperator ꝑ Ia ſi teſtis. primo dicit ſe ſcire poſtea dicit ſe credere nec pro bat quia videtur a primo dicto receſſiſſe de accuſa. inqui ſi. per Io. an. ⁊c̄.

De teſtibus. 22 3 Nota Eſtimoniorum. ⁊ pac l. ꝙ edictuꝫ de teſtibus eſt prohibitoriuꝫ. quilibet enim admittitur in teſteꝫ qui non prohibet̉. Vltimo circa iſtud principium vide glo. ſuper verbo litibus in fi. Sed certe cauſa dicitur ante litem cōte. ⁊ poſt. ſed lis dicitur poſt litem cōte. tm̄ vt in. c. ex parte extra de v̓bo. ſig. Ex lec. ant. ¶ Teſtes ſūt neceſſarij in cauſis criminali bus ⁊ ciuilibus ⁊ quilibet eſt habilis ad teſtimonium ni ſi per aliquam. l. repellatur ⁊ teſtiuꝫ multitudineꝫ iudex debet refrenare. hoc dicit. ¶ Nota ꝙ iudex poteſt taxa re numerum teſtium. ⁊ ad hoc allegatur ꝙ qualiter intel ligatur dic vt in. c. ſepe. v̓. teſtium ⁊ v̓. non ſic de verb. ſig. in clemen. ¶ In textu ibi quibus. No. ꝙ dictum teſtium eſt prohibitorium ſcilicet certarum perſonaruꝫ ⁊ ad hoc allegatur. ⁊ ibi ſufficientem veriſimiliter. nam ⁊ ante depoſitum poteſt fieri iſta refrenatio. ⁊ adde quod no. Inno. extra. c. cum cauſam ad finem. ⁊ facit extra de pro bationibus lꝫ cauſam. NOVA ADDITIO. ¶ Ex lectura antiqua. ¶ In.§. qͣꝫqͣꝫ. Querit Inno. de eo ꝗ renūciauit teſtibus an ſuꝑ nouo capl̓o poſſit eos ꝓduce. Itē q̄rit an dum teſtes ꝓducti ſunt in cā pͥncipalis poſſint renūciare produ ctioni teſtiū in cā appellatiōis extra eo. cū veniſſent ⁊ dicit ꝙ ſic exp̄ſſe ſꝫ ſi renūciauit ſimpl̓r an nocet in cā appel lationis diſtinguit aut ſuꝑ certo articulo. aut ſuꝑ tota cā Primo caſu nocet. Scd̓o nō. vel dic aut appellat̉ ab īter locutoria ⁊ nocet. Aut a diffinitiua ⁊ nō nocet. facit. C. d̓ fide inſtr. l. iij. vide in ſpe. e. ti.§. reſtat. v̓. pe. ⁊.§. fi. v̓. ſꝫ ⁊ ſi iudex. ⁊ vide oīno in cle. ſepe cōtingit. in v̓. teſtium quia ſuꝑfluā ⁊c̄. ⁊ in v̓. nō ſic tn̄ ⁊c̄. vbi ꝯfirmatur opi. Innoc. ¶ In v̓. tex. ampliſſimū pone ꝙ cā differēdi litē ꝗs dicat ſe hēre teſtē vltra mare qd̓ erit remediū dic extra eo. c. vl ti. ꝑ Inno. ¶ In v̓. tex. ad ſufficiētē. vide Inno. extra ſignificauerūt ⁊. c. cū caꝫ ad fi. ibi no. videas ⁊ ſil̓e in. c. cū clamor. An valet ſnīa in nō cōuictū vel ꝯfeſſum dic ꝙ nō in criminali ſed in ciuili valet ſed pōt appellari. ij. q. i. nos in quemqͣꝫ de ꝯſti. ecc. no. in. l. ꝓbatā. vl̓ dic aut nullo mō facte ſunt ꝓbatiōes ⁊ nō valet. aut alique ⁊ valet. aut rn̄. ꝙ pͥmo caſu iudex ſciēter ꝓfert falſam ſnīam ergo nō va let de re iudi. q̄ſitū. sͣ. de ꝓcura. ſed.§. cur. ab. in glo. vl̓ dic ꝙ abſolutoria valet ꝯdēnatoria nō. Ratio qꝛ reus habet intētionē fundatā. actor nō. Sed nunꝗd datio dilationis ꝓbatorie eſt de ordine formali iudicij dic ꝙ nō. C. de dil. ſi quando de adul. in crimine ⁊ no. sͣ. de ferijs. l. fi. hoc ſignat̉. in.§. eiuſdem. In tex N teſtibus autem. i ibi vacillant. nota vacillantes non admitti ad teſtimonium. Nota ex hoc.§. ꝙ iudex Quamquam. poteſt refrenare teſſium multitudinem effrenataꝫ ſed que dicatur teſtium multitudo effrenata vide per Innoc. in. c. tamen extra de teſti bus. ⁊ ibi etiam per glo. quam vide ⁊ no. ¶ Ex lectura antiqua. NOVA ADDITIO. ¶ In v̓. tex. fides. An illi ꝗ ſunt de vno caſato admittātur in criminali ad teſtificandum vnus pro alio vide per Cy. in. l. i. in fi. C. de rap. virg. ¶ In v̓. tex: vacillāt ⁊ eo. ti.§. nūc tractandū v̓. de auditu qͦqꝫ ibi oīno vide. ¶ In glo. que eſt ſuꝑ ver. tex. mores que incipit moras. ¶ In ver. glo. cui.ſ. fidei. ¶ In ver. glo. moribus ⁊ ex grauitate. ¶ In ver. glo. in fi. ⁊ ex diuitijs vt. jͣ. l. proxi. Nota ex hoc Eſtium fides. etiū ꝙ magis creditur ei qui eſt in dignitate qͣꝫ ei qui non eſt in dignitate. ¶ Secūdo nota ꝙ propter inimicitias ꝗs teſtis redditur ſuſpectus. quod intellige vt in glo. que in cipit vbi diſtinguitur. Et aduerte ad glo. que incipit ꝙ ſuſpectus in quantum dicit ꝙ iudex de omnibus conditionibꝰ teſtis debet inueſtigare ex ſuo officio ab hominibus bone opinionis quam glo. no. ⁊ idem no. in aucͣ. de teſtibus.§. ſi v̓o. Et circa predicta vide quod no. per In no. in. c. quoniam contra falſam. ⁊ in ſpec. in titu. de teſte. .§. notandum. v̓. conſiderare ⁊ aduerte qd̓ dicit de inimico qd̓ debet intelligi de inimico capitali ſeu de eo qui ha bet cauſam omnium bonorum. ⁊ vide circa hoc qd̓ no. in auc̄. de teſti.§. ſi v̓o. ⁊ in auc̄. ſi dicatur. C. e. ⁊ vide qui dicantur inimici quo ad iſtum tractatum in. c. cum opor tet extra de accu. ¶ Tertio nota ꝙ amicus repellitur a teſtimonio. Sed aduerte qd̓ ſiquidem eſt amicus leuis amicitie a teſtimonio non repellitur ⁊ ita loquatur. l. ſcia endumª. sͣ. de vſuris. aut eſt amicus non leui amicitia. ſed magna tunc repellitur iuxta diſtinctionem que ponitur. in. l. late.§. amicos. jͣ. de verborum ſignificatio. ⁊ ita iux. ta predicta debet intelligi quod no. in aucͣ. de monachis ī .§. cogitandum. Nota ex hoc.§. ꝙ iudicis arbi Tu magis. trio committitur quāta fides ſit adhibenda teſtibus. ⁊ vtruꝫ ſit adhibenda vel non. ⁊ ex hoc glo. concludit ꝙ teſtis debet eē notus iudici. an aūt debeat eē notus parti contra quam producitur glo. dicit ꝙ ſic in actione perſonali non autem in actione reali. ¶ Sed pro huius gl. declaratione dic ꝙ ſiꝗdem teſtis ꝓducitur ad teſtificandum ſuper aliquo ꝙ non reſpicit. factum partis. ⁊ tūc non eſt neceſſe ꝙ cognoſcat partem puta ſi fuit adhibitus ad teſtificandum an tale opus fue rit factum vel non ⁊ hoc vult dicere iſta glo. ꝙ in reali. non eſt neceſſe ꝙ teſtis ſit notus parti. Si v̓o habet teſtificari ſuper eo quod reſpicit parteꝫ. tunc eſt neceſſe ꝙ cognoſcat partem. puta ſi fuit adhibitus ad teſtificandum. an tale opus fuerit factum vel non aliter de eius fa cto teſtificari non poſſet. ⁊ hoc vult dicere gl. i. Sed aduerte ꝙ lꝫ partem non cognoſcat ſed tamen dicat quod ſi eam videret ꝙ cognoſceret ſufficeret. vt no. sͣ. ſi ex noxali cauſa agatur. l. i. ⁊ no. extra de teſtibus. c. cum cauſam. ¶ Secūdo no. ꝙ iudex pōt interrogare teſtem de tempore vt no. in. l. teſtium. C. e. ⁊. jͣ. e. l. ob carmen.§. fi. An auteꝫ teſtis poſſit deponere teſtimonium in ſcriptis dic ꝙ non. qꝛ iudex debet audire viuam voceꝫ. ⁊ ſic qua conſtantia ⁊ qua trepidatione loquatur. l. de minore.§. tormenta de queſtꝭ. Si tamen teſtis iuratus deponeret dictum ſuum in ſcriptis non contradicente iudice neqꝫ parte ⁊ in preſentia iudicis ſcripturam teſtimonij porrigat vel dicat ſe teſtificari vt in illa continetur videtur teſtimoniuꝫ valere vt voluit Bar. in. l. eos. ff. de fal. ⁊ facit qd̓ ipſe no. in. l. theopompus de dote prele. Secus ſi inabſentia per litteras deponeret dictuꝫ. iij. q. viij. in. c. ſi teſtes. Io. an. in. c. de teſtibus extra eodem. no. in. l. teſtiuꝫ C. e. ⁊. jͣ. e. l. ob carmen.§. fi. No. ex hoc.§. ꝙ faEiuſdem quoqꝫ. nā per ſe non probat ſed probationem coadiuuat. Sed dicit glo. ꝙ fama facit ſemiplenaꝫ ꝓbationem. qd̓ intellige in ciuili. ⁊ ideꝫ intelligit ſpec. in ti. de notorio crimine.§. fama. ſecus incriminali vt ibi no. per eum ⁊ eſt glo. or. in. c. veniens ex tra de teſtibus. lꝫ Dy. conſulendo tenuerit contrariuꝫ ꝙ etiam in criminali faciat ſemiplenam ꝓbationem in con ſilio qd̓ īcipit in qōne que vertit̉. ⁊ vide qd̓ ipſe Dy. no. in. l. ij.§. etas de excu. tu. ⁊ aduerte qꝛ glo. dicit hic ꝙ fama probatur per duos teſtes qui probent maiorem par teꝫ populi hoc ſentire. Sed aduerte ꝙ teſtis debet reddere cauſam qꝛ debet dicere ꝙ audiuit dici a maiori par te populi. nam teſtis debet teſtificari per vnum de quinque ſenſibus vt. l. qui teſtamento. jͣ. de teſtamentis in fi. Sed an famam ſufficiat ꝓbari eſſe in vnaquaqꝫ ꝑte ciui tatis. an in loco delicti. tex. qui eſt in. l. de minore.§. tormenta. jͣ. de qōnibus. videtur dicere eē neceſſariuꝫ famā ꝓbari eē in vnaquaqꝫ parte ciuitatis. ſed de iure canoni co reꝗritur ꝙ fama ꝓbetur eē in loco delicti vel vbi ali

De teſtibus. a ¶ Inſtrum̄ta. vide. d. alexā. de imo. i. i p̄tor. de edendo. ⁊ Oldr. in ci. cxcviij. ⁊ fely. in. c. cum in eccleſiijs d̓ maio. ⁊ obe. ⁊ remiſſiue ad d. c. cū in ecc. in. c. i. de exce. b ¶ Etate. vi de fran. are. in l. ad teitiū. jͣ. d teſta. ⁊ qd̓ ibi dem ad eū dixi in apoſtil. c ¶. l. vbi vi de eūdē bal. ī nouiter īpreſſis. nume. xxi. ⁊ qd̓ ibidem dixi ī apoſtil. a ¶ Inſtrum̄ta. vide. d. alexā. de imo. i. i p̄tor. de edendo. ⁊ Oldr. in ci. cxcviij. ⁊ fely. in. c. cum in eccleſiijs d̓ maio. ⁊ obe. ⁊ remiſſiue ad d. c. cū in ecc. in. c. i. de exce. b ¶ Etate. vi de fran. are. in l. ad teſtiū. jͣ. d̓ teſta. ⁊ qd̓ ihi dem ad eū dixi in apoſtil. quid dicit̉ eē factum ita no. in. c. inquiſitꝭ. exͣ de accuſa. Iſte Idem diuus adrianus. ſen dum dicit ſe non teſtimonijs ⁊cͣ. inducit̉ per Iac. de are. a ꝙ maleficiuꝫ non pōt probari per inſtrumentaª de qua q. per glo. in. l. contra negantē ad. l. aquil̓. ⁊ in. l. iij.§. ſe natus. jͣ. de accuſa. de quo per Io. an. in. c. fi. exͣ de iureiu ran. ⁊ in. c. ij. extra de v̓bo. ſigNota tex. ꝙ pars ꝓ Sabino quoqꝫ̓. aucens teſtes debet eis impendia dare de quo hēs in. l. ſi quando. C. e. No. ex hoc.§. l. iulia. que perſone ꝓhibeantur dicere teſtimo nium. ⁊ inter alias perſonas que hic enumerātur eſt im pubes ⁊ infans. ⁊ ideo glo. querit an factus pubes poſ bſit ferre teſtimonium de his que vidit in pupillari etateᵇ ⁊ videtur hic glo. velle ꝙ ſic ſuper v̓bo impuberes. ⁊ cū hac glo. cōcor. quod no. in. l. notionem.§. inſtrumentoꝝ i. jͣ. de v̓bo. ſig. jͣ. de teſtamentis. l. ad teſtamentum inſti. de teſtamentis.§. teſtes. Sed Dy. in hac. q. dicit ꝙ ſiꝗdem factus pubes teſtificatur de eo qd̓ vidit in pupillari eta te in qua tamen erat alicuius diſcretionis tūc eius dictū valet. Si v̓o teſtificatur de tali tempore pupillaris etatis in qua non habebat diſcretionem tunc eius dictum non valet ita no. ipſe in. l. accipiuntur. jͣ. ad ſill̓. ⁊ eſt glo. or. xxxvij. di. c. relatum. ⁊ vide qd̓ no. ſpecu. in ti. de teſte.§. i. v̓. item accipit. Secundo dixi ꝙ infamis repellit̉ a teſtimonio qd̓ intellige de infame infamia iuris. Nam infamis infamia facti admittitur ad teſtimoniuꝫ de quo videbis in. l. caſſius. sͣ. de ſenatoribus. C. de ſumma tri. ⁊ c fide catholica. l. i. ᶜ in fi. l. i. in. i. glo. sͣ. de his qui no. infa. Sed aduerte qꝛ gl. que incipit ſine delectu que dicit ꝙ i. infamis qui admittitur ad teſtimonium debet admitti n cum tormentis. pro qua glo. facit tex. in. l. ob carmen.§. ſi rei. jͣ. e. ⁊ vide quod no. in aucͣ. de teſtibus.§. ſi v̓o igno ti. Item aduerte ad glo. que dicit ꝙ infamis cōtra infamem indiſtincte admittitur an ſit veruꝫ dic vt no. Ia. de are. in. l. cum mulier. jͣ. ſo. ma. predicta ſunt vera de iure ci uili ſed de iure canonico infamia facti non repellit quem a teſtimonio in cauſa ciuili. Sed in cauſa criminali ſic vt extra de teſtibus. c. teſtimonium eius. ⁊ extra de excep. c. primo ¶ In glo. ibi ꝗd de homicida. circa iſtaꝫ glo. vide extra. e. c. ante penul. Et aduerte qꝛ quando contra teſtem excipitur qd̓ eſt criminoſus debent apponi circū. ſtantie criminis ſicut in libello accuſatorio. No. tex. ibi Uod ad teſtcs. que ꝯſueiudo ⁊c̄. no. ex hoc tex. ꝙ in his q̄ ſpectāt ad litis ordinationē dꝫ inſpici cōſuetudo loci vbi lis agitat̉ vt. l. ij. circa fi. C. de iura. calū. facit. l. ij. C. quem admodum teſt. aꝑ. In his v̓o que pertinent ad litis deci ſionem dic vt habuiſtis in. l. ſi fundus. sͣ. de euict. ⁊. l. i. sͣ. d̓ vſuris. Et circa predicta vide quod no. Inno. in. c. i. ex Sequitur ex lec. anti. tra de conſue. xij. di. c. illud. No. ꝙ primo Eſtium fides. narit̉ s ꝑſona teſtis cuius ſtatus ſit. Scd̓o de vita an ſit vite culpate vel inculpate. Itē de fortuna an ſit lo cuplex vel egenus. Quarto de motu animi an ſit amicus vel inimicus. dꝫ enī teſtimoniū carere ſuſpitiōe. ¶ Quero an iſta ꝯſiderent̉ tempore iuramēti vel tempore depo ſitionis dic per Azo. in ſumma de teſtibus. ver. iteꝫ ꝗd ſi poſt in vltima colūna. ⁊ Ia. de dam. infec. dāni.§. ſabini. ⁊ in ſpec. de teſte.§. i. ver. quid ſi erat. ¶ Secūdo quero an de iſtis impedimētis ſit teſtis īterrogādus dic per In no. de accu. inꝗſitionis. ¶ Item quero quid ſi teſtis īter vid rogatus dicit ſe inimicum vt non valeat eius dictūᵇ. dic in in ſpecu. de teſte.§. i. ver. quid ſi teſtis. adde etiam ꝙ non d quelibet amicitia vel inimicitia repellit teſteꝫ ſed grauis b di que inducat animi motum vt. sͣ. de vſuris ſciendum. sͣ. de il. arbi. licet extra de accu. cuꝫ. p. ⁊ qd̓ no. Inno. de re iudi. cum i. ⁊ a. ⁊ de teſtibus ex parte ade. Quia multa ſunt inꝗ Ideoqꝫ diuus. reaa de teſibꝰ ⁊ ciu a ieſtibus. ¶ No. ꝙ iudex magis pōt ſcire qͣꝫ alius quā ta fides adhibēda ſit teſtibus. dicit Innoc. ꝙ ſi iudex vidit teſtem pallere vel tremere ꝙ debet hoc mādare nota rio ꝙ hoc ſcribat vt ipſe no. extra de ꝓba. qm̄ ꝯͣ. ¶ Se cundo no. ꝙ teſtes qui dicunt p̄ciſe eūdem ſermonem p̄ ſumuntur ſubornati ⁊ inſtructi non tn̄ eſt hec p̄ſumptio iuris ſed hoīs que in aliquo attenuat fidē teſtis vt in ſpe cu. de teſte.§. nunc tractemus. ver. cautum quoqꝫ. ⁊ v̓. ſe. ⁊ ideo errāt notarij qui primo ſcribunt dictum vnius teſtis ⁊ de alijs dicunt dixit id quod primus qd̓ dic vt no. extra de verbo. ſig. nihil obſtat per Io. an. adde ꝙ lꝫ teſtis ſit inſtructus non tn̄ per hoc debet dictum ſuum falſum reputari niſi aliud ꝓbet̉ vt no. Rofredus in ti. de ſe natuſconſul. limboniano vbi videas. Iudex non debet ſe Eiuſdem quoqꝫ. aaringere ad eam ſpeciem ꝓbationis ⁊ vna ſpecies corroborat aliam ⁊ fama corroborat teſtimonium veritatis. h. d. ⁊ gl. vult ꝙ corroboret ſupplēdo. Item faciēdo p̄ualere. ¶ In tex. ibi ſummatim.i. in ꝯcluſione. No. ex eo qd̓ dixi ꝙ iudex non debet ſe arctare ad vnaꝫ ſpēm ꝓbationis ꝙ ideo iudices ſtatuunt terminum ad ꝓbanduꝫ per omne genus ꝓbandi. Et no. etiaꝫ ex duabus ꝓbationibꝰ imperfectis reſultare vnam perfectam etiaꝫ ſi ſint diuerſe ſpēi. ⁊ hoc qꝛ agitur de aliquo ꝓbando. ſecus ſi ageretur de aliquo inducēdo qꝛ diuerſa ſpecie non cōſtituūt vnum totuꝫ vt no. in. l. i. C. qui numero tute. ⁊ de excu. tuto. l. ij.§. etas. ¶ Secūdo no. de numero ⁊ eſt rō. qꝛ vbi eſt multitudo ibi p̄ſumitur aliquis bonus ⁊ verax vt no. in. l. i. in fi. sͣ. e. quādoqꝫ tn̄ virtus ꝓbationis non cōſiſtit in numero. ſed in deponētibus magis ẜm naturaꝫ iudicij. vt ſi quatuor teſtes ꝓbant poſſeſſionem meam ſimplicem duo tuam ti tulatam pͥualent tui interdicto vti poſſidetis. qꝛ magis. deponūt ẜm naturam interdicti in quo qͣꝫto magis poſſeſſio eſt iuſtificata a titulo vl̓ cauſata a dominio tāto ma gis valet. vt exͣ de ꝓba. lꝫ cauſam. niſi ipſi teſtes eſſent ꝯͣrij qꝛ tunc plures abſorbēt pauciores vt. jͣ. e. ob carmen. .§. fi. ⁊ hic. ¶ Item no. hic d̓ fama ꝙ multum operatur. ⁊ hoc verum in cauſa ciuili. ſecus in criminali vt no. Cy. .C. de qōnibus. l. fi. Iſtud eſt verum qͣꝫtum ad ſupplen dum de fectum ꝓbationis ſed qͣꝫtum ad faciendum p̓ua lere ꝓbationem ꝓbationi vel preſumptꝭ. preſumptioni multum oꝑatur etiam in criminali vt. jͣ. de qōnibus. l. de minore.§. tormenta. ¶ Iteꝫ no. ex glo. hic qualiter pro betur fama. ⁊ per iſtam glo. dixit Dy. ꝙ ſi teſtis interro gatꝰ de fama rn̄det ꝙ eſt publica vox ⁊ fama. ⁊ interrogatꝰ quomodo ſcit. rn̄det qꝛ hoc publice dicitur per homines. ꝙ ꝓbata eſt fama plene. ⁊ ita Dy. de facto cōſultus rn̄det per. l. ſiquis patrem. sͣ. ad mace. ⁊ ibi per Cy. in addi. aduocati dicūt ꝙ iſte nō videt̉ redde̓ cauſaꝫ per ſenſum corꝑis qꝛ loꝗtur per v̓bū imꝑſonale vn̄ debet di cere ꝙ audiuit dici coīter vel a maiori ꝑte gētium. Bar. dicit ꝙ tacite videtur deponere per ſenſum corporis ꝗa aliter neſciret qd̓ diceret̉ niſi audiſſet. ⁊ ſic īplicite deponit per ſenſum vt no. Bar. in. l. i. sͣ. ſi cer. pe. ¶ Ultimo no. hic in gl. ꝙ ſemiplena ꝓbatio eſt ſpēs per ſe. de ſemiplena preſumptꝭ. non habemus. l. claraꝫ. que dicat ꝙ ſit reꝑire ſemiplenaꝫ p̄ſumptionem. ¶ Ultimo no. in textū ꝙ ad iudiceꝫ ꝑtinet credere ⁊ diſcredere ex geſtis. ⁊ ad de qd̓ no. Ioā. an. poſt Inno. ī. c. cauſaꝫ que exͣ de re iudicata vbi videas. No. ꝙ iudex debet interro Idem diuus. gare teſteꝫ nec ſufficit ꝙ ie ſtis alibi deponat dictum ſuum. ⁊ illud dictum tranſmū tatur ad iudicem ſed debet eſſe preſens. adde quod nōin. c. preſentium de teſtibus lib. vi. per Archi. ¶ Secun do nota ꝙ non ſufficit teſtem deponere dictum ſuum cor

De teſlibus. tam honeſtis viris lꝫ ſit iuratum coraꝫ iudice ⁊ lꝫ ſit etiā teſtis de neceſſitate receſſurus. vt in ver. gabino. Conclu de ergo ꝙ teſtis debet eſſe coram iudice ⁊ coram eo iurare ⁊ deponere ad hoc vt valeat dictum ſuum. poteſt ta men iudex in ciuili cauſa committere examinatꝭ. teſtium quod dic per Dy. in. l. ſcire oportet.§. penul. de excu. tutq. ⁊ in ſpecu. de teſte.§. nunc tractandum. ver. iteꝫ ad of iicium. ¶ No. etiam hic ar. ꝙ maleficium non probatur per inſtrumentum vel per cedulas tranſmiſſas. Iaco. de are. dicit ꝙ probatio non poteſt fundari probatione alte rius maleficij quod noa cōſiſtit in ſcriptura. ſed bene po teſt coadiuuari ⁊ corroborari. ⁊ remittit Cy. ad no. per ſe. C. de proba. l. iubemus. ⁊ in. l. contra negantem. C. ad l. fal. ⁊ vide quod no. Archi. ij. q. vij. pleriqꝫ. In tex. ibi nam quidam. Nota Lege̓ lulla. hanc concluſioneꝫ ex qua ſume tres regulas. No. hic ꝙ rōne cō Sed diui fratres. uetudinis vnꝰ iudex poteſt citare in territorio alterius hoc ar. dico ꝙ etiā caperet malefactorem quod eſt no. ⁊ adde quod nō xij. di. illud in glo. Ioānis. ⁊ erat hic ꝯſuetudo generalis ꝓuincie totius. Idem in conſuetudine certoꝝ locorum in tereſt ī ipſa loca. qꝛ conſuetudo pōt prorogare iuriſditio nem de loco ad locum qd̓ eſt nō. Idem in ſtatutis emanā tibus de cōmuni conſenſu talium locorum. facit. l. mediterranee. C. de ānonis ⁊ tributis. ⁊. l. de locis. ⁊ adde qd̓ dixi in. l. ſi fundus. sͣ. de euictionibus. NOVAADDITIO. ¶ Ex lectura antiqua. ¶ Dicit ſpecu. ꝙ nomine viſus omnis ſenſus intelligitur in ſpecu. de teſte.§. i. ver. Item ꝙ non probet teſtimo nium. Item teſtis qui depoſuit de veritate non debet interrogari de credulitate ne capiat̉ in ſermone eo. ti.§. iaꝫ de inter. in fi. ¶ In ver. tex. fides hec lex loquitur de his que pertinent ad fidem teſtium quedam pertinent ad ſo lēnitatem vt ꝙ teſtes rite recipiātur. ita ꝙ ordo iuris nō peruertatur vt ſi reciperentur lit. non conte. nec obmittitur vt ſi reciperentur non iurati vel parte nō citata. Sed dubitatur quomodo teſtis qui depoſuit in vna cauſa vaſet in alia in qua nec iurauit nec lis conteſt. fuit. Reſpondeo quia cauſa illa inerat ⁊ incidebat pͥori vnde ⁊ iuratꝭ videtur ⁊ lit. conte. non eſt neceſſaria quaſi ſuper incidē ti de hoc no. Inno. exͣ eo cauſam que. Item queritur vtꝝ valet dictum teſtis non moniti nec citati. Et dic ꝙ ſic vt no. de his quibus vt indig. poſt leg.§. ideo no. Iteꝫ que ritur teſtis ad ſancta dei euangelia iurauit non teſtificari an valeat ſi teſtificetur. Et videtur ꝙ non qꝛ periurus sͣ de infamibus lutius no. contra. dico ꝙ aut intēdebat ius ſuperioris excipere. ⁊ tunc non eſt periurus de iure. iuran. venientes de elec. ven̄. Aut non tunc temere iurauit ⁊ temerarium teſtm̄ non repellit teſtem vt no. Inno. exira eo. teſtimonium. ⁊. c. conſti. el primo. Iteꝫ exigitur ꝙ teſtis interrogatus reddat cauſam ſcientie tamen ſi ſe meſ reddit bonā non nocet quicquid poſtea dicat de ver bo. oblig. que extrinſecus Si autem non eſt interrogatꝰ de cauſa valet dictum licet de cauſa nō deponat dicit In no. hoc eſſe verum quando deponit ſuper facto ſecus ſi ſuper iure. vt ſuꝑ dominio ⁊ reddit triplicem rationem. Prima qꝛ deponendo ſuꝑ iure iudicat non teſtificatur. Scd̓o qꝛ nō percipit id qd̓ deponit ꝓut deponit qꝛ ſenſus non percipit directe dn̄ium vt directe deponit. Tertio qua aliud eſt ommittere cauſam ſenſus aliud cauſam facti ſeu cauſe. Nam ſicut interrogatus de preſcriptione videtur interrogatus de titulo ⁊ poſſeſſione ſic in dominio. vnde ex quo videtur interrogatus videtur cauſam reddere ad hoc. idem̄ ſi teſtis deponit aliquem ebrioſuꝫ vel lracūdum. nam deponit ſuper habitu intrinſeco men lis qui poteſt decipere ſenſum teſtis. idem in ſana mēte quia interdum furioſus eſt in cōſpectu inumbrate quie lis ⁊ econtra ẜꝫ Inno. extra eo. cum cauſam. tn̄ fatet̉ In no. ꝙ iudicium ⁊ deſcriptio requiritur in teſte.ſ. pendēs ex ſenſu non excedens ſenſum ẜm Innoc. hec omni diligentia examina vt no. in ſpec. eo. ti.§. nunc tractandum. ver. vt aucͣ. vſqꝫ in fi.§. ¶ In ver. tex. examinandi. Sꝫ ꝙ tempus inſpicimus vtrum iuramenti vel dicti dic in ſpe. de teſte.§. i. v̓. quid ſi erat teſtis teſtabilis. ibi omnino vide. ⁊ vide in ſpecu. de ferijs.§. ij. v̓. quid ſi tūc. ⁊ in. c. i. de offi. dele. ī cle. ⁊ in ſpe. eo. ti.§. qual̓r. v̓. is quoqꝫ cui. ⁊ in ſpec. de di. ve. ſed quid ſi infra. ¶ In ver. tex. ideoqꝫ vi de Rof. in. C. de ſenatuſconſul. liboniano. ¶ In ver. tex. in primis nunquid ante publicatum proceſſum poſſit aſ ſignari terminus ad opponendum cōtra teſtes. dicit Inno. etiam no. dignum ꝙ ſic extra eo. ad hoc. in fi. ¶ In ver. tex. honeſte. An ab ipſo teſte ſit de hoc querendum no. Inno. de accuſa. inquiſit̉. in glo. ex hoc loco ibi omni no videas. An de crimine teſtis poſſit queri mortuo teſte eſt caſus. C. eo. l. fi. ⁊ in ſpecu. eo. ti.§. i. v̓. ſꝫ nunquid poſt mortem. ¶ In ver. tex. inculpate. vtrum ſufficiat contra teſtem obijcere crimen in genere dic vt no. Inno. extra eo. ad hoc in gl. no. nō ſufficere. ¶ In v̓. tex. egenus ꝗd de diuite per vſurariam prauitatē vide per Cy. in. l. ſi ꝗs ad declinandum. ¶ In ver. tex. inimicus vide extra de accu. cuꝫ. p. Maneo per Inno. ad fi. vide Inno. de re iu di. cuꝫ. q. ⁊. a. in fi. vide. C. fami. herciſ. l. in ipſius. ¶ In ver. tex. amicus vide extra eo. in litteris per Inno. vbi di cit ꝙ familiaris dummodo in euꝫ nō habeamus ius po teſtatis poteſt pro nobis teſtificari ſi eſt honeſte vite. ꝗd ſi teſtis ad hoc vt non valeat dictum ſuum dicit ſe inimimicum vel infameꝫ dic. vt in ſpec. eo. ti.§. i. ver. quid ſi te teſtis dicit ſe ſeruum. ⁊ vide quod no. jͣ. de vſur. ſcienduꝫ cum. l. ſe. dicit Inno. ꝙ cōtra teſtes admittitur generalis proteſtatio tamen caute facit iudex ſi cogit proteſtātem ad ſpecificandum ea que intendit obijcere. iteꝫ dicit Innoc. ꝙ hec proteſtatio facit quod ex dicto teſtis non queritur ius proteſtanti niſi ante recedat a proteſtatione qͣꝫqͣꝫ de hoc poteſt dubitari qꝛ per contradictoriam pro teſtationem videtur ius aduerſario queſitum ẜm Inno. qui ita no. extra eo. preſent̓. dicit Inno. ꝙ ī vniuerſali iudicio publicatis atteſtationibus admittutur teſtes ſuper alia ſpecie. ⁊ probat quia in ſingulari iudicio admittunt̉ ſuper alio capitulo Inno. extra eo. tam litteris. Dicūt ad uocati ꝙ dictum teſtis eſt interpretandum contra ꝓducentes an hoc eſt ſimpliciter verum. dic ꝙ non vt no. In no. in. c. cuꝫ clamor. ¶ In ver. tex. inimicitie vide Inno. extra eo. ex ꝑte ade. de amicitia ac familiaritate vide diffuſe in ſpec. de iud̓. deleg.§. ſupereſt per totum.§. dicit In no. ꝙ in eadem cauſa vnus teſtis poteſt pluries induci contra aliquem. ⁊ ſi ſuper eodem capitulo non hēt iterum iurare. ſi ſuper diuerſis ſic de teſt. c. fraternitatis. ibi dem dicit ꝙ timor ſubornationis excludit ſcd̓am ꝓductionem verum eſt ſuꝑ principali ſuꝑ quo teſtes ſunt directe ꝓducti non ſuper eo qd̓ tacite accedit. ibidē dicit hͦ habere locum in teſte iurato ſuper vno capitulo ſecus ſi vniuerſaliter ſuper tota cauſa. ¶ In.§. ideoqꝫ. in v̓. tex. magiſqͣꝫ aliquis alius. vide de magiſt. conuen. l. i.§. ſi pͥſes per Iaco. ¶ In ver. tex. tu magiſ.ſ. qͣꝫ alius vide In no. de re iudi. c. cām. ¶ In v̓. tex. ſcire. vide Ia. in. l. i.§. ſi preſ. de ma. conue. ¶ In v̓. tex. eundem per iſtum tex. ſpe. decidit duas no. q. in ſpec. de teſte.§. nūc tract. v̓. cautū quoqꝫ ⁊ v̓. ſeq. ibi oīno videas. ¶ In v̓. tex. medietatē. no. hoc qd̓ dicit medietatū eſt vis. Naꝫ ſi ꝓducuntur ad ꝓbationē certi ẜmonis bn̄ valet dictū eoꝝ licet ſit oī no idē. Itē no. hic ex varietate ẜmonis nō ītelligi teſtes ſiugulares dūmodo in ſubſtātia facti ſit idē effectꝰ facit de ꝯuerẜ. ꝯiug. dudū. in ſpe. e. ti.§. poſtqͣꝫ. v̓. ꝗd ſi plures. ⁊ ver. ſe. ¶ In ver. tex. ſimilia ꝗd dicatur veriſimile ꝗd ꝓbabile no. Inno. de ap. bone memorie. ¶ In.§. eiuſdē in v̓. tex. argumenta. Qualiter per teſtes probetur adulterium ⁊ an probet teſtis adulterium ſi non eſt interrogatus de cā dicti cū aſſertiue deponat no. Inno. exͣ eo. pͥ

De teſtibus. ¶ In ver. tex. ad quem.i. aliqueꝫ. ¶ In v̓. tex. ꝯſentiēs fama adminiculis eget extra de preſump. illud. An fama faciat ſemiplenam ꝓbationem vel indicium in criminali dic ꝙ non vt no. Cy. C. de qōnibus. l. fi. Quid de vno teſte glo. dicit ꝙ facit ſemiplenā in criminali. C. ad. l. iul. ma. l. iij. Cy. in dicta. l. fi. dicit cōtra. Sed an in criminali ſufficiunt due preſumptiones ad ꝯdēnationem dic ꝙ nō ſecus in ciuili vt no. Dy. ff. de excu. tu. l. ij. dic vt ibi. Sed an iudicium ſufficit ad torturam dic ꝙ ſic in crimine ex quo venit imponēda pena ꝑſone vel ſtatus. ⁊ in omni cā ſtatus vt. sͣ. de ꝓba. cum ꝓbatio. ⁊ ibi no. Aliqn̄ ſumitur indicium pro plena probatione vt. C. de rei ven. indicia. Aliqn̄ pro violenta preſumptione vt extra de ſuc. ab inteſt. c. fi. ⁊ dic vt in ſpec. de preſumptionibus illud. Nota ꝙ prius debet conſtare liquido de facto anteqͣꝫ quis tor queatur. vnde tortura fit ad liquidationē perſone nō ad liquidationem facti. l. ij.§. illud ad ſille. Fallit in crimine falſi de falſis vbi. ⁊ in crimine furti vt. l. cuꝫ ſeruus. de cō di. ob cauſam. ⁊ in crimine adulterij vt. l. proſpexit qui ⁊ a quibus. Itē no. qualia debent eſſe indicia ad torturam qꝛ debēt eſſe certa. probabilia. ⁊ veriſimilia vt. C. de que ſti. milites.§. oportet qd̓ no. Et ideo vbi varia eſt opinio gētium fama nō ſufficit ad torturam ex forma ſtatuti. qꝛ non eſt indubitata. Interrogatoriū teſtis ſuꝑ fama. vide in ſpec. de teſte.§. iā de inter. ver. in quinto genere. Quare teſtis debeat reddere cām ſuper fama vide in ſpecu. de probationibꝰ.§. i. ver. illud. ¶ In ver. tex. ſed exiſtentia. vide per Cy. in. l. ne in arbitris motum hn̄tibꝰ ⁊ iudex a quo ſign.ficare debet iudici ad quē ẜm Inno. qui ita no. de re iudi. eam que ⁊ idē per Io. an. ¶ In ver. tex. ꝓba tum querit Inno. ſi iudex qui non videt probatam inꝗſi tionem pōt aperto ꝓceſſu iterum teſtes ꝓducere ⁊ dicit ꝙ ſic etiam ſi habeat promotorem qd̓ credo verum niſi reus didicerit teſtificata. nam tūc eſſet precluſa via in reprobando. vnde non debent recipi qꝛ in iudicijs ſeruanda eſt equalitas. Itē querit Inno. an teſtis debeat repeti ⁊ dicit aut depoſuit clare ⁊ non debet repeti. aut obſcure. ⁊ tunc aut pōt intelligi vel interpretari eius dictum ⁊ nō debet repeti aut eſt ita obſcurū ꝙ non intelligitur. ⁊ tunc debet repeti ẜm Inno. extra eo. cuꝫ clamor. ¶ In .§. idē. vide Inno. extra eo. c. ſi qui teſtiū. ⁊ vide omnino in ſpec. de teſte.§. nunc trac. v̓. quid de multo. ¶ In ver. tex. ſoleo vide diligenter quod no. Inno. de re iudi. cum bertoldus. in glo. ⁊ in ale. ⁊ ibi Ioā. an. cōtra. Innocen. de officio delegati. c. i. in clem̄. vide plene per Archi. vbi hoc quod eſt hic gloſatur de teſtibus pn̄tiū. ¶ In glo. hoc demonſtrat lib. vi. vide in ſpec. eo. ti.§. nūc tractandū v̓. nec iudex hoc officiū. in v̓. tex. quē.ſ. alexandrū. ¶ In .§. gabinio. in ver. tex. teſtimonioꝝ vide. C. ad. l. aquil. cō tra. neg. Nota ꝙ non valet dictum eius qui non hēt ius in proceſſu ⁊ qn̄ cauſa non contingit niſi per modum teſtis producatur. qꝛ eſt tertia ⁊ extranea perſona a ꝓceſſu ar. sͣ. de inter. act. l. fi. idem eſt ſi plures litigant qꝛ vnꝰ nō habet ius in ꝓceſſu alterius vt. sͣ. de iudi. ſi petitor vnde ſi inquiritur contra aliquem de furto ⁊ dominus rei dicit ꝙ fuit ẜm ſuam voluntatē aut hoc dicit nō vt teſtis ⁊ nil operatur ad euaſionē criminis aut vt teſtis tūc īducit p̄ſumptionē que excludit aliam preſumptionem que eſt vt dn̄o inuito vt in.§. vetare. ⁊. l. inter omnes.§. recte. Si vero eſſet ꝓceſſus accuſationis tunc ad plenum valeret cōfeſſio accuſatoris ꝯtra ſe. niſi aliter iudex informatꝰ aſſumeret ſibi ꝓſecutionem per viā inquiſitionis. vt. C. de aboli. l. ij. vide archi. ij. q. vij pleriqꝫ. ¶ In v̓. tex. impen dia. Sed quid ſi ꝓduco teſtem ⁊ aduerſariꝰ meus petit eū examinari pro ſe an debeat contribuere ad ſumptus. Rn̄. aut petit interrogari ſuper articulis ꝓductis per me ⁊ non debet contribuere vt ar. C. de bonis auc. iudi. poſ. l. fi. circa medium. idē in inſtrumentis. ⁊ vide ac. in. l. pre tor.§. fi. quibus ex ca. in poſ. eatur. ¶ In.§. lege in ver. tex. qui ne. Nota preſumi contra deten. ¶ In v̓. tex. erit vel fuerit. in ver. tex. conſilij vide. ff. ad ſil. l. excipit̉.§. vlti. per Ia. ¶ In.§. ſed ⁊. in v̓. tex. iudicat hic oīno vide qd̓ legitur ⁊ no. xij. di. illud per Ia. itē vide per Inno. extra de teſtamentis Raynutius in vlti. glo. item vide ac. in. l. ij. sͣ. de eo qd̓ certo loco. hic oīno vide quod no. in ſpecn. de inſtru. edi.§. cōpendioſis v̓. quid ſi de cōſuetu. alicuiꝰ loci teſtm̄ ⁊c̄. ⁊ per Cy. in. l. cūctos populos. Quid ſi in dex cōmiſit alteri iudici examinationeꝫ teſtiū ⁊ depoſnerunt falſum quis puniet eos dic vt in ſpec. de teſte.§. i. v. quid ſi aliquis bon̄. Quid ſi cōmiſit tabellioni ⁊ tabellio dicit teſtē dixiſſe ſic. teſtis dicit cōtra. cui credit̉ dic eo.§. ver. ſed pone ecce ⁊ no. bn̄. Quid ſi clericus corā laico ꝓ ducitur in teſtē dic ꝙ eius receptio debet cōmitti iudici eccleſiaſtico in ſpec. de teſte.§. ſequitur ver. ꝗd de preſbytero ⁊ ſe. ar. ꝙ iudex ſecularis poſſit recipere. C. de teſtibus nullum ⁊ adde eo. ti.§. qualiter ver. hoc aūt ſcias ⁊ in. c. i. de offi. dele. in cle. ⁊ in ſpec. de teſt.§. nūc videnduꝫ. ver. porro. ⁊ ver. ſe.§. nunc tractandū ver. item ad officiū ibi oīno videas. ⁊ ver. nec iudex hoc officium vide. c. ij. d̓ iudi. li. vi. vide in eo quod dixi de clerico per Cy. C. de te ſtibus nullum. Si cōmittit̉ alicui examinatio teſtiū ⁊ nō interrogat d̓ cā ſcientie an valeat dictū teſtis. no. ſpecu. in dicto.§. nunc tractandum vel examinator quoqꝫ puta ꝙ non valet ſi data eſt forma interrogationis. ar. l. diligēter .sͣ. mādati. ¶ In glo. que eſt in.§. eiuſdem. in ver. tex. argumenta que incipit.i. que genera ꝓbandi. No. argumē torum appellatione om̄e genus ꝓbationis contineri hͦ in larga ſignificatione al̓s argumenta ſunt que veriſimili ter inferunt vt. l. nō oēs.§. a barbaris de re mili. de queſt. l. i.§. idē cornelio. ff. ad tre. qui filiuꝫ. in fi. facit. C. de in lit. iur. l. ij. al̓s dicit̉ ar. rō legalis. vt. sͣ. de iureiuran. ſi duo.§. marcellus. ver. ar. ⁊ dic ꝑ eiꝰ diffinit̉. extra de verbo. ſig. forus de hoc no. C. de rei ven. iudicia. ¶ In glo. que eſt ſuper ver. tex. confirmat que incipit dicitur. in ver. glo. fa ma. fama eſt cōmunis credulitas ⁊ vox. notoriuꝫ eſt com munis certitudo ⁊ ſenſus ⁊ aſſertio certitudinaria ſine dubitatione veritatis per famam non habetur certitudo ſed ſuſpitio. ¶ In ver. glo. ꝓbat̉ qꝛ teſtis nō deponit ꝑ ſenſum facti ſed per ſenſum verbi.i. auditus ⁊ ſic extrarē principalē. ¶ In ver. glo. cū iurauit aduocati dicunt ꝙ teſtis debet ꝑſonaliter non imꝑſonaliter loqui qꝛ imperſonalitas generat obſcuritateꝫ in perſonis ⁊ obſcuritas vitiat dictum teſtis vnde nō debet dicere qꝛ dicitur ſꝫ qꝛ audiui dici ⁊c̄. ¶ In ver. tex. maiorē partē īmo deberet dicere ſe audiuiſſe al̓s non deponeret per ſenſuꝫ corporis ẜm aduocatos ⁊ male. qꝛ tacite deponit de ſenſu. l. i. ſi cer. pe. per Bar. ⁊ ita conſuluit Dy. An teſtis qui deponit de fama qꝛ audiuit a maiori parte loquentium de materia probet dic ꝙ non qꝛ deponit per incertū de īcer tis. Nam antecedens declarat relatiuum conſequēs vel obſcurat. l. in teſtamēto. vt. sͣ. de cōdi. ⁊ demon. ¶ In v. glo. mouerit. No. ꝙ iudex pōt iudicare per famā non ꝓ batam dūmodo ſit notoria. idem̄ dicunt doc. de cōſuetudine non probata. ⁊ no. in. l. i. C. qui ⁊ aduerſus quos. ¶ In glo. que eſt in.§. lege ſuper ver. tex. impuberes qͥ incipit no. ergo. ¶ In ver. glo. ſed queri. iteꝫ quero qd̓ no. Inno. de ſen. exc. pia. in gl. in iudicijs. ⁊ vide. sͣ. de ar bitris. l. ſed ⁊ ſi in ẜuum. B. ¶ In ver. gl. conſueuit. vi de quod no. in ſpecu. e. ti.§. i. ver. ſed nunquid factus p̄t bes vide omnino per Archi. xxvij. di. relatum in fi. Circa iſtaꝫ. l. quero ꝗd Ege iulla. in alijs afſinibus hiciō enumeratis. vide quod no. glo. in. l. veſtem. de iniurijs. ⁊ vide qd̓ no. gl. hic ſuper ver. ſobrinam. ⁊ vide quod no. iij. q. ij. c. abſens. ¶ In glo. ibi ſed an pro eis ⁊c̄. tu dic ẜm noſtros doc. ꝙ aut fauor ſolus eſt cauſa non cogendi teſtem teſtimonium ferre tunt pro eis teſtimonium valet argu. l. ꝙ fauorē hic alle. qua doqꝫ non eſt ſolus fauor ſed reuerentia cauſa non cogel di teſtem ferre teſtimonium. tunc etiaꝫ pro eis non valti

De teſtibus: 225 De teſtibus: 225 et in liberto qd̓ no. Facit. l. iſta ꝙ etiam in criminalibus ſunt teſtes cōpellendi ad ferrendum teſtimoniuꝫ ex eo ꝙ excipit certas ꝑſonas vt hic. vide de hoc in. c. dilectorū. extra de teſtibus co. per glo. ⁊ doct. ⁊ not. diſtinctionem quam hic ponit Io. Idem dicit Hoſtiēſis de priuilegia tis vt non poſſint cōpelli vt ſunt aliqui de quibus hētur iiij. qō. iij.§. item in criminali. v̓. item. l. iulia. ⁊ v̓. etiam in niti. ꝙ poterunt etiam cōpelli qn̄ aliter veritas hēri non pōt qꝛ nullum priuilegiū nec aliqua pietas excuſat a peccato. jͣ. de vſuris ſuper eo. ⁊ ſic ẜm Hoſti. erat differentia inter priuilegiatos ſolum qn̄ veritas aliter hēri pōt. quia tunc non cōpellunt̉ priuilegiati ſed alij ſic. Ioā. in. c. i. de teſti. cog. ⁊ idem voluit de ſacerdotibus ⁊ ꝯcordat glo. in. c. ſuper eo. eo. ti. allegat. c. extra qͣꝫqͣꝫ. xiiij. q. ij. Ex lec. anti. ¶ Enumerat quaſdam ꝑſonas que ad te ſtimonium non cōpellunt̉ inuite quaꝫ. l. declarat Spe. in ti. de teſte.§. ⁊ de teſtiuꝫ. ⁊ ibi declarat de vxore ⁊ fratre vtrum poſſint cōpelli necne. qd̓ ſatis hic declarat̉ in v̓bo priore gradu. ¶ No. arg. ꝙ ſindicus non teneat̉ denun ciare maleficia iſtarum ꝑſonarum cōiunctarum lꝫ ſit publicum officium iſtius denūciationis. tn̄ idem in teſte. ꝗa eſt publicum officiuꝫ. ſicut enim teſtis poteſt omttere nō teſtificare ita ſindicus poteſt omittere non denunciare lꝫ quis dicat ꝙ ſtatꝭ. que ſimpliciter dicunt denūciatꝭ. non recipiant interpretatꝭ ab hac. l. ar. sͣ. de aleatoribus. l. i.§. qd̓ aūt cogitabis. ⁊ facit. C. de excu. tu. qͣꝫqͣꝫ. ¶ Secūdo no. ꝙ ſi offendi aliqueꝫ pn̄tibus iſtis hic nominatis ⁊ ac cuſor de offenſa criminaliter vel etiam cōueniar ciuiliter ꝙ huiuſmodi ꝑſone non poſſunt cogi ad teſtificandum cōtra me. nec poteſtas pōt eas mulctare ob hoc. Sed ꝗd ſi cogeret de facto nūquid valeret teſtimoniuꝫ eorū. dicit Cy. ꝙ non vt in aucͣ. preſbyteri. C. de ep̄i. ⁊ cleri. ſecus ſi non eſſent coacti. ſed qꝛ noluerunt allegare eorum pͥuile gium. tūc valeret eoꝝ teſtimonium. qꝛ lr̄a dicit hic inuiti ergo ꝯͣrium a ꝯͣrio ſenſu ⁊ eſt expreſſum. jͣ. de his quibuſ vt indig. l. poſt legatum.§. is vero. ¶ Ex lectura antiqua. NOVA ADDITIO. ¶ Uide vbi gloſatur hec lex in Spec. eo. ti.§. de teſtium per totum. vbi dicitur ꝗd de vxore ⁊ ꝗd de fratre. ¶ In verbo tex. inuito. vide Cy. C. de ep̄iſ. ⁊ eleri. aucͣ. preſbyteros. ẜm Bar. de capua. ſed contra eum eſt glo. ff. de hiquibus vt indig. poſt lega.§. is vero. Et eſt ratio qꝛ eoipſo quod obijcit exce. ſuam videtur conſentire. vt. sͣ. de iudi. ſed ⁊ ſi iuſte. ⁊. l. qͣꝫuis. de in ius vocā.§. itē ne. ¶ In glo. que eſt ſuper verbo tex. patrone que incipit.i. ſine de licio. ¶ In verbo glo. tunc non pn̄t. Quales omnes ſūt hodie. vt in auc̄. gazaros. In glo. ibi vel iuriſditionis. Donel. Pe. intelligit hanc non eſſe veram ⁊ ideo dic per Cy. in. l. iiij. C. de teſti. an autem dn̄s nō poſſit eſſe teſtis pro ſuo ſub dito. vide capitulum cauſam. extra de officio delegati. Ex lec. anti. ¶ In glo. ſiue liberi ſiue ibi.§. qui manumittit̉. ꝗd de vaſallo. dicit Spe. ꝙ iuramētum fidelitatis eſt ſpēs ẜuitutis in Spe. de teſte.§. i. v̓. ſed nūquid vaſallus. ⁊ ar. sͣ. de ꝓba. ſi filius. ⁊ eſt glo. ordi. sͣ. de vſufru. ſi cu ius.§..i. repellitur ergo qꝛ ei pōt imꝑari. ar. huius. l. ¶ Ex lectura antiqua. NOVA ADDITIO. ¶ In glo. que eſt ſuper verbo tex. impetrari que incipit ſiue liberi. ¶ In verbo glo. qui manu. in fi. ⁊ in Spe. de teſte.§. i. v̓. ſed nūquid in cauſa. Quid de eo qui iuramen to fidelitatis tenetur. dicit Spe. ꝙ eſt ſpēs ſeruitutis tale iuramentū eo.§. v̓. ſed nūquid vaſallus. In glo. ibi cōtra. Sed tu conNulti. na ⁊c. Sed do. Mar. ſil̓. intel ligit aliter dicens ꝙ illud qd̓ hic dicit̉ debet intelligi ꝙ nō cogūtur dicere.ſ. veniendo coram iudice. Sed iudex debet mittere ad eos officiales. ⁊ pro hoc facit finis iſtius. l. intelligēdo ſimpliciter. facit. l. ad ꝑſonas. sͣ. de iureiurando. alias dicit ipſe hec. l. abſurdiſſimum poneret. ⁊ hoc etiam tenet Iac. but. ⁊ nota be ne fineꝫ huius. l. qui dicit ꝙ ſi he ꝑſone que hic enumerantur fuerunt poſtea rogate a partibus ꝙ vident̉ renūciare priuilegio qd̓ hn̄t ne iure cogātur ferre teſtimoniū qd̓ no. ¶ Ultimo circa. l. teſtis vide qd̓ habes. jͣ. d̓ teſta. .l. qui teſtamento. ⁊ quod no. Spe. in ti. de teſte.§. i. Ex lec. anti. ¶ No. hanc. l. In tex. ibi ſenes hoc forte nō ſolum in ſui fauorem ſed qꝛ ſunt inhabiles cum ſenectus ſic mater obliuionis. vt. l. iij.§. due ad carbo. ẜm Ri zar. ſicut īfirmitas corporis. vt. C. qui teſta. fa. poſ. hac cō ſultiſſima.§. at cum humana. ẜm eum qd̓ non eſt verum. Iſtud enim eſt priuilegium ſenectutis non ꝓhibitio teſti ficationis. vt ꝓbatur in verbo inuiti. ⁊ facit. sͣ. ti. i. l. fi. niſi eſſet talis ſenectus vel infirmitas que induceret mentis exilium vel faceret memoriaꝫ turbare. ⁊ facit extra de re nun. c. i. ¶ In tex. ibi valitudinarij. Idem forte eſt in fe minis grauidis vt non cogātur ad teſtimoniū inuite. ar. .l. ij.§. ſed ſi non. sͣ. ſiquis cau. ¶ In glo. vt hi ibi miſſi. Iſtud non eſt bonum exemplum qꝛ iſti nec nolentes nec inuiti admittūtur. ⁊ ideo exemplifica in illis qui non pn̄t cōparere ſine dedecore. puta qꝛ teſtis habet inciſam faci em̄. vnde verecundatur venire in publicum. ⁊ ibi ꝗdam qd̓ approbāt canoniſte. vt extra. eo. c. i. ſi que. ⁊ ibi inimicitias. ¶ Nota ꝙ vbi publica vertitur vtilitas infringitur ſingularis immunitas. facit qd̓ not. in. l. antepenul. jͣ. de here. inſti. ⁊ ibi executioni. vnde ſi ſunt aſcripti teſtes in inſtrumēto ꝙ poſtea reuocat̉ in dubium coguntur venire ad teſtificādum. vi. l. oſtēdimus.§. fi. de fideiuſ. tuto. ¶ In glo. principali ibi in cauſa teſtamenti. quātum ad ſolēnitatem ꝓbādam. ⁊ ibi non puto. Nam cum vēditor poſſit appellare. vt. sͣ. de euictꝭ. herēnius.§. gaia. ergo nō pōt teſtificare. vt not. in. l. ij.§. ſed ſi qn̄ ap. ſit ẜm Riꝫ. adde qd̓ no. sͣ. finium regun. eos. ⁊ qd̓ no. in Spec. de teſte. .§. i. v̓. quid in venditore. ¶ Quero ſi duo ſunt obligati in eodem inſtrumēto vtrum vnus poſſit teſtificare in cau ſa mota alteri ex illo inſtrumēto. ⁊ dic per Cy. C. de teſta mētis dictātibus. ¶ Item q̄ro an antecedēs poſſit teſtificari in cauſa ceſſionarij ⁊ habuiſti ī. l. ⁊ heredi. nos aūt in fi. sͣ. de pactis. per Guil. ⁊ no. per Cy. C. de fal. l. ⁊ ſi a te. ⁊ in Spe. de ꝓcur.§. ſeꝗtur. v̓. vltimo. In gl. ibi Ullus idoneus. enetur de euictiōe ⁊c̄. Petrus v̓o dicit ꝙ nullo modo pōt eē teſtis ꝓ emptore ſiue teneat̉ de euictio ne ſiue non ad modū proſonete qd̓ no. bn̄. ¶ Scd̓o no. glo. in. l. que ponit caſuꝫ in ꝗbus requirūtur teſtes rogati idem no. in aucͣ. rogati. C. eo. ¶ Tertio no. in. l. queſitum. ꝙ cauſa abſurditatis vitāde extēditur lex ad caſum non expreſſum habētem tn̄ ſimilem rōnem. Ex lec. anti. ¶ Uide Inno. de exceptionibus cum ve nerabilis in glo. ij. in v̓. ⁊ hoc intelligo. NOVA ADDITIO. ¶ Ex lectura antiqua. ¶ Si duo apparent obligati in inſtrumento vt pͥncipales. An vnus poſſit teſtificari ſuper ſua fideiuſſione. vide per Cy. qui dicit ꝙ ſic. C. de teſta. dictantis. in addi. vide in Spe. eo. ti.§. i. v̓. quid in venditore. ⁊ in Spe. de ꝓcu. §. ſequitur in fi. ⁊ in Spec. de teſte.§. i. v̓. quid de fideiuſ⁊ ver. ſed pone. NOVA ADDITIO. ¶ Ex lectura antiqua. In v̓bo tex. in fi. nō eſt hic oīno Eſtis. vide qd̓ no. Inno. de excep. cuꝫ venera. in. ij. glo. magna. v̓. ⁊ hoc intelligo ve rum. ⁊ eſt nota. dignum. vide in Spec. eo. ti. .§. i. v̓. item quod non fuit rogatus. In glo. preter in fi. ſed O IldeM. an teſtis preſumitur rō gatus dic per Cy. in. l. hac ꝯſultiſſima. ⁊ no. in Spe. de teſte.§. i. v̓. quid ergo. ⁊ dicunt ꝙ non preſumitur rogatus. ſecus in tabelliōe. vt in aucͣ. de tabellio.§. nos autem. ar. contra ꝙ omnia preſumātur ſo Bal. ſuper. ij. ff. veteris.

De teſtibus. lemniter acta. vt. l. ſi poſt di. C. de iur. ⁊ fac. igno. ſed ibi debet intelligi de ſolēnitate quam natura verborum pro batoꝝ includit. vt no. Dy. in. l. ſciēdum. de v̓bo. obliga. NOVA ADDITIO. ¶ Ex lectura antiqua. ¶ In v̓bo tex. faciendum. Sed nūquid teſtis teſtamēti p̄ſumitur rogatus. videtur ꝙ ſic qꝛ teſtm̄ p̄ſumitur ſolēne. vt no. C. de iur. ⁊ fac. igno. l. ſi poſt diuiſionem. dic cō tra. vt plene no. in Spe. d̓ teſte.§. i. v̓. ſꝫ quid in predictis caſibus. ⁊ v̓ſi. quid ergo. vbi diffuſe videas. Idem tenet Cy. in. l. hac conſul. non ob. glo. l. ſi poſt diuiſio. qꝛ intelligitur de ſolēnitate intrinſeca puta ꝙ teſtator ſit maior. xiiij. ānis ⁊ ꝙ ſit ſane mentis qd̓ ſua voce exp̄ſſerit nomē heredis ⁊ ſil̓ia. ſed teſtes adhibere.i. ad hoc ſpāliter con uocare eſt ſolēnitas extrinſeca. ⁊ ideo non p̄ſumit̉ ẜm do cto. ⁊ vide. C. de iure delibe. l. fi.§. ſi aūt dubius. An valet dictum teſtis inſtructi ⁊ rogati. vide in Spe. eo. ti.§. i. v̓. item op. qd̓ recepit loquor de alio rogatū qͣꝫ ſupra. Regul̓r ſuffici Bi numerus. unt duo teſes. ¶ In tex. ibi adijcitur.ſ. a iure. ⁊ ibi duoruꝫ nō vnius. vt no. in. l. iulius phebus. jͣ. ad treb. NOVA ADDITIO. ¶ Ex lectura antiqua. ¶ In fine. In v̓bo tex. ꝯtenta eſt. Nota caſum ꝙ mors ꝓbatur per vnum teſtem. C. de repu. aucͣ. hodie ſed illud magis ad excuſationē criminis qͣꝫ ad fidem ꝓbationis. vnde lit. non ꝯteſta. ibi recipitur teſtis ⁊ facit ꝓ ſindi. ꝗ faciunt teſtes examinari in conſilio vt nō poſſint accuſari de negligētia vt ſepe vidi fieri. Iudex non deUeſitum ſcio. per pati ꝙ infa mis coram eo teſtificetur licet nulla lege ſpecialiter repellatur. hoc dicit. ¶ Nota ꝙ iudex ſupplet vbi deficit lex. Not. ex hac. l. Cio quidem. ꝓarg. a ꝯtio ſenſu dicit̉ eſſe lex. circa qd̓ vide tex. ⁊ glo. in l. apud antiquos. C. de furtis. ⁊. l. qui teſtamē to.§. mulier. jͣ. de teſtamentis. facit. l. i.§. huius rei. sͣ. de of fi. eius cui manda. eſt iuriſditio. ¶ In gl. ibi excepto teſtamento ⁊c̄. dic ꝙ in codicillis mulier pōt eſſe teſtis. vt no. l. fi. C. de codicillis. ⁊ dicta. l. qui teſtamēto.§. mulier. Item pōt eſſe teſtis in teſtamento. qd̓ pater facit inter fili os. vt no. in auc̄. de teſtamentis imꝑfectis in principio. ⁊ in auc̄. ꝙ ſine ſubſcriptione. C. de teſtamentis. que aūt ſit ratio quare mulier regulariter ꝓhibeatur eſſe teſtis in te ſtamēto. dic vt no. per glo. inſti. de teſta.§. teſtis. ¶ Secū do no. in. l. in teſtimonium ex quo habes ꝙ in cauſa criminali non poteſt eſſe teſtis minor. xxv. an. vt hic. Ex lec. ant. ¶ Teſtamētum in quo infames ſunt adhi biti non habet vigorem de iure pretorio vel ciuili. h. d. ¶ In tex. ibi poſſit ex iſto teſtamento qd̓ non habet teſtes legitimos ac ſi nullos haberet. Qn̄ due qͣ Ermofroditus. iutates cō trarie in eadem ꝑſona ꝯcurrunt illa debet attendi que eſt potentior. Ad hoc allegetis. In glo. alle. falſo in fi. quā Ul falſa. ꝗs dicātur teſtes variare vel vacillare dic per Innoc. extra de teſtibus cogendis pre. ⁊ vide qd̓ no. C. de infamibus nulla. ¶ In glo. non ſolū in fi. ⁊ ẜm hoc punietur teſtis ſed pars pro qua primo depoſuit perdet cauſam ſuaꝫ. vn de dic ꝙ cum teſtis depoſuit ⁊ poſtea mutat. aut inconti nenti. aut ex poſt facto. Si incontinenti. aut per modum correptionis. aut ꝯͣdictionis eius quod primo dixerat. ſi per modum correptionis ſtatur ſecūdo dicto ⁊ non punitur de manu. teſta. ſtichus. ſi autem variādo. tūc habet locum glo. vt ſi tm̄ aures iudicis ledit officio iudicis pu niatur. ſi ex poſt facto ⁊ in modum ꝯͣdictionis non offen dit eum pro quo primo depoſuit ſed primo dicto ſtatur. vt in. c. per tuas. extra de teſtibus. ⁊ īta videtur not. glo. in auc̄. at qui. C. de ꝓba. quod dixi ꝙ pars perdit cauſaꝫ intellige.i. adminiculum illius ꝓbationis. an aūt perdat cauſam ſi habet alias intētionem probatam dicēdum eſt ꝙ non. vt in. l. iij. C. ſi ex fal. inſtrumētis. fallit de iure fiſci. l. iij.§. neqꝫ. ⁊ facit. jͣ. ad. l. fal. ſiquis obrepſerit. ¶ Itē no ta ꝙ teſtis non debet reuelare parti ſecretum teſtimoniū ſuum qd̓ dic vt in Spe. de teſte. v̓. ꝗdam etiam addunt. ⁊ an teſtis qui vnum depoſuit coram iudice incompetenti. poſſit aliud deponere coram iudice competenti. not. in Spe. de teſte.§. i. v̓. ꝗd ſi comꝑtum. Iteꝫ an teſti debet legi.i. iterum legi dictum ſuum dicatur mutare vel vacillare tāgitur. jͣ. eo. ꝓduci. ⁊ in aucͣ. de teſtibus.§. qꝛ v̓o. Si eſt interpretatio declaratiua v̓bi obſcuri nō dicit̉ mutare vt extra eo. c. cum clamor. ſed ſi veniret ad ꝑimēdum iaꝫ dictum. tunc diceret̉ mutare. facit extra de accu. cum dile cti. ¶ Et noͣ ꝙ iſta. l. loꝗtur de variatiōe vnius teſtis ad ſeipſum. ſi autem eſt variatio vnius teſtis ad alium. dic vt .jͣ. eo. ob carmē.§. ſi teſtis. Quid ſi teſtis dixit primo ſe ſci re ſecundo dixit ſe credere. an dicatur variare. dic vt not. extra de accu. inquiſitionis in nouella. ¶ Ex lectura antiqua. NOVA ADDITIO. ¶ Uide quod no. in. l. nullam. C. de infamibus. Querit Inno. qūo ꝓbatur trepidatio teſtis vel vacillatio. Reſpō det ꝙ iudex debet hoc facere ſcribi per notariuꝫ tꝑe exa minationis pn̄te ⁊ intelligēte teſte. ⁊ ſi apparet ſcriptum per tabellionem ꝙ teſtis trepidabat non ꝓbat aliquid ni ſi conſtet id factum de mādato iudicis. qꝛ tabellionis officium eſt ſcribere non iudicare ẜm Innoc. qui ita no. ex tra de ꝓba. qm̄ cōtra falſam. Sed quid ſi teſtis coram iu dice incōpetenti depoſuit vnum poſtea deponit ꝯͣ. coraꝫ iudice cōpetenti. vtrum valet ſecūdum dictū. dicit Spe. ꝙ ſic in Spe. de teſte.§. i. v̓. quid ſi comꝑtum. ar. contra d̓ falſi. ſiquis obrepſerit. ⁊ qd̓ no. Inno. d̓ elec. per inquiſi. dicit Spe. ꝙ teſti debet relegi dictuꝫ ſuum vt poſſit dicere ſi errauit in Spe. eo. ti.§. nūc tracta. poſt prin. ⁊ in ſpe. eo. titu.§. nunc tracta. In v̓bo tex. varia. quis dicatur variare. quis titubare. quis vacillare. No. Inno. de teſti. co gendis pre. poſt prin. v̓. quidā etiam addūt ⁊c̄. ⁊ v̓. ſeq. ibi vide in Spe. de teſte.§. i. v̓. quid ſi idem. ⁊ vide no. C. de infamibus. l. nullam. vide extra de tēpo. ordi. dilectꝰ. vide. C. de infamibus nullam. Qualiter hoc intelligatur vide in Spe. de teſte.§. ſequitur. X eo quod prohibet. In glo. a ꝯͣrio. adde qd̓ no. C. de fur. apud anti quos. ⁊. jͣ. de teſtamētis qui teſtamēto.§. mulier. In glo. no. pupillum. ¶ Nota Nuici. ꝙ teſtis etiaꝫ minus idoneus ſi cit indicium vt pupillus hic. ⁊ no. C. ad ſille. l. fi. facit qd̓ no. Cy. C. de accu. l. fi. ⁊ in Spe. de teſte.§. i. v̓. item excipitur. ſecus in teſte domeſtico qui nō facit indicium. vt no. in eo.§. v̓ſi. ꝗd ſi teſtis domeſticus. Item ſecꝰ in teſte qui non aſſignat bonam cauſam ſui dicti. vt no. in eo.§. v̓. quid ſi tam. ⁊ adde qd̓ no. jͣ. de qōnibus maritus. ⁊ sͣ. de ꝓba. etiam mr̄is. que facit ꝯͣ Spe. niſi dicas ſpale in cauſa etatis. ⁊ vide Archi. ij. q. vij.§. is ita. ¶ No. ꝙ minor. xx. an. non eſt idoneus teſtis in cauſa criminali. NOVA ADDITIO. ¶ Ex lectura antiqua. Nūꝗd mi N teſtimonium. nor ſacui dicium glo. ꝙ ſic. C. ad ſillea. l. fi. ⁊ Spec. de teſte.§. i. v̓. item exce. ꝙ eſt impuberis. Quid de eo qui repellitur rōne ſuſpitionis vt domeſticus nunquid examinatus facit indiciū. dic ꝙ non eo.§. v̓. ꝗd ſi te ſtis domeſticus. Aut teſtis examinari ꝓhibetur ⁊ exala tus non facit indicium. l. qui vltimo de pactis in fi. vide C. de accu. l. fi. vide. C. de qōni. l. i. ⁊. l. ſeruos non idem videtur etiam ſi reus conſentit. vide Archi. ij. q. vij.§. is ita. Quid ſi nō valet dictum teſtis qꝛ non inſeruit cām di ti ſui.

De teſtibus. cti ſui. An faciat p̄ſumptioneꝫ dic ꝙ non eo.§. v̓ſi. ſed ꝗd ſi cām in ſi. ẜm Spec. ⁊ adde qd̓ no. Cy. C. de accuſ. l. fi. in fi. ¶ In ver. tex. xx. an. hͦ in criminali. vi. sͣ. l. ꝓxi. dixi. Que B carmē. Si teſtes taoe intellectu huius.§. dicit glo. ꝙ iſte.§. pōt intelligiſiue teſteꝫ adhibeātur ab vna ꝑte tm̄ ſiue a diuerſis. qꝛ ſemꝑ ſtatur dignioribus potius qͣꝫ numero. qd̓ intellige verum niſi in numero ſit magnus exceſſus. vt no. per gl. in. c. in noſtra. extra eo. ¶ In glo. ibi hͦ determinat Ioā nes ⁊c̄. Nota iſtam determinationem quando ſit verum ꝙ teſtis debeat de tempore interrogari circa qd̓ vide qd̓ no. doc. in. l. ij. in. iiij. q. pͥncipali. v̓. ſed quero cum difficile. ⁊ v̓. ſeq. facit qd̓ no. Inno. in. c. qualiter. extra de accu ſa. ⁊ in. c. cum cauſam. extra de teſti. facit. l. teſtium. ⁊ qd̓ ibi no. C. eo. ¶ In glo. ibi eorum teſtimonium hic tenet ⁊ ſtatur ei niſi ſit ſingularis in dicto ſuo. ita dicit Mar. ſill̓. vt eſt caſus in. c. bone memorie. el primo. extra de ele ctio. ⁊ in. c. porro. ⁊ in. c. cum dilectus. ⁊ in. c. cuꝫ nos ve ro. extra de accuſa. c. cum dilecti in fi. vide. sͣ. de legi. l. de quibus ad fi. no. ¶ No. ꝙ p̄feruntur teſtes qui veriſimi liora dicūt. illa aūt ſunt veriſimiliora que iuri cōmuni cō ſonāt. ar. extra de ꝓba. c. licet dūmodo in alijs ſit paritas ẜm Inuo. extra de p̄ſcrip. c. auditis. in glo. quidem. Ex lect. anti. ¶ In tex. ibi incūctabile. Franciſ. accur. No. ꝙ poteſtas in cauſa vertenti coraꝫ capitaneo poſſet duci in teſtem. ⁊ vide per Inno. de teſtibus romana. ¶ Ex lectura antiqua. NOVAADDITIO. ¶ In.§. illud. vide Inno. extra de teſti. romana. ¶ In v̓bo tex. adulterū. Idem in quocūqꝫ alio crimine ne duꝫ in ciuilibus. vt. sͣ. ꝓxi.§. ¶ In.§. ſi teſtes. Quando teſtes ſunt ſingulares ⁊ vbi hec lex gloſatur. vide per Cy. in. l. ij. C. que ſit long. ꝯſue. ibi oīno videas. ⁊ ſunt ſingulares quādo ꝯcludūt diuerſa cōteſtes ſunt quādo ꝯcludūt idē ius ⁊ factū. ⁊ qn̄qꝫ ſunt ſingulares ⁊ tn̄ ꝓbant non qꝛ te ſtes he due ſūt p̄ſumptiones. vt extra de ſucceſ. ab inte. c. fi. Ibi tn̄ in hoc puto eſſe ſpāle qꝛ cauſa erat pia ⁊ fauorabilis ex parte agētis. vide vbi.§. iſte glo. in Spe. eo. tit. §. poſtqͣꝫ per totum ibi in fi. no. Spec. ꝙ vbi ꝓbationes p̄ponderāt nō attenditur fauor perſonarum vel negocij ſed vbi ſunt pares ſic qꝛ qn̄qꝫ teſtes vnus vel plures con tradicūt inſtr̄o directe ⁊ hoc dupl̓r vel circa ipſoꝝ p̄ſentiam. vel circa ipſum negociū. Item qn̄qꝫ non ꝯtradicūt directe ſed indirecte. Item qn̄qꝫ nō ꝯtradicūt ſed addūt vel detrahūt. Item qn̄qꝫ dicunt ſe nō recordari vel dubi tatiue deponūt vel obſcure ideo pro his breuiter declarā dis primo queritur ſi vnus ex teſtibꝰ deſcriptis in inſtru mēto dicit ſe nō interfuiſſe vtrum inualiduꝫ reddatur inſtrumētum. Et videtur ꝙ ſic vt. l. i. in fi. C. quēadmo. te. aperiātur. ⁊. C. de teſta. l. ſi vnus. In ꝯtrariuꝫ videtur ꝙ vni teſti nō eſt credendum. vt. C. eo. vt iureiurādi. ⁊ extra de teſtibus in omni So. hic fuerūt opiniones dixit Ioā. aūt loquimur in teſtamētis. aut in ꝯtractibuſ. Si in teſta mētis. aut ille qui dicit ſe non interfuiſſe erat de numero oportuno. aut de numero ſuꝑuacuo. Primo caſu inſtru mētum reddit̉ ſuſpectū. Scd̓o caſu non. At in ꝯtractibꝰ. ſecus qꝛ nō exigitur tam ſolēnis ⁊ ꝑſpicax probatio. vnde ſtādum eſt inſtrumēto qꝛ maiori auctoritate fulcitur. Alij dixerūt aūt loꝗmur in inſtrumēto publico ⁊ ſtādum eſt ei. Aut in priuato ⁊ tunc quādo vnus teſtis ꝯtradicit non debet iudex ꝓnūciare fidem habēdam illi ſcripture cuius fides vacillat. Nam illa ſcriptura nō probat pro ſe ſꝫ requirit ab extra corroborari. ⁊ iſta opinio videt̉ ꝓba bilior quādo ille teſtis eſt de numero ſubſtātiali ipſiꝰ ſcri pture. aut in precedēti caſu ꝯſiderādum eſt ꝙ ille qui ha bet pro ſe inſtrumētum publicū habet ſuam intētionem fundataꝫ. vnde qui vult eam elidere debet ſic probare ꝙ ſe etiam fundet. nam al̓s vincit qui meliores ⁊ magis ef ſicaces habet ꝓbationes. vt. l. edicto. Sed hic efficacior eſt probatio inſtrumenti qd̓ plenam ꝓbationem inducit qͣꝫ vnius teſtis qui ſuſpitionem al̓s qͣꝫ h̓. Nam hic ⁊ in ſi milibus caſibus etiam p̄ſumptioneꝫ nō inducit. qꝛ illud qd̓ inducit p̄ſumptionem eſt veꝝ quādo cōtra teſtem nil facit niſi ꝙ eſt vnius. ſed hic aliud facit contra qd̓ enume rat oēꝫ vim ſui teſtimonij.ſ. plena probatio ex inſtrumen ti auctoritate emanās. Dicūt tn̄ quidam ⁊ forte nō male ẜm Inno. ꝙ licet per vnum nō reprobetur inſtrumētuꝫ. tn̄ iudex pōt ⁊ debet per acerrimā indagineꝫ ſicut in fal ſo ꝓcedere ad indaginem veritatis. Et ſi in illa indagine cōſtaret ſibi inſtrumētum falſum liquido. tūc ꝯtra inſtru mētum ꝓnūciabit. Si auteꝫ nō ꝯſtaret liquido debet ma gis p̄ſumere pro inſtrumēto vt ipſe no. de fide inſtru. cuꝫ Io. heremita. In glo. magna v̓. dicūt tamē quidam. Sꝫ quid ſi iſti ꝯtradicūt inſtrumēto modo p̄dicto.ſ. dicēdo ſe nō interfuiſſe ⁊ ſūt duo vel plures. an varient fidem in ſtrumēti publici. ⁊ videt̉ ꝙ nō qꝛ ſunt īdictis ſuis ſingulares. Nam quilibet de ſe dicit nō interfui. ⁊ cum teſtes ſunt ſingulares qꝛ nō ſunt ꝯteſtes nō faciunt maiorem fi dem qͣꝫ vnus teſtis. de ꝓba. lꝫ cām. de elec. cum dilectus. ẜm Inno. qui ita tenet in glo. predicta. v̓. nos ꝯͣ credimꝰ ⁊.v̓. aliqui tn̄ dicūt qd̓ nō vnus ⁊cͣ. Sed ho. ibi aliter di cit ⁊ melius ẜm Io. an. ibi vide. Sꝫ quid ſi teſtis qui dicit nō interfui probat per duos teſtes ſe tunc fuiſſe alibi. vt. l. optimaꝫ. nūquid valebit inſtrumētum. ⁊ dicēdum ē ꝙ nō licet ille actus inter partes re vera fuerit celebratꝰ. Naꝫ ī inſtrumento cōſcripta eſt falſitas ergo ⁊c̄. bene tn̄ poterit ipſum factum probari per teſtes ẜm Inno. in dicta glo. ſi aūt aliquis. Sed quid ſi teſtes dicunt ſe nō recordari de ſerie negocij. Rn̄deo ſtādum eſt īſtrumēto qd̓ ideo ſit ꝓpter labilem memoriaꝫ hominū. ⁊ qꝛ ex eo fun datur ꝓbatio. vnde nō tollitur niſi ꝯͣ probatio ſit clara ⁊ aperta ⁊ h̓ non eſt ꝯtraria nec p̄ciſe aſtruēs al̓r ab inſtrumēto ẜm Inno. ea. glo. v̓. ſi aūt teſtes dicerēt ſe nō recordari. Sed quid ſi teſtes qui ſunt deſcripti ꝯfitētur interfuiſſe tn̄ dicūt ꝙ notarius nō ſcripſit veritatem in facto. an credetur teſtibus vel īſtrumētis. Rn̄deo aut eſt vnus teſtis ſolus ⁊ ei nō creditur niſi quatenus moueat aīum iudicis ad acerrimaꝫ indaginem nō ꝙ exinde tm̄ poſſit inſtr̄m reprobari. aut ſunt duo teſtes vel plures cōteſtes ⁊ tūc reprobatur per eos inſtr̄m niſi totidem cōtrarijs te ſtibus in inſtrumēto deſcriptis iuuaretur. Cuius ratio ē qꝛ auctoritate tabellionis duo teſtes derogat. Quod ſic ꝓbatur qꝛ duo teſtes probant ꝑiurium tabellionis. ergo derogāt inſtrumēto ẜm Inn. in dicta gl. v̓. nos dicimꝰ. d̓ hoc no. inſti. de inutili ſtipu.§. item verboꝝ. Sꝫ quid ſi te ſtes ⁊ inſtr̄m pn̄t reduci ad ꝯcordiam. Rn̄deo reduci de bent. vt dicto. c. cum Io. ⁊ no. de pactis iuriſgētium.§. ꝙ fere qd̓ pōt eſſe in interp̄tando addendo vel detrahēdo. vt dictis iuribus. Sed nūquid inſtr̄m debet dici falſuꝫ ex aliquo omiſſo qd̓ obmitti non debuit. Rn̄deo ſic ſi dolo omiſſum ſit. vt. l. ea que.§. fi. sͣ. de ꝯͣhen. emp. ⁊. l. vbi aūt. §. i. sͣ. de edēdo. tn̄ facilius excuſat̉ in omittendo qͣꝫ in ad dendo. ⁊ in addēdo facilius dolus p̄ſumitur. Sed quid ſi teſtis dicit nō depoſui vt notarius ſcripſit an credit̉ teſti ⁊ dicit Inno. ꝙ nō in eo. c. in glo. magna. v̓. arg. ꝙ in actis ſi teſtis ⁊c̄. ⁊ melius de ꝓba. qm̄ cōtra fal. ꝑ Inno. Hoſti. ⁊ Io. an. ⁊ in. l. i. quēadmodū teſta. aperi. ꝑ Ia. d̓ ar. Facit. C. de falſis ſiquis decurio. ⁊ ibi per Cy. Pōt qͥ ri ſi aliquis produxit teſtes vel inſtr̄m. et ille cōtra quem producūtur vel ꝓducitur dicit teſtes eſſe falſos ⁊ citari facit ipſos teſtes qꝛ intēdit ipſos accuſare. ⁊ ipſi nō veni unt ⁊ ita ipſi tanqͣꝫ huius criminis rei ꝯdēnati ſunt. nunquid ſi aduerſarius qui eos ꝓduxit vtatur eoꝝ atteſtatio nibus fides ſit adhibēda vel nō tanqͣꝫ ſuſpecti ſint. vel ſi tabellionē accuſet qꝛ dicit inſtr̄m qd̓ ꝓductum eſt eſſe fal ſum ⁊ ille nō veniat ⁊ ita ꝯdemnetur. nūquid ex hoc inſtrumētum reddatur ſuſpectum. Et certe puto ſtandum nihilominus atteſtationibus ⁊ inſtrumēto per. l. ff. de in famibus lucius in fi. ⁊ cum magis tales videātur ꝯdemnati ꝓpter ꝯtumaciam ſuam quam rōne delicti vt ꝓbat̉. Bal. ſuper. ij. ff. veteris.

De teſtibus. .ff. de euic. ſi ideo de inoff. te. qui repudiantur. ⁊ īſta rōne qꝛ ſi cā eſſet magna multi reperirent̉ tabelliones ⁊ teſtes qui pecunia accepta ab aduerſario paterentur ſe cōdemnari de falſo vt eoꝝ dicta vel inſtrumenta redderentur ſu ſpecta ⁊ tali malitie eſt obuiandum. Riꝫ. de mata. habui de quodam libro. ⁊ ad hoc bene facit qd̓ no. C. de fide in ſtru. ⁊ per Inno. qui fil. ſint legiti. cauſam que. ⁊ vide archi. iij. q. vj. hec quippe. ⁊ eſt caſus. C. de fide inſtru. l. ij. d̓ ꝯdi. ⁊ demō. titio centum.§. fi. Si teſtis deponit falſuꝫ co ram iudice incompetenti. vide. C. de dona. l. ẜm diui. ſed ibi non erat falſum ſed malefactū ⁊ ſic non facit. C. de iur. ⁊ fac. igno. ¶ In verbo tex. nature dicit Inno. ꝙ illi teſtes dicuntur deponere veriſimiliora quoꝝ dictum cōſonat cum iure cōi de preſcrip. auditꝭ. In glo. hic colligūt. Et eſt ar. ꝙ ſi duo ſunt ꝓcuratores inſolidū ⁊ vnus cōfitetur ⁊ alter negat ꝙ ſtandum ſit ydoneiori. vt no. alber. in mar. ti. de confeſ. in fi. In verbo tex. ad ſinceram alias ydoneam. ¶ In verbo text. vltimo aſiſtit. vide qd̓ nota. Cy. in. l. optimam in vltima. q. Nota tamen ꝙ vbi eſt fiē da verboꝝ interpretatio non habetur ratio dignitatis. d̓ leg. iij. qui concubi. per Iac. vide Iac. de fundo in. l. ville .§. i. l. ob carmē.§. fi. Quid ſi teſtis dicat vidi talem poſſidere per. x. annos. vtrum probat continuam poſſeſſioneꝫ dic ꝙ ſic qꝛ dictio per importat continuitatem. vt in.§. ꝑ noctare in. l. vrbana. jͣ. de ver. ſig. C. de preſcrip. xxx. an. cō perit ibi per continuum ẜm Arch. qui ita no. extra de he re. cum ꝯtu.§. fi. lib. vj. facit extra vt lit. non conte. quoniā .§. ſi vero ⁊ de clericis non reſi. c. ij. ⁊. c. ex parte. Sed dictio a ⁊ dictio citra non notat continuitatem niſi ſit cōpu la interpoſita vt a decem annis ⁊ citra. qꝛ copula hꝫ coniungere extremitates ⁊ ampliare. vt no. Inno. de fide in ſtru. īter dilec. facit d̓ le. iij. ea tn̄ eiectio qd̓ no. ff. d̓ ac. poſ. .l. iij. ī pͥn. d̓ ac. emp. rn̄. ⁊. l. ab hoſtibus. v̓. ſꝫ ꝗd ſimpl̓r ꝙ bꝰ ex cau. ma. cuꝫ ſi. Pone ꝙ iudex inꝗrit d̓ hereſi ⁊ vnꝰ teſtis dicit ꝙ audiuit reum dicentem xp̄m non veniſſe in virginem. Alius dicit ꝙ audiuit eum dicentem xp̄m non eē verū deum. nunquid teſtes ſunt ſingulares certe ſic in indiuiduo ſed non in genere qꝛ cōueniunt oēs in hereſi in genere. hoc ꝓbat tex. C. de hereti. arriani. ⁊. l. quicūqꝫ. v̓. iccirco quod eſt no. ⁊ hec vera qn̄ de hereſi inquiritur in genere ſed ſi de ſpē hereſis inquiratur. tunc ꝓbata alia ſpē non eſſet probata inquiſitio Ia. bu. in. l. arriani all̓. in lec. noua. ⁊ ſic no. ꝙ quādo agitur de probando contra aliquē aliquod delictum in genere ꝙ ſufficit ſi illud delictum probetur per teſtes ſingulariter deponētes. ⁊ vide Inno. de teſti. licet ex quadam ⁊ Cy. de excu. tu. volunta rie per Cy. in. l. i. in fi. C. de eman. liberoꝝ ibi omnino vide. ⁊ vide quod no. ac. l. i. C. qui numero tutelaruꝫ. vide .l. deferre.§. ad decre. de iure fiſci. vide Arc. xviij. di. d̓ cōcil. vide oīno archi. iij. q. ix. c. no. ⁊.vj. q. i. quicunqꝫ ꝑ archi. Sed certe ſiquis tn̄ inſpiciat nec huic videt̉ ſtanduꝫ. nam quilibet in ſuo dicto eſt ſingularis in quolibet anno. nam de nullo anno eſt probatum niſi per vnum teſtem er go non ſtatur. vt extra de electione. c. bone memorie. ⁊. c. cum dilecti ad fi. extra de proba. licet ⁊ de accuſa. cum di lec. ad fi. quod eſt verum quādo negocium non eſt cōnexum qꝛ in cōnexo ſufficeret. verbi gratia intendit quis ꝓ bare ꝙ aliquis cantauit miſſam dicit vnus teſtis interfui cum dicebat gloria in excelſis. dicit alius cuꝫ dicebat credo. dicit alius ego cum dicebat agnus dei. certe credo tunc ſatis probatum de miſſa nec dicentur ſingulares in dicto ſuo pro hoc bene facit. C. de teſtamentis. l. cum anti quitas Ray. mal̓. tu dic ꝙ hec glo. bene dicit vt probaui C. que ſit lon. conſue. in. q. que incipit ſed quero ⁊c̄. Cy. aut teſtes deponūt ſuper facto generali aut ſuper ſcō ſpe ciali. Primo caſu ſufficit ſi deponunt de eodem genere. licet de diuerſa ſpē. ſecūdo non. ¶ In glo. que eſt ſuper verbo tex. imperari. In§. ſi teſtes que incipit ītellige. no. ꝙ ceteris exiſtentibus paribus ille eſt potior cui ius cōe fauet extra de preſcrip. audi. per Innocen. In verbo gl. De teſtibus. alicui inſtrumento in vltimo ver. in teſtibus de hac materia plene no. in. d. l. ſcripture. ¶ In gl. que eſt ſuꝑ vl. ver bo tex. aſiſtit que incipit. l. vt adde vbi particularia non ſunt eiuſdem rōnis ⁊ additionis non ſufficit probare. ergo quia dubia probatio eſt genere ⁊ effectu. vide. c. litteras de reſcriptis in cle. ⁊. C. de peti. heredi. ſi poſt mortē. ⁊. C. de dona. ante nup. l. de rebus. ⁊ vide Archi. lxxij. di. nullus ad fi magne gl. ⁊ ac. de confeſ. certe.§. i. In verbo glo. al̓s ſecus. tu dic plenius vt no. Inno. de accu. qualiter ⁊ qn̄ el. ij. ¶ In glo. hic potes colligere ibi omnino videas no. in Spec. de inquiſi.§. i. v̓. quid ſi vnus teſtis.§. nunc tracta. in ſecunda ⁊ tertia col. ⁊ in ſpec. de teſte.§. iā de interro. v̓. Iteꝫ de tꝑe ſe. vbi pleniſſime videas. ¶ In ver. glo. nulla die. vide Ia. in. l. ij.§. pe. de aqua plu. ar. No. ꝙ teſti infami non creditur ſine Sͣl CA T CI. tormetis etiam in caſibus exceptis. No. elegantem.§. Si teſtes omnes. Tnoia ꝙ qn̄ teſtes variant debet magis credi illis qui magis deponūt ẜm nam negocij. ⁊ dicit Inno. ꝙ ceteris exiſtentibus pa ribus illa pars melius intelligitur probaſſe cui potius fa uet ius cōe vt extra de preſcrip. auditis per Inn. ¶ Secundo no. ꝙ indicia ⁊ argumenta faciunt p̓ualere vnam ꝓbationem alteri ꝓbationi. ¶ Item no. ꝙ veritas dicit̉ lux. ⁊ adde vbi iſte.§. declaratur in Spec. de teſte.§. poſt. qͣꝫ circa finem vbi videas. ¶ In glo. vt ⁊ sͣ. de. ibi determinat Io. iſtud qd̓ ſequitur alibi melius in iure ciuili nō reperitur in ordinario apparatu. ⁊ ibi de certo tꝑe. facit qd̓ no. in. l. de rebus. C. de do. ante nup. ⁊. C. de pet. here. ſi poſt moram. Et ibi teſtm̄. no. ꝙ teſtes ſingulares nullo modo poſſunt ꝓbare teſtm̄. qꝛ requiritur ꝙ ſit vno contextu factū. Et ibi tenet. no. ꝙ per teſtes ſingulares ꝓbat̉ a poſſeſſio. Sed Riꝫ. dicit ꝙ teſtes ſingulares non ꝓbant. qꝛ ſuper eo qd̓ deponunt quilibet eſt vnus ſolus ⁊ vnus teſtis non ꝓbat de elec. bone. ⁊. c. cum dilecti. de probati. lꝫ cauſam. de accu. cum dilecti ad fi. qd̓ veruꝫ eſt qn̄ nego cium nō eſt cōnexum qꝛ in connexo ſufficeret. verbi gratia intendit quis ꝓbare ꝙ aliquis cantauit miſſam dicit vnus teſtis interfui cum dicebat gloria in excelſis. alius dīcebat interfui cū dicebat agnus dei. certe ſatis eſt ꝓbatum nec dicentur teſtes ſingulares qꝛ totum eſt vnū factū cōnexum. vt. l. cum antiquitas. C. de teſtamentis. ⁊ no. in ſpe. de inquiſitꝭ.§. i. v̓. quid ſi vnus. ſed Cy. nititur hāc gl. ſaluare ⁊ declarat eam in. l. ij. C. que ſit lon. conſue. in. q. que incipit ſed quero. ⁊ adde qd̓ not. Iac. in. l. ij.§. pe. de aqua plu. ar. ⁊ in Spec. de teſte.§. iam de. verſi. item de tē pore. ⁊ Arch. lxij. di. nullus. ⁊. iij. qō. viij. nihilominus. ⁊ xvj. q. i. quicunqꝫ. ⁊ qd̓ no. Inno. de accu. qualiter el ſecū do. ⁊ adde qd̓ dixi. sͣ. de pig. cum tabernaꝫ.§. Idē queſijt. Item vide Ia. bu. C. de hereti. arriani in lec. noua vbi po nit quoddam verbum notabile ad ſcienduꝫ ſi teſtes ſunt ſingulares necne. ¶ Urent magiſtratus. Hec. lex ẜm glo. intelligitur duobus modis vt habes hic in glo. Sed Ia. bu. legit eaꝫ ter tio modo cuius lec. eſt notabilis multum ⁊ menti tenenda. pone ꝙ aliquis facere volebat teſtamentum veniētes ub inteſtato non patiebantur ipſum facere teſtamentum vel teſtes adeſſe vel notarium. Sed circa iſta dic ꝙ iudex debet ire per ſe vel mittere notarium cum teſtibus vt ille poſſit teſtari. h. d. ẜm Iaco. butri. ¶ In glo. que incipit non faciet eos dicere ⁊cͣ. Nota ex hac gl. ꝙ acta poſſunt probari per teſtes vidiſtis in. l. quotiens.§. interrogatus .sͣ. de probatio. ¶ Ex lec. ant. ¶ Iudex debet intereſſe examinationi teſtium ⁊ facere eorum dictum ſcribi per notarium. ⁊ ſi nō habet notarium adhibeat duos teſtes ergo poteſt ꝓbari atteſtatio per teſtes. nota. hanc. l. qꝛ habet optimaꝫ glo. ¶ In glo. no. ibi coram teſtibus. vt extra de proba. qm̄ contra. ⁊

De iuris ⁊ fac. igno. contra. ⁊ adde quod no. C. e. ſolaꝫ. ⁊ ibi ipſe.ſ. notarius. Quid ſi eſt idem iudex ⁊ notarius vt ſunt vicarij comita ius dic vt. C. de ſacroſan. ecc. de rebus.§. is qui quoqꝫ. fa cit quod no. Inno. de teſtibus cū a nobis. ⁊ ibi.§. ⁊ hec vero. ¶ No. ꝙ receptio teſtium ex parte rei non requirit litem conte. ſed ex parte actoris ſic in facto principali niſi periculum ſit in mora. vt extra. eo. ſignificauit. ⁊ facit de vſuris pupillaribus.§. pupillus. ¶ Ex lectura antiqua. NOVA ADDITIO. ¶ In verbo tex. ⁊ ſe. vide Guil. C. de ſacro. ec. iubemus §. is quoqꝫ iudicibus. ⁊ per Inno. de teſtibus cum a no bis. vide. C. de vſur. pu. l. pupillus. ⁊ qd̓ ibi dixi. vide qd̓ no. C. de teſti. l. ſolam. ¶ In verbo tex. ſignatores ar. ꝙ non credatur vni nūcio. ſed debeant adhiberi duo qd̓ dic vt extra de appel. cū parati. Item ar. ꝙ priuata ſcriptura de mandato iudicis confecta faciat fideꝫ ſic in. c. quoniaꝫ cōtra falſam. nā ſicut iudex pōt eligere nuncium. vt. C. de ſpor. l. ij. ſic ⁊ ſcriptorem vt hic. ſed an ſuper iſta peti. rece ptionis teſtium dꝫ lis conteſtari dicit Spec. ꝙ non ſi alte ra pars abeſt. ſi vero vtraqꝫ eſt preſens ſic alleg. no. ꝗ fil. ſint legi. per venerabilem. Item not. in Specul. de teſte. §. nunc tractemus v̓. fi. facit quod no. C. ne liceat in vna eademqꝫ cā. l. i. ar. cōtra qꝛ iudicis officium implorat̉ nec petitur dari vel fieri ⁊ qꝛ ſperatur lis cōte. in principali. vt not. sͣ. de inter. actio. in rubrica. In glo. que eſt ſuꝑ ver bo tex. ipſos que incipit nō iudicem. ¶ In ver. gl. circa finem producentis. duobus ergo caſibus teſtes lit. nō cō teſt. recipiuntur.ſ. qn̄ reus nondum cōuentus h̓ petit. ⁊ bi publicantur ⁊ perpetuo valent ad excipiendū non ad agendum. vt no. Inno. de teſt. ſignificā. Itē quādo actor ſed hoc caſu nō publicantur nec indiſtincte recipiuntur. ſed tantū ſenes valitudinarū ⁊ abfuturi nec perpetuo va lent. ſed ſi eſt actor in mora agendi per annum nō valent. vt lit. non cōteſt. quoniam frequenter hec eſt veritas. ſed ſpec. dicit etiam qn̄ reus petit non publicari ⁊ ſi publicētur nō poſſe alias produci hoc intellige ad excipiendum qꝛ ad hoc ſunt primo recepti ſed ad agenduꝫ ſic eo. ti.§. ſatis vtiliter. v̓. xvij. in ſpec. de teſte.§. nūc tractemus v̓. in hoc aūt. ar. cōtra de teſtibus veniens. ſed ibi ad aliuꝫ effe ctum inducebatur de vno qͣꝫ primo hͦ ad eundeꝫ. ⁊ fingū tur hic recepti legitime lit. cōte. vnde ſicut tunc obſtaret didiciſſe teſtificata ſic ⁊ nūc. quod autem dicit de publicatiōe forte veꝝ eſt ꝙ nō ſit actore petēte ſꝫ reo petēte ſic. In glo. ibi. C. e. l. ſiꝗs teſtiIOUICI. bus. Sed tu dic in eadē cā idem ſuper diuerſo capitulo. vt no. ibi ꝑ Cy. ¶ In ea. glo. ibi in aucͣ. de teſti.§. qꝛ vero ⁊c̄. dic hoc eſſe in eadem cauſa alias ſecus. vt extra. e. c. veniens. ⁊ ibi per glo. ⁊ Inno. ⁊ etiam poſſunt in eadem cau ſa produci ſuper alio tamen capitulo. vt extra. e. c. cuꝫ cāꝫ el ſecundo. ¶ In ea. glo. que incipit quatuor de qōnibꝰ repeti ⁊c̄. dic ſed illud officio iudicis ſit quando obſcure dixit no. in auc̄. de teſtibus.§. qꝛ vero ſepe. ⁊ in. c. cum cla mor extra. e. ¶ In glo. ibi ẜm Io. dic ſed ꝯͣriū videt̉ no. glo. extra. e. c. cum cām in vlti. gl̓o. ⁊ plenius in. c. cōſti. e. titu. el. ij. Ex lectu. antiqua. Uide per Cy. in. l. i. Eſtes eos. Sde raptu virginū. Inquantum iſta lex dicit m Andatis. de tutore vide qd̓ no. ha bes in. l. qui teſtamento. ⁊ ibi per glo. ⁊ Iac. de are. ⁊ Dy. jͣ. de teſtamentis. ¶ In glo. ibi in procuratore ⁊c̄. vide circa hoc quod no. per Cy. in. l. quoniam liberi. C. e. in. ij. q. ⁊ qd̓ per glo. in. l. decreuerūt jͣ. de iure fiſci quod no. bene. Ex lec. ant. ¶ In glo. i. preſtare ibi eum cogendum. No. aduocatum poſſe produci in teſtē ad aduerſario nō a ſua parte. ¶ In glo. i. ibi in procuratore cōtra. ſi ꝓcur. non acceptauit procuratꝭ. vt no. Inn. extra. e. inſuper. vel ſi procurator ad negocia nō ad lites. vt. jͣ. d̓ iure fiſci. l. deDe iuris ⁊ fac. igno. ferre.§. idem decreuerunt. ⁊ vide Inno. extra de arbi. nō ſi ven. ⁊ extra. e. ad hec. adde ꝙ lꝫ aduocatus nō poſſit eē teſtis in iudicio tamē poteſt eſſe teſtis in inſtrumēto. quia eſt de partium voluntate. vt extra de tranſ. ex litteris. ſimi le no. sͣ. e. inuiti el primo. ¶ Item no. ꝙ ſicut aduocatus non pōt eſſe teſtis ita non debet inſtruere teſtem. vt ī ſpe. de aduoca.§. fi. poſt prin. odoſ. dicit ꝙ non debet eos falſo inſtruere ſed bonafide bene poteſt ad hoc vt ſciat dice re veritatem. ⁊ dicit ſe multotiens feciſſe in titu. ad ſenatuſconſul. limbonianum. ¶ Ex lectura antiqua. NOVA ADDITIO. ¶ In verbo tex. cauetur. vide Inno. extra de arbi. nō ſine. vide Inno. extra eo. romana ⁊ ibi lib. vj. vide Guido nem de bay. arch. vbi plenarie gloſat hanc. l. ⁊ in Spec. de teſte.§. i. v̓. Item ꝙ fuit in eadem cā. ⁊ v̓. ſequen. ⁊ ibi in v̓. ſed ⁊ ſi quis loquitur de teſte inſtrumēti. An aduocatus teſtis eſſe poſſit eſt caſus extra de tranſacti. ⁊ litteris. ⁊ ibi per Inno. Quid de iudice cā finita dicit Spec. ꝙ poteſt conſuli. Item poteſt vt teſtis produci ⁊ dato ꝙ conſulatur ſuper animi ſui motu vel ſuper proceſſu credi tur ei licet nō iuret niſi ꝯͣ. probetur ẜm Spec. eo.§. v̓. ſed ⁊ ꝙ dixi ꝙ iudex. quod poteſt eſſe verū maxime quatenꝰ preſumitur pro eius ſnīa vt illam preſumptionē poſſit cō tinuare ſuis verbis. Si aūt diceret cōtra. niſi produceret̉. vt teſtis nō crederetur ei. ¶ In ver. tex. dicat. Item non debet aduocatus teſtes inſtruere. in Spec. de aduo.§. fi. poſt prin. ibi omnino videas. ¶ In verbo tex. vt p̄ſides vide Ia. de teſtamentis. l. qui teſtamento. ¶ De iuris ⁊ facti ignorantia. Aubrica. ¶ In glo. rubrice no. glo. que ponit differētiā īter igno rantiam ⁊ ſcientiam. Sed clarius in. l. de ſtatu. jͣ. de teſtamentis. ¶ In. e. glo. ibi ſic iſta duo copulantur ⁊c̄. nota ex iſta glo. ꝙ dictio habet copulare diuerſa. h. d. Ex lec. ant. ¶ Glo. rubrice dicit ꝙ quatuor ſunt igno tantia neſcientia error ⁊ titubatio ⁊ ſi. gl. eſt. jͣ. de teſtamē tis. l. de ſtatu. ⁊ non eſt alibi. Iſta. l. ponit Gnorantia. Suplicē igno rantiam ſcilicet iuris ⁊ facti ⁊ eam per exempla declarat ⁊ nota v̓. dicemus ꝗ ē tamē hodie correctus vt habes in glo. Ex lec. ant. ¶ Nota hic exempla erroris facti ⁊ iuris. ⁊ ex his exemplis potes colligere in alia materia que ſit poſitio facti ⁊ que iuris. Item habes in glo. ergo ꝙ queſtio dominij vel proprietatis quandoqꝫ reſidet in facto quandoqꝫ in iure. ⁊ ideo quia poteſt eē queſtio iuris ⁊ de iure teſtis nō probat niſi adijciat facti cām. ⁊ adde ꝙ illa dicitur qō iuris que determinatur ꝑ .l. facto preſuppoſito. illa dicitur queſtio facti in qua non preſupponitur factum. vt. sͣ. de ſtatu ho. l. aretuſa. ¶ Ex lectura antiqua. NOVA AD DITIO. In.§. ſt quis ī verbo tex. expoſitus.ſ. ꝯl qul S. alicui hoſpitali. ¶ In.§. idem. In v̓. tex. accepiſſe.ſ. cum repudiauit. ¶ In verbo tex. preteriſſe.ſ. ſciat ⁊c̄. In iure non N omni Parte̓. ſaluntur periti. ſed in facto poſſunt decipi. ⁊ vide Inno de electio. qꝛ propter. In glo. ſuper hoc ī fi. ¶ In tex. ibi interpretatio ideſt cognitio veritatis facti. ¶ Ex lectura antiqua. NOVA ADDITIO. ¶ In vlti. ver. tex. fallat exēplificat hoc Inno. in eo qui credidit aduerſario ſuo de elec. quia propter glo. ſuper hͦ in fi. ⁊ facit. sͣ. de eo per quem facerit. l. i.§. i. In fcō Turimū intereſt. aeno ē tollerabilis ignorantia niſi ſit ſupina. h. d. ¶ Ex lectura antiqua. NOVA ADDITIO. Bal. ſuper. ij. ff. veteris. C iij

De ſponſalibus. ¶ In verbo tex. ignorantia.ſ. facti alieni. ¶ In verbo tex. hominis. vt. jͣ. eo. l. nec ſupprema. Nota h̓ Uris ignorantia. gloſari. l. ſi vir vxori de vſucapione pro donato. quod tene menti. Nota ꝙ ignorātia ſu Ec ſupina. gina dicitur quando quis poteſt de facili ſcire. ſecus ſi requiratur ſcrupuloſa inquiſitio. NOVAADDITIO. ¶ Ex lectura antiqua. ¶ In verbo tex. factum ſcilicet alienum ⁊c̄. Iuris Uris ignorantia. gnorā tia non deeſt ad acquirendum ſed ad non ꝓdendum. hoc tamen ẜm dictum fallit in preſcriptis ⁊ delictis ẜm glo. quam no. ⁊ facit. C. de preſcri. long. temporis. l. fi. in fine. NOVA ADDITIO. ¶ Ex lectura antiqua. ¶ In verbo tex. non nocet ſcilicet ignorantia iuris. Error facti non nocet mari vel e TO. femine. etror iuris etiaꝫ femine nocet in lucro captādo. hoc dicit. hoc dic vt jͣ. l. ꝓxi. ⁊ vt no. ī. l. fi. C. de iuris ⁊ facti. igno. NOVA ADDITIO. ¶ Ex lectura antiqua. ¶ In verbo tex. prodeſt vt ſupra lege proxima. Nota ex hac. l. in.§. ⁊ Egula eſt. licet ibi nam initiuꝫ cō ſtitutionis ⁊c̄. ꝙ quando prefatio. l. eſt gene ralis licet ſit ſpecialis. tamen tota. l. generaliter eſt intelligenda. ⁊ ideo prefatio. l. dat intellectum toti legi. vt. l. apud celſum. ⁊ ibi no. in prin. jͣ. de doli excep. ¶ Secūdo nota ꝙ licet. l. ſit ſpecialis ſi tamen eius ratio eſt generalis eſt generaliter intelligēda. quia ratio de ſui natura debet eſſe generalis vt videbitis not. in. l. non omnium ſupra de legibus. Ex lec. ant. ¶ In tex. ibi ⁊ ꝙ ⁊ in feminis. vide quod no. sͣ. de edendo vbi. ¶ In tex. ibi indiligēter ideſt quo quomodo vel ideſt mediocriter. ¶ Not. hic duas regu las. prima de ignorantia iuris que fallit in minore. Iteꝫ in muliere in caſibus iure expreſſis. Item in milite. Item fallit quādo quis non poteſt conſulere peritiores ẜm labeonem. vt in v̓. ſed iuris. ſecunda regula de ignorantia facti fallit ī ignorātia ſupina. ⁊ preſumitur ſupina ſi com muniter omnes ſciunt. Item ſi adhibita quali quali dili gentia poterat ſciri. vt in.§. ſed facti. ⁊ no. ibi ꝙ illud qd̓ cōmuniter omnes ſciunt quilibet ſcire preſumitur vt dixi in. l. verius. sͣ. de proba. NOVAADDITIO. ¶ Ex lectura antiqua. Uide qd̓ no. Inno. de reſcriSed et facti. puīs ex ꝑte. ¶ In glo. no. af. ꝙ quis. vide Inno. de clā. de ſpō. cum īhibitio in magna glo. ¶ In v̓bo tex. non eſt vt in predictis caſibꝰ. ¶ In §. ſed ⁊ facti.ſ. alieni. ¶ In v̓bo tex.ſ. ſciētia.ſ. facti alieni.§. ſed iur̄. ¶ In v̓bo tex. cui. i. alicui. ¶ In.§. qui in v̓ bo tex. tamē.i. quāuis. ¶ In.§. ſiquis in v̓bo tex. indebitum quo ad ius ciuile. ¶ In v̓bo tex. cōſtitutionis. No ta ꝙ ſi vna pars legis eſt gnaͣlis tota lex ītelligitur gn̓alis ¶ No. ꝙ illud qd̓ ex cā dicit̉ ad oēꝫ ſil̓e porrigitur de ex cu. tu. ſcīe in fi. per Ia. ¶ In v̓bo tex. eque. An ex prece denti lege intelligatur repetitio. In ſcd̓a dic aut pͥma lex erat prodita in caſu ſpeciali ⁊ ꝓprio ⁊ in verbis dūtaxat illi caſu adaptatis. ⁊ tūc non ſit repetitio. vt. l. pretor.§. ſi quis. ff. vi bonoꝝ rap. vbi ꝯtraxit idemptitas rōnis. vt. ff. de ꝯiug. l. emā. ⁊. l. ij. ⁊ de teſt. tu. ſi nemo.§. hoc edictuꝫ. an nullo modo habito reſpectu ad caſum ſpālem ⁊ ꝓpri am ſed per modū regule ⁊ vniuerſalis traditionis. ⁊ tūc ex precedenti lege intelligitur repetitio in ſequēti vt hic ⁊ colligitur hec diſtinctio ex pluribꝰ. l. ſimul ꝯiunctis. ff. de iure codi. ſiquis cum teſtm̄ de leg. ij. ſi titio.§. iulia. de lega. iij. l. i.§. vlti. ⁊ ibi no. ⁊ eo. ti. ſi ita fuerit ẜm Oldra. cum qōne quaꝫ diſpu. que incipit antiquū ſtatutū ciuitatis padue. ¶ In v̓bo tex. gn̓alis. vide qd̓ not. ẜm Abb. rogi. ⁊ Pe. in ru. ⁊ vide Cy. C. de pigno. l. qͣꝫuis. ¶ In verbo tex. repetitionem ſed tn̄ in vſum debet conuerti. l. legat. de cu. reorum ad ci. perti. ¶ Etiam in erranteꝫ trāſQui ignorauit? fertur dn̄ium. boc dicit vnde error dominij ex ꝑte accipientis non impedit trāſla tionem dominij. ſed ſi eſt error ex parte tradētis dic vt in l. iij.§. ſubtilius. de condi. ob cauſam. Qui per erroreꝫ iuris non eſt Siquis IuS. vſus falcidia poſtea defalcare non poteſt maxime ſi legatuꝫ erat relictum ciuitati ⁊ ad opus publicum. Item ſi principiū legis eſt generale vel ratio generalis tota lex intelligitur generalis ⁊ exempla non arctant regulaꝫ. facit de excu. tu. ſcire in fin. ⁊ ibi per Iac. ⁊ quod no. etiam ob chiro. d̓ pecu. C. in rubri. ⁊ vide Cy. C. de pig. qͣꝫuis. ¶ In tex. ibi indebitum quo ad ius ciuile. Fran. accur. ⁊ ibi alios vſus. etiam ſine hac ſti pulatione nō poterat in aliū vſum ꝯuerti. vt extra de vſufruc. leg. legatū. ⁊ ibi gloria. ¶ No. ꝙ ad illuꝫ pertinet expenſa ad quem pertinet honor. ⁊ ibi imperitia ſcilicet iurꝭ. ⁊ ibi repetitꝭ. ſcilicet falcidie. ⁊ ibi poſſit dici gn̓al̓r. No. ꝙ Hpuberes ſine. pitea ritur ſcientia vel potentia. tēpus ipſo iure nō currit impuberi tutore carente. ⁊ facit ad ſtatutum noſtrum de inſinuatꝭ. ꝙ ipſo iure non currat tempus pupillo tutore carente. qꝛ ſtatutum noſtrum requirit potentiam iuris ⁊ facti ⁊ ſic non obſtat. arg. cōtra de heredibus ⁊ falci.§. pupillus. ⁊ extra de reſti. in integruꝫ cōſtitutus. vbi videtur deſiderari in integrum reſtitutio. quia ibi leſio recurritur ſolo lapſu temporis. hic nō ex ſo lo lapſu temporis ⁊ ſic non obſtat. NOVAADDITIO. ¶ Ex lectura antiqua. ¶ In v̓bo tex. poſſe d̓ facto. ¶ In v̓bo tex. ſcire d̓ iure. ¶ Explicit liber. xxij. Incipit. xxiij. Rubrica. ¶ De ſponſalibus. Ex lectura antiqua. ¶ In gl. rubrice in fi. qualiter ſu per ſponſalibus formetur inſtrumētum. ⁊ qualiter ſuper arris. ⁊ qualiter ſuper matrimonio dic vt in Spec. eo. ti. in tractatu libellorum. NOVA ADDITIO. ¶ Ex lectura antiqua. ¶ Formā inſtrumenti matrimonij ſpōſalium arrarum. Item formā libelli ſuper ſpōſalibus. Item ſuper petitorio ⁊ poſſeſſorio mr̄imonij. vide in Spe. de ſpon. ⁊ de de ſpon. impuberū. Item ſi agitur ad ſeꝑationeꝫ vel ſilentij impoſitionem. vide eo. ti.§. ſequitur. ⁊.§. reſtat per totuꝫ. ⁊ de ſpōſa duoꝝ. ⁊ qui clerici vel vouētes. ⁊ de cōiugio leproſoꝝ. ⁊ de eo qui duxit in matrimoniū. ⁊ de frigidis ⁊ malefic. ⁊ de matri. ꝯͣcto contra interdictū eccl̓ie. ⁊ de cogna. legali. ⁊ de cogna. ſpūali. ⁊ de ꝯſangui. ⁊ affinitate. In ꝗbus titulis Spec. ponit libelloꝝ cōcludentiū ad ſeꝑationem formā. hoc ē qn̄ ipſi coniuges inter ſe agunt qn̄ vero tertia perſona petit mr̄imonium dirimi vide in Spe. qui matri. accu. poſ. ⁊ adde qd̓ no. Spe. in ti. de di uortijs. vbi etiam ponitur forma libelli quādo ſnīa in cau ſa mr̄imoniali petitur retractari an teneat ꝓmiſſio pene. eo. titu.§. i. v̓. ⁊ no. dr̄ia eſt inter penā ⁊ arram qꝛ arra eſt fauorabilis ex mente ⁊ rōne legis fauore mr̄imonij ītroducta pena eſt odioſa. ⁊ facit de ꝯdi. ⁊ demon. heres me us.§. ꝙ in fraudem. An preſumatur ꝯtrahens ſponſalia maior ſeptēnio. vide eo. titu.§. fi. in fine. Sed an inter minores ſeptēnio poſſint cōtrahi ſponſalia. dic ꝙ non pnt tn̄ pater vel cōſanguineus pōt ꝓmittere ſe facturuꝫ ⁊ cū raturū in tempus habile ſicut in mr̄imonio ꝓmittit ſe cō ferre ſtatiꝫ in illud tempus. arg. de hered. inſti. in iepus. Item exͣneus

Item extraneus poſſet ꝓmittere ſe facturū ⁊ curaturuꝫ ſub pena vt dicto ver. An in matrimonijs cōditio exiſtēs trahatur retro in Spec. de cōdi. appoſi. v̓. ſed quid ſi poſtea ⁊ dicit ꝙ nō ⁊ eſt verum qn̄ non trahit executionem retro ꝯditio ſed trahit in mr̄imonio qꝛ mr̄imoniū trahit ſecū executionē ꝓbo ꝑ. l. de vſufr. le. ſempronius attalus. Spōſalia fiunt ꝑ Ponſalia. verba d futuro ⁊ a ſpōdendo dicūtur a quo etiam deſcēdit appellatio ſpōſi. h. d. cum duabꝰ legibus ſequētibus. ¶ In glo. ibi. l. i. in fi. Et ꝙ mr̄imoniū non requirat ſpōſalia ꝓbatur. jͣ. eo. l. queſitū. ⁊ que incipit ad idem. jͣ. tit. i. l. minorē. ⁊. l. in libero. ¶ In gl. ⁊. l. ij. ibi.§. itē v̓boꝝ ⁊cͣ. Sed pͥma opi. eſt verior ⁊ no. in. d.§. iteꝫ verboꝝ. ⁊ ibi ꝑ glo. quā gl. alle. doc. in. l. iij. C. de īutili ſtip. ¶ In ea. gl. in fi. vr̄ ergo velle iſta glo. ꝙ a tali ſtipulāte poſſit agi ad intereſſe ſi femina q̄ ꝓmiſit matrimoniū ꝯͣhere ip̄m nō ꝯͣ bat. ideꝫ no. gl. in. l. titia. quam glo. alle. pro ꝯͣria. Sꝫ ꝯͣriuꝫ no. in. l. ſi ſtipuler. eo. ti. ⁊ ꝑ Azo. in ſūma illius ti. in prin. vltramōtani doc. tenēt gl. dicte. l. ſi ſtipuler. vt refert Cy. C. eo. l. fi. Dy. v̓o reducit iſta ad ꝯcordantiā iſto mō qn̄qꝫ volo agere ad intereſſe qd̓ cōſiſtit in dāno. puta qꝛ ꝑꝑ talē ꝓmiſſionē feci ꝯuiuia. ⁊ tūc poſſuꝫ ⁊ ita loꝗtur gl. alleg. qn̄qꝫ volo petere intereſſe qd̓ ꝯſiſtit in lucro. ⁊ tunc qꝛ ſapit penā hoc petere non poſſum. ⁊ ita loquitur glo. dicte. l. ſi ſtipuler. Sed certe lꝫ iſta diſtinctio Dy. ſit vera tn̄ iſte glo. ad ꝯcordantiā non reducunt̉. ⁊ iſta gl. ⁊ gl. l. titia loquūtur de intereſſe qd̓ ꝯſiſtit in lucro. Nā iſte glo. debent agi ad intereſſe. qꝛ mulier eſt diues ⁊ ſic ẜm iſtaꝫ diſtinctionē Dy. iſte gl. nō bene loqͥrent̉ intelligendo ẜm exēpla que patiūtur diſtinctio tn̄ Dy. eſt vera ⁊ ꝓ hac di ſtinctione facit. jͣ. de furtis. l. is cui. ⁊. l. proculus. de dāno infecto. ⁊ circa materiam iſtius glo. vide quod no. glo. ⁊ Ioā. an. in. c. gemina mulier. extra eo. ti. per doc. C. eo. Ex lec. anti. ¶ No. ꝙ ſpōſalia dicūtur ꝓmiſſio de ma trimonio ꝯͣhendo. ⁊ vide Innoc. extra eo. ex parte. ⁊ qd̓ no. xxxij. q. ij. c. i. ⁊ an in ſpōſalibus ſint neceſſaria verba: dic vt no. extra. c. tue. ⁊. c. tua nos. ⁊ de ſpōſa. duoruꝫ. c. i. ⁊ an in matrimonio ſint neceſſaria verba tāgitur per gl. in. l. cum notiſſimi in princ. de preſcrip. xxx. anno. ⁊ sͣ. de adop. l. ij. circa princi. ⁊ veritas eſt ꝙ in matrimonio requirūtur verba inter eos ꝗ fari pn̄t. Secus in mr̄imonio p̄ſumpto ꝑ carnis copulā ⁊ alias circunſtantias. qꝛ illud ꝯͣhitur ipſo fato. vt. jͣ. ti. i. in libere. pꝫ ex p̄dictis ꝙ ꝑ ſolā annuli immiſſionē non ꝯtrahitur matrimoniuꝫ niſi inter ueniāt matrimonialia v̓ba. facit extra de preſump. illud. ¶ Ex lectura antiqua. NOVA ADDITIO: ¶ In verbo tex. futurarum. vide Innoc. eo. ti. ex parte. xxx. q. ij. c. i. ⁊ quod ibi no. ¶ Ex lectura antiqua. NOVAADDITIO. In verbo textu ſtipulari Ponſalla. dīc vi ſupra de adopti. l. ij. no. ⁊. C. de preſcrip. xxx. an. cū no. in princ. Et ſpōſalia cōtrahūtur nudo Uſ fiCli. cōſenſu inter preſentes vel in ter abſentes pet nūcium vel epiſtolam. h. d. cū l. ſeq. ¶ In glo. ſuper verbo poſſe. ibi ar. ꝙ non ſint ſpō ſalia. Sed ꝯͣriuꝫ hūſtis no. in ſimili in. l. i. in fi. sͣ. de ꝯͣhen. emp. ſed v̓itas ē ꝙ ſpōſalia nō tenēt. ar. l. ſi pr̄. jͣ. de manu. vin. ⁊. l. ſi penituit. jͣ. de diuor. nā iſte qui mittit̉ cū interue niat vt nūcius ſtatim cū deficit ꝯſenſu dn̄i deficit actus ꝗ per illū gerit̉ cū nō dicat̉ ꝯͣhere nuptꝭ. ſed dn̄s vt. sͣ. de cō ſti. pec. l. licet. C. ſiquis alteri vel ſibi. l. multū. ⁊ hāc opi. t3 Cy. C. mādati. l. mādatū. ⁊ Ia. de bel. in. l. i.§. ſꝫ ſi ego .s. qd̓ iuſſu. ⁊ de hac. q. no. ꝑ gl. xxx. q. v. c. nec illud. ⁊ in c. ſuꝑ eo. extra de ꝯdi. ap. ⁊ vide qd̓ hr̄ hodie extra de ꝓ cur. c. fi. v̓ſi. ſane. li. vi. ⁊ circa hͦ vide qd̓ no. Inno. in. c. iu uenis. extra d̓ ſpō. ¶ In gl. ij. ibi nō v̓bis. ⁊ hāc opi. fir mat gl. in aucͣ. de nup.§. nuptias. col. iiij. jͣ. de reg. iur. l. nu De ſponſalibus. ptias. circa qd̓ vide qd̓ hēs in. c. fi. exͣ de ꝓcur. li. vi. ⁊ no. ex hac gl. ꝙ mr̄imoniū v̓ba nō reꝗrit cuius ꝯͣriuꝫ no. C. de p̄ſcrip. xxx. an. l. cū notiſſimi in prin. Sꝫ pro nr̄a gl. fa a cit. l. mutꝰ. jͣ. d̓ iu. do. vbi mutꝰ ꝯͣhit mr̄imoniūª. Sꝫ ꝯͣ iſtā gl. facit gl. i. iſtius. l. dū loꝗtur de ſpōſali. Sed de hac. q. diſtingue vt diſtinguit glo. extra eo. ti. c. tue. vbi eſt bona gl. ⁊ vide qd̓ no. eo. ti. c. pe. ⁊ de coniu. ſeruo. c. fi. ¶ In ea. gl. ibi non matrimonijs ⁊c̄. tenet ergo glo. iſta ꝙ matrimoniū poteſt fieri in diē ⁊ ſub ꝯditiōe. idem not. in. d l. act. ⁊ in. d.§. nuptias. ⁊ hēs hoc exp̄ſſum. extra de ꝯdi. appoſi. c. de illis. ⁊. c. ſuꝑ eo. ⁊. c. ſuper tuas. ⁊. c. fi. eo. ti. Ex lec. ant. ¶ In gl. an idē ī ſolo ꝯſenſu. īmo nō nudo cōſenſu ſed actu legitimo interueniēte. vt. C. de emā. lib. l. nō nudo ẜm Riꝫ. vnde in emācipatis requirit̉ decretū iudicis. vt no. sͣ. de ꝓba. ab ea parte. ⁊. C. de ferijs actus. ¶ In ea. gl. in fi. tu dic ꝙ matrimoniū pōt ꝯͣhi per ꝓcura. ⁊ fundat̉ in perſona dn̄i. vt extra de procur. c. fi.§. i. li. vi. Sꝫ an poſſit ꝯͣhi ſub ꝯditione dic vt no. extra de ꝯdi. appoſi. c. fi. ⁊ in Spe. de ꝯditio. appoſi. v̓. quid ſi poſtea. ¶ Ex lectura antiqua. NOVA ADDITIO. Utrū ⁊ qn̄ v̓ba ſūt neceſſaria p EC ILa. ſpōſalibꝰ ⁊ mr̄imōijs ⁊ quo rū v̓ba ſufficiat. dic vt no. Inn. extra eo. c. tue. ⁊ de ſpōſa. duoꝝ. c. i. ⁊ extra eo. tua nos. in vltima glo. Eius eſt diſſoluere cuius I puelle. a ligar̄. hoc dicit iſta no tabilis lex. ¶ Nota ex hac. l. ꝙ ſolus tutor non poteſt ſponſalia contrahere nec diſſolue re. ad quod. C. de nuptꝭ. l. in copulandis. ¶ Sed hic q̄ ro dr̄ hic ꝙ ſponſalia debent fieri de voluntate puelle. ꝗd ſi puella ꝑꝑ verecundiā non ꝯſentit. dic vt no. in. l. i. C. de nup. ⁊. l. in cognitꝭ. e. ti. ⁊ qd̓ no. eo. ti. l. ſi pater. qd̓ no. Ex lec. an. ¶ Solꝰ tutor n̄ p̄t renūciar̄ ſpōſalibꝰ. h. d. ¶ Ex lectura antiqua. NOVA ADDITIO. ¶ Uide Inno. extra de matri. contra. contra interdictū eccleſie. c. auc̄. in prima ⁊ penul. glo. Tātum va N ſponſalibus. ſetid qd ſit cū ſcriptura qͣꝫtū id qd̓ ſit ſine ſcriptura. h. d. iſta not. ⁊ preſens. l. cōcordātie ſūt. C. eo. l. ſi de nuptijs. Ex lec. anti. ¶ No. ꝙ in ſpōſalibꝰ nō requirit̉ ſcriptu ra. hoc forte fallit in caſu qui ponit̉. inſti. de nupt.§. fi. vel ibi forte loquitur in matrimonio. hic in ſpōſalibus. ¶ Ex lectura antiqua. NOVA ADDITIO. ¶ Contrahendo matrimonium ſub condi. ſi patri non placuerit tenet cōditio qꝛ intrinſeca ſi fratri placuerit nō tenet qꝛ extrinſeca in Spec. de condi. appoſi. ibi videas. Per ductionem Ueſitum eſt. aā domum ſponſalia non p̄ſumunt̉ ꝯtracta durant tamē ſi ante cōductionē ꝯͣcta fuerunt. h. d. iſta no. l. ¶ Sed quero pone cū minore. xij. annis fuerunt ꝯͣcte nuptie per verba de preſenti an cū non poſſit eſſe matrimoniū erunt ſaltim ꝯͣcta ſpōſalia. dic ꝙ ſic. naꝫ lꝫ matrimoniū iure ꝓhibēte ꝯͣ ctū nō ſit dicunt̉ tamen eē contracta ſpōſalia iuris interp̄tatꝭ. vt exͣ d̓ de ſpō. īpu. c. vno. v̓ſi. idē qͦqꝫ. li. vi. ⁊ vide qd̓ no. gl. exͣ d̓ de ſpō. īpu. c. vobiſ. ⁊. c. duo pueri. ⁊. c. tue ⁊c̄. Ex lec. ant. ¶ Fcm̄ de fcō nō tollit ſcm̄ de iure. ad hͦ al legat̉ vel ſic. Verba mr̄imonialia ī his ꝗ nō ſūt ltīme etatis ad mr̄imoniū īducūt ſpōſalia d̓ futuro. nec p̄ſumit̉ aliqua ſpōſa eoipſo ꝙ ē ad domū traducta niſi aliud ꝓbet̉. add̓ qd̓ no. Inn. d̓ deſpō. īpu. ꝯtinebat̉. ⁊ vid̓. jͣ. ti. i. ml̓ierē. Pr̄ pōt ſpōſalia filie exn̄tis N ptate. in ptāte diſſoluē. ſecꝰ ſi filia fuerit emācipata. h. d. iſta noͣbilis. l. ¶ Pro de claratiōe iſtiꝰ. l. vide qd̓ habes ī tex. ⁊ glo. xxx. q. iij. c. i. ⁊ qd̓ no. glo. exͣ d̓ deſpō. impu. c. vno. v̓ſi. porro. lib. vi. ⁊ qd̓ notauit Inno. in. c. ex ꝑte. exͣ de reſti. ſpo. c. i. in glo. ij. Ex lec. anti. ¶ No. ꝙ pater pōt diſſoluere ſpōſalia filie in poteſtate. ſecus in emācipata vbi nec dotem cōdice Bal. ſuper. ij. ff. veteris. C iiij 2 2 8 a ¶ Mr̄imo nium. Adde do. Bart. ſoci. in ꝯſi. lxij. inci pien. in p̄ſenti ver. tertius ⁊ vltimus circa fin. in. i. ꝑte. ꝙ matrimoniū a natura ꝑ mutum ⁊ ſurduꝫ cōtrahi poteſt ꝙ ſecus eſt in pupillo. ⁊ ſic ex qͦ ſunt apti ad carnale eo deꝫ modo ad ſpūale. nā mo naſterium ingredi poſſūt.

a ¶ Spōſa. Uide Fely. in rubri. eo. ti. de ſponſa. in. iiij. col. verſi preterea. ⁊ ibidēᵍ etiam ad fi. i. col. ver. limita tamen ꝙ vxo ris appellatio ne venit ſpon ſa in fauorabi libus non aūt in odioſis. b ¶ Mr̄imo nij. Et ꝗd ſit ⁊ vnde dicat̉ matrimoniū. vide do. AleAn. de imola in ꝯſi. vij. in. i. col. in. iiij. ꝑte. De ritu nuptiaꝝ. re poteſt nuptijs poſtea contractis Spōſalia ꝯſenſu filie ꝯͣhūtur Poſalla. Fpōſalia q̄ filia pr̄i ſemꝑ itelli git̉ ꝯſentire lꝫ ꝯͣdicere poſſet ſi hēret iuſtā cām ꝯͣ dicēdi. h. d. iſta. l. cū. l. ſeq. ¶ No. ex hac. l. ꝙ ſicut pr̄ in dubio filie itelligit̉ ꝯſentire. vt. sͣ. eo. l. in ſpōſalibꝰ.§. i. ita ecōuerſo filia pr̄i īdubio ītelligit̉ ꝯſentire. ¶ In gl. q̄ incipit gͦ ſi dignū ⁊c̄. ibi ſꝫ Io. ⁊ iſtā opi. tꝫ Io. ex de deſpō. Ex lectura antiqua. impuberum. c. i. No. ꝙ pr̄ ꝓ filio vel fis Ed ea que. lia ſpōdēdo n̄ ꝯͣbit ſpō ſalia niſi accedat ꝯſenſus eoꝝ ẜm Io. pōt gͦ ſe ꝓ mittere facturū ⁊ curaturū. tn̄ nō ſūt v̓a ſpōſalia. Et iō pͥmū ꝓpoſitū ex forma ſtatuti p̄moriēte ſpōſa nō ꝑtinet ad hūc caſuꝫ. ⁊ adde qd̓ no. ī. l. nō ſine. C. d̓ bo. qͥ libe. ¶ In glo. gͦ ibi īgratitudinis. ſꝫ hͦ non credo verū ꝙ filia poſſit exhe̓dari lꝫ nolit ꝯſentire ī ſpōſum quē pr̄ ei dat ꝗ nō ē de cauſis īgratitudinis enumeratis ī corpore ẜm Riꝫ. ꝑ gl. facit ar. jͣ. de cōtratabu. l. iij.§. ſi emancipatus in fine. Quero circa iſtā. l. an idubio pa Illoſa. ter itelligat̉ filio ꝯſentire ſicut vi diſtis d̓ filia. sͣ. eo. l. ꝓxi. gl. q̄ eſt. jͣ. ſo. ma. l. lucius. tꝫ ꝙ nō. Sꝫ illā gl. rep̄hēdit Iac. d̓ are. ⁊ Pe. d̓ bellapti ca argumēto. l. hͦ ita. sͣ. ⁊ illaꝫ. l. lucius. ītelligūt ꝙ ibi filiꝰ nō ꝯſenſit qꝛ ignorauit. vel exp̄ſſe ꝯͣdixit. circa iſtā glo. vi de qd̓ habes. extra de de ſpō. impube. c. nvo. lib. vi. 9 No. ex hac. l. ꝙ ſpō N ſpōſalit. ſalia nō ꝯſituunt̉ an̄ ſeptimū annū vt h̓ ⁊ exͣ de ſpōſa. c. lr̄as. ⁊ eo. ti. c. i. lib. vi. vbi de hͦ. an aūt aliqͦ mō etas. vij. ānoꝝ poſſet pͥ ueniri. no. per glo. xxx. q. ij. c. in ſūma. exͣ de ſpōſalibus. c. iuuenis. ⁊ vide qd̓ no. Archi. extra de deſpon. impu. c. i. lib. vi. vbi de hoc etiam per glo. Ioā. an. Ex lec. ant. ¶ No. ꝙ īter minores. vij. āno. nō ſūt ſpōſalia. bn̄ tn̄ pn̄t ſe obligare parētes ⁊ exͣnei ſe facturos ⁊ curaturos. qꝛ nō eſt ꝓmiſſio turpis. ar. l. a titio. jͣ. de v̓bo. obli. ⁊ sͣ. man. l. creditor.§. i. tn̄ parētes nō pn̄t ſe obligare niſi ad arras extranei pn̄t ſe obligare ad quālibꝫ penā vt no. in Specu. de ſpōſalibus. ⁊ per doc. in. l. fi. C. eo. facit. jͣ. de condi. ⁊ demon. heres meus in fi. No. ex hac. l. ꝙ iura loq̄ntia de nu ELO. ptijs trahuntur ad ſponſalia. cōcor dat. jͣ. l. proxi. ⁊. jͣ. de fundo dota. l. iiij. quod facit ad qōnem de qua dicam in dicta. l. iij. Cū aliꝗd ꝓhibet̉ vr̄ eē ꝓhibituꝫ RaciO. Seid ꝑ qd̓ ꝑuenit̉ ad illud ꝓhibi tū. ſic ⁊ qn̄ aliꝗd ꝑmittit̉ vident̉ eē oīa ꝑmiſſa ꝑ r in qͥ ꝑuenit̉ ad illud. vt. l. ad rē. ⁊. l. ad legatū. sͣ. d̓ ꝓcu. l. ij. sͣ. de iij. d̓ iur. om. iu. ¶ Scd̓o no. tex. ibi ī fi. vt ſuppleat̉ ⁊c. Naꝫ re iſte tex. vr̄ velle ꝙ appl̓one vxorꝭ n̄ ꝯtīeat ſpōſaº ex ꝓpria idēª ſignificatiōe vocabuli ſꝫ ex qͣdā īterp̄tatiōe. dicit.n. tex. vt ſuppleat̉ qd̓ or̄oni deeſt. ad idē. C. d̓ bo. qꝫ li. l. nō ſine. ibi lita xo qͣꝫuis ⁊c. ad idē. jͣ. de fū. do. l. iiij. ⁊ ibi dicā. ¶ In gl. ſua ī itio fi. circa hāc gl. vide qd̓ no. Dy. i. c. cū ꝗs. exͣ d̓ re. iur. li. vi. on ⁊ ꝑ gl. exͣ de elec. c. ī cauſis exͣ d̓ of. del̓. c. p̄terea. d̓ ꝓc. tue. Ex lec. ant. ¶ Qn̄ aliꝗd ꝓhibet̉ ītelligūt̉ ꝓhibita ēt pͥabi aūt paratoria qͥ trahūt ad illud. h. d. vel ſic. Prohibito mr̄imonio ēt ſpōſalia cēſent̉ eē ꝓhibita. h. d. Dicūt docto. ꝙ mo aut ꝓhibitio eſt ꝑpetua aut tꝑalis. primo caſu loꝗt̉ iſta. l. Iſit ſcd̓o caſu loꝗtur. l. i. ſi rec. ꝓuincie. C. ẜm Ia. Sed Cy. ali icat̉ ter dicit. vt ibi no. ꝑ eū. ⁊ idē ſeꝗt̉ Ra. ⁊ vide qd̓ no. extra iū lle de cōſan. ⁊ affi. eos. in gl. ꝑ hāc in cle. allegat̉ hec. l. ꝙ ad ſola ꝓhibitionem cōſequentis ſequit̉ ꝓhibitio antecedentis. NOVAADDITIO. n. i. ¶ Ex lectura antiqua. ꝑte. ¶ Uide. C. ſi ſeruus ex. l. fi. ⁊ vide qd̓ no. de ꝯſan. ⁊ affi. eos. In glo. ꝑ hāc in cle. ⁊ ꝑ cy. ⁊ Guil. C. de bon. qꝫ lib. l. nō ſine.i. vtrū ꝓhibito aliquo videat̉ ꝓhibitū id ꝑͤ qd̓ ꝑ uenit̉ ad illud. refert. aut loꝗmur in ꝑpetuo ꝓhibitꝭ ⁊ vr̄ ꝓhibitū an̄s. aut in ꝓhibitꝭ. ad tp̄s. ⁊ tūc nō. l. i. C. ſi rec. ꝓ uin. ẜm Ia. bu. vel dic plenius. vt ibi ꝑ cy. ī addi. aut an̄s De ritu nuptiaꝝ. infert ꝯn̄s ꝯtingēter. aut neceſſario. Prīo caſu aūt eſt ea dē rō ꝓhibitōis aut nō. Scd̓o caſu aūt ꝓhibitio ē ī rē aut in ꝑſonā ẜm Cy. ibi. ⁊ ꝑ hͦ dicit idē cy. C. vbi ⁊ apd̓ quos .l. fi. ẜm Old. ꝙ ſicut arbiter n̄ pōt reſtituere ita nec reſti tuēdo ꝓnūciare. dic vt ibi. Itē all̓. hec. l. ꝙ ſicut ſtatutū n̄ pōt alicui denegare ne fiat iuſtitia. ita nō pōt denegar̄ id ꝑ qd̓ ꝑuenit̉ ad iſtud. puta negādo offm̄ magr̄atus. Alij ꝯͣdicūt. vt no. Cy. C. ſi ꝯͣ ius vel vti. pub. l. fi. ꝓ pͥmis facit de cōdi. ⁊ de. heres meus. in fi. vel dic ꝙ offm̄ reſidēs in ꝑte. puta ꝙ nō poſſit ꝯqueri. facit qd̓ no. Inno. de cōſti. q̄ in eccl̓iarū. ⁊ ideo ꝓponi poterit offm̄. Nā cōpellit̉ debi tor facere qd̓ ſalua ꝯſciētia nō pōt omittere. vt. C. de reli. ⁊ sͣ. de fur. l. militꝭ. ¶ In ver. tex. in hibuit.i. prohibuit. Spōſus dꝫ ſpe expecta Epe iuſte. re ſponſā etiā vltra qua driēnium ſi iuſta ⁊ neceſſaria cauſa interueni at. h. d. Circa iſtam. l. vide quod habes. C. de repudijs. l. ij. ⁊. C. e. l. ij. extra de ſpōſalibus. c. d̓ illis. Ex lec. ant. ¶ Dilatio legalis ꝓpter iuſtam cām prorogat̉. h. d. vel ſic. Expectandus eſt ille qui ex iuſta cauſa eſt impeditus. h. d. facit qd̓ no. Innoc. de appel. ex rōne. NOVA ADDITIO. ¶ Ex lectura antiqua. ¶ Uide qd̓ no. Inno. extra eo. gēma. Itē vide Inno. ex tra eo. ſicut. vide in Specu. de locato.§. nunc aliqua. ver. clxiiij. ar. ad eum qui non proſequitur appellationem. de quo per Inno. de ap. ex ratione. Sponſalia pn̄t N ſpōſalibus. ggi inter pſtes vel abn̄tes per nūcium vel epl̓am. h. d. Rubrica. ¶ De ritu nuptiarum. NOVA ADDITIO. ¶ Ex lectura antiqua. ¶ Nunꝗd bighina ſiue pingocula poſſit ꝯͣhere mr̄imoniū. dic ꝑ Cy. C. rē in pn̄ti. aucͣ. ſed qͣꝫuis. no. ꝙ dānatus de adulterio nō pōt illā quā polluit acciꝑe in vxorem de his ꝗbus vt indig. claudius. ⁊ ibi per Iaco. No. gͦ ꝙ nuptie ſunt ꝯiun UPEle. etio maris ⁊ fenie. ꝗdāt ſignificet iſta ꝯiunctio dic vt no. ꝑ gl. iſti. de pr̄ia ptāte.§. i. ¶ Scd̓o no. gl. q̄ ponit qͣtuor noīa mr̄imōijᵇ. Sed adde ꝗntū vꝫ ꝯnubiū. vt. jͣ. eo. l. in eo.§. i. no. in. d.§. i. inſti. de pa. po. ⁊ vi de ēt qd̓ no. gl. in. l. cū ancillis. C. de inceſt. nup. NOVAADDITIO. ¶ Ex lectura antiqua. ¶ Nota ꝙ triplex eſt maris ac femine cōiūctio.ſ. ẜm le gem cōtra legē ⁊ preter legem. ẜm legem eſt que legem īmitatur ⁊ ab ea exp̄ſſe confirmatur. vt eſt ꝯiunctio mr̄imonialis ex hac iuſti ⁊ legitimi filij ꝓducūtur. Cōtra legē eſt q̄ a iure ciuili ⁊ canonico exp̄ſſe reprobat̉ vt cōiun ctio adulterina nefaria ⁊ inceſtuoſa ⁊ ex hac naſcunt̉ ſpū rij. Quedā eſt qͥ a iure ciuili tollerat̉ tn̄ nō confirmat̉ nec roborat̉ vt cōiūctio cōcubinaria cū ea cuꝫ qua poterat eē matrimoniū vnica in domo indubitato affectu retēta. ⁊ ex iſta naſcunt̉ filij naturales. Primi legitimari non pn̄t qꝛ legitimi ſūt ſicut liber nō pōt manumitti. Scd̓i legitimari nō pn̄t qꝛ fingunt̉ nō filij. vn̄ cū legitimatio ſit ꝗdaꝫ habitus nō cadit vbi nō eſt ſubiectū.ſ. ipſa filiatio. Nam mera priuatio nō aſſumit ſibi aliquē hītū. qꝛ eēt ꝯͣdictio dico de ltīmatōe ⁊ ꝑ ꝯn̄s mr̄imōiū. vt. sͣ. d̓ ſtatu ho. paul. ſed princeps bn̄ pōt ltīare ⁊ legē ſuꝑ hͦ facere ⁊ pͥuilegia ꝯcedere. qꝛ ipſe reꝝ naͣm īmutare ⁊ ꝓcreationē ꝓducere pōt. vt. C. rē in pͥn̄ti poſt pͥn. Tertij.ſ. naͣles ltīmant̉ ꝑ mr̄i moniū. vt inſti. de nup. infi. C. de na. li. cū ꝗs. ⁊ ſic naͣli habitu ꝑ mr̄imoniū addit̉ ciuilis hītus.i. ltīatio ſeu legalie habitudo vel diſpō vel actio. dubitat̉ de vulgo ꝯcep. viꝝ poſſint ltīari. ⁊ vr̄ ꝙ ſic cū ſuſcepti ſūt ex ea cuꝫ qͣ ab initio mr̄imoniū ꝯͣhi poterat. vt inſti. de nup. in fi. In ꝯͣrium vi qꝛ iſti ſūt ſpurij. nā iſta ꝯiunctio ē ꝯͣ legē qͥ dat formā mri monio. Itē ꝯͣ. l. q̄ dat formā ꝯcubinatui. ⁊ iō ſūt ſpurij. v .i. vulgo

De ritu nuptiaruꝫ. 2 2 ꝗ j. vulgo de ſta. ho. Sꝫ de iure ciuili tꝫ Riz. mal̓. in. q. ſua q̄ incipit clericus ꝙ nō legitiment̉ tn̄ nulla lex hͦ clare dicit. ſꝫ de iure canonico legitimāt̉. vt ī. c. tāta. de elec. īnotu it. nā illa ad quā furtiue itur parit legitimabilē vt h̓ dr̄. ⁊ mn̄ ibi nō erat affectꝰ ꝯcubinarius nec detētio ī domo ⁊ hͦ vult ibi lr̄a dū dicit tāta ⁊cͣ. ⁊ tūc fictio purgatꝰ vitiū p̄ce dēs. vt fingat̉ nō fuiſſe ſpuriꝰ. Sꝫ an fingit̉ ſemꝑ fuiſſe legitimꝰ vr̄ ꝙ ſic. jͣ. e. qꝛ in ꝓuin. ī fi. ꝓ hͦ qꝛ nō dꝫ aliꝗs eē ꝓ ꝑte legitimꝰ. ꝓ ꝑte ſpuriꝰ Io. an. dicit ꝙ nō ī p̄iudiciū al teriꝰ vn̄ pͥmogenitꝰ vel legitimatꝰ nō hꝫ ius pͥmogeniture īp̄iudiciū legitimi an̄ nati. īmo nullo mō trahit̉ retro ẜm cām qꝛ vtit̉ v̓bo pn̄tis tꝑis nō p̄teriti. nō ē tn̄ dubitandū ꝙ legitimatꝰ ē īproprie legitimꝰ qꝛ vbi fictio ibi īpropͥetas h̓ no. exͣ de elec. īnotuit. ⁊ ad tre. ex fcō.§. ſi ꝗs. Dubitat̉ de filio clerici ī minoribꝰ ꝯſtitutꝭ. Itē dubitat̉ de eo ꝗ in extremis agēs ꝯͣhit mr̄imoniū. ⁊ dic de his ꝗ filij legi timi licet Riꝫ. dicat ꝯͣ. vt no. Io. an. ī mar. cur. in rl̓a nō ē ſine culpa. Dubitat̉ de cōcepto ex furioſo an legitimet̉ ꝑ ꝯn̄s mr̄imoniū ⁊ ē cā dubitādi qꝛ ſpuriꝰ. nā nō ex ꝯcubina cū ceſſat affectꝰ. Itē retrotrahi mr̄imo. nō potuit ſꝫ hͦ nō ob. qꝛ lꝫ eē nō potuerit tūc ī ꝯͣhēdo tn̄ eē pōtuit remanēdo vt ī pr̄e furioſo. ⁊ iō legitimari puto qꝛ n̄ ē retro h̓ ī pedimētū īpotētia ſꝫ in actu. ſecꝰ ſi ē īpedimentū potentie t actꝭ. c. tāta. vide. q. Riz. mal̓. qͥ īcipit in ꝗbꝰ vide Dy. in xxiij. ꝯſi. Quid ſi cognita ignorabat cognoſcētē hr̄e vxorē an̄ ſi poſtea vxor efficit̉ ſit legitimꝰ pͥmo ꝯceptꝰ gl. ī. c. tāta vr̄ dr̄e ꝙ ſic. alij ꝯͣ qꝛ tūc cū ea nō poterat eē mr̄imoniū ſed hͦ veꝝ quo ad fedus ſꝫ quo ad legitimitatē filioꝝ fingebat̉. e. ti. ex tenore. ſꝫ ibi qn̄ in figura mr̄imōij. tūc excuſaret ꝓlē ignorātia ꝯcūbentꝭ. nō in forma ꝯcubinatus ẜꝫ fi. d̓ ſcō mi. ¶ In v̓. tex. cōicatio bonoꝝ mr̄imōij. Itē qͥ cāe īpediāt. vide ꝑ Inno. exͣ de ſpōſalibꝰ iuuenis. Utrū excōicati vel īterdicti ꝯͣhāt mr̄i. dic vt exͣ d̓ ſpō. n̄ ē ꝑ Inn. Circa iſtam. l. vide qd̓ dicit̉ hic UPLle. ꝙ debet interuenire cōſenſus il lorū in quoꝝ ptāte ſūt ꝯͣhētes. hodie de iure ca nonico nō reꝗrit̉ no. ꝑ gl. sͣ. de ſta. ho. l. paulus. C. de rep. auc̄. ꝯͣ. hodie v̓o reꝗrit̉ ſolus ꝯſenſus illoꝝ de quoꝝ ꝯiun ctiōe agit̉. vt exͣ de ſpō. c. cū apud. ⁊ vide circa hoc exͣ de piug. ſer. c. i. ⁊. xxviij. q. i. c. ſiꝗs ancillā. xxij. q. ij. c. ſuſſicit. Ex lec. ant. ¶ In tex. ibi in ptāte. hoc non eſt verū d̓ iu re canonico. vt no. inſti. de nup. in prin. dic vt ibi. Inter fratres conſobrinos Ine Pte. nuptie contrahuntur etiaꝫ ſi ſolus cōſenſus aui interuenerit. h. d. iſtud ꝓcedit de iure fori nō de iure poli. no. C. de nup. l. ī celebrā dis inſti. eo.§. ſi duoꝝ l. reprehēdēda. C. de inſti. ⁊ ſubſti. Nuptie imperfecte ꝓpter n InO2E M. defectū etatis cōtracte adueniente legitima etate perficiūtur. h. d. iſta. l. nota. ¶ Quero de intellectu iſtius. l. rn̄deo iſta. l. dꝫ ītel ligi qn̄ ſimul habitāt vt hic no. dicit text. ibi dū dicit cum apud virū. xij. annos impleſſet. ad idē. jͣ. de adul. l. ſi vxor. §. ſi minor. ibi dum dicit. cū apud eū etatē ⁊c̄. Si v̓o ſeor ſum habitauit. tunc ita demū matrimoniū confirmat̉ ver bo vel facto. puta qꝛ cōuerſat̉ in domo ſponſe. vel qꝛ dat ei aliqua munuſcula que ſpōſi ſponſe donare cōſueuerūt. vt extra de d̓ſpōſa. impubeꝝ. c. litteras. ⁊ ibi gl. ⁊ facit ad predicta qd̓ habet̉ extra de ſponſa. c. ad id. ⁊ extra ꝗ matri. accuſare poſſunt. c. inſuper. quod nota. Ex lec. ant. ¶ No. ꝙ ſpōſalia trāſeūt in mr̄imoniū eo ipſo ꝙ ſpōſa apud viꝝ adoleſcit. an̄ āt n̄ trāſeūt ī mr̄imoniū niſi īterueniat carnalis copula ⁊ ſit modica etatis diſtatia vel malicia ſuppleat etatē. vt exͣ de d̓ſpōſa. impu. pu deres. ꝯtinebat̉ atteſtationes. ⁊. c. a nobis. ⁊ dic vt ibi. ¶ Ex lectura antiqua. NOVA ADDITIO. ¶ In v̓. tex. ānos. vide exͣ de deſpō. īpu. a nobis. ꝑ Inn. ¶ In gl. q̄ ē ſuꝑ v̓. tex. xij. q̄ īcipit adeo in fi. ſolue vt no. inſti. de uup. in pͥn. tene de hoc qd̓ habes. exͣ de deſpō. impu. puberes. ⁊. c. ꝯtinebat̉ ⁊. c. atteſtatiōes per Innoce. g Verba de futuro ꝓlata mr̄imo Uller(. niū iducunt ſi mulier ducat̉ ad domū viri. Secus ſi vir vadat ad domū vxoris b. d. iſta no. pn̄s lex. ꝑ hāc. l. dicit Pla. ꝙ ad mr̄imoniū ē nec̄ia ductio ad domū. Ita no. ipſe ī. l. cū te. C. de don. an̄ nup. ⁊ ī auc̄. d̓ nup.§. an̄ nūptias. ſꝫ certe iſta. l. nō facit. qꝛ hic nō p̄ceſſerūt v̓ba de pn̄ti. qꝛ ductio ad domū nō eſſet necͣia. ut no. in p̄allegata gl. Sꝫ p̄ceſſerūt v̓ba de futuro qͥ caſu ductio ad domū viri facit p̄ſumi mr̄imoniū eē ꝯͣctuꝫ ꝑ v̓ba de pn̄ti. ⁊ ita ītelligūt hāc. l. gl. in. d.§. nuptias. hͦ ēt vr̄ ſentire gl. i. ibi vel eoipſo ſpōſa vel poſſumus intellige̓ hāc. l. ꝙ ibi loquat̉ qn̄ ē dubiū vtꝝ p̄ceſſerūt v̓ba de pn̄ti vel de futuro quo caſu vxore ducta ad domū viri p̄ſumit̉ ꝯͣctū mr̄imoniū per v̓ba de p̄ſenti ſecus ſi vir vadat ad do mū vxoris ita pōt fieri caſus hic arg. dicte. l. cum te. ⁊ qd̓ no. in. l. pe.§. fi. jͣ. de dona. inter virū ⁊ vxorem. ⁊ qd̓ exp̄ſſe no. per gl. in. l. cui fundus. jͣ. de condi. ⁊ demon. Ex lec. ant. ¶ Precedētibꝰ ſpōſalibꝰ p̄ſumit̉ mr̄imoniū eoiplo ꝙ ſpōſa ē traducta ad domū viri. ſecꝰ eꝯͣ ſi vit acceſſit ad domū ſpōſe. nā ꝑ hoc ſpōſalia in p̄ſumptū mr̄imoniū nō trāſeūt. h. d. Et adde qd̓ nota. C. de dona. ante nup. l. cū in te per glo. ⁊ Cy. ⁊ facit. l. iij. C. ſo. ma. ¶ Ex lectura antiqua. NOVAADDITIO. ¶ Quid ſi ꝯͣxi ſpōſalia cū aliqͣ ꝑ v̓a d̓ futuro ⁊ poſtea mi ſi ſibi nūciū vel lr̄as vt ad domū meā veniat eo ipſo ꝙ ſic in domū iuit p̄ſumit̉ mr̄imoniū ꝯſumatū ēt ſi nō ꝯſtet per lr̄as meas vel nūciū vel vllo alio mō ꝙ in eā ꝯſenſerim tā qͣꝫ ī vxorē vel ip̄a in me tanqͣꝫ in virū. ſecus aūt ſi per lr̄as mulieris vel nūcij vado domū ſuā. nā hͦ ipſo nō p̄ſumitur mr̄imoniū ꝯſumatū niſi apꝑeat de ꝯſenſu meo. h. d. Riz. mal̓. Et qn̄qꝫ vxor ducit virū. vt no. C. ſo. ma. l. iij. ¶ In v̓. tex. ꝑ nūciū.ſ. miſſum a marito. ¶ In v̓. tex. q̄ ab a domo mariti ⁊ ſua. ¶ In v̓. tex. ex litteris.ſ. mulieris. ¶ Ex lectura antiqua. NOVAADDITIO. In ver. tex. ſcribit. vide oīo qd̓ 9 ENicS. nō. C. de don̄. ante nup. l. cū ite. vbi gloſat̉ hec lex ꝑ gl. ⁊ Cy. ⁊ no. ibi ꝙ rōne loci p̄ſumit̉ aliꝗd fieri prius ⁊ poſterius. ¶ In ver. tex. abſentes vel abn̄s. ¶ In ver. tex. tiberim.i. flumen. Deoqꝫ poteſt fieri. No. ꝙ vxor etiam nondū cognita a viro habet actionē de dote ⁊ priuilegia dotis. NOVA ADDITIO. ¶ Ex lectura antiqua. Legiſte dicūt ꝙ quot Ibertinus. pſōe ſt pꝰ ſtipuē toe ſt̓ gradus vn̄ duo fr̄es ſūt due ꝑſone. gͦ duo gradus fr̄es ꝯſobrini ſūt duo ⁊ deſcendūt ꝑ duas īmediatas ꝑſo nas gͦ ſūt in qͣrto. nepos ex fr̄e patruo ē in tertio. ⁊ ē rō qꝛ gradus ſūt dicti a gradiēdo. vn̄ ſemꝑ oꝫ ſurſū gradi vſqꝫ ad ſtipitē ac deīde deorſum regredi vſqꝫ ad ꝑſonā in qua terminat̉ id de quo q̄rit̉. ⁊ hͦ in hereditatibꝰ ⁊ de iure ci. ſed de iure canonico fr̄es carnales ſūt in pͥmo gradu. nepotes ex fr̄e in ſcd̓o. fr̄es ꝯſobrini in ẜo. ſil̓r filius fr̄is ꝯſo brini patruo magno in ẜo. tertio cogini īter ſe ſil̓r ī tertio filij coginoꝝ zie cogino ī quarto. filij duoꝝ coginoꝝ qui vocant̉ ſubcogini ſil̓r in quarto ⁊ hͦ quo ad mr̄imonia ⁊ de iure canonico. ¶ Sed op. fr̄es carnales ſūt a pari. ſed a pari nō ſit gradus. oꝫ ergo ꝙ ſurſum gradiaris ⁊ h̓ eſt vnus gradus ſurſum ⁊ deinde deſcēdas ad fr̄em tuū. ⁊ ē alius gradus deorſum. gͦ ſūt duo gradus So. ſi vado ab a. ad b. ⁊ reuertor a. b. ad. a. vnus gradus ē qꝛ nō mutat̉ gradus ſꝫ modus gradiēdi exēplū ē ī vltīo gradu ſcalaꝝ nā ſi milleſies ꝑ eū ſurſum ⁊ deorſum gradiamur. ipſe tn̄ vnꝰ ⁊ idē ac vltimꝰ ꝑmanet. ſed ī mr̄imonijs ſūt duo ī car ne vna vn̄ nō ꝯſiderāt̉ vt due ꝑſone ſꝫ vt vna ⁊ ſicut vnus filius diſtat ſic duo. nō.n. dicit canō fr̄es. ī pͥmo gradu diſtare ſꝫ ī pͥmo gradu eē. ⁊ tn̄ ſi vt vnū corpꝰ ambos ꝯiungamꝰ verū ē nullo gradū īter ſe diſtare. qꝛ idē a ſeipſo nō diſtat. ſꝫ fr̄es ꝯſobrini plus īter ſe diſtāt qͣꝫ patruꝰ ⁊ nepos

De ritu nuptiaꝝ. a ¶ Nuptia rū. Adde tex in. c. nō debet de conſangui nita. ⁊ affinitate. ⁊ in. l. fra tris. C. de īceſtis nup. b ¶ Pronurus. Uide i. l. libellorum in penul. col. ver ſi. qͦro an appella. nepotū. jͣ. de v̓bo. ſig. gͦ nō eq̄ diſtāt. Tu dic ꝯͣ. qꝛ dicit ꝙ ꝗlibet ī ſcd̓o diſtat gͦ male So. conſobrini inter ſe ſunt nepotes quo ad auum. ſed nepos diſtat ab auo in ſcd̓o ergo ipſi reputantur in ſcd̓o. non ob ꝯͣ. qꝛ ambo in matrimonio eſſent vna caro. ergo perſone ipſorū non diſtāt inter ſe per ſe ſed per auū. ſi ergo quoto gradus diſtant ab auo toto diſtant inter ſe. Sꝫ ꝯͣ hͦ op. patruꝰ ⁊ nepos ſūt īter ſe ī ẜo. tū patruꝰ pr̄i ē ī pͦ gͦ nō eſt vera rl̓a quoto gradu ⁊cͣ. So. īmo eſt vera rl̓a de remotiore non de proximiore vnde dꝫ ſic dici quoto remotior diſtat a ſtipite toto gradu diſtāt inter ſe. ⁊ hoc ꝓpter matrimonia. Item qꝛ magis de facili ſit elōgatio . proximi qͣꝫ approximatio remoti. vnde ſequitur ꝙ ille ꝗ eſt quinto a ſtipite pōt ꝯͣhere matrimoniū cum fiant duo in carne vna quoto gradu diſtat vnꝰ toto facit diſtare ali um ẜm Rec. de ſancto mi. qui dixit mihi ꝙ ſic audiuit a Io. an. dū audiuit ab eo legi arborē ꝯſanguinitatis ⁊ tūc intelligas ꝙ iura ciuilia in ſucceſſionibus bene dicunt ⁊ ī mr̄imōijs male qꝛ ignorāt illd̓ ade erūt duo ī carne vna. Furioſi cōſenſus nō reINEPOS. quiritur. h. d. iſta. no. l. Patre ab S cuius pater. ponibꝰ capto vel abſente filij poſſunt poſt trienniū libe re matrimonium cōtrahere ante trienniuꝫ v̓o ita demum matrimonium ꝯͣhere poterunt ſi ꝯͣhunt cum tali cuius conditionem pater non eſſet repudiaturꝰ. h̓ di cit iſta lex vſqꝫ ad. l. ſiqua mihi vxor. Non vitiatur matri I qua mihi. monium lꝫ peruent at ad eum caſum a quo incipere nō pōt. h. d. ¶ Ex lectura antiqua. NOVA ADDITIO. ¶ In verbo tex. adoptiui ꝗ me adoptauit. ¶ In gl. q̄ eſt ſuꝑ ver. tex. cognata que incipit.ſ. ſit. ¶ In vlti. ver. gl. ꝗ duos. ⁊ dic de hoc vt inſti. de nup.§. duo Iaco. B. Nota ex hoc.§. ꝙ ſpōſa paInter Me CL. tris mei non dicitur proprie mea nouerca. ¶ Secūdo nota ꝙ ſpōſa mea nō proprie dicitur nurus patris mei. quod tene mēti pro ſtatutis loquentibus de nouerca ⁊ nurū. vide quod no. Bar. in. l. cum pater. ff. depoſiti. 9 Ad euidentiam huius.§. premit Adoptiuectā ꝙ ſi adopto aliquem ille efficit̉ cognatus ſolum agnatis meis non aūt cognatis. ⁊ ego efficior cognatus agnatis ſuis nō cognatis. ⁊ agnati ſui efficiuntur cognati mei non autem agnati. iſta ꝓbant̉ sͣ. de adop. l. qui adop. inſti. de legi. agna. ſuc.§. ꝑ adop. de gradibus. l. ſi filium. ⁊. l. nō facile.§. pe. jͣ. de ſuis ⁊ legi. l. poſt cōſanguineos.§. parui. ſed hodie filius adoptiuꝰ nō ſuccedit agnatis patris nec agnati pr̄is eiꝰ. vt. l. pe.§. pe. .C. de adop. ¶ Hoc premiſſo pone caſum ꝙ pater meus adoptauit quandam filiam. ⁊ ſic dicta filia eſt mihi co gnata ⁊ ego ſum cognatus ſibi. vt. d. l. poſt cōſanguineos.§. parui. ⁊. d. l. ſi filium. modo iſta filia peperit quādā filiam. modo queritur an ego poſſum iſtam filiam natam ex iſta ſorore mea adoptiua in vxorem accipere. reſpondet iuriſconſultus ⁊ dicit ꝙ ſic. rō qꝛ iſta filia ſororis mee adoptiue nō eſt mea cognata. rō quia nemo fit auūculus per adoptioneꝫ. ⁊ ꝙ nō ſit cognata ꝓbatur qꝛ he demuꝫ cognationes cōſtituuntur in adoptiōe que legitime eēt ⁊ haberent ius agnationis. vult dicere tex. ꝙ illa demuꝫ efficitur cognata per adoptiōem que habet ius agnatio nis. ſed iſta filia non eſt agnata matris adoptate ſed ē cognata. ergo non eſt cognata mihi filio adoptantis ⁊ fratri ipſius adoptat e. ⁊ per conſequens poſſum ducere in vxorem. h. d. iſte.§. Filius adoptiuꝰ nō Doptiuus. pōt in exorem duce re eam que fuit vxor patris ſui etiaꝫ ſi ſit emā cipatus. Item ſufficit aliquādo nurum fuiſſe quo ad nuptias impediendas. h. d. iſta lex. Ex lec. ant. ¶ No. ꝙ in nupiijs ꝯͣhendis debet inſpici naturalitas ēt vbi ceſſat ciuilitas. ¶ Secundo no. ꝙ in re dubia tutius eſt abſtinere. qd̓ facit ad multa. Cognatio ⁊ affiSeruiles quoqꝫ. nitas ſunt inpraa menta nuptiaruꝫª. h. d. iſte.§. In.§. nūc videamus. videt̉ b velle ꝙ appellatione nurus non ꝯtineatur ꝓnurusᵇ. ⁊ eo dem mō de ſocrū nouerca ⁊ priuigna niſi quantū ad hāc cam.ſ. ad impediendum matrimoniuꝫ. vt hoc tex. ibi ſed ꝗd ad hanc cām ⁊c̄. Sed in ꝯͣrium videt̉ veritas. de quo habuiſtis in. l. i. in fi. cum. l. ſe. sͣ. de poſtulando. ¶ Ex lectura antiqua. NOVA ADDITIO. ¶ In verbo tex. filius hic locutus eſt in liberis. ¶ In ver. tex. eius.ſ. filij. ¶ In.§. ſeruiles hic locutꝰ eſt in ſeruilibus cognationibus.§. idem. ¶ In verbo tex. poſſuꝫ .ſ. ego filius. ¶ In verbo tex. matrem eius.ſ. filie. ¶ Ex lectura antiqua. NOVA ADDITIO. In verbo tex. quā.ſ. oraRal̓iOnE. tonem. ¶ In.§. nemo. In verbo tex. filius.ſ. mei aui. Iſta. l. ī Er adoptionem. ipri. ponit ſūmariū in tex. ibi itaqꝫ volēti ⁊c̄. ſubau di ꝙ emācipatione finit̉ ius fraternitatis inductū ꝑ adoptionē. vt. sͣ. dictū eſt. ⁊ inſti. e.§. inter reos.§. ſed ⁊ ſi qͣ. jͣ. d̓ gradibus. l. ſi filius. ¶ Op. ad iſtā. l. duobus modis. pͥmo de. l. cum ēt. jͣ. e. vbi lꝫ ſit finita adoptio nihilominus nuptie ꝓhibent̉. So. ibi loquit̉ qn̄ ꝗs vult acciꝑe in vxo rem illā quā adoptauit vbi lꝫ ſit adoptio diſſoluta durat ꝓbibitio nuptiaꝝ vt ibi ⁊ inſti. eo.§. ij. hic v̓o tractat̉ vbi tractat̉ de mr̄imonio ꝯͣhendo inter adoptatū ⁊ legitimū quo caſu finita adoptione finit̉ ꝓhibitio vt hic ⁊ inſti. e. .§. īter eos. ¶ Scd̓o op. matertera magna ⁊ amitta magna eſt mihi in quarto gradu vt hic ⁊ inſti. de gradibus .§. iiij. Si ergo ē mihi in quarto gradu. ergo nuptie ſunt licite vt inſti. e.§. duoꝝ. C. de nup. l. in celebrādis. Solo. Ideo inter iſtas ꝑſonas ſunt nuptie ꝓhibite lꝫ ſint ī quar to gradu. qꝛ iſte ꝑſone habent̉ loco parētū. ſunt.n. d̓ trāſ. uerſalibus ſuꝑioribus. vt īſti. e.§. itē amitā. vbi gl. format iſtud ꝯͣrium ⁊ ſoluit. ¶ Sed hic q̄ro de vno ⁊ vos vide tis ꝙ filius legitimus ⁊ naͣlis non pōt matrimoniū ꝯͣhere cum ſorore adoptiua. Quero an filius naturalis tantū poſſit in vxorē ducere ſororē adoptiuā. dic ꝙ nō. vt extra de cogna. legali. c. i. ⁊ ibi per gl. filij aūt adoptiui inter ſe bene poſſunt matrimonium ꝯͣhere. vt no. in. d. c. i. No. ex hac. l. ꝙ cuius ꝯſenſus UPIlc. reqrit̉ in ꝯſtructione eiuſdē cōſenſus requiritur in nouatione vt hic ⁊ eodem mō reꝗrit̉ in deſtructione. vt. C. de nup. l. ſi vt proponis. Ex lec. ant. ¶ No. ex. l. iſta ꝙ ea que reꝗrunt̉ in ꝯfec. alicuius actꝭ. reꝗrunt̉ ⁊ in refectꝭ. ſeu reparatione ipſius. Un̄ eſt ar. ad. q. aliquis amiſit aliqd̓ inſtr̄ꝫ petit a tabelllo ne qui cōfecit tale inſtr̄m vt iterum ſibi faciat. nam debet intereſſe ſeu citari pars cōtra quam petitur fieri tale īſtrū mentū. alias nō valet. facit. C. de repudijs. auc̄. contra ſi n̄ lij. ⁊ de adop. nam ita diuus ẜm Cy. in addi. hoc eſt veꝝ quia in refectꝭ. reꝗrit̉ cauſe cognitio. vt. sͣ. de ede. ſiꝗs ex. .§. fi. C. de diſſenſionibus. ne caſu. li. x. ⁊ ꝓbat̉ quaſi expi ſe extra de confirma. vtili vel inutili. c. cum dilecta. intelli gas tn̄ ꝙ ſi notarius reſtituiſſet incaute tn̄ illud inſirm ꝓ baret. qꝛ eſt originale. nam etiam furtiuū inſtr̄m ꝓbat. vt .sͣ. de eden. argentarius.§. cum aūt. ſecus aūt in exemplo. qꝛ nō ꝓbaret niſi ꝑs eſſet citata vt dixi in. l. i. sͣ. d̓ fi. inſtrū. NOVA ADDITIO. ¶ Ex lectura antiqua. ¶ Inter. no. ex. l. iſta ꝙ ea q̄ requirunt̉ in ꝯfeſſione alicu ius rei reꝗͥrunt̉ ⁊ in refectiōe ſiue reparatiōe ipſius vn̄ e ar. ad talē. q. aliꝗs amiſit aliqd̓ inſtr̄m petit a tabellionē q̄ fecit tale inſtr̄ꝫ vt iteꝝ ſibi faciat. nā dꝫ intereſſe alia pars ꝯͣ quā petitur fieri tale inſtr̄ꝫ facit pro hoc auc̄. ꝯͣ ſi filij. C. de repudi. ⁊ sͣ. de adop. nam ita diuus Cy. Qui liberos

De ritu nuptiaꝝ. 2 3 O Pater cogitur do Ui liberos. care filiaꝫ iudicis oficioª. h. d. iſta no. l. ¶ Pro declaratiōe iſtiꝰ .l. quero hic dicitur ꝙ pater cogitur filiā dotate iudicis officio. Sed quero quantam doteꝫ cogatur ei dare. Reſpondeo dꝫ ei dotem dare ẜm vires patrimo nū ſui. vt. C. de heret. l. cognouimus. jͣ. ti. ij. l. quero. Sed ponamus ꝙ pater illam dotem nō dat nec illā taxat. puta qꝛ eſt abſens quis debebit ipſam dotē taxare. Rn̄deo taxabit iudex. tex. eſt no. jͣ. ti. ij. l. profectitia.§. i. ¶ Sed q̄ ro vtrum pater naturalis cogatur ſuam filiam baſtardaꝫ ndotareᵇ. Rn̄deo non. ita no. per glo. in. l. vxorem.§. natu ralis pater. jͣ. de lega. iij. Et aduerte qꝛ licet iſta. l. dicat ꝙ pater cogatur filiam dotare. tn̄ ſecus eſt in matre que nō cogitur filiam dotare. vt. l. neqꝫ mater. C. de iure do. ⁊. l. cognouimus. C. de hereti. nec etiam cogit̉ dare auus ma iernus vel auia materna. vt. sͣ. de nego. geſt. l. nēſennius. ⁊ ita intelligatur glo. que eſt in. l. vltīa. C. de do. promiſ. Auus aūt paternus bene cogitur nepteꝫ dotare. vt. l. de dit dotem. jͣ. de colla. bo. facit. l. ⁊ ideo.§. fi. sͣ. de in rē ver. ad idem. jͣ. de iur. do. l. profectitia.§. ſi filius. ad idem ī. d. .l. cognouimus lꝫ ꝯͣrium no. C. de do. promiſ. l. fi. intelligendo eam in auo paterno. ſed intelligendo eam in auo materno tunc bene loquit̉ vt. sͣ. dixi. ¶ Sed quero vtrū frater cogatur dotare ſororeꝫ. Rn̄deo ſic dūmodo dicta ſoror ſit nata ex eodem patre. ita no. jͣ. de admi. tu. l. cū in plures. C. de admi. tu. l. non enim. vbi de hoc per glo. ⁊ Cy. pro hoc optime. l. qui filium. jͣ. vbi pupil. educ. debeat. ¶ Ultimo quero filiafa. ē nupta ſine dote. modo iſta filia videns ſe nō habere dotem vult petere dotem a patre. dicit pater nolo te dotare. qꝛ nupta es. an filia poterit cipſum cogereᵉ. gl. que eſt. jͣ. de act. ⁊ ob. l. obligamur.§. le ge. videtur velle ꝙ ſic. Sed ꝯͣrium determinat Guil. de cu. sͣ. de ꝯdi. inde. l. cuꝫ is.§. ſi mulier. ⁊ ibi de hoc dixi. Ex lec. ant. ¶ Pater tenetur dotare filiaꝫ. ad hoc allegatur. Quid ſi ꝯͣxerat matrimoniū ſine dote. dic vt no. in. l. obligamur.§. lege. de act. ⁊ ob. Quid de filia natura li dic vt. jͣ. de leg. iij. vxorem.§. pater. Quid ſi filia eſt īmerita puta meretrix. dic vt no. C. de ſpō. l. fi. Quid in nepte dic vt. jͣ. de colla. bo. dedit doteꝫ. Quid in ſorore dic vt in l cum in plures.§. in primis. de admi. tur. Sed an filius tenetur dotare matrem. dic ꝙ nō licet mater ſit iuuenis. vt no. Guil. C. de preſcrip. lon. tempo. l. iiij. ⁊ in. l. vna. C. de inoffi. dotꝭ. ¶ Nota notabilem glo. ꝙ videtur facere malum qui nō ſtudet ad bonum. ¶ Ex lectura antiqua. NOVA ADDITIO. ¶ Quid in iaꝫ nupta dic vt. jͣ. de ac. ⁊ ob. obli.§. i. Quid de filia ſterili an pater teneatur eam dotare dic ꝙ ſic. vt. l. aſſiduus. Quid de ſorore dic vt in. l. cum plures.§. in pri mis. de adminiſtra. tu. ⁊. C. eo. non omni. ⁊. l. i.§. i. de tutel. ⁊ ra. di. Quid de matre iuuene ⁊ ſuſpecta videtur ꝙ filius cogatur dotare ne ei peccandi neceſſitatem imponat. dic contra ẜm guil. ⁊ ipſe no. de preſcrip. lon. tēpo. l. idem verbo.§. de inconfite. do. l. i. An dos data filio obli get patrem dic vt. l. ſi cum dotem.§. tranſgrediamur per Ia. An dos data patri obliget marituꝫ dic vt. l. ſi filio ſo. ma. ꝑ Ia. d̓ are. ¶ In ver. ī poteſtate. Quid ergo d̓ filia naturali dic vt. jͣ. de leg. iij. vxo.§. pater naturalis. ⁊ eſt caſus ꝙ poteſt ſed nō cogitur. C. de naturali lib. humāiter. Quid de auo dic vt. jͣ. de colla. bo. do. datꝭ. ¶ In verbo fex. collocare niſi filia ſit meretrix. vt no. C. de ſpon. l. fi. vi de bar. in. l. ſi marito.§. ſi voluntatꝭ. ff. ſol. matri. Curator datur rebꝰ Tiendum. non perſone. b. d. iſia notabilis. l. concor. C. de nupti. l. in copulandis. quod nota. y Circa iſtam. l. vi On cogitur: ae quod habes in tex. ⁊ glo. in. c. i. extra de ſpon. impuberuꝫ. qd̓ eſt notandum ⁊ menti tenendum. Reuerentia filij I patre cog. erga parrē mairi s monium non infirmat lꝫ alias filius non fuiſſet contracturus. h. d. iſta. l. Iſtam. l. intellige ī quādo propter reuerentiam patris filius conſentit. non n autem intelligas ꝙ interceſſerit verus metus. qꝛ tūc matrimonium eſſet nulluꝫ. vt in. l. ſi mulier alle. hic ī vltima glo. C. eo. l. nec filiū. no. extra quod metus cau. c. abbas. probatur extra de ſponſalibus. c. cum locum. Ex lec. ant. ¶ Coacta volūtas eſt volūtas. ad hͦ all̓at̉. ¶ Ex lectura antiqua. NOVA ADDITIO. ¶ In verbo tex. ducit.ſ. filius. In verbo tex. matrimoni um nichilominus. ¶ In verbo tex. ſenatores ſꝫ hodie. In glo. i. ibi expeditū l Ege Papl. ac. imo eſt hodie expe ditum. ⁊ no. per glo. sͣ. eo. l. oratione. Conſuetudo ad liberam N libere. mulierem inducit matrimonium. h. d. ¶ In glo. ij. ibi fauore mulieris ⁊cͣ. iſtud eſt verū de iure ciuili. Sed de iu re canonico eſt ſecus. qꝛ vxor nō preſumitur ſed eſt coitꝰ illicitus. vt. xxx. q. v. c. i. no. per glo. in. c. illud. extra d̓ pre ſump. jͣ. de concubinis. l. in concubinatū. ⁊ vide qd̓ notat glo. in. c. ex parte. extra de reſti. ſpo. ¶ In. e. glo. in fi. ibi l fornicatio. vt. d. c. i. xxx. q. v. Ex lec. ant. ¶ No. preſumi matrimonium lꝫ non con 7 ſtet interueniſſe matrimonialia verba dūmodo interueni ant mr̄imonialia facta. puta honor maritalis. vt. jͣ. de leg iij. item in legato. ⁊. jͣ. de donatꝭ. donationes. ⁊ ꝑſone ſint c equales inter quas honeſtum cadat matrimoniuꝫ vt hic no. Nam matrimoniū inhoneſtum non preſumitur arg. hic in fi. ⁊. jͣ. de manumiſ. vindicta. ſi rogatus.§. matrimo nij. ⁊ vide qd̓ nō jͣ. de ven. in poſ. mit. l. i.§. ſi ea. ⁊ per Cy. .C. de nup. ſi vicinis. ⁊. C. de proba. nō nudis. ⁊ per Dy. jͣ. v̓. concubinis in concubinatu. ea v̓o ad quam ꝗs furtiue accedit preſumitur cōcubina. vt extra de elec. īnotuit. ¶ Ex lectura antiqua. NOVA ADDITIO. ¶ Nota ꝙ matrimonium probatur per inditia. vt. C. de nupti. l. i. nec ſine. ⁊ vide quod no. jͣ. de ventre in poſſeſſi. mit. l. i.§. ſi ea. ⁊ vide omnino quod no. Cy. C. eodem. l. ſi vicinis. ⁊ ibi etiam ponit quādam additionem nouam circa hanc. l. ⁊ nouum intellectum. pro quo facit. l. dona tio. d̓ dona. ⁊ de leg. iij. Item in legato. adde quod nota. Cy. de probatio. no. nudū. ⁊ sͣ. de probatio. l. i. per Iac. bu. adde qd̓ nota. C. de preſ. xxx. an. cum notiſſimi in pͥn. Nunquid eſt differentia vtrum ſimul habitent vel nō vi detur ꝙ nō. vt. l. rerum amotarū nihil intereſt ſed ibi cōſtabat de matrimonio. aliud ſi non conſtat ſed agitur de matrimonio preſumendo qꝛ non preſumitur ſi neget̉ ꝗs legitimus ⁊ de legitimo matrimonio natis iura variare vident̉. nam canon dicit ꝙ cōiūctio viri ⁊ mulieris indu bio preſumitur adulteriū ⁊ non matrimoniū. xxx. q. ij. c. aliter. ⁊. c. iurantes. ⁊ dicit lex ſi aliquis iurauit ſe velle ꝑ petuo aliquam tenere ſecū niſi dicat ꝙ velit eam vt vxorem habere legitimam non erit matrimonium. vt in auc̄. quibus mo. natura. effi. legi.§. pe. econtra dicitur in cano ne. xxxiij. q. i. ſi quis acceperit. xxxij. q. ij. ſolet. ⁊ in. l. nam in libere mulieris conſuetudine potius matrimonium p̄ ſumitur qͣꝫ concubinatus. ff. de ritu nup. in libere ⁊ cū ꝗs non ꝓteſtatur ſe velle aliquam habere in concubinaꝫ dūmō honeſta ſit mulier habebit eā vt vxorē. vt. jͣ. de ꝯcubi. in ꝯcubinatū ⁊ ẜm legiſtas. ſolue vt no. in dictis. ll. ſed ẜꝫ canones conſideratur piculum aīe vbi qd̓ certius ē tenē dū eſt. ⁊ iō in dubio potius videat̉ adulteriū qͣꝫ mr̄imoni um vt penitentiā agat qui dicit deliquiſſe. ſed quo ad fili os dicūtquidā vt Dy. ⁊ Cy. h̓ in addi. ꝙ in fauorem ꝓlis preſumantur prima facie legitimi. nam ⁊ vbi certum eſt ꝙ matrimonium non eſt nec eſſe potuit tamen filij inducantur legitimi ſi vnus ſolus parētis ignorauit impedimentum. vt extra qui fil. ſint legi. ex tenore. ⁊ ꝙ preſub ¶ Dotare. hidē s. Iaſsi d.§. fuerat. nu ndcuetrati ꝗd de ſpuria. c ¶ Cogere. vide. do. Iaſo. may. i. d.§. fue rat̉ nu. xcvij. may. inſtī. de ad ideꝫ. d. Ia. acti. in.§. fuerat. nū. x. ⁊ nu mero. cij. cv. ⁊ nū. cvi. b ¶ Dotare. hidē s. Iaſsi d.§. fuerat. nu nie oct. abiiaa ꝗd de ſpuria. c ¶ Cogere. vide. do. Iaſo. may. i. d.§. fue rat̉ nu. xcvij.

De ritu nuptiaruꝫ. matur legitimus colligitur eo. titu. traxiſſe ⁊ quia vbiqꝫ dicit lex ꝙ quis debet ꝓbare ſe filiuꝫ non dicit ꝙ debeat ſe ꝓbare legitimū. vt. jͣ. de liber. ⁊ poſthu. ſi poſtubu.§. fi. ⁊. C. quoꝝ bonoꝝ.l. i. cum ſi. ⁊ modo plus dicit lex ꝙ lꝫ quis negetur filius tn̄ agit de inoffi. teſt. vt. sͣ. de inoffi. teſta. l. ſi inſtituta. Et ad hoc accedit imꝑator augeri enim magis rem nr̄am publicam ⁊ ex multis hominibꝰ legiti me ꝓ creatis ⁊c̄. vt. C. de indicta vidui. l. ij. Alij v̓o dicūt ꝗbus aſſentio ꝙ niſi aliud appareat nō p̄ſumitur quis le gitimus niſi ꝓbetur ſicut nec p̄ſumitur mr̄imoniuꝫ niſi ꝓ betur. xxx. q. ij. al̓r. ⁊. c. nr̄ates. Et eſt ratio qꝛ ꝯſtat ꝙ homines non naſcūtur mr̄imonialiter ꝯiuncti ſed ſoluti. Et ideo ſemꝑ p̄ſumūtur ſoluti niſi cōtra. ꝓbetur. Nā quod ſemel fuit eſſe p̄ſumitur. vt. C. de ꝓba. ſiue poſ. de minor̄. ⁊ ſi ſiue. ij. q. i. in pͥmis circa fi. cum fi. Si enim p̄ſumeret̉ quis legitimus quare impetraret priuilegium a pͥncipe quis ⁊ quare inuēti eēnt modi legitimādi. vt in auc̄. qui bus mo. na. effi. legi. ⁊ extra qui filij ſint legi. per vene. cū concor. Io. de ceſ. Pater in teſtamēto filium naͣlem nominat filium ſimpl̓r. queritur vtrū ad euꝫ trāſeat emphitheoſis eccleſie tanqͣꝫ ad legitimū hic pͥmo vidēdū vtruꝫ appellatione filioꝝ ꝯtineantur naͣles ⁊ certū eſt ꝙ nō de ꝓprio ſignificato. vt. l. filium diffinimus. Scd̓o vtruꝫ dato ꝙ qn̄qꝫ cōtineātur vt dicēs. jͣ. eo. l. lege iul. an quātum ad veniēdum ad emphitheoſim eccleſie ꝯtineātur. ⁊ dic ꝙ nō. vt in Spe. de loca.§. nūc aliqua. v̓. lxxvij. ꝓpter ipſi us eccleſie dignitatem ad treb. ex facto.§. ſiquis. Iteꝫ qꝛ filij naͣles non pn̄t haberi ſine peccato. vn̄ de eis eccleſia nō ſentit. Item per ſtipl̓onem pr̄is non queritur filio naͣ li qꝛ nō eſt in ptāte. ff. ad treb. debitor.§. fi. Iſta rō ꝓcedit qꝛ eſt verū qn̄ nō querit̉ de filio. ſed vt cuilibet extraneo qn̄ non ſunt directa in filiū ſed in pr̄em recipiētem ꝓ eo. vnde queritur ſicut ⁊ nepoti poſt mortem aui nato. ⁊ tn̄ nunqͣꝫ fuit in eius poteſtate. l. vlti. d̓ aſſignā. libertis. Itē dn̄ium pōt queri ꝑ pr̄em filio naͣli ſicut cuilibet extraneo de acqui. rerū dn̄io. l. ea cāliter. vn̄ ſi exp̄ſſe per traditiōeꝫ recepiſſet pro ſe ⁊ filio naͣli mortuo ex vi traditiōis ſic fa cte queſita eēt filio emphitheoſis. de dona. l. qui in dona tū. de p̄ben. accedens cum ſi. Tertio videndū vtrū per te ſtamētū dictus filius intelligat̉ legitimatus ⁊ videtur ꝙ ſic. vt in aucͣ. vt liceat matri ⁊ auie.§. i. ⁊. C. d̓ naͣlibus libe ris. auc̄. item ſiquis. Tu dic ꝙ hec legitimatio ſit per p̄ſumptū mr̄imoniū. vn̄ ſi ꝯcubina eſſet talis ꝙ non p̄ſume retur ad eam mr̄imōialis affectus habitꝰ nō intelligeret̉ filius legitimus. ff. de ritu nup. in liber. de ꝯcubinis in cōcubina. Naꝫ p̄ſumptiones debent aptari ad veriſimile. l. non eſt veriſimile qd̓ metus cā. C. d̓ ẜuis expor. moueor. vn̄ dicta auc̄. requirit ꝙ talis ſit mulier cū qua nuptie ꝯſi ſtere poſſint.ſ. de iure ⁊ facto ẜm naͣm. ⁊ ẜm bonos mores. de iure ꝙ non ſit iuris impedimētuꝫ. Item de facto quid enim ſit tunc diſtet ꝯcubina per centu miliaria loci enim impoſſibilitas impedit p̄ſumptionem. ar. inſti. de v̓ bo. obli.§. loca. C. de ꝯͣhen. ſtip. optimā ẜm nam qꝛ ſi ꝯcu bina ante teſtm̄ deceſſerat non ꝓcedit legitimatio p̄ſumpta. qꝛ vnus modus tm̄ tunc ad legitimādum ſupereſt.ſ. per reſcriptū. vt. C. de naͣli. liber. auc̄. ꝗbus mo. naͣles effi. ſui.§. illud tn̄ col. vij. arg. sͣ. ad. l. acquil. huic ſcripture ẜm bonos mores dico per. l. nepos ꝓculo. de v̓bo. ſigni. ⁊ d̓ ꝯͣtabū. l. iij.§. ſi emā. filius in fi.§. de condi. inſti. ſi filius. d̓ condi. ⁊ demon. cū ita legatū. v̓. videamus. C. de ſpon. l. fi.§. que ita. ¶ In glo. ſuꝑ v̓bo ꝓpter ꝑſonam. ⁊ in auc̄. ꝗbus modis naͣles effi. ſui.§. illud tn̄ ibi aūt legitimo iure ⁊cͣ. Sic intelligit̉ qd̓ no. de manu vin. ſi rogatus.§. matri monijs. īmo etiā ſi exp̄ſſe eſſet ꝯͣctum mr̄imoniū cum tali non admitteret̉ hic filius ad emphitheoſim eccleſie qꝛ d̓ iſto ſenſum nō videtur ⁊ forte non excludit̉ ſubſtitutus quē auus filio ſubſtituit ſi d̓cederet ſine filijs legitimis qꝛ hoc adiecit ad excludēduꝫ natos ex ꝯcubina ⁊ ſic illegitime natos dato ꝙ legitimati nō excludāt ſubſtitutū. ar. de condi. ⁊ demon. fideicō. qꝛ veritas nature fictione nō tollitur de liberis ⁊ poſthu. l. ſilius. ⁊. l. parata. Et notin dicta. l. ex facto.§. ſiquis rogatus. ⁊ dixi in. l. filium. de fideicō. dicit etiam Hoſti. ꝙ ẜm canones nō ꝓcedit dcā p̄ſumptio qꝛ canones nō p̄ſumunt mr̄imoniū vt ponit in ſūma ſua qui filij ſint legi.§. fi. circa fi. de hoc no. Ioā. an. in nouella eo. ti. per tuas. ⁊ etiā ẜm leges per dictaꝫ ant̄. ⁊ cōtra dictā p̄ſumptionē admittit̉ ꝓbatio ī ꝯͣriū facit ex tra de p̄ſump. illud in terris ergo eccl̓ie ẜuat̉ de cōi op. ⁊ ita ꝯſulimus. d. a. de amelia. d. Bar. de ſaxo fer. d. Ugoli nus peloli. et ego in. q. m. anzolini ⁊ fratruꝫ de camerino in eo.ſ. qd̓ dictū eſt de p̄ſumpta legitimatione per v̓ba te ſtis. Item qꝛ dicta aſſertio teſtatoris forte nil oꝑatur niſi quo ad ſucceſſionem teſtatoris nō quo ad bona aliena ſicut ſunt bōa emphitheotica que ſunt eccl̓ie. l. i.§. qui in perpetuuꝫ ſi ager vectigal. qꝛ in fraudem eccl̓ie poſſit ſic aſſerere ꝙ permitti nō debet. ar. sͣ. de ꝓba. l. qui teſtiū. vi de Innoc. extra qui filij ſint legi. per tuas. Sed an teſtōr pōt mutare teſtm̄ per qd̓ filius legitimatꝰ videt̉ ⁊ ſi mutat nūquid derogat illi legitimationi. et videtur ꝙ non qꝛ teſtm̄ tranſiuit in p̄ſumptū cōtractum mr̄imonij. ergo non pōt mutari. ar. eoꝝ que nō. Dyn. in. l. heredi palam in fi. de teſta. in ꝯͣrium videt̉. de leg. iij. cū quis dece. ⁊ de iure fiſci ſtatius florē. ⁊ de liber. lega. aurelius. Dico etiā ꝙ teſtator noīando ſimpl̓r filiū pōt poſtea tractādo euꝫ. vt illegitimū derogare dicte p̄ſumptioni. Nam cū v̓bum filij ſit gn̓ale pōt teſtator ipſum interp̄tare tacite ⁊ exp̄ſſe vt. l. heredes palam. ⁊. l. ſi notam de teſta. Ex p̄dictis vi detur ꝙ ſi teſtator eſt in mortis periculo cōſtitutus quo caſu non pōt ꝯtrahere matrimoniū qꝛ nec ꝯſumare ꝙ ēt legitimare nō poſſit filium modo p̄dicto teſtādo. In con tra facit qd̓ no. Cy. C. de naͣlibus lib. l. nuꝑ. Riz. diſpu. h̓. Item vide qd̓ no. Cy. C. de nuptijs. Quod ab ini Iquis in ſena. uonon pala s tractu temporis conualeſcit. hoc dicit. Et de hoc dicit̉ per glo. jͣ. de regu. iuris. l. que ab ini tio per Dy. in. c. non firmat̉. extra de regu. iuris. lib. vi. ꝑ glo. extra de his que fiunt a prelato ſine conſenſu capitu li. c. cum nos. ⁊ directe caſum iſtius. l. vide extra de cōiugio ſeruorum. c. fi. ⁊ quod ibi no. ⁊ quod no. in. c. nō debet. extra de conſangui. ⁊ affinitate. Ex lec. anti. ¶ Ceſſante impedimento actio conualeſcit qꝛ non erat omnino nulla. alias requireretur ꝙ ſuꝑ ueniret cauſa confirmans. NOVA ADDITIO. ¶ Ex lectura antiqua. ¶ In.§. qui vide de intellectu iſtius.§. per Guil. sͣ. de cō ſti. pecu. l. i. in. q. an maſculinum cōcipiat femininum. Libertus a patrono Ciendum. rogaius igeniius eſt quo ad familiam patroni abſtinere tamen debet a nuptijs ſenatoris. hoc dicit iſta. l. no. quod nota ⁊ tene menti. Modicum interuallum rē CeriMꝫ. nō alterat boc dicit. iſtan. l. ¶ No. ex hac. l. ꝙ reconciliatio facta īcōti nenti operatur vt ſemper videatur idem matrimonium ⁊ eadeꝫ dies. circa quod vide quod not. in. l. his.§. vxor. jͣ. ſoluto matrimo. l. diui ſeueri. jͣ. de iure do. l. poſt diuortium. eo. titu. quod nota. Ex lectura antiqua. ¶ Modicum interuallum nō in ducit diuerſitatem actuum ſed preſumptꝭ. idētitatis. ad hoc allegatur. Vel ſic. Propter celeritatem actuum pre ſumitur vnum ⁊ idem factum. Enerali mandato. ne le mandatum de nuptijs ꝯͣhendis nō ſufficit niſi mādantis ratihabitio ſubſequat̉. h. d. gu inducit hanc. l. generaliter ad. q. qd̓ dic vt in ea. Ex lec. anti. ¶ In mr̄imonio requirit̉ ſpeciale mada tum. ⁊ no. ar. glo. que arguit ꝙ habēs generale madalū non poſſit

De ritu nuptiaꝝ. non poſſit pn̄tare. ⁊ adde qd̓ no. Archi. lxi. diſt. nullus. No. Utor vel curator. ſꝫ ar. ꝙ tutor teſtamētariuſ nō repellat̉ occaſiōe de biti. qꝛ ſuſpitio purgat̉ ꝓpter aucͣtem teſtamē ti ẜm Cy. in aucͣ. minoris. ꝗ allegat hāc. l. non.n. illa aucͣ. continet preciſam ꝓhibitionē. ſed ratio illius auctꝭ. ſuſpi tio cauſata a debito vel credito. que ſuſpitio pōt admoueri per teſtatorem vt dixi in. l. pater filio. sͣ. de ꝓcura. In ꝓuinIquis officium. da quam quis adminiſtrat ſponſalia ꝯͣhere pōt. vxoreꝫ autem ducere non pōt nini veterem ſponſampoteſt tamen eius filias nuptū tradere. hoc dicit. Ex lec. anti. ¶ No. ꝙ facilius pōt quis dare filiam al teri qͣꝫ accipere vxorem pro filio. qꝛ in primo caſu tranſfert in poteſtatē mariti. In ſecūdo acquirit poteſtatē qd̓ non eſt ꝑmiſſum regenti ꝓuinciam ẜm Rizar. ⁊ vide qd̓ no. Guil. in. l. i. sͣ. de conſti. pecu. Nota tex. ibi dum dicit Tuprum. mnatris familias honeſta tem ⁊cͣ. ꝙ licet concubinatus de iure ciuili ſit licituꝫ tamen illa que ſtat pro concubina non dicitur honeſta mater familias. hoc dicit. ¶ Circa nuptias ꝯͣhenEmper iii. das non ſolum rigor ſed etiam equitas inſpiciatur. hoc dicit. iſta. l. ¶ In tex. ibi quid honeſtū ſit. circa iſtum.§. vide quod no. extra de ꝯſanguinitate. c. non debet. ⁊ qd̓ habes. xxxi. diſt. c. nicena. Ex lect. anti. ¶ Nota ꝙ in mr̄imonijs maxime debemus conſiderare honeſtatem. Palaꝫ di Alam queſtum. atur facere illa q̄ ſine diſtinctione ꝑſonarū ſe ꝓſtituit. ⁊ nō ſolum īfamia notat̉ illa q̄ pn̄tialiter modo facit. ſed ēt illa que iaꝫ fecit. lꝫ modo facere deſijt ⁊ pre textu pauꝑtatis non excuſat̉. h. d. iſta. l. ¶ No. ex hac. l. qn̄ dicat̉ mulier palaꝫ queſtū facere. ¶ Scd̓o no. ꝙ mulier turpiter viuēs pretextu paupertatis non excuſat̉. circa qd̓ vide. xxxij. q. v. c. ita. ⁊ vide quod no. ī. c. ex lr̄is. extra de diuor. ⁊ in. c. quoniaꝫ. extra de ſimonia. in. c. ſiquis ꝓpter neceſſitatem. extra de fur. ¶ Ultimo no. glo. ſuꝑ verbo taberna. que dicit que eſt taberna que caupona ⁊ quid ſtabulum. ¶ In glo. que incipit accipiēdo. ibi ſup ponit. vide hoc qd̓ habes in. l. maritus.§. qui queſtum. jͣ. de adul. quod nota ⁊ tene menti. Ex lectu. anti. ¶ Iſta. l. declarat que ſit publica mere trix. ⁊ facit ad. q. quis dicatur publicus vſurarius. Que turpiter vixit ſemper eſt Non ſolumt ignominioſa. Nota que dicatur lena ſeu Lenocinium. cuſiana. 9 No. quem fieri infameꝫ Que in adull c. ipſo facio. ⁊ poſſea per ſnīam. ⁊ ſic infamis infamat̉. ſic excōicatus iterū excōica iūt lꝫ non ſit magna pena infami iterum infamari. vt. l. ij. C.vt intra certum tempus. ⁊ adde hic qd̓ not. Archi. l. diſt. ſiquis benedictionem. In tex. ibi qꝛ factuꝫ. Si deprehenſa. got. ꝙ inſamis ipſo facto non liberat̉ ab infamia per ſnīam abſolutoriam. qd̓ cit no. ¶ Et no. hic illud verbum delictum tuum te punſt non ego. vt no. sͣ. de ꝓba. cum ꝓbatio ẜm Riza. B. ¶ Senator non po Senatus cenſull? teſt ducere i vxo rem dānatam in publico iudicio. hoc dicit. ¶ Deprehenſa in adulterio efaue in adui. acuur infamis ſiue poſti depbenſionem ſequat̉ ſnīa ſiue non etiā ſi ſequat̉ ſnīa abſolutoria. qꝛ. l. ipſum factū notat. h. d. ¶ No. ex hoc tex. ibi dum dicit qꝛ factum. l. ⁊ non ſnīam notat. ꝙ quando lex no. factum ſnīa non requirit̉ vt hic. ⁊. l. quid ergo.§. cum aūt sͣ. de his qui no. infa. ⁊ qd̓ no. in. l. i.§. qui eam. eo. ti. ⁊. ff. de poſtu. l. i.§. beſtias. vbi bonus tex. ff. qd̓ quiſqꝫ iur. l. iij.§. i. qd̓ nota pro ſtatutis dicentibus ſiquis ita fecerit puniat̉ ipſo facto. nam cum tale ſtatutum notet ipſum fa ctum ſnīa non requirit̉ vt hic ⁊ in iuribus.sͣ. allegatis. ¶ In glo. que incipit ſecus. ibi ſecus ⁊cͣ. nota idem qd̓ no. Ioā. ibi hic no. Azo in ſumma. C. de his qui no. infa. iuris autem infamia. In glo. que incipit ſed an ibi nota. ⁊ pro hac opi. Ioan. facit optime. l. i.§. qui iudicio. sͣ. de his qui no. infa. ⁊ eſt ſpeciale in adulterio ꝙ ſola deprehenſio inducat infamiam. non autem eſt idem in alijs pu blicis iudicijs. ſed ſententia requiritur vt ibi. ¶ Ex lectura antiqua. NOVA ADDITIO. ¶ In v̓bo tex. ſolet.i. ſolitū eſt. ¶ In v̓bo iex. qua.ſ. do mo. ¶ In v̓bo tex. delectu.i. ſine diſtinctiōe. ¶ In verbo tex. cōmittit cum delectu. ¶ In v̓bo tex. altero.ſ. tm̄. in. q.§. ſi qua. ¶ In v̓bo tex. qd̓ in adulterio. No. hic ꝙ infamis iterato fit īfamis ſic excōicatus iterū excōicatur. licet nō ſit ei magna pena. Hinc eſt ꝙ ſi infamis cōmittit delictum ꝓpter qd̓ aliter infamaret̉ non infamia irrogatur ei ſed alia pena corporalis infligit̉. vi. C. vt intra certum tempus cri. quo. termi. l. ij. Riz. malū. ſed cū iſta pena ſit pena priuationis qūo priuat ſi nō inuenit habituꝫ. Rn̄deo priuat potētiaꝫ habitus. vn̄ remota vna excōica tione remanet altera qd̓ nō eſſet ſi ſcd̓a non eſſet. ⁊ habemus ſil̓e de p̄uatione que priuat potētiam de ma. te. titia .§. lucius. ⁊ dic in hoc vltimo. aut plures pene emanant ex vno facto. ⁊ tūc vna reſtō ſufficit. aut ex pluribus tunc ſecus vt nō. Ia. de are. ⁊ Cy. poſt eū. C. de nup. ſi libertā. Item dic ꝙ reſtitutio ſufficit niſi ſit abrepticia. vt extra d̓ reſcriptis. c. dilectus filius Abbas. ⁊. ff. de in ius vocan. ſed ſi hāc. l.§. patronū. An ſufficiat vnica abſol̓o. Rn̄deo ꝙ nō nam reſtō nō reſtituit oīa qn̄ eſt aliud impedimentum de quo reſtituēs nō cogitauit. C. de ſen. paſ. l. fi. vide Inno. de p̄ben. extirpāde. vide Archi. l. diſt. ſiquis bn̄di ctionem. ¶ In glo. de ſola. in.§. ſi deprehepſa. In v̓bo tex. vocauerat. No. laudabile verbū ꝙ vbi aliquis cōdē natur ſuꝑ delicto non pōt dici iudici ꝙ ipſe cōdēnauit ſꝫ ipſa lex ꝓpter factū ſuum vt hic. ⁊ ar. C. ſi ẜuitus ven. l. ſi cuti.§. ſi querat̉. ⁊ in aucͣ. de iudi.§. oportet. Rizar. malū. An ergo ille ꝗ ſtatuit. l. mortis ſit irregularꝭ. ⁊ dic. xxiij. q. v. officia per Archi. Qūo inꝗſitor qui tradit hereticuꝫ curie ſeculari excuſet̉ ab irregularitate. xxiiij. q. v. quēadmodū ad fi. per Archi. Si clericus interrogat̉ a layco de maleficio alterius qual̓r rn̄dere debeat ea. cā ⁊. q. vltima per Archi. ⁊ peſſime per Arc. l. lege iul.§. capite ibi non aūt obeſt auū ⁊ auiam. ¶ Not. hic ꝙ appellatione pr̄is ⁊ matris non cōtinet̉ auus ⁊ auia. Et eſt rō qꝛ tractat̉ de odio. vt de adul. pater. cū. l. ſeq. vbi ꝯtinet̉ ꝙ appellatio ne pr̄is non ꝯtinet̉ auus nec appellatiōe filij ꝯtinetur nepos ⁊ hͦ obtinui in odioſis ⁊ penalibꝰ ſtatutis. Et ſic pꝫ ꝙ ſtatutū ciuitatis quo cauet̉. vt pater det portioneꝫ ſuo filio delinquēti non hꝫ locum in auo ⁊ nepote ⁊ ſic p̄die rn̄di de facto ꝯſultus. ¶ Itē no. hic ꝙ appellatiōe pr̄is non ꝯtinet̉ pater naͣlis tm̄. ⁊ ꝯcor. sͣ. de adul. l. v̓ba. vn̄ facit ad qōnem vtrū pena. l. iulie maieſtatis ꝑtineat ad filios natos ex pr̄e ſpurio vel naͣli tm̄. Et dicūt ꝗdam ꝙ nō per. l. p̄dictas. ⁊ sͣ. d̓ ſenatꝭ. l. liberos. ⁊ de ſtatu ho. lex na ture qd̓ verū eſt etiam ſi ꝓuiſio legis reſpiceret rōnem ciuilem. ſed qn̄ reſpicit rōnem naͣlem ⁊ ꝓuiſionē factam iu re naͣli ſolo inſpecto nō debemus ꝯſiderare legitimitateꝫ ſed nāͣlitatē. vt. sͣ. eo. l. adoptꝭ.§. idem ⁊ in ẜuilibus. ⁊. jͣ. d̓ accu. hoc accuſare.§. fi. imꝑator eniꝫ ⁊ res publica parit tūc cuꝫ homo naſcitur ſicut pater. vt. jͣ. d̓ vētre in poſ. mit. .l. i.§. ⁊ gn̓aliter. ⁊ cuius ſaluti magis qͣꝫ patri debemus ſtudere. vt. sͣ. de religioſis. l. minime. ⁊. jͣ. de mu. ⁊ ho. l. ho nor.§. plebei. vnde cuꝫ puniatur filius qꝛ eſt de ſanguine

De ritu nuptiaꝝ. De ritu nuptiaꝝ. improbato. vt. jͣ. ad. l. iul. maie. l. quiſquis. videtur ꝙ vbi pater huiuſmodi ſit certus ẜm certitudinem humanaꝫ ꝙ filius puniatur pena illius legis. Item per hoc reſponde tur illi qōni ſtatuto cauetur ꝙ omnes banniti rebannian tur ⁊ cancellent̉ de banno exceptis bannitis pro eo ꝙ pa trem occiderunt aut patruū ſiue auunculuꝫ interfecerūt. Nunquid poterit exire de banno qui interfecit patruum vel auunculum ſpuriū vel naturalem. pro ⁊ contra poteſt dici ex legibus predictis. tn̄ cum ſtatutum videatur exce piſſe iſtos bannitos vt parricidas ⁊ in parricidio cōmittendo ſolam naturam que cōis eſt conſideremus. vt. d. l. hos accuſare.§. fi. dicendum eſt ꝙ cancellari non debeāt ad qd̓ facit preallega.§. Item in ſeruilibus. vt. sͣ. de in ius vocando. l. parentes. licet de facto fuerit conſultum in cō trariū in ciuitate florētie ⁊ male vt ex premiſſis apparet ꝑ Cy. Speculator tenet id qd̓ conſultum fuit in Spe. de accuſato in prin. An in contractu appellatione filioꝝ cōtineantur naturales. dixi in. l. filij diffi. an ſi profertur a lege no. Guil sͣ. de in ius vocan. parentes. ⁊ per Cy. C. de interdicto mater. libertinū ibi videas. ⁊ vide qd̓ no. Inno. de reſcrip. nonnulli. ⁊ vide de accuſa. hos accuſare.§. omnibus ibi ſed cū natura cōis ſit ⁊c̄. Lex iulia prohibet ſena Ege iulla. torē ⁊ deſcendentes ex eo per lineam maſculinam nuptias vel ſpōſalia contrahere cum liberta vel cū ea cuius pa ter vel mater artem ludricam exercuit. ⁊ ecōtra libertus vel artem ludricam exercēs ſeu cuius pater vel mater ar tem ludricam exercuit prohibetur cuꝫ filia ſenatoris vel deſcendentium ex eo per lineam maſculinam matrimoni um contrahere. h. d. iſta. l. notabilis. Ex lec. anti. ¶ No. appellatione patris ⁊ matris non contineri auus ⁊ auia. ⁊ eſt ratio qꝛ tractatur de odio. vt jͣ. de adul. patri cum. l. ſeq. Et ex hoc patet ꝙ ſtatutum ci uitatis quo cauetur ꝙ pater teneatur aſſignare portionē filio delinquenti non habet locum in auo ⁊ nepote ſcd̓m Cy. in addi. qui dicit ſe de facto cōſultum ſic reſpondiſſe ar. contra. sͣ. ad mace. filiuꝫ habeo. ſed ibi eſt fauor ex ꝑte parentum. hic odium. ¶ No. in v̓. nec diſtinguit̉. ꝙ appellatione patris non cōtinet̉ pater baſtardus. ſed pater legitimus. concor. C. de adul. verba. ⁊ hoc verum quādo prouiſio legis reſpicit ciuilem rationem. ſed quādo reſpi cit rationem naturalem.i. naturalitatem ipſam. tunc omnes complectitur. vt. sͣ. e. adoptiuus.§. ſeruiles. ⁊. jͣ. de accu. l. hos accuſare.§. fi. vnde filius baſtardus bene poſſet vindicare mortem patris tanqͣꝫ proſequens ſuam ſeu ſuo rum iniuriam per illum notabileꝫ tex. qꝛ in affectꝭ. iſta cō ſideratur ſola naturalitas. ⁊ facit. l. ij. cum ſequentibus. jͣ. de liber. cauſa. vnde ſi ſtatutum dicit ꝙ omnes banniti re banniatur exceptis his qui patrem occiderint nō veniet rebāniendus filius naturalis qui patrem occidit. qꝛ ratio ſtatuti ponderat naturalitatem lꝫ contrarium fuerit conſultum ⁊ male ẜm Cy. in addi. Spec. tenet pro conſulto re in Spec. de accuſato. in prin. pro ⁊ contra. facit quod no. Inno. de reſcrip. nōnulli. Iſta diſtinctio fuit Guil. de cu. sͣ. de in ius vo. parentes. ⁊ Cy. C. de interdicto ma. li. bertinuꝫ. ⁊ vide per Cy. C. ad. l. iul. ma. quiſquis. ⁊ vide Are. lvj. di. preſbyteroꝝ. ⁊ fuit qō de facto an baſtardi in telligerentur eſſe de caſato. ⁊ fuit cōſultum ꝙ non ⁊ male. qꝛ iſta verba ſapiunt naturalitatem ⁊ ſunt nomina facti ⁊ non nominis. ad hoc facit. sͣ. de capi. dimi. tutelas in ratione ſui. facit. l. i. C. ſi rector prouincie. vel ſi quacunqꝫ preditus poteſtate. Liberta nupta patroN eo iure. nō non poteſt diuerte. re eo inuito. h. d. iſta. l. notabilis. ¶ No. tex. ibi nec enim. Ex lec. ant. ¶ Collige in iſto.§. ar. ꝙ capitulum canonicoruꝫ ſi eſt maior pars poteſt aliquo abſente gerere ne gocium. qꝛ abſens habetur pro contradicente. ſed eo cō tradicente nihilominus procedit volūtas maioris ꝑtis. Cy. in addi. ar. contra. sͣ. de arbi. ſicuti. ſed ibi loquitur in iudicijs vel quaſi. hic in extraiudicialibus. Item ibi non vt collegium. ſed vt ſinguli. Item ar. contra extra d̓ elec. quod ſicut. ſꝫ ibi loquitur in actu electiōis vel poſtulatio nis qui debet fieri cum magna ſolēnitate. ſed dictū Cy. intelligitur in alijs actibus puta in contractibus pro iuito habetur ille qui nō aſſentit. ⁊ eſt inuitus preſumptiue non vere. hoc dicit. Clud dubitationis. Illud qd̓ dicitur de liberta ꝓpria nupta patrono ꝙ eo inuito non poſſit alij nubere habet locum in liberta cōmuni. h. d. cum duabus ſe. no. tex. ibi qꝛ non propria ⁊c̄. ꝙ illud qd̓ dicitur qd̓ eſt cōmune eſt meum. vt. l. ſerui electi.§. fi. jͣ. de lega. i. l. pupil.§. fi. j. de verbo. ſig. eſt verum qd̓ dicitur eſſe meum improprie nō autem proprie. ⁊ ſic habetis hic tex. pro glo. que eſt in. l. id qd̓ noſtrum. jͣ. de reg. iur. nota. etiam de hoc in. l. ij. jͣ. de inſti. ⁊ ſubſti. de quo per Dy. ⁊ alios doc. in. l. ſerui elec. .§. fi. jͣ. de leg. i. ⁊ per Cy. C. qui teſta. fa. poſ. l. i. ⁊ per eundem Dy. in. c. quod oēs tangit extra de reg. iur. libro. vj. quod no. ⁊ tene bene menti. ¶ Ex lectura antiqua. NOVA ADDITIO. ¶ Quod dicta filia non admittatur probatur multis ra tionibus. ⁊ primo capio quam faciunt dicti filij poteſt di ci mortis cā capio. C. ad. l. fal. in donatio. C. de dona. īter viruꝫ ⁊ vxo. l. res. ſed in mortis cauſa capione inſpicitur conditio capientis tꝑe mortis. ff. de dona. cauſa mortis. l. in mortꝭ ergo ⁊ hic inſpicienduꝫ eſt tempus ſcientie que mortem ciuilem inducit. ff. de capi. di. amiſſio.§. qui defici unt. nam banniti ad mortem pro mortuis reputātur pre ſertim quo ad bona que eis auferūtur. vnde nudi exulāt ⁊ actiones in fiſcū tranſeunt. eo. ti. tutelas in fi. ⁊. C. ad. l. iul. de vi. l. ij. ⁊ plene no. de iure fiſci. l. iij.§. cum ex cauſa. Secūdo ſic ſicut ſe habet mors naturalis ad ſucceſſionē. ſic hec damnatio ad premiſſam capionē. ſimile. C. de ep̄is ⁊ cleri. deo nobis. ſed in vera ſucceſſiōe inſpicitur tēpus mortis. vt inſti. de ſucceſſionibus cogna.§. proximus. ergo ⁊ h̓ quaſi tempus mortis ſcīe cōſideretur. Tertio ſic tria ſunt tempora.ſ. delicti ⁊ iſtud non videtur conſiderā dum qꝛ quo ad ſtatum damnatoꝝ actum ſententia nō de lictum cōſideratur. vt. ff. de penis ꝙ ad ſtatu. ſecūdum te pus eſt tempus rei iudicate. ff. de accuſa. ex iudicioꝝ. tertium tempus eſt tp̄s executionis. vt. C. de epiſcopa. audi. aditos ⁊ hoc tertium tēpus videtur conſiderandum qꝛ cum de actu in aliquo tempore explicando agimus conditio perſone eſt intuēda ẜm tempus illiꝰ actus. vt. ff. ſi ex noxa. cā agatur. l. pe. ⁊. ff. de heredibus inſti. l. in tempus ⁊. l. fi. ff. de ſti. ſeruoꝝ. Cum igitur hic agatur de actu aſſi gnationis fiende ergo tempus aſſignationis cōſiderabit ⁊ dicta filia repelletur. Quarto ſic ſtatutum vocat filiam non nuptam ⁊ nō dotatam ſub rōne pauperis qꝛ dicit ne mendicare cogatur tunc arguo ſic. ſi teſtator reliꝗt̉ bona ſua pauperibus aſſignanda ⁊ diſtribuenda per titiuꝫ tp̄s diſtributionis ⁊ executionis inſpicitur. vtrum ſit paupevel non vt. l. ſiquis ad declinandam. ⁊. C. de ſac. ecc. illud ergo ſic erit hic. Quinto ſic ceſſante rōne legis ceſſat. l. maxime qn̄ ratio eſt ſcripta in. l. vt.§. qͣꝫuis ſed hic ſi fillia eſt dotata ceſſat rō illa ne bōis paternis ex toto priuetur nam non priuatur ex toto que dotē hꝫ. l. emptor.§. ancilla de rei ven. l. pe. de colla. do. Sexto ſic dicta in p̄cedeſ tibus vident̉ repetita in ſequentibus. l. titan.§. idē fn̄dit ⁊ repetitio intelligit̉ eē plena. vt. ff. de fun. inſtru. l. ſeye. y. gayo. Sꝫ ſi ſtatutū dicit ꝙ filia dotata nō fuerit ⁊ poſea dicit aſſignetur filijs. intelligo ꝓut refert̉ ad filias de non dona. ar. ff. de ver. ſig. ſi cū fundum de interro. ac. ſi derenſor.§. i. nā hec vr̄ eſſe mors ſtatuti que ex p̄cedentibus coi ligit̉. ff. de leg. l. ſi ſeruus pluriū.§. fi. de fun̄. inſtru. cū dela pulationibus.

De ritu nuptiaꝝ. 232 Septimo ſic mutatio de vno eſſe quod requiritur. ad ali quem actum in oppoſituꝫ eſſe impedit ius capiendi. ff. de addimen. lega. l. iij. in fine. ⁊ nota. C. de fideicōmiſſ. l. fi. deicōmiſſum. ⁊. C. de dona. inter virum ⁊ vxo. l. a marito ſed ſic eſt hic ergo ⁊c̄. ff. de annuis lega. liberto.§. largius accedat per ſimile. ff. de arbi. non diſtin.§. ſacerdotio cum ſi. Octauo ſic cauſa impediens emergens ante factuꝫ im pedit rei agende effectum. vt. ff. de bonoꝝ poſ. l. iij.§. ⁊ ac quirē. ff. ex qui. cau. ma. deniqꝫ. ſed hic nuptie ⁊ dos ſunt cā impediens ⁊ emergunt ante factum. ergo impediunt aſſignationem fiendam. Nono ſic iſta filia non habet ius tempore ſcīe inſpecto ergo ⁊c̄. ff. de aqua plu. arcen.§. de eo opere. de condi. fur. l. ⁊ ideo inſti. de perpe. ⁊ tempo. ac.§. fi. Decimo ſic filia admittitur ſi nō nupſerit ⁊ repellitur ſi nupſerit. Tunc arguo ſic ꝯditio ſi non nupſerit eſt conditio excluſiua ſed conditionem excluſiuam ſemel extare ſufficit de fideicom. l. tays.§. intra. ar. de ſolū. diſpēlatorem in fi. Nam hic ſunt due cauſe.ſ. remota.i. delictū ⁊ proxima.i. ſnīa. at ſufficit conditionem extare intra cau ſam remotam ⁊ cauſam proximam. vt. C. de inſti. ⁊ ſub. l. ſi quis heredem. ⁊. ff. de condi. ⁊ demon. l. hec cōditio in prin. Vndecimo fiſcus metitur ius ſecundū tempus ſententie. vt. ff. de accuſa. ex iudiciorum ergo ⁊ filia que pretendit cauſam a fiſco. vt. ff. de pigno. ſi ſuperatus.§. fi. ⁊. ff. de iure fiſci. l. ſenatus.§. i. naꝫ poſterior in tempore nō eſt prior in iure. ff. locati in operis. ⁊ ſucceſſor iuris auctor. vter. vt. l. pompo.§. cum quis. de ac. poſ. ⁊. ff. de acti. em. pti. l. venditiōe. Duodecimo videtur caſus ꝙ tp̄s ſenten tie conſideretur. cum premoriens non tranſmittat ius ad heredem ⁊ poſt delictum oriens admittatur. C. de bonis dam. l. fi. in prin. ff. de bonis dam. l. i.§. i. ⁊. l. cum ratio ⁊ hec ſufficiant pro iſta parte. In contrarium ꝙ filia admit ti debeat liquido demonſtratur rōnibus infraſcriptis ⁊ premittitur ꝙ dictum ſtatutum ꝙ filiam dotatā ⁊c. vt ita dixerim preterit īmo quod plus eſt a contrario ſenſu excludit eā ⁊ exhere.i. excludere videtur vt ſilentium ſtatu ti pro exheredatione ſit ar. inſti. de inoffi. teſt.§. fi. C. de teſta. milita. ſicut certi. ⁊. l. ſi cum vel in vtero. ⁊ ar. a cōtra. rio ſenſu operatur. ff. de leg. ij. ſtatu liberum.§. fi. ff. de iud. cum pretor. ff. de officio eius cui man. eſt iuriſditio. l. i.§. eius rei. No. de hoc ar. a contrario ſenſu. C. de fur. apud antiquos. C. de ep̄iſ. ⁊ cleri. conuenticulam. Sufficit eniꝫ legiſlatori deſignari quos admitti vult ad iurꝭ beneficiū vt ceteri non comprehenſi ſub. l. tacite excludantur. vt. ff. ſo. ma. Si v̓o negoicū vt. ff. de viro. ⁊c. Iteꝫ p̄mitto ꝙ dictum ſtatutum eſt contra pietatis officiuꝫ non dico ꝙ nō valeat. nam ſi valet exheredatio patris contemplatione dotis multo fortius valet ſtatutum. vt no. ff. de regul. iur. nec ex pretorio. ⁊ no. per Dy. in. c. indultum. ⁊ per Cy. C. de nup. l. ſancimus. el primo tamē ſine dubio ſtatutuꝫ eſt iniquum. ⁊ ideo non trahenduꝫ ad tempus vel caſuꝫ excluſiuum de ſtatuto non cōprehenſum. vt. ff. de ven. in poſ. mit. l. i.§. ſed ſi quis heredem. ⁊ no. C. de poſtu. here. inſti. l. fi. nec ob. ſi dicatur ꝙ non eſt iniquum denegando premium p̄dictum ſeu libertatē ſuam. ar. de nego. geſt. tu lori. qꝛ īmo auferret iuris ꝓuiſionem. vt in auc̄. de man. princi.§. oportet. ⁊ ī aucͣ. vt nulli mo. c. i.§. ſi quis hominem coll̓. x. ⁊ in auc̄. de inceſt. nup. ⁊ in auc. bona dānato fu. vnde non eſt mera largitas ſed impēſio debiti. ff. de ritu nup. proxi. ff. de aqua quoti. l. i.§. permittitur. Oꝛ his premiſſis arguo ſic conditio negatiua relata ad certū tēpus non exigit ꝙ ſit vera niſi pro illo tunc cū al̓s cōditio negatiua nō ē coarctata nō verificetur niſi per impoſſibi le eſſe quādo.ſ. ſpes affirmatiua eſt ſublata. vt. ff. de ꝯditi⁊ de. l. cum tale.§. meuie. ⁊. l. mutiane. de ver. ob. ita ſti. ⁊ .l. hoc iure. ⁊ no. C. de pactis. l. i. ⁊. C. de trāſac. ſiue apud acta. ſed hic cōditio ſi nupta nō erit eſt relata expreſſe ad ip̄s delicti. ergo ſufficit tunc verā fuiſſe. ſic enim inquit ſi delinquens filiam nō nuptam habuerit. Certum eſt autē delinquentem tūc non habuiſſe filiam nuptā. ergo debet admitti vt conditio relata ad participiū ſignificet ẜm tēpus participij. ff. de noxa. in delictis. ergo ſi extraneus. ff. de teſtō milita. l. ticius. ⁊. ff. de iur. om. iudi. ſi quis id qd̓ .§. qd̓ ſi dum ꝓponitur. Secundo arguitur ſic fortius vl̓ ſaltim eque forte eſt ius filij in hac acꝗſitione qͣꝫ ius fiſci. vt. l. cum rō.§. pe. de bonis dā. ſed per actū ſecutum poſt delictū non preiudicat̉ fiſco. vt. l. dicta. l. cuꝫ rō.§. ij. ergo nec filio. vnde dotatio poſtea ſecuta nō habet filie obſtare ⁊ maxime ſi nō cōſenſit dotationi ſue. ff. de adopti. l. in adop. ⁊. l. ſi is qui filium ⁊ ſi ꝯſenſit ⁊ ex poſtfacto apparet leſio poſſet filia ſi erat minor reſtitui qꝛ capta eſt dum conſenſit patri. vt. ff. de minor. l. iij.§. ſi quid minori. Tertio ſic ſtatutum non eſt ſic interpetrandū ꝙ inducat ꝑpetuam viduitatē. īmo contraria interpretatio dꝫ fieri fauo re ſobolis ꝓcreande. ff. de condi. ⁊ demō. hoc modo. Sꝫ intelligendo ꝙ filia non poſſet nubere ante ſnīam ſuſpen duntur nuptie donec pater cōdemnet̉ que dura expectatio ⁊ longa eſt ⁊ mulieris pudicitie ⁊ patris voto repugnat. de ver. ob. inter ſti.§. ſacr̄m. de fal. querela de condi. ⁊ demon. cum tale in prin. Nota ꝙ noEnatoris filia. puutas perdi tur per turpitudinem vite. ⁊ correatus tollit honorem. vt. l. prima. C. vbi ſenatores vel clariſſimi. Nota ex hoc tex. ꝙ non Roxime. dicitur conſerre aliqd be beneficium ille qui ex neceſſitate aliquid facit circa quod vide quod habes extra de ſi. c. de hoc autem. ¶ In glo. l. nuptie. que incipit adeo. vide hͦ quod no. C. de nup. l. nemini. inſtitu. de nupti.§. ij. ⁊ tene menti. ⁊ nota tex. in. l. quintiam. ꝙ propter emācipationes quis non efficitur extraneus. facit. C. de rei vxo. acti. .l. i.§. extraneo. Ex lec. ant. ¶ No. ꝙ non preſtat beneficiuꝫ qui impē dit debitum. Cy. Idem Ia. de heredi. inſti. ſi ſerpo. vide de aqua quoti. l. i.§. permittitur. Tēporis diu Iuus marcus. iumitas iuri d ignorantiam cum numero liberoruꝫ inducūt principem ad liberorum legitimationē. h. d. iſta. l. ¶ Nota duo. primo ꝙ legitimatio liberorum ſpe ctat ad principem de iure digeſtorum. ¶ Secundo no. ꝙ legitimatio trahitur retro ad tempus cōceptionis qꝛ finguntur legitime cōcepti. tex. eſt notabilis hic ⁊ habes alibi ꝙ legitimatio nihil aliud eſt qͣꝫ reſtitutio natalibus vt in auc̄. quibus mo. naturales effi. legi.§. illud tamen. ⁊ .§. ſeꝗ. vnde ſicut reſtitutio trahitur retro. vt. jͣ. de nata. reſti. l. i. ⁊. l. ij. ita ⁊ legitimatio ẜm hūc tex. notabilem. quia dicit trahi retro ad tempus conceptionis. quod tene mē ti pro quadam queſtione quam diſputauit Io. an. d̓ qua q. facit mentionem Ia. de bel. in auc. qui. mo. na. effi. ſui. colum. vij. Sequitur ex lec. anti. Ui in prouincia. Diuus. No. ꝙ imperator pōt diſpenſare cū ſpu rijs ⁊ ꝙ parentū ignorantia tꝑis lōgitudo ⁊ numerus liberoruꝫ afferunt iuſtam cauſam diſpenſandi. quod eſt notandum. ¶ Nota ex iſto.§. ꝙ imperator poteſt legitimare ſpuriuꝫ. etiam inceſtuoſum. puta natū ex conſanguinea. quidam canoniſte in. c. per venerabilem. qui filij ſint legi. dicunt ꝙ quādo eſt impedimētum iuris canonici ne filij ſint legitimi. ꝙ imperator non poteſt ꝓprie legitimare. ſed poteſt conferre quedaꝫ iura legitimo rum. puta ius ſuccedendi ⁊ honores ciuiles. non tamen ſunt legitimi quo ad beneficia. ⁊ idem dicunt quidam in legitimatione que fiet per ſtatutum ciuitatis. de hoc tangit Ia. in lec. in. l. ij. C. de iure annulorum aureorum. teti gi in. l. omnes populi. de iuſtitia ⁊ iure. ¶ Nota ꝙ matrimonium non poteſt preſcribi etiam per. xl. annos.

De riintiDe citu nupllaꝝ. ¶ Nota ꝙ licet confirmetur productum non tamē cōfirmatur producens. vnde non confirmatur hic matrimonium licet confirmetur ſtatus filiorum. NOVA ADDITIO. ¶ Ex lectura antiqua. ¶ In verbo tex. diuus ar. ꝙ ſi aliquis eſt in poſſeſſione legitime filiationis per longiſſimum tempus ꝙ p̄ſcribat exiſtentiam legitimitatis. Sed dic contra per. l. iura ſanguinis. de reg. iur. vnde iuri dicendi aliquem eſſe vel nō eſſe ſuum filium vel patrem vel conſanguineum non pre ſcribitur tempore. quia contra ius naturale non poteſt p̄ ſcribi. Item probatur per hanc litteram. nam ſi valet pre ſcriptio hic non fuiſſet neceſſaria diſpenſatio principis. ¶ Item nota hic ꝙ legitimatio vocatur cōfirmatio hic in ver. confirmamus. ¶ Item nota quid operatur legitimatio quia idem ꝙ legitima conceptio. vnde patet ꝙ retrofingit ⁊ merito quia alibi vocatur reſtitutio natalibus. vt in aucͣ. quibus modis naturales effi. legi.§. i. pro hoc de iniuſto te. ſiquis filio ex. in.§. pe. Sed videtur con tra. sͣ. de ſtatu ho. paulus. ſed non trahitur retro quia nō eſt vnde cum fictio ſit tractio termini ad terminum non ſit vbi deficit terminus vel terminans quia omnis fictio requirit terminans ⁊ terminatum. ¶ Item nota quod eſt fictio quadruplex extenſiua. C. de inoffi. teſta. l. iij. huiuſmodi eſt fictio poſtliminij reſtrictiua ſiue priuatiua. vt fictio. l. cornelie. inductiua vt ꝙ non iuſtus filius fingatur iuſtus. ex hoc quelibet actio vtilis datiua ꝓcedit. Si vero lex dicat vix vtilis datur vix non notat fictioneꝫ ſed debilitatem cauſe efficientis ſeu fingentis. de iſta fictione loquitur. C. rem in preſenti. Item eſt fictio vnitiua quia duos dies fingit vnum. de verborum ſigni. cum biſextus que patres ⁊ filios fingit vnuꝫ corpus. C. d̓ impu. ⁊ alijs ſub. l. fi. que virum ⁊ vxorem fingit vnam carnem. Fictio declaratiua non reperitur qꝛ declaratio non eſt niſi verorum. Preſumptio iuris ⁊ de iure eſt declaratoria rei du bie quia preſumptio eſt verorum fictio eſt falſorum. vt. l. mulier.§. cuꝫ proponeretur. ff. ad treb. Preterea turpis ⁊ contra bonos mores eſt cōditio hec adiecta virgini ex cludo te ſi nupſeris. Item contra publicam vtilitatem. er go ſtatutum ſi hoc expreſſe diceret non valeret. de regul. iur. nec ex pretorio. C. ſi contra ius vel vtilita. publi. l. fin. facit quod no. C. de indicta viduitate aucͣ. cui relictū. Cū igitur hoc expreſſe ſtatutum non dicat. non eſt intelligen dum nec referendum ad caſum iſtum. vt. ff. de libe. ⁊ poſthu. cōmodiſſime ⁊ caſus omiſſus a ſtatuto eſt decidens per ſimile ratione legis ſcripte.i. iuris communis. vt. l. de quibus ergo ⁊c̄. Quarto ſic filia non dotata non excludi tur. ſed hec eſt non dotata. nam poſt delictum cōmiſſum ante ſententiam licet teneant alienationes ⁊ obligatiōes tn̄ ſecuta condemnatione ex qua bona veniunt publican da reſcinduntur. vt. l. poſt contractum de donatio. nā nō ſunt ad preiudicium fiſci trahende. l. prima. C. de iure fi. ſci. libro decimo. ⁊ nota. ne ſit in poteſtate delinquentis facere ꝙ bona non confiſcentur de bonis damna. cum ra tio.§. ſcd̓o. Hinc eſt ꝙ ſi conditio obligatiōis exiſtit poſt condemnationem fiſcus non tenetur de noua. quotꝭ. in fi. ⁊.l. ius conditionale tranſit in fiſcum. veruꝫ eſt in eius fa uorem. vt. l. inter ſocerum.§. pe. de pactis dot. nō in eius odium ſolu. mat. ſi conſtante.§. fi. Si ergo dos ⁊ titulus dotis reddit ad non cauſam non obſtat filie qꝛ deſijt eſſe dotata per condemnationem patris. non obſt. auc̄. res q̄ quia mitius agit cum obligato ⁊ ex teſtamento qͣꝫ cū delinquente. Itē non ob. l. aliena. famil. her. ꝯiūcta. l. qui li beros de ritu nup. vt dicamus hanc alienatiōem permiſſam qꝛ eſt neceſſaria. vt. l. ob es. de preſ. mi. ⁊ ariſto.§. i. d̓ iure deli. quia ille loquuntur ꝙ per alienationē non gene ratur perpetuum preiudicium tertio ſed hic preiudicaretur fiſco. Pone enim ꝙ dotaſſet in maxima quantitate nōne reſcinderet̉ certe ſic alias confiſcationis effectus poſſet exinaniri per dotem contra mentem. l. ar. de dona. data iam pridem. ⁊. l. niſi.§. facilior. de bonis liber. Per hoc etiam intelligo. l. iij.§. i. ſed vtruꝫ in peculio conceſſo ante delictum. nam ſi poſt delictum tunc bene veniret cō fiſcandum. aſſimilo enim fiſcum creditori ex cōtractū qni non poſſet fraudari per dotis conſtitutioneꝫ. l. ſi donatu rus.§. fi. de condi. ob cauſam. Quinto ſic ſtatutum nō po teſt metu pene matrimonia prohibere quia eſſet contre bonos mores. l. titan. de verboꝝ obligatio. ⁊ lex dꝫ eſſe honeſta alias non eſt lex. iiij. diſt.§. erit autem lex ſed his metu pene.ſ. priuationis paterni patrimonij prohiberetur matrimonium ⁊ dos que eſt ei conſequens ergo ⁊c̄. Sexto ſic euitanda eſt inequalitas inter liberos. C. coīa vtri. iudi. l. fi. C. de colla. illud.§. fi. de lega. ij. cum pater.§. euictis. ⁊ in. l. maximum vitium de liberis preteritis. ergo filia dotem conferendo admittitur vna cuꝫ fratribus C. de collatꝭ. filie vel etiam non conferendo ſi verum ē ꝙ quia totum patrimonium confiſcatur deſinat eſſe dos vt dixi in precedenti articulo. Septimo ſic valde refert inter conditionem ⁊ qualitatem perſone ⁊ inter conditionalem verborum cōceptionem. Nam ſi de conditione p̄ſone loquimur. aut illa conditio importat capacitatē vel non capacitatem ⁊ inſpicitur tempus mortis. l. interdicit de leg. preſtan. aut perſone demonſtrationem. ⁊ tūc in ſpicitur quando perſone vniuerſaliter deſignatur tēpus vel cauſe remote vel mortis. ⁊ quodlibet ſufficit. vt. jͣ. d̓ rebus du. ſi cognatus. aut loquimur in conditionali verbo rum conceptione. ⁊ tunc ſufficit quandocunqꝫ illa condi tio exiſtat dicta. l. ſiquis heredeꝫ. ſed in queſtione noſtra verba non important capacitatem vel incapacitateꝫ ſed demonſtrationem vel conditionalem orationeꝫ ergo ⁊c̄. accedit ꝙ nota. Cy. C. de ſacroſan. eccle. l. placet. Octauo ſic ſtatim ꝯmiſſo delicto prouiſio ſtatuti circa liberos comprehendebat hanc filiam qꝛ non erat dotata nec nupta ergo ex quo ſemel fuit incluſa ſub prouiſione ſtatuti non eſt ab ea exceptuāda. ar. C. de diuerſis reſcriptis ſi libellum. Nono ſic conditio ſententie ⁊ qualitas importans conditionem non intelligitur repetita. vt. l. ſi ita ſti. .§. griſogonus. de verb. oblig. vnde qualitas illa ſi delin quens filiam non nuptam ⁊cͣ. non intelligitur repetita.ſ. ꝙ dum dicit aſſignetur intelligatur filie non dotate. nam omnes conditiones ſunt ſtricti iuris ⁊ non comprehendunt caſum omiſſum nec tempus omiſſum. vt. l. commodiſſime. ⁊. l. gallus.§. idem credendū de liberis ⁊ poſthu. ergo ⁊ ce. Decimo quia in eo qui agit vel venit ex delicto vel occaſione delicti tempus delicti conſiderādū eſt. vt. ff. de condi. fur. ⁊ ideo nec poteſt dici ꝙ propriū fa ctum obſtet filie. vt nota. in. l. i.§. que onerande. quarum rerum actio non datur. Vndecimo quia ſtatutum debet intelligi ſcd̓m ius commune ne innocens puniatur. C. de noxa. l. ij. ⁊ vt abſurditas euitetur. vt extra de conſuetū. cum dilectus. ⁊ de mu. ⁊ ho. vt gradatim.§. ⁊ ſi. l. ſed ius commune facit pro dicta filia ⁊ ſtatutuꝫ expreſſe non reſi ſtit nō dotate tempore delicti ergo admittatur qꝛ ſubeſt cauſa admittēs.i. filiatio ⁊ iurꝭ cōmunis ordinatio ⁊ ſta tuti ſana ⁊ non abſurda interpretatio. Duodecimo ſic pium eſt hanc filiam admittere ⁊ impium excludere admittatur ergo nā propter pietatem liberoꝝ quandoqꝫ ſignificatum verborum alterorum alteratur. C. de inſti. ⁊ ſub. generaliter. in principio ⁊ conditio ſubaudit̉. vt. l. cū acutiſſimi. ⁊ preſumitur inſtitutio. C. de inoffi. teſt. l. iij. ⁊ ceſſat priuilegium. de vul. ſub. ex facto in principio. multo igitur fortius vbi verba poſſunt aptari ad ſenſum īciū dentem ⁊ excludentem accipientur in eo ſenſu qui beni gnior ⁊ facilior eſt. ff. de legi. benignius ⁊ maxime quia hoc ſtatutum emanauit ad prouiſionem liberoꝝ ⁊ in eorum fauorem vnde ad omnes liberos debet trahi. ff. de li beris le. qui libertinus. ff. de conſti. prin. beneficium. ff. de fideicō. ſi libertus tays ancilla.§. lutia cum ſi. Ex quibus breuiter concluditur dictam filiam admittendam ⁊ hōc veruꝫ puto ⁊ potiſſime per. l. C. de bonis preſcrip. l. ſi de portatus. Reſtat ad aliud in cōtrarium per ordinem re ſpondere

De ritu nuptiarum. 23 ſpōdere no. Cy. C. de ſen. paſ. l. fi. Item no. hic in glo. ꝙ licet diſpenſetur cum filio non intelligitur diſpenſatuꝫ in matrimonio ⁊ facit ad. l. extra qui filij ſint legi. c. fi. ⁊ ſic nota ꝙ beneficium principis legitimat filios inceſtuoſos ⁊ ſic ſoluta eſt queſtīo an imperator poſſit legitimare ſpu rios Cy. ⁊ vide. C. ſo. ma. ſi ignoras confirmatur vt. ff. de indi. licet ⁊ fictio que intendit terminare de preſenti nun qͣꝫ requirit preteritum. ff. de officio proconſul. obſeruare in fi. Iſtud ar. concludit īceſtuoſos legitimari ſi fictio iſta non traheret retro ſed econtra prius trahitur ad poſteriꝰ nam vbi veniamus a poſteriori nō eſt curandum de prio ri vt. ff. de te. mili. ſi certarum.§. fi. ff. ad. l. fal. ſi miles ⁊ de ſerta qui. ex lib.§. fi. ſed vbi retro trahitur tunc iudicamꝰ per prius non per poſterius vt. l. potore ⁊. l. qui balneuꝫ cum ſi. aut igitur legitimātur inceſtuoſi aut eſt neceſſe ꝙ qui legitimantur retro legitimi fingantur ẜꝫ vero cauſaꝫ legitimatio non trahitur retro quia aut eſt reſtitutio ⁊ nō trahitur retro. C. de ſen. paſ. l. fina. fictio contraria eſt reſtitutioni quia reſtitutio ſit ſuper contrario ſibi fictio fit remouendo obſtaculum ⁊ fingendo nunqͣꝫ fuiſſe ⁊ ſi fin git non fuiſſe ſequitur ꝙ ceſſat reſtitutio. Iteꝫ ſcd̓m caſuꝫ ad legitimationem non ſunt neceſſaria inſtrumenta etiaꝫ quo ad ſucceſſionem vnde. c. tanta dicit tanta eſt vis matrimonij non dicit inſtrumentorum dotalium ⁊ tamen lo quitur ibi de hereditate. Preterea ille qui poteſt in ante cedenti poteſt in quocunqꝫ ſequēti ſed canon poteſt in le gitimatōe per mr̄imoīo ergo ⁊ ī hr̄ditate nō dico ſic ⁊ in alijs modis legitimādi ꝗ ſunt īdifferētes d̓ iure ciuili ⁊ ca nonico nō ſpiritualibꝰ coherētes. c. ꝑ venera. in.§. mone. mur in verbo tex. cōfirmamus. hec confirmatio id quod non eſt producit ineſſe ergo trahitur retro quia non trahitur retro principium. Item vbi eſt iuris impedimentū tunc retrofictio non trahitur retro qꝛ ſi traheretur retro lex eſſet ſibi contraria eo tempore ⁊ nō eſt ſic ſed retro eſt impoſſibilitas accidentis quia nō eſt abſurdum ꝙ lex fin gēdo ſit accidenti ꝯtraria. ¶ In gl. que eſt ſuper verbo tex. liberorum que incipit confirmatur. In ver. glo. qui contra vide omnio quod ibi no. per Cy. in ſecūda qōne. No. an id qd̓ eſt ꝓhibitū poſſit OluO. de cōſenſu partium conualidari. qꝛ aūt eſt ꝓhibituꝫ vtriqꝫ parti. aut vni tm̄. primo caſu non poteſt ꝯualidari. ſecundo ſic. ⁊ vide Cy. .C. de do. ante nuptias. ea que. No. ꝙ appellatiōe Enatuſcon. niū ꝯtinet̉ nepos. ⁊ no. tex. duꝫ dicit ſignificat̉. naꝫ hic videt̉ caſus ꝙ appellatione filij cōtineat̉ nepos ex propria ſignificatione ⁊ no. tex. dum dicit. ⁊ ita videt̉ velle glo. inſtitu. qui dari tu. poſ.§. pe. In ꝯͣrium videt̉ tex. ꝙ cōtineatur ex interpretatione. vt. sͣ. ad mace. l. filium habeo. l. ſifilius tu. us. C. e. ti. vbi tex. porrigit̉. de hoc dicit̉ per doc. in. l. libe rorum. jͣ. de v̓b. ſigni. quod tene menti. ¶ Ex lectura antiqua. NOVA ADDITIO. ¶ In verbo tex. collocaret vid̓ Archi. vij. q. i. cōſtitutꝰ Ad euidentiam Iquis tuto. puiꝰ. l. premitte quatuor. primo ꝙ tria onera tutelarum excuſant aliqueꝫ a quarta tutela. vt. jͣ. de excu. tuto. l. tria onera inſtitu. de excu. tuto.§. tria onera. C. qui numero tute. l. i. ¶ Sed ſecundo premitte ꝙ quandoqꝫ tutela eſt finita propter captiuitateꝫ pupille. vt inſti. quibus modis ⁊c̄. lamen periculum ſpectat ad tutorem vt hic in prin. non tamen talis tutela eſt que cōnumeretur in numero trium tutelarum que habent quem excuſare a quarta tutela. vt hac. l. in fi. ¶ Tertio premitte ꝙ quādoqꝫ ꝗs non eſt tu tor ⁊ periculuꝫ tutele ſpectat ad ipſum non ꝓpter ſe ſed propter alium puta qꝛ fideiuſſit pro tutore vel curatore. vel eſt magiſtratus qui malum tutorem dedit ⁊ tale peficulum non cōnumeratur in numero trium tutelarum. vt hic in v̓. ſed ſi ꝓpter alterius. vt. jͣ. de excu. tuto. l. ſpado nē in.§. ſi ciuitatꝭ. ¶ Quarto premitte ꝙ eſt ꝗdam tutor qui vocatur tutor onerarius videlicet qn̄ teſtator dat plures tutores dicunt̉ tutores onerarij quaſi oneris cau ſa dati. ⁊ ad eos poteſt ſpectare ꝑiculum tutele ẜm for mam. l. tres tutores.§. i. jͣ. de admini. tur. ⁊ iſta talis tutela non cōnumerantur in numero trium tutelaruꝫ. vt hac .l. ver. ꝗd. ⁊ dicto.§. ſi ciuitatꝭ. in fine. ⁊ dicit̉ tutor hono rarius. qꝛ eſt honor eius cui dat̉. vt not. per glo. in. l. iure noſtro. jͣ. de teſtamētaria tutela. lꝫ glo. alibi dicat ꝙ dicit̉ tutor honorarius ꝗa eſt honor ei cui dat̉. vt not. per glo. in. l. ſi forte.§. i. jͣ. de ſolu. ⁊ per hāc. l. declarat̉ de quo tu tore intelligit̉ oratio que dicit ꝙ tutor non pōt pupillaꝫ ſuam in vxorem ducere in generali mandato. Nota ex hac. l. ꝙ non Uāquam. venit id quod de iure fieri non pōt. concor. sͣ. de condi. inde. l. ſi pro curator.§. penul. sͣ. de pecul̓. l. qui peculij. l. ſi pater filio. jͣ. de priuile. credi. Ex lec. anti. ¶ No. ꝙ generale ⁊ liberum arbitriū nō extendit̉ ad perſonas ſpecialiter ꝓhibitas. ⁊ facit ad ar bitrium qd̓ dat̉ rectoribus ⁊ quotidie allegat̉. ¶ Nota ꝙ liberum ⁊ generale arbitriuꝫ limitat̉ ad licita ⁊ honea ſtaª idem in iuramento vt notat̉. jͣ. de regu. iur. l. non vide tur.§. qui iuſſu. Circa finem iſtiꝰ legis Refectus. vis quod habes in. c. ⁊ ſi neceſſe. extra de dona. inter virum ⁊ vxoreꝫ. ⁊ vide quod no. in. c. plerunqꝫ. eo. ti. ¶ Ex lectura antiqua. NOVA ADDITIO. ¶ In verbo tex. non erit vt ⁊. C. de nup. l. ⁊ ſi. aut vero tex. huic mulieri. Sequitur ex lec. anti. Ibertum. ſenatuſ. Nota ꝙ appellatione filij non continet̉ extra b neus heresᵇ. qd̓ eſt mirū. ſed ratio iſtius. l. hoc declarat. qꝛ dicit ꝙ hoc eſt propter idētitatem rationis. ⁊ licet ſenatuſconſultus ſit ſtricti iuris. vt. jͣ. eo. non ſoluꝫ.§. i. tamē recepit hanc interpretationem. ⁊ ſic facit ꝙ ratio ſtatꝭ. ſit attendenda licet ſtatuta ſint ſtricti iuris. Sed quid ſi per ſtatutum prohibetur interpretatio eius ⁊ cauetur vt iuxta litteram intelligatur. certe nihilominus videtur ꝙ idē titas rationis ſit attendenda. qꝛ non eſt interpretare extē ſiue ſed idem dici cum ẜm verum intellectum ex mente tantum ſicut ex verbis ⁊ mente oriatur directum auxili um. vt no. Cy. C. de acti. ⁊ oblig. in lec. in. l. j. Et facit ad q. ſtatuti quo cauetur vt ſoror non poſſit venire ad ſucceſ ſionem cum fratre. ſed debeat dotari de bonis patris qd̓ idem ſit inepte. quia per omnia eſt eadem ratio. ad quod facit. C. ad. l. iul̓. viſceliam. l. fi. que eſt no. ẜm Cy. in addi. ⁊ no. idem per eum in. l. i. C. que ſit lon. cōſue. facit ad predicta. qꝛ ſubſtitutio tacita ita eſt directa ſubſtitutio ſicut expreſſa. ita tacitus intellectus legis qui in ratione cō ſiſtit pro expreſſo debet haberi. caſus eſt no. sͣ. de iuris ⁊ facti igno. l. regula.§. fi. hoc eſt verum quando ratīo legis eſt certa ⁊ clara. ſecus ſi ſit dubia argu. jͣ. de here. inſti. .l. fi. ⁊. jͣ. de his que in teſtamento delētur. l. cācellauerat. ¶ Ex lectura antiqua. NOVAADDITIO. ¶ In.§. ſenatus aūt ſit mentio de filio ab homine ⁊ tūc non comprehendit alium vt no. in auc̄. de reſti. fideiuſ.§. manifeſtum aut. l. ⁊ tūc aut in materia fauorabili ⁊ loqui tur hic aut in materia odioſa vel fauorabili fauore irrationabili ⁊ tunc perſonam egreditur ar. sͣ. de legibus qd̓ no. ⁊. l. i. de conſti. pͥn. Nota hic ꝙ vbi eſt eadeꝫ ratio ibi eſt idem ius nam licet ſenatus conſultus ſtricto iure vtat̉ contra tutores tamen attendenda eſt ratio vt hic ⁊. jͣ. eo. non ſolum.§. i. ⁊ ſic facit ꝙ ratio ſtatuti ſit attendenda licet ſtatuta ſint ſtricti iuris. Quid ſi per ſtatutum prohibe tur interpretatio ⁊ cauetur vt iuxta lr̄am intelligatur cer te nihilominus videtur ꝙ idemtitas rationis ſit attenBal. ſuꝑ. ij. ff. veteris. LCytve heres. vide eū dē bal. in. l. gal iua sͣ. etiaꝫ. j. de lib̓e. ⁊ poſt hū. ⁊ qd̓ ibidē dixi in apoſtil. bal. in. l. ſi in le ge. sͣ. loc. ⁊ qd̓ ibideꝫ dixi in apoſtil. o ¶ Extraneheres. vide eū dē bal. in. l. gal lus.§. etiaꝫ. jͣ. de libe. ⁊ poſt hū. ⁊ qd̓ ibidē dixi in apoſtil.

De ritu nuptiarum. a ¶ Palā. ad de feli. in. c. cō ſuluit in fi. vij. col. de offi. d̓le ga. vid̓. d. Iaſo. mai. inſti. de acti. ver. ex ma lefi. nu. xx. ⁊ re miſ. quas ibi d̓ di in apoſtil. denda quia non eſt interpretari vel extendi ſed idem dici cum ſcd̓m verum intellectum ex mente tantum ſicut ex verbis ⁊ mente prodit directe auxilium ⁊ non vtile vt di xi. C. de ac. ⁊ ob. l. i. in lectura ⁊ facit ad queſtionem ſtatu ti quo cauetur vt ſoror non poſſit venire ad ſucceſſionem cum fratre ſed debeat dotari de bonis patris ꝙ idem ſit in nepte quia eadem eſt ratio vt in hoc.§. patet ad quod facit. C ad ſill̓. l. fi. ⁊. C. ad. l. iul̓. īſti. l. fi. que eſt no. ad pre miſſa Cy. add̓ quod no. in. l. i. C. que ſit lōga ꝯſue. ꝑ Cy. In tex. ibi pro dignitate pu n ON EN. ele. No. potius inſpici perſonam in quam delinquitur qͣꝫ perſonam delinquentis quo ad mitigationem ſeu aſperationem pene ẜm Rizar. NOVA ADDIIo. ¶ Ex lectura antiqua. ¶ In glo. tex. pupille no. ergo inſpici hic potius perſonam in quam delinquitur qͣꝫ delinquentis quo ad inter rogationem pene vel exaſperationem Rizar. malū. Non ſummat̉ quia j On ſolum. dreuis eſt ſꝫ ipſeꝫ de clara vt in glo. Nota tex. ex hoc.§. ꝙ par affectio re Oe YnO. mouet ſuſpitionem. ⁊ facit iſte texiꝰ ad plura. vos ſcitis ꝙ ſi aliquis vendit duo predia ſeparatim diuerſis perſonis. ⁊ inter emptores eſſet contentio de finibus talis venditor admittitur in teſtem. vt. sͣ. finiū regun. l. eos. dicūt doctores per iſtum textuꝫ ꝙ non eſt ita. quia quod vnus iſtorum emptorū reſtituit. alter emptor lucratur ⁊ par affectio eſt venditoris circa vtrunqꝫ emptorem vt hic. ita dicunt doctores per hunc tex. in. l. omnibus. C. de teſtibus. Secundo facit iſte textus ꝙ in caſu in quo quis eſt conſanguineus repellitur a teſtimonio pro conſanguineo ſi eſt cōſanguineus vtriuſqꝫ videli cet tam actoris qͣꝫ rei ꝙ admittet̉ in teſtem quia par affectio ⁊c̄. Ita determinat glo. per hūc textum. iij. q. v. c. i. ⁊ Specu. in tit. de teſte.§. i. v̓. ſed quid ſi teſtis. ¶ Ultimo vide quod determinat glo. per hunc tex. extra de appel. c. poſtremo. ⁊ quod ibi no. per Io. an. ⁊ quod no. per gl. in. c. cum extra de offi. delegati. Ex lec. anti. ¶ Eque coniunctus neutri parti debet p̄ſumi ſuſpectus. ⁊ facit in Spec. de teſte.§. i. v̓. quid ſiⁱ tee ſtis. Vel ſic. Ex equalitate. coniunctionis ceſſat preſumptio ſuſpitionis. Item vna p̄ſumptio tollit aliam. ad hoc ēallegat̉. de hoc no. de in integrū reſtituti. diuus. ¶ Nota in verbo ſtricto. Nota ꝙ quelibet lex intelligitur eſſe d ſtricti iuris quod etiam probatur ab effectu. qꝛ cum oria tur ex legibus conditio ex lege que eſt ſtricti iuris. quia cauſa declaratur per effectum ſuum. ⁊ facit. sͣ. de exc. l. i. .§. ſi is qui nauem. ibi ſed in dubio ⁊cͣ. ¶ Nota in v̓. nec ſpaciū. ꝙ vbi non diſtinguitur in vno caſu non eſt diſtinguēdum in ſuo ſimili ẜm Ri. ¶ No. hunc tex. etiam cōtra matrem que paruiſſimo tempore fuit tutrix. ⁊ poſtea incaute conuolauit ad ſecunda vota. nam idem operatur tutela vnius diei quod longi temporis. NOVA ADDITIO. ¶ Ex lectura antiqua. ¶ In.§. de vno vide in ſpecu. de teſte.§. i. ver. ſed quid ſi teſtis all̓. ꝙ preſumptio tollit preſumptioneꝫ per guil. C. de lit. cont. l. i. ⁊ idem no. de iudice. l. properandum.§. ſinautem alterutra ⁊ idem probatur. C. de adul. l. ſi adulte rij v̓. heres ꝙ abſolutoria lata ex preſumptione reſcindat̉ ſuperueniente probatione iuris ⁊ de iure in§. ſed videamus. In v̓. tex. ⁊ ſi. l. qͣꝫuis. ¶ In.§. ⁊ ſiꝗs. ¶ In v̓. tex. adminiſtrationis. Nota ꝙ non habetur diffinitio in caſu quando in ſuo ſimili non diſtinguitur Riz. mal. ¶ In v̓. tex. adminiſtrauit vide de le. ij. cum patronus vide Cy. in. l. aſſiduis in vltima. q. vide Iac. de cu. tu. l. ex pluribꝰ vide de priui. credi. dabimus.§. i. ⁊ quod not. in. l. etiam in prin. ſo. ma. ¶ In gl. que eſt in v̓bo tex. ſuſpectionem que incipit in verbo gl. remouet idem habes. C. de adop. cum in adoptiuis circa medium. ſed contra. C. de dana. iam prideꝫ ſed in actu licito non preſumitur fraus ſed in illicito an eſt illicitus.i. preter. l. vel contra. l. per ſe ⁊ pre ſumitur fraus vt. l. data aut per accidens ⁊ tunc ſi cauſaꝫ ſuſpitionis amouet preſumptio naturalis effectus tenet actus vt h̓ al̓s non. ¶ Priuilegiuꝫ perſonale nō trāſSͣl PuPllie. nittitur etiam ad filium. quod alibi non reperitur magis expreſſum. ⁊ glo. notat contra rium de priui. credi. dabimus. ⁊ male. niſi eſſet conceſſuꝫ cōtemplatione filioruꝫ. vt in. l. aſſiduis. facit qd̓ not. ſolu. matri. etiam de lega. ij. cum patronus. de adminiſtra. tu. to. ex pluribus. de excu. tu amiciſſimos.§. lutius. Nota textum ibi nam ⁊ hic debet Et ſiquis. eadere ⁊c̄. ꝙ curator datus neutri debet reddere rationem. quem textum notat Iac. de are. jͣ. de cura. bo. dā. l. ſi plures. ⁊ per hoc vult. l. ꝙ cura tor datus bonis faciat inuentarium. vt. l. i.§. pe. jͣ. de ven. in poſ. mit. not. per glo. jͣ. de cura. bo. dā. l. i. Nota textum ibi ⁊ ſi ſimplex deI DUEl ¶ C.bitum. ex quo textu not. ꝙ heres pupilli vel pupille non habet priuilegium in actioneꝫ tutele quod habuit pupillus vel pupilla cui ſucceſſit. textus eſt notabilis hic ⁊ glo. hic tenet hoc que incipit cum etiam. cuius contrarium notatur per glo. jͣ. de priuilegi. creditorum. l. dabimus. v̓ſi. ipſe v̓o. hoc etiam no. jͣ. de ad miniſtrati. tutorum. l. ſi ex pluribus. vbi Iaco. de are. reprehendit glo. dicti.§. ipſe v̓o. ⁊ dicit eſſe cōtra caſum iſti us.§. quod nota. Nota textum ibi ſed ⁊ ſi Sed et is qui. ꝯptimo conſilio. No. hūc textum ꝙ quando pupillus vel pupilla abſtinent ab hereditate optimum conſilium ⁊ optima cautela eſt ꝙ abſtineat cum decreto iudicis. ⁊ hanc. q. vtrum in tali abſtē tione ſit neceſſarium decretum iudicis format Cy. in. l. ſi pupillum. C. de repu. here. No. ex hac. l. ꝙ d̓Uregētium. quens clam qu uius punit̉ qͣꝫ delinquēs palam. ⁊ ratio ponit̉ in hac. l. de qua materia no. per Cy. C. de ſumma tri. l. nā ⁊ clericus. per Dy. in.§. ſequens. inſti. de acti. ⁊ per eundem. jͣ. vi bo. rapto. l. ij.§. generaliter. ⁊ per Iaco. de belHic non ſunt alia. Ex lec. anti. ¶ Nota ꝙ clandeſtini appellantur contu maces. ⁊ ꝙ factum clandeſtinum preſumit̉ dolo factum. a ſed circa palamª factum preſumitur error. quod eſt no. ⁊ facit per Cy. C. de ſumma trinitate nemo. ¶ In. l. illud dubitationis. sͣ. eo. no. qd̓ cōe eſt meuꝫ eſt. ſed cōtra de v̓b. ſig. pupillus.§. fi. glo. dicit alibi ꝙ id qd̓ cōe eſt in dubio non dicitur meum. vt no. jͣ. de cōdi. inſti. l. ij. Alibi dicit ꝙ non eſt meuꝫ vere ſed ficte. ⁊ iſte fauor ꝓcedit fauore vltime volūtatis. ita not. jͣ. de regu. iur. qd̓ nr̄m. ſed cerie immo ꝓcedit etiam in ꝯͣctibus vt. sͣ. de con trahē. emp. qui tabernas. tu dic ꝙ aut eſt cōe pluribꝰ vt vniuerſis. ⁊ tūc qd̓ cōe eſt meū nō eſt ar. de in ius vo. ſed ſi hac.§. qui manumittit̉. Aut eſt cōe pluribus vt ſingulis. ⁊ tūc aut querit̉ an ſit meum quātum ad diſpoſitione mee partis. ⁊ tūc qd̓ cōe eſt meum eſt. vt. d. l. ij. de leg. iij. ſeruos ſuos. Aut quātum ad diſpoſitionem partis ſocij. ⁊ tūc non. vt de coīum rerum alie. l. falſo. Aut quātuꝫ ad diſpoſitionem ſuper toto. ⁊ tūc aut volo diſponere de col re ſuper eo ad qd̓ eſt diſpoſituꝫ ⁊ poſſum. vt. l. in tātuꝫ.§. in cōe. de re. di. de dā. infec. ſi edibus cōmuni di. ſi edes. ⁊ hac. l. aut non eſt parata vel diſpoſita ad id. ⁊ tunc non poſſum. vt. sͣ. cōi di. ſabinus. fallit. C. de cōi ſeruo ma. l. i. Item fallit. C. de vē. rerum fiſcalium. l. i. Item fallit quan do diſpoſitio ſocij non eſt p̄iudicialis alteri ſocio. vt not. .sͣ. de ſer. ruſti. predi. l. fiſtulas.§. fi. Cy. in addi. tu dic aūt loꝗmur quātum ad alienati. aut quātuꝫ ad vſum rel. aut quātum ad tertium effectum. ſi quantum ad alienationeꝫ non pōt dn̄ationem interponere vltra parteꝫ ſuam. vt. l.

De iure dotium. 234 ono fratres de acquir. here. de v̓b. ob qui rome.§. coheredes. ſi quātum ad vſum tūc aut vult vti ad vſum illicitum ⁊ non pōt. vt. l. non aliter de vſu ⁊ ha. Aut ad vſum licitum ⁊ neceſſarium ⁊ tūc poteſt. vt. sͣ. pro ſocio cū duo bus.§. idem rn̄dit. Aut ad licitum ⁊ volūtarium ⁊ tunc aut vult vti quātuꝫ ad aptitudinem rei ⁊ pōt vt. sͣ. de vſu frij. arboribus§. nauis. Aut extra aptitudineꝫ rei ⁊ tunc non pōt ſocio cōtradicente. vt. sͣ. cōi di. ſabinus. Aut loquimur quātum ad alium effectum. v̓bi gratia dicit ſtatutum ſiꝗs offenderit aliquem in re alterius puniatur du pli pena. modo offendo te in domo cōi an habet locum ſtatutuꝫ. diſtinguo. Aut eſt cōis mecum aut cum tertio. ſi mecum non duplat̉ pena qꝛ ſum in pari cauſa. arg. jͣ. eo. non ſolum.§. de vno. ſi cum tertio tūc debet pena duplari arg. huius. l. ⁊ ſi. nam nihil ad offendētem de iure tertij ar. sͣ. ſi vſufru. pe. l. vti frui. ¶ In. l. ſenatuſcōſulto. sͣ. eo. No. appellatione filij nepotem ſignificari. ⁊ iſtud v̓bum ſignificat̉ qd̓ eſt in tex. eſt multum pōderādum. naꝫ aliud videt̉ dici ꝙ iſtud ſit ex interp̄tati. vt. l. iuſta de ver. ſig. ¶ In. l. ſiquis tutor. sͣ. eo. Not. ꝙ obligatio ſine officio non inducit ꝓhibitionem nuptiarum ſed officiū cum qualiquali obligatione ſic. ¶ No. ꝙ hic videt̉ exp̄ſſum ꝙ ſnīa lata ex falſis allegati. ſit aliqua de rigore ſed de eꝗ btate ⁊ iuris fictꝭ. ſit nullaᵇ. ¶ No. in. l. qͣꝫqͣꝫ.§. fi. sͣ. e. quod noſi licet in virgine non licet in vidua. Item nota ꝙ diectio necᶜ poſita inter duas orationes negat vtrāqꝫ. ſic. C. de bonis preſcripti. l. ij. ⁊ de auro ⁊ argen. leg. l. pe.§. fi. ẜm Ri. ⁊ Cy. ¶ No. in. l. prefectus cohortis. sͣ. eo. qd̓ li citū eſt ar. de tutela ad iuriſditi. ⁊ facit. sͣ. de ſta. ho. qui fu rere. ¶ No. in. l. penultima.§. fi. sͣ. eo. ibi optimo cōſilio. ꝙ optimum cōſilium eſt aliquid facere cum auctoritate iudicis. ſic. sͣ. de mino. ait pretor.§. permittit̉ ẜm Ri. ⁊. jͣ. de ſolu. ſi ſtipulatus.§. ſi lancem. ¶ Secundo no. ꝙ non ſufficit aliquid eſſe niſi ꝓbet̉ in contradictorio iudicio. ⁊ ideo non ſufficit penam eſſe cōmiſſam niſi plus liquidet̉. ar. cōtra de euic. contra. l. qui libertatis.§. ſeruus ⁊ facit jͣ. de re mili. l. iij.§. ſi ad diem. ¶ Ex lectura antiqua. NOVAADDITIO. ¶ In verbo tex. impeditur vide Cy. C. de ſumma trinitate. l. nemo ⁊c̄. ¶ De iure dotium. Rubrica. ¶Dos datur eo Otis cauſa. animo vt ſem per apud maritum ſit. hoc dicit iſta lex. Et aduerte quia contractus dotis eſt de iure gentium. videbitis in. l. eas. sͣ. de capi. dimi. An autem ipſum matrimonium dicat̉ de iuregentium vel ciuili. no. per glo. inſti. de iure natura ligentium vel ciuili in princi. ſuper v̓bo coniugatio. ⁊ sͣ de iuſti. ⁊ iure. l. ius ciuile ⁊c̄. quod no. bene. ¶ Ex lectura antiqua. NOVA ADDITIO. ¶ In verbo. tex. perpetua priuilegia dotis vide in ſpe. de vona. inter virum ⁊ vxo.§. formatꝭ ver. in ſumma. No. an expenſe pro recuperanda dote a poſſidentibus dimi nuant dotem eo.§. ver. illud etiam. Nūquid ſicut pro do te bona viri ſunt obligata ſic pro alimentis eo. v̓. Sed nū quid bona. ſunt in illo.§. qͣꝫplura ad hanc materiā facien tia que nota digna inuenies ⁊ ideo ibi videas. An iudex eccleſiaſticus cognoſcat principaliter de dote habes ꝙ ſic de dona. inter virum ⁊ vxo. de prudentia per Inno. tā gitur in. c. vltimo de iudi. lib. vj. ſed an de hipo. pro dote dic ꝙ ſic contra maritum vel eius heredes quia ſuper do te eſt queſtio. C. e. communia dele. l. i. in verbo ſuper his ⁊ ibi gl. quod eſt no. An ſtat̓. peruẜ ſuper dote procedit ſine decimo vel non ſit compromiſſuꝫ. An ideꝫ erit ſuper dipotheca ⁊ dic ꝙ ſic ſecus ſi agatur contra tertiuꝫ poſleſſorem quia tunc cauſa dotis venit incidenter tantum e. ſūt hͦ no. digna ⁊ add̓ quod ſcribo ī. l. rogaſti.§. i. ſi cer. pe. Utrum ſuper matrimonio ⁊ dote poſſit ſimul agi dic ꝙ ſic ⁊ forma libellum vt no. in ſpe. de cōdi. appo. in pͥn ci. ⁊ vt lit. non conte. tue nec ob. de exce. fundum ⁊ fundi ⁊ iſte cauſe ſic ſe habent ꝙ vna incidit alteri ⁊ ſunt conne re ⁊ ſimul moueri vidētur. vnde ceſſant regule pro habe tibꝰ cumulationem de exce. ſed ſi ante. Sed nunquid ad ſeparationem matrimonij ⁊ perditionem dotis poteſt ſimul agi dic. ꝙ ſic quia venit in quandam conſequentiam perditio dotis ar. ſo. ma. ab hoſtibus.§. fi. ad ſill̓. incogni. ⁊.l. gaius ⁊ no. in ſpe. de diuortijs ver. ad tempus ⁊ ibi ponitur forma libelli. formā inſtrumenti denunciationis propter nup. ⁊ expenẜ. largi. ⁊ dot. vide in ſpecu. de do na. inter vi. ⁊ vxo. Item fideiuſſor nō datur pro dote red denda tamen principalis cuꝫ reus ſit ſic ⁊ tunc formā in ſtrumenti vide eo. ti. ver. illud quoqꝫ no. eſt. Formaꝫ libel lorum in hac actione vide ibidē. Nunquid mortuo viro heredes viri poſſunt inferre mulieri queſtionem adulterij eo. ti.§. formatꝭ. ver. quid ſi mulier agit ⁊ ibi refert op. Tu dic vt no. jͣ. ſo. ma. l. rei iudicate.§. i. ſed an parafrena lia perdat propter adulterium habes extra de dona. īter virum ⁊ vxo. C. plm̄ tenet perglo. Item an in eis ſit priuilegiata habes. jͣ.e. ſi ego.§. fi. ⁊ extra de pigno. ex litteris ⁊ an propter prodigalitateꝫ interdicatur viro an mi niſtro parafrenalium dic extra de conſue. ex parte. an ſo. ma. debeant reddi mulieri res conſumpte quas extra doj tem portauit vt manutergia ⁊ ſimilia dic vt. C. de dona. b inter virum ⁊ vxo. l. de his que. Utrū heres extraneus mariti habet animū ad ſoluenduꝫ doteꝫ. Ia. de are. dicit 6 ꝙ non vt no. Cy. C. de iure dotium in rebus. Utrū iur̄. ff. mulier haberet pro dote tacitam hipothecam dicit Cy. l. ꝙ non. ff. de iure dotium in rebus in addi. Utrū actio ex v ſtipulatu pro dote ſit ſpecies per ſe an in factum ſoluꝫ dic ⁊ per Cy. C. rem in poſ.§. i. in. v. q. Utruꝫ exactio dotis fiat incontinenti ſi maritus habet pecāꝫ ſolutioni Ia. ſic. dic 5 ꝯtra. quia eſt data dilatio a. l. ſine iudicis miniſterio ideo inde non poteſt eam tollere de hoc per Cy. in.§. exactio An vir putatiuus habeat hoc beneficium Ia. ſic. glo. ꝙ non ⁊ bene quia non eſt. l. cautum de hoc per Cyn. in iiij. q. An mulier annus debeat ali pro dote dic ꝙ ſic ſicut conſtante matrimonio qꝛ onus hoc eſt reale onus ipſius dotis de iudi. ſi fideicominiſ.§. tracta. ⁊. l. vbi adhuc. An mulier lucretur fructus illiꝰ anni ſic extrinſecos lꝫ augeāt dotem ſicut ante matr. preceptꝭ ẜm Dy. de hoc idem per Cy. in. iij. q. ar. contra. l. ſi conſtan.§. quoti. vbi detractio aduerſarij medij temporis cedit ad commodū viri ergo vir lucratur. ſed dic ꝙ vſura eſt fructus extrinſecus ſcd̓m Dy. ſed hoc eſt verum ſi accedit ſed ſi decedit iſta eſt diminutio intrinſeca ⁊ ſic adhuc ob. ille.§. vnde dic ꝙ ibi eſt ideo quia agitur ante tempus. Quod vxor in domo viri viro abſente potius qͣꝫ in aliena domo diferat ali. paet primo ratiōe vitande maligne ſuſpitionis ne occaſione thac viro inuito foris eius domum non debeat pernocta re vt h̓ ⁊ inuita marituꝫ accipere debeat qui non conſen tit vt. ff. de ritu nup. in eo.§. deinde. Scd̓a ratio quia cum vir vel eius procurator debeat alere locus vbi alatur debet eſſe in arbitrio rei vt. ff. de eo ꝗ certo loco. l. nō vtriqꝫ .§. i. ⁊. ij. Tertia ratio eſt quia ſemper quod faciliꝰ eſt reo debet iudex percipere cum agenti non ſit incommodum in domo viri paciſci ⁊ facit. ff. de ver. ob. ſi ita ſti. fuero ⁊ .ff. de le. ij. ſi iſta rel̓.§. vltimo. Quarta ratio eſt quia domꝰ viri ⁊ vxoris vnica eſt de iure vt. C. de crimine exheredi. l. aduerſus ⁊. ff. de vſu. ⁊ habi. l. ⁊ in vno. Quinta ratio eſt qꝛ vna debet eſſe familia vt. ff. ad ſill̓. l. i.§. ſi vir immo potius vſus debet eſſe communis vt. C. de fur. l. qͣꝫuis. Sexta ratio eſt quia matrimonio conſumato in domum viri tranſducenda eſt vxor non econtra vt. ff. de ritu nup. .l. mulierem. Septima ratio eſt quia ad domum rei veni re quis debet recepturus quod ſibi debetur vt ar. ff. de cō ſti. pecu. Item illa.i. rn̄. ⁊. ff. de eden. ſiquis ex argen.i. rn̄. eſt tamen ar. contra de contrahē. ⁊ cōmit. ſtipu. magnā. Bal. ſuꝑ. ij. ff. veteris. D ij b ¶ Fit nulla. vide ang. ⁊. d. alex. de imo. i §. duo fratres. ix. char. de ver bo. obliga. c ¶ Nec. de qͣ dictione. vide q̄ ꝑ frā. are. in l. ſi quis ita. de verbo. ob. in fi. ⁊ remiſſiones quas ibidem ad eum in apo

a ¶ Dos. add̓ d. Iaſ. mai. iſtitu. d̓ acti.§. fue rat. n. xci. b ¶ Profectitia. vid̓. d. iaſo. mai. īſti. de ac. in.§. fuerat. nu mero. cxxxiiij. De pactis dotalibus. pactis dotalibus. Sed ſi vis ſcire quando creditor ad domum rei ire debet ⁊ econtra diſtinguequia aut creditor ⁊ debitor habitant in eodē ⁊ habet locum dicta. l. magnam.ſ. ꝙ credi tor non teneatur ire ad domum debitoris ad recipiendū ſolutionem. Octaua ratio quia cum non ex voluntate viri de domo ipſius ſe abſentauit nō ſunt aliter alimēta por tanda vt ar. ff. de alimen. ⁊ ciba lega. l. teſtamēto ⁊ de ope ris liber. l. ſed hec in fi. Nona ratio eſt quia conſuetuꝫ eſt ꝙ vxores in virorum domibus relinquantur cum indiui dua ſit eorum conſuetudo vt. C. de dona. ante nup. l. ea qͥ ⁊. ff. de ritu nup. l. i. Decima ratio eſt quia vir ipſe poſſet petere ꝙ in domo ſua exiſteret vxor vt. ff. de liberis exi. l. ij. ergo ⁊ frater qui eſt eius procurator vt. ff. de procura. ſed hec primo. rn̄. ⁊ pe. Vndecima ratio ad inconueniēs te deducet. Duodecima eſt in promptu nam viro exiſten te peſſimo mulier vna cum viri familia debet ali vt. ff. ſo. ma. ſi cum dot.§. ſi vero dotem eum diſſipare mar. de fano ⁊ ſignatur per euꝫ ſuper. l. vxor. C. de repudijs in v̓bo tex. cum pro No. ibi ꝓpter quas Ei publice. nubere poſſint. Aa iſte tex. facit ad queſtionem vtrum mulier ſecundo nubens habeat beneficium in dote exigenda a prī mo viro. ⁊ videtur ꝙ non. quia ceſſat ratio iſtius. l. que dicit propter quas nubere poſſint cum ipſa ſit maritata. Ad idem. jͣ. ſolu. matri. l. i. Sed Iaco. de are. determinat contrarium per caſum. l. nupta. jͣ. ſolu. matri. l. i. vbi etiam ipſe querit vtrum mulier ſterilis habeat beneficium in dote. de quo dic vt ibi per eum ⁊ bene. Hic diOtis appellatio. qut ꝙ vbi non eſt matrimoniuꝫ non eſt dosª ſed qua ſꝫ ſi dos puta dos putaua. Sed an mulier habeat priuilegi ti. um ſicut pro dote vera. dic ꝙ ſic vt no. per gl. in. l. aſſiduue is. C. qui po. in pig. habe. ⁊ ibi per Cy. in. vj. q. ⁊ qd̓ not. per glo. jͣ. ſo. ma. l. ſi cum dotem.§. fi. jͣ. de priuil. credi. l. iij. xj qd̓ videbitis. jͣ. e. l. ſi ſponſa. ⁊. l. ſi ego.§. dotis. quicquid. 5o. nota. per glo. C. qui po. in pig. habe. l. eos. Ex lec. anti. ¶ Nota ꝙ vbi non cadit nomē matrimoac. nuª nū ibi non cadit nomen dotis. ſicut tamen licita dos mi iij. nuit̉ propter impēſas. ita illicita. vt. sͣ. ti. i. dote propter il lici. ⁊ facit. sͣ. ti. i. in teſta. ⁊. C. de condi. ob cauſam. l. i. Augumentuꝫ I proprietati. douis dicit̉ ea dem dos non noua dos. ⁊ add̓ quod no. jͣ. de pactis do. inter.§. inter. ⁊. C. de dona. ante nupti. l. i. ⁊ in Spec. de dona. inter virum.§. formatꝭ. v̓. quid ſi vir. ⁊ fa cit ad. l. sͣ. de pigno. act. l. ſi conuenerit.§. ſi nuda. ¶ No ta arg. ꝙ ſi aliquis eſt accuſatus de vulnere ex quo pendente iudicio ſequitur mors ꝙ poſſit condemnari ex eadem inſtantia de morte. Ri. diſputando dixit hoc verum ſi eſt actum de vulnere tanqͣꝫ mortifero. ſecus ſi ſimpl̓r ⁊ in hoc reſidet hic Cy. Iaco. de are. tangit in. l. dānum.§. ſabini de dam. infe. breuiter quādo proce ditur ex forma ſtatuti qd̓ dicit ſiꝗs occiderit. hoc non eſt veruꝫ. qꝛ ſtatutum requirit factum ꝯſumatuꝫ ⁊ in actu exercito ⁊ ideo non poteſt interpretari ratione ſpei de futuro. ⁊ dic vt. l. ſi vulnerato. sͣ. ad. l. aquil. NOVAADDITIO. Ex lectuia antiqua. ¶ In verbo tex. in dote. Quid de augumento cōuentio nali confeſſato a viro an poteſt repeti ſoluto matrimonio vide in ſpecu. de dona. inter virum ⁊ vxo. ver. ſed.§. formatis ver. quid ſi mihi vbi vide. C. de dona. ante nu. .l. i. ⁊ ibi plene per Iacobum de arena. No. ex hac. l. duo. pͥ Rofectitia. nꝙ ſicut dicitur ꝓ fectitium peculiuꝫ illud qd̓ querit filius ex re patris vel eius contemplatione. vt. l. cum oportet. C. de bo. que liber. ita dicit̉ dos ꝓfectitia que proficiſcitur de bonis patris vel eius cōtemplatione data vt hic. facit. l. ſed ſi plures.§. in arrogato. jͣ. de vulg. ⁊ pu. ¶ Secūdo no. tex. notabilem ⁊ ꝑpetuo mēti tenendū in v̓. ſed ⁊ ſi ꝑ ponas. ꝙ patre abſente vel ab hoſtibꝰ capto dos conſtituit̉ officio iudicis. facit quod videbitis. jͣ. e. ti. i. l. quoti. Sed contra principium iſtius. l. in ver. quid ⁊ ſiquis. fa cit. jͣ. e. ſiquis certam. Secundo ibi ille qui donabat pecu niam donauit patri contemplatiōe filie. ideo dicitur dos aduentitia vt ibi. hic autem ille qui dedit dotem pro filia volebat donare ipſi patri. vnd̓ ideoqꝫ dos eſt profectitia. ⁊ ita loquitur hic. Iſtum.§. declara vt in glo. ⁊ primaꝫ S Paleſ. api. glo. videtur tenere Azo. C.e. in prima col. Nota ex hoc.§. di pater nō quaſi. g pro ooie ouda poteſt dari fideiuſſor vt hic ⁊. jͣ. e. l. dotem. lꝫ ſecus ſit pro dote reſtituenda. vt. C. ne fideiuſ. doti. dētur. l. pͥma. ¶ Secūdo no. ꝙ pro dote danda poſſunt duo rei cōſti tui. glo. format duas queſtiones ⁊ non ſoluit in. d. l. ij. C. ne fideiuſ. do. dentur. tex. eſt ꝙ ſic in. l. fi. C. de dotis. cau. non nu. ibi dum dicit omniumqꝫ perſone ⁊c̄. ⁊ in auc̄. de nupti. l. ſiquis autem. coll̓. iiij. No. tex. ibi quatenus auꝰ Si filiuſfami. ea daturus ⁊c̄. eſic nide tur hic caſus ꝙ auus cogit̉ dotare nepteꝫ. ad idem in. l. dedi dotem. jͣ. de coll̓. bo. dixi. sͣ. ti. i. l. qui liberos. Iſtū.§. intellige vt dixi mo Siquis certa. aāe. l. ſ. quid eſt ⁊ ſiqs. In glo. que inci. Si pater pro filia. pnt ſed quero in fi. opi. Io. videt̉ tenere glo. jͣ. ſo. ma. l. ij. poſt principium. ⁊ eam ibi tenet Dy. ipſam etiam tenet Cy. C. e. l. auia. ꝓbatur ratione. Cum eniꝫ actio que eſt cōīs patris ⁊ filie efficiat̉ ꝓpria mulieris poſt emācipationē poſtea ſecutu rā. vt. C. de rei vxo. act.§. videamꝰ. ergo multomagis ab initio debet eē ipſius mulieris. ar. C. de vſur. l. acceptam. Ex lec. ant. ¶ Dos ꝓfectitia differt in multis ab aduē btitia. ⁊ ideo hic d̓clarat̉ que ſit dos ꝓfectitiaᵇ ⁊ que aduē titia. ⁊ dic vt no. Cy. C. e. auie in prin. ¶ No. ꝙ dos dici tur ꝓfectitia vere que ab aſcēdente qui habet in poteſtate ꝓficiſcit̉ vere vel īterpretatiue. ¶ Nota in v̓. ſed ⁊ ſi. ꝙ vbi pater eſt impeditus iudex pōt cōſtituere dotem ⁊ ſupplere defectū patris ⁊ facit qd̓ nō. Gui. C. de bo. que li. l. cum non ſolum.§. neceſſitatem. In textu ibi iul̓. ait. ⁊ be Sͣi pater repu. ne. qꝛ repudiatio nonit fert titulum dotis. repudiatio enim eſt quedam priuatio non titulus. Nota ꝙ non Si pater non quaſi. uunicit ꝙ va ter doteꝫ ſoluat. ſed ꝙ ſoluat vt pater ad hoc vt dicatur ꝓfectitia. ⁊ no. dari in dotem expromiſſorem ⁊ fideiuſſo rem. ¶ Item no. ꝙ actus debet denominari a principe li non a fideiuſſore. In glo. ſed que ſi pater pro filia. a opi. Ioanel vera qꝛ per emācipationem. ꝯſolidat̉ actio dotis filie. ergo ſi conſolidat̉ iam queſita patri. ergo multomagis im peditur acquiri per emancipationem. NOVA ADDIIO. ¶ Ex lectura antiqua. ¶ Uide omnino Cy. C. eo. auia in fine in verbo tex. pro fectitiam eſſe. dicemus in ver. tex. decreuiſſe ar. ad no. per guil. in. l. cum non ſolum.§. necāt̉ in princi. C. de bonūqꝫ lib. ⁊ no. bene ad queſtionem ſtatuti ꝙ minor non ponūt contrahere abſqꝫ licentia duorum conſanguineorum. nia ſi volunt dare licentiam iudex poteſt decernere ſe ratum habituruꝫ ⁊ valebit actus. ar. h̓. l. ⁊ ſimilium. in contra. facit quod no. C. qui admitti ad bonorum poſſ. poſſumt .l. bonorum vbi nota ꝙ iudex ſupplet defectum tutoris non exiſtentis non autem contradicentis. Sed ibi tutor pretendit

pretendit priuatum preiudiciū hic non ⁊ facit. C. de nup. vidue ⁊.l. in coniunctis ⁊ de admini. tuto. l. ticium ⁊ me uium in princi. ⁊. C. de iure deli. ſi infanti in fi. ⁊ de iudi. c. fi. lib. vj. C. de epiſcopali audi. tam dem̄tꝭ ⁊. ff. de bonorum poſ. ſeruus ⁊. C. de nup. l. antepe. Item an requirit̉ conſenſus proximioris conſanguinei dicit ibi Iac. ꝙ nō ex quo ſtatutum hoc non dicit. Quid ſi ſtatutum dicit ꝙ nō teneat contractus mulieris niſi interſit vnus de ſuis propinquis an ſufficit ſi maritus intereſt dic ꝙ non quia non continetur appellatione propinquorum. l. i. C. vnde vir ⁊ vxor ſecundum Iaco. bu. ibi in.§. ſi pater in verbo tex. reo. ſ. ſoluenti. No. tex. notabilē. ꝙ Um paten. quando pater curator filie promittit dotem videtur promittere vt pater non vt curator. Ex lec. anti. ¶ Habens officium naturale ⁊ accidenta le in dubio videtur exequi officium naturale. hoc dicit. No. ex hoc.§. ſiꝗs Doptiuum. pra aliena. no. fati onem que ponitur ibi potuit enim nuncium ⁊cͣ. quod no. Ex lec. anti. ¶ Ille videtur aliquid facere qui habet libertatem faciendi ⁊ non faciendi. PriUre ſuccurſuꝫ eſt. ⁊piū huius. l. declara vt no. per gl. C. ſol. ma. l. dos a patre profecta. Ex lec. anti. ¶ Mortua filia actio dotis ꝓfectitie ꝯſo lidat̉ patri. h. d. hoc eſt verum vbi non eſt ꝓuiſuꝫ in ꝯͣriū per pactum exp̄ſſum vel tacitum. vt. jͣ. de pac. po. inter.§. cum inter. Item hoc veruꝫ liberis non extātibus. ſed eis extātibus habet locum cōſuetudo de qua no. in. l. dos a patre. que conſuetudo ſimiliter ceſſaret vbi tenor pacti ſonaret in contrarium ẜm omnes. Nulla d̓ceptio tolleratur in do Si in DOl T.ue. hoc dicit. Not. ex hac Otis fructus. Iin. ij. tn̄. ꝙ fructus ꝑcepti an̄ nūptias ꝯͣctas conuertuntur in dotem ⁊ ſunt dos niſi aliquid agatur vt hic dicitur ⁊ sͣ. de vſur. l. videamus.§. ante matrimoniuꝫ. jͣ. ſo. matri. .l. ſi ante. ¶ Sed hic quero vir percipit fructus ſoluto matrimonio an illi fructus ſint dos ⁊ cōuertantur in do tem. Reſpondeo ꝙ non ſunt dos nec in dotem conuertuntur. ſed petuntur actione de dote. ita no. glo. no. ⁊ mē ti tenenda. jͣ. ſo. matri. l. diuortio.§. ob donationes. ⁊. l. ſi marito. sͣ. e. ti. in glo. que incipit licet non ſit dos. ¶ In glo. i. ibi ⁊ nutriuit ⁊c̄. Nota ex hac glo. ꝙ ſi aliquis ducit puellam nō nubilis etatis nō facit fructus ſuos quos percipit ante nubilem etatem. alibi ponit glo. opi. ⁊ format in. l. ſi autem. jͣ. ſol. matri. vbi Azo. dicit ꝙ de equitate fructꝰ lucratur. ita dicit Azo. ibi ⁊ in ſumma. Ce. in pe. col. ⁊ hanc opi. tenet Azo. in. l. ſi pro dote. C. de dotis ꝓmiſ. ⁊ Specu. in ti. de dona. inter virum ⁊ vxorem.§. fi. v̓. quid ſi mulier. iſtam etiam opi. tenet Odoſ. hic ⁊ ſic dicit pluries fuiſſe iudicatuꝫ. de qua. q. per Dy. in. d. l. ſi an te cuius verba refert Cy. in. d. l. ſi pro dote. Sed veritas videtur ꝙ vir non lucretur fructus niſi quatenus onera ſuſtinuit. vt. l. penul. jͣ. qd̓ fal. tu. au. ¶ Ultimo circa iſtaꝫ glo. vide quod nota in. d.§. ſed nouiſſimi. C. de rei vxo. ac. Si vſufructus. Sininctionem. l. iiijj Iſtum.§. intellige ẜm de pac. do. que lex declarat iſtum.§. bene. No. diſtinctionem iſtius.§. ⁊. l. ſequen. Vl ES. ⁊ no. ex hac. l. ꝙ in dubio videtur fieri traditio cauſa tranſferendi dominium vt hic. ⁊ sͣ. de con traben. emp. l. clauibus. jͣ. pro dote. l. i. C. de dona. l. i. In contrarium videtur tex. cum gl. in. l. ſi pater.§. pater plu i i ribus. jͣ de leg. ij. vbi tex. ⁊ glo. dicunt ꝙ in dubio videtur facta traditio cauſa cuſtodie. Secundo quandoqꝫ prece cedit titulus habilis ad dominij tranſlationem. quandoqꝫ non precedit. primo caſu videtur facta traditio vt dominium tranſferatur vt hic ⁊ alijs iuribus.sͣ. allegatis. Secundo caſu non videtur facta traditio vt dominium trāſferatur. ⁊ ita loquitur in. d.§. pater pluribus. ⁊ quod ibi no. ⁊ in. l. donationes.§. penul. jͣ. de dona. Sed contra iſtam ſo. videtur. jͣ. e. l. ſi ego.§. dotis. vbi ſubeſt cauſa ad tranſlationem dominij. ⁊ tamen in dubio dominium non tranſfertur. Solutio ibi ſubeſt cauſa legitima ⁊ habilis fa uore dantis. ⁊ ideo in dubio dominium non trāſfertur. hic v̓o ſubeſt cauſa legitima ⁊ habilis fauore recipiētis. ⁊ ideo in dubio dominium tranſfertur vt hic. Ex lectura anti. ¶ Nota hic meliorem glo. ꝙ vir lucretur fructus dotis qͣꝫ reperiatur alibi. ¶ In glo. vt. jͣ. ibi.§. exactio. ſentit iſta glo. ꝙ commodum medij tempo ris remaneat penes maritum. argu. contra. jͣ. ſolu. matri. ſi conſtante.§. quotiens. ſed ibi quia vir eſt in mora cauen di. tu dic vt not. per Cy. in. d.§. exacti. Et ibi nobilem eta tem. hoc verum de rigore ſed de equitate videtur contra rium ẜm Azo. vt not. jͣ. ſol. matri. ſi ante. de quo dic vt ibi Cy. Bar. ſimpliciter tenet hanc glo. Allegat pro caſu. jͣ. quod falſo tu. au. l. an in patreꝫ. ſed ibi maritus habebat regreſſum in alium. ſecus ſi nō habeat regreſſum in aliū pro iſtis fructibus. quia ſufficit ꝙ credat puellam eſſe nu bilis etatis ⁊ habeat bonam fidem. ſed ſi ſciret eam eſſe nubilis etatis tales fructus augerent dotem futuram. de quo per Iaco. jͣ. ſolu. matri. etiam ⁊ in Specu. de dona. inter virum ⁊ vxorem.§. fi. verſicu. quid ſi mulier. ⁊ adde Inno. de donati. inter virum. per tuas. ⁊ per Gui. in. l. non ſine. C. de boniſqꝫ libe. Et ibi de fideiuſſione. ⁊ hoc videtur verum ante biennium. poſt bienniuꝫ vero fructꝰ petit. vt. C. e. l. fi.§. fi. de quo dic vt ibi. ¶ Not. in.§. fi. cū .l. ſed niſi. ꝙ aut datio fuit conditionalis aut ſimplex. ⁊ pͥ ſumitur ſimplex licet fiat ex cauſa de futuro. quod eſt no. facit ad idem de ſolu. ſub conditione. ⁊ argu. de lega. ij. lutius el primo. argu. contra. jͣ. e. plerunqꝫ.§. ſi ante. So. vt ibi dicam. ¶ Ex lectura antiqua. NOVA ADDITIO. ¶ Uide omnino quod no. Inn. extra de dona īter virū ⁊ vxorem per tuas iu vltima glo. in ſpecu. de dona. inter virum ⁊ vxo.§. fi. ver. quid ſi mulier minor ⁊ per guil. C. de boniſqꝫ lib. non ſine ⁊ eſt verum ꝙ non lucratur ſpon ſus iure mariti ſꝫ iure poſſeſſoris ſi poſſidet bona fide ſic in fructubus dico non in rebus principalibus adde qd̓ no. Iaco. de are. ſo. ma. inſulam. ¶ In v̓. tex. non erunt dic vt ſupra prox. rn̄. ¶ In v̓. tex. facta.ſ. marito. ¶ In vltimo verbo tex. vendicabit qui tradidit. ¶ Ex lectura antiqua. NOVA ADDITIO. In verbo tex. cedenduꝫ nos Ed nili. ia ꝙ quando traditio ſit ex cauſa precedenti ad tranſlati. dominij ordina ta ſiue cauſa erat pura ſiue conditionalis intelligitur dominium tranſlatum vt hic ⁊ ar. de le. ij. lutius el prīo ⁊ eſt ratio quia conditio non eſt ſubintelligenda vt in.§. griſo gonus ⁊ facit. l. ſub conditione de ſolu. ⁊ quia intereſt dantis quia liberatur tranſlato dominio ⁊ accipientis qꝛ conſequitur plenum ius ⁊ in dubio intentio contrahentium aptatur ad id quod eſt vtriqꝫ parti commodius qꝛ id eſt veriſimilius eos voluiſſe. o No. ex.§. ſi res caſum 5 I ego ſele inius.§. nalis No. ex hoc tex. ꝙ ſi bona cūtDotis Cauſa. gafrenalia tradunt̉ ab vxo fren re viro in dubio non vident̉ ſic tradi vt dn̄ium trāſferat̉. 2 d. ale c ⁊ aduerte qꝛ dicit tex. ꝙ bona parafrenaliaᶜ ſunt illa que ij. ij. dant̉ viro vt nō ſint in dote. vt vxor poſſit vti vt hic. ⁊ di in. i. cuntur ꝑafrenalia a para qd̓ eſt iuxta ⁊ frena qd̓ eſt dos cōſiBal. ſi c ¶ Parafrenalia q̄ aūt di cūt̉ bona para frenalia. vide. in conſil. xlij. d. alex. de imo. in. ij. ⁊ xij. col. in i. parte ⁊ in cōſi. lxiij. in. iij. col. in. ij. parte. De iure dotium.

De iure dotium. quaſi iuxta dotem data. ita no. per glo. C. de pac. ꝯuē. in 3. b rubrica. ¶ Sed quero an maritus lucret̉ fructusᵇ reruꝫ ꝑafrenalium. Odo. tenet ꝙ non. C. de pac. ꝯuē. l. fi. quaꝫ glo. doc. intelligūt in fructibus naͣlibus. ſed in fructibus ē. induſtrialibus dicūt idē eſſe qd̓ in vſuris quas vſuras ſi ne dubio lucrat̉ vt ibi apparet in tex. ſed de hac. q. dic vt diſputādo tenuit Mar. ſill̓. qui hanc. q. diſputauit. Ex lec. anti. ¶ Datum vt ꝯuertat̉ in doteꝫ pōt cōdici ſi huiuſmodi cōuerſio non ſequat̉. modus ergo ſeu cauſa dotis lꝫ reſpiciat vtilitatem accipiētis tn̄ p̄ſumit̉ fina. lis. qd̓ eſt no. ⁊ eſt ratio qꝛ publicam vtilitatem cōcernit iuris interpretatꝭ. Item qꝛ cōcernit vtilitatem mariti futuri ⁊ ſic tertij. qd̓ tene mēti. ⁊ vide Cy. in. l. generaliter. .C. de ep̄iſ. ⁊ cle. ⁊. C. de nup. ſancimus. Heres per penitentiam ꝯͣi res alicui. non pōt reuocare factum defuncti etiā per ꝯͣctuꝫ inno īatum qn̄ tēdit ad dotis conſtitutꝭ. ⁊ eſt ſpāle fauore dotiū qd̓ tene menti. Fuit ergo hic ꝯͣctus iſte do vt des in dotem ⁊ ſic innoīatus ꝯͣctus. vel do vt conuertas in dotem quando do viro futuro. ¶ Nota ar. ꝙ quando legatur res heredis non tranſe at dominium recta via in legatarium. No. ꝙ differentia Dotis aūt cauſa. ent inter dotalia ⁊ ꝑafrenalia ſeu peculiaria vxoris. In pͥmis traditio tranſ fert dn̄ium in ſecūdis non niſi ſit actuꝫ exp̄ſſe. ⁊ eſt rō qꝛ maritus non habet in parafrenalibus tituluꝫ vel promiſ ſionem. ¶ No. ꝙ qn̄ dn̄e vadūt ad maritū ⁊ portāt iſta arneſia mobilia ꝙ ad hoc vt habeant ꝓbationem de his que intulerūt in domum viri ꝙ debēt ſuꝑ hoc facere cōfi ci inſtr̄m qualiter de volūtate viri intulerūt in domuꝫ vi ri. al̓s eſt difficilis ꝓbatio qꝛ p̄ſumerent̉ viri non vxoris. argu. eius qd̓ no. in. l. ob maritoꝝ. ne vxor pro marito ẜꝫ Guido. de ſuꝫ. qui dicit ꝙ ea que in domo alicuius repe riunt̉ ſua eſſe credunt̉. vt. l. a diuo.§. ſi ſuꝑ. de re iudi. ⁊. l. lecta in prin. ¶ No. ꝙ ſuꝑ parafrenalibus tenet inſtr̄m ⁊ etiam ꝯͣctus inter virum ⁊ vxorē. No. ꝙ lꝫ res ſint inducte in domū viri niſi receꝑit in ſe cuſtodiam tn̄ non ob ligat̉ ad reſtitutꝭ. earum. ſed bn̄ pōt cōueniri iudicio rea li vel ad exhibēdum non aūt acti. depoſiti. ⁊ ita generali ter determinauit in quolibet alio per iſtuꝫ tex. Labertinꝰ de rāponibus. ¶ No. ꝙ res quas vxores poſſident pre ſumuntur parafrenales ⁊ non dotales arg. contra. jͣ. eo. quod autem dicam. jͣ. eo. mulier. NOVA ADDITIO. ¶ Ex lectura antiqua. ¶ Uide omnino quod no. Ia. de are. C. de nup. l. ſancimus al̓s non intelliges ⁊ ibidem videas Cy. quomodo debeat intelligi.§. ſed cuꝫ ante nup. vide per Cy. Dy. de leg.i. ſi ticio.§. iul̓. ¶ In v̓. tex. tenebitur ſeia. ¶ In v̓: tex. eo. futuro marito ¶ In.§. ſi resī v̓. alicui marito futu ro. ¶ In.§. dot. in. verbo tex. retinet ſupple ad probādū ¶ In v̓. tex. negetur eā intuliſſe. ¶ In verbo tex. haruꝫ rerū parafr. ¶ In verbo tex. cōniſus.i. auſus al̓s niſus. No. tex.§. ſi res. ꝙ in alterTerūqꝫ. natiuis eſt electio d̓bitoris concordantie ſunt in glo. quod intellige verū in contractibus. Sed in vltimis voluntatibus in dubio eſt electio legatarij. vt. jͣ. de leg. ij. l. lutio. ⁊ ibi not. Circa quod vide quod no. Dy. in. c. in alternatiuis. extra de re gu. iur. li. vj. ⁊ quod no. Cy. C. de verbo. ſigni. l. cū ꝗdā. ant vis 5 Ex lec. anti. ¶ Res inextimate dotales ſuntᶜ in ꝑiculo teriam. Nulieris. extimate vero periculo viri. h. d. Extimatio rei tradite bentur ꝯi ante matri. noīe future dotis cenſe ſar. ſoc. ſvij. in tur cōditionalis. h. d. Vnde non trāſit periculum ad maritū niſi ꝯͣcto mr̄imonio. ¶ No. ꝙ cauſa mr̄imonij facit intibus irte. cōditꝭ. in extimatꝭ. vt hic ⁊ in ꝓmiſſiōe. vt. jͣ. e. ſtipula. Secus in trāſla. dn̄ij. vt. sͣ. e. ſed niſi. Et eſt rō qꝛ ibi interuenit actꝰ executiuus.i. traditio. predicta vera quādo cauſa mr̄imonij inſerit̉ inter viuos. ſed qn̄ inſerit̉ in vltima volūtate. vt cuꝫ legat̉ pro dote. tūc videt̉ dicere tex. ꝙ iſtud legatum ſit modale non cōditionale vt. l. titio. centum.§. ſed cuꝫ an̄. de ꝯdi. ⁊ demō. tn̄ iſte modus ſit idem qd̓ can ſa finalis. ita ꝙ deficiēte ea deficiat legatum. vt in. e. l.§. an̄ nuptias. nec obſtat ꝙ defectus modi per caſum con tingēs non vitiat legatum de leg.i. ſi fundum per fideicō miſ.§. fi. ⁊ de leg. ij. lutius.§. quiꝗs qꝛ illud eſt veruꝫ qn̄ modus non eſt de ſubſtātia delicti. ſed hic modus eſt de ſubſtātia ar. sͣ. eo. ſi ego in prin. In cōtrarium ꝙ iſtud le gatuꝫ ſit cōditionale videt̉ expreſſuꝫ in auc̄. de ſanc. epiſ. .§. ſed hoc preſenti vbi aꝑte dicit ꝙ iſtud legatum eſt cō ditionale niſi intelllgas ꝙ ibi loquatur qn̄ teſtator vole bat inducere cōditionem ſecus ſi indubio ⁊ iſta eſt coīs opi. ꝙ legatū ſit modale vt no. glo. in. d.§. titio. NOVA ADDITIO. ¶ Ex lectura antiqua. ¶ In verbo tex. preſtetur ideſt reſtituat de ſiniſtra quia debilior vt. C. de ſeruis fugiti. auc̄. ſed nouo iure tu dic̄ ſtādum conſuetudini ſi de ea apparet ſi non tunc eſt in ar bitrio iudicis quam amputet. l. i.§. expill̓. vt eam amputet cum qua deliquit vt no. in dicta. l. ſi fugitiui ⁊ nota ꝙ ſicut ille cui legatur incertum de certis nō poteſt optare extra familiam ita iudices ex generali argu. non poſſunt imponere penas iuſitatas vt puta quis de ſaxo vel de tur ri precipitetur. ⁊ nota ꝙ aliquando verba executiua ſunt directa in aliquem per hominem ⁊ tunc in illuꝫ videtur collata electio vt nō de lega. ij. lutius quandoqꝫ per. l. ⁊ idem vt nota. ff. de lega.i. l. legato generaliter ⁊ vide omnino quod no. C. de tran. l. cum proponas ⁊ in. pe. gl. eſt ꝯͣ. ſꝫ nō ob. qꝛ hic cadit alternatiua īter res ibi īter remedia iuris ⁊ ideo electio eſt dn̄i illorum remediorum ẜm doc. meum. Sed quid in penis cuius eſt electio dic ꝙ iudicis quia pena alternatiua videtur arbitraria. C. de ſeruis fugi. l. ſi fugitiui ⁊ hoc de pena fiſcali. ſecus de pena appellanda parti eo. ti. quicunqꝫ. Item nota ꝙ ſi alter natiua legis cadit inter penam certam ⁊ incertam ꝙ illa incerta debet eſſe ſimilis certe vt. l. i. ff. de rebus dubijs ⁊ no. sͣ. dicta. l. ſi fugitiui. Sed quid in pena incerta de cer tis puta dicit ſtatutuꝫ ꝙ alicui amputetur manus nec dicit que rn̄. glo. ꝙ intelligitur. vt ibi ⁊cͣ No. ex hac. l. ꝙ paria ſunt aliꝗd ITE S. peri tꝑe ꝓhibito vel fieri tempore ꝑmiſſo ⁊ cōferri in tēpus ꝓhibibituꝫ ad idē l. ſponſe. C. de dona. ante nup. ⁊ sͣ. de vſufruc. l. titio cum moreret̉ cū ſi. econtra paria ſunt aliꝗd fieri tꝑe licito vel fieri tꝑe ꝓhibito ⁊ cōferri in tēpus licitum vt. l. in tēpus jͣ. de here. inſti. quod ⁊ quando verum ſit vidiſtis in. l. ſi minor. sͣ. de ſer. exportan. Ex lec. ant. ¶ In alternatiua reruꝫ electio eſt debētis h. d. dic vt dixi in. l. ſi ita diſtrahit̉ de ꝯͣhen. empt. ¶ In tex. ibi ꝙ ſeruum dedi. ⁊ ſic dolus dedit cauſam dotis cō ſtitutioni ⁊ ibi modo. ⁊ ſic dolus dedit cauſam extimatꝭ. NOVA ADDITIO. ¶ Ex lectura antiqua. ¶ In verbo tex. extimata approbetur.i. probetur ꝙ ita ſit. ¶ In v̓. tex collata tacite. ¶ In.§. ſi ml̓ier. In v̓. tex. acturā.ſ. ſoluto matrimonio. ¶ In v̓. tex. circūuenta re ipſa non dolo. ¶ In v̓. tex. mariti quōdā. ¶ In v̓. tex. p̄ſtandum etiam ſi ſit mortuus. ¶ In hoc.§. ponit glo. ca I mulle. ſuꝫ. Sꝫ hic q̄ro caſu in quo mulier maior reſtituitur. dicit Odoſ. ꝙ reſtituitur ex clauſula generali ſi qua mihi iuſta cauſa. ar.l. i.§. fi. cuꝫ. l. ſe. sͣ. ex qui. cau. ma. ita videtur velle Odor .sͣ. e. l. iure ſuccurſum.§. fi. ¶ Ultimo ſcias ꝙ glo. tene per hunc tex. ꝙ lꝫ dolus dans cauſam contractui redda contractum ipſo iure nullum. tamen ſi deceptus vult po teſt ratificare contractuꝫ ⁊ agere ex eo contractū. ita ſio per hunc.§. sͣ. de dolo. l. eleganter in prin. ⁊ sͣ. de minobus. l. in cauſe. el. ij.§. i. Ex lec. ant̓

De iure dotium. 23 6 De iure dotium. Ex lec. ant. ¶ Repetito matrimonio ⁊ dos repetita eē videt̉. hoc dicit ẜm Old. concor. jͣ. eo. dotem̄. ⁊ vide Cy in auc̄. ſed quāuis. C. rem in preſenti. No. ex hac. l. ꝙ re dotali ex Uolles. umata euicia vir agit dͦ eui ctione ⁊ actione ex empto vt hic ⁊. C. de eui. l. i. C. de pac. l. ex cōuentione. l. creditor.§. p̄diū. sͣ. de act. emp. ⁊ ibi queſiui vtrum mulieri ſo. ma. cōpetat actio ex vēdito ad extimationeꝫ rei. de quo dic vt ibi dixi. ¶ Se cijdo no. ex hoc tex. ꝙ pena quam quis cōſequit̉ a me oc caſione rei mihi reſtituēde debet libere mihi reſtitui. ratio eſt quia pena ſuccedit loco rei. ſecus ſi loco rei nō ſuccederet. vt. l. ſi pignori in prin. sͣ. de pig. acti. ⁊ de iſta ma teria tāgit̉ per glo. in. l. vtrūqꝫ in fi. cuꝫ. l. ſe. de peti. here. l. pretor.§. qd̓ de fructu. jͣ. de bo. auc. iudi. poſ. l. manife ſtiſſimi.§. ſed cum in ſecunda. C. de fur. facit. jͣ. de ſolu. l. id qd̓ pene noīe. ⁊ ibi no. ¶ Ultimo pro declaratiōe iſtius .l. quero dicitur hic quare ſit dupluꝫ ⁊cͣ. Quero an vxor que dat rem extimataꝫ viro debet cauere de dupla noīe euictionis. tex. eſt ſingularis cum glo. jͣ. e. l. non ſolum. Ex lec. anti. ¶ Quod vir a muliere ex cauſa euicti. extorſit loco pͥme dotis ſuccedit ⁊ in reſtituti. deuoluitur. h. d. ¶ In tex. ibi ſimplex. lꝫ non ſit ſimplex eſt tamē vera. vt. sͣ. e. plerunqꝫ.§. ſi ante. ⁊ facit pro gabellis vtrum ſi datur res extimata in dotem ſoluant̉ due gabelle dotis ⁊ vēditionis. ⁊ eſt hic arg. ꝙ vna. qꝛ iſta extimatio eſt poti us quoddam capitulum contractus dotalis qͣꝫ ſit ꝯͣctus ſeparatus. qd̓ credo verum per iſtam litteram. No. ex hac l. ꝙ maritꝰ NTEDuS tenet̉ de dolo lata culpa ⁊ leui. pro quo vide. jͣ. ſo. ma. ſi cōſtāte.§. ſi ma ritꝰ. l. ſi filio.§. i. jͣ. e. ti. ⁊. jͣ. de reg. iur. l. ꝯͣctus vidiſtis in. l. ſi vt certo.§. quod vbi. sͣ. cōmo. Sequit̉ ex lec. anti. Dotis ini Ulianus ſcribli. nium colla tum in caſum matrimonij diſſoluti vel momē to duraturi reddit pactum inutile. h. d. no. ⁊ vehemēter facit hec lr̄a ꝙ ille qui accepit ꝯcubinaꝫ in vxorem in articulo mortis non legitimet filios qꝛ nō pōt ibi eſſe dos que reꝗritur in iſta legitimati. vt īſti. de nup. in fi. canoni ſte non curāt vtrum dos interuenerit necne. vt exͣ qui fi ſint legiti. tāta. de iſta. q. tetigit Ri. in quaddam ſua repe. ¶ Ex lectura antiqua. NOVA ADDITIO. ¶ Not. l. in v̓. tex. viua.ſ. muliere. ¶ In v̓. tex. exactio nem vt ſint in ſcd̓o caſu. ¶ In verbo tex placet. Not. ex h̓ ꝙ per matrimoniū cōtractū in articulo mortis non legitinantur filij quia requiritur dos vt inſti. de nup. in fi. ⁊ dor eē nō poteſt vt h̓ ⁊ de hoc capi. de natural̓. li. l. pe. ita teret Rizar. Cauſa futu Tipulationem. adotis ha bet vim conditionis. h. d. Quid ſi pro futuro matrimnio ꝓmittit̉ mihi dos ad meam petitionē ⁊ ter minum trum ante potero agere. videt̉ ꝙ non per hunc tex. ⁊. jͣ. e. ali. ⁊. l. ꝓmittēdum. In ꝯͣrium facit qꝛ ꝓmiſſio fuit collat de preſenti. vt. sͣ. e. ſed niſi contra agēteꝫ facit qꝛ etiam lipura obligatione requirit̉ ꝙ agens impleat ex parte ſū qd̓ hic non eſt. facit de acti. empti. iulianus. §. offerri. deureiur. ſi non fuerit de edil. edi. ediles. in fi. ¶ Ex lectur antiqua. NOVA ADDITIO. ¶ In v̓. vltīcex. det̉ vid̓ Inn. exͣ de iureiur. quēad. v̓. i. Promiſſio infor eod autem. nis ſine expſſione alicꝰ cauſe facta viro per vxoreꝫ p̄ſumit̉ ex cauſa dotis. ⁊ ſem in traditione ⁊ in confeſſione informi. h. d. tex. ⁊ glqd̓ eſt mēti tenēduꝫ ⁊ nō alibi eſt. l. iſta ita ꝙ titulus dot inter virū ⁊ vxorē tacite videt̉ ineſſe. ¶ Ex lectura anqua. NOVA ADDITIO. ¶ In glo. que eſtiper ver. tex. dotis que incipit quia. ¶ In v̓. gl. accepiam preſumitur ꝙ cauſa dotis ⁊ no x. ta ꝙ lꝫ intitulatio ⁊ titulꝰ dotis nō ſit expreſſus in inſtru mento tn̄ tenet promiſſio ⁊ traditio ⁊ ſufficit tacitus titu lus ⁊ h̓ dicit no. Nota ex hac. l. ꝙ filio non I filiaſa. pōe ſolui debitum peculia re per ipſum ꝯͣctum. caſus eſt hic ⁊ sͣ. depoſi. l. qd̓ ſeruꝰ ⁊. l. ſi vir in prin. sͣ. de pac. l. qd̓ ſeruus. jͣ. de ſol. Poteſt vnum Iei nuptura. debitum in alium tranſmutari. ¶ Ex lectura antiqua. NOVAADDITIQ¶ No. ꝙ filia q̄ hꝫ admīſtra. peculij pōt ex eo ſe dotare. Not. ex hac. l. Ta conſtante. ꝙ pōi fieri per mutatio dotis de re ad pecuniā ⁊ ecōtra. Et facit iſta. l. ꝙ eccleſia ſit ꝓhibita facere ꝑmutationemᶠ niſi cū alia eccleſia vel cum principe. vt in auc̄. ſed ⁊ ꝑmuta re. C. de ſacroſan. ec. ⁊ in auc̄. item ſibi inuicem. cuꝫ priua ta autē ꝑſona non. vt in auc̄. de non alie.§. ſi autem ꝑmu tatio. tamen ſi eſt multum vtile eccleſie poterit etiam cuꝫ priuato ꝑmutare arg. iſtius. l. ⁊ ita tenet Azo in ſumma in aucͣ. de non alie. ⁊ emphitheoſi. ¶ Ultimo pro decla ratione iſtius. l. vide qd̓ no. Spec. in ti. de dona. inter virum ⁊ vxorem.§. formati. v̓. ſed queritur. Ex lec. anti. ¶ Res dotalis poteſt conſtāte matrimo nio ꝑmutari cum alia re vel cum quantitate ſi hoc eſt vtile mulieri. h. d. Et vide. l. fi. jͣ. e. ⁊ iſta lex declarat̉ in Spe cu. de emp. ⁊ vēdi.§. tertio loco. v̓. ſed pone vxor cum ſequētibus. ⁊ de dona. inter virum ⁊ vxorem.§. formati. v̓. ſed queritur vtrum. ¶ Ex lectura antiqua. NOVA ADDITIO. ¶ Materiam iſtius. l. plene examinat ſpecu. de empt. ⁊ vendi.§. tertio loco. ver. ſed pone vxor viroruꝫ vſqꝫ ad ver. hoc aūt ſcias vbi oīo videas al̓s non intelliges ⁊ in ſpecu. de dona. inter virū ⁊ vxo.§. formatꝭ. ver. ſed querit̉ vtrū ibi oīo. vid̓. ¶ In v̓. tex. ex pec. fiat.ſ. ꝑmutatio. No. notabilem diſti Um paten. etionē iſtiꝰ. l. ⁊ no. tex. in prin. dum dicit ⁊ dotem legat. no. ꝙ di cit dotē. qꝛ ſecꝰ eſſet ſi iſte pater ſimpliciter legaret mari to non dicendo dotem. qꝛ tūc valeret legatuꝫ nec videre tur in dubio teſtator velle cōpenſare. vt. l. creditorem. Iͣ. de lega. ij. ¶ Sed quero hic dicit̉ aut teſtator duplicare voluit aut non. Quero quid in dubio. glo. arguit pro ⁊ cōtra ⁊ non ſoluit. qn̄qꝫ teſtator dotat primo ꝓmittēdo dotem marito ⁊ poſtea noīe dotis legat filie ⁊ tūc in dubio videt̉ ꝙ filia ſit cōtentata alterutro. ⁊ ita debet intelligi glo. que eſt. jͣ. de leg. i. l. huiuſmodi.§. cum pater. que incipit qd̓ ſemꝑ p̄ſumit̉. ⁊ qd̓ no. C. de le. l. filia legatoꝝ. facit quod no. Inno. l. ticia.§. qui inuita. de leg. ij. aut teſtator poſtqͣꝫ dotauit ꝓmittendo doteꝫ pro filia non lega uit exp̄ſſe nomīe dotis ſed ſimpliciter legauit filie ſue. ⁊ tunc aut legauit aliud qͣꝫ qd̓ fuerat exp̄ſſum noīe dotis ⁊ habet vtrunqꝫ. vt. jͣ. de colla. do. l. ſi pater pro filia. aut legauit tātum quātum noīe dotis ꝓmiſit. ⁊ tūc alterutruꝫ tātum debet̉. vt. d. l. huiuſmodi.§. cū pr̄. de leg. i. pro quo optime facit. jͣ. ſo. ma. l. ſi cū dotem.§. ſi pater. quandoqꝫ pater dotat filiam non ſolum ꝓmittēdo ſed doteꝫ tradē do ⁊ poſtea filie legat. ⁊ iſto caſu vtraqꝫ debetur vt not. per glo. C. de lega. l. filia legatorum. Ex lec. anti. ¶ Si dos ꝓmiſſa marito legat̉ non tenet legatum ſi mulieri tenet. ſed agēs de īdēnitate cauere tenet̉. viro v̓o neceſſitas cautiōis non incūbit. qꝛ retro ius liberuꝫ aquirit. h. d. Et no. ꝙ iſta. l. loquit̉ qn̄ in legando fuit exp̄ſſa cauſa dotis. ſed ſi eſſet legatuꝫ ſimplex non cō funderetur cum dote ante ꝓmiſſa nec in eadem perſona. nec in ꝑſonis diuerſorum. vt. l. ſi pater. de coll̓. do. ¶ In tex. ibi duplicare. iſtud non p̄ſumitur qꝛ non legauit ſim pliciter ſed cauſa dotis. ¶ Quero ꝗd ecōtra in tali caſu pater legauit filie. cc. pro ipſa maritāda. demum ipſeBal. ſuꝑ. ij. ff. veteris. D iiij

Deiure dotium. met maritauit eam cum centuꝫ mortuo patre vult petere reſiduum. queritur an poſſit. Dy. format hāc. q. de lega. ij. lutius. ⁊ ſentit ꝙ non. qꝛ illa cauſa finalis.ſ. pro ea maritanda videtur defeciſſe. ergo non debetur legatum. ſed Old. dicit contrarium. qꝛ vbi eſt certa quantitas taxata adiectio cauſe non minuit legatum. vt. sͣ. mand. creditor .§. ſi inter. de alimen. le. lutius. ⁊ ad trebel. lutius.§. heredum ſed ille. ll. loqui videntur in eadem voluntate. hic in diuerſis. vt. jͣ. de alimen. lega. libertis quos in princi. facit per Dy. de alimen le. l. alimen.§. ſeia. queſtio eſt ſatis du bia. ⁊ pro Ol. facit quod no. de acti. ⁊ obli. l. obligamur .§. lege. nam paternum officium nō minus verſatur in cō tracto matrimonio qͣꝫ in contrahendo. vnde non eſt forte verum ꝙ deficiat cauſa finalis. NOVA ADDITIO. ¶ Ex lectura antiqua. ¶ In verbo tex filia. No. onus probandi incūbere filie ¶ In verbo tex. habere ſcilicet pater filiam. No. ex hac. l. ꝙ dos s Otem que. data pͥmo dicit īdubio dari ſecūdo niſi aliud actū ſit. ⁊ hāc. l. de clara vt in glo. ⁊ habes. jͣ. de pac. do. l. cum maritus.§. titius. ⁊ in auc̄. quāuis. C. de rei vxo. acti. NOVA ADDITIO. ¶ Ex lectura antiqua. ¶ Tres queſtiones per hanc. l. determinantur vide per Cy. C. rem in preſenti auctē. ſed quāuis in. iij. q. ibi om nino vide. Hic vid̓ I ex lapidicinis. uur teri. ꝙ res dotalis mobilis poſſit aliēari muliere nolēte. in qua qōne gl. variat vt no. C. e. l. ſi prediuꝫ. C. de rei vxo. acti. l. ſi cum res. ⁊ ibi per doc. ⁊ per glo. inſtitu. quibus alie. licet in prin. jͣ. de vſucap. l. cum vir per glo. ⁊ doc. C. ad velle. auc̄. ſiue a me. ⁊ in corꝑe vnde ſumit̉. tan gitur per glo. jͣ. ſolu. matri. l. i. quod no. Ex lectura antiqua. ¶ Nota ꝙ maritus non poteſt excidere arbores que non ſunt in fructu. ⁊ ſi excidit augent dotem. pone exemplum in trabibus aptis ad edifici um. vt. sͣ. de vſufr. arboribus. ⁊ in hoc exemplo cogita. qꝛ non bene affirmo. Nō imputatur I extraneus. narito cur vxorem vel eius patreꝫ dotem pro vxore ꝓmittē tem non conuenit vel extraneuꝫ dotem ex cauſa donatio nis promittentem. ſecus ſi promiſit tanqͣꝫ debitor mulie ris. hoc dicit ſingularis lex. ¶ In glo. ſuper verbo verſerit in fi. tu vero dic ꝙ viro non imputatur cur patrem mulieris non conuenit vt hic. ſed bene imputatur viro cur heredes patris non conuenit. ⁊ ita ſentit glo. in. l. cō traria. ⁊ pro hac ſolutione eſt caſus. jͣ. de pac. do. l. ob res .§. vlti. ver. ſed ſi non petierit. quod no. Ex lec. anti. ¶ Ubi extraneus promittit dotem nō ex cauſa donationis imputat̉ viro culpa exactionis omiſſe. ſecus ſi tanqͣꝫ donator. ⁊ ſecus ſi promiſit dotem mulier vel pater mulieris qꝛ culpa tarditatis viro imputari nō poterit. hoc. d. ¶ Not. ꝙ iſta. l. ponit qͣtuor caſus ⁊ in vno ſolo imputatur viro mora petitionis. primus caſus eſt quando extraneus promiſit dotem non animo donādi mulieri. ſed forte quia erat eius debitor. Secundus quando animo donandi. Tertius quando dotem promiſit pater. Quarto quando ipſa mulier. In primo caſu mora imputatur viro ⁊ eſt eius detrimentum ſi nomen eſt factum non ſoluendo. In alijs tribus nullum periculum eſt in mora. ⁊ hoc verum in differente. ſecus in remit tente. vt. jͣ. e. vir ab eo. ¶ Secundo not. ꝙ auribꝰ audio ⁊ ore loquor dicit glo. ⁊ ex iſto tex. habes que eſt iſta pe na ꝙ aliquis non debeat audiri qꝛ d̓bet repelli in limine cauſe. ¶ Item nota ꝙ mulier non poteſt improperare marito de gratia ⁊ dilatione quam facit patri ſuo vel ſibi immo hoc debet habere ratum. NOVAADDITIO. ¶ Ex lectura antiqua. ¶ In.§. ſed in ver. tex. ipſam mulierem quando mulier pro ſua dote promiſerit. ¶ In.§. recte. in v̓. tex. debitor .ſ. mulieris. ¶ In verbo. tex. id.ſ. periculum. Pater non pōt dota Ater CMM. re filiam de patrimonio matris. hoc dicit. NOVA ADDITIO. ¶ Ex lectura antiqua. ¶ Nota ꝙ pater pro filia communi non poteſt in doteꝫ dare rem vxori ſue. ¶ In v̓. tex. vere eademqꝫ matre idē qꝫ pater. ¶ In v̓. tex. heredis.i. filie ſi filia eſt heres vealterius heredis. No. iſtaꝫ. l. cum duabꝰ ſe. ⁊ EHiIO2. nō. iex. in. l. ſane in fi. vos ſci tis ꝙ ſi vir ſoluit dotem ex cauſa donationis liberat promittentem. ſecus ſi promiſit ianqͣꝫ debitor ne videatur mulieri donare. ⁊ hoc eſt fauore viri. Sꝫ pone ꝙ vir non vult vti iſto fauore. an erit per talem ſolutionē liberatus. Iac. de are. diſputauit hanc. q. multum late in .l. i. C. ſi dos conſtante matrimonio. ⁊ videtur tenere ꝙ ſic. ⁊ inter alias. ll. allegat hunc tex. in fi. Sed contrariuꝫ no. in. l. ij. in prin. jͣ. ſolu. matri. vbi glo tenet ꝙ vir non liberatur niſi quatenus vxor eſt locupletior. iſtam etiā opi. tenet glo. jͣ. eo. l. cum in fundum.§. vxor. ⁊ in auc̄. de nup. coll̓. iiij. pro hac etiam opinione facit. jͣ. ſolu. matri. l. ſi cuꝫ dotem.§. ſi mulier. ⁊ quod ibi no. probatur optime. jͣ. eo. .l. fi. ⁊ quod ibi no. ⁊ ad hanc. l. reſpondeo ꝙ dos ſoluta viro non poteſt conſtante matrimonio reſtitui mulieri. ⁊ ita loquuntur ſupradicta. ſed dos promiſſa viro bene po teſt remitti conſtante matrimonio. ⁊ ita loquitur hec. l. probatur per glo. no. C. de donati. ante nupti. l. ſi conſtāte.§. pe. in glo. vel poſſumus dicere ꝙ iſta. l. non faciat in ꝯͣrium qꝛ hic non cōtingit liberatio ipſo iure ſed ope cō penſationis compēſabit. ergo mulier quatenus eſt locupletior ⁊ ſic non contradicit predictis. Ex lec. anti. Facit ad Ane videndum. tu viuēte pr̄e duxit vxorem ⁊ pr̄ recepit doteꝫ. mo do nurus incipit eſſe in diſcordia cum ſocero ⁊ ideo vult ſocer ſibi reaſſignare dotem ſuam ⁊ liberari. querit̉ ꝗs ſit modus. ⁊ pōt fieri tribus modis. pͥmo ꝙ ſocerſoluat au rui pro ſuſtētatione ſui ⁊ mariti. vt. jͣ. e. mutus.§. manēe. ⁊. jͣ. ſo. ma. l. qͣꝫuis. ⁊. l. ſe. Scd̓o ꝙ ſoluat filio ſuo de man dato nurus ſue. ⁊ tūc qͣꝫuis remaneat obligatus tn̄ cūea compenſabit viſum ſuum vt hic. Tertio vt emancipet filium. vnde dos ſequitur eum. vt. sͣ. famil̓. her. ſi marius. ⁊ jͣ. eo. ſi pater filio ẜm Riꝫ. hoc dic vt colligitur. jͣ. de do te prele. pater. Fac̄. jͣ. ſ. ma. Iuus ſeuerus. īpe. ſieit. No. ex.§. a deRomittendo. duiore it. ꝙ ſi vir ſuſcipit ſcienter ꝓmiſſionem dotis. debito re non idoneo ſibi p̄iudicat vt hoc tex. in fi. Pꝰ cuius declaratione dic qn̄qꝫ a muliere dat̉ nomen mueris ſim pliciter in dotem qn̄qꝫ non datur ſimpliciter ſe datur ex timatum qn̄qꝫ mulier delegat debitoreꝫ qui dtem promittit. Primo caſu periculuꝫ noīs eſt ipſius ulieris vt l. meuia in prin. jͣ. ſo. ma. Scd̓o caſu eſt ꝑiculm ipſius vi ti recipientis vt. l. ſi nomen sͣ. de hereditatꝰ el acij. ven. Tertio caſu dic aut vir accipit debitoremonidoneum ſciēter aut ignoranter. primo caſu ſibi p̄iucat. ſcd̓o caſu non vt hic ⁊. l. inter cauſas.§. abeſſe. sͣ andati. jͣ. ſolū. ma. l. ſi cum dotem.§. ſi mulier. facit. jͣ. de leiuſ. l. qui ſa tiſdare ⁊ qd̓ ibi no. per Dy. lꝫ glo. ibi me loquat̉. Sed aduerte qꝛ illud qd̓ dixi ꝙ ſcienter acciens ſibi preiudi cat eſt verum niſi acciꝑet ſcienter debirem non idoneum animo donandi ipſi vxori. vt. jͣ. l. cū vir. ⁊ ibi dicam. Ex lec. ant. ¶ Promiſſio facta aniere vel ab exneo futuro

De iure dotium. tnturo marito noīe dotis cēſet̉ eſſe ꝯditionalis. h. d. vnde falſa eſt ſo. in. l. titio cētuꝫ§. titio genere. jͣ. de condi. ⁊ pemō. ꝙ aliud in muliere ⁊ aliud in exͣneo. Et alia ſol. eſt vera.ſ. ꝙ aliud in ꝯͣctu dotis vt hic aliud in vltima volun tate vt ibi dixi. sͣ. e. plerūqꝫ.§. ſi ante. ¶ In glo. qꝛ ibi clerici. no. ꝙ iſta v̓ba cuiuſcūqꝫ ꝯditionis ⁊ ſtatus cōprehē dunt tam clericos qͣꝫ laicos ⁊ multotiēs reperiunt̉ in ſta tutis terrarum qd̓ no. ¶ No. ꝙ clericus ⁊ laicus quātū ad vim obligatiōis ⁊ ꝯͣctus ambulant pari paſſu quo ad alia v̓o dic vt no. extra de foro cōpe. ꝙ clericis. 9 Imputet ſibi ille qui ſciēꝯi a debit̉Or Cer ſecutus eſt fidem inopis debitoris etiam conditionalis ⁊ eſt. arg. contra mulierem que dat dotem viro pauperi ꝙ non habeat benefi cium. l. vbi adhuc contrarium dicit Bar. quia ius dotis non poteſt pacto fieri deterius nec poteſt renunciari illi legi tacite vel exp̄ſſe. ar. jͣ. de pactis dota. ꝯuenire. ⁊ facit ad ti. sͣ. man. inter cauſas.§. abeſſe. ⁊. jͣ. de priuile credi. ſi creditores. NOVA ADDITIO. ¶ Ex lectura antiqua. ¶ In ver. tex. agi. vt. sͣ. e. non eniꝫ. ¶ In.§. ſi debitor in ver. tex. ei mulieri. No. ex hac. l. caſuꝫ Es in doteꝫ. in q̄ dos data pro inextimata eſt in ꝑiculo viri videlicet qn̄ dātur in dotem res que ꝯſiſtunt pōdere numero vel mēſura vt hic tex. videtur reddere rationem ibi dum dicit. qꝛ ī hoc dantur ⁊c̄. Sed alibi. glo. dicit ꝙ in his rebus que conſi ſtunt pondere numero vel mēſura lꝫ dent̉ pro inextimatis. tamen dicitur extimatio fieri a lege. Ita no. per glo. jͣ. ſolu. ma. l. extimate. Ex lect. anti. ¶ Iſta. l. dicit ꝙ res dotales que conſiſtunt in pondere numero vel menſura poſſunt libere alie nari per maritum. ¶No. ex hac. l. ꝙ acceptiliatio facta ICE. cauſa dotis ꝯſtituende ante matrimonium contractum non ſecutis nuptijs non tollit obligationeꝫ ⁊ ſic habes ex hac. l. quod accptilatio requirit tacitam condemnationem vt hic ⁊. jͣ. de accepti la. l. qd̓ in diem. jͣ. de reg. iur̄. l. actus in. fi. lꝫ ſub conditione expreſſa fieri nō pōt vt dicta. l. actus in prin. ⁊. l. acceptilatio. jͣ. de acceptilatꝭ. Nota ex hoc.§. concurrere tres Quoclen S. ſictiones circa diuerſa. al̓s auteꝫ circa idem plures fictiones concurrere non poſſunt. de quo videbitis in. l. cum poſt.§. gener. jͣ. eo. C. de dotis pro miſ. l. i. Ex lec. anti. ¶ In ver. ceterum. No. quare lex introducit fictionem de breui manu. I paterᵍ Que debito rem. ¶ In glo. ſed cur pater. ibi poteſt cedi actio. no. ex hac. l. ꝙ ſicut inter patrem ⁊ filium non poteſt contrahi obligatio niſi in certis caſibꝰ ita patri contra filium vel econtra nō poteſt actio cedi in caſibus in quibus inter patrem ⁊ filiuꝫ poteſt obligatio cō trahi quod tene menti. facit pro hoc. jͣ. de ac. ⁊ ob. l. actio nes ẜm vnam lec. ſuper glo. preſtari. Ex lec. anti. ¶ In glo. circa medium. no. ꝙ patri con tra filium non poteſt actio cedi.ſ. ex ea cauſa ex qua inter eos non conſiſtit iudicium. ita limita. ¶ Ex lectura antiqua. NOVA ADDITIO. ¶ In.§. que in verbo tex. eius.ſ. cui nubebat. ¶ In v̓. tex. hec.ſ. mulier. ¶ In v̓. tex. inſtituerit.ſ. conſtante mairimonio. ¶ In ver. tex. experiatur.ſ. ſoluto mr̄imonio. Ex proUemadmodum. miſſione dotis facta ſeruo nomine domini acquiritur obligatio domino non tamen dotis periculū tranſfertur in dominum vel in patrem vel dominum niſi dominus vel pater talem promiſſioneꝫ vel rei dotalis tra ditionem ratam habuerit. hoc dicit iſta. l. ¶ Ex lectura antiqua. NOVA ADDITIO. ¶ In.§. ſi in debitori. in ver. tex. ea.ſ. mulier. ¶ In ver. tex. condicet prima act. ¶ In.§. pater. in ver. tex. promi ſiſſet eius.ſ. marito. No. tex. ibi dum dicit ampliIſerūo. gur dos ſicut ex fructibus. circa qd̓ vide qd̓ habuiſtis sͣ. eo. l. dotis fructꝰ. No. ex hac. l. ꝙ tempus Alis facta. appoſitum in promiſſio ne dotis incipit currere a tempore nuptiarum ¶ Sed hic quero pone ꝙ pater relinquit filie cētuꝫ pro dote. an poterit petere incōtinēti an quādo nubet. iſtam queſtionem diſputauit Riz. malum. quam diſputationeꝫ refert Cy C. de nuptꝭ. l. ſancimus. ¶ Ex lectura antiqua. NOVA ADDITIO. ¶ Uide omnino Cy. C. de nup. l. ſancimꝰ ⁊ in illa queſtione de relicto pro dote filie non nubili. An ſi per ſtatu. tum cauetur ꝙ debeat eſſe contēta dote poſſit ſtatim age re dic aut in vi modi ⁊ ſtatim aget vt. l. ticio. ver. ſed cuꝫ ante nup. aut in vi conditionis ⁊ tunc ſicut nō ſuppletur minus re ſic nec minus tempore ⁊ ſi tu dicis ꝙ ineſt con ditio vt hic ⁊c̄. h̓ erat viro promiſſuꝫ ob cauſam dotis ſꝫ in queſtione noſtra mulieri. Nam pro dote futura etiam interim deberi poteſt mulieri quia ſub modo ⁊ in dubio preſumo modum ⁊ non conditioneꝫ vt.l. in teſtamentis de regū. iur. ¶ In.§. ſocer. Nota ꝙ ſocer genero legitime filie nomine videtur pro dote legare non vt miniſtro ⁊ no.§. no. 1 No. iſtum.§. ſed ꝯtra ipſuꝫ op. ⁊ videtur SOCEI. ꝙ ſola mulier poſſit agere ex teſtamento ad legatum factum per patrem vt. l. ſeruo legato.§. ſi teſtatori. jͣ. de lega. i. l. fideicommiſſaria.§. interdum de le. iij. Sol. de ſtricto iure ſola filia habet actionem vt in contrarijs. Sed de equitate tam gener qͣꝫ ipſa filia poteſt ex teſtamento agere vt hic. ⁊ ila no. per glo. jͣ. de cōdi. ⁊ demon. l. titio.§. ticio genero. vbi tex. concor. cum glo. Ex lectura antiqua. Terminus dotis ſoluende incipit b a die contracti matrimonij non a die promiſſionis. hoc dicit. l. no. ratio quia non poteſt īcipere terminus ſoluen de dotis anteqͣꝫ ſit dos. Et eſt ar. iſta. l. in ratiōe ſui ꝙ nimis arctatio tēporis vitiet contractum dotis. argu. contra. sͣ. loca. inſulam.§. i. Legatū genero nomine ī Socer genero. que legātis intelligit̉ legatum pro dote. h. d. Bal. ⁊ facit ad. q. no. sͣ. e. ꝙ in ſtipu latꝭ. de ſimpl̓r electo intelligatur electus ad id de quo pͥ ceſſit tractatus ſeu qd̓ imminet explicandum. Iſtam. l. intellige qn̄ vir liIr ab EO. berauit promiſſorem dotis I abſqꝫ promiſſione mulieris al̓s ſecus vt. l. debi tor cuꝫ. l. ſeq. sͣ. e. ¶ Sed quero pone ꝙ maritus fuit cō feſſus ſe habuiſſe ⁊ recepiſſe dotem a patre vel extraneo deinde incōtinēti fuit factum inſtrumentum quo pater vel extraneus ꝓmiſit dotem ſoluere. non obſtante cōfeſſiōe viri mō querit̉ an ſoluto mr̄imonio vir teneat̉ ad to tam dotem an liberet̉ cedēdo actionem cōtra pr̄em vel extraneum ⁊ videt̉ ꝙ liberet̉ cedēdo actioneꝫ vt. l. ſi forte.§. lutius. jͣ. ſolu. ma. In cōtra. videt̉ ꝙ teneat̉ ad totam dotem. qꝛ per talem cōfeſſionem videt̉ ſolutum ipſi mari to ſicut. cum ipſe facit acceptilatꝭ. vt hac. l. in fi. ⁊. l. pe.§. ſi vir. jͣ. ſol̓. ma. ⁊ ibi hoc tenet Ia de are. ⁊ vide ibi Bar. qui latius loquitur in additionibus ſuis. ⁊ vide Bar. in. ꝯſilio ſuo qd̓ incipit ⁊ eſt ꝯſilium ſcd̓m in rubrica de con tractibus in libro conſiliorum meorum. Ex lec. ant. ¶ Uir qui liberauit expromiſſoreꝫ per acceptilationeꝫ fingit̉ accepiſſe dotem ⁊ reſtituere tenetur. Et no. ar. ꝯͣ ꝓcur̄. qui fuit cōfeſſus ſe exegiſſe oīa dn̄o. nā agēte ꝯtra eum non pōt opponere ꝙ non interuenit nub ¶ Promiſſiōis. vn̄ dicit d. bart. ſoci. in conſi. ccvij. in cipi. in cā dn̄e anne v̓. ſed ad hoc in. ii. ꝑte ꝙ dos quādo traditur dr̄ filia dotata. qꝛ cōtractus do tis eſt contra ctus ꝗ re perficitur lꝫ nō in cipiat a tradi tione ſed a ꝓmiſſione ⁊ ꝓ miſſio non di catur contractꝰ nec ſit cōtractus nomi natus. de quo etiam vide ꝑ eum in conſi. clxx. incipi. in preſenti v̓. cōfirmantur pre miſſa per tex. e. parte i.

De iure dotium. meratio qui ſtat̉ ſuo dicto ꝯtra ſe ar. huius. l. NOVA ADDITIO. ¶ Ex lectura antiqua. ¶ In ver. tex. facere.i. conſtituere. ¶ In ver. tex. pecunia a promiſſore. Ex pacto poteſt ꝑUe fundum. nutari īſtitutio dotis de vno in alium. NOVA ADDITIo. ¶ Ex lectura antiqua. ¶ In verbo tex. contracto.i. geſto. ¶ In ver. tex. conuenit ideſt conueniens eſt. No. ꝙ ille qui dat ẜm pignus pro primoo poteſt repetere primum. No. ꝙ ſi donatarius I res quas. entit donatori vt tūc tradat donatarius videt̉ ea tradere non donator. ſed hoc ideo qꝛ tradebat noīe legatarij ⁊ in eiꝰ fauorem. ⁊ ſic non ob. l. ſi fundum per fideicō.§. i. de leg. i. NOVA ADDITIO. ¶ Ex lectura antiqua. ¶ Nota. l. ⁊ vide in ſpe. de loca.§. nūc aliqua ver. xiij. No. hāc. l. ⁊ cuꝫ ipſa On ſolum. ꝯco. i. quotiēs. qͣ e. ⁊ vltra illa que colligūt̉ ex dicta. l. quotiens. no. tex. notabilem cum gl. que incipit veluti. Ad. q. cum querit̉ an mulier debeat cauere de dupla nomine euictio nis vel non ⁊ cōiungēdo ſimul duas opp. poſitas hic in glo. ita pōt diſtingui. Quandoqꝫ queritur vtrum debeat caueri de dupla cum ſatiſdatione vel fideiuſ. ⁊ caueri non debet vt hic. Qn̄qꝫ querit̉ vtrū caueri dꝫ ſine fideiuſſiōe. ⁊ tūc dic aūt eſt ꝯſuetudo in regione ꝙ de dupla teneat̉ ⁊ tūc caueat̉. aut non eſt ꝯſuetudo ⁊ nō cauet̉ vt no. hoc tex. cum glo. Et aduerte qꝛ in caſu in quo mulier dꝫ caue re de dupla ex eo qd̓ eſt ꝯſuetudo dꝫ attendi ꝯſuetudo lo ci vbi ſit ꝯtractꝰ lꝫ alibi ſit res vt habuiſtis in. l. ſi fundus .sͣ. de euic. ¶ Ultimo circa hac. l. q̄ro ecōtra ꝗd dꝫ vir ꝓ mittere vxori. Rn̄deo dꝫ ſimpliciter ꝓmittere reſtituere dotē ſo. ma. vt. l. querebat̉. jͣ. de v̓bo. ſig. ⁊. jͣ. ſo. ma. in. l. ſi ꝗs ſtipuletur. debet etiā ꝓmittere de dolo lata culpa ⁊ le ui. vt. jͣ. ſo. ma. l. ſi filio.§. i. ⁊ facit. l. in rebꝰ. sͣ. eo. ⁊ cogetur predicta ꝓmittere ẜm ꝯſuetudineꝫ ciuitatis. facit. l. ꝙ ſi nolit.§. qui aſſiduas ⁊ de edil. edic. l. ſi tertiꝰ.§. i. jͣ. de aqua plu. ar. qꝛ ſi eſſet vna ꝯſuetudo ꝯtra aliā eēt recurrēdum ad ius cōe vt. jͣ. de reg. iur. l. ſemꝑ in ſtipulationibus. No. in hac. l. caſum ꝙ ſi vir UN Vli. accipit ꝓmiſſorem ſciēter nō idoneum aīo donandi ipſi mulieri non obligat̉ niſi in eo in quo erat ꝓmiſſor idoneus tꝑe ꝓmiſſionis ni ſi ex poſt facto poſt factam ꝓmiſſionē dictus ꝓmiſſor fie ret idoneus vt hic. de quo dixi. sͣ. e. l. ꝓmittēdo.§. ſi debitore. ¶ Sed hic quero an vir poſſit vrori doteꝫ augere ꝯfitendo ſe plus recepiſſe noīe dotꝭ qͣꝫ in veritate accepe rit. dic vt. C. de dona. ante. nup. l. i. qd̓ qualiter procedat dic vt no. in. l. ſi volūtate. vt ibi per gl. ⁊ Cy. C. de dot. ꝓmiſ. ⁊. l. ij. ⁊ ibi etiam per Cy. C. de dot. cau. non nume. no NOVA ADDITIO. ¶ Ex lectura antiqua. alia ¶ Nota. l. ī v̓. tex. neqꝫ refert ſe ad id qd̓ dixerat ſi quid vt loc. debitori ⁊c̄. Iſtum.§. declara vt in glo. ⁊ nci. ES que. in.l. ex pecunia. C.e. ⁊ qd̓ ibi v̓. no. no. per doctores. .xx. Nota ex hac. l. ꝙ pro ā. v̓. Um Dotis. gote ꝑmiſſa danda pōt badari fideiuſſor. hūiſtis. sͣ. e. ti. l. ꝓfectitia.§. ſi pr̄. rte. No. ex hoc.§. ibi dos. ꝙ ibi I lS qui. debet eſſe dos vbi ſunt onead ra matrimonijª. Ia De materia iſtiꝰ.§. vide iſti. Quod dicitur? plene per glo qͣ. de impen u. j. ſis. l. quod dicitur. ⁊ ibi per Dy. in diſtinct. mag. ⁊ per ſe glo. Ray. iſti. de act.§. pe. ⁊ quod no. glo. ⁊ Dy. C. de rei u. v. cum vxo. act.§. ſed nec ob impenſas. quē. b Ex lec. anti. ¶ Neceſſaria impenſa minuit dotemᵇ ⁊ quandoqꝫ perimit vt non ſit dos niſi quo ad ꝓhibitionē alienationis. tamen ſi expenſa refunditur dos ad ſuaꝫ na turam reuertitur. hoc dicit. ¶ Ex lectura antiqua. NOVA ADDITIO. ¶ In.§. ibi dos. vide ſupra man. creditor.§. inter. ⁊. C. de pactis conuen. l. ij. No. ex hac. l. in fi. ꝙ ſtat̉ pre Uptura. mpnoni donec ꝓbeſ cōa riū vt hic. ⁊. l. nō eſt veriſimile. sͣ. qd̓ metꝰ cau. Ex lec. anti. ¶ Diſtinguit vtrum verba ſint relata ad obligationem principalem.ſ. filij quod no. No. tex. notaI ſponſalibus. oliea in ver. æ s ſi forte. quia ponit notabilem diſtinctionē ⁊ declarat multum materiam. l. ſingula. sͣ. ſi cer. pe. Ex lec. anti. ¶ Ea que noluit a pͥncipio ꝯſentire nō vi det̉ ꝓpterea renūciare doti ſi poſtea penitet ⁊ ꝯſētit. h. d. Liberatio ex cauſa dotis non ha ꝯͣi mullet. bet vim traditionis rei niſi poſ ſeſſio ſit penes liberatuꝫ. h. d. allegat̉ ꝙ ſicut liberatio nō tranſfert dominium ſine poſſeſſione. ſic nec ceſſio actio num quia non magis habet annexam executionem ceſſio qͣꝫ liberatio. de hoc in ſpecu. de ceſſione actionis.§. i. ver. item quid ſi mihi. ¶ Ex lectura antiqua. NOVA ADDITIO. ¶ In ver. tex. ſi mulier per iſtum.§. determinat ſpecu. ꝙ cauſa rei ven. nō tranſit in vtile dominiū in ſpec. de ceſẜ. act.§. i. ver. Iteꝫ quid ſi mihi vide Cy. in. l. fi. C. de here. ven. ⁊ Guil. in. l. i. ſupra de eden. idē Alber. Gal. in mar garita tit. de procura. item ſuam ⁊ in ver. tex. medie vt. jͣ. eo. dotis. Non ſummatur quia breI mullen: uis. ſed nota ꝙ dos poieſ ſolui adiecto. No. tex. ibi quaſi tranſferre ad aliuꝫ ⁊c̄. Ex IIIC. ꝙ reſtitutione hr̄ditatis vel fideicōmiſnon poteſt fieri ꝓcur. in rem ſuam. tex. eſt no. hic ⁊ ſingu laris. Sed bn̄ poteſt fieri reſtitutio hereditatis ſimplici procuratori vt. l. apud iulianum.§. vtrum. jͣ. ad trebel. de qua. no. jͣ. ad trebel. l. quāuis.§. fi. l. reſtituta.§. ſed ſi volūtate. ⁊. l. qui ita.§. i. e. ti. no. etiam. C. ad trebel. l. ſancimꝰ. ⁊ per hoc dicit glo. hic ꝙ ſi fideicommiſſarius moriatur ante reſtitutionem fideicōmmiſſi non trāſmititur aliquid ad heredem ſuū. ſed iſtud dictum eſt falſum qꝛ caſus eſt in cōtrarium in. l. iij. ⁊. l. ſi in perſonam. C. de fideicōmiſno. in. l. apud iulianum.§. vtrum. ⁊. l. cogi.§. idem marcia nus. jͣ. ad trebel. vbi eſt tex. lꝫ contrarium no. in. l. cum fi lio. hic alleg. ſed ibi reprehēditur per Dy. ⁊ Iac. de are. in. l. a teſtatore. jͣ. de cōdi. ⁊ demon. Ex lec. ant. ¶ In dotem pōt tertia perſona addici ſolutioni ſed non obligationi vt hic ⁊. jͣ. de duobus reis. l. Item ex lec. ant. ſi id quod ego. Reſtitutio ex trebelliano Ex aſſe hereS. colata in ꝑſona muliens non pōt fieri viro habēti ius ceſſum ex cauſa dotis. quia perſone fideicommiſſarij coheret hoc dicit. ⁊ delegatio que non ledit non elidit ius delegantis vel ſic. Reſtitutio fideicommiſſi vniuerſalis non poteſt fieri ceſſionario nec per modum delegationis hoc dicit. ¶ No. ꝙ vbi eſt impedimentum acquiſitionis non obligatur promiſſor ¶ Nota ꝙ reſtitutio ex trebelliano habet in ſe iuris au ctoritatem qꝛ tranſfert ius actiuum ⁊ paſſiuum non aute Item ex lec. ant. eſt ſic in ſimplici ceſſione. ¶ Nota ꝙ reſtitutio ex trebelliano habet in ſe iuris au ctoritatem. qꝛ tranſfert ius actiuum ⁊ paſſiuum non autem eſt ſic in ſimplici ceſſione. NOVA ADDITIO. ¶ Ex lectura antiqua. ¶ In ver. tex. ex aſſe. Sicut aditio hereditatꝭ coheret ꝑ ſone vt. l. cum proponas. C. de heredi. inſti. ſic reſtitutio ex trebelliano ⁊ ſicut ius adeundi nō poteſt credi ſic nec reſtitutio

De lure potium. 228 reſtitutio ex trebelliano ad hoc alle. iſte.§. Itē per impo ſibilē delegationē non ſit nouatio. h. d. ar. huiꝰ.§. dicunt ꝗdā ꝙ actio non pōt cedi per ꝓcuratorem in ſpe. de ceſ. ac.§. i. v̓. Itē querit̉ an ꝓcutator ⁊ an ceſſionarius ceſſio narij habeat directas ex ꝑſona cedentis primi. dic ꝙ non vt hic in ſpe. dicto.§. v̓. ſed pone. Sed an tutor qui cedit iura pupilli poſſit mandare exercitium directaꝝ ⁊ videt̉ ꝙ non. nā aūt ante lit. ꝯteſt. ⁊ nō pōt facere ꝓcura. Aut poſt tunc res eſt litigioſa ⁊ non procedit ceſſio. Sol. pōt vt no. per Ia. ar. C. de ꝓcu. nec tutores. ⁊ vide oīno Cy. .C. de cōi di. ad officiuꝫ ⁊ Alber. Gall̓. in mar. ti. de ꝓcu. in rem ſuam. ⁊ vide oīno de ẜui. ru. pre. l. cum eſſet.§. fi. ¶ In ver. tex. oblitus.ſ. delegatum. ¶ In ver. tex. debe Item ex lec. anti. tur ⁊c̄. ¶ In ver. tex. ea mulier. Ille dicitur eſſe Uero quante. nodus debitus quem ratio patitur omnibus circūſtantijs mo deratis. ¶ In tex. ibi dignitate Nota ꝙ nobiles mulie res indigent maiori dote qͣꝫ ignobiles. hoc eſt verum nu bendo pari. ſecus ſi inferiori. no. C. de do. ꝓmiſ. l. iij. NOVAADDITIO. ¶ Ex lectura antiqua. ¶ Nota modus eſt rō pat̓. vide Ia. de le. l. ꝗ filiabꝰ.§. i. No. caſum in Iue generalis. qinauiem nō aliter. in quo curator poteſt vendere bona immobilia mulieris adulte ⁊ ei dotem in pecunia conſtitue fe. quod no. hic. Ex lec. ant. ¶ Generalis curator non poteſt excedere modum in cōſtitutione dotis ⁊ ſi excedit illud ſolum reuocat qd̓ in legitimis factū eſt. de reſcriptis cauſam que. ⁊ curator ſpecialiter conſtitutus ad dotem dandam vel ad auctorādam non poteſt alienare pro dote rem inalienabilem niſi alio iudicis accedente decreto. ¶ In textu ibi quia rata ⁊c̄. No. ꝙ auctoritas malitioſe interpoſita ipſo iure non valet. Et ibi apud eundem. idem intelligo vel alium cōpetētem quia decretum cure ⁊ decretum ſu per alienatiōe poſſunt interponi a diuerſis iudicibus niſi dicas ꝙ hic ob eandem cauſam interponantur ⁊ cōtinētia talis cauſe non debet diuidi. ¶ Ex lectura antiqua. NOVA ADDITIO. ¶ Uide omnino in ſumma feudorum. v. charta. v̓. Iteꝫ qd̓ dictū eſt ꝙ vaſallus. ¶ In v̓. tex. īfirmari. No. ꝙ illd̓ ſolū reuocat̉ qd̓ eſt illegitime factū ꝯcor. extra de reſcri. cam que ⁊ no. ꝙ dolus in parte nō vitiat totū ſꝫ illā partē tm̄. ¶ In v̓. tex. itē nota ergo ꝙ reꝗritur nouuꝫ decre tum ⁊ ſic nota ꝙ etiā curator ſpālis nō pōt alienare ſine decreto. ¶ In v̓. tex. ꝯſtitue̓ ī pecunia īde redigēda ⁊c̄. No. ex hac. l. ꝙ ꝑmutatio hēt vim Ila. emptiōis vt hac. l. in prin. ⁊. C. de re ruꝫ permū. l. ij. ⁊ vide qd̓ ibi no. idem. jͣ. quibus ex cauſis in poſ. eatur. l. fi. ¶ Secūdo no. tex. nobileꝫ ibi cur marito dos auferenda ſit. nam hic videtur caſus ꝙ lꝫ vxor cōſtante matrimonio ſit alicui priuato condemnata non poterit fieri executio in res dotales. caſus eſt hic de qua queſtione no. per glo. in. l. quinque legibus. jͣ. de bo nis dam. ⁊ hāc legem non allegat. Ex lec. ant. ¶ In ītegruꝫ reſtitutio implorata per mu lierem cōtra cōtractum quem celebrauit cum fratribus non preiudicat doti ⁊ contractui celebrato cum viro. Et eſt hic expreſſum ꝙ illa ſentētia reſtitutionis in integrum que ex titulo de reputationibus meretur executioneꝫ cō tra mulierem reſtitutam. non tamen meretur executionē in re dotali. accedit qd̓ no. de bonis dā. quinque legibus. d hoc tangit hic Ri. ⁊ Cy. in addi. ⁊ adde ad hanc legē qd̓ no. Cy. in. l. i. C. ſi aduerſus trāſac. in. ij. ⁊ iij. q. ¶ In lex. ibi lucri. Iſte caſus ſecūdus qui loquit̉ in heredibus mulieris loquit̉ quādo interuenit pactum de dote lucrāda. groſſus diceret ꝙ hec lex non facit ꝗa hic loquitur in ſnia lata pro muliere ſed non perpendit naturam reſtitu. De iure dotium. in integ. que importat obligationē ꝯtrariam. vt. sͣ. de mino. ſi iudex. de iſta arguit̉ hic. h. d. NOVA ADDITIO. ¶ Ex lectura antiqua. ¶ No. l. ⁊ vide qd̓ nō ī. l. i. C. ſi aduerſus dotꝭ. vide Cy. in. l. i. C. ſi aduer. tran. in. ij. q. ⁊ in ver. tex. reſtituatur mu lier contra fratres. ¶ In ver. tex. ibi.ſ. fratres. Ius Tipulatio de dote̓. queſi tū tertio ei ſine ſuo facto auferri non pōt. h. d. ¶ Ex lectura antiqua. NOVA ADDITIO. ¶ In ver. tex. committitur ꝑꝑ ſolutionē matrimonij. Eſt arg. ꝙ ſi Oſt diuortium. vaſallus recōciliat̉ ſuo dn̄o tacite videtur reinte grari feudum. glo. eſt ordi. sͣ. de pecu. l. peculium.§. ſi ere. In hac. l. nota glo. Iin legato. que dicit ꝙ in dubio legatum factum ſeruo dotali videt̉ factum in fa uorē mulieris. que gl. multū eſt notabilis ⁊ mēti tenēda. ¶ Ex lectura antiqua. NOVA ADDITIO. ¶ In ver. tex. pertinere iure perpetuo.ſ. dotali. No. primum I vſufructus. remedium introductum per iuriſcōſul. circa reſtitutionem. dotis cōſiſtentis in vſufructu quando mulier non eſt domina proprietatis illius rei cuius vſufructus fuit datus in dotem. ſecundo videt̉ hic caſus expreſſus ꝙ locatio ⁊ vēditio vno nūmo valet ⁊ tenet. Pro cuius decla ratione dic qn̄qꝫ talis locatio ⁊ vēditio ſit ex neceſſitate ⁊ tunc valet vt hic ẜm vnam lec. hic poſitā. ⁊. l. ſiquis an te in fi. jͣ. de acquir. poſ. Quandoqꝫ ſit ex volūtate ⁊ tunc aut res que vēditur eſt digna ita parua mercede ⁊ tunc valet vt hic ẜm aliam lec. poſitam hic in glo. ⁊ dicta. l. ſi quis ante in fi. aut res que venditur vel locatur eſt digna maiori mercede. ⁊ tūc venditio facta vno nūmo non valet. vt. l. ſiquis cōduxerit. sͣ. locati. ⁊. d. l. ſiquis ante in fi. de qua per Pe. de bel. in. l. vſufruc. jͣ. ſolu. ma. per Cy. in l. non ideo. C. de heredi. ⁊. l. maritus. C. de procur. Ex lec. ant. ¶ Uſufructus formalis ꝓpter inſeparabi lem naturam quam habet non cadit in reſtitutꝭ. per modum reſtitutionis ſed per modum locationis que hoc ca ſu ſubſiſtit etiam vno nūmo. Et eſt ar. hic ad illum vnum 7 nūmum quem ſoluūt emphitheote in ſignum recognitio ī cnis. ¶ No. ꝙ lꝫ ius decimarum non poſſit ꝯͣ cedi laico.ᵉ i tamē ipſa perceptio bene pōt cōcedi ẜm Ri. ⁊ hoc modo conceſſit papa decimas regi francoruꝫ. Alias incipit Proculus. No. Ncilla. ⁊ hac. l. tex. notabilem cū glo. que incipit ſecus ſi rerum ibi vel melius ⁊c̄. an ſicut venditionem rei mee factam non nomine meo ego poſſum habere ratam in ſubſidium re perempta vel pre ſcripta vt. l. mater. C. de rei vē. cum ſi. ita ⁊ econuerſo em̄ ptionem factaꝫ de pecunia mea non nomine meo potero habere ratam in ſubſidium vt illam rem cōſequar. pecunia mea perempta vel preſcripta. que queſtio per hunc tex. ⁊ hāc glo. decidit̉. quod no. Ex lec. ant. ¶ Titulꝰ putatiuus dotis cauſat viro ius prebendi ⁊ ſi p̄ſcribit ſibi lucrat̉ ⁊ nunqͣꝫ reſtituit. h. d. l. mirabilis. Premitte ꝙ cum ancilla non conſiſtit matrimonium. vide Cy. de rei vēdi. mater. in. vij. q. In hac tamen. l. non dirigebat̉ actio ex preſcrip. contra auctorem ſed cōtra preſcribentem preſcribenti enim fauet hec lex. ¶ Ex glo. hic nota ꝙ etiam qualiſqualis maritus non dicitur habere cauſam lucratiuam ſic Iͣ. ſolu. matrimo. inſulam.§. vſuras. Nota ex hac. l. ꝙ ex tem Um Poſt. poris taciturnitate inducitur taciti pacti exceptio vt hic ⁊. l. procula. sͣ. de probationibus.

n ¶ ii ca 10E adde. d. Iaſo. may. inſtit. de act.§. fuerat. nu. lij. ⁊ Frā. are. in. l. ſi reꝫ. in. vi. col. d̓ ac ꝗr. poſ. ⁊ Feli. in. lal̓ n cleri ci i.§. de adui te. in. vij. colū. de iudi. 9¶ Cir 143 adde. d. Iaſo. s may. inſtit. de act.§. fuerat. nu. lij. ⁊ Frā. are. in. l. ſi reꝫ. in. vi. col. d̓ ac ꝗr. poſ. ⁊ Feli. in. c. at ſi cleri ci i.§. de adui te. in. vij. colū. de iudi. b ¶ Reſtitui. vid̓ bar. ī. l. vir vxori.§. ml̓ier ad velle. ⁊ in l. qͣꝫuis. jͣ. ſolu. matri. Quero an ſi vir vxorem aliIn domum. nentat poſſit percipere vſuras dotis promiſſe de iure canonico. dic ꝙ ſic ī. c. ſalubri ter extra de vſuris. de quo per Ia. de are. jͣ. ſoluto ma. l. in ſulam.§. vſuras. NOVAADDITIO. ¶ Ex lectura antiqua. ¶ In.§. in domum vide quod no. jͣ. ſolu. matri. l. de diui ſione hoc faciebat dubiuꝫ. ¶ In.§. gener. vide qd̓ no. C. man. ſalarium. vide Cy. C. de ſacroſan. eccle. l. priuilegia An valeat incerta ſentētia in dote ſicut valet incerta promiſſio dic ꝙ non vt. l. fi. C. de ſen. que ſine certa. qͣꝫtita. ẜꝫ Bar. ibi ar. contra quia dos eſt quoddam vniuerſale ẜm quid. l. quod dicitur de impenſis ſed patet ꝙ ē vniuerſale ẜm quid non ſimpliciter. Sed pone ꝙ iudex pronunciat dotem non eſſe liquidam an eſt diffinitiua vel interlocutoria dic interlocutoria. Sed an parit excep. rei iud. ſi ordinarie agatur dic ꝙ non vt hoc probantur in dicta l. fi. facit de re iudi. a diuo pio.§. ſi ſuper. An eſt īcerta iſta promiſſio tu promitis dare ei cui dicā in teſtamento meo ⁊ dic ꝙ non quia heredi videtur ſtipulatus. C. de contra hen. ⁊ commit. ſtipu. l. ẜm reſponſum domitij vlp. Ratio diuerſitatis quia promiſſio incerta declarāda venit in ſen tentia ſed incerta ſententia non venit declaranda per aliam ſententiam quia non eſſet vt in.§. patrona. ¶ In v̓. tex. ꝓmiſſa marito futuro. ¶ In v̓. tex. extiterit liberta. 9 Nota ex hoc.§. ꝙ dotis conſtitutio poDeNI. teſt committi in arbitrium promitientis etiam non demonſtrata re vel quantitate. ⁊ eſt ſpeciale in dote vt valeat ſtipulatio etiam vbi ille qui debet arbitrari non arbitratur vt hic regulariter ſecus. vt. l. ſiquis arbitratu. jͣ. de verb. obli. l. fi. C. de cōtrahē. emp. ſed ſi arbitratur ⁊ inique recurritur etiam ad arbitriuꝫ boni viri vt. l. ⁊ in perſonam.§. ⁊ generaliter. jͣ. de reg. iur. no. C. de cōtrahen. empt. l. fi. ¶ In glo. que incipit immo ibi nec enim duo ſpecialia nota ex hac glo. ꝙ duo ſpecialia non a poſſunt cōcurrere circa ideꝫº no. in. l. i. C. de do. ꝓmiſ. de quo dic vt no. Guil. de cu. in. l. ab emptiōe. sͣ. de pac. ⁊ vi de qd̓ no. glo. ⁊ doc. jͣ. de ſtipu. ſeruorum. l. ſi ſeruus com munis meuij. vbi glo. notat ꝙ due fictiones poſſunt con c currere. ⁊ in. l. ſub condi. jͣ. de ſolu. De materia iſtius.§. dic plene vt Cum re Seno. Ce. l.i. Ex lec. ant. ¶ Qui patitur vxorem poſt diuortiuꝫ lon go tēpore poſſidere lucro dotis qd̓ ex culpa diuertentis competebat renūciaſſe videt̉. hoc dicit. Et eſt ar. contra dominum qui poſtqͣꝫ vaſallus cecidit a fendo patitur eū Item ex lec. anti. diu poſſidere. Nota ꝙ viro In domum abſen. qui non ſuſtinuit onera matrimonij lꝫ vxor habitauerit in domo eius non debentur vſure nec fructus dotis. ⁊ dicitur non ſuſti nere onera quando non preſtat ſibi alimenta ⁊ debitos ſumptus. ⁊ facit. jͣ. de excep. doli pater ſola ergo habitatio in domo viri non ſufficit. quod tene bene mēti qꝛ non Item ex lec. ant. inuenies alibi forte. Tenet incerta proGener a ſocero. mnimio dotis ſiue ſit ī certa perſona que debeat declarare ſiue non. ſed incerta i. promiſſio fundi non tenet. hoc dicit. ¶ No. ergo ſi dos incerta ꝓmiſſa ē in genere tenet promiſſio. ſecus ſi in ſpe cie omnino incerta. hoc dicit. Quid ergo de incerta ſentētia dic vt no. in. l. fi. C. de ſententia que ſine certa quantitate. ⁊ vide Cy. C. de ſacroſan. eccle. priuilegio. ¶ Extra quero an iſta promiſſio ſit incerta ⁊ īualida. promittis mihi recipiēti pro eo quem nominabo. ⁊ dic ꝙ valet vt. l. ſcd̓m reſpōſum domitij. C. de cōtrahen. ⁊ cōmitten. ſtipu. Contra iſtum.§. facit. l. i. C. de dotis promiſ. Solutio ibi erat duplex defectus.ſ. nuditatis ⁊ obſcuritatis hic vnicus. naꝫ vnus defectus facilius tolerat̉ qͣꝫ plures defectus ẜm oēs. nec debent ꝯcurrere due ſpecialitates. vt no. jͣ. de pollici. ſi quis rem Iſtam legeꝫ de N ambiguis. Una nii ab. ⁊ que ſunt dotis pͥuilegia no. per glo. ⁊ Dy. in. l. i. jͣ. ſolu. matri. Ex lec. anti. ¶ Per hanc legem dicit Dy. ꝙ ſi eadeꝫ die reperiuntur facta duo inſtrumenta cum obligatione bonorum preſumitur preceſſiſſe inſtrumentum dotale. Nota ex hac. l. ꝙ Ulier Bona. bona mulieris intelliguntur deducto ere alieno vt hic. ⁊ j. ij. §. illud ibi. jͣ. de coll̓. bo. C. de bo. que lib. l. fi. §. vbi autem. ¶ In glo. que incipit ꝙ nulla in fi. no. ex hac glo. ꝙ ẜm dicium Ariſt. mulier videtur dare omnia ſua bona in doteꝫ. de qua. q. dic vt diſputauit dn̄s Bar. q̄ q. incipit. quedam mulier habens reꝫ liberā. Ex lectu. anti. ¶ Ex vniuerſali contractu dotis nō ob ligatur vir perſonaliter creditoribus mulieris. ⁊ appellatione bonorum continetur reſiduum ſolum ab ere alieno. hoc dicit. ¶ Oppo. C. ad legem iuliam. de vi. l. ſi tutoris. ſed ibi bona tranſeunt ex confiſcatione hic ex contractu. Item ibi ex diſpoſitione legali hic ex diſpoſitione hominis. vt no. jͣ. de iure fiſci. l. ij.§. ſed cum ex cauſa. Iteꝫ non ob. de derbo. ſignifi. princeps bona. quia ibi in priuilegio vel reſcripto quod habet vim legis ẜm Iac. Itē non obſtat. jͣ. ad trebel. cogi. quia ibi in vltima voluntate. hic in contractibus. ¶ In glo. ꝙ nulla in fine. pro Ariſto. facit. sͣ. eo. quod autem. Contra eum facit. sͣ. eo. l. ſi ego ſeie.§. dotis. Item quia contractus dotis eſt facti. vt .sͣ. de capi. dimi. eas. ⁊ facta non preſumuntur. ⁊ hoc ē ve ritas. Non ob. l. quod autem. quia ibi apparebat de pro miſſione vel confeſſione lꝫ informi. hic non. Et facit. sͣ. e. tali.§. fi. Item facit quia matrimoniuꝫ reperitur ſine dote. vt. C. de religioſis. quod ſi nulla. NOVA ADDITIO. ¶ Ex lectura antiqua. ¶ Hoc in contractibus ſecus in largitate prīcipalis de verbo. ſignifi. princeps bona ⁊ ibi per Ia. Iteꝫ ſecus in fideicom. vniuerſali ad trebel. cogi. Ratio quia vniuerſa lis ſucceſſio ſit cum obligatione ſuccedentis etiam tertie perſone vt creditoribus ſed per contractum non pōt ꝗs obligari tertie perſone directo vt in.§. alteri. Et ideo ac quiſitio ſeu ſucceſſio in contractu inter viuos non poteſt eſſe vniuerſalis. vt. C. ad. l. iul. de vi.§. ſi tutori. de iure fiſci. l. ij.§. ſed cum ex cauſa. N rebus. Si mulier. No. ꝙ ille qui adhibetur ad ſtipulandum vl det̉ indubio adhibitus vt ꝓcurator non aīo donandi vt hic ⁊ sͣ. māda. l. idem§. ſi cui. ⁊.§. ſi mater. ⁊ qd̓ no. per glo. in. l. ſi mandato ticij in prin. eo. ti. ⁊. jͣ. ſol. ma. l. que dotis. jͣ. de leg. iij. l. cum quis decedēs.§. nuptā. ⁊. jͣ. de do. prele. l. ſeia. per Cy. C. e. l. iij. Hic videtur caſus ꝙ matrimoUlu S. nium nō requirat verba. de quo dic vt dixi. sͣ. de ſponſa. l. ſufficit: No. ex hoc.§. ꝙ ex cauſa Matrimonio. ꝓbabili pōt cōſiantemb trimonio dos mulieri reſtituiᵇ vt hic. ſed ex cauſa voluntaria non. vt in. l. i. C. ſi dos conſtāte matrimonio. de quo vidiſtis. sͣ. e. l. debitor. cum. l. ſequen. ⁊ facit quod tang .jͣ. e. l. cum in fundo.§. vxor. v̓. ceteri. NOVAADDITIO. ¶ Ex lectura antiqua. In.§. matrimonio. Quod ſi dos eſt promiſſa non ſoluta vtrum conſtante matrimonio poterit fieri quietatio dic ꝙ ſic vt. C. de dona. ante nup. ſi conſti.§. pe. nec eſt alibi ⁊ dic vt ibi per Cy. in. iiij. op. ⁊ vide de pac. dot̉. l. quero ſo lu. matri. l. ij.§. nec cogitur. ⁊. C. de dona. l. conſtante vbi dicitur ꝙ conſtante matrimonio poteſt cedi actio de do te quod

De iure dotium. 239 te quod intelligo ſi cōpetit pro re que poſſit alienari al̓s nō ar. C. de pred. mi. ſi ad re. ſol. ⁊ quod no. in. l. i. C. ſi ad ner. tran. vtrum dos conſtante matrimonio poſſit minui pic vt no. per Cy. in. l. conſt. de dona. ante nup. Quero h̓ an mulier haI ſponſa. deat priuilegium ꝓ iſta dote putatiua. Io. videtur velle hic ꝙ ſic. de quo dic vt no. jͣ. ſoluto matri. l. ſi cum dotē.§. fi. jͣ. de priuileg. credit. l. iij. ⁊. C. qui po. in pig. habe. l. aſſi duis. ⁊ ibi per Cy. in ſexta. q. Si mulier dat fundum Uamuis. inextimatum in dotem ⁊ conſtāte matrimonio euincatur mulier po teſt ſtatim agere de euictione contra ſuuꝫ auctorem. hoc dicit. ¶ Circa iſtaꝫ. l. pro ipſius declaratione quero vos ſcitis ꝙ ad hoc vt quis agat de euictione oportet ꝙ denunciet auctori ſuo. vidiſtis in. l. ſi rem.§. vl titu. sͣ. de euic. l. auctore laudato. C. de euic. Modo que ro ad hoc vt mulier agat de euictione ſit neceſſe ꝙ maritus a quo euincitur res cōſtante matrimonio denunciet mulieri ⁊ mulier auciori ſuo. ¶ Secundo quero an mu lier agit de euictione ſtatim condēnato marito ſeu re ma riti euicta an erit neceſſe ꝙ ipſa primo condemnetur ma rito ſuo. de iſtis duabus queſtionibus dic vt no. per glo. in. l. quod ſi pro re.§. ſi pro euictione. sͣ. de euictio. in glo. prima. ¶ Ex lectura antiqua. NOVA ADDITIO. ¶ In ver. tex. cautum funduꝫ. ¶ In ver. tex. euictus ꝑ hypothecariam ⁊c̄. ¶ Ex lectura antiqua. NOVA ADDITIO. In v̓. tex. ſue.ſ. ptꝭ. ¶ In Ipater. ven tex promiſiſſet.ſ. non cauſa mortis. ¶ In ver. tex. alicuius non filie. ¶ In ver. tex. tranſlata eſt ꝯditio. ¶ In ver. tex. dicendum quia non valet ꝓmiſſio. Iſta. l. habet Um in fundo. rea partes. pri maibi ſi fundus. ſecunda ibi ſi marito. Item prima ſubdiuidit̉ in tres. Nam prima loquit̉ quādo mulier dat in dotem vſufructum fundi ſui ⁊ proprietas ta lis fundi ſui ex poſt facto ad virum non ꝑuenit. tertia loquitur quando mulier dat in dotem vſufructuꝫ fundi ſui ⁊ ex poſt facto proprietas ꝑuenit ad virum per vēditionem factaꝫ ipſi viro a muliere de proprietate rei. ſecunda in.§. qd̓ ſi mulier. tertia in.§. vxor viro. ⁊ pro declaratione huius principij vſque ad.§. ſi fundus. vide. jͣ. ſolu. ma. l. vſufru. ⁊ qd̓ no. per Dy. ⁊ Ia. de are. ¶ Nota tex. ibi exquo lucrum habeat ⁊c̄. ꝙ non poſſum alicui culpam obijcere ex quo ꝓpter illam culpaꝫ lucruꝫ habeo. ¶ Secūdo no. in v̓. ipſius aūt. ꝙ vſufructus pōt cedi ¶ Sed contra hoc oppo. de. l. ſi vſufru. sͣ. e. Sol. iſta mulier cui cedit̉ vſufructus eſt proprietaria. ideo ceſſio vſufructus valet. vt habet̉ in dicta. l. ſi vſufructus. ꝙ ſi aliquis non eſſet proprietarius non poſſet cedi vſufruc. vt ibi ⁊.§. finitur. inſti. de vſufruc. ¶ Secundo oppo. ⁊ videtur ꝙ vbi mulier alienauit fundum ꝙ vſufru. non debet ſibi reſtitui nec aliquid nomine vſufruc. vt. jͣ. in.§. vxor. v̓. quid ergo. Solutio ibi loquitur quando maritus cui erat con ſtitꝭ. vſufruc. ab vxore deceſſerat. quo caſu heredes eius ad nihilum tenent̉ cum vſufructus ad ꝓprietatem rediefit per mortem viri. vt. d.§. finit̉. nec aliꝗd potuit viro im putari. ſed in caſu noſtro. vir viuit. ⁊ per ꝯſequēs vſufructus durat marito ⁊ debet vxori. reſtitui. h. d. Iſtum textum in v̓. ceterum. in Axor virO. qucit Iaco de are. quod dos cō ſtante matrimonio poteſt ſolui. ⁊ vir ſoluendo liberatur vt ipſe no. in. l. i. C. ſi dos conſtante matri. Sed dic ꝙ vir liberatur quat enus vxor eſt facta locupletior. ⁊ non vltra. ita dicit glo. hic que incipit tunc ſed cum ea glo. con cor. quod no. jͣ. ſo. ma. l. ij. in prin. ⁊ quod ibi no. de hoc di xi in. l. debitor. sͣ. eodem. Quando res communis cum ꝯͣi fundus. alio datur in doteꝫ debet mulieri ſolu. ma. reſtitui quicquid ex diuiſione ad virum peruenerit. h. d. Et cum hoc tex. concor. de act. emp. l. iulianus§. ideꝫ celſus sͣ. cōmuni diui. l. cōmuni diuidūdo.§. ſi debitor. ⁊ nota notabilem diſtinctionem iſtius textus. ¶ Secundo nota ꝙ in fundo dotali eſt permiſſa aliena tio neceſſaria vt hic ⁊. jͣ. de fundo dota. l. i. ¶ Tertio nota ex hoc tex. in v̓. ſed ita vt inuiceꝫ corporis ⁊c̄. ad duo. primo ꝙ lꝫ non dicamus ꝙ in iudicijs vniuerſalibus p̄cium ſuccedat loco rei. vt. jͣ. de lega. ij. l. īperator in fi. ⁊ sͣ. de peti. hered. l. ſi ⁊ rem ⁊ precium tamen non dicitur ideo preciū ſuccedere loco rei qꝛ ſicut res ſtatim poteſt peti ita poſſit peti precium incōtinenti vt vides hic in reſtitutione dotis. que dos dicitur eſſe iudicium vniuerſa le. vt no. jͣ. de impen. l. quod dicitur. ¶ Quarto nota ex hoc tex. ꝙ etiam de iure digeſtoruꝫ in reſtitutꝭ. dotis erat differētia inter bona mobilia ⁊ imobilia. quia immobilia erant ſtatim reſtituenda mobilia non ſtatim vt hic vides in tex. cuius contrariuꝫ no. glo. jͣ. ſolu. matri. l. diuortio.§. interdum vbi glo. dicit ꝙ de iure digeſtoruꝫ etiam immobilia reſtituebātur ſtatim. ſed annua bina trina die qd̓ eſt expreſſe contra hunc tex. ⁊ idem qd̓ illa glo. ſentit glo. cum eodem tex. l. ij. in prin. quam glo. reprehendit Dy. per hunc tex. ⁊ per tex.§. exactio. C. de rei vxo. actꝭ. ibi duꝫ dicit ꝙ cōmune vtriuſqꝫ fuerit actionis. Sed de hoc qd̓ dicit Dy. eſt glo. ordinaria. jͣ. de dote preleg. l. ij. .§. vltimo. quod tene menti. ¶ Ex lectura antiqua. NOVAADDITIO. ¶ In v̓. tex. ꝙ nō in vſufru. ¶ In.§. plane. In v̓. qui.ſ. pr̄. ¶ In.§. ꝙ ſi. In v̓. tex. ſi acciderit nō intendo admit tere Odf. ¶ In.§. quod ſi alie. In v̓. tex. ꝓtinus ſo. ma. ¶ In ver. tex. proprietatis mortuo marito. ¶ In.§. ſi fundus. In ver. tex. equitate al̓s quantitate. ¶ In ver. dixi al̓s didici. Nota hunc caſum. ⁊ ideꝫ habui īi maritO. nis in. l. ſi donaturus.§. i. sͣ de cō di. ob cauſam. Ex lec. anti. ¶ No. ꝙ nemo poteſt opponere culpam alicui ex qua lucrum ſenſit. hoc fallit in preſcrip. odio ne gligentium vel fauore poſſidentium ẜm doc. Nota ꝙ lꝫ ab initio in I fundus. dote fuerit ſpēs ſi poſtea ſucceſſit quantitas debet maritus habere dilationem legalem. Et eſt ar. vtrum ꝓcu. poſſit interuenire ad cauſam criminalem in qua per ſtatꝭ. imponit̉ pena pecuniaria que eſſet corporalis de iure cō muni. ⁊ eſt ar. ꝙ ſic. quia debet conſiderari id ad qd̓ agi tur magis qͣꝫ origo ẜm Ri. Dy. ⁊ Gui. dicit Cy. ꝙ bononie fuit diſputatum contrarium peſſime ⁊ erronee. ad de ꝑ Cy. in. l. trāſigere vel paciſci. ⁊ ꝑ Bar. in.§. adimā. No. principium iſtius legis. naꝫ UIS. ex hoc tex. habes ꝙ de iure digeſtorum filiafa. habet heredem in dote aduen ticia. tex. eſt hic. nam vides hic ꝙ auus dedit dotem nomine neptis ⁊ auo mortuo remanſit pater iſtiꝰ neptis. modo dicitur hic ꝙ dos non reuertitur ad patrē ſed remanet penes heredes ipſius mulieris. ⁊ ꝙ hoc ſit verum no. jͣ. ſoluto matri. l. poſt dotem. ẜm vnā lect. ⁊ ibi hoc expreſſe tenet Dy. quicquid no. per glo. in. l. nupta. .§. nupta. ⁊. l. filie mee. jͣ. ſoluto matri. de iure v̓o. C. ⁊ auc. non eſt dubium ꝙ filiafa. habeat heredem. de primo eſt caſus in. l. qd̓ ſcitis. C. de bo. que libe. de ſecundo in auc̄. de here. que ab īteſtato.§. i. coll̓. viij. ⁊ ſi tu dicis iſta dos fuit profecticia. quia proceſſit ab auo. vt. sͣ. eo. l. profectitia in princi. Reſpondeo lꝫ dos aui dicatur profecticia quia proceſſit ab auo. vt. sͣ. eo. l. profecticia vt ibi. tamen dos aui non dicitur profectitia ſed aduēticia. quia de eiꝰ bonis non proceſſit vt hic.

a ¶ Sed cupatre. vīde do minum Mari. ſoci. in cōſi. ix. incipi. proſequendo. v̓ſi. ꝗnimmno pluſ cum ver. ſeq. in.i. parte vbi ponit ſi pater ſtipulatꝰ fuerit ſibi dos in omnem caſuꝫ reſtitui ẜꝫ ius commune an ſibi reſtitui de beat vl̓ penes filios remane De pactis dotalibus. De pactis dotalibus. Ex lec. anti. ¶ Per hanc. l. cuꝫ glo. ſua dicit Barto. ꝙ in dote filiafa. habebat heredem etiaꝫ de iure digeſto rum. de hoc no. in. l. poſt dotem. ⁊. l. filie mee. Iͣ. ſolu. matri. ⁊ no. sͣ. de religioſis. ꝙ ſi nulla. NOVA ADDITIO. ¶ Ex lectura antiqua. ¶ Uide de coll̓. bonorum dedit dotem per Iaco. in v̓. tex. ⁊ moritur auus vide quod no. Dy. ſoluto matrimonio poſt dotem. ⁊. l. filie mee per glo. ⁊ per ac. ſupra de relig. ꝙ ſi nulla. Nota quando dicatur Ater filie. aliquid commode poſſe fieri. NOVAADDITIO. ¶ Ex lectura antiqua. ¶ In ver. tex. ac ceperat. acceperat.ſ. nummos mutuo a non domino Od. Nota ex hoc.§. d̓ dide Dote. recio textū. ⁊ vio qd̓ no. jͣ. ſolu. matri. l. ex diuerſo in princi. in ſecū da glo. quod eſt no. Ex lectu. anti. ¶ Nota ꝙ ratione maleficij quis perdit beneficium. NOVA ADDITIO. ¶ Ex lectura antiqua. ¶ In ver. tex. ſocero qui promiſit dotem. ¶ In v̓. tex. future dotis vide Ia. de cu. tu. cum poſt mor.§. fi. No. iſtū tex. in fi. ibi ſi pre Undum. ciū ec. nā hic videt̉ caſus ꝙ nō poſſit ſolui mulieri ex cā volūtaria. ſꝫ de muꝫ ex cauſa probabili. nam vides hic ꝙ fuit facta venditio vt precium rei creditoribus ſoluatur. fa cit quod habuiſtis sͣ. eo. l. mutus.§. manente. Secundo colligitur ex iſta. l. fundum dotalem poſſe alienari. quod eſt contra.§. ⁊ cum lex C. de rei vxo. actio. ⁊ inſtitu. quibus aliena. licet in prin. Secundo dic ꝙ hic alienatio eſt permiſſa. quia eſt vtilis mulieri ⁊ marito. immo magis dicitur eſſe quedam permutatio. vt ſentit gl. hic que incipit ⁊ ſic no. circa quod vide quod no. īſti. quibus aliena. licet in prin. quod no. Ex lectura antiqua. ¶ Nota hanc legem ⁊ dic vt no. Cy. C. eo. ſi predium. ⁊. C. rem in preſenti.§. ⁊ cum lex. ⁊ vide quod no. in. l. fi. C. communi diuidundo. ¶ Item no. hic ꝙ licet propter debitum mulieris non poſſit vendi dos per iudicem. vt. sͣ. e. ticia. tamen poteſt vendi per mulierem conſentiente marito. Nota ꝙ propter vtilitatem mulieris conſtante matrimonio poteſt fieri reſtitutio ⁊ alienatio dotis. ⁊ facit ad alienationem rerum minorum. ⁊ facit famil. herciſ. lutius ticius ⁊ ſeie. ⁊ pro ſo cio. l. ſi conuenerit in fi. NOVAADDITIO. ¶ Ex lectura antiqua. ¶ Uide Cy. C. de predijs mi. inter omnes materiaꝫ hu ius. l. examina vt no. Cy. C. eo. ſi predium. ⁊. C. de dona. l. ſi conſtante. ⁊. C. ſi rem in preſenti.§. ⁊ cum lex. ibi omni ſi. no vide per Cy. Generale conſilium mulierum ad hoc o vt non poſſint dotem alienare etiam cum iuramento viſide in ſpecu. de emp. ⁊ vendi.§. tertio loco. Et nota gene ii 4 rale conſilium ⁊ ver. verum ſi res dotalis ⁊ ver. ſequen. bi an ſolu. matri. fundus dotalis poteſt alienari dic ꝙ non per heredes vt. l. dotale de mili. teſta. ⁊. l. etiam de funet e do dota. Naꝫ adhuc dotalis videtur vt. l. ſequitur.§. tūc in in poteſtate de vſuc. ſed per mulierem ⁊ eius heredes ſic isͣ arg. de iure dotium in rebus.§. fi. coniuncta. l. alienat̉. de anᵐ verbo. ſignifi. quia nulla. l. prohibetur. vide gl. C. cōmu de ni diuidun. l. fi. vide. C. de fundo dota. l. fi. An vxor poſes ſit prouocare ad diuiſionem per Guil. in. l. iubemus. sͣ. ne de officio eiꝰ. l. ij. per Cy. de ꝓba. ex litteris. An minor. vide in. l. inter pupillos de auc. tuto. cuꝫ ſimili. ⁊. l. ſi pu. in prin. ⁊ ibi no. de rebus eorum.§. dn̄i loca. An prodigus. ff. de caſtren. pecu. l. ex caſtrenſi ver. nec ſi ſocius. de hoc etiam per Guil. in. l. iubemus lo ſecūdo. C. de ſacroſanc. eccle. Uide etiam de noua. cui bonis vide omnino Iaco. in ſumma feudorum. iij. charta.§. impeditur auteꝫ alias non intelliges. Sed pone ꝙ vſufru. eſt datus in po tem. an vir poteſt alienare dic per Guil. C. de vſufruc. intereſt. Idem dico de annonis annalibus quia ſoluto ma trimonio ipſo iure finitur alienatio vnde fieri poteſt ex quo mulier non remanet indotata nec ei preiudicatur ꝑ bo per. l. ſupra de pig. lex nec ⁊ de lega. ij. peto.§. prediū. Idem no. Io. an. in. c. licet. de iureiuran. lib. vi. Sed ego contrarium credo quia iuramentum non afficit rem ſed perſonam vt in. c. veritatis de iureiurando ⁊ ibi per Inno. de arbitris per tuas. ⁊ ideo non impedit dominū trāſ lationem de publiciana ſine auc̄.§. ſi duobus. Item quia de hoc contrahens non eſt certioratus ergo ⁊c̄. C. de cōdi. ob cauſam ſi repetendi. De pactis dotalibus. Rubrica. Nota tex. ex.§. pacto. ꝙ ſi ACIICI. pater ab initio ſuper dote non paciſcitur. ſed paciſcitur ex poſt facto ad hoc vt pactum proſit ⁊ noceat filie requiritur filie cōſenſus vt hic ⁊. jͣ. e. l. cum dos. jͣ. ſolu. ma. l. quotiens. qd̓ no. Ex lec. anti. ¶ Pacta dotalia pn̄t etiā conſtante ma trimonio celebrari. ⁊ ad hoc vt valeāt quo ad omnes de bent celebrari cum omnibus ad quos ius dotis poteſt ꝑ tinere. hoc dicit. ⁊ in hoc concordat. jͣ. e. cum dos filie. Pactū factuꝫ I conuenerit. ve ſoluto matri monio liberis exiſtentibus dos remaneat penes virum intelligit̉ ſi morte mulieris mr̄imonium diſſol uatur nō ſi morte viri. h. d. Pro declaratione iſtius tex. ⁊ glo. cum queritur an valeat pactum ꝙ diſſoluto matri monio dos remaneat penes viruꝫ dic qn̄qꝫ matrimonium diſſoluitur morte viri ⁊ tunc nil valet pactū ſiue inter ueniant liberi ſiue nō vt hic. quandoqꝫ diſſoluitur morte mulieris ⁊ tunc valet pactum ſiue interueniant liberiſiue non vt hic ⁊. jͣ. de do. prelega. l. pater in prin. quādoqꝫ mr̄imonium diſſoluit̉ diuortio ⁊ tūc ſiꝗdem diuortiū eſt factum ſine culpa alicuius eoꝝ ſiue culpa coīum ⁊ tunc valet pactum ſiue interueniāt liberi ſiue nō. Si v̓o diuortium fiat culpa viri tūc pactuꝫ non valet ſiue interueniāt liberi ſiue non. oīa iſta probantur in. l. i. in pͥn.§. i. jͣ. de doprele. jͣ. ſolu. ma. l. ſi dotali. ⁊ ibi no. ⁊ eſt rō in iſto vltimo caſu vt non valeat pactum qꝛ per hoc vir inuitaretur ad delinquendum. qd̓ eſſe non debet vt. l. conuenire. jͣ. eo. ⁊ dicta. l. i. jͣ. de dote preleg. Ex lec. ant. ¶ Pactum retinēde dotis per maritū cō tēplatione liberoꝝ interpoſitum non habet locum in caſu in quo primo decedit vir qͣꝫ vxor. h. d. Et adde qd̓ no. in. l. i. poſt prin. de do. p̄leg. Sed an habeat locum iſta. l. a qn̄ pactum non apponit̉ cum muliere ſed cum patreᵗ mu lieris dic vt. l. iij. C. e. Item an hēat locū. l. iſta in donatꝭ. ꝓpter nuptias ſicut in dote. dic vt no. Gui. C. de bo. que li. qd̓ ſcitis. ¶ No. ꝙ ſub v̓bis gnaͣlibus non videt̉ com prehēdi caſus impoſſibilis de iure. qꝛ ⁊ ſi cōprehēderet quātum ad mētem loquētis tn̄ non valeret. non ergo intelligit̉ cōprehēdi qd̓ cōprehēſum non valet de iure. Et facit ad ſtatꝭ. de non ſubiectis ꝙ non cōprehēdant cleticos etiam ex mente ſtatuti. nec etiam exemptos quorum immunitati non poteſt derogari iuridice comprehendit lex derogatoria verbis vniuerſalibus lata. caſus eſt no. C. de ſilētiarijs. l. decurionibus. li. xij. Et ibi per Andrea de barulo. lꝫ ergo per aliud ſtatꝭ. contra ſtatꝭ. nihil poſſet opponi tn̄ iſtud non eſt opponere ſed allegare ⁊ nō inclū di ſub ſtatuto ſeu ſub mente ſtat̓. vt. sͣ. de pac. iuriſgen.§. quod fore. ⁊ no. hec verba. ⁊ adde quod dixi. sͣ. titulo. l. promittendo in prin. NOVA. ADDITIO. ¶ Ex lectura antiqua. ¶ In ver. tex. conueniſſet. Quid ſi iſta conuentio non e facta cum muliere ſed cum patre mulieris. Glo. dicit ꝙ valet

De pactis dotalibus. T4O valet niſi ſit facta poſt ius queſituꝫ mulieri. C. eo. mulieri l. iij. doc. contra vt hic. ¶ In ver. tex. dotem quid in dona. propter nup. dic per Guil. C. de boniſqꝫ libe. l. quod ſatis. vide Cy. C. de epiſcopis ⁊ cleri. ſi quis in conſti. in vltima queſtione ibi omnino videas. No. ex hac Acta conuenta. īͣꝙ pactum ſuper dote collatum in vnum caſum in alio caſn locum non habet vt hic. circa qd̓ vide qd̓ no jͣ. ſo. ma. I. ſi cum dotem in prin. habuiſtis no. sͣ. de conditꝭ. ob cau ſam. l. ſi extraneus. Ex lec. ant. ¶ Pactum collatum in caſu diuortij non habet locum in caſu mortis naturalis. h. d. Iſta. l. ponit noI conuenerit. aduie diſtinctionem. ⁊ caſus iſtius. l. ponit̉ in gl. ſuꝑ v̓bo diſtinguit̉. no. hāc. l. ⁊ ẜm determinationeꝫ iſtius. l. intellige. l. ſi yſuf. sͣ. ti. i. ⁊. l. res quarum. sͣ. de iure do. Ex lec. ant. ¶ Non valet pactuꝫ per quod dos reddi tur penitus īfructuoſa marito. ⁊ per quod ſit vt vir one ra matrimonij ſupportet. ⁊ fructus vl̓ redditus dotis lu crari non poſſit. h. d. Uidetur enim hoc pactum appoſitum cōtra naturam dotis. ¶ In tex. ibi ꝓpe eniꝫ qua ſi ſint paria non habere dotem vel habere ſterilem ⁊ pe nitus infructuoſam. ¶ No. diſtinctioneꝫ huius l. ꝙ aut dos eſt celebrata ſuꝑ re aut ſuꝑ fructibus. p̄mo caſu vir lucrat̉ fructus. ſecūdo non. ſed ſolum illam commoditatem quam poteſt acꝗrere medio tꝑe cum pecunia reda cta ex eis. ¶ No. ꝙ valet pactum vt fructus dotis veni ant ad manus mulieris pro ſuis alimentis. Pactum qd̓ eſt cōtra Unuenire. ius vel per quod quis inuitatur ad deliquendum non valet. hoc dicit iſta notabilis lex. ¶ No. quod dixi in ſummario de quo vidiſtis in. l. ſi vnus.§. illud. sͣ. de pactis. qd̓ facit ad. q. ibi no. per Guil. de cu. Ex lec. ant. ¶ Tria pacta infringit. primuꝫ ne repetan tur donata. ſecūdum ne repetant̉ admota. tertium ne repetant̉ impēſa neceſſaria rationum redditur ratio in littera. ⁊ dic ꝙ ſi ꝯͣctus ipſo iure non valet tunc renūciatio nil operatur vt hic. ⁊. l. iuriſgē.§. ſi paciſcar. sͣ. de pac. ſed vbi ꝯͣctus tenet. ſed ſi aliquo bn̄ficio pōt impugnari tūc valet renūciatio. vt. sͣ. ad vell̓. l. fi.§. pe. ẜm Ri. vel dic ꝙ inter ꝓhibitos ſi non tenet pactum principale nec renūciatio qꝛ iuri diſpoſitiuo ⁊ ꝓhibitiuo non pōt renunciari vt. sͣ. de ꝓba. qui teſtamentum. Idem ſi non tenet pactuꝫ cōtra bonos mores. qꝛ non pōt renūciari legi infrīgenti hoc pactum vt hic. Idem ſi non teneat pactum ꝓpter na turam rei ſuper qua apponit̉. vel qꝛ faceret quis lucrum iniquum cum aliena iactura. tunc ſimiliter non tenet renūciatio vt hic in fi. Idem ſi pactum ſit ꝓhibitum odio recipiētis pactum vt no. in. l. fi. C. ad macedo. de iſtis no. per Cy. in. l. ſiquis in cō. C. de ep̄iſ. ⁊ cle. C. ad vell̓. auc̄. ſi quamulier. ⁊ in. l. i. C. ne fideiuſ. do. dē. Item non pōt re nunciari iuri traditiuo alicuius forme. ar. de adminiſtra. lutorum ꝗdam decedens. ⁊ probatur de lega. ij. codicillis.§. vltimo. Circa iſtam. l. vide Omponius. qs notauit Azo in ſumma iſtius ti. in. ij. colūna. Ex lec. ant. ¶ In dote non valet pactuꝫ culpe remiſſo rium. hoc dicit. Iſta lex hēt duas parUm DOS. tes. prima pars loquitur quando pactum interponitur a patre. ſecunda quando interponitur a filia. ſecunda ibi ſi vero filia ⁊c̄. ¶ Nota notabilem diſtinctionem iſti us. l. ⁊ aduerte quia ver. ſi vero poſt dotem debet intelli gi quando ex interuallo pater vellet ſtipulari ⁊ poſt matrimonium contractum. nam ante contractum matrimo De pactis dotalibus. nium etiam ex interuallo poſt dotem datam poſſit patet ſtipulari ⁊ filie preiudicare. vt. jͣ. ſolu. ma. l. quotiens. facit. l. cum a ſocero. C. de iure do. ¶ Secundo nota in v̓. ſi filia. ꝙ per filiam queritur patri ſed per patrem nō que ritur filie. ſed de hoc vtrum per patrem queratur filie exi ſtenti in poteſtate. vide. l. quod dicitur. jͣ. de verbo. oblig. ⁊.l. quodcunqꝫ.§. ij. e. ti. inſti. de inuti. ſtipu.§. hi vero. C. de contrahen. ⁊ commit. ſtipu. l. ij. facit quod habuiſtis in. l. ſi tibi.§. ſi pactum. sͣ. de pac. an autem poſſit queri ꝑ patrem filie emancipate vide quod no. per glo. in. l. ſi ge ner. C. de iure do. ⁊ videtur tex. ꝙ ſic. jͣ. de operis liber. l. iuriſiurādi.§. ſi liberi. ⁊ quod no. per doc. in. l. ij. C. de cōtrahenda ⁊ commit. ſtipula. Quid auteꝫ iuris ſit de auo materno vel matre dic ꝙ nō queritur filio vel nepoti. C. de pac. conuen. l. pactum. fallit fauore eius pro quo dos datur. vt. l. gaius. jͣ. ſolu. matri. ⁊ per hoc patet ꝙ. l. pater .C. de pac. conuen. debet intelligi in aſcendentibus per li neam maſculinam. non autem in aſcendentibus per line am femininam. licet quidam ibi ita iſtam. l. intelligant. lꝫ illa lec. ibi reprobet̉ ꝑ doctores. facit ad p̄dicta. jͣ. ad trebel. l. debitor in fi facit quod videbitis. jͣ. eo. l. inter ſocerum.§. cum inter. Ex lectu. anti. ¶ Quando pater dotat filiam poteſt a princi. apponi pactuꝫ prout vult pater. ſed ex interuallo non poteſt apponi per patrem ſolum in preiudicium filie cui erat ius queſitum. nec per filiam in preiudiciuꝫ pa tris niſi pater in agendo aſſumeret ſecum perſonaꝫ filie. hoc dicit ⁊ allegat̉ ꝙ filia non poſſit renunciare iuri hypothecarum in preiudicium patris. Item allegatur ꝙ ſi filia committat adulteriuꝫ non preiudicat patri delictū. quia nec pactum. ⁊ vide quod no. docto. vt. l. ij. jͣ. ſol. ma tri. ⁊ Ri. tangit hic. Quomodo autem intelligatur incō tinenti ⁊ ex interuallo. dic ꝙ in patre dotante intelligitur quandocunqꝫ ante nuptias contractas. vt. jͣ. ſolu. matri. quotiens. Sed in extraneo dotante intelligitur incontinenti tempore conuentionis dotis. vnde pactio omiſſa in conuentione non poſſet poſtea addi in traditione. vt .C. de pactis conuen. ex morte. ratio inter patreꝫ ⁊ extraneum eſt. quia ante matrimonium contractum pater ha bet in poteſtate ſoluere ſponſalia ⁊ dotem. Secus in extraneo. vt. sͣ. ti. l. adoptiuum.§. i. ⁊ de ſpon. in poteſtate. ¶ In tex. ibi proderit. vide quod nosͣ. eo. l. i.§. i. Nota ꝙ iſta. l. loquitur in. l. profectitia. vbi eſt actio cōmunis patris ⁊ filie. vt. sͣ. de procura. filius.§. ſed ⁊ filia. ¶ Secundo nota ꝙ per patrem non queritur filie ſed per filiam bene queritur patri. ar. contra. jͣ.. ſolu. matri. gaius. ¶ Item nota ꝙ ille qui poteſt ſolus agere ſi aſſumat ſe cum perſonam inhabilem repellitur. ¶ Ex lectura antiqua. NOVAADDITIO. ¶ Uide Iac. in. l. ij. ſolu. matri. l. ſi cum dotem per Ia. Iſtam. l. intellige ẜm. l. Uotiens. nͣ nepos in ſine cuꝫ dua bus. ll. ſequentibus. sͣ. titu. ij. quod nota. Ex lec. anti. ¶ Qui eſt per ſe habilis ad matrimoniuꝫ eſt per ſe habilis ad pacta dotalia. h. d. Pactuꝫ I ita conueniat. poteſt cō ferri gradatim primo in ſe. ſecundo in filios. tertio in heredes extraneos. Nota ca Uus pactus eſt. um iſius. l. ⁊ concor. sͣ. de pac. l. auus. ⁊ ibi not. ⁊ iſtum tex. inquantum dicit ꝙ filio competit exceptio pacti debes intelligere ꝙ competit exceptio pacti. ſcilicet directa quia iſte auus fuit pactus filio ſuo. vt heredi vt habuiſtis no. per glo. in. l. ſi tibi.§. pariter. sͣ. de pactis. Ex lectura antiqua. ¶ Poteſt quis proſpicere vni ex heredibus vel ſuo heredi tantum. ⁊ non extēditur ad extraneum. hoc dicit.

a ¶ Iuris ad de eundē balin. l. ſi extrane us. sͣ. de condi. ob cām. ⁊ qd̓ ibidem dixi in apoſtil. D otalibꝰ pacus vōtalibus. P Verba premiſſa in pri Um Pateſ. mā parte cōuentionis dant intellectum toti conuentioni. h. d. iſta. l. ¶ No. ex hac.l. ꝙ ſcd̓m pactum generale reſtringit̉ rōne primi pacti cui adiungit̉. ⁊ rō eſt quam ponit tex. qꝛ ſi non reſtringeret̉ nunqͣꝫ dos deſeruiret oneribus mr̄imo nij. qd̓ eſſe non debet vt ibi dicit̉ ſic ⁊ alias hēmus ꝙ ver bum generale reſtringit̉ rōne v̓bi cui adiungit̉. ⁊ hoc ex preſumpta volūtate ꝯͣhentiuꝫ. vidiſtis in. l. ſed ſi adijciat̉ .sͣ. pro ſocio. ⁊ quod ibi no. Ex lec. ant. ¶ Ad id refertur poſterior clauſula ad qd̓ prior. h. d. ¶ No. caſuꝫ hic in quo adiectio non auget ⁊ geminatio verboꝝ nihil importat. ar. cōtra. jͣ. ad treb. baliſta. Sed iſtud eſt hic ꝓpter naturam dotis. ⁊ ꝓpter naturam ipſius ꝯͣctus principalis ẜm quam pactum acceſſorium eſt interpretādum. ar. sͣ. de vſuris ſi ſtipulatus.§. verum. ¶ No. ꝙ ſi pater paciſcat̉ ne a ſe viuo ⁊ ne conſtante matrimonio dos petat̉. quod intelligit̉ repetitū.ſ. vnde a ſe non poterit peti ſed ab eius herede ſic. ¶ Si mulier paciſcendo vt certa ꝑs ꝯlmullen. dotis tm̄ petatur penam apponit debet eſſe contenta vel exceptione vel pena. hoc dicit. Sequitur ex lectu. anti. I pater doteꝫ. Ex pa ctis conuen. ¶ No. ꝙ pacta que conſiſtūt ex voluntate valēt. ſed que cōſiſtunt ſuper eo qd̓ eſt diſpoſitum ⁊ finitū per iuris auctoritatem qn̄qꝫ valēt ⁊ qn̄qꝫ non. ⁊ dic vt. sͣ. e. conuenire. ⁊ ibi adde hāc. l. Habens ius excipi Si mulier pacta. endi ⁊ ius penā petendi debet alterum eligere. h. d. Pactuꝫ per quod efficitur de E OlE. terior dotis conditio non valet ſecus ſi fiat melior. h. d. Seꝗt̉ ex lec. anti. Nota ꝙ T autē longiOri. ns valet pactum quod affert in dote reſtituenda dila. vltra dilatꝭ. legalem. ⁊ concor. jͣ. l. ꝓxi. que ponit in hoc mirabilem caſum ꝙ ſi dos fuit data poſt quinquēnium ⁊ ſic tardius tamen non poteſt apponi pactuꝫ reciprocum de reſti. tardiori. ¶ Et nota ex iſta. l. attilici nus. ꝙ licet maritus ſteterit per decenniuꝫ ꝙ non habue rit dotem. tamen debet eam reddere tempore diffinito. nec ſit compenſatio de tempore ad tempus. fi. jͣ. de leg. ij. lutius. in quodam.§. īuenias tu. Nota d Liud eſt ſi pater. ꝙ voallet quoddam pactum appoſitum cum patre ne no in preiudicium dotis. quod non valet ſi apT di ponatur cum filia. quod no. Itē iura que dicunt de iſtis pactis preiudicialibus annullādis loquunt̉ de dote que il. eſt dos actu vel eſſe ſperatur. ſecus ſi deſijt eſſe dos vt qꝛ eſt ſolutum matrimoniuꝫ. vt. sͣ. l. proxi. ⁊ hoc facit ad no. jͣ. de mili. teſta. dotalem. Nota tex. noBres quoqꝫ. tabilem ⁊ mē ti tenendum in ver. ſi non petierit. ꝙ lꝫ marito non imputetur cur non cōuenit patrē mulieris dotem promittentem. vt. sͣ. titu. i. l. ſi extraneus. ta men bene imputatur marito cur heredes patris non cōuenit vt hic. ⁊ ſic eſt hic caſus de eo quod no. glo. jͣ. ſolu. ma. l. ſi ſocer.§. lutius. que glo. hunc tex. nō allegat. Si eſt vtiI mulier dotis. ſe mulieri pecunia in dotem ꝓmiſſa pōt in corpus vel ī ſpeciem cōmutari. h. d. iſta no. l. ideꝫ hūiſtis .sͣ. ti. i. l. ita ꝯſtāte. Adde hanc. l. ad. l. fi. sͣ. ti. i. ExcepUidam fundum. uō pacti conuenti non cōuenit heredi matris que mater ex cōtractu conductionis erat viro obligata lꝫ heres iſtiꝰ matris illud pactum appoſuerit de lucrando mercedes pci piendas ex fundo dato in dotem. h. d. Ex lec. anti. ¶ Id quod debet percipere mulier ꝓ ali mentis.i. pro ſeipſa alenda non debetur ei ſi vir eaꝫ aluit aliunde. hoc dicit. Stipulatio Ater cum filie. uapoſua e patrem in fauorem filie valet. h. d. ¶ Nota ex hoc tex. ꝙ pater poteſt ſtipulari filio poſt mortem ipſius patris vt hic ⁊. jͣ. de verb. ob. l. quodcūqꝫ circa quod vide quod dixi. sͣ. eodem cum dos. Ex lec anti. ¶ No. ꝙ propter liberos nō retinet̉ dos nominatim alij ſtipulata. Nota ex hoc I inter virum. ax ꝙͣ in contractibus iſta verba propter liberos verificā tur etiam in liberis iam natis vt hic. ſecus in vltimīs voluntatibus. nam ſi vir legat vxori in tempus li berorum intelligitur de filijs naſcituris non iam natis. vt jͣ.. de condi. ⁊ demon. l. ſolemus. Ex lec. anti. ¶ No. ꝙ pactum lucrande dotis appoſitum contemplatione liberoꝝ vendicat ſibi locum etiā in liberis ꝓcreatis ante pactum vel poſt pactum. h. d. No. no Ui de reddenda. pulen tex. iſtius. l. ⁊ glo. que ponit caſuꝫ. ſed nō ſum matur quia breuis. Ex lec. anti. ¶ Conuentio ordinate ad agendum parit excep. hoc dicit. Si mulier in Nter ſocerum. uſtagoci anniculo pereat p̄ſumit̉ poſt anniculuꝫ deceſ ſiſſe. h. d. ¶ Nota tex. ibi quia veriſimile ⁊c̄. cum quo concor. l. ſi mulier. jͣ. de rebus du. ⁊ no. glo. hic poſitam. ⁊ circa iſtaꝫ glo. vide quod no. per doc. in. l. qd̓ de pariter. jͣ. de rebus dubijs. Nota ex hoc Cum inter patrem. ⁊oo. pͥno ꝙ argumentum a contrario ſenſu habet locuꝫ in his que a ſunt ſtricti iurisª. ⁊ vīde quod no. Dy. in. c. quod ob gratiam extra de regū. iur. lib. vi. vbi iſtum.§. alleg. ¶ Scd̓o no. tex. ibi ſeparabit̉. ꝙ pactum interpoſitum ſuꝑ dote hꝫ etiā locū ſuꝑ eius adiūcto. ad idem. l. ſi ꝯſtante.§. pr̄is. C. de dona. ante nup. ad idem. C. de iure do. l. ſi dotē. ¶ Ul timo no. tex. iſtius.§. qui hic videt̉ tex. q. quaꝫ diſputauit Ia. de bel. de qua dicaꝫ. jͣ. eo. l. beblius. NOVAADDITIO. ¶ Ex lectura antiqua. ¶ In.§. cum inter. in ver. tex. patrem filie nupte. ¶ It ver. tex. intelligi vide Iac. ad tre. l. luciꝰ.§. filiā. ¶ In v̓. tex. augmenti vide quod no. Cy. C. de epiſcopali. audi. ſi qui ex cōſenſu in. viij. q. ibi omnino videas vide Ly. C de iure dotium etiam ⁊ Guil. sͣ. de pi. ti. ac ſi cōuenerit.§ſi nuda vide. sͣ. de iure dotium ſi proprietati ⁊ vide. ff. de libe. leg. aur.§. legatum. Et intelligitur hic.§. in pacto cō tinente odium quod non intelligitur repetitum vt. C. de vſur. per reten. ⁊ ibi no. Quando aliꝗd certo modo limi tat ad aliud extendit̉ cum ſuis conditionibus h̓ dicit ẜm Oldra. legendo. l. qd̓ fauore. C. de legibus intellexi hūc .§. quē nunqͣꝫ ante intellexerā. nam hic dicit ꝙ a cōtrario conſenſu pater videtur noluiſſe ꝙ liberis ſuperſtitibus dos retineatur ⁊ ſic caſus omiſſus expreſſe videt̉ tacite diſpoſitus per contrarium ad caſum expreſſum. Sed in l. ſi cum dote ſo. ma. dicitur ꝯtra.ſ. ꝙ videtur relictus in diſpoſitione iuris cōis ẜm verū intellectū vnde dn̄s Dy. muſauit ſed iſta eſt veritas ꝙ hic pactū fuit appoſitū ad diminuendum. nā cum pater mortua filia heres ius bolliberis exiſtentibus vel nō ſtipulādo in caſum nō exiſten tium reſtrinxit ius ſuum ſed in. l. cōtra pac. erat pater ad augendum

De pactis dotalibus. angendum. Nam penes erat ſibi ſolum in caſum cōmunis actionis ⁊ ſic intendens ius ſuum augetur. ⁊ ideo nō operatur diminutionem. vnde in caſu omiſſo actio eſt cō munis. Iſta eſt veritas ⁊ ſi dicere licet a noſtris maioribijs ignorata. Preterea hic ſumitur arg. a contrario ſen ſu ꝙ reſultat inter diuerſa. dicuntur autem contrarij non contrarij termini. ſed ea in quibus eſt contraria ratio. Et ita dixi in. l. ij. C. de conditio. inſer. ⁊ vide quod no. C. de furtis. l. apud antiquos.§. cum inter. ¶ Queſtio diſputata in ciuitate Peruſij per dominum Iaco. de bel. iuriſ ciuilis profeſſorem. mulier dedit dotem viro ſuo vel pater dedit dotem pro filia ſua vel extraneus pro muliere ⁊ ſtipulatio eſt interpoſita de dote reſtituenda ei qui dedit potem. ſi mulier moriatur in matrimonio ſine liberis po ſtea mulier ex alio viro filios procreauit. queritur an dos cedat lucro mulieris vt de ea poſſit teſtari. an mariti vel liberorum ipſius matrimonij ſi ipſa mulier deceſſerit libe tis ſuperſtitibus. Et an ſit caſus haruꝫ queſtionum. ff. de pactis dotalibus. l. inter ſocerum.§. cum inter patrem. Et primo videtur ꝙ dos cedere debeat lucro viri. primo quia actum intelligitur tacite inter contrahentes ꝙ libe ris ſuperſtitibus filia defuncta vir lucretur dotem. vt. ff. de pactis dotal. l. inter ſocerum.§. cum inter. vbi videtur caſus huius queſtionis. Secūdo lex videtur expreſſa qꝛ in caſu omiſſo ex pacto vir lucratur dotem. vt. ff. de repudijs. l. ſi filia. Item videtur pro parte viri eſſe glo. ordi. in dicto.§. cum inter. ⁊ in dicta. l. filia. ⁊. C. de legibus. ⁊ conſtꝭ. l. ꝙ fauore. Econtra videtur ꝙ dos debeat cedere lucro mulieris ſiue ipſa dedit dotem. ſiue alius pro ea. Primo quotiens pater vel extraneus dedit dotem pro muliere conſtipulatur etiam vnum caſum tantum. tamen videtur in caſu omiſſo prouiſuꝫ mulieri ⁊ non viro. vt. ff. ſolu. matrimo. l. ſi cum dotem. in princi. Et ibi videtur ca ſus huius queſtionis. Item eſt lex expreſſa in eo. titu. l. fi lie mee. Item ꝙ tacita petitio non proſit viro ſed mulieri in caſu filiorum exiſtentiuꝫ videtur caſus de pactis do ta. beblius. Iteꝫ dos tunc cedit lucro liberorum ſi pactio de hoc eſt expreſſa. vt. ff. de pactis dotali. l. inter ſocerum §. i. ⁊ ſo. matrimo. l. ſi dotali. Sequitur ergo ꝙ in dubio debet cedere lucro mulieris vt dixi. Sed videtur ꝙ dos debeat cedere lucro liberorum. primo quia pactio tacita debet ſeruari infallibiliter quando vtriqꝫ paciſcentium ſi mul concordant. vt. ff. de pactis labeo. ⁊. l. item quia. ſed cum vtriqꝫ paciſcentium videātur velle liberis prouidere. vt arg. C. de inſti. ⁊ ſubſti. l. generaliter. ⁊ de fideicom. cum acutiſſimi. ergo dos debet cedere lucro liberorum. ⁊ facit. ff. de pactis dota. beblius. verſi. apud vbi de hoc. Item quotiens pactio tacita poteſt prodeſſe liberis debꝫ pactio ipſis liberis potius prodeſſe qͣꝫ his de quibus eſt facta cōmemoratio. vt. ff. de pactis. l. tale pactum.§. fi. ergo in caſu noſtro indubio debet liberis prodeſſe. Itē ꝗa plerunqꝫ apponi debet pactum dotis lucrande fauore li berorum. vt. ff. de pactis dotali. l. inter. in princi.§. i. ⁊ ſo. matrimo. l. ſi dotali. ⁊. C. de pactis conuentiona. l. iiij. ergoſatis videtur ꝙ tacita pactio debeat prodeſſe liberis. arg. ff. de pactis. l. iuriſgentium.§. pactorum. Solutio ſal do meliori conſilio mihi videtur ꝙ ſiue pater ſiue extraneus reddit dotem ſiue mulier ꝓ ſeipſa ꝙ dos cedere de beat lucro mulieris in caſu omiſſo ante dotem ⁊ ꝙ ſibi ⁊ ſuis heredibus competere poſſit dotis repetitio in eum talum ex ſtipulatione tacita ⁊ preſumpta a lege. vt. ff. ſol. matrimonio. ſi cum dotem in principio. ⁊..l. filie mee. ⁊ C. de rei vendicatio. l. i. in principio. ⁊.§. videamus. ⁊.§. accedit. Poterit ergo teſtari de dote quando dos eſt ceſ ſiua eius luc̄. ſi eſt alias habilis ad teſtandum. vt in auc. de nuptijs.§. diſponat. ⁊. C. de ſacroſanc. eccleſijs. l. i. non bo.§. cum inter patrem. quia debet intelligi ẜm Odofr. quando actum fuit per pactum expreſſe inter contrahen les ꝙ vir lucretur dotem liberis ſuperſtitibus ⁊ filia deſuncta. ⁊ pro Odofre. facit. ff. de pactis dotali. l. fi. ⁊. l. in ter ſocerum in prin. ⁊. l. beblius. nec eſt contra hoc ſi dicatur pactum expreſſuꝫ non nocet filio. vt de pactis. l. cuꝫ dos. ⁊. C. de iure dotium auia quia illud haberet locum poſt nuptias ⁊ poſt dotem datam. Secus ſi ante. vt. ff. ſo. matrimo. quotiens. C. de iure dotium. l. cum a ſocero. ⁊ no. C. de pac. conuen. l. iij. vel ſecūdo rn̄de ad dictū.§. cuꝫ inter. ꝗa ibi non dicitur ꝙ vir lucretur dotem. ſed dicitur ibi ꝙ dos retineatur a viro ſed non pro ſe ſed pro ſuis liberis heredibus filie dotate a patre poſtea defuncte eis ſuperſtitibus ⁊ de ſimili retentione quā vult vir facere ꝓ heredibus loquitur lex. ff. ſo. matrimo. filie mee. de pact. dota. beblius. Item ei quod dicitur in dicto.§. cuminter. ibi id actum ⁊c. Rn̄deo.ſ. expreſſe. vel dic tacite iuris p̄ſumptione. ⁊ ẜm hoc ꝓdeſt viro hoc quod actum eſt vt habeat exceptionem contra ſocerum non autem vt lucre tur doteꝫ. nec etiam poſſit excipere contra filiam vel eius heredes. non ob. l. ſi filia. quia debet intelligi quando pa ctum fuit expreſſum per dicta iura. nec obſtant glo. quia non procedunt ⁊ eis contradicūt. vt tex. ⁊ glo. in. l. ſi cū dotem. ⁊ in. l. filie mee que iura melius dicunt ⁊ promptum eſt iura iuribus cōcor. vt. C. de inoffi. dona. l. i. nec etiam ob. ſi dicatur ꝙ quando mulier dedit dotem ⁊ ſtipulata eſt in vnum caſum ꝙ videtur renunciare iuri ſuo in caſu omiſſo. ⁊ in eo caſu debet ceſſare legis prouiſio. vt. C. de pactis conuentiona. l. fina. verſi. ⁊ ſiquidem. ⁊ .ff. de lega. ij. l. cum filius.§. varijs. quia hoc eſt falſum. nā que ex abundanti fiunt non vitiant nec minuunt ius. im mo augent. vt. ff. de nego. geſtis. l. ſi pupillus.§. i. ⁊. l. viā qui mutuam in princi. ⁊ de reg. iuris. que dubitationis. nec enim preſumitur quis eligere vnam viam ad impugnanda ſua iuditia ſed magis vtroqꝫ iure vti velle. vt. ff. de mili. teſta. ſi miles qui. ⁊. l. miles ita ad ver. ⁊ ſiquidē Rn̄deo ēt qꝛ ibi mulier p̄uidit ſibi expreſſe in acceſſorio pignoris quod reſpicit totum debitum principale. ſꝫ hic prouidet ſibi mulier in principali debito dotꝭ. ⁊ in eo im perfecte. quia in parte temporis tantum ſibi preuidit ex preſſe. ⁊ ideo pro reliqua parte temporis in quo ſibi non preuidit poterit vti priuilegio. vt dicta. l. miles ita. ⁊ de inoffi. teſta. nec decedens. vel dic ꝙ ibi in ver. ſiquidem. eo tempore quo mulier conuenit ſibi de pignoribus nul lum ſibi competebat priuilegium. ſed hic eo tempore cō petebat priuilegium vel re vel ſpe. Item dos eſt magis priuilegiata qͣꝫ res parafrenalis. vt ibi not. Ad alia contraria patet reſponſio per caſum legis. vt. l. ſi cum doteꝫ. ⁊. l. filie mee. ⁊ ideo nulla debet eſſe dubitatio. vt in auc. de non eligen̄. ſecū. nu.§. i. col. i. Que dixi intelligo in re dubia ⁊ vbi conſuetudo regionis vel pactum expreſſum non inducerent contrarium. Iaco. de belui. An dos per patrē ſtipulata filie mortuo viro. ⁊ tandē filia monacata poſſit monaſterio applicari abſqꝫ ꝯſenſu patris. dic ꝙ nō ẜm Rizar. in queſtione diſputata per eum. que incipit titius pro filia ibi ponit an in tali alienatiōe requiritur patris auctoritas per. l. cum non ſolum.§. fi. ⁊ ꝑ. l. ij. Pone ꝓ pater dedit dotem pro filia ⁊ ſtipulatus ē eam ſibi red di ſi matrimonium diuidatur morte vel diuortio ſine liberis contigit ꝙ filia mortuo patre relictis alijs filijs he redibus vult teſtari filijs extantibus ex matrimonio ſuper dote. queritur nunquid poſſit vt ea valeant que ſuper dote diſponit. ⁊ certe videtur ꝙ non quia ex quo pa ter ſtipulatus fuit ſi matrimonium diuidatur ſine liberis tacite videtur conueniſſe ꝙ matrimonio diuiſo cum libe ris dos retineatur vt hic.§. cum inter. Item quia lex dicta ⁊ pacta facta ſuper dote ſeruanda ſunt. vt. C. de pactis. l. legem. Item quia videtur ꝙ dos debeat remanere penes patrem ẜm opinio. M. ex quo filij extant. ⁊ de cō ſuetudine quia hoc ex perſona filiorum qui in dotem tan qͣꝫ in mulieris patrimoniuꝫ debeat ſuccedere. vt. sͣ. de mi noribus. l. deniqꝫ.§. ſed vtrum. ⁊ inſtitu. de hereduꝫ qua litate ⁊ differentia.§. ſinautem. Et no. in ſumma.§. item. Item ⁊ alia ratione videtur ꝙ eius iudicium non teneat Bal. ſuꝑ. ij. ff. veteris.

DNoctia dotalibus Se paclls botalibus. quia ex quo pater ſtipulatus fuit videtur ꝙ actio ex ſtipulatu fuerit queſita ſibi. ergo ad ſuos heredes tranſmit tit. vt. C. de heredi. ac. per totum. Nam cum dos debeat redire ad patrem etiam matrimonio ſoluto cum filijs. vt de iure dotium. l. ſuccurſum. C. ſolu. matrimo. dos de rei vxo. act. l. i.§. ſileat. ⁊ de bonis qꝫ liberis. l. ij. ergo here. des patris ſunt illi qui habent ius ad dotem non filia. vn de videtur ꝙ ſuper bonis heredum patris velit teſtari. ergo videtur non valere iudicium. ⁊ hoc verum ſi dixeris dotem debere redire ad patrem. ſed non eſt bona alle gatio quia quando pater dat doteꝫ pro filia ⁊ ſtipulatur ſibi reddi ſi poſtmodū pater decedat ſuperſtite filia ius dotis remanet filie ſiue inſtituta ſiue exheredata ſit. vt. C. de rei vxo. actio.§. cūqꝫ. ⁊ ibi no. ⁊.§. ⁊ hic ex rei. ⁊ ſic eſt ſpecialis caſus vbi a patre queſita ad heredes non tranſit contra regulam illam de hereditate ac. Quare patet ꝙ non obſtat iſta ratio. immo facit pro filia vt poſſit teſta ri. immo etiam alia ratione videtur ꝙ poſſit teſtari ⁊ valeat eius iudicium. dicit enim lex ꝙ ſi pater vel extraneus ſtipuletur dotem ſibi reddi in vnum caſum videtur filia in alium ſtipulari. cum ergo pater ſtipulatus fuit cum matrimonium diuideretur abſqꝫ filijs ſi diuidatur cum filijs videtur ipſa mulier ſtipulata. vt jͣ. ſoluto matrimo nio. ſi cum dotem in principio. Si ergo extant filij videtur ꝙ ipſa mulier poſſit teſtari ex ſtipulatione ſibi queſita in alium caſum extantibus liberis. Quid dicemus ſuper queſtione iſta fore ſeruandum. mihi videtur ſuper queſtione iſta fore taliter diſtinguendum quando filia vult te ſtari cuius pater pro ea dedit dotem ⁊ ſtipulatus fuit do tem ſibi reddi. aut pater predictus nunc viuit aut non viuit. Primo caſu diſtingue aut filiam emancipauit aut non. primo caſu dicas ꝙ ſecure poſſit teſtari ⁊ de ſua dote tanquam de ſuo facere quicquid vult. vt. C. de rei vendica. ac. l. i.§. cūqꝫ ibi. vbi dum dicit emancipauit ⁊c. Et hoc eſt verum in ſtipulatione tacita que preſumitur a lege. ⁊ quando pater non eſt expreſſe ſtipulatus doteꝫ. Si autem pater expreſſe ſtipuletur dotem iſto modo ſi matrimonim diuidatur ſine filijs. tunc videtur ꝙ filijs extātibus quantumcunqꝫ emancipetur ꝙ filia ſuper dote teſtari non poſſit quia non eſt ſua ex quo extant filij ſed viri. vt hoc.§. cum inter. Item eſt verum ꝙ poſſit teſtari etiam ſi pater expreſſe ſtipuletur dummodo ex eo matri monio filij non extent. Et ſic patet quando eſt emancipata in duobus caſibus primis quando pater non ſtipu latur. Iteꝫ quando pater ſtipulatur ſcilicet predicto mo do ſi filij ex eo matrimonio non extant. Item in tertio ſci licet quando ſtipulatur ſiue filij extant ſiue non. Sꝫ qualiter reſpondetur illi legi que dicit ꝙ ſi pater vel extraneus ſtipuletur in vnum caſum ſi matrimonium diuidatur in morte vel diuortio ꝙ videtur mulier ſtipulata in alterum caſum in quem non pepigit. vt dicta. l. ſi cum do tem in principio. Reſpondeo dico ſubſiſto. quia reſpon ſionem non video. vel dicas ꝙ illud poteſt habere locū ſi matrimonium morte viri ſoluatur. Iſte autem.§. cum inter habet locum cum ſoluitur morte mulieris. ⁊ ita videtur innuere hic.§. vel forte lex illa ſi cum dotem loqui tur quando pater ſtipulatur in alterum caſum de illis de duobus caſibus. quia in alium mulier videtur ſtipulari. Si autem ſtipulatur in caſum ſi ſine filijs in alium caſum cum filijs videtur pater ſtipulatus fauore filiorum ⁊ fauore taciti pacti. Si autem non emancipauit dicas ꝙ filia non poſſit teſtari. ⁊ hoc ideo quia eſt in poteſtate patris. C. qui teſtamenta facere poſſunt. l. finali. ⁊. jͣ. de teſta mētis. l. qui in poteſtate. ⁊ inſtitu. eodeꝫ in principio. In hoc caſu ſi filia moritur extantibus filijs dos debet rema nere penes virum. ⁊ hoc quando pater ſtipulatus fuerit dotem. Sic autem matrimonium diuidatur ſine filijs. ⁊ hoc dico per hunc.§. ⁊ per opinio. M. de conſuetudine approbata. ⁊ per legem videlicet quia dos debet rema nere penes virum ex perſona filiorum qui in dot em̄ tan quam in mulieris patrimonium debent ſuccedere. vt ſupra de minoribus. l. denique.§. ſed vtrum in fine. ⁊ inſti tu. de heredum qualitate ⁊ differentia.§. ſinantē. ¶ Sꝫ oppo. de iſto.§. dicitur enim hic ꝙ quando pater ſtipula tur filia decedente ſine liberis videt̉ tacite ꝯſenſiſſe vt pe nes virum remaneat filia decedente cum filijs. Sed hoc dico. quia ſubauditus intellectus non debet admitti vt dos retineatur. ⁊ hoc fauore dotis. vt infra de dote prelega. l. i. ſed nec expreſſus vt ibi dicitur. ⁊ ſupra eodeꝫ. l. ſi conuenit. Ita ergo ꝙ in. l. predicta inter ſocerum non debet intellectus ſubauditus ſummi vt dos retineatur. ⁊ hoc fauore dotis. non obſtat quod dicitur qꝛ ex quo mu lier moritur cuius erat dos nullus remanet fauor dotis. hic autem viuebat. ⁊ ita in fauorem mulieris ⁊ dotis. Dy. Cy. ⁊c. Non eſt dubium ꝙ mulier in dote propria habere poteſt heredem ex teſtamento ſi eſt ſui iuris. ⁊ ab inteſtato ſi eſt in poteſtate patris. de minoribus. l. iij. .§. ſed vtrum in fi. C. rem in preſenti.§. illo. de iure dotiuꝫ. ſol. matrimonio. filie mee. ⁊. l. poſt. dotem per Dy. Dico autem in dote aduentitia vel profectitia premortuo dotante. ſed in profectitia viuo dotante dos ad eum qui do tauit ſi mulier ī matrimonio p̄decedit reuertitur niſi ſibi hoc impediatur. l. non ſcripta vel pacto legis.i. cōſuetu dine per quam opinio Martini comprobatur. vt no. in .l. illa dos a patre pacta. ⁊ hic dubitatur quia dos ſit ſtipulata mulieri ⁊ ſuis heredibus. quo cāu ꝓfectitia ex pa cto mutat naturam profectitie. quia de cōmuni eſſe tran ſit in proprium filie. Ideo filia in ea habet heredem ab inteſtato vt in aduentitia. ⁊ maxime iure hodierno quo in aduentitijs filius habet heredem. vt patet in nuptialibus lucris. ⁊ poteſt dici lucrum quatenus tranſit in pro prium eſſe filie quia pater non cogebatur ⁊ valet dona tio talis inter patrem ⁊ filium fami. fauore dotis familie herciſcun. pomponius phila. ſoluto. matrimonio. meuia que in frau. credi. l. fina.§. i. C. de boniſqꝫ liber. l. quod ſa tis. vel quia pater eſt ſtipulatus ſibi in caſum non exiſten tium liberorum. quo caſu aut predecedit vir ⁊ non valet pactum. vt. l. i. ⁊ ibi no. de dote preleg. jͣ. de pactis dota. l. ij. aut pater mulieris ⁊ tunc conſolidatur actio ipſi mulieri. ſol. matrimonio. in his.§. filia. ⁊ dic vt ibi dixi ⁊ dico ꝙ in omnem euentum eſt actio mulieris ſcilicet in caſum expreſſum vi conſolidationis. ⁊ in alium de iure cōmuni. vt. l. ſi cum dotem in principio. ſol. matrimonio. non. ob. iſte.§. cum inter. quia hic erat contentio inter pa trem ⁊ maritum non inter heredes mulieris ⁊ maritum videtur enim pater non pretuliſſe nepotes filie licet pretulerit ſibiipſi. arg. de pactis. l. tale pactum.§. vltimo. C. de fideicomiſ. l. cum acutiſſimi. Aut filia predecedit patrem ⁊ maritum. ⁊ tunc aūt ſine filijs ⁊ dos debet reſtitui patri. Aut cum liberis. ⁊ tunc dos poteſt per maritum retineri. ¶ Sed dubitatur qualiter vtrum tanqͣꝫ lu crum mariti an tanquam lucrum filiorum ex pacto pa tris ⁊ aui. An vero per filios vt heredes mulieris acqui ratur dominium in dote ⁊ an ſola ⁊ mera exceptio ſiue retētio vi pacti. ⁊ puto ꝙ vt. P. ex pacto collato in per ſonam filiorum. vt hoc.§. cum inter. nam inter talia hoc iure non habebat heredem in dote profectitia ⁊ ſibi non ſtipulata ē tacite vel exp̄ſſe. ⁊ tamen hic dos retinetur. er go non qꝛ filius heres ſed ex pacto. vt hic aperte dicit ex conſuetudine dos retinetur propter liberos in his calibus in quibus Mar. dicebat retineri propter liberos de iure cōmuni nā cum pater agit filia premortua in matrimonio agit. dico vi conſolidationis. ſecus ſi expreſſa ſti pulatione. quia tunc non habet locum opi. Io. ⁊ Mai. ergo nec conſuetudo. ſecus ſi mulier ſit ſtipulata vel ali us pro ea propter eandem rationem. quia hic non eſt ca ſus quo pater agat ẜm Ioan. contra Mar. ergo conſue tudo ceſſat. dominus Iaco. de bel. diſputauit queſtioneꝫ ⁊ tenuit contra Dy. dicens ꝙ in noſtro.§. filij veniunt ex perſona matris vt eius heredes. quod videtur faliui. Nam aut

De pactis dotalibus. Nam aut iſta prouiſio videtur in mulierem collata ex pa cto tacito aut ex prouiſione legis hoc eſt contra teſtꝭ. ibi id pactꝭ. nec ob. lex ſi cum dotem quia hic ſpeciale fauore liberorū vt non fingatur mulier ſtipulata expedit eniꝫ liberis potius venire directe ex perſona ſua qͣꝫ ex aliena. quia ſine onere veniunt. ſed vt heredes cuꝫ onere Pre. per iſtum.§. prouidetur liberis. ſed ſi liberi venirēt vt he redes nulla eſſet ſpecialis prouiſio quo ad eos. Nam ſic veniret extraneus heres vt ipſi quia non veniūt heredes ēt ſi dicis ex pacto. tunc cū ſit collatum poſt mortem filie non videtur ad eius ꝓuiſionem relatum que mortua eſt ⁊ amplius filia non eſt. arg. jͣ. de ſtipu. ſeruo. l. vlti. ſi certū peta. eius qui.§. ꝙ ſi ſtipulatus. Et ita ſeruamus in palatijs vt lucrum filiorum intelligatur non patris vel mulie ris per hoc facit quia ceſſante pacto dos retinetur de cō ſuetudine propter liberos. ergo tacitum pactum ẜm cōſuetudinem eſt intelligendum de aqua plu. ſi prius.§. i. d̓ vſuris ſi ſtipulatus. non ob. ſupra.§. vir doteꝫ vbi videtur caſus ꝙ filia veniat vt heres patris quia ibi expreſſuꝫ fuit petitum pactum de dote lucranda non tacite. Quod ꝓ bo quia tacitum pactum non habet locuꝫ cum matrimonium ſolum diuortio. vt. l. ſi cum dotem in prin. ne mulier remaneat indotata. vnde cuꝫ.§. vir dotem loquatur in caſu diuortij. ergo intelligitur in pacto expreſſo. Et nota ꝙ pactum de dote lucranda collatum in ipſum maritum non tenet niſi ſit factum ſimile pactum. Econtra de lucrā da donatione propter nuptias. vt no. C. d̓ pactis videtur equalitas ſed ꝯͣ. no. eo. ti. l. lege leonis vbi nota ꝙ nulluꝫ reddit̉ ad aliquod Pre. aucͣ. equalitas nō tenet hodie d̓ cōſuetudine vt ibi no. in prima opi. ⁊ hec vera. ¶ Queſtio domini vianiſij paſipauperis de bonon̄. per eum diſpu. bonon̄. ſub Mil̓o. cccxvj. Pater dedit dotem pro fi lia ⁊ tempore dationis fuit ſibi reſtitui ſtipulatur deinde deceſſit ab īteſtato filia ſuꝑſtite ⁊ filio qui ſolus patri ſuc ceſſit filia per ſtatutum ciuitatis a ſucceſſiōe excluſa ē acci dit caſus dotis reſtituende marito filia moriente. queritur cui dotis repetitio competat an filie ⁊ ea mortua heredibus eius ⁊ quo iure. An ex vigore ſtipulationis pre fate filio patris heredi dubiū queſtionis predicte in hoc ſolum videtur conſiſtere. vtrum ius repetendi dotem ſtipulatam per patrem dationis patre mortuo tranſeat ad heredem. an vero ad ſimilia non conſiderato tenore ſtipulationis paterne. ⁊ ꝙ ad ſimilia tranſeat. probatur pri mo quia paternum eſt officiuꝫ dotare filiam ⁊ ſic filia venit ex promiſſione iuris ad dotē. vt. l. qui liberos. de ritu nup. non ex prouiſione patris quare pater ſic ſtipulando poteſt filie deteriorem conditionem efficere. arg. de adoptio. l. ſi arrogator. verſi. ſed an impuberi. Item lex indi ſtincte dicit ꝙ mortuo patre filie debet dos reddi ſoluto matri. l. ij. ⁊. l. ſi ſocer. ⁊. C. ſolu. matri. l. ij. Iteꝫ ad hoc de lega. iij. vxo.§. teſtamento. ⁊. ff. de ſo. l. poſt doteꝫ ẜm vnā lecturam. Item filia tenetur conferre dotem. vt. C. de col la. filie. ⁊. l. dotis. ⁊ auc̄. ex teſtamento. ergo ius dotis eſt ei queſitum alias non poſſet conferre. Iteꝫ quia dos exiuit de bonis patris. vt. ff. de colla. dotis. l. vlti. ⁊ factuꝫ eſt proprium patrimoniū filie vt. l. deniqꝫ.§. ſed vtruꝫ de mi nori. Item quia pater debet reſeruare dotem exactam fi lie. ergo in non exacta ius exigendi. vt in auc̄. licet quam uis. ⁊. l. de qualitatis.§. qꝛ vero. ⁊ ꝓ ſocio ſi ſocius. Iteꝫ videtur caſus. C. rem in preſenti.§. videamus. ⁊. C. cōmu nia vtriuſqꝫ iudi. l. fi. Item quia abſurduꝫ eſſet ꝙ filia re maneret īdotata ⁊ a ſucceſſione excluſa. Nam ex quo ex cluditur propter dotem. ergo debet habere dotem preci puam. vt. ff. de rei vendi. emptor.§. ancilla. de lega. iij. vxo rem.§. pater naturalis ecōtra probatur ꝙ ad patris he redem. Primo per regulam que dicit ꝙ omnia iura trā ſeunt ad heredes. vt. l. i. vt ac. ab herede ⁊ ꝯtra heredes de pi. ti. ac. ſi neceſſarias.§. penul. de proba. ſi pactuꝫ. Itē quia pater non debet eē deterioris conditionis qͣꝫ extra(lis. neus. ſed extraneus hoc caſu trāſmitteret ad heredes er go ⁊ pater. Item quia diſpoſitione legis queritur pluribus ⁊ per formā pacti poteſt vim queri de ſtipu. ſer. ſeruus cōmunis. ergo ſic hic vt per pactum dos de cōmuni eſſe tranſeat in proprium patris per formam ſtipulatio. nis. Item pro hoc videtur caſus ſolu. matri. quotiens de iure dotium auia. ſi dotem cum a ſocero eo. ti. ff. ſolu. ma tri. l. ij.§. ꝙ ſi in poteſtate. Item videtur caſus. ff. ſolu. ma tri. in his.§. filia. Item plus debet operari expreſſa ſtipu latio qͣꝫ tacita. Nam aliter exprimitur qͣꝫ ibi ſit. Sed taci ta eſt cōmunis ergo expreſſa erit propria patris. Iteꝫ pa ter poteſt in dote fideicō. onus apponere de lega. ij. l. vlt. .§. filie. ergo dos pertinet ad patrem alias non poſſet in ea grauare ad trebel. mulier.§. cum proponeretur. ⁊. l. fi lia. Item quia pater legat dotem filie ergo eſt patris d̓ le ga.i. huiuſmodi.§. pater de lega. ij. cuꝫ pater.§. pater filie .C. de lega. filia lega. vbi no. Itē videt̉ caſus. ff. de pactis dota. inter ſocerum.§. fi. vbi tranſit ad fiſcum per damna tionem patris non ad filiā. Item h̓ no. expreſſe ⁊. ff. de pa ctis dotali. l. i. in vltima glo. hoc tenet Iac. Bal. Odof. ⁊ aliqn̄. Dy. licet ſicco pede pertrāſeāt. ¶ In chriſti no mine amen. Solutio ſalua ſemper veriori ſententia talis eſt ꝙ patri viuenti repetitio competat vigore ſtipulationis prefate nec ipſius filie voluntas ſeu conſenſus exigatur ⁊ hoc operatur ſtipulatio tradita ꝑ preallega. l. quotiens cum ſi. ⁊ hoc colligi poteſt ex littera dicte legis dū dicit in ſuam perſonam ⁊cͣ. Quod verum eſſe intelligo fi lia manēte in poteſtate ea vero emācipata vel patre mor tuo dos ad filiam pertineat ⁊ ei repetitio competat per preallega.§. videamus. ⁊ aucten. ſed quamuis. ⁊ ar. aliarum. l. ⁊ rationuꝫ prius allega. ⁊ ſic ſpeciale hoc caſu ꝙ hec actio non tranſeat ad heredes ſed ad filiam. vt patet ex allega. Primo hanc opinio. ſequūtur Ia. de ra. Pe. Rizar. de malum. ⁊ Ubaldinus de malauoltis. ⁊ quidā alij legum profeſſores licet ſatis nude pertranſeāt. Pu. to tamen ꝙ potius competat actio vtilis qͣꝫ directa. arg. ſolu. matri. gayus non ob. in contra. allega. Et primo ꝙ regulariter iura tranſeunt ad heredes ⁊c̄. quia h̓ ſpeciale ⁊ ſic ſentit Azo. in ſumma. Item nō ob. ꝙ pater debet eſſe deterioris conditionis qͣꝫ extraneus quia cōcedo ce teris paribus ſed h̓ non ſunt paria quia pater tenetur do tare non extraneus. Item non ob. ꝙ pluribus querētibꝰ queri poteſt vni quia verum eſt in eo quod pendet ex po teſtate ſtipulatoris ſed hic eſt de neceſſitate non de volun tate. Item non ob. l. quotiens quia illa intelligitur viuo patre. Item non ob. l. in his.§. filia quia ibi pater non fu it ſtipulatus ab initio tempore dationis dotis ſed ex poſt facto cum dos iam erat in caſu reſtitutionis per diuortiū ⁊ ſtipulatus eſt animo nouandi eā ſibi reddi ⁊ filia conſentit vnde iuri ſuo renunciauit non ob. arg. de tacite expreſſo quia hic plus operatur ſcilicet patre viuente non ob. lex vlti§. filie quia ibi filia grauat̉ in dote vt in re ſua nam erat aliter honorata a patre. Item nō ob.§. pater qꝛ ibi dos non erat ſoluta ⁊ ſic non erat a bonis patris ſepe rata non obſt. l. inter ſocerum.§. fina. quia ibi filia erat p̄. mortua patri vnde ius dotis erat ſolius patris nō ob. gl. l..i. quia falſa vel loquitur de rigore. ſecus de equitate ⁊ ad pleniorem doctrinam ſic diſtingue. Quia cum pater dat dotem pro filia. Aut pro filia in poteſtate conſtituta. aut pro emancipata. Primo caſu aūt ſtipulatur ſibi ſoli reſtitui. aut ſoli filie. aut ſibi ⁊ filie. aut ſibi vel filie. aut filie vel ſibi. aut ſimpliciter ſeu imperſonaliter. Primo ca ſu cum ſibi in queſtione propoſita ipſi patri viuenti com petit actio vigore ſtipulationis predicte expreſſe que im mutat naturam actionis de dote que vera eſt vt ſit cōmu nis actio patris ⁊ filie per. l. ij.§. quod ſi in poteſtate. ſol. matri. hec ſtipulatio īmutat ⁊ facit totum ius eſſe propri um ipſius patris ⁊ ſibi ius competēdi repetere vt nec ip ſius filie cōmiſ. ſeu volunta. exigatur in repetēdo ⁊ hoc Bal. ſuꝑ. ij. ff. veteris.

De pactis dotalibus. ſi incontinenti tempore dationis. vt. C. de pactis conuē. ſi ex morte in fin. ſtipulatus fuit. ſecus ſi ex interuallo ſic intelligitur. ff. ſoluto matrimo. quotiens ibi dum dicit in ſuam perſonam. ⁊. ff. de pactis dotali. cum dos. ff. de iure dotium. l. poſt nuptias. C. de iure dotium. l. cum a ſocero. ⁊ no. a. l. auia. eo. titu. Secus ſi principaliter paciſcatur licet incontinenti quia ſimplici pactione dotis actionem pater non potuit innouare. vt ibi dicitur ⁊ ſic videtur ſentire glo. C. de iure dotium. l. ſi dotem. ⁊. ff. ſolu. ma trimo. l. ij.§. ꝙ ſi in poteſtate filia remanente in poteſtate. Si vero emācipetur a patre vel pater moriatur dico dotem ad ipſam filiam pertinere ⁊ ſibi ius repetendi competere ꝙ patri competebat ſiue deceſſerit teſtatus filia ēt exheredata vel cum alijs heredibus ſcripta. vt. C. de rei vxo. actio. l. i.§. videamus ſiue etiam inteſtatus. vt dicto §. colligitur euidenter ⁊ his caſibus filia emācipata vel patre mortuo dico predictum.§. intelligi poſſe de actione ex ſtipulatu tacita ⁊ expreſſa cum in pͥn.§. illius. l. fiat mentio de vtraqꝫ. Illud a primordio tituli poſterior formatur euentus. C. de imponen. luc. de ſcriptꝭ. l. i. ⁊ quia q̄ in preſcriptionibus dicuntur ⁊cͣ. vt. ff. de verborum obligatio. l. titia.§. idem rn̄dit cum ſi. ⁊ ne filia remāeat indo tata ⁊ quia dos eſt proprium vel quaſi patrimonium filie. vt dicto.§. ſed vtrum ⁊ quia ſuo proprio iure videtur habere non vt de patris hereditate. ff. ad. l. vlti. ⁊ argu. l. mulier.§. cum proponeretur ad trebel. vt tamen vtilis filie potius competat qͣꝫ directa argu. l. gayus. ſoluto matrimo. cum vero filie ſtipulatur ſi in poteſtate conſtitute ſibi ipſi ſtipulari. videtur ⁊ ſibi acquirit. vt. ff. de verborū obliga. cum qui.§. qui ſibi. verſi. nec ad rem. ⁊. l. quod di citur. eo. titu. ⁊ argu. l. quod cunqꝫ.§. i. eo. titu. ⁊ dicam ideꝫ ꝙ in precedenti caſu quando ſibi. Si vero pro emā cipata dotem dat aūt ſibi ipſi ſtipulatur. Et ideꝫ quod in extraneo qꝛ ſibi queritur actio. Si vero nō ſtipulatur tūc ipſi filie vt.§. accedit ⁊ ſeq. ⁊. ff. ſoluto matrimo. l. ij. ⁊. l. profecti.§. fi. ff. de iure dotium. Aut ipſi emancipate ſtipu latur. ⁊ tunc dicam vtile queri ipſi filie tam fauore dotis qͣꝫ etiam ex affectione perſonarum argu. dicte. l. gayus. .ff. ſoluto matrimoni. Nam ⁊ ibi neptis non erat in pote ſtate materna. ⁊ tamen ſibi queritur vtilis quod verum eſſe intelligo mortuo patre. argu. dicte. l. quicunqꝫ. Cuꝫ vero ſibi ⁊ filie ſtipulatur dicaꝫ ꝙ cōmunis eſt actio vtri uſqꝫ ⁊ idem dicam eſſe quod eſt quando eſt communis actio que ſtipulatur ſcilicet vt agere non poſſit abſqꝫ filie voluntate. de filia certum eſt ꝙ non poteſt patre vero mortuo vel filia emancipata ip̄i filie competit actio. arg. dicte. l. gaius. ff. ſoluto matri. in prin. ⁊ dicto.§. videamꝰ. Cum vero ſibi aut filie quamuis prima facie non videre tur ei competere ius agendi licet ei ſolui poſſit. vt. ff. de v̓ borum obliga. l. quodcunqꝫ eum qui.§. qui ſibi. tamen vi detur dicendum ꝙ ei mortuo patre cōpetat actio. vt. ff. d̓ lega. iij. l. vxo.§. teſtamento ꝯſiderata natura rei ideſt do tis in ſtipulationem deducte que eſt vt filie acquiratur tā fauore dotis qͣꝫ ratione neceſſitudinis ⁊ affectionis perſonarum. vt dicta. l. gayus in fi. ⁊ idem videtur dicendū filia poſtea emancipata. ar. dicti.§. videamus. Cuꝫ vero ſibi vel filie ſtipulatur ⁊ filia eſt in poteſtate pater ſibi q̄rit ⁊ ſic idem quod in primo caſu quando ſibi. Si eſt eman cipata tunc vtilis filie competit patre mortuo. argu. dcē .l. gayus. Cum vero ſimpliciter ſtipulatur idem ꝙ quan do ſibi. argu. ff. de verborum obliga. l. ſtipulatio iſta.§. ſicut ⁊ ſiquis ita. ⁊ de ſtipu. ſeruorum. l. i. ⁊. l. mihi cum ſi. Urannixius de bonon̄. leguꝫ doctor. Ego credo ꝙ ſi pa ter ſtipulatur ſoli filie eius ſolius ſit actio. argu. ſcilicet fa milie herciſcū. pompo. phila. Si in perſonaliter actio ſit communis ſoluto matrimo. poſt dotem ⁊ idem ſi expreſ ſa vtraqꝫ perſona patris ⁊ filie ſiue copulatiue vt ſibi ⁊ fi lie. ſiue alternatiue vt ſibi aut filie ⁊ eſt ſpeciale in dote ꝓ pter eius naturam. ¶ In.§. filia cum alias incipit cuꝫ ꝓ ſe. in verbo text. queritur nec econtra. et eo. c. l. pactum. nota ꝙ cum deſcendens ſtipulatur aſcendenti videtur ſibi ſtipulari vt extraneo non vt heredi. argu. contra. sͣ. de pactis ſi tibi.§. ſi pactus. ⁊. l. tale pactum.§. fin. ⁊ facit ad hunc.§. ff. ad trebel. debitor in fi. ¶ Et nota ꝙ iſta ſtipu latio non importat inſtrumentum heredis quia non eſt teſtamentum ſed hereditas. ¶ In.§. pater in verbo tex. dari ideſt reddi. ¶ In verbo tex. damnatus ſcilicet pater. ¶ In verbo tex. ex ſtipulatio. op. ꝙ ius conditionale nō queratur fiſco. vt. jͣ. de nou. quot. in fi. ſolu. ibi ſpecia le in nouatione ratio quia inuenit ꝙ ius parum eſt queſitum fiſco vnde nouatio debet ſumere originem in per ſona eiuſdem hoīs non in perſona eiuſdē qꝛ nō ius purū ⁊ initium conditionalis obligationis. ſed ius purum eſt tranſlatum ⁊ conditio cedit in perſona confiſcati non fiſci quare non ſit nouatio quia fiſcus nō poteſt priuari iu re queſito. argu. sͣ. de iure dotium ſi ego.§. i. Nota ex hͦ Conuenit vt mulien. g ꝓ licet iſta mulier ex iſto pacto directam actionem non habeat. quia forte dicit glo. fuit pactum nudum tamen ei ſubuenitur a lege per actionem in factum. qualiter autem hoc procedat no. per Guil. de cu. sͣ. de pac. l. iuriſgentium.§. quinimino. ⁊ ibi de hoc dixi. Nota ex hoc textu. ꝙ ex pa Cum Pro ſe. ets interpoſito per filiaꝫ in perſona matrij matri non queritur actio vt hic ⁊ īfra ad trebel. l. debitor in fi. sͣ. depoſi. l. publia. per Cy. in. l. ij. C. de ꝯͣhen. ⁊ cōmit. ſtipu. lꝫ iſtam. l. non allegat. Nota ex hoc.§. in verſi. qd̓ Pater ſi filia. mulier. ꝙ ius futuruꝫ pu blicatur. text. eſt hic. nam vides hic ꝙ illa conditionalis obligatio tranſit in fiſcum. ⁊ hoc eſt ideo quia fiſcus habetur loco heredis vt nota. hic in glo. ſuper verbo fiſco. Sed de hoc dicam infra titu. i. l. ij. Sed ad heredem trāſ mittitur ſpecies conditionalis obligatio. vt inſtitu. de in uti. ſtipula.§. ſub conditione. Secus vbi de preſenti nulla eſſet ſpes. quia tunc illud non veniret in publicationeꝫ bonorum. vt. l. ſi qua pena. ſupra de his qui ſunt ſui vel alie. iur. jͣ. de teſtamentis. l. ſeruus. Ex lectura antiqua. ¶ Infans ſimul cum matre dece dens ante obiſſe preſumitur ⁊ ex eo capite pactum ſortitur effectum hoc dicit. Filia que patri inſolidū ⁊ maUir dotem. tri pro parie ſuccedit dotema patre matri indebite. reſtitutam in iudicio famil. herciſcun. percipere debet. hoc dicit. ideo auteꝫ pater reſtitue rat indebite quia ex pacto habebat ius retinēdi ſuperſti tibus liberis. vnde nota ꝙ ex iſto pacto queritur ius pa tri pro ſe. vnde filia precipit vt heres patris non ex perſo na ſua ẜm Rizar. quod multum facit ad intellectum.§. ſe quentis. ⁊ facit infra eo. beblius marcellus. verſic. apud patronuꝫ. Ratio quare poteſt precipi hec eſt quia ſi non precipereur repeteretur vt indebitum. ¶ Pactum dotis reſtituēde colTum intel. latum in defecium liberoruscontrario ſenſu inducit pactum dotis retinende exiſtenti bus liberis ⁊ tam expreſſum qͣꝫ tacitum pactum appoſitum ſuper dote ſuper augumento dotis intelligitur repe titum. hoc dicit. ¶ Nota ꝙ in contractibus habet locū argu. a contrario ſenſu. ¶ Secundo nota ꝙ quando ali quid certo modo limitatum eſt ad aliud extēditur qꝛ cuꝫ ſuis qualitatibus ⁊ cōditionibus prorogatur. quod eſt nota. ẜm Riza. Et vide ad quid iſtud vltimū inducatur per Cy. C. de epiſco. audi. ſi quis ex conſenſu. ⁊ in. l. etiaꝫ de iure dotium. ⁊ adde quod nota. C. de vſuris per retetio. ¶ Quero an dos que retinetur propter liberos vigore taciti pacti retineatur nomine liberorum tanquam heredum mulieris. an vero ſit lucrum ipſius mariti. ⁊ vi detur

detur per iſtum tex. ꝙ iſtud ſit interpretandum pactum de dote lucranda in caſum liberorum. ⁊ videtur hoc cō firmari expreſſe. sͣ.§. proximo. vnde non eſt curandū ſuc cedant iſti liberi matri necne. qꝛ iſtud eſt patrimoniuꝫ pa ternum. ⁊ ſi dicis ꝙ.§. vir dotem. loquitur in pacto exp̄ſ ſo. dico ꝙ idem debet tacitum operari. ar. sͣ. ſi certū peta tur cum quid. Preterea probo hoc manifeſte. qꝛ filiafa mi. non habet heredem de iure digeſtorum. ergo iſti filij non poſſunt venire tanquam heredes matris. Ia. de bel uiſi. diſputauit contrarium videlicet ꝙ dos retineatur ꝑ maritum pro filijs eius qui ſunt heredes matris eoruꝫª. non ꝙ vir ipſe lucretur. ⁊ idem tenet Bar. jͣ. ſoluto matri mo. ſi cum dotem in prin. ⁊ inducit in ar. l. lucius de heredi. inſti. Et ex hoc infert ꝙ ſi iſta filia que decedit cum filijs eſſet emācipata ⁊ vellet teſtari d̓ iſta dote ꝙ poſſet. qꝛ non eſt lucruꝫ viri ſed mulieris propter liberos. qꝛ vi deretur abſurdum ꝙ ipſa non poſſet teſtari de dote ſua. qꝛ ẜm primam opi. non haberet ius teſtādi cum pertine ret dos ex pacto ad maritum. ad hoc facit quia id debet operari pactum quod conſuetudo. ſed quādo retineturdos propter liberos ex cōſuetudine no. in. l. dos apatre. veniunt tāquam heredes mulieris. ergo idem ſi expacto argu. sͣ. de pactis nō impoſſibile. pro prima parte facit. sͣ. de religioſis ſic pro rata. niſi dicas ꝙ ibi erat pactum expreſſum de lucrando. hic erat pactum de retinendo ſimpliciter cōceptum. vnde poterat interpretari pro liberis tanquam heredibus matris. de iſta queſtio. tangit Ia. jͣ. ad trebel. lucius.§. filia. iſta queſtio eſt de apicibus iuris ⁊ quandoqꝫ in iſta ciuitate fuit conſultum ꝙ quandoqꝫ contra. Dy. oppo. ad iſtuꝫ.§. de leg. ſi cum dotem. ſolut. matrimo. breuiter dico ꝙ hic loquitur in ſuo caſu ſingulari quando in pacto eſt facta mētio liberoꝝ. ſed in alijs caſibus omiſſum debet haberi pro omiſſo non autem de bet haberi pro diſpoſito in oppoſituꝫ ẜm Dy. ⁊ optime. Valet pactum ꝙ vir alat Conuenit Vi. vtorem quocunqꝫ vadat preſertim gratia viri. vt quia miſit pro ea. Et eſt argu. ꝙ ſi papa mittit pro aliquo clerico ꝙ ille interiꝫ debeat habere redditus. Ex pacto filie non queritur actio matri ſed Illat exceptio. hoc dicit. facit. jͣ. ad trebel. debitor in fi. ⁊ adde quod no. C. eo. pactum. Stipulatio conditionalis ſtipulanPater I. ae dotis collata in confiſcatum ſi de ficit conditio non tranſit ad fiſcum. ſed ſi exiſtit conditio tranſit ad fiſcum. ¶ Nota iura conditionalia confiſcari argu. contra. jͣ. de noua. quotiens in fin. Item cum fiſcus non ſit proprie heres. videtur idem ac ſi confiſcatus decederet ſine herede vbi conditionalis obligatio non poteſt purificari. vt no. sͣ. depoſiti. l. i.§. plane. iſtud faciebat hic dubitationem. Cōcondia I liberis ſubla. uuer vituꝫ ⁊ vxorem non debet eſſe venalis nec tenet remiſſio pacti pro concordia conſequēda. ⁊ ad de ad hanc. l. sͣ. eo. l. in.§. cū inter. ¶ In tex. ibi ſublatis. ideſt ſubſcriptis. Valet pactū Ueris ſi pacta. nex frucubus dotis ſoluatur creditoribus mulieris ſi pactum fuit factum ante matrimonium. ſecꝰ ſi poſt. hoc dicit. Um maritus. Titius mulieris. Heres eius cui debet fieri reſtitu tio dotis ſi ſecundis nuptijs cōſentit videtur de nouo in ſecundo matrimonio dotem quam recipere debet conceſſiſſe. hoc dicit. Ille qui ſtipu Mulier et de dote. latur doteꝫ vo De pactis dotalibus. luntate mulieris ex ſtipulatu actꝭ. non perdit licet mulier res dotales marito leget. vel ſeruos dotales manumittat hoc dicit iſte.§. Ex lectura antiqua. ¶ Pactuꝫ ꝙ predia extimata in extimata habeantur non liberat virum a periculo deteriorationis rerum. hoc dicit. Qui conſentit reconciliaTitius mulie⁊ uoni videtur conſentire ēt reintegrationi dotis. hoc dicit. Nota ꝙ mulier nō Mulier de dote. poteſt teſtari de do te in preiudicium extranei cui erat ius queſitum. ſed ſolum in preiudicium ſuorum heredum. Et veritas eſt hic ꝙ mulier adhibuerat extraneū ideſt fratrem animo trāſferendi in eum preciſe ius ſue dotis quod poteſt fieri. vt C. de dona. quod conſtantꝭ. ⁊ hic. ⁊ ſic non obſtat de dote prelega. ſeye. de hoc no. in. l. que dotis. jͣ. ſolu. matri. In hac Eblius marcelluſ. īpone caſum vt in prima glo. que eſt additio. iſta. l. facit ad queſtionem quam diſputauit Iaco. de bel. in ciuitate iſta. pater vel extraneus dedit dotem pro muliere ⁊ ſtipulatus eſt dotem ſibi reddi ſi decedat in matrimonio ſine filijs. modo mulier deceſſit in matrimonio cum filijs) queritur vtrum iſta dos cedat lucro mulieris vt poſſit de t ea teſtari vel cedat lucro filiorum. ⁊ ſic iſta dos ſit iſtoruꝫ ꝑ filiorum vel cedat lucro viri ita ꝙ dos ſit iſtius viri. ⁊ ca ſus expreſſus videtur ꝙ cedat lucro viri vt habuiſtis. sͣ. pͦ eo. l. inter ſocerum.§. cum inter. ſuper quo caſu Iaco. de ſe bel. dictam queſtionem diſputauit. ⁊ videtur caſus. jͣ. de n diuor. l. filia. In contrarium videtur ꝙ iſta dos ſit lucro t ipſius mulieris. nam hic fuit factum pactum inter danteꝫ 5 dotem ⁊ recipientem ꝙ filia decedente in matrimonio ſi ſi ne filijs lucretur medietatem dotis. ⁊ tamē video ꝙ iſta n filia decedente cum liberis maritus nihil lucratur. ⁊ ſic f in caſu omiſſo non videtur eſſe prouiſum ipſi marito. ⁊ j. iſtam opinio. diſputando tenuit Iac. de belui. ꝙ in caſu j. iſto dos ſit ipſius mulieris non ob. d.§. cuꝫ inter. qꝛ dicit ci ipſe ꝙ ibi non videtur ꝙ vir lucretur dotem. ſed dicitur b ꝙ dos retineretur. dic ergo dicit ipſe ꝙ dos retineretur. 1 ſcilicet a viro non pro ſe ſed pro filijs heredibus filie do ti tate a patre ⁊ poſtea defuncte filijs ſuperſtitibus. quod ſi dic vt ipſe diſputauit ⁊ de iſta retentiōe quam facit vir ꝓ heredibus vxoris ſue loquitur. l. filius. jͣ. ſolu. matrimo. ⁊ a etiam hic non ob. l. ſi filia. sͣ. allega. qꝛ ibi loquitur quan 5xi do fuit actum expreſſe. ita determinat Iaco. de bel. Sed ſti contrarium fuit cōſultum per dn̄m Guidonem de corue ca nio in ciuitate iſta. Sed aduerte ad iſtum tex. qꝛ modicū te facit. qꝛ hic fuit pactum factum inter marcelluꝫ ⁊ maril lum ꝙ filia decedente in matrimonio ſine filijs lucraret̉ vir medietateꝫ dotis. ⁊ iſta filia non deceſſit in matrimo nio cum filijs. ſed prius facto diuortio deceſſit poſtea ſu perſtite filia mariti. vnde ex illo pacto nō pōt maritus ſe tueri vt ſibi proſit. Ex lectura anctiqua. ¶ Pactum de lucranda parte dotis in caſu non exiſtentium liberorum non implicat pa ctum de lucranda tota dote in caſu exiſtentium liberoꝝ. ⁊ qui agit ex capite incōpetenti ſuccumbit. tamen iudex in ſententia debet ei reſeruare ius agēdi ex alio capite cō petenti ⁊ licet nō reſeruet iudex reſeruat lex. qꝛ caput nō intentatum nō videtur eſſe ſopitum per ſententiā. ¶ Et nota ꝙ ille qui habet ius ex teſtamēto ſi nititur ex inſtru mento dotis. ⁊ ſic ex iure incompetenti nō perdit ius cō petens. concor. l. aurelius.§. fi. jͣ. de liber. lega. Sed dices tu quare pactum de lucranda dimidia ex defectu libero rum non implicat lucrum totius propter liberos exiſten tes. vt. sͣ. eo. inter.§. cum inter. Iaco. de bel. dicit ꝙ ibi il lud non interpretatur eſſe pactum de lucrādo. ſcilicet ꝙ vir lucretur. ſed ꝙ habeant liberi tanquam heredes mu lieris. ⁊ dicit hic eſſe expreſſe caſum. nā certum eſt ꝙ fuit Bal. ſuꝑ. ij. ff. veteris. E iij 24 3 a ¶ Eorū. ad de. d. bar. ſoci. in cōſi. xxxv. i. cipi. ꝓſequen do v̓. circa ſecundā. q. cum vij. v̓. ſeq. ⁊ v̓ſ. circa tertiā. q. cum ſeq. in. i. ꝑ te vbi pōit an pr̄ trāſiēs ad ſcd̓a vota ſuc cedat ī bonis mr̄nis filio ma ſculo pͥmi mr̄i mionij decedē ti excludēdo filiā. ⁊ ſororeꝫ dicti filij maſculi eiuſdem mr̄imōij anve ro ipſa filia ſo ror filij maſcu li an ipſe pr̄ ſo lus an ābo cō currāt ī dictīs bonis mr̄nis ita ꝙ pr̄ pͥuat̉ ꝓprietate par tis filie ⁊ ſolū ſibi remaneat vſu fructus an aūt priuat̉ ꝓprietate ⁊ vſu fructu ⁊ ꝗd d̓ ſtatuto in tali caſu excludēte feminas. De pactis dotalibus.

De fundo dotali. a ¶ Ad oīa. vide eundem bal. in. l. tā mā datori. de non nu. pec. ⁊ frā. are. in. l. ſi fide iuſ. ⁊ qd̓ ibidē ad eum dixi i pactum de retinenda dimidia ⁊ reſtituenda alia dimidia in defectum liberorum. ergo habet lucrum ꝓuiſio illius. §. ẜm Iac. Sed glo. intelligit hic ꝙ conditio erat alias defecta. ¶ In gl. marcellus ibi haberet. ſcilicet marillꝰ ⁊ ibi pater loquitur reſpectu dotiſ nō ſolute. Et ibi apud filium marcelli dotantis. Et ibi filio. ſcilicet ſuo marcelli ⁊ ibi filia ſcilicet dotata. b. Et ibi fratre filio marcelli. Et ibi ⁊ filia ſcilicet ſua iſtius vxoris que eſt neptis marcelli. ¶ In ea. glo. in fi. Nota arg. ꝙ qui habet duo inſtrumē ta ⁊ petit vnum exequi ex alio ex quo nō ſe fundauit nō poteſt in eadem inſtantia obtinere ſed alia inſtātia opus eſt. ¶ In tex. ibi ſuperſtitibus ⁊ heredibꝰ inſtitutis. Frā ciſ. accur. ¶ Quero que fuit hic rō quare marillus ſuccubuit in petitione dotis cum herede marcelli. Nam ex quo marillus habebat ex eo matrimonium filiaꝫ videba tur poſſe petere contemplatione filie ẜm conſuetudineꝫ notatam in. l. dos a patre. Preterea cum marillus appo ſuerit pactum de lucrando dimidiam deficientibus liberis. ergo eis exiſtentibus debet lucrari totum. vt. l. inter. .§. cum inter. sͣ. eo. Solutio dicit littera ꝙ ideo ſuccubuit marillus qꝛ pactum dotale erat collatum ſi matrimoniū ſolueretur morte. ⁊ ipſum fuit ſolutum diuortio nec poteſt opponere de conſuetudine. ¶ Not. in. l. dos a patre qꝛ aliud eſt de iure ſcripto vt hic. ¶ Secundo q̄ro quo iure poterit agere marillus ad partē iſtius dotis. Reſpō deo ex teſtamento ſoceri ⁊ vxoris. Naꝫ ſocer prelegauit vxori marilli ⁊ vxor marilli inſtituit filiaꝫ marilli in dimi diam ergo habes ꝙ vxor fuit teſtata de dote etiam liberis exiſtentibus. ⁊ ſic dicit Iaco. de bel. eſſe hic caſuꝫ pro ſe. Sed certe magis facit in contrarium qꝛ hic marcellus fuit teſtatus de dote ⁊ mulier nititur ex prelegato non ex vi contractus. finaliter qꝛ omne pactum ceſſabat. qꝛ ceſſabat conditio pacti. ideo procedit quēadmodum ſi nul lum eſſet pactum appoſitum de retinenda dote per virū vnum. facit mihi dubium.ſ. quare ius dotis non fuit con ſolidatum in filiam marcelli per preobitum patris. Naꝫ ſi fuit conſolidatum habet ius conſolidationis non ius p̄ legationis. ⁊ videtur hic expreſſe determinari qō an mu lier poſſit inſtitui in dote. vt. l. iij.§. ſed vtrum. sͣ. de mino. Ualet pactuꝫ Iinter virum. ⁊ftuctus vlti mi anni non diuidantur pro rata temporis. Nota ex hac. l. ꝙ funduꝫ XOr VirO. dotalis ſi detur extimatꝰ ⁊ pactum interponatur ꝙ ipſa res reſtituatur eodem precio ſoluto matrimonio poteſt alienari dūmoiā mn do mulier tali alienationi conſentiat vt hic. alias ſecus vt a. infra ſoluto matrimonio. l. ſi extimatus. Pro intellectu iſtius.§. quando de Si paten. naleat iſtud pactuꝫ pro filia cum lē i i hic mulier videatur īdotata. vide. l. iulianus ⁊ quod ibi no. sͣ. ti. i. Secundo pro declaratione huius.§. vide quod no. glo. ⁊ Iaco. de are. in. l. ſi marito.§. i. ſoluto matrimo nio quod nota ⁊ tene menti. Ex lec. anti. ¶ Facit ad hanc. l. jͣ. de leg. i. ſi funduꝫ per fideicōmiſſum in prin. ¶ Et nota ꝙ licet mulier conſen tiat alienationi rei dotalis vel quaſi non intelligitur proItem ex lectura antiqua. pterea renūciari doti. Inuitus qui non poteſt Si pater filie. caueniri cenſetur babe re pactum liberatorium. Rubrica. ¶ De fundo dotali. Nota ex hac. l. Nterdum. ina. Primo ꝙ aliqͣ permittūtur fieri ex neceſſitate que tate fieri non poſſunt vt hic ⁊ uerſali que non tranſeunt titulo ſingulari vt hic ⁊. l. quedam. jͣ. de acqui. rerum do. ¶ Tertio nota ꝙ ex ſecundo decreto quis efficitur dn̄s. quod eſt verū ſi poſſeſſor erat dominus de quo habuiſtis in. l. ſed ⁊ ſi res. sͣ cōmuni di uidun. ⁊. l. ij. in fi. sͣ. ſi ex noxali cauſa agatur. ¶ Ultimo aduerte ad glo. quandam hic que dicit ꝙ preſcriptione quis efficitur quaſi dominus vt notatur hic in gl. que incipit ſtatim. idem no. in. l. finita.§. ſi tamen. jͣ. de damno in fecto. ⁊. C. ſi aduerſus vſucap. l. i. jͣ. de vſufru. lega. l. myſti ce. Sed tu dic vt no. in. l. minor.§. ſi ẜnus. sͣ. de euictione. Ex lectura antiqua. ¶ Alienatio fundi dotalis poteſt fieri ex cauſa damni īfecti ⁊ cum vniuerſitate puta in heredem vel fiſcum ſalua dotis cauſa. hoc dicit. cum. l. ſeꝗ. ¶ Nota ꝙ poteſt fieri miſſio in rem dotalem occaſione ipſius rei. Si autem fieret propter debituꝫ perſonale dic vt. sͣ. ti. ij. titia. ¶ Secūdo nota ꝙ fundus dotalis ex delicto viri confiſcatur. tamē cum ſua cauſa adde quod noinfrad̓ bon. dam. v. legibus. ¶ Item nota ꝙ licet fiſcus ſit idoneus ⁊ ſoluendo tamen nō poteſt alienare ea que per legem alienari prohibentur. puta fundum dotalem. adde credo ꝙ ſi mulier eſſet in poſſeſſiōe poſſet ſe opponere fiſco vt poſſeſſio non ꝑueniret ad fiſcum. naꝫ ex quo habet actionem multo magis habet exc̄. ſed ſi non eſt in poſſeſſione innuit hic ꝙ re habeat eaꝫ de manu fiſci ſicut ⁊ de manu heredis. vt. C. ſoluto matrimo. dotis. facit qd̓ no. C. ne vxor pro marito ob maritorum. ⁊ in. l. i. C. de p̄uileg. fiſ. ⁊ ibi videas. NOVAADDITIO. ¶ Ex lectura antiqua. ¶ Uide Iaco. in. l. ij. ſoluto matrimo. vide Iaco. in. l. dotis de mili. teſta. NOVA ADDITIO. ¶ Ex lectura antiqua. Nota ꝙ ꝗ non pōt alieUllanus. nare poteſt remitiere ſic minor ſine decreto non poteſt alienare tamē hereditatem poteſt repudiare. jͣ. de ac. auc. tu. ſi ad pupillum de ſucceſ. edicto. l. i.§. ſi ad tutor̄. licet cautius ſi cum decreto. vt. l. fi. sͣ. de ritu nupt. F. de piſ. adde quod nota in. l. fi. infanti. vide Iaco. ſoluto matrimo. l. ſi filio. ¶ In verbo tex. amittere.i. remittere. ¶ In verbo tex. alias ſeruitutes. Nota ex hac. l. ꝙ fiI maritus. ſc dicitur ſicceſor vt hic. ⁊. C. ad. l. iuliā. de vi. l. ij. ad idem. jͣ. de fideiuſ. l. ſi debitori in prin. ⁊ ibi no. Alibi ap pellat glo. fiſcum heredem. vt. sͣ. ti. i. l. inter ſocerum.§. vl ti. an autem habeatur vt verus heres quo ad omniaª no. per glo. jͣ. de fideiuſ. l. īter eos.§. fi. probatur in. l. quotiēs jͣ. de noua. de quo per Iaco. de are. jͣ. ſoluto matrimo. l. ſi conſtante.§. ſi bona. ⁊ ideo glo. alibi appellat fiſcum qua ſi ſucceſſorem. vt. C. de fideiuſ. l. i. ⁊ sͣ. de iure dotium. l. Ex lectura antiqua. mulier bona. Nota ꝙ Undus dotalis. alienano fundi dotalis eſt prohibita mixta ratione do tis ⁊ mulieris. vt. l. cum lex. jͣ. de fideiuſ. ⁊ facit. l. cum vir predium. jͣ. de vſucap. Item ex lec. anti. Nota de interp̄. Ex iulia que. iatiōe paſſus vi tangit glo. Interpretatio paſſiua eſt quando vna lex on̄ditur per alias. Interpretatio acti ua eſt quando vna lex extendit alias. facit. sͣ. de legibus. ſed ⁊ poſteriores. ⁊. l. i.§. lege falcidia. jͣ. ad. l. falcidiam. Nota ex hac. l. ꝙ vbi ꝓUllanus. pibetur alicuius rei alie̓ natio videtur prohibita eius iuris remiſſio. vt hic ⁊. l. ij. C. de aucto. preſtan. ⁊. l. i.§. ait p Ex lec. antiqua. tor. jͣ. que in frau. credito. I maritus fundum. fundum dominantē in dotem ſi acquirit dn̄ium ſeruientis.

ſeruientis. ſeruitꝭ. confundit. ſed in reſtitutione dotis dēt reintegrari vel preſtari intereſſe. hoc dicit. In reſtitutiōe doIr in fundo. ua veniunt etiam ligna ſucciſa per maritum de volūtate vxoris hoc dicit. Ratio qꝛ iſta ligna non erant in fru ctu. vel ẜm glo. que erant ſucciſa ſumptibus vxoris. Si debituꝫ purum mu maritO. lieris promittat mulier debitori in dotem id dotale erit. vbi vero ſub alternatiue debitum promittat ſibi eſt in electiōe viri. ꝗd in dotē ſit ex alternatiue debitis. dic ꝙ ſi ex his alternatiue debitis vnū perierit vel alienatum ſit alie nati redemptio tribuit viris eligendi facultatem. ſed donec alienatum remittitur vtruꝫ alterius electio teneat ex futuro pendet euentu. hoc dicit. Ex lectu. antiqua. Not. Rit ergo poteſtas. ꝙ au ctoritas legis quādoqꝫ eſt in alternatiua ⁊ in pē denti ⁊ quandoqꝫ pendet ex hominis voluntate. Dicitur hic ꝙ ſoluto matrimi e Lla M. no predium remanet dotale. ¶ Quero vtrum ſoluto matrimonio dn̄ium rei dotalis ipſo iure tranſeat in muliereꝫ. Reſpondeo de iure antiquo non vt probatur in. l. ſi dotem. C. de iure dotium. probatur etiam in. l. iſta. Sed de iure nouo ſic. vt. l. in rebus eo. ti. ¶ Secundo quero vtrum poſſeſſio ipſo iure tranſeat. Reſpōdeo non. etiam hodie niſi tradatur. caſus eſt hic. jͣ. ſoluto matrimo. l. ſi dotis. in verſi. ſoceri. ¶ Quero vtrum ipſe vir cum conſenſu mu lieris poſſit vendere. tex. dicit ꝙ non. C. de rei vxo. act.§. cum lex. inſti. quibus alie. licet in prin. etiam ſi mulier iuret. ⁊ ibi no. quod eſt verum de iure ciuili. de iure canoni co ſecus ſi iurat. vt in. c. cum contingat. extra de iureiur. ⁊ eo. ti. c. licet. lib. vj. ⁊ circa iſtum tex. vide quod no. Ia. de are. ⁊ Cy. poſt eum in. l. ſi predium. C. de iure dotiuꝫ. Ex lectura antiqua. ¶ Uide Ia. jͣ. de mili. teſta. dotalē argu. contra. sͣ. ti. i. licet. ſed forte lex iſta intelligitur mulieris in alienatꝭ. non accedente conſenſu. In glo. ſuper verbo preſtabio LAl. tur in fi. ⁊ iſtud videt̉ veritas. argu. eius quod no. in. l. ſi cum dotem.§. fi. jͣ. ſoluto matrimo. l. ij. in fi. de priuileg. credito. t. C. qui po. in pig. ha. l. aſſiduis. ⁊ quod ibi no. per doc. in. vij. q. ¶ In glo. penult. ibi intellige ⁊c̄. cum hac glo. concor. jͣ. ſoluto matrimo. l. ſi cum dotem.§. ſi pater. Sed contrarium no. ⁊ melius in. l. pater filiam in prin. jͣ. ad. l. falci. ⁊ dic vt ibi. ⁊ iſtam. l. dotale predium intellige vt in glo. que ponit caſum. Ex lec. anti. ¶ Illud proprie dicitur dotale predium quod ex cauſa dotis eſt in dominio mariti vel quaſi. hoc dicit tex. cum glo. ⁊ ſemper allegatur. Ex lec. anti. Licꝫ mu Otale predium. ner pro pter fragilitatem ſexus dotem donet ſponſo ideſt marito futuro. tenet dōatio ⁊ dos extiu cta peti non poterit. hoc dicit lex notabilis. Si fundus quem aliI fundum. ua preſcribere incipit a muliere detur in dotem preſcriptio non interrumpitur ⁊ preſcriptio viri periculo perfi citur niſi pauciſſimi dies ad perficiendum p̄ſcriptionem luperfuerint tempore quo dotalis fundus fuerat datus in dotem. h. d. ¶ In gl. magna ibi ſine poſſeſ. queri ⁊c̄. Sed hic quero vtrum lꝫ quo ad dominij acꝗſitioneꝫ nō requiratur traditio vacue poſſeſſionis vt hic no. ⁊. C. de proba. l. cum res. ⁊. l. que predium. C. de diſtrac. pigno. An quo ad publicianam ⁊ vſucapi. requiratur traditio poſſeſſionis vacue. doc. tenent ꝙ ſic vt no. per Cy. in. d. l. cum res. ⁊ per Iaco. but. inſti. de actꝭ.§. alie. per doc. etiā in. l. celſus. jͣ. de vſucap. ¶ In eadem glo. ibi voluntatis ⁊c̄. ⁊ eſt ratio in vltimis voluntatibus. qꝛ actus morientium non debent pendere. Ita dicit gl. jͣ. de polli. l. ſiquis rem in prin. vel dic ꝙ eſt ratio qꝛ voluntas teſtatoris eſt lex. vt in aucͣ. de nup.§. diſponat. col. iiij. iſtam rōnem reddunt doc. C. de pac. l. in traditionibus. Item eſt alius caſus in. l. fin. C. de ſacroſan. eccle. jͣ. de publica. l. cōmiſſa. sͣ. pro ſocio. l. cum duobus.§. idem reſpondit. ⁊ quod no. in. l. ſicut.§. fi. sͣ. quod cuiuſqꝫ vni. no. Ex lec. anti. ¶ Preſcriptionem que eſt in fine cōpletionis dotis titulus nō interrūpit ⁊ per ſolam inductio nem etiam ſine naturali vel ciuili poſſeſſione queritur do minium. h. d. l. no. Unde ad acquiſitꝭ. dominij non requi ritur vacua poſſeſſio. ſed ſufficit detentatio aſinina. ſecus dicunt ꝗdam in publiciana qꝛ cui non queritur vſucapiē di conditio nec publiciana. vt. sͣ. de ꝯͣhen. emp. clauibus. ſed aſinina incubatio ſine vera poſſeſſione non affert cau ſam vſucapiendi. vt. l. acꝗritur.§. fi. de acꝗ. re. do. ergo ab ea non cauſatur publiciana. quod dic per Cy. C. de ꝓba. l. cum res. Si autem vera poſſeſſio eſt vacua lꝫ detētatio non ſit vacua. ſufficit in publiciana ⁊ in vſucapione. vt. jͣ. d̓ vſucapi. pro empto. miſſo. in. l. ij.§. i. jͣ. de vſucapio. pro he rede. oportet ergo ꝙ illa poſſeſſio ſit vacua a qua debet vſucapio cauſari. vt. sͣ. de publi. quecunqꝫ in prin. ⁊ hanc l. examinat Guil. C. d̓ acqui. poſ. licet. in. iiij. q. ibi videas. ¶ Item nota ꝙ id quod non poteſt alienari poteſt pre ſcribi. quia hic non erat ꝓhibita alienatio legalis ſed alie natio viri vel vxoris. Item quia hic alienatio erat in fie ri. īmo quaſi in facto eſſe eo caſu quo videbatur ſuperue niſſe cauſa impediens. de hoc in. l. fi. in pe. gl. C. in ꝗbus cau. in integ. reſtitu. non eſt neceſ. vel coniunge vtrāqꝫ ſolu. ⁊ melius per hanc lr̄am. ¶ Item no. hic dr̄iam de ne gligentia vtrū fuerit cōmiſſa ex magno tꝑe an ex ꝑuo. qꝛ in paruo tꝑe non preſumitur negligentia ſed in magno. ¶ Ex lectura antiqua. NOVA ADDITIO. ¶ Hanc gl. ponit Guil. de cu. in. l. licet. C. de acꝗ. poſ. in iiij. q. ibi oīno vide. Nō poteſt alienari ergo nec vſucapi. ⁊ ꝯcludit gͦ quādo eſt prohibita legalis alienatio nō cōuentionalis vt hic ⁊ no. in. l. fi. in pe. gl. C. in quibus cau ſis in integ. reſtitu. non eſt neceſſa. vel concludit quando impedimētū iuris ſuperuenit ante principium vſucapionis. ſecus ſi ea cepta vt hic ẜm Pet. de cerui. de bon̄. de quolibeto. libro. de iſta materia no. in. l. i. C. de ſer. fugi. ſed dic aut prohibetur alienatio hominis tantum. ⁊ tūc non intelligitur prohibita preſcriptio que eſt legalis alie natio. vt. ff. de alie. iudi. Itē ſi res. aut prohibetur omnis alienatio. ⁊ tunc etiam preſcriptio videtur prohibita. ſci licet inchoari. aut prohibetur omnis alienatio. ⁊ tūc etiā preſcriptio videtur prohibita.ſ. inchoari ſed non incoha ta conſumari vt hic. vel dic aut eſt eadē ratio prohibitio nis in preſcriptione. ⁊ tunc videtur prohibita p̄ſcriptio. aut non. tūc ſecus vt no. jͣ. pro donato. ſi vir vxo. Et ſic dico cum queritur an qui prohibetur alienare poſſit actio nes mouere. Nam aūt eſt eadem ratio ꝓhibitionis tunc ſic. l. ait pretor. de iure delibe. aut non tunc ſecus vt not. in. l. i. C. de bonis maternis. poſſeſſio dn̄m confirmat. C. fami. herciſ. ſi diuiſione. Sꝫ nūquid id quod hic dicitur in verſi. plane. habet locum in re pupilli ſicut in dote dic ꝙ non qꝛ magis etatis qͣꝫ mulierum ratio habēda eſt. vt .C. de tēpore in integ. reſti. ſuꝑuac. In glo. que incipit ꝙ currat in fi. glo. de adulto. q̄ Azo. eſt ꝙ hec lex nō ꝓcedit quia patet omnem preſcriptionem inchoataꝫ a defuncto vt dixi in. l. emilius. Circa iſtaꝫ. l. quero vtrū Undum. Snitmetur iſia venditio iſtius fundi dotalis quātum ad hoc vt dn̄iuꝫ tranſeat in emptorem. Reſpōdeo non. ſed cō firmatur quātum ad publicianam vel vſucapioneꝫ. vt. l. ſi a titio. jͣ. de doli excep. facit. l. cū vir p̄diū. jͣ. de vſuca. ⁊c̄. Ex lec. anti. ¶ Uenditio fundi dotalis facta per maBal. ſuꝑ. ij. ff. veteris. E iiij De fundo dotali. De fundo dotali. 24 4

a ¶ Firmari. an ⁊ qn̄ dona tio inter vir. ⁊ vx. valeat ꝗd de remuneratoria ⁊ an iuramē. firmet̉. vide. d. bar. ſo I ci. in cōſi. ixvij ad īci. circa pͥmā. I per totū ⁊ in 5 cōſi. lxviij. inc pi. fruſtra ꝑ to tū ⁊ in conſi. cxv. inci circa i primam. q. cir ca pͥn. iij. col. i i. parte. b ¶ Ipſo iur̄. adde ꝙ lꝫ re q gulariter dōa I tio inſer vir. ⁊ vxo. viribꝰ nō ſubſiſtat illud ꝓcedit qn̄ vir donat aliꝗͥd d̓ ꝓprio pr̄imo mo ꝓpter qd̓ vr̄ pauperior effici. ſecuſ qn̄ renunciat ſibi lucrū querendū ꝑ quam re nūnciationem tale lucrū re manet in ꝑſonō vxoris ẜm d. bart. ſoci. in cōſi. clxxxix. i cipi. vuo teſtō d.§. ad ſcd̓am ronem rn̄det in. ij. parte. c ¶ Accipere Uide cardi. in cie. fi§. pe. de vi. ⁊ ho. cleri. vbi dicit verū in pauꝑ re dā te elemoſynaꝫ nō aliter. ⁊ ad de tex. in. c. ſi. cut. xivij. diſti. vbi dicit ꝙ da re virtuonius eſt cuā accipe de quo etia ꝑ cat. bbi ſuprat̉ ī cle. i. ī pͥn. vj. q. de regu. d ¶ In. l. ſi mulier̄. Ubi vide. d. alex. d̓ imo. cū remiſDe dona. inter vir. ⁊ vxo. ritum confirmatur eo adempto irreuocabile dominium ⁊ concor. jͣ. de vſucapi. cum vir predium. Non ſūmatur qꝛ Ir in fundo. breuis. ſed in.§. ſi per mulierem. glo. ponit caſuꝫ tribus modis tene quem vis. Ex lectu. anti. ¶ No. ꝙ vbi marmor remanet penes maritum non repetit impenſam a muliere. nec dicitur fūdus fieri deterior cum ceditur marmor quod conſiſtit in fructu. hoc dicit. ¶ De donationibus inter virum ⁊ vxorem. Rubrica. Donatio inter virū IDus. vxorem eſt prohi ¶ Firmari. ⁊ qn̄ dona bita rationibus hic inſertis. hoc dicit. dinter vir. ⁊ vſqꝫ ad. l. hec ratio.§. videamus. ¶ In c. valeat ꝗd tex. ibi obtemperantes ideſt tempera⁊ remuneramentum vel modum in donationibus ria ⁊ an iuimē. firmet. qe. d. bar. ſo Non adhibentes ⁊c. Iſte tex. dum dicit moribus. facit ꝙ in cōſi. lxvij a donatio inter virum ⁊ vxorem non poſſit iuramento firi. circa pͥmā. mariª. qꝛ ſi moribus ītroducta eſt. eſt prohibita ⁊ per cō er totū ⁊ in ſequens iuramento non firmatur vt in. c. non eſt obligaꝯſi. lxviij. inc j. fruſtra ꝑto forium extra de regu. iur. lib. vi. ſed de hac. q. vide ꝑ gui. ī ⁊ in conſi. de cunio in. l. ſed ⁊ ſi poſſeſſori.§. item ſi iurauero. sͣ. de xv. inci circa iureiurando. Ex lect. anti. ¶ No. rationem quare nō tenet donatio rimam. q. cii a pͥn. iij. col. i inter virum ⁊ vxorem. qꝛ ſi eſſet inter eos amor integer parte. pre amore ſe ſpoliarent bonis proprijs nec aliquem mo ¶ Ipſo iur̄. dum ſeruarent in donando. Secundo qꝛ maius eſſet ſtu adē ꝙ lꝫ re dium circa donationem extorquendam qͣꝫ circa educatꝭ. ulariter doa liberoruꝫ. Tertio qꝛ qui denegaret donare poſſet preſta o iner vir. xo. viribꝰ nō ecauſam diuortij ⁊ etiam quodammodo matrimonia ibſiſtat illud fierent venalia. ⁊ diceret vxori dona mihi tuum ſi vis me in vxorem. ⁊ econtra vir vxori. ⁊ iſtud eſt contra bonos pcedit qn̄ viionat aliꝗd d̓ mores non tamen neceſſario ſed contingenter. has ratio ꝓprio pr̄imo nes ponit. l. i. ⁊. ij. ſed elegantius. l. iij. in principio. ſio ꝓpter qd Ubi matrimoniuꝫ n̄ pauperior Uideamus interetenet ibi donatio ē ffici. ſecuſ qn̄ enunciat ſibi interdicta. ſecus vbi non tenet. quia de iuris rigore valet donatio. Secus de equitate concubine tamen facta doucrū queren̄ lū ꝑ quam re iunciationem natio valet. hoc dicit. Ad euidentiam huale lucrū re nanctup6. Qui in eiuſdem. ius textus vſqꝫ ad.§. ſed ſi debitorem premitte quod no. hic in glo. ſuper ver ia vroris ẜm o. bart. ſoci. inj cgſi. cixxxix. i bo poteſtatis que glo. totum iſtum.§. declarat. ¶ Pro cipi. viſo teſtō declaratione iſtius ver. ſed hoc quero vtrum mater hod. v̓. ad ſcd̓am die poſſit donare filio qui eſt in patris poteſtate. glo. que rōnem rn̄det̉ eſt in. l. ſi conſtante matrimonio. C. eod. tenet ꝙ non. In in. ij. parte. contrarium facit fortiter iſte tex. nam ideo oliꝫ mater nō poterat donare filio. qꝛ illud querebatur patri. ⁊ ideo ca FT ⁊c96. Uide cardi. in ſu in quo patri nō querebatur valebat donatio vt hic in verſicū. ſed ſi in caſtro. ⁊ ideo cum hodie queſita ꝑ filiuꝫ cle. f.§. pe. de vi. ⁊ ho. cleri. non querantur patri niſi quo ad vſumfru. vt. l. prima C. vbi dicit verū in pauꝑ redā de bonis mater. ⁊. l. cuꝫ oportet. C. de bonis que li. ergo te elemoſynaꝫ valet donatio ſaltem quo ad proprietatem. ⁊ hanc opinō aliter. ⁊ ad nio. tenet Iaco. de are. ipſam etiam refert Cyn. in. d. l. ſi de tex. in. c. ſi. conſtante. cut. xlvij. diſti. Do vū gluia ꝙ da Tiendum autem. atio re virtuoſius facta inter virum ⁊ vxorem non valet ipſo iu eſt quā acciꝑe reᵇ nec traditio que ex ea ſequitur. an auteꝫ li de quo etia ꝑ car. vbi ſuprao cex non valeat traditio tranſferatur poſſeſſio ad muliereꝫ ī cle. i. ī pͥn. vj. dicam. jͣ. eod. l. ſi eum. q. de regu. Ed ſi debitorem. na 9 In l. ſi s dato meo debitor alij ſoluit mihi videtur a mulier̉. Ubi vide. d. alex. d̓ debitore ſolutum. ⁊ a me illi. Et ideo ſi vir imo. cū remiſſionibus ibi mandat debitori ſuo vt vxori ſoluat talis ſolutio ipſum Sequitur ex lec. anti. dē ꝑ eū datis. liberat. hoc dicit. De dona. inter vir. ⁊ vxo. In tex. ibi d̓terior appelEc ral IO. lat deteriorem accipientem qꝛ beatius eſt dare qͣꝫ accipereᶜ. No. ꝙ ille qui deliquit nō eſt Uide amNūS. magis capax qͣꝫ innocens. Ex inutili con ꝯciendum autem. actu non trarfertur dominium nec oritur obligatio. hoc dicit. hic erat contractus inutilis ratione prohibitionis. No. ꝙ quando Sed ſi debitorem. in mno actu inſunt duo actus tunc vnus eſt occultus ⁊ tacitus alter ex preſſus. concor. jͣ. de acqui. here. illud. ⁊ sͣ. ſi certum peta tur. ſingularia. Donatio facta a ſpō I ſponſus. ſa ſponſe valet ⁊ tenet lꝫ traditio ſit facta poſtea conſtante matri monio dūmodo a ſponſo ante matrimoniuꝫ contractum fuerit facta traditio procuratori vxoris. Se cus ſi a procuratore ſponſi. h. d. No.§. generaliter in ver. ꝙ Si marituS. ſ aliarum. ⁊ glo. magnā hic poſitā que primo ponit exempla quando cauſa reruꝫ eſt mixta ⁊ non poteſt ſeparari. Tertio quando cauſa perſo narum eſt mixta ⁊ poteſt ſeparari. ⁊ de hoc ꝙ qn̄ cauſa perſonaꝝ eſt mixta gl. ponit plura exēpla qd̓ dic vt in ea. Si vendiCirca venditionem. nō ſat cau ſa donationis inter virum ⁊ vxorem ipſo iure non valet. ſed ſi venditio vere fiat cū de vero precio rei aliꝗd remit tit venditio tenet. Sed remiſſio precij eſt inualida quatenus mulier eſt facia locupletior. h. d. ¶ Nota. tex. ibi re miſſionem autem ⁊c̄. ex quo habes ꝙ remittere eſt dona re ⁊ per conſequens remiſſio facta ab vxore viro non va let. ⁊ ſic videt̉ hic caſus ꝙ ſicut donatio requirit inſinuationem ita remiſſio debiti de qua dixi in. l. ſi mulierᵈ. sͣ. deꝗ conditio. ob cauſaꝫ. ⁊ in. l. i.§. i. sͣ. quibus modis pignus vel hypo. ſol. ¶ Ultimo nota glo. ſuper verbo cōuentū. ꝙ donatio facta inter virum ⁊ vxorem in dubio nō vide tur facta animo donandi. Donatio illa Conceſſa donatio. probibia inter virum ⁊ vxorem que facit donantem pauperiorem ⁊ recipientem locupletiorem. ⁊ ſi alterum iſtorum defici at valet donatio. hoc dicit. Marito premittitur legatuꝫ ꝯͣi maritus. vel hereditateꝫ repudiare vi illud legatum pertineat ad vxorem quia per hoc non dicitur facta locupletior mulier. hoc dicit. Non ſunt alia. Ille qui ꝑfecte adꝯ̄iquis rogatus. nplet voluntaten teſtatoris trebellianicam non deducendo nō dicitur donare. ⁊ illa donatio irritatur a iure q̄ donantem facit pau periorem ⁊ recipientem locupletiorem. alia autem dona tio non. hoc dicit. Ex lectura antiqua. ¶ Argu. ꝙ tunc dicatur citatio fieri quando nuncius exequitur mandatum. non quado ſit commiſſio. ¶ Nota diſtinctionem inter nuncium do nantis ⁊ donatarij. nam primo caſu perficitur actus tem pore executionis. ſecundo tempore traditionis no. prin. Item ſequitur ex lectura antiqua. No. ꝙ aut acceptilatio aſſu Si maritus. mit principiuꝫ in perſona no capace ⁊ non poteſt extendi ad capacem. aut in perſona capace ⁊ tunc etiam non extenditur ad non capacem. ar gu. contra. jͣ. de libe. lega. ſi is qui dos. Nota diſtinctionem inter ſeGeneralite.. parabili ⁊ iſeparabili. que ſi in illo brocardo vtile per inutile viciatur vel nō viciatur. quod dic hic plenarie per glo. magiſtram. ¶ Exlec iuiiult

¶ Ex lectura antiqua. NOVA ADDITIO. ¶ In.§. generaliter in verbo tex. donatū.§. vxori ¶ In §. conceſſa in ver. tex. emerit.i. emiſſet. No. diſtin Circa venditionem. quonem ex animo ⁊ ꝙ aut donatio erat in mente contrahentiū prin cipaliter. aut incidenter. ⁊ no.§. No. caſum in quo ille ꝯͣi donationis. qui patitur contra ſe p̄ ſcribi habet recurſum contra preſcribentem.ſ. quādo inter eos eſt prohibita donatio. quod eſt no. ¶ Nota hic retractari ſententiā Si vxOr Ve.. latam inter coniuges cōcludentes cauſa donationis. Et eſt argu. ad reuocationem multarum ſententiarum vbicunqꝫ deuenitur ad illicitum ⁊ prohibitum de iure ⁊ eſt fraus adhibita ꝑ partes. exēplum ſiquis fuit confeſſus debitum vſurarium eſſe veruꝫ debitum. ⁊ ideo fuit condemnatus. Nam per iudiceꝫ ec cleſiaſticum poteſt iſta ſententia retractari. Idem in parte qui in iudicio confeſſus ē eſſe debitorem filij ſpurij ſui in fraudem legum. arg. jͣ. ſiquis in frau. patro. l. i.§. ſi in lite. ⁊ sͣ. de probatio. qui teſtamento. No. ar. ꝙ prohibita alienatione ONCEII. ſimpliciter non intelligatur ꝓhibita donatio ad pias cauſasᵉ nec elemoſyna de quo hic per. Mar. fil̓. ⁊ Cy. in addi. ⁊ nota an prohibita alienatio forte in teſtamento vel lege municipali videatur ꝓhibita elemoſyna. dicunt quidam ꝙ ſic. quaſi donum ſit ita generale vocabulum vt elemoſynam comprehendat. ar. huius.§. in fine. Sed contrarium credo. Nam in hac generali prohibitione videtur excepta perſona dei ſicut in ſacramento fidelitatis excipitur perſona imperatoris. vt in conſtitutione Federici imperatoris. in fi. Iteꝫ qꝛ ꝗ ele moſynam dat magis videtur debituꝫ dare qͣꝫ donum. vt .l. i. C. de mendican. validis. ⁊ sͣ. ad. l. thodiam de iactu. l. ij.§. itidem agitatum. Nam elemoſyna continet̉ ſub diuino precepto. Item quia hec prohibitio non dare elemoſynam eſſet contra euangelium ⁊ contra bonos mores nec valeret huiuſmodi ſtatutꝭ. arg. sͣ. titu. ij. conuenire. Item quia videtur dari pro remedio peccatorum. pͥſertim ſi elemoſyna conſiſtit in paruis rebus. puta in eſcu lento ⁊ potulento ẜm Mar. ſil̓. argu. de offi. pro conſu. l. ſolent. ⁊ ideo filio ſpurio mendicanti non prohibetur pa ter aliquid in elemoſynam conferre. facit extra de eo qui duxit in matrimonium cum haberet in fi. dum tamen nō excedat modum. argumē. l. fi. sͣ. de exer. ⁊ facit quod noC. de ſacroſan. eccle. illud. Nota ꝙ ille qui Siquis rogatus. Simittit trebellis nicam vel falcidiam nil donare videtur ſed fidei debitum perfectius implere qͣꝫ incumbat per auctoritateꝫ iuris ciuilis. ⁊ quotidie allegatur. ergo iſta dimiſſio non eget in ſinuatione. ¶ Donatio reuocat̉ quaImullen. tenus mulier eſt facta lo cupletior. ⁊ an ſit locupletior inſpicitur tempus litis conteſtate. hoc dicit. iſta lex. vſqꝫ ad .l. ꝙ autem.§. ſi maritus. Donatio que mulierem loSi maritus. cupleriorem non reddit nō reuocatur ⁊ non dicitur locupletior ſi tantūdem de ſuo errogauerit. h. d. iſte notabilis.§. Inter virum ⁊ vxorem habet locum doSi Vli. natio ſi inuicem compenſauerint. h. d. No. ex hoc.§. In donationibus. ꝙ donatio iter vitū ⁊ vxorē īpeditur de iure ciui. vidiſtis. in. l. iij.§. ſꝫ ſi debitorē. sͣ. e. videbitis. jͣ. e. l. ſi cum fuit tacitū ꝑ gl. sͣ. e. l. i. Uod autem ſpectat. F. dona. in vit. ⁊ vxe ¶ Nota ex.§. ꝙ ſi vxor cum ſeq. duo. primo ꝙ pignora poſſunt dari pro dote reſtituenda. vt hoc.§. cum ſequen. ad idem ſupra de pigno. l. res hypothecate. ⁊ ibi dixi. ¶ Secundo nota ꝙ venditio facta bona fide inter virū ⁊ vxorem non cauſa donationis valet. vt inſtitu. eo.§. cir ca. an autem in dubio venditio facta inter virum ⁊ vxorē preſumatur facta bona fide non animo donandi. habuiſtis glo. notabilē ꝙ ſic. sͣ. eo. l. ſi ſponſus.§. circa. ver. conuentus. hoc dicit. Ex lec ant. ¶ Nota inſpici tempus litis conteſtate. ⁊ eſt ratio. qꝛ eſſe locupletiorem eſt cauſa actionis dande. at vbi eſſet cauſa condemnationis moderande inſpicere tur tempus rei iudicate. vt. l. queſitum. in prin. ⁊ l. eo tēpore. sͣ. de pecu. ¶ In tex. ibi ea que.ſ. mulier. ¶ No. in ver. ideoqꝫ. arg. pro collectore domini pape qui retinet ſi bi aliquem librum venalem. ⁊ ponit de ſuo in camera qͣꝫ tum valet liber. ꝙ non intelligatur fraudaſſe. quia ip̄e nō eſt factus locupletior nec papa deterior. ⁊ idem videtur in tutore pupilli. dūmodo hoc faciat palam ⁊ bonafide. vt. sͣ. de contrahen. emptio. cum ipſe. facit quod not. in. l. i. C. de contrahen. venditio. Non obſtat auc. quibuſcunqꝫ modis. C. de ſacroſan. eccle. quia ibi loquitur in re immobili non alienabili. Nota fieri compenſatꝭ. vnius donationis ꝯͣ l vli. cum alia donatione. Nota ꝙ deterioratio contingēs Eleganten. intelligitur fieri proportionaliter ⁊ pro rata. In glo. ⁊ hoc probauerit. vi maritus. Nota ꝙ vbi reperitur iſid verbum ſiquis dixerit ſupplenduꝫ eſt ⁊ probauerit. ⁊ fa cit ad ſtatꝭ. vbi reperiuntur talia verba ⁊ ſimilia. ¶ No. ar. ꝙ. l. ij. C. de reſcin. ven. porrigatur ad alios ꝯͣctus ſimi les qͣꝫtum ad modum decipiendi. ¶ Ex lectura antiqua. NOVA ADDITIO. ¶ In.§. ſi maritus in ver. tex. impendet. dic vt. jͣ. eo. ſud̓. ¶ In.§. elegāter in ver. tex. de ſuo.ſ. numerauit. ¶ In v̓. tex. ꝯſequatur. queritur in.§. ſi maritus. ¶ In verbo tex. incōmodato a viro vxori. ¶ In.§. ſi tibi. Eſt hic caſus queſtionis que ſit. C. ne fideiuſ. do. dentur.ſ. an mari tus pro dote reddēda poſſit predia obligare. Ia. de bel. Inutilis emptio hypodi vxor ama. ihecam vtilem non reſol uit. h. d. vel ſic. vxor emendo ⁊ non vēdēdo ꝯͣctus nō vi detur renunciare iuri hypothecarum. h. d. Cor No. id quod no i tibi maritus. am in.§. precedē ti. ¶ Secundo nota ꝙ hic videtur caſus ꝙ vir pro do te reddenda poteſt predia obligare conſtante matrimonio. de quo nota glo. in. l. i. C. ne fideiuſſo. do. dentur ẜm Iaco. de bel. ¶ Item nota in ver. oſtenditur. ꝙ contractus celebratus inter virum ⁊ vxorem non preſumitur cauſa donationis factus niſi hoc oſtendatur. facit. sͣ. eo. ſi ſponſus.§. circa. ⁊ quod nota. sͣ. e. l. ſi maritus. ſi tamen non appareat vnde mulier queſiuerit illud quod ex parte ſua in contractum deduxit. preſumitur ꝙ de bonis ma riti queſitum ſit. vt. jͣ. eo. quintus ẜm Rizar. ¶ Nota ꝙ quilibet contractus etiam inter virum ⁊ vxorem preſumitur verus ⁊ nō ſimulatus. facit quod no. ſupra de ꝓba tionibus qui teſtamentum. Item facit quod nota. C. de ꝓ batio. cum precibus. Si vir ſoluit debitum vxo ꝯl vxor rem. ris etiam occaſione rei mi nus valentis totum repetit quia eatenus eſt locupletata quatenus liberata. ⁊ ſic in totum qd̓ no. h. d. Nota ꝙ nemo ſibi vult nec po Uxori quis. ten̄ ſibi legem imponere. concor. jͣ. de fideicom. liber. lucius.§. paulus. ad idem. jͣ. de pe cul. le. ſi peculium.§. ſicut. Et eſt arg. ꝙ conſtitutio epiſco pi non liget ipſum epiſcopum. quia non videtur hoc ſenBal. ſuꝑ. ij. ff. vete. De dona. inter vir. ⁊ vxo. 245 e ¶ Cauſas. Adde. d. Iaſ. may. in. l. fi. in vlti. col. C. de ſac. ſan. ec. vbi ꝑ Pau. de ca. ⁊ eūdē bal. in iiij. col. ver. ex tra hoc. dicit bar. ⁊ ibi bar. in vlti. colū. in prin. in verſi. Ex hoc ꝯclude ⁊ pau. d̓ ca ſtro in ꝯſi. cxx vij. inci. poſſet ꝗs dicere.

De dona. inter vi. ⁊ vxo. ſum a conſtituente nec videtur hoc voluiſſe. deficit ergo mens. Item ⁊ deficit poteſtas. quia nemo poteſt ſibi imponere legem. I antequam ſeruus. Reuocata donatione per diuortium videtur reuocari modus donationi inſertus etiam in reuocatione legali. I eum. Inter virum. s Supra dixit de ſimplici donatione inter virū ⁊ vxorem. nunc dicit de donatione cauſa mor tis. Et primo ponit regulam. Secūdo ſubdit rationem. Tertio ponit effectum predictorum. Quarto ponit quā dam extenſionem. Quinto ponit quedam dubia ⁊ diſſol uit. ſecunda ibi. quia. tertia ibi. ſed interim. quarta ibi. ſed quod dicitur. quinta ibi. quando itaqꝫ. Et ad euidentiaꝫ premittatis ꝙ iſti textus circa donationem cauſa mortis inter virum ⁊ vxorem tractant de duobus. primo de valentia. ſecundo de acquiſitione dominij. Item de acquiſi tione dominij tractant dupliciter. primo quādo donatio proceſſit inter eos ſine interpoſitione alterius perſone. ſe cundo quando cum interpoſitione alterius perſone. Itē vtrunqꝫ examinat dupliciter.ſ. quando non variatur ſtatutum accipientis. Item ⁊ quando variatur vel de poteſtate in exiſtentia ſui iuris. vel de exiſtentia ſui iuris in alie nam poteſtatem. Adducit demum caſum de morte inter poſitꝭ. perſone occurrente anteqͣꝫ donatꝭ. recipiat firmita tem. vt ver. idem marcellus. ⁊ hoc dicit. donatio cā mortis inter virum ⁊ vxorem cuiuſcunqꝫ generis ⁊ forme te net ⁊ initium acquiſitionis prebet ex morte donatoris ⁊ ſtatꝭ. accipientis tempore mortis donatoris conſiderandus eſt. ⁊ ẜm ſtatutuꝫ qui tunc reperitur acquiſitio varia tur. ⁊ ſi interpoſita perſona interim deceſſerit ſi non erat interpoſita cum tranſlatione dominij in ipſa deficiente ta li medio non poteſt donatio confirmari. hoc dicit vſqꝫ ad .§. ſi vxor. premitte etiam ꝙ in donatione cauſa mortis fa cta traditio in vita tranſfert dominium in accipientem. nam hoc eſſet etiam in legato. vt. jͣ. de lega. ij. lucius el primo. ⁊ hoc fallit inter virum ⁊ vxorem vbi dominium in vita non tranſfertur. non ergo confirmatio per mortem poteſt trahi retro quantum ad acquiſitionem dominij. ⁊ eſt ratio. vt no. in. l. talis ſcriptura. jͣ. de lega. i. ¶ In textu ibi recepte.i. nō ſunt īprobate de iure. ⁊ ibi nō dominiuꝫ. ſed poſſeſſio bene tranſfertur per traditionem. vt. jͣ. de acqui. poſſeſ. l. i.§. ſi vir vxori. vbi eſt caſus notabilis ⁊ allegabilis in omni contractu reprobato ꝙ licet non tranſfe ratur ius tamen per actum corporalem tranſfertur poſſeſ ſio etiam ciuilis ⁊ naturalis. quia habet plurimum facti. vt ibi apparet. Et ibi quando inter virū ⁊ vxorem eſt hoc qd̓ hic dicit ꝙ donatio non trahitur retro a tempore traditionis niſi eſſet in caſibus conceſſis a iure. Ex quo igitur non trahitur retro nō poſſumus inſpicere tempus re tro quo ad diſponendum de acquiſitione. ſed oportet inſpicere tempus mortis donatoris. ⁊ ſic quedam regule iuris oſtendi videntur que dicunt tempus contractus cō ſiderari tam quo ad valentiam qͣꝫ quo ad acquiſitionem ſed eſt hic ſpeciale propter qualitatem perſonarum. ⁊ ibi initia.i. offenſiones regularum iuris ẜm Odofre. ⁊ ibi idem ait. ¶ No. ꝙ vxor remanet in poteſtate patris ⁊ ei acquirit̉ niſi tempore acquiſitionis eſſet ſui iuris. vt hic. ¶ Nota ex conſideratione iſtius.§. quando. nota. declablica rari intellectum duarum legum que inuicem vident̉ con tudeꝫ trariari. nam vna dicit ꝙ in contractu inſpicitur tempus ale. i pen. contractus. etiam ſi contractus ſit conditionalis. vt. jͣ. de ce. rei verbo. obliga. ſi filius. alia dicit ꝙ in vltima voluntate in ſpicitur tempus conditionis. vt. sͣ. de pig. ſi legati. Sꝫ ſo bar. vxor uitur hoc modo. nam in contractu conditio exiſtens finn tex. na. in gitur retro. ſecus in vltima voluntate. vt. l. qui potior. ⁊ vxo..l. qui balneum. sͣ. qui po. in pig. habean. ⁊. l. i.§. ſerni. ac ſil. de peri. ⁊ cō. rei ven. l. neceſſario.§. ꝙ ſi pendente. que ſolutio qͣꝫtū ad vtrunqꝫ membrū ꝓbationis ē vera per in ſpectionem iſtius.§. Item ſoluitur quoddam aliud ꝯtra rium de cōtractu ad cōtractus. quod eſt de dicta. l. ſi fili us ad. l. sͣ. man. ſi vero nō remu.§. ſi filio. ⁊ de ver. ob. qui dam cum filium.§. vlti. nam. l. ſi filius loquitur in condi tione que pendet ex ſolo euentu legis cōtrarie in ea que pendet ex numeratione futura. que conditio eſt poteſtati ua vtriqꝫ parti. vt. l. ſi pecuniam. sͣ. ſi cer. pe. ⁊ ideo nō tra hitur retro. vt. d. l. potior. ⁊ arg. l. adoptiuum.§. i. sͣ. de iu re do. ẜm bar. in repetitiōe. l. ſi is qui pro emptore de vſu cap. ¶ No. in ver. idem marcellus ꝙ dominium quod acquiritur per mediam perſonam interpoſitam habet ꝓ aliquo momento intellectuali primo acquiri illi qͣꝫ tranſferatur in aliū. qꝛ iſta acquiſitio eſt obliqua.i. per mediaꝫ perſonam. ergo dꝫ in ea fundari. ar. de ac. ⁊ ob. quecunqꝫ gerimus. de acqui. here. placet. de iure do. ſi mulier.§. ex aſſe. ar. contra. jͣ. de dona. l. qui mihi donatum. ⁊ facit ad diſtin. iſtius.§. e. ti. l. hoc iure.§. ſiquis dederit. ⁊. jͣ. de leg. ij. cum pater§. meuio. Iſti tex. requirerent altiorem inda ginem ſed tempus non patitur. ⁊ vide hic per Odofre. qui ſatis diffuſe ⁊ clare loquitur. No. differentiā ōi vxor rem titio. ier procurato reꝫ vxoris donātis ⁊ mariti donatarij. prima procuratio reuocatur per prohibitionem heredis donantis ſeu per mortem donantis. ſecunda non. h. d. Nota ꝙ doSi vxor el ſecundo. niniuꝫ quod vxor donataria non habet non poteſt tranſferre in aliuꝫ. ¶ Secūdo no. ꝙ vbi trahitur retro ius auctoris trahit̉ retro ius ſucceſſiōis. concor. l. proinde. sͣ. ſi cer. peta. ⁊. l. ſiquis alienam de ac. empEd interiꝫ. Sꝫ quod dicitur. Donatio cauſa mortis facta inter virum ⁊ vxorem valet quocunqꝫ modo fiat. ⁊ vbi ſit donatio cauſa mortis que retro non trahitur due regule vitiantur. vt patet in ſeptem caſibus hic poſitis vſ qꝫ ad.§. idem marcellus. ⁊ ad euidentiam premitte quod no. hic in glo. ſuper verbo vitio. quod no. NOVA ADDITIO. ¶ Ex lectura antiqua. ¶ In.§. maritus. in ver. tex. ei.ſ. mulieri. ¶ In.§. idē in ver. tex. donationem.ſ. filie. ¶ In ver. tex. ſui iuris.ſ. tem pore mortis vxoris. ¶ In verbo tex. ⁊ morte.ſ. vxoris. ¶ In.§. ſi vxor in v̓. tex. tradiderit poſt mortē mulieris. No. ex hac. l. ꝙ ꝓ Ed ſi morS. uiſis ſacia i moca ſu non extenditur ad aliuꝫ. Sed ille caſus habetur pro omiſſo. facit qd̓ vidiſtis. sͣ. de cōdi. ob cauſam. l. ſi extraneus. jͣ. ſolu. ma. l. ſi cum dotē in prin. fallit ſi caſus omiſſus ſit ſimilis expreſſo. vt. jͣ. de lib. ⁊ po ſthu. l. gallus.§. ſi eius. ¶ Scd̓o no. ꝙ donatio facta a vi ro vxori confirmatur deportatione donatoris. tamen de portatus poteſt eam reuocare. ⁊ circa hanc. l. vide. l. res vxoris. ⁊ quod ibi no. C. e. Ex lec. ant. ¶ No. ꝙ donatio collata in caſum diuortij non hꝫ locum in caſu mortis. Itē ſeꝗtur ex lec. ant. No. ꝙ do Proinde et ſi mortis. nano collata in caſum mortis non reuocatur per deportationem donatoris. ergo res donata cauſa mortis non venit in ge nerali publicatiōe bonorum qd̓ eſt mirandum. ¶ Nota in ver. ⁊ alias ꝙ valet iſta donatio dono tibi vxori mee la lem rem in caſu quo cōtingeret bona mea publicari. Et no. pro bānitis noſtri temporis ſi velint ſua bona eſſe ſal ua poſſunt donare vxori mortis cauſa. ⁊ per bānum con firmabitur donatio. ⁊ ante veraꝫ mortem poterit per penitentiam reuocari ẜm Riz. forte hoc eſt verum quandt non donauit cogitatꝭ. futuri maleficij. qꝛ tunc videretur factum De dona. inter vi. ⁊ vxo.

De dona. inter vi. ⁊ vxo. 2 4 6 tictum in fraudem. ar. jͣ. qui ⁊ a quibus queſitum. vel for te hoc eſt licitum ante maleficium fraudare fiſcum ꝑ alie nationem bonorū. qꝛ nonduꝫ ſunt affecta nec obligata fi ſco. de hoc no. doc. jͣ. de dona. poſt ꝯͣctum. no. in Spec. de accuſa.§. ſequitur. ver. quid ſi poſt maleficium. ⁊ ver. ſeq. ⁊ quod no. in. l. i. C. de iure fiſci. li. x. ¶ Item no. hic de duplici confirmatione.ſ. primitiua que ſit per penam per quam tranſit dn̄ium. alia eſt confirmatio ſecunda que eſt pleniſſima confirmatio per quam redditur dominiuꝫ in cōmutabile ⁊ irreuocabile.ſ. per veram morteꝫ. ⁊ ē quaſi confirmatio confirmationis. ¶ Item no. ꝙ ius peniten di ⁊ reuocandi remanet penes deportatum ⁊ non trāſit in fiſcum. qꝛ habet plurimum facti ⁊ animi qͣꝫ iuris. ſic. jͣ. de leg. ij. cum pater.§. hereditatem. argu. cōtra hunc.§. jͣ. de leg. iij. l. i.§. a prefectis. h Moduſ Cum quis acceperit. inſertus fauore ſolius recipientis non reddit actuꝫ modalem ſed libeꝝ. h. d. ⁊ ſemper allegat̉ ꝑ doc. ⁊ cōcor. jͣ. de condi. ⁊ demon. titio cētū. ⁊ ibi ꝑ Pe. ¶ In gl. ſi cauſa in fi. vel dic ꝙ ibi cā cōcernebat aliquid piū hic nō ẜm Pe. pro hoc. sͣ. de iure do. ſi ego. vel ẜm quoſdā moderniores ibi al̓s erat neceſſario facturus. vt. C. de edificijs priua. l. ſingularium. hic nō erat al̓s neceſſario facturus ẜm Cy. tu cōiunge ſolutꝭ. glo. ⁊ iſtas duas alias ſimul ⁊ nota. NOVA ADDITIO. ¶ Ex lectura antiqua. ¶ In ver. tex. perinde. vide in ſpe. de accuſa.§. ſequit̉. v̓. quid ſi poſt mall̓. cōmiſſum. ⁊ ver. ſequen. ¶ In verbo tex. ⁊ nihil. l. nullum. X animo. Si maritꝰ. Uſure ꝑcepte ab vxore ex pecunia ꝑ virū ſibi donata ſunt ipſius vxo. adeo ꝙ ſi pars capita lis ſit ꝑdita. ⁊ alia ꝑs ꝑꝑ vſuras ſit duplicata dꝫ reddi viro illa pars capitalis que durat. ⁊ qd̓ dictū eſt in vſuris idem eſt in fructibus rei donate. h. d. cum duabus. ll. ſeq. ¶ Iſte tex. facit ad. q. no. ꝑ glo. C. de bo. que libe. l. cum oꝫ in prin. ꝙ ſi filius cum pecunia paterna lucretur ꝙ illas vſuras non teneatur patri reſtituere vt ſint ſue. d̓ qua q. dic vt ibi quod no. ⁊ tene menti. Ex lec. ant. ¶ Vſqꝫ ad vires.i. redditus dotis pōt vir donare vxori. hoc dicit. vide ergo ſi. no. pulchruꝫ caſum. Nota ex hac.l. ꝙ ſicut I vxOr fl. vxor non poteſt donare marito ita nō poteſt donare ei qui eſt in pote ſtate mariti. de quo ꝗd iuris ſit hodie dixi. sͣ e. l. iij.§. verbum. ver. hoc ſecundum. ¶ Ex lectura antiqua. NOVA ADDITIO. ¶ In v̓. tex. ꝗ imꝑa.ſ. filiꝰ. ¶ In v̓. tex. dote pecūiaria. A confirmatione Iis ſeruus. ainfirmatiōe cedentis dependet ꝯfirmatio vel infirmatio cō ſequentis. facit. jͣ. de excu. tu. diximus. ⁊ in. c. ij. in fi. extra de reſtitu. in integrum. Uectigal ſiue vſure Iquis PrO. aute ⁊ expeſe facte ꝑ virū ꝓ vxore ſua interueniēte cuꝫ viro cauſa viri non repetuntur ab vxore. h. d. Si vxor promittit viro doteꝫ ⁊ vſuSl vxO2. ras dotis valet ꝓmiſſio. ⁊ ſi marituꝫ poſtea vſuras remittit non valet donatio niſi vſura ⁊ remiſſio fiat vt mulier ſe ſuoſqꝫ alat. h. d. ¶ No. ex tex. ibi an dōatio ſit illicita ⁊c. qui tex. videtur probare ꝙ remiſ nō ſit donatio. ⁊ per conſequens in ſinuationem requirit de quo tetigi. sͣ. e. l. ſi ſponſus.§. circa. Ex lec. ant. ¶ No. ꝙ ei qui facit aliquod iter ꝯtēplatꝭ. alterius ille tenetur ſoluere expenſas ⁊ etiam vecturas ⁊ gabellas viarum. ¶ Itē no. ꝙ qui neceſſarijs oneribus ſuccumbit non dicitur donare. maritus ergo qui neceſſa ria preſtat vxori alimenta vel veſtimenta quotidiana nō dicitur in eam conferre donatꝭ. ſed debitū impendere. vt .l. proxi. sͣ. de ritu nup. ⁊ quod dicam. jͣ. e. ſed ſi vir lanam ⁊ facit ad hanc. l. lex idemqꝫ.§. idem labeo. sͣ. man. Itē fa cit. l. iſta ꝙ qn̄ ambaſciatores mittuntur in fauorem priuate perſone ꝙ illa priuata perſona debet ſoluere ambaſciatoribus expenſas non cōmune. ¶ Ex lectura antiqua. NOVA ADDITIO. ¶ In ver. tex. ergo. qꝛ dixit maxīe. ¶ In v̓. tex. ꝓpter.ſ. mulieris. ¶ In ver. tex. reſtituēdū. al̓. reuocādū. ¶ In glo. qͥ eſt ſuper ver. tex. nō enim. que incipit hodie. ¶ In ver. glo. ſtipulata. ibi ſpāle fauore alimentorū. vel ibi fuit facia traditio. vt dicit ibi verſa vice preſtiterit ẜm Pet. ⁊c. ¶ Item op. C. dedo. ca. l. ij. ſed ibi non cadebat alia traditio. qꝛ vir cōfitebat̉ penes ſe habere ab vxore. hic au tem cadebat traditio ⁊ ibi cōfeſſio hr̄ ꝓ traditiōe. hic nō. No. vſuras eē licitas in dote. qꝛ peCu lVL. tunt̉ pro oneribus matrimonij. No. ꝙ remiſſio vera debiti eſt vera donatio. facit ad primum de vſuris ſalubriter ſuper ſecundo vide quod dixi in. l. i. §.i. sͣ. quibus modis pig. vel hypo. ſol. Illa donatio facta inter virū ⁊ vxo APl. rem morte confirmatur. quaꝫ ſecuta eſt traditio. ſecus ſi ad traditionem nō fue rit ꝑuentū. h. d. ¶ No. l. per quā limitantur oēs leges dicentes donationem inter viuos factam inter virum ⁊ vxorē cōfirmari morte donantis. qꝛ dicte. li. locum habent quando eſt deuentum ad traditioneꝫ rei donate. tex. eſt hic idem ſi eſſet deuentum ad quaſi traditio nem. vt no. glo. C. de do. cau. non nu. l. ij. ⁊. C. de dona. an̄ nup. l. i. ⁊ vide qd̓ no. Azo in ſumma huius ti. ¶ Sed h̓ quero ꝗd in donatione facta a patre filio in poteſtate exi ſtenti que ꝯfirmatur morte ſicut donatio facta a viro vxo ri. vt. C. e. l. antepenul. An ſit neceſſe ꝙ ſit deuentū ad tra ditionem vt morte donantis confirmetur. de hoc no. per glo. in. l. cum de in rem verſo. sͣ. de vſuris. de quo dic vt ibi in glo. ſuper verbo ante vagare ⁊c. hic nō hētis alia. Ex lex. ant. ¶ Donatio que ſtetit in finibus ꝓmiſſiōis inter virum ⁊ vxorem nō confirmatur morte donātis. h. d. l. ſingularis. Ad hoc ergo vt fiat cōfirmatio per mortem donatoris eſt neceſſaria traditio. qd̓ eſt no. ⁊ ſemperallegatur. hāc. l. declarat Cy. C. de dona ante nup. in. l. i. in vlti. q. ⁊ idem dicunt doc. qn̄ pr̄ donat filio in poteſtate ꝙ reꝗritur traditio vel quaſi ad hoc vt confirmet̉ mor te. vt. l. ij. C. ſiꝗs al. vel ſibi. ⁊ ibi no. ⁊ rō eſt qꝛ ex quo nō tradidit non fuit donatio perfecta ſed imperfecta. ⁊ ꝗa non videt̉ cōfirmaſſe obligationē ꝯͣ ſeipſuꝫ. ar. jͣ. de pecu. l. ſi peculium.§. ſicut. ⁊ etiam forte quia obligatio eſt nul la ipſo iure ideo non confirmatur ſed traditio eſt aliqua ſaltim quantum ad poſſeſſionem. vt. jͣ. de acquir. poſſeſ. l. i.§. ſi vir vxori. Sed contra hoc facit id quod no. de quaſi traditione. C. de do. cau. non nume. l. ij. ibi videas ꝑ gl. ⁊ Cy. Et ibi or̄onem q̄ dicit cōfirmari donatꝭ. morte donātis. Fran. ac. ¶ In glo. hodie in fi. nō ergo valent do nationes nec cōfirmātur cū maritus dicit in inſtrumento dotali dono tibi de bonis meis centum ſupra dotem cuꝫ ſit facta cōſtāte matrimonio nec traditio interuenit ẜm Riꝫ. ſecus ſi nō ſit inſertus titulus donationis ſed dotis animo donandi. vt in. d. l. ij. de do. ca. ⁊. C. de dotis pro miſ. ſi volunt. in glo. qꝛ illa confeſſio ꝙ habeat ex cauſa dotis habetur pro traditione cuꝫ interim non cadat alia traditio. ar. l. ſi ſponſalibus.§. i. sͣ. de iure dotium. ¶ Ex lectura antiqua. NOVA ADDITIO. ¶ Uide quod no. sͣ. de proba. l. qui teſtm̄. ¶ In v̓. tex. ſeueri in.§. que dicit confirmari donationeꝫ morte donātis. hec lex habet locuꝫ in donationibus prohibitꝭ. ſecus in permiſẜ. vt no. Cy. in. l. i. in vltima glo. C. de dona. ante nup. ⁊ eſt no. ẜm eum. ¶ In ver. tex. non ar. ꝙ confirmatio non extenditur ad ea que quis nō poſſidet. ¶ In ver. tex. putabat maritus non ſpe future numeratiōis cō feſſus ē ſe habuiſſe ⁊ recepiſſe noīe dotis vltraqͣꝫ re vera

De dona. inter vir. ⁊ vxo. De dona. inter vir. ⁊ vxo. receperit deinde mortuus eſt ⁊ non eſt propoſita querela non numerate dotis. jͣ. ſua tempora nunc heres mariti conuentur inſolidum. queritur vtrum habeat aliquod remediuꝫ. Rn̄. ſic. nam dicta confeſſio eſt donatio quedā que non valet inter virum ⁊ vxorem. Caſus eſt queſtiōis C. de dona. ante nup. l. i. ⁊ ibi hoc tenet Cyn. nec morte confirmatur. quia non fuit ventum ad traditionem vt h̓. hoc eſt falſum. immo confirmatur morte ſi maritus premoritur. ſecus ſi premoritur vxor. vt plene notat. Cy. C. de dot. cau. l. ꝙ de ſuo. facit ad materiam de verbo. obli. ſi diuortio. et. l. ij. C. de do. ca. vbi de hoc expreſſe habetur. non ob. hec lex quia hic licet non interueniat tradi tio interuenit id quod habetur pro traditiōe.ſ. confeſſio vt. l. ꝙ meo. de acꝗr. poſſeſſio. ⁊ no. C. de iur. ⁊ fac. igno. l. cum falſa. Sed nunꝗd poteſt renunciari exceptioni nō numerate dotis. glo. ꝙ ſic in. l. i. C. de do. ca. in vltima glo. Tu dic contra. de iure. ſecus de conſuetudine. probo per dictam.l. i. coniuncta. l. ſiꝗs ⁊ de le. de noua. ¶ Iteꝫ no. ꝙ exceptio non numerate dotis habet locum quando confeſſio fuit gratuita. ſecus ſi non gratuita. ſed ex iu ſta cauſa vt cum nobilis mulier nubit ruſtico diuiti ꝗ nō confitetur ſe habere quod non habuit. tunc non ob. exce ptio. vt. C. de dotis promiſſio. l. ſi voluntꝭ. per glo. ⁊ doc. ¶ Item no. ꝙ tempora exceptionis non numerate dotꝭ non incipiūt currere niſi ſoluto matrimonio. vt. C. de do. cau. l. fi. ¶ Item nota ꝙ aut confeſſio ſit in inſtrumento dotali. tunc poteſt excipi de dote non numerata. aut poſt ex interuallo. ⁊ tūc non. vt no. in. d. l. fi. ¶ Item no. ꝙ ꝓ dote cōfeſſata mulier non habet priuilegia dotꝭ. ita ꝙ ex ceptio non numerate dotis quantuꝫ ad impedienda prī uilegia poteſt perpetuo opponi licꝫ ſecus quo ad repeti tionē dotis. vtno. in. l. aſſiduis. qui po. in pigno. habean. ¶ Item nota ꝙ aut matrimonium ſoluitur inter bienni um. tunc. jͣ. annum poteſt opponi exceptio non nu. dotis. aut poſt biennium infra decennium. tunc jͣ. tres menſes. aut poſt decēniū. tunc non poteſt obijci. vt auc. ꝙ locus. eo. ti. ¶ Sed an exceptio non numerate dotis pōt obijci conſtante matrimonio non videtur. quia non eſt actio ad dotem. ergo nec exceptio. dic cōtra. quia non eſt mera ex ceptio. ſꝫ querela. ¶ Quid ſi maritus confitetur habere dotē ab extraneo ſoluēte pro muliere. deinde iſte extrane us. non ob. refutꝭ. ſꝫ ꝓmittit dotem an hoc preiudicat mu lieri agenti ex confir. dic per Cy. ff. ſo. matrimo. l. fi. ad fi. vt ibi nota. in ver. tex. deceſſerit. Forte eſt ratio. quia vbi cadit traditio res eſt imperfecta ante traditionem. ⁊ ſic eſt duplex interfectio.ſ. iuris ⁊ facti. vnde confirmatio iu ris non tollit facti imperfectionem ſed iuris. vbi eſt pro ſe non vbi mixta. argu. in. l. i. C. de dot. promiſ. ⁊ vide. C. de inoffi. dona. l. ij. ⁊. C. ſiquis alteri vel ſibi ſed ſcd̓a. ⁊ de dot. caut. l. ij. vide per Cyn. C. de ſacroſan. eccle. in vlti. ꝗ. vbi no. Cy. ꝙ iuramentum de futuro non facit donatꝭ. inter coniuges ſtatim valere irreuocabiliter de iure cano nico. Ratio huius. l. eſt quia lex non confirmat actuꝫ im perfectum in pacto. vnde cum ante traditioneꝫ res ſit im perfecta. ſequitur ꝙ non confirmatur. Quomodo nō cō firmetur donatio que ab initio non tenuit. no. in. l. ſi inter virum de rebus dub. Quod confirmatio non trahitur re tro. no. de lega.i. talis ſcriptura. ⁊ facit de mili. teſta. ſi cer tarum.§. vlti. immo dic ſubtilius ꝙ ratio eſt. qꝛ ſi confirmaretur morte obligatio ſicut traditio iam retro trahere tur donatio ad tempus ſuperſtitis donationis. quod eſt impoſſibile. quia adhuc tunc durabat cauſa impediens. vt no. de leg..i. talis ſcriptura. arg. ꝙ traditio poſt morteꝫ non poſſit confirmari. qꝛ cauſa efficiens deficit dum res ē in fieri. vt. l. ſi ego.§. i. de iure dotium. Contra tamen dicit lex de leg. ij. ſequens queſtio. ⁊. l. ſi inter virum. de re. dub. non ob. ar. de cauſa ceſſante. quia illud non habet lo cum in actu poſt mortem. contra. l. vel ab homine. ff. man dati. ſi vero non remu.§. fi. Item non ob. lex ſi ego.§. i. v̓. ⁊ vereor. qꝛ ibi traditio erat facta ob cauſam quam impleri intererat tradentꝭ. ⁊ ideo de rigore debet impleri eo viuo. Nam cum ibi non ineſt aliud intereſſe niſi pie affectionis ⁊ affectio finitur morte. ergo ⁊ tale intereſſe vn de ſi cauſa non poteſt impleri poſt mortem. ergo nec dominium tranſire de rigore iuris. nam illa argumētatio ali ter ſumpta falſa eſſet cum de rigore iuris dominiuꝫ ex cō tractu defuncti poſſit diſcedere ab herede ex iuſta cauſa ſubſiſtente. vt. ff. de minori. emilius largiarius. ⁊ no. in. l. ij. C. de pactis inter empto. Te Iinter extraneos. Ve donatio ſiue fiat tempore licito ſiue in tēpus licitum conferatur maxime rei aliene. h. d. cū .l. ſeq. ⁊ vide. jͣ. de vſuca. pro donato. ſi vir vxori. ¶ No. ꝙ in preſcriptꝭ. tempus dicitur ſuffragari. habet eniꝫ cau ſam ex tempore. Nota ex hac. l. ꝙ do I eum qui. natio facta interritū ⁊ vxorem prohibetur iure ciuili. vidiſtis sͣ. l. iij.§. ſed ſi debitorem. ¶ Secundo nota ꝙ vxor prohibetur poſſidere rem donatam. Sed aduerte. quia in vxore tranſit poſſeſſio. vt. l. i.§. ſi vir. jͣ. de acquirē. poſſeſ. jͣ. e. l. ſi donate. licet contractus donationis ſit nullus ac etiaꝫ traditio dr̄ nulla. vt sͣ. e. l.§. ſciendū. nō ob. iſte tex. qui dicit ꝙ mulier non dicitur poſſidere. qd̓ intellige qd̓ non dr̄ poſſidere. ſi cū effectu poſſidet. tn̄ dic vt hic no. in gl. ij. habes ergo ex predictis ꝙ ex inutili cōtractu trā ſit poſſeſſio. an auteꝫ ex inutili contractu tranſeat domini um. dic vt no. C. de fi. inſtrumento. l. contractus. C. ſiquis alteri vel ſibi. l. multum. C. de legibus. l. non dubium. sͣ de dolo. l. eleganter. in prin. ⁊ ibi dixi. Ex lec. ant. ¶ Obligatio ad tradendum liberat ſi iuſſu creditoris tradat etiaꝫ ei in cuius perſona traditio nō conſumat effectum. h. d. ⁊ redditur ratio quia non habꝫ amodo quid tradat ex quo iam tradidit. ¶ In textu ibi poſſidere.ſ. pro ſuo. tamen pro poſſeſſore poſſidet. vt. jͣ. de acqui. poſ. l. iQſi vir vxori. de acꝗr. poſſeſ. ⁊ sͣ. de peti. he re. nec vllam.§. ſi omnibus. Cōceſſio que fit Ex quibus cauſis. principelibus t ſonis porrigitur ad perſonas que acceſſorie ꝯiūguntur. Pro declaratione iſti Nter eos. ua l. quero pone gd nuptiaruꝫ eſt facta donatio an preſumatur fa cta ante matrimoniuꝫ vel poſt cum de hoc nō conſtet. reſpondeo ſiquidem donatio fuit facta in domo vxoris preſumitur facta ante matrimonium contractuꝫ. Si vero fuerit facta in domo viri preſumitur facta poſt matrimonium contractum. tex. eſt notabilis ⁊ menti te nendus. C. de dona. ante nup. l. cum in te. vides ergo ex p dictis ꝙ ductio ad domum viri aliquid operatur. opera tur etiam ⁊ aliud quia facit preſumi contractum eſſe ma trimonium per verba de preſentiª vbi alias non preſume retur. vt no. per glo. jͣ. de condi. ⁊ demon. l. cui fuerit. facit .l. mulierem cū. l. ſeq. sͣ. de ritu nup. An autem ductio ad domum viri ſit neceſſaria ad omne matrimonium. dic ꝙ non. vt no. in. d. l. cui fuerit. ⁊. d. l. cum in te. ⁊ in auc. de nup.§. nuptias. col. iiij. Ex lec. ant. ¶ Ex temporis breuitate non preſumitur impedimentum. ſed requiritur ꝙ probetur ordo tempo ris. ⁊ vide quod no. C. de dona. ante nup. cum inte. ⁊ eſt arg. iſta. l. ꝙ ſi in eodeꝫ die reperiatur aliquis ordinatus beneficiatus ꝙ preſumatur actus valere. ⁊ ꝙ ſi eodē die reperiatur laudū ⁊ compromiſſum preſumatur compro miſſum preceſſiſſe. ſic. jͣ. e. cuꝫ hic ſtatꝭ.§. ſi ambo. vel dic ꝙ hic apparebat de ordine temporis per diſtinctionem bo rarum. ſic. sͣ. de pi. l. ſi fundus.§. ſi duo. ſed erat dubitatio qꝛ propter temporis breuitatem videbatur factū in frau dem. ſed non eſt verū vt hic ẜm doc. ⁊ facit. jͣ. de priui. cre di. ſi ventri in fi. ⁊. C. de peti. here. ſi poſt motam. iſte ē verior

De dona. inter vir. ⁊ vxo. rior intellectuſ qͣꝫ primus. vt. jͣ. e. ſeie.§. virgini. In dubio autem quid iuris determinat. d. l. cum in te. ¶ Ex lectura antiqua. NOVA ADDITIO. ¶ In fi. in verbo tex. conſecute. quid in dubio dic vt. C. de dona. ante nup. l. cum in te. No. in hoc tex. ibi īI id quod. en coniunctos ⁊ ce. ꝙ vir ⁊ vxor dicuntur cōiunctiᵇ de quo vidi ſti. sͣ. eo. l. iij. Ex lec. ant. ¶ No. ꝙ periculum interitus pertinet regulariter ad dominum rei. No. ꝙ alimenta data laboranti comSl CIIU. penſantur cuꝫ labore. ſecus in ſalario nutricis. ⁊ ſecus in ſalario qd̓ datur latronibus pro redē ptione qꝛ illud poteſt repeti qd̓ no. qꝛ multotiens vertit hec queſtio inter fratres. Nota ꝙ vir Si quas ſecundum. dicit coniun ctus vxori ⁊ ꝙ donatio inter eos nō eſt prohibita tanqͣꝫ inter ifeſtos ſed propter exceſſuꝫ amoris. No. diſtinctionem iſtius.§. Si ex decem. maxime in verſic. ꝙ ſi ex decem. vbi tex. diſtinguit. an ſerui fuerunt empti vno pre cio vel diuerſis. Pro I mulier.? Si Vlſ. pecificatis cōpetit viro contra vxorē vtilis actio. Sed ſi vir ex ſua lana veſtimenta vxori ꝯfece rit cēſentur veſtimenta ēt viri. h. d. cum. l. ſe. in principio. Ueſtimēta muliebria cōfecta ex ma Sl VXOL. teria mulierum lꝫ oꝑis ancillarum vi ri ſunt mulieris. ſecus ſi mulier confecerit veſtimenta viri lialꝫ vir remaneat debitor ipſius. h. d. No. iſtum.§. ex quo habes ꝙ impenſas Sl Vli. factas in area donata a viro vxori poteſt mulier retinere retinendo edificium tamen ipſum edificatum eſt ipſius viri. Emptio facta minori p̄cio animo doSl DuO. nandi inducit cōmunionem. h. d. nota caſum iſtius.§. ¶ Secundo no. gl. ſuper verbo ꝗnis. ꝙ verbū quina exponitur.i. ꝗn̄que de quo dicā in prima cō ſtitutione iſtius libri. sͣ. in.§. hec aūt tria ſuꝑ v̓bo donare. Bonatio inter viQuod legaturus. rum ⁊ vxorem tenet ſi de bonis donantis nihil diminuitur. h. d. ⁊ no. tex. §. ſi vir vxori. ¶Exlectura antiqua. NOVAADDITIo. ¶ In ver. tex. littera donauerit. ¶ Iſte.§. cum princ. l. ſequentꝭ. preſtat arg. ad qōnem qua queritur ſi maritus emit veſtes vxori ⁊ contingat ꝙ matrimonium morte vi ri diſſoluatur an illas veſtes poterunt heredes viri repetere. ⁊ videtur primo ꝙ non qꝛ videt̉ eſſe donatio ⁊ his modis donatio morte viri cōfirmatur. vt. C. de dona. īter vir. ⁊ vxo. donationes. ⁊. jͣ. l. cum hic ſtatus cum ſi. Item iudex debet eſſe multū procliuior ad donationem confir mandam qͣꝫ improbandam ⁊ pro donatꝭ. in ambiguis ē iudicandum. vt. jͣ. eo. cum hic ſtatus.§. i. Econtra videtur ꝙ non ſit donatio qꝛ neceſſitas imponitur marito vt hoc facit ſicut in certis oneribus matrimonij. vt. jͣ. ſolu. matri. ſi cum dotem.§. ſi maritus ergo non fuit liberalitas quia nemo in neceſſitatibus liberalis exiſtit. vt. jͣ. de addi. lega. rem legatam. ⁊ sͣ. eo. ſi quis pro vxore ergo nō vendicāt nbi locum leges que loquuntur dona. morte cōfirmari. Item induco bonum ſimile. C. de dona. inter virū ⁊ vxo. l. donatꝭ. in fi. Item ſi pater donauit filio ſuo fundum ad ſuſtentationem ipſius vel vite ſue non confirmatur morte talis donatio. vt. C. de colla. ſi donatiōe. nec obſtant leges que loquuntur de donationibus ad quas non aſtrin gebatur nec tenebatur donator. ⁊ ita ꝓnunciauit homo donus de hoc facit. jͣ. ſo. ma. l. in his rebus.§. ſeruis ⁊ faci unt ad hoc. l. que loquuntur de veſtibus a marito vxori relictis quia quare relinquerentur ſeu legarentur ſi ſue eſſent. vt. jͣ. de leg. iij. qui concubi. ⁊ de aur. ⁊ argen. lega. vxori. ⁊. l. vxo. quis. nam res propria nemini legatur. vt jͣ. de leg. iij. cum quis. j. rn̄. ⁊ inſti. de lega.§. ſi rem ⁊ facit optime pro hac ſententia.§. iſte cum ſe. in prin. poſſunt er go heredes viri veſtes repetere nec preſumant̉ vxori do nate. poſſet tamen diſtingui eſſet datio magna an modica vel minima. jͣ. eo. vtrum homo bonus vel poſſet diſtin gui. vt. sͣ. de pec. id veſtimentis vel poſſet diſtingui per. l. primam de dona. filius doc. No. ꝙ veſtes Ed ſi vir lana. quas facit vic vxori non videtur dare nec donare. ⁊ hoc dicit glo. etiam in vilibus veſtimentis. proprie tas ergo eſt viri ſed vſus eſt mulieris. ⁊ ideo mortua mu liere nō tranſmittit ad heredes ſuos iſta talia veſtimenta ſ ſed illi qui dicunt ꝯͣrium dicūt ꝙ hic apparebat ꝙ vir in tendebat donare. ⁊ ideo non valet ſicut nec alia donatio inter virum ⁊ vxorem. Sed cōtra iſtud facit. sͣ. e. ex aīo. ⁊. l. ſi quis pro vxore ſua. ⁊ ideo alij indiſtincte intelligūt vt primo dixi ⁊ probant per omnes. ll. que dicunt ꝙ vir legat vxori veſtimenta eius cauſa parata. Nam nō vale. ret legatum ſi veſtimēta eēnt ꝓprie mulieris. vt. l. qui cō cubinam. ⁊. l. hoc legatum. jͣ. de leg. iij. de aur. ⁊ ar. lega. vxori ad. l. fal. ſed vſufi.§. dos. Sed in ꝯͣriū ꝙ in iſtis. ll. p̄ſumat̉ ſaltim donatio. facit. jͣ. e. ſi ſeruus cōis. de hoc dic vt dixi. sͣ. de pecu. id veſtimentū. ⁊ no. in. l. pe. jͣ. ſolu. ma. Contractus principalis teSi vir vxOri. net ſꝫ pactū inſeratur quod de iure tenere non pōt. h. d. ⁊ eſt ad hoc argu. sͣ. de vſu ⁊ habi. per ſeruum.§. i. Qui ante diem ſolQuod vir VxOr. uit debitum nli donare videtur. h. d. ⁊ eſt ar. ꝙ executor vltime voluntatis poſſit preuenire in exequendo. vnde ſi vxor eſt relicta vſu fructuaria ⁊ poſt mortem ſuam dare pauperibus ⁊ ipſa eſt electa executrix ꝙ in vita poteſt dare pauperibus nec dicitur donare ſed maturius exequi. facit. sͣ. e. ſi ſponſus. .§. ſi quis rogatus. Nota ꝙ vir pōt Quod legaturus lacere apponi no men viri in legato. ⁊ ſi facit apponi nomē vxoris non ſuum non tn̄ dicitur donare. tene menti ⁊ vide caſum ſimi lem. jͣ. de here. inſti. quidam cū filiū. qui eſt ar. ꝯͣ. Item eſt ar. ꝯͣ. jͣ. e. vxor marito. ⁊. jͣ. de māumiſſ. l. iiij.§. ſi ab ignoto. ¶ Ex lectura antiqua. NOVA ADDITIO. ¶ Uide Ia. in. l. pe. ſo. ma. ⁊. l. ſed vſuf. ad. l. fal. ꝑ Ia. ¶ In.§. ſi vxor. ī v̓. tex. ſuo noīe.i. mariti. ¶ In v̓. tex. illa.ſ. donatio. In v̓. valeat demū. ¶ In.§. ſint. In v̓. text. paciſcatur incontinenti. ¶ In ver. tex. emptione ex īteruallo. ¶ In v̓. tex. delitias ⁊ ſic pactum non nocet. Omnis doUm hic ſtatus. naus ſcā inter virū ⁊ vxorem morte confirmatur ⁊ de ta li donatione falcidia detrahit̉. ſicut ſi res donate fuiſſent ī teſtō relicte. h. d. vſqꝫ ad.§. ait or̄o. ¶ No. ergo ex hoc principio ꝙ omnis donatio morte cōfirmatur qd̓ ītellige vt vidiſtis. sͣ. e. l. pap. ⁊ qd̓ ibi dixi. ¶ Secundo no. ꝙ de tali donatione detrahitur falcidia vt hic ⁊. C. ad. l. fal. l. in donationibus. qd̓ no. NOVA ADDITIO. ¶ Ex lectura antiqua. ¶ In v̓. tex. exceſſuꝫ.i. mortē. ¶ In.§. oīno. Sꝫ an filiuſ fa. pōt hāc don̄. facere pr̄e nō ꝯſentiēte dic ꝙ nō ſicut nec cā mor. nā h̓ ei ſil̓is eſt vt. C. e. l. iij. ⁊ ibi de hͦ. Sed an ad cōfirmationē reꝗrit̉ mors tā viri qͣꝫ pr̄is eius dic ꝙ ſic ſi pͥmorit̉ pr̄. vt. C. e. l. ſi vt ꝓponis. Si aūt filiꝰ p̄morit̉ eius ſolius morte ꝯfirmat̉. vt. d. l. iij. ẜm veꝝ intellectū. vbi de hoc ⁊ no. in ſil̓i cā mortis. qui p̄cio. ⁊. C. eo. titu. l. īter fra tres. rō dr̄ie eſt qꝛ vbi ſocer premorit̉ adhuc ſubeſt cauſa b ¶ Coniun cti nunꝗd āt vxor dicat̉ cō iuncta pariter eodē gradū qͦ ē coniunctus vir. vid̓. d. bar. ſoci. in conſil. lviij. inci. caſuſ l. municipalis v̓ i.n. cāu in. i. parte.

A. dona. inter vir. ⁊ vxo. a ¶ In. l. ex 9 militibus. vbi vide frā. are. ad fi. ⁊ in. l. ſi ex falſis. C. de trāſ. ⁊ fely. in c. fraternitatiſ de here. in pͥn ci. i. col. ⁊ qd̓ ibidē ad eum dixi in apoſti. L1 impediens.ſ. matrimonium qd̓ iurat inter filiū ⁊ nuruꝫ Sed vbi premoritur maritus nulla eſt cā impediens qꝛ ſolutum eſt matrimoniū. Ideo donatio confirmatur. C. eo. ſi mariti quondā. ¶ In.§. ſi miles. In verbo tex. locupletior factꝰ ſit ceterū ſi factus ſit. ¶ In v̓. tex. tantā.i. tantūdem. ¶ In.§. ſi ambo. In ver. tex. deceſſerūt ſic in fideicōmiſ. l. ex fcō.§. p. ad tre. ¶ In.§. ſi ſocer. vide Ia. ſo. ma. l. ſi conſtante. ¶ In.§. ſiue aūt. vide doc. exͣ de ap. pre. requiſiſti. ¶ In v̓. tex. nō ipſam ſed dic ꝙ qn̄qꝫ pen det actus vt qn̄ eſt in fieri quo ad ſui ordinationeꝫ. vt. l. ſi receptus cōia predioꝝ vel qn̄ conſenſus eſt de futuro vt in obligatione conditionali. l. i. in fi. de condi. ⁊ demon. Quandoqꝫ dependet effectus actus ⁊ non ipſe actus vt qn̄ actus eſt preteritus perfectus quo ad ſui ordinationē ⁊ quo ad ſenſum ⁊ tn̄ lex impedit eius effectum vt h̓. qn̄ qꝫ actus eſt in pendenti quodā tertio modo.ſ. quantum ad acquiſitionē vt qꝛ cauſa ex qua eſt in fieri. l. ſed ⁊ ſi ꝗs de vſufru.§. interduꝫ. ſi aūt ſit de preterito non pōt actus hoc modo pendere de ſti. ſeruo. ſi ſeruus cōis meuij.§. fi. de verbo. ob. ſi filius cū ſi. ¶ Et nota ꝙ contractus pn̄t pēdere primo modo nō vltime voluntates. l. recep. ⁊ de teſtamētis ſi is qui. at vltimo modo eſt cōtra. ff. de ſtipu. ſeruoꝝ vſuſ. vel ibi eſt qꝛ perſone future non pōt ꝓmitti ſed legari ſicut qꝛ in legato ſufficit factū teſtatoris. l. cum pater.§. donationis de leg. ij. ſed in ꝯͣctibus requiruntur due perſone. vt no. C. de ſacro. eccl. illud vnde cum in. l. vſuſ. non eſſent due perſone qꝛ ſeruus nō eſt perſona ſed res. nec in eo cadat vſufructus pro eo qꝛ mutatione ꝑſone finientur. nā noua perſona facit formā nouā in vſufru ctu. iō in. l. vſuf. non tenet ſtipulatio ſed legatum. Si vir obligat reꝫ quā vxoSi maritus. ndonauit reuocatur donatio niſi non habuerit animum reuocandi que alias valet vbi non habuit aīum reuocandi. h. d. ¶ Nota tex. in fi. ibi per doli exceptionem ⁊c̄. in quo habes caſum in quo quis cogitur pro doli exceptione ad cedendum actionē ꝯtra alium. circa qd̓ vide qd̓ habetis in. l. ſi abſentis. C. ſi cer. pe. ⁊ de admi. tu. l. ſi minoris. Si coniunx donator vel doSi donatOr. natarius efficiat̉ ſeruus donatio extinguitur. h. d. Circa iſtum.§. vide quod no ꝯ̄i maritus. ſag doc. ⁊ maxime per Iac. de are. in. l. poſt contractum. jͣ. de dona. Nota tex. ibi qꝛ permiſſum ⁊c̄. nā Si Nile S. ine tex. facit optime ad. q. ꝙ ſi nota rius eſt condemnatus de falſo iudex pōt ſibi reſeruare in ſententia famam ⁊ officium tabellionatus ſicut videtis h̓ ꝙ iudex poteſt militi condemnato ius teſtandi reſeruare bi de qua queſtione dic per docto. in. l. ex militibusª. C. d̓ te e. ſtamento mili. ſi Donatio facta inter vide ꝯͣi diuortium. unū ⁊ vxorem reuocat̉ in tiſ facto diuortio ve morte donatarij interueniente. Sed lꝫ pͥn diuortium fiat ſi tn̄ matrimonium reſtauretur donatore qͥd̓ poſtea moriente recōualeſcit donatio. h. d. iſta. l. iin Si donatio eſt facta inter virum ⁊ ti. Si amOO.exorem ⁊ ambo deceſſerunt ſi con ſtat quis primo deceſſerit ſtamus tertio. Si vero non ap paret quis prius deceſſerit donatio confirmatur. Si vero tam vir qͣꝫ vxor inuicem donantes ab hoſtibus capiā tur ⁊ apud hoſtes moriantur donatio confirmatur quaſi tempore capture mortui videantur. Sed ſi alter ex eis ab hoſtibus redeat ille videtur ſuperuixiſſe qui redijt. h. d. vſqꝫ ad.§. quaſdam. no. ex hoc tex. ꝙ nō videtur quis prius decedere qui ſolus decedit cum alio. nec videt̉ ſu peruiuere qui ſimul viuit cuꝫ alio vt hic ⁊ in ver. ſi v̓o. ⁊ hic in verſi. proinde. ⁊ hanc materiam de pluribus ſimul moriētibus habetis in. l. ꝙ de pariter. jͣ. de rebus dubijs. ⁊ ibi per docto. Sicut donatio facta inter virum ⁊ vxo MraLIO. rem morte donatoris confirmatur. iua donatio facta inter quaſcunqꝫ perſonas inter quas matrimonium eſt prohibitum. h. d. Et nota tex. ibi dum dicit vt agitur ⁊c̄. pro eo qd̓ no. glo. C. de dona. cauſa mor l. ſi fratris. C. eo. l. iij. Si nurus donat ſocero morte ſoꝯͣlNNr¶ S. ceri donatio extinguitur. ꝙ ſi maritus iſtius nurus ſuccedit ſocero qui eſt eius pater vide tur ſibi de nouo facta donatio ⁊ per cōſequens morte illius nurus donatio cōfirmetur. h. d. Et not. hunc tex. ꝙ ponit ſingularem caſum. ⁊ no. gl. vltimam iſtius.§. ibi ꝗd ſi extraneus ⁊c. No. ex hoc.§. ꝙ. l. ſeu oratio ꝯ1 ſponſū S. que loquitur de donatione fa cta inter virum ⁊ vxorem ꝙ morte donatoris cōfirmet̉ non habet locum quo ad verba in donatione que ſit ante matrimoniū. ⁊ eſt collata in tēpus matrimonij. ſed ſolum habet locum quo ad ſnīam tm̄. ¶ Secūdo no. in.§. ſinautem. ꝙ ſicut donatio quam ſequitur traditio morte donantis confirmatur. ita confirmatur morte donatio qͥ ſit debitori de debito ⁊ que ſit per acceptilationē liberat̉ quod tene menti ꝓpter id qd̓ habuiſtis in. l. papinianus .sͣ. e. ⁊ quod no. glo. in. l. qd̓ de ſuo. C. de dote cau. nō nu. ⁊ in. l. i. C. de dona. ante nup. Nota nota. diſtin Si quis ſponſam. quonem ilius ſ. Ex lec. ant. ¶ Donatio inter cōiuges cōfirmat̉ morte donatoris ⁊ detrahitur de ea falcidia. h. d. Et nota ꝙ ſpe cies donationis eſt emere noīe vxoris. adde quod nota. Ia. jͣ. de dona. l. penul. Ultima volūtas vl̓ qua Oratio autem. en vſqꝫ ad moriē anbulatoria per mortem autem confirmatur. h. d. No. hanc regulam ꝙ oīs qui pōt Sl NlleS. teſtari pōt donare cauſa mortis. Not. ꝙ ex habitatꝭ. ſeꝑatꝭ. ꝯiuSi mullei. gum non preſumiur idigime animi nec diuortium nec iurgium inter eos qd̓ eſt no. Sufficit donatarum ꝯi ambo ab ho. mori inſimulcum do nante ad hoc vt donatio confirmetur. hoc. d. facit. jͣ. de re bus dubijs. ſi inter virum. ¶ In tex. ibi apparere. in caſu incēdij naufragij vel ruine. ⁊ ibi emiſit. mors eſt emiſ ſio ſpiritus. Eatenus donatio videQui quaſdam. uut reuocari quuieus eſt aliter diſpoſitum de donatꝭ. ⁊ non in plus. h. d. No. diſtinctionem ꝙ qn̄ maritus ꝯl nurus. uccedit patri ſuo donatio pairi ſi cta tranſit in filium ⁊ cōfirmatur ex perſona filij. ſecus ſi non ſit heres qd̓ eſt no. ⁊ eſt mirum in iſta donatione. ⁊ ē hic ar. ꝙ id quod pertinet ad filium vt ad heredem ſi fili us nō vult eſſe heres nō tranſeat ad extraneum heredem qd̓ facit pro emphiteoſi. ⁊ facit jͣ. ſo. matri. etiam. Aliquid tenet quo ad Si ſocer nurui. certas perſonas quod non tenet quo ad alias. hoc dicit. ẜm Cy. ſecus ſecundū Iaco. de are. in. l. ſi conſtante in princi. jͣ. ſolu. matri. allegat in argū. ꝙ ſi ſocer male tractet nurum ⁊ male vtitur ſubſtantia ſua licet vir faciat totum cōtrarium. tamen nū rus poteſt petere vt dos ſua ponatur in loco tuto inſpe cta perſona ſoceri ⁊ non viri. no. textum. ¶ Donatio col Si ſponſus PPonſeeiaia intēpus matrimonij in oībus ⁊ per omnia cenſetur facta in mairi monio. tam quo ad infirmatꝭ. qͣꝫ quo ad confirmatione. ⁊ hoc eſt ex mente littere non ex verbis. Acceptilatio inter ꝯiuges Giue autem. donationis cauſa non perdet ſed

De diuortijs. det ſed pendet effectus eius donec confirmetur. h. d. ſimile quando eſt facta electio que ſpectat confirmatꝭ. non picitur electio interim pēdere ſed effectus electiōis. Itē aliud ſimile ẜm Inno. de conſuetudine. c. cum inter. ſi ſuſpenditur interdictum eccleſiaſticum ad certum diem vi get interim interdictum. ſed non effectus eius. ⁊ ideꝫ in omnibus que non habent in ſui eſſe pendentia ſed ſolum in acquiſitione emolumenti. Contractus qui nō va Si inter virum. ſet iter extraneos faciꝰ inter coniuges per mortem non recipit firmamentum. Nota ꝙ illegiti Si quis ſponſam. mnā vxor nō dici tur ſponſa. ⁊ ꝙ donatio facta ſponſe tenet. ſed donatio q̄ eſt facta tanqͣꝫ vxori cum non ſit non tenet. Iſtipulata. Si vxor. Siue vir vxori ſiue vxor viro aliquid annuū promiſerit talis donatio ab initio nō valet ſꝫ morte donatoris confirmatur. que autē ſit differentia in ter virum ⁊ vxorem aliquid annuū promittere dic vt no. hic in glo. iij. b Ex lec. ant. ¶ No. ꝙ vir. tenetur alere vxorēᵍ nō vxor virum. adde tn̄ ꝙ ſi vxor ſcit operari debet operari viro ⁊ ex operis eum ſuſtentare. vt. jͣ. de oper. lib. ſicut. Itē ad de qd̓ no. jͣ. ſo. ma. ſi maritus in id. Quod Inon ſecundum. non eſt rite factū pro infecto habetur. ⁊ eſt ar. ad nō legitime bannitum ẜm Cy. de hoc per Dy. jͣ. de adul. l. pe. de acquir. poſſ. l. iij.§. ſi ſeruus. de re iudi. l. iiij.§. condemnatum. Si res donata extat pro I donate. ea comperit vendicatio etiam ſi veniatur ad extimationem qꝛ res donata non reſtituitur debet poſſidēti de euictio ne caueri. h. d. ¶ Nota ex hac. l. tex. ibi ſed qꝛ cauſaꝫ poſ ſidendi ⁊c̄. ꝙ licet ex donatione facta inter virum ⁊ vxo. non tranſeat dominium tn̄ tranſit poſſeſſio vidiſtis. sͣ. e. l. ſeum qui mihi videbitis no. de hoc. jͣ. e. l. inter virum. No. ꝙ ſurrogatuꝫ ſapit natuSl IPOnſū S. ram eius in cuius locuꝫ ſurro gatur. ⁊ ad hoc alle. glo. hunc tex. in. l. ſi eum.§. qui iniu. riarum. sͣ. ſiꝗs ca. ⁊ facit ad caſum huius. l. jͣ. e. l. predia. Ex lec. ant. ¶ Contra illum qui habet a me perpetuā cauſam non iuro in litem ſed inſpicitur ſolum verum intereſſe. hoc dicit. No. de virtute ſurrogatiōis. Si ſponſus. qꝛ amimilatur ei in cuius locū ſurrogatur. h. d. Nota hanc. l. que optīe I ſeruus. facit ad. q. no. per glo. C. de pac. l. cum ꝓponas el primo. ⁊ ad finē iſtius. l. facit qd̓ habuiſtis in. l. quidam ex parte is de euic. ⁊ no. glo. que incipit ⁊ ita ſententia ⁊c̄. Ex lec. ant. ¶ Inter cōiunctos ⁊ affines patientia p̄ſumptionem donationis inducit. h. d. l. no. Nota tex. ibi ſed ſi actōes Ir vxOr. ſuas ⁊c̄. nam iſte tex. facit ad. q. ſi cedatur re i vendicatio an per taleꝫ ceſ ſionem trāſferatur dominium in ceſſionariuꝫ. ⁊ facit iſte tex. ꝙ non. nam ſi bene aduertis ad hunc tex. iſte tex. dicit ꝙ vir cui facta eſt ceſſio vendicabit pecuniaꝫ nomine debitoris cedētis ⁊ videtur cōcludere ꝙ ſui nomine non competit vendicatio rei. ſed debet agere directa rei vendicatione ex perſona ipſius cedētis de qua. q. babuiſtis no. per glo. sͣ. famil. her. l. plane. ⁊ ibi de hoc di xl. ¶ Secundo no. ex hoc text. ꝙ quando ceſſionarius agit actione directa debet niti ſeu agere ex perſona cedēlis vt hic dum dicit nomine debitoris ⁊cͣ. ad idem in. d. l. plane. ⁊. C. de procura. l. qui ſtipendia. Ex lec. ant. ¶ No. in tex. ibi debitoris noīe. ꝙ libelluſ eſt formatus nomine cedentis. ⁊ hoc eſt verum in narratione facti ſed ſuo nomine concludit. vt. C. de procura. q ſtipendia ẜm Cy. in addi. hoc non eſt omnino verum. nā inqͣꝫtum concludit ad declaratiōem dominij realis debet concludere in perſona cedentis. ſed inqͣꝫtum cōcludit ad executionem tūc eſt verum ꝙ concludit ſibi ⁊ nō cedenti. facit quod dixi. sͣ. de iure do. ſponſalibus.§. i. No. Uod adipiſcende. panc .l. cuꝫ duabus. ll. ſe. ⁊ no. tex. ibi quatenus ra tum eſt ⁊cͣ. nam hunc tex. inducit Guil. d̓ cu. ad queſtionem pro fraudibus preſumendis rōne qͣꝫtitatis. que accidit in id qd̓ licite irrogatur ita inducit Guil. de cu. hunc tex. in. l. fi. sͣ. de inſtitoria. ⁊. l. penul. sͣ. de exer cito. qd̓ habes. xij. q. ij. c. ſi quis. Iſtam. l. declara. Nter virum. in gl. ⁊ bene ⁊ vide quod dixi. sͣ. eo. l. ſi donante. ⁊. l. euꝫ qui mihi ⁊c̄. Nota ex hac. l. ꝙ ex modo ⁊ TruM. ex genere preſumitur vtruꝫ in ter virum ⁊ vxorem fuerit donatio. ⁊ no. glo. que incipit in dubio. Ex lec. ant. ¶ In paruis preſumitur donatio inter vi. ⁊ vxorem. in magnis preſumitur geſtor negocioꝝ. h. d. Nudus miniſter ꝓprie Ulpitius. en ille qui nulluꝫ habet cōmodum ẜm Ia. d̓ are. ⁊ Cy. vnde dicit. l. iſta ꝙ maritus pōt interponi ab vxore vt miniſter ſed nō vt cōmodum ſentiēs per viam lucratiuam. Nota ex Uintus mutius. pac. l. ꝙ queſita cōſtante matrimonio per vxorē viden tur queſita de bonis viri vt hic ⁊. C. e. l. etiam pro cuius declaratione dic ꝙ quādoqꝫ ſi preſumeremus aliquem pueſiuiſſe de bonis alterius induceretur p̄ſumptio delicti. quandoqꝫ nō īduceretur delicti preſumptio. quandoqꝫ nec induceretur nec effugeretur delicti p̄ſum ptio. Primo caſu non preſumitur quis queſiuiſſe de bo nis alterius vt patet in tutore. vt. l. ſi defunctum. C. arbi trium tutele. Secundo caſu quid in dubio preſumatur poſſumus ponere exemplū in filiofa. qui querit ⁊ debet recurri ad coniecturas que ponuntur per glo. C. de bon. que libe. cum oportet. facit auc̄. licentia. C. de epiſ. ⁊ cleri cis. Tertio caſu preſumitur quis acquiſiuiſſe de bonis al terius que preſumitur acquiſiuiſſe de bonis viri vt hic ⁊ C. eo. l. etiam. Ex lec. ant. ¶ Quod vxor conſtante matrimonio que rit de viri patrimōio preſumitur emanaſſe niſi vnde preceſſerit oſtendatur. h. d. ⁊ no. hanc legem. ¶ Ex lectura antiqua. NOVAADDITIO. ¶ Uide omnino Inno. extra de teſtamentis cuꝫ inoffi. Item vide ac. C. de iure fiſci. l. facultas lib. x. Item vide qd̓ no. ac. jͣ. de rebus du. l. ij. Item vide Innoc. in. c. ij. de ſucceſſ. ab inte. B. Quid de fratribus ſtātibus ſimul pone ꝙ maior eſt vnus ⁊ alter minor ⁊ reperit̉ maior multa acquiſiuiſſe vtrum preſumitur acquiſiuiſſe de cōi. ⁊ di cit Spec. ꝙ ſic de iudi. l. iiij.§. ſequitur v̓. vt aūt ⁊ ſe. cū di ſtin. Aut erat negociator ⁊ conſiderāda ē negociationis qualitas ⁊ lucri quātitas aut nō tunc preſumitur de cōi. ¶ No. ꝙ ꝗlibet artifex preſumitur poſſe querere victū ex arte no. ſol. ma. ſi maritus in id. ¶ No. ꝙ quantū ad agendū ille dicitur electus vt miniſter qui eſt electus vt depoſitarius non ille qui eſt electus vt legatarius. vt. l. ꝗ teſtō.§. fi. de lega. Sed quantum ad cōmodum retinēdū ille videtur electus vt miniſter qui nullum debet ſentire cōmodum vt hic ⁊ de le. ij. ſi quis ticio ibi per Iac. Sed quantum ad incommodum ideſt quo ad onus cauendi. b ¶ Uxoreꝫ. ſed nunꝗd ale re tene at ſerui entes ei. vide bar. in auc. de nō ali. ij. nub. §. illd̓. ⁊.§. fi. ⁊ adde ad id qd̓ dicit h̓ bal. d. alex. d̓ imo. in cō. xl. in. iiij. ꝑte ⁊ ī. l. ſi do naturus.§. fi. d̓ ꝯdi. ob cau. ſed ꝗd ſi mari tus nollet d̓bi ta alimēta pre ſtare vxori ⁊ alius p̄ſtaret cōtra eius ꝓhibitioneꝫ an ab eo poſſit. vi de. d. bar. ſoci. in cōſi. cclxxx vi. inci. viſa v̓. i. rō circa fi. in ij. parte.

De diuortijs. a ¶ Soluenꝰ do. adde do. bar. ſoci. in cō ſi. ccxxiij. inci. eleganter. v̓ſi. i. ibi. nā lꝫ res cū verſ. ſeq. in ij. parte vbi po nit ꝙ ſi maritus ⁊ vxor nō cōuenerit res empta ex pecunia dotali n̄ efficit̉ dotalis qd̓ eſt verū ni ſi marito non exiſtēte ſoluēdo. qꝛ tūc efficitur dotalis ⁊ an cōtra rē emptā. compe tit vtilis rei vē dicatio. vel hy po. vide ibi ꝑ eum. diſtinguitur aliter nam vt onus eſt adiectuꝫ in vi modi ⁊ debet caueri. vt. l. ſi tibi de le. iij. aut in vi fideicō. ⁊ hꝫ locū titu. vt. l. no. ca. ⁊ hoc verū de cautiōe implenda ꝑ mo dum vel onus adiec. non autem de cautione de reſtituen do ſi modus impleri non poſſit de le. iij. codicill̓. ſic pluſqͣꝫ per. l. fal. diuus. de aur. ⁊ ar. leg. l. medicos.§. fi. naꝫ ex quo eſt ei ius queſitum deficiente modo preferendus eſt heredi qui non habet ius de leg. ij. lutius.§. quiſquis. aut onus non eſt iniūctuꝫ ſibi ſed heredi ſi ad hoc ipſe electꝰ eſt executor. ⁊ tunc de exequendo nō habet cauere quia non eſt obligatus eo ꝙ non honoratus ſed ſi vult pecuniam redigere ad manus ſuas debet cauere de exequendo ⁊ de non retinendo quicqͣꝫ. vt. l. liberto.§. largius. de hoc cogitur rationem reddere. l. ſi quis pro redempti. ⁊ vide quod no. de le. i. ſi a pluribus. Item in dubio onus ſemper vr̄ adiec. hered. l. ſi ſeruus.§. qui margari. de le. i. n Ortis ſue. Res in do tem. Mulier vtens rebus dotalibus extimatis habet inde cōmodum ⁊ non damnum. ex ſola tamen patientia donatio nō preſumitur. ¶ Nota ꝙ aliud eſt non dare nec auferre. aliud eſt donare. Res empta a maXor marito. nto s pecūia vxo ris efficitur vxoris in ſubſidiuꝫ marito nō exi ſtente ſoluendo. h. d. ¶ No. ergo ex hac. l. ꝙ illud quod no. in. l. vt proponis. C. de rei ven. ꝙ res em̄pta per virum de pecunia vxoris efficitur vxoris eſt verū a in ſubſidium quādo vir non eſt ſoluendoª ad reſtitutionē pecunie. tex eſt hic ⁊ not. per docto. in. d. l. vt proponis. ¶ Ultimo no. glo. que incipit ar. contra prelatos d̓ quo etiam in. d. l. vt proponis. Ex lec. ant. ¶ Res empta ex pecunia donata per virū vxori in ſubſidium pōt vendicari per virum. res auteꝫ re cta via donata poteſt directo vendicari non iure ſubſidia rio ſed ordinario. h. d. ¶ In glo. ar. contra ibi rem aliquam etiam ſi faciat inſtrumentum cantare in alia perſona. vt. l. iiij.§. ſi ab ignoto. jͣ. de manumiſ. ⁊ vide in Spec. ī de emp. ⁊ vendi.§. i. v̓. hoc autem ſcias. ¶ In ea. gl. in fi. dic plene ⁊ vtiliter. vt ibi no. per glo. ⁊ Cy. Si ergo mu lier vult caute agere faciat apparere ꝙ iſta pecunia ꝑueniat aliunde a conſanguineo vel amico ⁊ hoc etiā modo tenetur a lege quintus sͣ. e.ſ. vt faciat ſibi dari pecuniā ab aliquo ſuo cōſanguineo ⁊ de illa pecunia emat ẜm Riꝫ. mal̓. ibi ⁊ a Cy. in addi. NOVA ADDITIO. ¶ Ex lectura antiqua. ¶ Uide in ſpec. de emp. ⁊ ven.§. i. loco ver. h̓ aūt ſcias ⁊ de loca.§. nunc aliqua ver. cxlviij. ¶ No. ꝙ preſumitur res empta de pecunia quam quis tunc habebat ad manus. vt. C. de pigno. l. vltima ⁊ de priuile. credi. ſi vēter in fi. vnde ſi vxor vult probare ꝙ emit rem non de pecunia viri habet probare ꝙ aliunde habebat pecuniam vel mu tuo acquiſitam vel donatam vt ibi dicitur. ¶ In v̓. text. ſoluendo omnibus creditoribus. ¶ In glo. que eſt ſuper verbo tex. non poteſt que incipit ar. ꝯͣ. ¶ In verbo glo. non mariti dic ꝙ apponitur nomen proprium vxoris cum reuera vir emat pro ſe ⁊ ipſa traditionem recipiat pro ſe ⁊ poſſideat. ⁊ tunc procedat glo. aut videtur pro ea ⁊ ipſi vxori ſit traditio. ⁊ tunc ipſa efficitur domina ſed tenetur viro ad reddendum precium ꝙ vir de ſuo ſoluit eo nomine. vt. C. eo. l. ⁊ ſi de tua ⁊ hoc quando cōtractus celebratur ſuper re extranei. ſi autem ſuper re viri vt qꝛ vir deponit rem vel pecuniam ⁊ facit apponi nomen vxoris ⁊ tunc remanet viro. Et id quod habet vxor preſumit̉ tunc viri ⁊ in eius dominio niſi vxor doceat vn de queſiuit. vt. C. eo. l. etiam ſi vxori hoc quando conſtat ꝙ ab initio nuptiarum mulier id non habebat. Si auteꝫ non conſtaret ⁊ mulier eſſet in poſſeſſione preſumeret̉ ꝓ ea. vt. l. ob maritoruꝫ. C. ne vxor pro marito. l. i. C. de priuil. fiſci. facit quod no. C. de boniſqꝫ li. cum oportet in fi. gl. qͦ incipit ex ſubſtantia patris ⁊ facit. C. ꝙ me. cauſa. l. ſi impreſ. in fi. īmo non preſumit̉ ꝙ vxor habuerit. ¶ In ver. gl. filij tui dic plene ⁊ vtiliter. vt ibi no. per gl. ⁊ Cy. No. hanc. l. ⁊ gl. que incipit. A C UC. ſed nōne ⁊c̄. Et habes ex hac .l. ꝙ contractus donationis poteſt reuerti in alium contractum ad idem. jͣ. de dona. l. ariſt. Ex lectura antiqua. ¶ Nota ꝙ vxor vocat virū dn̄m ſuum. ⁊ nota hic ꝙ per epiſtolam inter abſentes probatur obligatio contracta inter preſentes. ſic in. l. i. C. de cō trahen. ⁊ cōmitten. ſtipu. ¶ Ex lectura antiqua. NOVAADDITIO. ¶ In glo. que eſt ſuper verbo tex. peti que incipit ſꝫ nōne. In verbo glo. h̓ autem.i. hic non contrahitur ſtipula tio inter abſentes ſed per epiſtolā probatur contracta in ter preſentes. C. de contrahen. ⁊ cōmit. ſtipu. l. i. bar. Nota ex hoc principio ¶ Predia. ꝙ inter virum ⁊ vxoreꝫ poteſt fieri contractus permutationis vt hic. etiā pōt fieri omnis contractus dūmodo non fiat cauſa donationis. vt. sͣ. eo. l. quod autem.§. ſi vxor. ⁊ .§. ſi tibi maritus. ¶ Ex lectura antiqua. NOVAADDITIO. ¶ Cōcubine. ¶ In v̓. tex. acceptis a marito. ¶ In.§. filius rebus adminiſtrādis. ¶ In ver. tex. deceſſit filius. ¶Donatio facta poſt matrimonium El. eſt illa que īfringitur nec inſpicit̉ an fuerit facta ante traductionem vel poſt. ꝙ lo cuꝫ habet in certo caſu. In caſu v̓o dubio bene inſpicitur vtruꝫ fuerit facta ante traductionē vel poſt. hoc dicit cum glo. fi. iſtius. l. Ex lec. anti. ¶ Etiam poſt ductionem ad domū tenet donatio inter coniuges. h. d. In re empta d̓ pecunia dona I VXOL. ta a viro vxori conſiſtit don tio ſi illa donetur ab vxore viro. h. d. iſta. l. ¶ De diuortijs. Rubrica. Not. ex hac. l. ꝙ il Ulianus. ſe quiſacit diutcuium vr̄ confiteri matrimonium vt hic. ⁊ jͣ. de leg. i. l. ſi mihi ⁊ tibi.§. in legatis. ⁊ qd̓ ibi no. ꝓ hoc qꝛ nō eſt dare priuatio nem ſine habitu vt. l. deceꝫ. jͣ. de ver. ob. Ex lec. ant. ¶ Ubi nō eſt habitus ibi non cadit priua tio. ⁊ vbi nō eſt vinculum ibi nō cadit diſſolutio vel ſepa ratio. h. d. ⁊ ſemper allegatur. Iſta. l. facit optime ꝙ propter I filla. gelictum filie paternon dici dere dotem. de qua. q. no. per glo. ⁊ Cy. C. d̓ iure do. l. ſi dotem. ⁊ per gl. C. de repudijs. l. conſenſu. ⁊ per Dy. in. l. ij.§. ſed vtrum. jͣ. ſo. ma. Ex lec. ant. ¶ Factum in fraudem tertij ei obeſſe non debet. h. d. concor. l. filie mee. jͣ. ſo. ma. NOVAADDITIO. ¶ Ex lectura antiqua. ¶ In verbo tex. afficiat ideſt eius lucro afferat. Quo ad quid dicitur quaſi XOres. matrimonium. quo ad ad non. hoc dicit iſta ſingularis lex. Ex lec. ant. Hec lex inducitur in I penitult. gumē. ꝙ ſi quis ſi cit procuratorem ad matrimonium contra hendum ⁊ ipſum reuocat ignorantem ꝙ nō tenet poſtea matrimonium ſicut non tenet hic repudiuꝫ ſecundum Rizar. NOVA ADDIIO. ¶ Ex lectura antiqua. ¶ Cum virū. In verbo tex. dedit patri mulieris. ¶ In verbo tex. iſqꝫ.ſ. libellus. ¶ In verbo textus. penitentia ſcilicet uiri. Nullum

De diuortijs. Diallum diuortium. nor tium non poteſt fieri niſi. vij. teſtibus adhibi tis. In quorum numero libertus nō numera tut. h. d. iſta. l. ¶ No. glo. iſtius. l. no. in fi. cum dicit adpibitis.i. rogatis ꝙ tantum eſt dicere adhibitis qͣꝫtuꝫ eſt nicete rogatis. Et ideo ſi ī inſtrumēto inuenitur verbum adhibitis debet exponi ideſt rogatis. pro hoc eſt tex. cuꝫ glo. inſti. de teſtamentis.§. fi. Ex lec. anti. Hec. l. coniuncta cuꝫ. l. ſe. AlrOnO. allegatur ẜm quoſdam ꝙ non dicitur poſſe fieri id qd̓ non pōt impune fieri ēt ſi factum teneat ẜm Albertuꝫ galeoti. Licet lex diuortiuꝫ Uod ait lex. improbet fieri inui to patrono tamen ipſuꝫ non annullat. ⁊ ad hͦ vt diuortium inuito patrono nō poſſit impune fieri duo requiruntur. videlicet ꝙ patronus non deſi nat eſſe patronus ⁊ ꝙ libertam voluerit in matrimoniū retinere. ſecus ſi talis qualis eius voluntas in contrariuꝫ apparuerit. h. d. ¶ Nota principium iſtius. l. naꝫ hic vi detur caſus ꝙ ſi lex aliquid ꝓhibet ⁊ vltra procedit penam imponendo ꝙ actus qui ſit contra prohibitionem .l. valeat. ſed contrafaciens incīdit in penam. nam hic. l. iulia. prohibet diuortium fieri per libertam inuito patro no ⁊ penam imponit vt liberta diuertens dotem perdat ⁊ alij nubere non poſſit. ⁊ tamen hic dicitur ꝙ diuortiuꝫ nihilominus valeat. in contrariuꝫ videtur caſus in. l. i. in fū de his que pro non ſcriptꝭ. Sed de hac materia dic vt no. in. l. non dubium. C. de legibus. Ex lec. ant. ¶ Ubi lex vel ſtatutum aliquid prohibet quod eſt alias conceſſum de iure cōmuni ſi fiat nihilomi nus valet ad hoc allegatur. Sed hic lex vltra procedit pe nam imponendo ne nubat ⁊ ne dotem repetat que pena non eſſet pena ſi diuortium non teneret immo eſſet ius cō mune. quia conſtante vno matrimonio non contrahitur aliud matrimonium nec repetitur dos ex genere. ergo pe ne oportet hic preſupponere valentiam actus. ⁊ hec ē ꝓpria ſolutio qͣꝫtum ad hanc. l. ⁊ hoc eſt quod vult ſubtiliter iſte tex. ibi naͣm quia ⁊c̄. ¶ Nota hic ꝙ ſi liberta di uertit inuito patrono qͣꝫdiu durat inuitus ⁊ patronus tā diu nec dotem petit nec alij nubit. ſed ſi deſiit eſſe patronus vel aliquo facto comprobat diuortium. puta agēdo vel accuſando vel aliam accipiendo vel tenendo concubi nam. tunc ſtatim liberta nubēdi accipit libertatem ⁊ do tem repetere poteſt. h. d. Notat glo. in hac l. ꝙ vbi duo requiruntur. vnum non ſufficit. ¶ Doctores inducunt hanc. l. in ar. ad queſtiones. Et primo dicit ſtatutuꝫ Pa due. ꝙ nemo debeat vendere equum nō ſubiecto. Modo queritur ſi venditur. an teneat contractus. dicunt qui dam ꝙ ſic ar. huius. l. tamen contra faciens punitur extraordinaria pena. vt no. in. l. nemo martyres. C. de ſacro ſan. eccle. Secus ſi ſtatutum diceret non poſſit vendere. qꝛ tunc inhabilitat perſonam. vt. l. in quorum. sͣ. de pig. facit. l. i. C. non licere habitatoribus. Sed quid ſi ſtatutū imponit penam actui prohibito de iure cōmuni vtruꝫ ex eo ꝙ vltra procedit penam imponendo videatur actum confirmare. Dicit Riꝫ. ꝙ non. quia iſtud ſtatutum emaſſat cauſa adiuuandi ius cōmune non cauſa derogandi. vide quod no. in. c. i. de iure patro. in cle. vbi no. ꝙ prohi bitio non facit nullum id quod eſt alia lege ꝑmiſſum. adde etiam qd̓ no. Cy. in. l. non dubium ⁊ facit. l. fi. C. de liligioſis. ⁊ facit quod no. in. l. ius ciuile el primo ⁊ el ſecū do.s. de iuſti. ⁊ iure. ⁊ preſertim quando aliquid eſt probibitum ratione doli preſumpti. qꝛ licet lex vltra ꝓcedat penam imponendo nunqͣꝫ intelligitur cōfirmare. vt. l. i. j. de his que pro non ſcriptis habentur. ¶ Ex lectura antiqua. NOVA ADDITIO. ¶ Aide Inno. de conſti. cum acceſſ. ⁊ in Specu. de lota.§. nunc aliqua. verſic. lij. vide omnino quod nota. in. c. ij. de iurepatro. in clemen. vbi nota ꝙ prohibitio non facit nullum id quod eſt alia lege permiſſuꝫ Cy. dicit in. l. non dubium in vltima. q. Aut pena imponitur actui pro hibito de iure communi ⁊ non valet actus. vt. l. non du bium. aut actui prohibito de iure ſpeciali tunc valet actꝰ vt hic. adde aut lex incipit aconditione non a prohibitio ne ſua nec alterius legis. tunc valet actus. l. i. de pro non ſcriptis. ff. ⁊ h̓ vbi lex vltra procedit confirmando vel infirmando. Cum autem incipit a prohibitione ſemper intelligitur vltra procedere infligendo penā arbitro no. C. de ſacro ſan. eccle. l. facit. ⁊ de epiſcopa. audien. l. ij. C. de litigio. l. fina. cum ſi. ſed fauore certe perſone vt hic ⁊ ſic non eſt prohibitus in ſe ſiue principaliter propter ſe. Sꝫ quid ſi fauore publice vtilitatis vt ſi ſtatutuꝫ prohibet vē di non ſubdito ad h̓ vt onera ciuitatis melius ſupporten tur. dicit hic Cy. ꝙ valebit contractus quia iſtud ſtatutum ē ius ſpeciale iſtius municipij ⁊ prohibet actionem de ſe permiſſam in.§. per hanc. l. Ego contradico ſi lex ꝓ hibet alienari non tenet lex fi. de rebus alie. non alie. nec facio differentiam inter ſtatutum ⁊ ius cōmune. Prete rea ſeruanda eſt ratio legis ſicut lex. Preterea eſt caſus .l. ff. de pigno. in quorum. ff. de fideicom. l. cum lex. C. nō licere metrop. hinc libro. xj. vide omnino. l. de penis. l. moris.§. iſte. vide Archi. x. diſt. vides. ⁊. ij. queſtione. vj. biduum. in glo. adde in verbo text. feciſſe quia vltra pro cedat detrahendo ſibi cum altero connubium ⁊ pro hoc ſenſit in ſe tenere diuortium. non obſt. lex. i. de pro nō ſcri ptis quia ibi actus cadit ī ſpeciale iſtiꝰ delicti.ſ. quaſi falſi ⁊ delicta nunqͣꝫ intelliguntur ſortiri iuris effectum per impoſitionem pene. at in. l. noſtra actus eſt de genere per miſſorum non de genere delictorum. ꝙ impoſitio ſpecia lis pene non confirmet actum videtur caſus in. l. ea ꝗdeꝫ .C. ſi ma. ita fuerit alie. gl. tenet contra. per. l. ſanctio legū in. l. non dubium. in verbo obliga. id ⁊ idem ibi Cyn. ⁊ Iaco. bu. non ob. l. ea quidem quia ibi pena non cōmittitur. ⁊ ideo non nouat precedentem diſpoſitionem. Eſt enim ſic ꝯcepta ꝙ nō poteſt ꝯmitti. ¶ In ver. quid.ſ. diuortium. ¶ In.§. ait lex. In verbo text. auctoritas facit ad queſtionem de eo qui deſinit poſt impetrationeꝫ d̓ eo factam in iudicem officialis. de qua dic vt in. c. ⁊ ſi principalis. de reſcriptis in clemen. In glo. ſi quid ergo. In verbo textu. leuis intellectus. ¶ In verbo tex. deſponderit.i. deſponſauerit. ¶ In verbo text. deſtinauerit vel vide in Specu. de ſtatu monachorum ver. xxxvij. ⁊ vide de reſcriptis gratie in clemen. nec valet proteſtatio cōtra ria quia ius ⁊ factuꝫ contradicūt proteſtationi ⁊ quia ni hil operatur proteſtatio in iſtis preiudicialibus. vt ibi no ta. nam proteſtatio negatiua facti tollitur per factum ſub ſecutiuum. Item proteſtatio reſeruatiua in re nihil operatur ſi ius contradicit reſeruationi. In tex. ibi dum dicit ꝙ finito patronaAlt leL. tū finitur etiam auctoritas. ad qd̓ etiaꝫ facit. l. tutelas. sͣ. de capi. dimin. ꝙ ſi poteſtas dedit alicui bannum ex ſuo arbitrio ꝙ finito officio bannū ſit caſſum. Alij dicūt ꝯͣriuꝫ cū ſit idem officiū. ſi arbitrium eſt relatū ad ipſum officium ⁊ non ad perſonam. ar. in. c. ſuſceptuꝫ de reſcrip. li. vj. Illud tn̄ eſt certū ꝙ ſi emanauit ſine cauſe cognitꝭ. nō tranſit ad ſucceſſorem. vt. l. vlti. jͣ. de penis. ⁊ facit qd̓ no. in. l. ſi certarum.§. fi. de mili. teſta. Nota ꝙ voluntaꝫ liud rectiſſimea⁊ animus preſumi po tur durare niſi probet̉ᵇ contrariuꝫ ſaltim ex indicijs ⁊ cō adiecturis. vnde qui facit actuꝫ incōpaſſibilem vel quaſi ad in. id quod iaꝫ voluit preſumitur nolle ⁊ preſumitur mutaſ xi. ſe voluntatem. ⁊ facit qd̓ no. in. c. gratie de reſcrip. in cle. pol on facit etiā ad predicta qd̓ no. in. l. cū tacitum. sͣ. de ꝓba. Et ibiex hoc ar. Io. faxolus ꝙ cū poſſeſſio ꝯſiſtat in aīo preſu di. j mitur aīus cōtinuatus. Sed tu dic vt no. Dy. in. c. ſemel malus. de regu. iur. facit qd̓ no. in. l. i. C. de ſer. fugi. ⁊ qd̓ no. in. l. ſiue poſſidetis. C. de proba. F IN I S.

Lucas artium ⁊ legum Diſcipulus Blaſio Ueneto. Antonioqꝫ ilitonibus ſtudioſis. Uicentino. ac ceteris cōmilitonibus ſtudioſis. Cum enim hoc anno ociandi gratia huc Patauio diuertiſſem commilitones doctiſſimi. Georgius Arriua benus. omnium haud dubie bibliopolarū quos Venetie ſuſtinent ſollertiſſimus. Baldum vtriuſqꝫ iuris lumen abſqꝫ cuius ductu. Canoniſtarum quiſnam boni quidpiam in iure pontificio addiſcere gloriabiture anteqͣꝫ optate impreſſioni daretur. mihi recognoſcenduꝫ propoſuit. Quem duꝫ inter Camenas Patauinas vi tam degerem. cum ab omni parte(Proh noſtri Eui dedecus) deprauatum eſſe cognouiſſem. Non ſecus ac Ethneam molem humeris meis impoſitam prouinciā detrectaui. perinde atqꝫ laborioſiſſimum opus. ⁊ pro pe deſperatum. non tantum mihi. qui auditorum omnium Philippi Decij. ac Caroli Ruini minimus fui. verum Doctori cuiqꝫ conſumatiſſimo videretur. Ipſius Georgij attamen aſſiduis efflagitationibus. vel potius molleſtijs motus. Cui perbelle. tanqͣꝫ homini in cōmunem vtilitatem aſpiranti plurimuꝫ debeo. vt oēs quidem docti deberent. Baldum emendanduꝫ(preter vires) audaci animo ſuſcepi. In quo eliminando. cor rigendo. omni labe expurgando. quid egerim. quid ellaborauerim. qua opera. cura. diligentia vſus fuerim. veſtrorum omnium ſit iuditium. Nam de meipſo quicquam predicare turpe ⁊ nephandum puto. Fateor ta men ingenue me quadrimeſtri continuo. maiorem noctium partem inſomnem duxiſſe. vt tam magnus tā emi nentiſſimus doctor. quem priſca etas velut Belphicuꝫ Apollinem conſuluit. quocunqꝫ immunis vitio redde retur. proprioqꝫ candore niteſcens in apertum prodiret. Unum inſuper. nec illud iactanter affirmare auſim. me ſupra erratorum decem milia correxiſſe. Quingentas. ⁊ amplius eiuſdem auctoris reppetitiones. in omnes fere veteris voluminis Digeſtoruꝫ titulos adieciſſe. ac proprijs inſeruiſſe locis. Quantum preterea inſu dauerim. vt omnia in diuinis Baldi elucubrationibus. ſuperioribus ſeculis inuerſa. ꝯgrue diſpoſita legerent̉ facile quiſqꝫ veſtrum iudicabit. ſi aliorum omniuꝫ in hunc diem emendationes cum noſtris comparandas eē duxerit. Ceterum ne altius rem repetere videar. ſi(cū per ociū licuerit) longe maiorem ſplendoreꝫ. incredibilemqꝫ huiuſce poſtreme impreſſionis vtilitatem ſcire volueritis. epiſtolam noſtram in frōte voluminis eiuſ dem Georgij nomine omnibus ſtudioſis inſcriptam vos minime legere pigeat. Hec vobis innoteſcēda eſſe ſtatui ne. ſi Baldum ab alijs librarijs hactenus decuſſum emere volueritis. nauticum furorem imitati poſt es laboris quoqꝫ naulum amittatis. iureqꝫ violate neceſſitudinis me apud Minoem Rhodomantaqꝫ deferre poſſitis. Valete in chriſto fratres. ac me. vt feciſtis. diligite.