Sermones Theſauri noui de Sanctis

Tabula alterius par tis theſauri noui: de ſanctis ſcilicꝫ ꝓ quolibet numerū et quottam ſermonū ex ordi ne ſuo certificans ſubſequit̉ E ſancto Andrea Sermo.i. Ad idem Sermo. ij. Ad idem Ser. iij. Ad idem Sermo. iiij. De ſancta Darbara Sermo. v. Ad idem Sermo. vi. Ad idem Sermo. vij. De ſancto Nicolao Sermo. viij Ad idem Sermo. ix. Ad idem Sermo. x. De cōceptōe btē marie ꝟginis. ſer. xi. Ad idem Sermo. xij. Ad idem Sermo. xiij. Ad idem Sermo. xiiij. Sub eodem iuuenies decretū ex ꝯcilio ba ſilienſi ſuꝑ queſtiones ꝯceptōnis glorioſe virginis marie. De ſancto thoma apl̓o. Ser. xv. Ad idem Sermo. xvi Sub eodem hiſtoriā vdonis ep̄i magdeburgen̄. qͣliter ⁊ quō ſibi ſucceſſit in epiſco patu ſuo De natiuitate dn̄i nr̄i ihū xp̄i. ſex. xvij. Ad idem Sermo. xxviij. Ad idem Sermo. xix. Ad idem Sermo. xx. De ſancto Stephano Sermo. xxi. Ad idem Sermo. xxij. Ad idem Sermo. xxiij. De ſctō Iohāne euāgeliſta. ſer. xxiiij. Ad idem Sermo. xxv. Ad idem Sermo. xxxvi. Ad idem Sermo. xxxvij De innocentibus Sermo. xxxviij. Adidem Sermo. xxix. Ad idem Sermo. xxx. In octaua natiuitatis dn̄i. Ser. xxxi. Ad idem Sermo. xxxij. De circūciſione dn̄i Ser. xxxiij. Ad idem Ser. xxxiiij. Tabula Ad idem Sermo. xxxv Ad idem Sermo. xxxvi Sub eodem habes declaratōnem ꝓprieta tis pueroꝝ ꝓ nouo anno eiſdē exponendā De epiphania Ser. xxxvij. Ad idem Sermo. xxxviij. Ad idem Sermo. xxxix. Ad idem Sermo. xl. Ad idem Sermo. xli. Ad idem Sermo. xlij. Ad idem Sermo. xliij. De ſctīs Fabiano ⁊ ſebaſtiano. ẜ. xliiij. De ſancta agnēte Sermo. xlv. Ad idem Sermo. xlvi. De ſancto Uincentio Sermo. xlvij. Ad idem. Sermo. xlviij. De cōuerſione ſancti Pauli. ſex. xlix. Ad idem Sermo. l. Ad idem Sermo. li. Ad idem Sermo. lij. Ad idem Sermo. liij. De feſto purificatōis btē ꝟgīs. ẜ. liiij. Ad idem Sermo. lv. Ad idem Sermo. lvi. Ad idem Sermo. lvij. Ad idem Sermo. lviij. De ſancta Dorothea Sermo. lix. Ad idem Sermo. lx. De ſctā dorothea vel Appollonia. ſet. lxi. De vna virgine. Sermo. lxxij. De ſancto Ualentino Sermo. lxxiiij. De ſancto Petro in cathedra. ſex. lxxiiij Ad idem Sermo. lxv. De ſancto mathia Sermo. lxvi. Ad idem alius ſermo ſub eodem numero Ad idem Sermo. lxvij. Ad idem numero eodem De annūciatōe btē Marie ꝟgīs. ẜ. lxviij. Ad idem Sermo. lxix. De ſancto Georio Sermo. lxx. De ſancto Marco Sermo. lxxi. Ad idem Sermo. lxxij. De ſan. Philippo ⁊ Iacobo. ſer. lxxiiij. Ad idem Sermo. lxxiiij. De ſancta cruce Sermo. lxxv. Ad idem Sermo. lxxvi.

Ad idem Sermo. lxxxvij. De aſcenſione dn̄i. Ser. lxxviij. Ad idem Sermo. lxxix. De trinitate Sermo. lxxx. De corꝑe xp̄i Sermo. lxxxi. Ad idem Sermo. lxxxij. Ad idem Sermo. lxxxiiij. Ad idem Sermo. lxxxiiij. Ad idem Sermo. lxxxv. Adidem Sermo. lxxxvi. Ad idem Sermo. lxxxvij. Ad idem Sermo. lxxxviij. Ad idem Sermo. lxxxix. Ad idem Sermo. xc. De ſancto Iohāne baptiſta. ſer. xci. Ad idem Sermo. xcij. De ſanctis Petro ⁊ paulo apl̓is. ẜ. xciij. Ad idem Sermo. xciiij De viſitatōe glorioſe virginis Marie ad eliſabeth Sermo. xcv. Ad idem Sermo. xcvi. De ſancta Margareta. Sermo. xcvij. Ad idem. Sermo. xcviij. De diuiſione apl̓oꝝ. Sermo. xcix. De ſancta maria magdalena. Ser. c. Ad idem Sermo. ci. Ad idem Sermo. cij. Ad idem Sermo. ciij. Ad idem Sermo. ciiij. Ad idem Sermo. cv. De ſancto Iacobo Sermo. cvi. De ſancta martha Set. cvij. Adidem Sermo. cviij. De ſancto Petro ad vincula. ẜ. cix. De ſancto Laurentio Ser. cx. Ad idem Sermo. cxi. De aſſumptōe btē marie ꝟgīs. ſer. cxij Ad idem Sermo. cxiij. Adidem Sermo. cxiiij. Ad idem Sermo. cxv. De ſancto Bartholomeo. Ser. cxvi. De decollatōe Ioh̓. bap. Ser. cxvij. Ad idem Sermo. cxxviij. De natiuitate btē marie ꝟgīs. ẜ. cxix. Ad idem Sermo. cxx. Adidem Sermo. cxxi. Tabula Ad idem Sermo. cxxij. Ad idem Sermo. cxxxiij. Ad idem Sermo. cxxiiij. De exaltatōe ſancte crucis. Set. cxxv Ad idem Sermo. cxxvi. Ad idem Sermo. cxxvij. Ad idem Sermo. cxxviij. De ſancto Matheo Sermo. cxxix. Ad idem Sermo. cxxx. De ſancto Michaele. Sermo. cxxxi. Ad idem Sermo. cxxxij. Ad idem Sermo. cxxxiij. Ad idem Sermo. cxxxiiij. De ſancto Hieronimo Ser. cxxxv. Ad idem Sermo. cxxxvi De ſancta Hedebige. Ser. cxxxvij Ad idem Sermo. cxxxviij. De ſancto Luca. Sermo. cxxxix. De vndecim milibꝰ ꝟginū Ser. cxl De Symone ⁊ iuda apl̓is Ser. cxli. Ad idem Sermo. cxlij. De omnibꝰ ſanctis. Sermo. cxliij. Ad idem Sermo. cxliiij Ad idem Sermo. cxlv. Ad idem Sermo. cxlvi. De animabꝰ defunctoꝝ. Ser. cxlvij. Ad idem Sermo. cxlviij. Ad idem Sermo. cxlix. Ad idem Sermo. cl. De ſancto Martino. Sermo. cli. Ad idem Sermo. clij. De ſancta eliſabeth Sermo. cliiij. De ſancta katherina. Ser. cliiij. Ad idem Sermo. clv. De vno martire. Sermo. clvi. De dedicatōe templi. Sermo. clvij. Ad idem Sermo. clviij.

De ſancto andrea Sermo I Incipiunt ſermo nes notabiles atqꝫ ꝑutiles de ſanctis per circulū anni. quibus ab editore ſuo docto re ⁊ p̄dicatore famoſiſſimo nomē ut The zaurus nouus intitulent̉ inditum eſt. De ſancto Andrea Sermo I Elictis retibus ſecuti ſunt eū. ſcribi tur Math. iiij ⁊ legit̉ hodier na die ꝓ euāgelicali officio Thema. Ariſ. ī li. d̓ aīalibꝰ dic̄. Gallina l̓ꝑdix cū fouit pullos. ſtatiꝫ vocat eos et audiūt vo cem matris et ſequūtur eā. Spiritualiter ſic dn̄s nr̄ ihūs xp̄us cū genuit apl̓os ſuos Petrū et Andreā in fide. vocauit eos: ⁊ ſtatī audier̄t ⁊ ſecuti ſūt eū. De qͦ canit hodie eccleſia. Mox ut vocē dn̄i p̄ dicantis audiuit btūs Andreas relictis retibꝰ: quoꝝ vſu actuqꝫ viuebat ſecutꝰ eſt dn̄m redemptorē. Ideo ſcribit Greg. in omel̓. Adhuc nulla in xp̄o miracula vide rant. nec de reſurrectōne audierant. ⁊ ad vnius iuſſionis vocē oīa reliq̄runt. Ecce ꝟa obediētia. qꝛ dicit Bern̄. Uerus obediens mandatū nō ꝓcraſtinat. ſed parat aures auditui. linguā voci. pedes itineri. ⁊ manus oꝑi Et ſic apl̓i. De quo thema Relictis retibꝰ. In ſumma euangelij duo innuunt̉. Primo a xp̄o benigna vocatio diſcipuloꝝ. ibi. ambulans ihūs vocauit eos. Scd̓o ip̄oꝝ repentina ꝯſecutio ibi. relictis retibꝰ ſecuti ſunt eū. De prīo dicit In illo tꝑe.ſ. poſt baptiſmū: ieiuniū ⁊ temptatōem. ambulās ihūs iuxta mare galilee. Dicūt naturales ꝙ ſol ꝟtuteꝫ ſuā nō ſolū on̄dit in terris: ſed etiā ī mari In terris calor ſue ꝟtutis lapides p̄cioſos: aurū ⁊ argentū gignit. In maris ꝟo litore. conche rorē celeſtē attrahunt. ⁊ ſol ſua ꝟtute in p̄cioſas cōuertit margaritas Spūaliter ſol eſt xp̄us. Malachie vl. Oriet̉ vobis timētibus deū ſol iuſticie. Hic ſol virtutē ſuā on̄dit in terris et ma ri. In terris qꝛ terrenos hoīes quos inuenit in aurū mutat charitatis diuine: ⁊ argentū puritatis. Nōne maria magdalena tota fuit terrena: ⁊ more terre frigida. ſed xp̄us ip̄am ſui luminis calore tāgens: in nobile auꝝ mutauit charitatis. ita ut os veritatis de ea ꝓtulit Luce. vij. Dimittunt̉ ei pctā multa qm̄ dilexit mul tū. Nōne matheus ſedens in thelonio fu it terrenus. ſed ſol verus ihūs xp̄us puri ficauit ip̄m in argentū puritatis mutando. ut relictis om̄ibꝰ terrenis ſecutus ē eū Math. ix. Et hanc ꝟtutē nō ſolū in terris ſed et in mari. p̄cipue Galilee demon ſtrauit. vbi in conchis.i. groſſis piſcatoribꝰ nobiliſſimas margaritas Petruꝫ et Andreā rore celeſtis gratie generauit: et ad fidē vocauit. De quo ſubdit̉ in textu. Uidit duos fratres petrū et andreā fratrē eius. Hi ſunt due oliue ꝓpter plenitu dinē pietatis. Hi ſunt duo cādelabra. ꝓ pter ardorē charitatis. lucētia an̄ dn̄m ꝑ ꝯſtantiam veritatis. Hi ſunt due p̄cioſe margarite inuente circa mare in conchis .i. in ſtatu hūili piſcatōis. de quo textus. Erant em̄ piſcatores. Aug. in quodā ſer mone de kalēdis Ianuarij Nō elegit reges potētes. aut huiꝰ mundi ſapiētes. ne vocatio fidei aſcriberet̉ potētie et ſapiētie humane. Itē non vocauit ociātes fed iuſtis laboribꝰ inſudātes. ad deſignandū ꝙ ad fidē vocati de iuſtis laboribꝰ debēt viuere. Gen̄. iij. In ſudore vultus tui veſce ris pane tuo Nō de rapina ut aliqui. ⁊ po ſito caſu ꝙ ꝑ ſe nō rapiūt. tamē habent cō plices ⁊ ꝯſentiūt. De quibꝰ apl̓s ad Ro. i. Nō ſolū qui agūt: ſed qͥ ꝯſentiūt digni ſunt morte. Aliqͥ viuūt de vſuris ut illi qͥ ꝯcedunt denarios. et viceuerſa recipiunt latos groſſos. imo minꝰ in numero qͣꝫ ſol uūt accipiūt. Cū ſcribit̉ Lu. vi. Mutuuꝫ

Sermo. I. dantes nihil inde ſperātes. Habet̉ nāqꝫ de vſuris. c. in ciuitate. Qui carius vēdit ꝓpter dilatōem vſurā capit qͣꝫ alias ī parata pecunia daret. Et hoc nō ꝯpetit xp̄ia no. ſed illud qd̓ dicit pͣs. Labores manuū tuarū ⁊cͣ. Et illos vocauit dn̄s dicēs. Ue nite poſt me faciā vos fieri piſcatores ho minū. q. d. nō eritis ex vobis loquentes. Math. x. Nō vos eſtis qui loquimī ſed ſpūs patris vr̄i qui loqͥtur in vobis. Gre go. Niſi intus ſit qui doceat: inuanū lingua doctoris laborat. pͣs. lxvij. Dn̄s dabit verbū euāgelizantibꝰ virtute multa. Ideo apl̓us ad Ro. x. Quō p̄dicabūt ni ſi mittant̉. Nā ſicut piſcatorem oꝑtet ꝙ habeat licentiā dn̄i cuius ſunt aque. ⁊ ſic p̄dicatorē oꝑtet ꝙ habeat licentiaꝫ apl̓ici vel ep̄i aut plebani cuiꝰ ſunt aque.i. ppl̓i. iuxta illud Apoca. xvij. Aque multe popu li multi. Nam ſicut nūcio ſi credi debeat oꝑtet ꝙ habeat lr̄as regis. Ideo layci p̄dicare nō debēt. qꝛ nō eſt eis indultū ſꝫ inhibitum. de here. cū ex iniūcto. Et ſi quiſ ſe diceret miſſum a deo ꝑ viſionē dꝫ hoc ꝓbare ſicut moyſes hoc ꝓbauit ꝑ ſigna. ut habet̉ in cano. de cō. di. ij. Reuera. Et dicit notanter piſcatores hoīm. nō bonorū tꝑaliū. nō honoꝝ. Ideo dn̄s mittens diſcipulos ſuos ad p̄dicandū Lu. x. dixit illis. Nolite portare ſacculū neqꝫ peram. Per ſacculū intelligit̉ pecunia: dicit glo. Et ꝓpter hanc p̄dicare ē manifeſte ꝓhibi tum. Mat. x. Nolite poſſidere aurū et ar gentū neqꝫ pecuniā in zonis veſtris Act. viij. Pecunia tua tecū ſit in perditionem Math. x. Gratis accepiſtis gratis date. In hoc innuit dn̄s ꝙ finalis cā p̄dicatōis nō debet eſſe pecunia. ſꝫ ſalus animarum. et captura piſciū.i. hoīm. Abacuck. i. Fa cies hoīes quaſi piſces maris. Hoc debēt p̄tendere Hiere. xvi. Mitto eis piſcatores multos: ⁊ piſcabunt̉ eos. Et talis pi ſcatio ē vtilis valde. Prīo qꝛ ducit ad fidē. ad Ro. x. Quomō credent ei quē nō audierūt. quō aūt audient ſine p̄dicante. Ergo fides ex auditu. auditus ꝑ verbum xp̄i. Scd̓o eſt vtilis talis piſcatio. qꝛ ꝑducit ad ſalutē. ut dicit Alexāder terciꝰ. ⁊ habet̉ de officio or. inter cetera. Inter cetera q̄ ad ſalutē ppl̓i xp̄iani ſpectāt pabu lum ꝟbi dei maxime noſcit̉ neceſſarium. Dixi ſecūdo ſubiūgitur diſcipuloꝝ re pētina cōſecutio. de quo ſubdit̉ in textu. At illi relictis retibꝰ ꝯtinuo ſecuti ſūt eū. Ecce vera obediētia nobis in exemplum. Si dn̄s dederit nobis gr̄am inſpiratōniſ nō debemus reſiſtere: ſed ſtatim obtꝑare De quo Eccl̓i. v. Nō tardes cōuerti ad dn̄m. et ne differas de die in diē.i. ne dix eris cras cras. Rō bern̄. Qui hodie aptus nō eſt cras minus aptus erit. Sꝫ ſta tim debemus parere ut ſctī apl̓i. qui nullā deliberatōem ceperant. Hiero. Imꝑfecta obediētia relīquit. ꝑfecta nullā q̄rit excuſatōem. Unde arguit̉ ille qui ꝑ oꝑa pieta tis ſe excuſabat Mat. viij. Dn̄e permitte me primū ire et ſepelire patrē meū et ſeqͣr te. audiuit a xp̄o ihū. Dimitte mortuos ſepelire mortuos ſuos. tu aūt ſequere me. Sed diceres. Un̄ oriebat̉ illa repētina diſcipulorū cōſecutio. Rn̄det Hiero. ſuꝑ Math. Primo ex ꝟbi dei ꝟtuoſa o peratōne. cū dixit. venite poſt me. cor eoꝝ medullitus penetrauit: ⁊ ꝓtinus eos cōuertit. qꝛ ſcribit̉ ad Heb̓. iiij. Uiuus eſt ſermo dei ⁊ efficax: ⁊ penetrabilior omni gladio ancipiti. Et impletū ē illud pͣs. lxvij. Dedit voci ſue vocē virtutis. Nam verbū dei comꝑatur ſurculo arbori inſito. Iaco. i. Suſcipite inſitum verbū. Sic̄ ſurculus inſitus arbori trahit totā arborē ad ſui naturā. ſic verbū dei totū cor ad d̓i gratiā. Secundo ꝓuenit ex diuina inſpi ratōne. Aliter hō vocat exterius. xp̄s ꝟo interius. Ideo potuit andreas dicere illd̓ pͣs. lxxxiiij. Audiam quid loquatur in me dn̄s deus. Grego. Uox dn̄i auditur cum inſpiratio mente cōcipitur. Quod et fecit ſanctus Andeas. Tercio ꝓuenit ex mirabili faciei irradiatōe. Dicit em̄ Hie ro. Certe enim fulgor diuinitatis et maie ſtatis occulte relucebat in humana criſti

De ſancto Andrea. facie. vt etiā primo aſpectu trahebat hominē. facies em̄ xp̄i ſpecioſa erat ad intuendū. qd̓ dicit petrus. i. Petri. i. In quā deſiderant angeli ꝓſpicere. Dicit̉ em̄ de Salomōe. iij. Reg. x. Uniuerſa terra de ſiderabat videre faciē ſalomōis. Sꝫ ecce hic plus qͣꝫ ſalomō. Math. xij. Quarto ꝓuenit ex potēti attractōe. potēs em̄ erat attrahere quē vellet. Unde hiero. Sicut magnes attrahit ferrū ſua virtute. tanto magꝭ dn̄s celi ⁊ terre trahere poterat quē vellet. Ideo Iohā. vi. Nemo pōt venire ad me: niſi pater meus traxerit illum. Sed diceres. tūc nulli debet imputari ſi nō venerit ad fidē qꝛ nō trahit̉. Rn̄detur deus paratus eſt omnes trahere: et oībꝰ dare gr̄am. teſte apl̓o.i. ad Thimoth. ij. Uult omnes hoīes ſaluos fieri et ad agni tōem veritatis ꝑuenire. Si aliquis non veniat ad fidē indiſpoſitū ſe faciens ꝑ pec catū ad gr̄am ꝑcipiendā nō eſt culpa dei. ſed peccatoris ut nō trahat̉. quia ſe nō diſpoſuit ꝑ liberū arbitriū Sed diceres. que eſt cauſa ꝙ trahit iſtū ⁊ non illū. Re ſpōdet Aug. ſuꝑ Iohānē. Cauſa in generali eſt. ut ī illis qui trahunt̉ refulgeat or do miẜicordie. in alijs vero ordo iuſticie In ſpēali vero cauſa eē pōt. ſed iniuſta eē nō poteſt. ſed ſtat in dei miſericordia De quo ad Ro. ix. Nō eſt volētis neqꝫ currē tis ſed miſerētis dei. Et ſubdit Auguſt. Noli velle iudicare ſi nō vis errare. Sꝫ ſi nō traheris ora ut traharis. illa tractio nō ſit ꝑ coactōnem ſed ꝑ inductiōem vt declarat Anẜ. in ſil̓itudinibꝰ. exēplo rami viridis. et Augꝰ. exēplo nucis. Oſtēdis inquit oui ramū viridem. et trahis eam. oſtendis nuces puero et trahis eū. nō vi olentiā faciendo. ſꝫ ꝑ rami oſtenſionē appetitū ouis. ⁊ ꝑ nuces volūtatē pueri alli ciendo. Et ſic deus oſtendit nobis ramuꝫ viridem. id eſt ꝓmittit delectabilē viſionem. oſtendēdo nucē.i. gloriā celeſtē. que ē circūdata cortice dura.i. penitētia amara. ſed inueniemus nucleum dulcedinis. Luce. iij. Denitētiā agite et appropinqͣbit vobis regnū celorū. Nam ſicut nucleus abſcondit̉ ſub cortice amara. ſic celeſtꝭ dulcedo ſub amaritudine pn̄ie. Unde p̄s xxx. Quā magna multitudo dulcedinis tue dn̄e quā abſcondiſti timētibꝰ te.ſ. ſub actōne penitētie. Actu. xiiij. Per multas tribulatōes oportet nos intrare in regnū dei. Ad quod nos ꝑducat deus in ſecl̓a ⁊cͣ Sermo I. ad idem. Elictis retibus continuo ſecuti ſunt eū Mat. iiij Thema. Magiſter in li. viij. de ꝓprietatibꝰ rerū dicit. ꝙ ſol habet ꝟtu tē attractiuā. Nā vapores de mari attra hit: ⁊ tandē in nubes ꝯdenſat. et ſic ꝯdenſatos eos reſoluit. nūc ī pluuias. nūc ī gͣndines. iam in niues. Spūaliter. Sic ſol iuſticie virtute ſue deitatis attrahit ad ſe hoīes humiles. qui ſunt fumo ſil̓es. Sapiētie. v. Quaſi fumus qui a vēto eſt diſ fuſus. Et fumus ſeu vapor fuerūt hi duo apoſtoli ante vocatōem. Sed dn̄s eos ad ſe traxit. et in nubes cōuertit. De qͦ Iſaie lxi. Qui ſunt hi qui ut nubes volant. Et bene andreas nubibꝰ comꝑat̉. quia nubes de ſe fundunt pluuiā: que terrā rigat et fecūdat. Sic beatus andreas imbrē ſue do ctrine fudit. ⁊ corda ydolatrātia irrigauit et in fide roborauit. ẜm ꝙ canit eccleſia. Mirmidones ydolatras diu fluctiuagoſ rete cepit fidei. Modo ſi iſti vapores.i. humiles piſcatores nō fuiſſent attracti ꝑ ſolem iuſticie. ymber doctrine non ꝑ eos deſcendiſſet. Nam nō fuerunt doctores ſed piſcatores. Ideo Aug. dicit. Chriſtꝰ frangere volēs ceruicē ſuꝑborū non que ſiuit ꝑ oratorē piſcatorē. ſed ꝑ piſcatorem lucratus eſt imꝑatorem. Ideo dicit thema. Relictis retibus. In ſumma verborū p̄miſſorū duo tangunt̉. Primo diſcipulorū ꝑfecta cōuerſio. ibi. relictis reti bus. Secudo ſubiungit̉ eorum digna cō ſecutio. ibi. cōtinuo ſecuti ſunt eum. Dixi primo tangit̉ diſcipulorū ꝑfecta cōuer ſio. ibi. relictis retibus. Nam hoc ē ſignū

II. Sermo. perfectōis relinquere ea que ſunt neceſſitatis ad eſſe cōſeruatōis. De quo Greg. viij. moraliū. Ad culmē ꝑfectionis tendunt: qui exterius cuncta derelinquunt. Et tales fuerunt Petrus ⁊ andreas. Sed diceres. qͥd reliquerunt qui penituſ nihil habuerūt. Reſpondet Gre. in omē. In hac re plus penſare debemꝰ animū qͣꝫ cenſum. multū reliquit qui ſibi nil retinuit. Quāuis parū habuerunt apl̓i. tn̄ illud totū deſeruerūt. Nos igitur habita cum amore poſſidemus. ea que nō habemus cū deſiderio querimus. Ip̄i etiā deſideria re liquerunt. a ſequētibus tanta dimiſſa ſunt quāta a non ſeq̄ntibus cōcupiſci potuerūt Sed diceres. talē ꝑfectōnem non va leo habere. Reſpondet Gre. Multa fratres relinquitis ſi terrenis deſiderijs renūciatis. Et quia cor et nō ſubſtantiā pēſat deus. Nam dicit Dern̄. Plus nocet cōcupiſcentia qͣꝫ ſubſtantia. Idcirco ſi nō potes relinq̄re totam ſubſtantiā. relinque inordinatā concupiſcentiā. hoc eſt nimiū amorē. Nam dicit Criſo. ſuꝑ Matheū. Apoſtoli relinquētes terrena docuerūt ꝙ nemo poteſt poſſidere terrena: et ad celeſtia ꝑuenire. Nō dicit terrena habere ſed poſſidere. hoc eſt nimio amore inherere. Et hͦ ē quod dicit pͣs. lxi. Diuitie ſi affluant nolite cor apponere.i. amorē. Quia dicit Auguſt. Talis eſt vnuſquiſqꝫ qͣlis eſt ſua dilectio. ſi terrena amas: terra es. ſi deū amas deus es. ſcꝫ participatiue. Nā amantes terrena ſunt in multiplici amari tudine. amantes vero celeſtia ſunt in mētis iubilo. Uidemus enim ꝙ inter celū ⁊ terrā ſunt aqua et aex. aqua adheret terre aer celo. ſic amātibus terreſtria in eſt lacrimatio et tribulatio. amātibus vero ce leſtia ineſt ſerenitas et iubilatio. Unde Grego. ſuꝑ cantica. Qui terrenis inheret. inuenire nō poteſt niſi quod in terrenis latet. ſcilicꝫ. amaritudinē et laborem. Qui autē celeſtibus inuenit dulcedinē ⁊ conſolatōem. Et ſic fecerūt ſancti apoſtoli Petrus et andreas relinquētes terrena ut inuenirēt celeſtia. Relictis retibus di cit textus. Pro quo ſciendū. Si volu mus eſſe diſcipuli dei tūc multiplex eſt re the quod debemus relinquere. Primū ē dyaboli. ſecūdū mundi. terciū carnalis vi cij. Primū eſt rethe dyaboli. hoc ē peccatum. De quo abacuck.i. Expandit ſagenā ſuā et extraxit et cōgregauit in rethe ſuum. ſcꝫ peccati. O qͣꝫ callide allicit hic delectatōnem peccati p̄ponēdo. ſed funem amaritudinis immittēdo. Pſal. cxl. Cadēt in retiaculo eius pctōres. Idcirco de clinemus ab hoc rethi dyaboli. iuxta illd̓ Eccl̓iaſtici. xvij. Cōuertere ad dn̄m ⁊ relinque peccata. Et hoc ꝓpter duo. Prīo ꝓpter vitare dei iram. Quia ſcriptuꝫ eſt Eccl̓iaſtici. xij. Altiſſimus odio habꝫ pec catores. Et Augꝰ. Scio deum omni criminoſo eſſe inimicū. Secūdo declinemꝰ ab hoc rethi diaboli ꝓpter cōſequi dei mi ſericordiam. Quia ſcribit̉ prouer. xxviij. Qui cōfeſſus fuerit peccata et reliq̄rit ea miſericordiā conſequet̉. Secundū rethe relinquendū eſt rethe mundi. De qͦ Iſa. xix. Expandentes rethe ſuper faciē aquarum emarceſcent. Aque ſunt tranſitoria mundi. Iuxta illud prīa Iohannis. ij. Tranſit mundus et concupiſcentia eius. Immo ad modū aque fluentis. ut habet̉. ij. Regū. xiiij. Omnes morimur: ⁊ quaſi aque dilabimur. Et Sapiētie. v. Tanqͣꝫ nauis que ꝑtranſit fluctuantē aquam. cu ius cū p̄terierit non eſt veſtigiū inuenire. ꝓpter quod dicit Grego. Facile mundū deſpicio ſi ea que in mudo ſunt conſidero Duo nanqꝫ damnabilia ſunt in mundo. videlicꝫ deceptio et interfectio. Primuꝫ eſt deceptio. De quo Auguſt. O munde immūde qͣꝫtos decepiſti. qͣꝫ multos ſeduxiſti. Propter quod dicit Hieronimus. Si mūdus cultello veritatis aperiretur. non niſi falſitas in eo inueniret̉. Ideo au guſt. ad Dyoſcorū. Mundus cui arridet fallit et in ꝑiculo ponit. Reuera in periculo. quia ſcribitur Iaco. iiij. Qui vult eſſe amicus mundi inimicus dei ꝯſtituit̉.

De ſancto Andrea Ecce periculū. Secundū quod eſt in mū do eſt interfectio anime ſeu damnatio. De quo Iob. xxi. loquens de mundo dicit. Tenent tympanū et citharam et gau dent ad ſonitu organi. ducūt in bonis dies ſuos. ⁊ in puncto ad inferna deſcendūt Idcirco ſaluator dixit Math. xvi. Quid prodeſt homini ſi lucret̉ vniuerſum mūdum. anime vero ſue detrimentū patiat̉. Ideo Criſoſto. Miſer eſt mundus: miſerrimi qui eum ſequunt̉. Nam ſemper mundana opera exculuſerūt hominem ab eterna vita. Ecce mors anime. Ideo declina ab hoc rethi. Tercium eſt rethe carnalis vicij. De quo ꝓuerbioꝝ. xxix. Qui blandis fictiſqꝫ ſermonibꝰ loquitur amico ſuo. rethe expandit greſſibus ſuis. Et ſic caro blandit̉ ſuauitatē. ut habetur prouerbioꝝ. vij. Mulier in ornatu meretriceo p̄parata ad capiendas animas. garru la et vaga deoſculatur iuuenem. et ꝓcaci vultu blanditur: dicens. Ueni inebriemur vberibꝰ. et fruamur cupitis amplex ibus. Et ſubditur. Irretiuit eum multis ſermonibus: ⁊ ſequitur eaꝫ quaſi bos ductus ad victimā. et ignorans ꝙ ad vincu la ſtultus trahatur. Spiritualiter ꝑ mulierē intelligitur carnalis cōcupiſcentia. illa ducit hominem ad captiuitatem mortis. Prouerb̓. vi. Mulex p̄cioſam animā capit viri. id ē concupiſcētia carniſ que ducit ad interitum mortis. De quo Grego. Cum caro ad tēpus ſuauiter viuit ſpiritus ineternū peribit. Ideo apoſtolus ad Roma. viij. Debitores ſumus non carni ſed ſpiritui. Et ſubdit. Qui in carne ſunt deo placere nō poſſunt. Eccleſiaſtici. xxvij. Nil nequius qͣꝫ quod excogitauit caro et ſanguis. quia caro concupi ſcit aduerſus ſpiritū. ad Galathas. v. Et ſpoliat ſpiritū delicijs ſuis. ut inqͥt Dern̄ Impoſſibile eſt animam repleri delicijs ſpiritus que ſubiacet carnalibus delectationibus. Hec tria retia ſimpliciter ſunt relinquenda. ſcilicꝫ peccati. mundi. et car nalis vicij. Quia ẜm Grego. Momen taneuꝫ eſt quod delectat. eternū quod cru ciat. que reliquerunt ſancti apl̓i Petrus ⁊ Andreas. ideo ꝑfecte ſunt conuerſi. Dixi ſecundo ſubiungit̉ eorum digna conſecutio in textu. ibi. Et ſecuti ſunt eū. ſcilicet fide. operatōne: virtute et paſſione. Sunt enim qui ſequunt̉ deū per fidē. ſed ab eo recedunt per operationē malam vno pede. ſcilꝫ fide ſequentes. ſed greſſu oꝑatōnis diabolū imitātes. De quibus iij. Regum. xviij. Uſqꝫ quo claudicatis in duas partes. Et ſunt hi de quibus ad Titum.i. Confitent̉ ſe noſſe deū verbis. factis autē negant. Et cuius vtilitatis ē hoc. De quo Iſid. Quid ꝓdeſt ꝙ fide iū gimur deo: et operibus diſiūgimur quaſi diceret nihil. Iacobi. ij. Fides ſine operibus mortua eſt. Alij ſunt qui ſequūtur ꝑ fidem. ſed non ꝑ finalem conſummatio nem. De quibus Luc. viij. In tempore credunt et in tēpore temptatōis recedunt ſcꝫ ab opere bono. ut habetur Iudicū. ij. Cito deſeruerunt viā per quam ingreſſi fuerant patres eorū. Et talibus non ē ſalus. Quia dicit Leo papa. Non inchoā tibus ſed perſeuerātibus dabit̉ premium Et ideo Gregoriꝰ. Incaſſum bonum agi tur ſi ante terminum vite deſeratur. Sꝫ beatus Andreas ſecutus eſt chriſtum per fidem et operatōnem virtutis Uita enim chriſti in mundo erat operatio virtutis. vt ſanctitas. pietas. iuſticia: manſuetudo et charitas. Per has vias ſecutus ē An dreas chriſtū. Unde turba de eo clamauit. Redde nobis hominem ſanctum: iuſtum. manſuetum et pium. deoqꝫ carum. Cunqꝫ duceretur ad crucē factus eſt con curſus populorū dicentiū. Innocens ſan guis eius ſine cauſa damnatur. Quos ta men rogauit apoſtolus: ne ſuum martirium impedirent. Item ſecutus eſt finali tex per viam paſſionis. De quo ſaluator ait Mathei decimoſexto. Qui vult veni re poſt me abneget ſemetipſum. et tollat

II. Sermo. crucem ſuam et ſequat̉ me. Quod et fecit ſanctus andreas: dicēs illud Iob. xxiij. Ueſtigia eius ſecutus eſt pes meꝰ. Nam paſſio ſancti Andree fuit aliquo modo ſimilis paſſioni xp̄i. et aliquo modo diſſimilis. Primo diſſimilis. qꝛ xp̄us crucifi xus rectus. Petrus reuerſus. Andreas trāſuerſus. Chriſtus tanqͣꝫ caput obtinu it ſuꝑiora. Petrus tanqͣꝫ alter princeps obtinuit inferiora. ideo ꝯueniens fuit vt Andreas teneret mediū. dextraꝫ ſurſum ad xp̄m. ſiniſtrā deorſum. ad deſignandū ſpreuiſſe temꝑalia. Scd̓s paſſio. Andree ſil̓is eſt paſſioni xp̄i qͣꝫtum ad qͥnqꝫ. Prīo quia xp̄us voluntarie ſuſtinuit. vt habet̉ Iſaie. liij. Oblatus ē quia ip̄e voluit. Sic btūs andreas videns crucē paratam dixit. Securus et gaudēs ad te ve nio. ut impleret̉ in eo illud ad Heb̓. xij. Propoſito ſibi gaudio ſuſtinuit crucem Itē dixit cū crucē vidit. amator tuꝰ ſem per fui. ſꝑ deſideraui amplecti te. Ip̄e eī ideo crucē amauit. qꝛ ſciebat ſe in ea redē ptum. Et amatorē ſuū in cruce pepēdiſſe nouerat. et ꝑ crucē tanqͣꝫ per viā cōpendioſam ad regnū ire ſperauit. Scd̓s eſt ſimilis in hoc. quia xp̄us volētes eū a paſ ſione auertere aduerſarios reputabat. ſic̄ petrū Math. xvi. qui cū audiuit chriſtuꝫ loq̄ntem de paſſiōe dixit ei petrus. Abſit a te dn̄e. non erit tibi hoc. qui ꝯuerſus dixit petro. Uade poſt me ſathana. ſcandalum mihi es. qꝛ nō ſapis ea que dei ſunt. ſꝫ ea que hominū. Et btūs andreas cū populus voluit impedire paſſionē ſuā ⁊ ege am lapidare. ne hoc faceret rogauit. Ter cio xp̄us de cruce deſcēdere noluit. cū iudei clamarent Math.xxvij. Si filiꝰ dei es deſcēde nūc de cruce. ip̄e recuſauit. Et ſic beatus Andreas cū Egeas eū de cruce ponere voluit ait. Ego viuus de cruce nō deſcendā. iā em̄ video regem meū ꝙ me expectat. Et in cruce orauit deū ne de cruce eū deponere ꝑmitteret. Quarto chriſtus in cruce docuit nos ꝓ ꝑſecutoribus orare: et ſpiritū patri ꝯmendare. Sic fecit andreas. quia legit̉. biduo viuēs pendebat in cruce pro xp̄i noīe: ⁊ docebat po pulum. Quinto xp̄us ꝑ crucis ignomini am in gloriā intrauit. de quo Luce vlti. Nōne oportuit chriſtū pati: ⁊ ſic intrare in gloriā ſuam. Et ſic beatus Andreas dixit. O ſancta crux accipe me ab homībꝰ. et redde me magiſtro meo. vt ꝑ te me recipiat: qui ꝑ te me redemit Moraliter ſic ꝑ iſta dat̉ nobis intelligi ꝙ homo aſcē dens crucē penitētis: debet iſta quīqꝫ habere. Primo debet crucē penitētie aſcen dere voluntarie dicēs cū pſal. liij. Uolun tarie ſacrificabꝰ tibi. nō coacte. Quia dic̄ Aug. Nemo inuitus bene facit. Etiam ſi bonū eſt quod facit coacte nō acceptat de us. quia nō neceſſitatē ſed arbitrij libertatē reſpicit deus. Secūdo volētes auertere eum a penitētia debet inimicos reputare. iuxta illud Michee. vij. Inimici hominis domeſtici eius. Nam ꝑ iſtū modū iubemur odire parētes: quādo a deo volunt nos auertere. Luce. xiiij. Si qͥs venit ad me et nō odit patrē ſuum et matrē ſuam. nō poteſt meus eſſe diſcipulꝰ. Au guſt. Licet amādus eſt generator: tamē p̄ponendus eſt creator. Tercio crucē pe nitentie nō debemus vſqꝫ ad mortem dimittere. Nam crux penitētie eſt lectus: in quo diſcipulꝰ xp̄i debet mori. De quo Augꝰ. Lectum ſuū reliquit ihūs diſcipulis ſuis. qui vult cum iſto quieſcere in celo in iſto iaceat lecto. Moriat̉ in cruce pe nitentie: ſi vult xp̄um crucifixū placatuꝫ videre. Quarto debet verbo et facto ali os informare. ad Gala. vi. Uos qui ſpirituales eſtis inſtruite huiuſmodi. Nam non ſufficit ꝙ quis nitit̉ ſeip̄um ſaluare: niſi etiā alios trahat ad deum. Apocalip ſis. xxij. Qui audit. diuinā inſpi ratōnē dicat veni. Scribitur enim Iacobi.v. Qui cōuerti fecerit peccatore ſaluabit animam eius a morte. Et econuerſo habetur Ezechielis. iij. Si non locutus fueriſ impio ut auertatur a via ſua mala. ſanguinem eius de manū tua requiram.

De ſancto Andrea Et talis p̄t ꝯqueri illud Iſa. vi. Ue mihi qꝛ tacui. Quinto ꝑ pn̄iam debemꝰ ad gl̓iam ꝑuenire. De quo Mat. iij. Dn̄iaꝫ agite ⁊ appropinqͣbit vobis regnū celorū Ecce qͣꝫ p̄cioſa crux penitētie. Dicit Cri. ſuꝑ Mat. O crux rutilātior auro. ſplēdi dior ſole. qͥd de te referā. omnia ligata ſol uis. ꝑadiſum aperis. cōtritū ſanas. triſtē letificas. ad vitā eternam reuocas. Ideo Mat. xvi. Qui vult venire poſt me abneget ſemetip̄m. ⁊ tollat crucē ſuā.ſ. peni tentie et ſequat̉ me. Criẜ. Nō ſuffic̄ crux ſua ſine tua. qui ꝓpria mala nunc ꝯmittit iuſtū eſt ut ꝑ ꝓpriā penā diluat Sermo II. ad idem Enite et videte Ioh. i. In ꝟbis p̄miſſis duo innuūtur. Prīo diſcipuloꝝ vocatio. Scd̓o eoꝝ renūciatio. Primū ibi venite. ſcd̓m ibi. videte. De primo d̓r ī te xtu. In illo tꝑe.ſ. cū iohannes baptiſauit circa iordanē p̄dicās baptiſmū penitētie et teſtimoniū ꝑhibens de xp̄o. vidēs eum venientē ad ſe ait. Ecce agnus dei. ⁊ dixit. hic eſt qͥ baptiſat in ſpiritu. ego vidi et teſtimoniū perhibui: qꝛ hic eſt filius dei. Et altera die iteꝝ ſtabat Iohāneſ ⁊cͣ. No ta modus doctrine Iohānis differēs fu it a modo doctrine xp̄i et diſcipuloꝝ eius xp̄us em̄ circūeundo docebat. ſil̓r et apl̓i. De xp̄o habet̉ Math. iiij. Circuibat hieſus totā galileā docēs in ſinagogis. De diſcipulis ꝟo legit̉ Marci vlti. Euntes in mundū vniuerſum. Sed iohānes ſtabat in vno loco trans iordanē. et inſtruebat de xp̄o hoīes veniētes ad eū. Rō qͣre xp̄us diſcurrēdo docebat. qꝛ p̄dicatio xp̄i facta ē credibilis ꝑ miracula. Ut gͦ ꝟtus eius innoteſceret ip̄e ⁊ diſcipuli eiꝰ circūibant. Predicatio ꝟo iohānis nō eſt cōfirmata miraculiſ. qꝛ iohānes nullū ſignū fecit. ut habet̉ Ioh̓. x. Sed merito ⁊ ſan ctitate vite ꝯfirmauit p̄dicatōeꝫ ſuam. iō ſtabat. Item ſtetit.i. ꝯſtans fuit in ꝯfeſſione ꝟitatis. ut ſaluator atteſtat̉ Mat. xxi. Quid exiſtis in deſertū videre arūdinem vēto agitatā. qͣſi diceret. Nō eſt talis. id̓o ſtetit: qd̓ ſignificat cōſtantiā eꝰ. Subdit et ex diſcipulis eiꝰ duo. Et reſpiciēs ihm̄ ambulantē ⁊cͣ. Alchuinus. Iohānes ſtat ihūs ambulat. qꝛ lex et figura ceſſare debebat. qꝛ teſtimoniū de xp̄o p̄buerūt Et hoc iohānes cōfirmat dicēs. Ecce agnus dei Xp̄us venerat ad iohānē poſt baptiſmum ne iudei crederēt ꝙ veniret ad ꝯfitenduꝫ pctā ſicut et ip̄i. ideo dicit. Ecce agnꝰ dei ſ. innocens. nō peccata ꝯfitens ſꝫ tollens. ideo ait. qͥ tollit pctā mundi. Figurat̉ Ex odi. xij. Exitqꝫ agnus ſine macula. Et ſic xp̄s teſte petro.i. Petri. ij. peccatū nō fec̄ Hic agnus dixit lupis de innocentia ſua Iohā. viij. Quis ex vobis arguet me de peccato. Hic ē agnus a ꝓphetis deſidera tus yſa. xvi. Emitte agnū dn̄e dn̄atorem terre Sꝫ diceres. cur Iohānes eū ali ter nō noīauit. cū de alijs animalibꝰ etiaꝫ fiebāt ſacrificia. ut de hircis: capris: vitu lis: colūbis ⁊cͣ. que erāt p̄figuratiua ꝟi ſa crificij.ſ. xp̄i. qui ſe obtulit hoſtiā viuam ⁊ immaculatā deo in odorē ſuauitatis. ad Ephe. v. Rn̄det̉. licꝫ alia fierēt ſacrificia in tēplo certis tꝑibus. vnū tn̄ erat qͦtidia nū et principale.ſ. mane et veſꝑe. De quo Numeri. xxviij. nec mutabat. et ſic xp̄us erat deſignatus qui quotidie offert̉ ꝓ no ſtra ſalute. De qua oblatōe habet̉ in can̄. de cō. di. ij. Nihil. In ſacrificijs magnis nulla oblatio aptior iſta. Nā licet paſſio ſctōrū qui ꝓ xp̄o paſſi ſunt ꝓſit ad ſalutē. hoc tn̄ eſt qͣꝫtum ad oblatōem iſtius agni Et ſic eſt quaſi oblatio adiuncta prīcipali ſacrificio. Idcirco eſt agnus ſingularis: qui vicit leonē.i. dyabolū. et vrſum. id eſt mundū. Ioh̓. xvi. Confidite quoniā ego vici mūdū. iō Beda ī omē. Iohānes p̄ceterꝭ mortalibꝰ innocētē eū ꝯgͦuit. ⁊ dona ſui vellerꝭ ſpōte largituꝝ. ex qͦ veſtē nuptia lem nobis facere poſſumus. ⁊ nos ſangui ne redempturum. Ideo ſubdit. Qui tollit peccata mundi. quod in lege nec per agnum nec per alia ſacrificia fieri potuit.

III Sermo. De quo ad Heb̓. ix. Impoſſibile ē ſanguine hircoꝝ aūt vituloꝝ auferri pctā. Sꝫ iſte eſt agnus de quo ſcribit̉ Oſee vl. Au fex omnē iniqͥtatē. Iſte eſt agnus qͥ offer tur mane et veſꝑe.i. ꝓ his qͥ pn̄tes ſunt ⁊ adhuc erūt. Hic eſt agnus qui ꝓ nr̄a redemptione ē oblatus. de quo. i. Petri. i. Nō auro aut argēto corruptibili. ſꝫ ſang uine agni incōtaminati.i. īmaculati redē pti eſtis. De quo Criẜ. Omēs ſcelerati aūt pctīs aggͣuati ad ip̄m ꝯfugere debent qꝛ ſcribit̉.i. Iob. ij. Ip̄e eſt ꝓpiciatio propctīs noſtris. Dicit nāqꝫ Nicolaꝰ d̓ lita Ip̄e eſt in quo eſt gr̄a et virtus purgatiua pctōrū. Subdit. et audierūt eū diſcipuli loq̄ntē. et ſecuti ſunt ihm̄. qꝛ tota intentio erat Iohānis: ut diſcipulos ſuos adduceret ad ihm̄. Subdit. Conuerſus ihūs vidit eos ſeq̄ntes ſe. nō audebāt ei loqui. qꝛ incognitus eis erat. ſed ut daret eis fiduciā loq̄ndi cōuertit ſe ad eos. ⁊ di xit eis. Quid q̄ritis. Nō querit ut diſcat ſed ut ip̄i intentōem aꝑiant ꝑ ſe. ⁊ eos ad audaciā et familiaritatē ꝓuocet. Ecce hoc eſt primū verbū qd̓ dn̄s loqͥt̉ in iſto euāgelio et cōgrue. qꝛ primū qd̓ requirit deuſ in hoīe eſt recta intētio. Ideo Alexander papa et habet̉ in cano. xv. q. vi. ſi ſacerdo tibꝰ. vbi d̓r. Nō ſunt attēdenda q̄ fiant. ſed quo aīo fiant. vbi glo. Potius reſpiciēda eſt facti cauſa qͣꝫ ip̄m factuꝫ. ꝓpter qd̓ hortat̉ nos Gre. xxviij. mora. Uigilā ti cura intētio eſt penſanda. Tunc diſcipuli audita benigna allocutōe dixerūt cuꝫ fiducia. Rabbi vbi habitas. qͣſi dicerent Te q̄rimus. tuā habitatōem. tuā doctrinā nos doceas. qꝛ mira et magna audiui mus de te a Iohāne. dicit eis. Uenite ⁊ videte. Criẜ. dicit ꝙ dn̄s domū alienam demōſtrabat eis. Deda dic̄. Sollicite de bemus appetere et māſionē xp̄i q̄rere.ſ. ī nobis De qua habet̉ Hiere. vij. Donafacite ſemitas vr̄as ⁊ ſtudia vr̄a. et habi tabo vobiſcū. Et apl̓us ad Ephe. ij. Cōe dificamini in habitaculū d̓i in ſpūſancto qꝛ ſcribit̉ Apoca. xxi. Habitabit cū eis eo rum deus. Sed diceres. In qͥbꝰ habitat deus. Rn̄det̉ prīo habitat in pacificiſ de qͦ pͣs. lxxv. In pace factus eſt locus eiꝰ nō in ꝯtentioſis ⁊ rācoroſis. ij. Corī. xiij. Habete pacē et deus pacis ⁊ dilectōis exit vobiſcū. Scd̓o habitat in cordibꝰ mū dis. pͣs. xxi. Tu aūt in ſancto habitas.i. in mudo corde. Sap̄. i. Nō habitabit in corꝑe ſubdito pctīs. Ideo Leui. xi. San cti eſtote qm̄ ego ſanctus ſum. Dic̄ Hugo in li. de bono ꝯſcīe. Deus qͥ eſt amator mūdicie. cor pollutū peccatꝭ nō p̄t inhabi tare. Ideo Aug. in ſoliloqͥo. Mundū ha bitaculū decet te emūdans ꝟtus. qui niſi a mūdis cordibꝰ videri poteris atqꝫ teneri. Ideo Iſa.i. Lauamī et mūdi eſtote. qꝛ in aīas ſanctas ſe tranſfert. Sap̄. vij. Ideo Aug. in omel̓. viij. ſuꝑ Iohānē dicit. Deus qͥ charitas eſt et pctm̄ mortale ita opponunt̉. niſi vnū radicitus euulſuꝫ fuerit. aliud plātari nō poterit. ꝓpter qd̓ dicit Gre. in omē. Tergat ſordes praui oꝑis qͥ p̄parat deo domū mentꝭ. Tercio habitat in humilibꝰ. ꝓuer. iij. Cū ſimplicibꝰ ſermocinatio eiꝰ. De quo Iſaie vlt. Suꝑ quē reqͥeſcet ſpūs meus. ſuꝑ humi lē et quietē. nō in corde ſuꝑboꝝ. Iaco. iiij Deus ſuꝑbis reſiſtit hūilibꝰ aūt dat gͣti am. Nam magni dn̄i ibi libeter habitant vbi honorant̉. ⁊ ſic deus honorat̉ ꝑ hūili tatē. De quo Eccī. iij. Magna eſt dei potētia ſolius. et ab hūilibꝰ honorat̉. Ideo Eccī. vij. Hūilia valde ſpm̄ t. Rō Origenis Si humilis nō fueris gratiam dei nō habebis Quarto habitat in dilectꝭ Ioh̓. xiiij. Si qͥs diligit me ad eū veniemus ⁊ apud eū manſionē faciemꝰ Et ſic dn̄s libēter māſit apud Lazaꝝ: Martā et mariā. qꝛ dilexerūt eū. Dicit nāqꝫ Aug. Charitas ſancta cor pacificat. deo quietū tribuit locū et p̄parat. Nam dicit Hugo in li. de laude charitatꝭ. Charitas ita familiaris ē deo ꝙ ip̄e manſionē habere no lit vbi charitas nō fuerit. Idcirco Aug. Cetera non ꝓſunt vbi charitas deſit. Hanc habuit beatus Andreas. Et eius

De ſancto Andrea charitas ꝓbat̉ ex multis. Primo ex repē tina ꝯſecutōe. Scd̓o ex omniū terrenoꝝ relictōe. Tercio ex feruēti noīs xp̄i p̄dica tione. Quarto ex beniuola paſſione. Dixi primo charitas btī andree ꝓbat̉ ex repen tina cōſecutōne. qꝛ dicit Linconien̄. ſuper vij. angelice gerarchie. Amore nil velociꝰ nihil acutius. nil penetrabiliꝰ. qui a natura ſua nō reqͥeſcit donec ad dilectū ꝑueni at. Et ſi impedit̉ vel retardat̉ tota mes tri ſtatur ⁊ expectatōe attediat̉ Richar. li. iiij. de ꝯtemplatōne dicit. Amanti om̄is mora nimis lōga ⁊ expectatio tedioſa eſt. Et ſic btūs andreas mox ut audiuit vocem dn̄i ſecutus eſt eū. Scd̓o eius charitas ꝓbat̉ ex omniū terrenoꝝ deſertōe. Aug. Quan tum qͥs deſpicit.ſ. terrena intantū diligit. quia ꝑfecta charitas omnia ꝯtēnit q̄ eiꝰ of ficium impediunt. Sed tꝑaliū ꝯcupiſcen tia maxime officiū charitatis impedit: vt dicit Aug. in li. lxxxiij. q̄ſtionum. q. xxvi. Charitatis venenū eſt ſpes adipiſcendorū ac retinendoꝝ tꝑaliū. Ideo omnia reliqͥt Andreas ꝓpter xp̄m: ut potuit dicere cum apl̓o ad Phil̓. iij. Omnia arbitratus ſur vt ſtercora ut xp̄m lucrifacerē. Et hͦ fuit ſi gnū ꝑfecte charitatis. De quo grego. viij mora. Ad culmē tendūt ꝑfectōis qͥ exteri ora cuncta derelinquūt. Tercio ꝓbat̉ eiꝰ charitas ex feruenti nominis xp̄i p̄dicatione. qꝛ dicit Criẜ. Mos eſt amantiū ut a morē ſuū ſilentio tacere neq̄ant. Et ſic bea tus Andreas nō potuit obticere p̄conium xp̄i et fidem xp̄i. ſed etiā in cruce p̄dicauit. ⁊. xx. milia hoīm ꝯuertit. Quarto ꝓbatur eius charitas ex patiēti crucis toleratōne vnde Orige. Uolūtarie patiēdo ꝓbauit: qd̓ veraciter amauit. imo nō ſolū voluntarie ⁊ libēter. ſed etiā letāter mortē ſuſtinuit. quod ē ꝑfectoꝝ. De quo aug. Perfecta ē charitas ut qͥs mori ꝓ xp̄o ſit ꝑatꝰ. Et ſic fec̄ btūs Andreas ut ptꝫ in eiꝰ vita. Sermo III. ad idem Enite poſtine. ſcribit̉ Mat. iij. Nota bea tus Andreas et alij diſcipl̓i a dn̄o ihū qͥn tupliciter ſunt vocati. Primo vocauit eos ad ſui noticiā. ut hēt̉ Iohan.i. Uenite ⁊ videte. Et poſt hoc redierūt ad ſua. Se cūdo vocauit eos ad diſcipulatus gr̄am ut habet̉ Mat. iiij. Uenite poſt me faciā voſ fieri piſcatores hoīm At illi relictis retibꝰ ſecuti ſunt eū tanqͣꝫ diſcipuli magiſtrum. Tercio vocauit eos ad ſingularitatꝭ ⁊ fa miliaritatis amiciciā. Et ſic freq̄nter legimus. Aſſumpſit ihūs petꝝ iacobū ⁊ iohā nem ſecrete ut habet̉ Mat. ix. Dū ſuſcitauit puellā. et Lu. xviij. ⁊ Mat. xvij. ⁊ mathei. xx. cū reuelauit eis ſecretū eꝰ paſſiōis in monte qn̄ tranſfiguratꝰ fuit. Quarto vocauit eos ad apl̓atus excellentiā. ut habet̉ Math. x. Cōuocatis ihūs. xij. diſcipulis miſit illos binos et binos. Quinto vocauit eos ad paſſionis ꝯcomitantiā. Iohan. xv. Non ſit diſcipulus ſuꝑ mgr̄m. nec ſer uꝰ maior dn̄o ſuo. ſi me ꝑſecuti ſunt ⁊ vos ꝑſequent̉. et Iohā. xx. Sicut miſit me pt̄ ſic ego mitto vos.ſ. ad paſſionē. Math.x. Ecce ego mitto vos ſicut oues ī medio lu porū. Et ſic moraliter. qͥd em̄ ꝓdeſſꝫ ſingu lis annis recitare vocatōnem apl̓oꝝ ſi non haberet moralē edificatōem Idcirco ſicut vocauit ihūs ſuos diſcipl̓os corꝑaliter. et ſic nos vocat moral̓r ⁊ ſpūal̓. Prīo voca mura deo ad ſui noticiā.ſ. cū rōe illumīati ꝑ creaturā ꝯgͦſcimꝰ creatorē. ⁊ hͦ ē prīcipiū ſalutis. qꝛ ſine dei noticia nō ē ſalꝰ. de quo Det̉. Si deū igras poterit ne fore ſalꝰ. qͣſi d. nō. ſubdit. Nō em̄ amare poteris quem igͦras. Cui ꝯſonat Aug. Inuiſa amare poſ ſumꝰ. incognita ꝟo nūqͣꝫ. Sꝫ hō creatuſē ad d̓i ꝯg̓tōꝫ ⁊ dilectōꝫ ut d. mgr̄ ī. ij. ſnīarū. di.i. Rōnal̓ creat̉a creata ē vt deū ꝯgͦſcerꝫ ꝯgͦſcēdo amarꝫ: amādo poſſiderꝫ. poſſidēdo ſua frueret̉ d̓itate. mō quō amab̓ quē n̄ ꝯgͦſcꝭ. Iō d̓ igrātibꝰ dn̄m d̓r.i. Cor̄. xiiij. Ignorās igrabit̉. hͦ ē ignorās deū igͦrabit̉ i. nō acceptabit̉ a deo. ut d. gre. ī mo. ⁊ hēt̉ xxxviij. di. Qui ea q̄ dei ſūt igͦrat neſcit̉ a dn̄o. ⁊ qͥ ea q̄ dei ſūt ſapiūt a dn̄o ſapiūt̉.i. acceptāt̉. Sꝫ d. qͣlis dꝫ eſſe dei noticia deneceſſitate ſalutis ī adultis ī hac vita. Reſpondet̉ general̓ ⁊ imꝑfecta.ſ. ut ꝯgͦſcas eū

III. Sermo creatorē: ꝯſeruatorē: omniū bonoꝝ largito rem ⁊ remuneratorē. qꝛ ꝑfecte nō p̄t deus ꝯgnoſci in hac vita ut dicit Dern̄. Perſe cta ꝯgnitōe nulla creatura p̄t deū ꝯgnoſce re. quia tali ꝯgnitōe deus ſibi ſoli ꝯgnituſ eſt. Et hoc eſt quod ſcribit̉ Math. xi. Ne mo nouit filiū niſi pater. glo.ſ. eſſentialiter plene ꝑfecte ⁊ ꝯp̄henſiue Et ſubdit ibidē euāgeliſta. nemo nouit patrē niſi filius.ſ. ꝑfecte et comp̄henſiue. Nam licꝫ homīes ꝯgnoſcunt deū hic ꝑ fidem: ⁊ ſancti in patria ꝑ manifeſtā viſionē: nō tn̄ ꝑ viſioneꝫ app̄henſiuā. quia dicit ſctūs Tho. ꝑte.i. q xi. ar. viij. Nullus intellectus creatꝰ to taliter p̄t deū app̄hendere. qꝛ deus infinitꝰ eſt: cognitio hoīs finita. mō finiti ad infini tū nulla eſt ꝓportio. ꝓpter qd̓ ſcribit Hugo de ſacramētꝭ. li. i. ꝑte. iij. c. ij. Deus ab initio ſic noticiā ſuā ab hoīe tꝑauit. ꝙ ſic̄ nunqͣꝫ totus ꝓpterat ꝯp̄hendi. ſic nūqͣꝫ ꝓrſus totaliter ignorari. Et ẜm Dern̄. Sic̄ nullus ꝑfecte p̄t deū ꝯgnoſcere. ſic etiā nul lus debet eſſe qͥ de deo ſimpliciter vellꝫ ignorare. Pro qͦ ſciendū triplex eſt ꝯgnitio dei que in ſacra reꝑit̉ ſcriptuta.ſ. ꝯgnitio rōis: deuotōis: glorificatōis. Prīa eſt ꝯgnitio rōis: quā ꝑ creaturaꝝ intuitionē inueſtigamus. quia creature non ſunt a ſeip̄is. pſal. xcix. Ip̄e fecit nos. Et ſi creatu te placabiles tibi ſunt. magis vero tibi pla cere debet creator. ut habet̉ Sapīe. xiij. Si qui ſpecie creaturaꝝ delectati ſunt ſciant quanto his dominator eorū ſpecioſior eſt. aūt ſi virtutem et oꝑa creaturarū mira ti ſunt intelligant ab illis ⁊cͣ. A magnitudi ne em̄ ſpeciei ⁊ creature poterit eoꝝ creator ꝯgnoſcibiliter ītueri. Et apl̓s ad Ro. i. Inuiſibilia dei ꝑ ea q̄ facta ſūt intellecta ꝯſpiciunt̉. Hāc ꝯgnitōem de deo antiqui philoſophi habebāt. quē nō deū ſꝫ cauſam reꝝ appellabant. De hac noticia dic̄ Gre go. in mora. ſuꝑ illo ꝟbo Iob. xxxvi. Om nes hoīes vident eū. vnuſqͥſqꝫ intuebit̉ ꝓcul. Omīs hō eoip̄o ꝙ rationalis eſt dꝫ ex ratiōe diligere deum qui cōdidit eum. Et ſubdit. ꝓcul intueri. qd̓ nō eſt ſpeciē cernere. ſed ex ſola oꝑum ſuoꝝ ammiratōne penſare. Scd̓a eſt ꝯgnitio deuotōnis. q̄ ſit ꝑ fidem. vnde.i. Corin. xiij. Hunc cognoſcimus ex ꝑte et ꝑ ſpeculū in enigmate Et illa ꝯgnitio fidei orit̉ ex p̄dicatōe verbi dei. ut habet̉ Ro. x. Quō credent ſine p̄di cāte. Nam fides ex auditu: auditus ꝑ ver bū xp̄i. Nam ex nullo habet̉ clariꝰ dei no ticia qͣꝫ ex ſacra ſcriptura: ut inqͥt ſanctus Tho. ꝑte. i. q. i. arti. ix. Maior ꝯgnitio nō habet̉ in hac vita ſic̄ in ſacra ſcriptura. idcirco qui eā legere neſciūt. ſalteꝫ audire di ligenter debent. iuxta illud Gre. ſuꝑ Ezechielē. Omnes qͥ viā vite deſiderāt ꝟba vite audire debent ut deū ex eis ꝯgnoſcant ut impleat̉ in eis illud Iohā. x. Ego ꝯgno ſco oues meas ⁊ ꝯgnoſcēt me mee.ſ. ꝯgni tione deuotōis. Et ſunt hi qui ꝓpter deuꝫ declināt delectabilia: ⁊ aggrediunt̉ difficilia. ⁊ cū hͦ ſeruant dei mandata in ꝟa fide. Hi ꝓbant ſe nouiſſe deum. de qͦ.i. Ioh̓. ij In hoc ſcimꝰ qm̄ ꝯgnoſcimus eum ſi man data eius obſeruamꝰ. Qui ꝟo dicit ſe noſ ſe deum et mādata eius nō cuſtodit mēdax eſt. Tercia ꝯgnitio eſt ꝯgnitio glorificatōis. De qua.i. Corin. xiij. Tunc ꝯgno ſcūt ſi ꝯgniti ſunt.ſ. facie ad faciē ꝯtemplā tes. iuxta illud.i. Ioh̓. iij. Uidebimꝰ eū ſicuti eſt. Tunc adimplebit̉ illud Hiere. xxxi. Non vltra docebit vir ꝓximū ſuum dicēs. Cognoſce dn̄m. omnes em̄ ꝯgnoſcēt me a mīmo eoꝝ vſqꝫ ad maxīm. nā ẜm Bern̄. Magiſtꝝ ibi ſemel vidiſſe ē om̄ia didiciſſe. Prīa noticia notificat deū. qꝛ ē. ſcd̓a qꝛ bonus eſt. tercia qꝛ gl̓ioſus eſt. Scd̓a nos vocat xp̄s ad diſcipulatꝰ gr̄aꝫ Et hͦ ſit cū inſpirat nobis fortiſſimū affe ctū ⁊ deſideriū diſcēdi oīa eiꝰ bn̄placita. ⁊ ꝓ viribꝰ faciēdo ⁊ ī doctrinā eiꝰ. et vitam nr̄aꝫ vite eiꝰ ꝯformādo inqͣꝫtū poſſumꝰ: ut impleat̉ in nob̓ illud Ezech̓.i. Sil̓itudo hoīs erat ī eis. In hoc enim fiūt hoīes eiꝰ diſcipuli cū magiſtri ſui diſcāt doctrinam ⁊ faciūt ẜm eā. iuxta illud Iohā. x. Ques mee vocē meā audiūt ⁊ ſequunt̉ me. ꝓponit enim nobis xp̄us magiſter noſter tres

De ſancto Andrea lectōes: quas ſi diſceremꝰ veri eiꝰ diſcipuli eſſemus. Prīa lectio eſt mandatoꝝ obſeruatio. De quo Iohā. viij. Si vos māſeritis in ſermone meo: veri diſcipuli mei eritis. Scd̓a lectio eſt tꝑaliū reꝝ abdicatio. Luce. xiiij. Niſi qͥs renūciauerit oībꝰ que poſſidet nō p̄t meus eſſe diſcipulus. Notāter dicit renūciauerit: nō reliq̄ xit. qꝛ ẜm Dedā in glo. ſuꝑ eodē verbo. Relinq̄re eſt ꝑfectoꝝ qui oīa poſtponunt ſed renūciare ꝯuenit oībꝰ qui ita tēꝑalia poſſident ut mēte ad eterna tendāt. Iuxta illud Aug. Omīa vileſcūt cui ſolus deꝰ dulceſcit. tales om̄ia tꝑalia ordināt ad eterna. Tercia lectio eſt ꝓximoꝝ dilectio Un̄ Ioh̓. xiij. In hoc ꝯgnoſcēt om̄es ꝙ mei eſtis diſcipuli ſi dilectōem habueritꝭ adinuicē.ſ. ordinatā et deificā. que talis ē ut Bern̄. dicit. Sic diligant̉ hoīes ne ament̉ eoꝝ errores. Tercio vocat nos ad ſui familiareꝫ amiciciā. Hec amicicia cōſiſtit primo in freq̄nti viſitatōe.ſ. dei ad hoīem: ⁊ hoīs ad deū. vt interpolatis tꝑi bus deus hoīem et homo deū ſepe viſitet De dei viſitatōne habet̉ Iob. x. Uiſitas eū diluculo. Suꝑ quo gre. in ꝑſona dei. Cū hoīes viſito dura corda emollio. rigida flecto. aſpera mitigo. frigida accēdo. d̓ bilia roboro. vaga ſtabilio. nutātia confix mo. ⁊ dū venio tenebroſitatē illuſtro. Si militer hō dꝫ deū viſitare.ſ. a ſtrepitu ſeculariū tumultuū ceſſare ⁊ elōgare. medi tādo eius magnalia ⁊ ꝯtēplādo mirabilia ⁊ alia eius q̄cunqꝫ oꝑa. dicendo illud pͣs. xviij. Meditatio cordis m. in ꝯſpe. tuo ſꝑ Naꝫ ꝑ hec exercicia viſitamꝰ dn̄m vt in quit Aug. Cū eterna cogitamꝰ iā nō in hͦ mūdo ſumus. qꝛ eū trāſcendimus et deo appropinqͣmus. Et ẜm hug. Quāto magis accreſcit mētis aſcēſus tāto familiari or erit dei cognitio. Scd̓o familiaris amicicia cōſiſtit in ſecretoꝝ reuelatōe Nā crebrius ſe viſitātes ſꝑ aliqͥd de ſecretꝭ ſu is mutuo reuelant. qd̓ ex ꝑte ſua ꝓmiſit deus. Iſaie. xlv. Dabo tibi theſauros ab ſconditos. ⁊ archana ſecretoꝝ ut ſcias qꝛ ego dn̄s. Et illa reuelatio ſit ẜm magnitudinē dilectōis. Ideo Rich. li. iiij. de cō templatōe. Ex magnitudine diuīe dilecti onis dependet modus diuine manifeſtatōis. Aliqn̄ eſt reuelatio ſenſualis. ut cū res corꝑalis videt̉: ꝑ quā interiꝰ miſtica res intelligit̉. vt Moyſes vidit rubū ardentem et nō cōburentē. vbi oſtēdit ei ignem diuinitatis vidēdo rubū humanitatis. Aliqn̄ intellectualis.ſ. imagines men tales intellectualiter vidēdo et intelligen do ut Iohānes. Aliqn̄ ſine omni imaginatōe ſpūſſanctus tangit mentē. Aliqn̄ ē ſuꝑ intellectualis. et hoc plus ſit ꝑ dilecti onem qͣꝫ ꝑ intellectū. qꝛ deus plus diligitur qͣꝫ intelligit̉. ideo dilectio intrat vbi intellectꝰ foris ſtat. Et talis reuelatio fit ꝑ inſpiratōem diuinā: ut habet̉ Iob. iiij. Dictū eſt mihi verbū abſconditū. Gre. in mora. Abſconditū verbū audire eſt locutionē ſpirituſſctī corde ꝑciꝑe. Et ſubdit Iob. iiij. Quaſi furtiue ſuſcepit auris mea venas ſuſurrij eius. vbi Grego. Suſurriū ꝑciꝑe eſt ſubtilitateſ intime al locutōis occulte ꝯgnoſcere. Nā ẜm gre. Uox dn̄i auditur cū inſpiratio mēte cōcipitur. Sil̓r homo viceuerſa debet ſecreta ſua deo reuelare: ⁊ intimas cordis ſui affectōes euaporādo exalare. ut ſic cōtingat voces emittere magis ex officio affectus qͣꝫ intellectus. iuxta illud Cantico. ij. Dilectus meus mihi et ego illi.ſ. reuelā do ſecreta ꝑ affectōes et deſideria. Quia dicit Grego. in mora. Anime verba ſunt deſideria. Nam ſi deſideriū ſermo nō eſſet ꝓpheta nō diceret. Deſideriū cordis eorū audiuit auris tua. pͣs. ix. Sed d. que tūc eſt dei locutio. Rn̄det bern̄. ſuper Can̄. Locutio dei ē infuſio doni. ſꝫ reſpōſio aīe ē āmiratio cū gr̄aꝝ actōe. Sꝫ d. qͥ tūc eſt ſuſurriū. Rn̄det̉ ꝙ ē intima in ſpiratio. ut dic̄ Gre. ī mora. q̄ ꝑ os carnis exprimi nō p̄t. Et hec ē familiaris amici cia deuote aīe cum deo. Tercio iſta familiaris amicicia cōſiſtit in fidelitate. ⁊ illā deus habet ad nos ut habet̉ Deutr. xxxij.

Sermo. Fidelis deus et abſqꝫ vlla iniqͥtate. et ſic nos fidelē affectōem debemꝰ habere ad eū ut in om̄ibus dei gloriā et nō noſtrā q̄ramus. ut docet apl̓s.i. Corin. x. Siue mā ducatis ſiue bibitis vel aliqͥd aliud facitiſ omnia ad gl̓iam dei facite. Sed heu ꝯq̄ri tur Salomon ꝓuer. xx. Multi hoīes mi ẜicordes vocant̉. virū aūt fidelem qͥs in ueniet. q. d. eſt rarus. Et apl̓us ad phil̓. ij. Oēs que ſua ſunt q̄runt et nō q̄ ihū cri ſti Quarto vocauit eos ad apl̓atꝰ excel lentiā. Et ſic nos. Et hoc ſit cū deꝰ inſpirat nobis deſideriū aīas q̄rendi. ut nō ſolū hō ſit ſollicitus de ſalute aīe ſue. ſꝫ ec̄ alio rum. Nā hoc eſt valde acceptū deo ut in quit Gre. ſuꝑ Ezech. Nullū deo tale ſacrificiū ſicut zelus aīaꝝ. Et hoc ꝯſiderās apl̓us inqͥt. ij. Cor. xij. Ego aūt libētiſſime impendat et ſuꝑimpendar ego ip̄e ꝓ aīabus vr̄is. Et ſic xp̄s vocauit petrū. Ioh. vlti. Petre amas me. interrogādo trina vice. et ſubiūxit. Paſce oues meas.ſ. exemplo. p̄dicatōe. ꝯuerſatōe et orōe. Naꝫ dicit Dex. Oꝑtet apl̓icū virū vbiqꝫ denūciare deū.ſ. voce et oꝑe ut etiā fecit ſan ctus Andreas Quinto vocauit diſcipulos ad ꝯcomitantiā paſſionis. Et de hac vocatōe ſcribit̉ in multis locis. Pri mo Iob. xv. Nō ſit diſcipulꝰ ſuꝑ magiſtrū. nec ſeruus maior dn̄o ſuo. ſi me ꝑſecuti ſunt et vos ꝑſequent̉. Itē de eadem vocatōe habet̉ Iohā. xx. Sicut me miſit pt̄ ſic mitto vos in mundū.ſ. ad paſſiōem Tercio de eadē vocatōe habet̉ Math. x. Ecce ego mitto vos ſicut oues in medio luporū. Sic hodie deus vocat electos ſu os ad concomitantiā paſſionis. ij. Thi. iij. Oēs qui pie volūt viuere in xp̄o ihū ꝑſecutōem patient̉. Nā ꝑ multas tribulatōes oꝑtet nos intrare in regnū dei. Ac tuū. xiiij. Et ſic btūs andreas ſecutꝰ ē xp̄ꝫ Iob. xxiij. Ueſtigia eiꝰ ſecutus ē pes me us. ut īpleret̉ in eo illud Sap̄. xviij. Si mili pena ſeruus cū dn̄o afflictus ē. Uide de ſil̓itudine paſſiōis in p̄cedenti ẜmo ne qui incipit. Relictis retibus ſecuti ſūt eum.ſ. ꝑ ignominiā paſſionis crucis. pro ut dixit Math. xvi. Qui vult venire pꝰ me abneget ſemetip̄m et tollat crucē ſuaꝫ et ſequat̉ me ⁊cͣ De ſancta Darbara. Sermo V Uinqꝫ fatue ac ceptis lampadibꝰ nō ſumpſerūt . oleū ſecū. prudētes ꝟo acceper̄t oleū in vaſis ſuis cū lampadibꝰ Math. xxv. In ꝟbis premiſſis duo innuunt̉. Primo virginū inſipiētū negligētia dānoſa. ibi. qͥnqꝫ fatue nō ſumpſerūt Scd̓o ſubiūgit̉ virginū prudentū diligētia. ibi. prudentes ꝟo. De prīo dicit. In illo tꝑe ſcꝫ feria tercia poſt palmarū: volēs xp̄us on̄dere ꝙ iudei nō eſſent intraturi ad nuptias celeſtes. dixit ꝑabolā iſtā. Sil̓e ē reg nū.i. pn̄s eccleſia militās.x. virginibus. Gre. Per illas nō tm̄ qui ẜuabant caſtitatē virginalē intelligunt̉. ſed oēs fideles in eccleſia ſancta dicunt̉ ꝟgines ꝓpter in tegritatē fidei. De qua Athanaſiꝰ. Quā niſi qͥſqꝫ integrā inuiolatamqꝫ ſeruauerit abſqꝫ dubio ineternū ꝑibit. Et ſic mulie res dicunt̉ hic ꝟgines. De qͥbꝰ apl̓us. ij. ad Corin. xi. Deſpōdi vos vni viro virginem caſtā exhibere xp̄o.i. integritatē fidei Et figurant̉ ꝑ numeꝝ denariū ꝓpter decē p̄cepta ad que obligamur. Mat. xix. Si vis ad vitā ingredi ẜua mandata. Et dicunt̉ virgines ꝓpter ꝯtinētiā ab illicitis actibꝰ. Et ponit̉ hic duplex quinariꝰ ꝓpter duplicē ſexū.ſ. ꝓpter viros et ml̓iereſ que accipiētes lāpades ſuas. Criẜ. ſuper Math. id ē fidem q̄ illumīat aīam ſic̄ lam pas domū. Ideo xp̄s vocauit fidē lumē. Ioh̓. xij. Adhuc modicū lumē in vobis ē Glo. lyre.i. ꝑua ⁊ modica fides. Exierūt obuiā ſpōſo ⁊ ſpōſe. Criẜ.i. p̄parauerunt ſe ad obediendū xp̄o ⁊ eccleſie. qꝛ exqͦ accepimus fidē. cōcorditer debemꝰ ꝯcordare cū volūtate xp̄i et eccleſie. Subdit. quīqꝫ aūt erāt fatue: ⁊ quīqꝫ prudētes. Orige. Qui recte credūt et iuſte viuūt dicuntur prudentes. qui aūt ꝓfitent̉ fidē ⁊ nō agūt

De ſancta Barbara oꝑa ad ſalutē dicunt̉ fatue. Greg. Quid ꝓdeſt ꝙ fide deo iūgimur et moribꝰ diſiū gimūt. q. d. nihil. Iaco. ij. Fides ſine ope ribus mortua eſt. q. d. fatuitas. Nota multiplices ſunt fatui xp̄iani qui cōp̄hen dunt̉ et intelligunt̉ ꝑ quīqꝫ virgines fatuas vt dicit Orige. quia ſenſuū delicijs et vicijs ſe dederūt. Primi fatui ſunt qͥ fidem hn̄t et male agunt. Un̄ ꝓuer. xiiij Qui cogitat mala facere ſtultus vocabit̉ Et ſi ille qui cogitat multo magis ille qui oꝑat̉. Tales ſunt ẜm Aug. qͥ lāpades ha bent et nō oleū.i. fidē et nō oꝑa. Grego. Sicut lāpas ſine oleo fetet et non lucet. ſic fides ſine oꝑbꝰ bonis. ꝓpter qd̓ dicit ſaluator Mat. v. Sic luceat lux vr̄a corā hoībus ut videāt oꝑa veſtra bona et glori ficent patrē veſtrū qui in celis eſt. Nā fi des ſine oꝑibus eſt fides demonū. De qͦ Iaco. ij. Demones credūt et ꝯtremiſcūt Et ſubdit. ibidē. Sicut corpus ſine ſpiri tu mortuū eſt. ſic fides ſine oꝑibus. Ideo collaudat Iſid̓. fidem formatā dicēs. De atus eſt qͥ recte credit et credendo bn̄ viuit. Scd̓i fatui xp̄iani ſunt: qui poſtqͣꝫ male agūt ꝑ ſapiētes corrigi nolūt. Unde ꝓuer. xviij. Nō recipit ſtultus ꝟba prudentie. Ratio ponit̉ Eccl̓s. xij. Uerba ſa pientū ſunt qͣſi ſtimuli ꝑ quos corrūpitur veſania. et qꝛ qui talia ꝟba correctionis nō recipit eſt ſignū fatuitatis. de qͦ ꝓuer. vij. Qui odit correctōes inſipiēs eſt. Et qͥd amplius. odit corripientē et nō amat. Un̄ ꝓuer. xv. Nō amat peſtilēſ eū qui ſe corripit. et hꝫ diſciplinā tanqͣꝫ ꝓ ludibrio De quo ꝓuer. xv. Stultus deridet doctrinā patris ſui. Sed ecōtra ꝓuer. xv. di citur. Cor ſapiēs querit doctrinā quā fatuus ſꝑit. eo ꝙ ſcribit̉ Eccī. xxi. Cor fatui qͣſi vas cōfractū et oēm ſapientiā nō tenebit. Nā ſicut cribrū tenet furfura et n̄ ſarinā. ſic tales ſtulti tenēt inutilia ⁊ non ꝓficua. Tercij fatui xp̄iani ſunt qui ali orū vitā reſpiciūt ⁊ exceſſus. et ſe ꝑ alioꝝ maliciā excuſare volūt. hec eſt fatuitas. d̓ qua Eccī. xxi. Des fatui facilis in domū ꝓximi. nā fatui currūt hinc inde. et ſic tales ad vitā alienā habent aduertentiā. qͥd tibi de vita aliena. cū ſcribit̉ ad Gala. vi. Unuſquiſqꝫ onus ſuū portabit. nā nō por tabit pater īiqͥtatē filij nec ecōuerſo. Eze chielis. xviij. ſed aīa q̄ peccauerit ip̄a moriet̉. Ideo apl̓us ad Ro. xiiij. Tu qͥs es qͥ iudicas alienū ſeruū. ſi ſtat: dn̄o ſuo ſtat ſi cadit dn̄o ſuo cadit. Ideo Sen̄. Pro priū eſt ſtulticie alienā vitā cernere: ſuam qꝫ obliuiſci. Tales em̄ ſunt ſtultiores azi nis. Nā ſi aliquis arinus videt aliū cadē tē ip̄e circuit. Ip̄i aūt fatui ꝑ eandē viaꝫ ſequunt̉. dicētes. iſte fecit hoc ſil̓r et ille cur nō ego. Hiero. Multitudo ſocioruꝫ nō ſinit impūitū crimē. Ideo Exo. xxiij. Nō ſeq̄is turbā ad faciendū mala. Dicit nāqꝫ Gre. Nō minꝰ ardet qͥ cū multꝭ ardet. Uidemus em̄ de qͣnto plura ligna de tāto maior flāma. Idcirco hō ſapiens attēdat ad inerciā et ꝯſideret ſeip̄m. Hu go. Multe ſcīe hoīm. ſed nulla melior qͣꝫ qͣ homo ſeip̄m cognoſcit. Ideo dicit Se neca Sūma philoſophia eſt ſuiip̄ius no ticia. Det. Quid ꝓdeſt ſcire curſus ſide rū qn̄ hō nō noſcit ſeip̄m. q. d. nihil. ſed ē fatuitas. Quarti fatui xp̄iani ſunt qui in tali ſtatu viuunt in quo mori inuiti vel lent. ut luxurioſi. adulteri: et omnes qui ſcienter viuunt in mortali peccato. qꝛ ſciunt ꝙ nō eſt ſalus in ſtatu tali. et tamē no lūt ceſſare nec deſiſtere. O fatuitas mag na: ꝙ nunqͣꝫ vna hora ſecuri ſunt. Eccle ſiaſtes. ix. Neſcit homo finē ſuū. Sed ſi cut aues capiunt̉ laqueo et piſces hamo. ſic homo in tēpore tribulatōis.i. mortis. Nā homo neſcit tꝑus an manee: meridie vel veſpere. die vel nocte moriet̉. iuxta illd̓ Iob. xxxij. Neſcio qͣꝫdiu ſubſiſtam ⁊ tollat me factor meꝰ. Neqꝫ hō ſcit locū vtꝝ in mēſa vel in lecto: vl̓ in domo vel ī foro Dern̄. ꝙ moriemur certū eſt. incertū aūt vbi vel quō. mors vbiqꝫ te expectat. ſed ſi prudens es vbiqꝫ expecta eā. Ideo fatua audacia eſt in peccato mortali viuere immo etiā in mortali obdormire. ut dicit

Sermo. Augꝰ. in li. de verbis dn̄i. Qui in vno peccato mortali obdormit audacior ē qͣꝫ qui cum ſeptē hoſtibus de mortē ſua adinuicē obligatis cōfligit. Heu hoc nō ad uertunt adulteri. fornicarij. ebrij. vſuraxij. ſuperbi et auari. De quibus Eccl̓iaſtes. viij. Sunt impij qui ita ſecuri ſunt ac ſi vitā iuſtorū habeant. Sed hoc vaniſ ſimū iudico. immo fatuiſſimū. qꝛ ſine timo re peccant. non ex ignorātia aut infirmita te humana. ſed ex malicia. Et tales timēt damna rerū. prouidi ſunt ad cuſtodiendū tēporalia. ſed nō curant amiſſionē bonorū ſpiritualiū et eternorū. Tales timēt infirmitatē et mortē corporis. querētes me dicos ad conſeruatōnem vite. ſed non ti ment infirmitates eternas et mortē animarum. cum ẜm Auguſt. maius eſt dam nū in vnius anime amiſſione: qͣꝫ corporū mille. Immo dicit Dern̄. Totus mundus ille non poteſt eſtimari ad p̄cium vniꝰ anime. Ideo prudens homo nec per diem nec per hora in tali ſtatu viuere deberet in quo mori nollet. Cum hortamur in euāgelio Math. xxv. Uigilate: quia neſci tis diē neqꝫ horam. Auguſt. Si neſcis qua hora dn̄s veniet ſemꝑ vigila ut para tum te inueniet. Idem. Latet vltimꝰ dies ut obſeruent̉ omnes dies. id ē. ſingulis diebus ⁊ horis debemus ita viuere ac ſi ſingulis diebus et boris mori deberemus. Quinti fatui chriſtiani ſunt qui querunt quod inuenire nō poſſunt.ſ. lon gam vitā in hoc mūdo. et nō querunt qd̓ raciliter inuenire poſſunt. ſcꝫ virtuoſe vi uere: quod eſt ſapiētis. Eccl̓s. vi. Quid habet amplius ſapiēs ſtulto niſi ut pergat illuc vbi eſt vita.ſ. ꝑ manens. Stultꝰ ve to ſolū videt ut ī hac vita fluida viuat. de quo Sene. Stultꝰ eſt qui querat ut diu viuat. ſed nō ut bene viuat curat. Talis ſatuus fuit diues Luc. xij. qui dixit. Ani ma mea requieſce. ꝯmede et bibe et epula re. habes enim multa bona repoſita in an nos plurimos. Cui dixit deus. Stulte: hac nocte animā tuā repetent a te. que ve ro cōgregaſti cuius erūt. Sic eſt qui the ſaurizat et nō eſt in deū diues.i. non que xit diuitias virtutū. nec cogitat de futura vita. ſed ſolum de p̄ſenti que eſt modi ca. Iob. xiiij. Dreues dies homīs ſunt. Reuera breues. Iaco. iiij. Que eſt vita veſtra vapor ad modicū parens. pͣs. cxliij Dies hoīs ſicut vmbra p̄tereunt. Sed heu multi cogitāt ſuꝑ multa et longa tēpora. et edificant firma edificia. cū tamē hic ſimus hoſpites. Hebre. xiij. Nō habemus hic manentē ciuitatē ſed futuram inquirimus. De p̄ſenti vero vita ſcribit̉ Sapiētie. v. Tanqͣꝫ nūcius p̄currens ⁊ nauis que ꝑtrāſijt fluctuantē aquam. cuius cū p̄terierit nō eſt veſtigium inuenire aūt tanqͣꝫ auis que trāſuolat ī aere ⁊ nul lū inuenit̉ argumentū itineris eius. ſꝫ tm̄ ſonitus alarū. aūt tanqͣꝫ ſagitta emiſſa in locū deſtinatū. tanqͣꝫ ſpuma gracilis que a ꝓcella diſꝑgitur. tanqͣꝫ fumus quia vē to diffuſus eſt. tanqͣꝫ memoria hoſpitꝭ v̓nius diei p̄tereuntis. Sic nos nati continuo deſinimus eſſe. Ecce fatuitas magna ꝯfidere in iſtā fluidam vitā Sꝫ diceres. nō debeo habere medicos ad ꝯſeruandū me in p̄ſenti vita. Reſpōdet̉ ꝙ ſic quia ſcribit̉ Eccl̓iaſtici. xxxviij. Honora medicū ꝓpter inſtantē neceſſitatē. et ſubdit. Altiſſimus de terra creauit medicina et vix prudenſ nō abhorrebit eā. ſed dicit ſanc. Thomas in ordine ad vitā gratie ⁊ glorie. Nā ſcribit̉ Iſa. xxx. Expectat nos deus ut miſereat̉ noſtri. et ſic nos intende re viuere debemus ut miſericordiā eius acquiremꝰ. et ut peniteamꝰ. qꝛ dicit apl̓s ad Ro. ij. Ignoras qm̄ benignitas dei te ad penitentiā adducit. Et ſic xp̄us ait pa ralitico. xxxviij. annis in infirmitatē iacē ti. Uade amplius noli peccare ne deteriꝰ tibi ꝯtingat Sexti fatui xp̄iani ſunt qͥ bona oꝑa faciunt ſed recta intentōe carēt. Hi ſunt qui lampades habent bonorū operū ſꝫ carent oleo recte intētōis De qͥbꝰ Aug. de ꝟbis dn̄i. Qui nō ꝓpterea gaudēt ut ītrīſecꝰ deo placeāt n̄ hn̄t oleū ſecū.

Barbara De ſancta nihil em̄ habent dū ꝯtinēter viuūt niſi id qd̓ in laudibꝰ hoīm attingūt De talibꝰ d. Gre. Qui rectā intētōꝫ in oꝑe nō tenēt totū opꝰ amittūt. Cui ꝯſonat mgr̄ ī. ij. ſē tētiarū. di. xl. Actus ſimpl̓r mali ſūt qͥ ꝑ uerſam intentōeꝫ hn̄t. hi dicent ī iudicio date nobis de oleo vr̄o. i. ꝓhibete nobis te ſtioniū bonoꝝ oꝑuꝫ. rn̄dēt prudētes. ite potiꝰ ad vēdētes et emite vob̓.i. ad hoīeſ adulatores qͦꝝ laudē deſideraſtis ⁊ accep taſtiſ. qͣſi dicerēt. qͥd ꝓdeſt vobis laus ho minū niſi ſonus ꝟboꝝ trāſeūtiū. ceſſat hō laudare. ꝑdet ypocrita p̄miū ſuū. fatuus mercator eſt qͥ exponit merces ſuas nihil habētibus. et ſic ypocrite oꝑa bona faciūt ꝓpter aſpectū et laudē hoīm. De quibus Eccī. xx. Laſciuꝰ ⁊ imprudēs nō ſeruabit tꝑus.ſ. futuꝝ ad remunerandū Septimi fatui xp̄iani ſunt qͥ bona oꝑa agunt ⁊ charitatē nō hn̄t. De qͦ gre. Sic̄ lampas nō lucet ſine oleo ſꝫ fetet. ſic opus bonū ſi ne charitatis vnctōe deo nō placꝫ. De qͦ apl̓s.i. Cor. xiij. Si caritatē nō habuero nihil ſum.ſ. in ꝯſpectu dei. Un̄ Hilariꝰ ſuꝑ Ioh. Fruſtra ē oīs oꝑatio niſi dei aſ ſit dilectio. Sed d. q̄re charitas ſigna tur ꝑ oleū Rn̄det̉ ſeptē de cauẜ vt dic̄ plinius ẜm ſeptē ꝓprietates ſeu ſil̓itudines olei charitati ꝯꝑatas. Prima oleū ē dila tiuū. nā ꝑua gutta ſtillās in veſtē in mag nū dilatat̉ ſpaciū. ſic charitas nō manꝫ in cluſa. ſed oꝑat̉ ⁊ dilatat̉ in multa bona opera. De qͦgre. Charitas nō eſt ocioſa. ſꝫ oꝑat̉ magna ſi eſt. et nō ſolū qͦ ad ſe: ſꝫ ec qͦ ad alios. ſicut apl̓us inqͥt. i. Cori. x. Nō q̄rens qd̓ mihi vtile eſt ſed qd̓ multis vt ſalui fiāt. Scd̓a ꝓprietas. oleū ē penetra bile. ſic charitas penetrat interiora cordiſ nō ſolū exterius.i. ꝟbis. De qͣ d̓r.i. Ioh. iij. Filioli nō diligamus ꝟbo et līgua ſed oꝑe et veritate. nō ſicut hi de qͥbꝰ ſcribit̉ ad Titū. i. Cōfitent̉ ſe noſſe deū ꝟbis. fa ctis aūt negant. O qͦt ſunt tales. de qͦ pͣs. lxxvij. Dilexerūt eū in ore ſuo. ⁊ līgua ſua mētiti ſunt ei. Cor aūt ip̄oꝝ nō erat rectū cū eo. nec fideles habiti ſunt in teſtamēto eius. ut dicētes ſe xp̄ianos et agētes oꝑa diaboli. Math. vij. A fructibꝰ eoꝝ ꝯgͦſce tis eos. Orige. Quid ſꝑatis in hͦ ſaluari ꝙ xp̄iani appellamī. nā nomē xp̄iani non ſaluat hoīem ſed opus. iuxta illd̓ Math. vij. Nō omnis qͥ dicit mihi dn̄e dn̄e ītra bit regnū celoꝝ. ſed qͥ volūtatē facit patrꝭ mei qͥ ē in celis hic eſt qͥ intrabit ī regnuꝫ celoꝝ. Nā dicit apl̓us.i. ad Cor. iiij. Nō eſt regnū dei in ẜmone. Tercia. oleū non eſt ſonoratiuū ſed leniter cadit cū fundit̉. ſic charitas nō cū indignatōe agit opꝰ ſꝫ pie. De qͦ apl̓us.i. Cori. xiij. Charitas n̄ agit ꝑperā. nō irritat nec irritat̉. ſed implet illud Gre. Qui ꝟe deū amat oīa eqͣ liter portat. Uidemꝰ ꝙ rota n̄ vncta mur murat aūt ſonat. Sic hoīes charitatē nō hn̄tes cū murmuratōe et difficulter operant̉. Orige. Plura nō toleramꝰ qꝛ charitatē nō habemꝰ. Quarta. oleū ē leuitiuū. ſic charitas oīa gͣuia facit leuia. Gre. Amāti nil eſt difficile. ꝓpter qd̓ dic̄ ber. Ubi eſt amor ibi nō eſt labor ſed ſapor. vt impleat̉ in hoīe amāte illud qd̓ ſcribit̉ a Gre. Uens q̄ fortiter deū diligit dulce e ſtimat qd̓ amarū ſit. ut btus Laurētiꝰ qͥ dixit. Carbones tui mihi refrigeriū p̄ſtāt Quīta. oleū ē purificatiuū. qꝛ ferrū vel ca libē politū a rubigine ꝯẜuat. ſic charitas ꝯẜuat hoīem a rubigine pctī. i. Petri. iiij Charitas oꝑit multitudinē pctōꝝ. ut pa tet de maria magdalena. Lu. vij. Dimiſſa ſunt ei pctā multa qm̄ dilexit multum. Ideo ꝓuer. x. d̓r. Uniuerſa delicta oꝑit charitas. et Gre. in omelia. ſuꝑ Lu. vij. Quid fratres credimus dilectōnem niſi ignē. qͥd culpā niſi rubiginē. tanto plus rubigo peccati ꝯſumit̉ qͣnto plus mēs ho minis accendit̉ charitate. Sexta oleū ē ꝯditiuū cibi. ſic charitas gratificat et ornat cetera bona oꝑa. De qͣ aug. Charitaſ ē q̄ valet ad oīa. ſine qͣ nihil valēt oīa Nā ſic̄ cibꝰ ſine ꝯdimēto. ſic alia oꝑa bona ſine charitate. Nā nō gͣtificant hoīeꝫ quo ad deū. Iō Hugo ī li. de laude charitatiſ Oīa ſacramēta hr̄e potes ⁊ malus eē po

Sermo. VI. tes. ſed cū charitate malus eſſe nō potes. Ideo ſubdit ibidē. Dilige ⁊ fac quicquid vis. qꝛ diligētibꝰ deū oīa cooꝑant̉ in bonū Ro. viij. Septima. oleū eſt ab arbore ꝓceſſiuū. ſic charitas fluit et fluxit ab arbo re ſancte crucis. vn̄ Dern̄. Nihil te mihi reddit ita amabilē o bone ihū qͣꝫ calix quē bibiſti.ſ. in arbore ſancte crucis. Idcirco ſi es frigidus in dei amore. appropinqͣ ad hanc oliuā.i. recordare paſſionis dn̄ice. De qͣ Damaſ. Quid magis ad charitatē accēdit qͣꝫ ꝙ ꝓprio filio ſuo nō peꝑcit deſed ꝓ nobis oībꝰ tradidit illū. Hoc oleuꝫ charitatis habuit btā Darbara. qꝛ patrē reliquit. mundū ſpreuit. corpus ad penaꝫ mortis dedit. ut patet in eius legenda. Sermo VI. ad idem. Cce ſponſus ve nit. exite obuiā ei. ſcribit̉ Mat. xxv. ⁊ legit̉ de ſancta Darbara ꝓ euāgelicali officio In ꝟbis p̄miſſis duoinnuunt̉. Primo ꝓnūciat xp̄i aduentum amoroſū. Scd̓o incitat ad occurſum eiꝰ glorioſū. primū ibi. ecce ſpōſus venit. ſecū dū ibi. exite obuiam ei. De prīo dicit. ecce ſpōſus.i. xp̄s venit Pro qͦ ſciendū du plex eſt aduētus xp̄i qͣntū ad pn̄s.ſ. ad ho minē et in hoīes. hoc ē in carnē ⁊ in mētē. Primus ē aduētus ad hoīes in carnē. d̓ quo Iſa. xxxv. Deus ip̄e veniet et ſaluabit nos. ſꝫ quō. tanqͣꝫ ſpōſus venit. copulando ſibi humanā naturā. Gen̄. i. Erūt duo in carne vna.i. due nature ī vno ſuꝑpoſito.ſ. diuina et hūana. De qͦ athanaſiꝰ Perfectꝰ deꝰ ꝑfectus hō ex aīa rōnali et hūana carne ſubſiſtēs. igit̉ ſpōſus ē dei fi lius ſponſa ꝟo hūana natura. Sap̄. viij. Queſiui te mihi aſſumere ſponſam. Et ꝓ pter hͦ ꝑanymphus fuit angelꝰ a deo miſſus Lu.i. ad ꝟginē mariā. Thalamꝰ ꝟo ē ꝟginis alius. de qͦ pͣs. Tāqͣꝫ ſpōſus ꝓce. de tha. ſuo. Et nūc hūc aduentū recolit eccl̓ia. ⁊ hortat̉ nos ad occurrēdū ei dicēs Occurramꝰ obuiā ſaluatori nr̄o. Sed d. quō debemus ei occurrere. Rn̄det̉ per gratiaꝝ actōes. De qͦ amb̓. ſuꝑ Luc. Ni hil deo digniꝰ ꝓ ſua incarnatōne referre poſſumus qͣꝫ ut gr̄am agamus dicēdo cū pͣs. cij. Dn̄dic aīa mea dn̄o. ⁊ oīa q̄ intra me ſunt nomī ſancto eiꝰ.i. ex oībus viribus aīe.ſ. ꝑ ītellectū ꝯgͦſcēdo. ꝑ memoriā nō obliuiſcēdo. volūtate diligendo. De qͦ Dern̄. Non tm̄ ꝟbo ſed oꝑe et ꝟitate de bemus grās agere. Ad qd̓ hortamur ꝑ ꝓ phetā Thobiā. c. xij. dicētē. Dn̄dicite de um celi et corā oībꝰ viuētibꝰ confitemī ei. qꝛ fecit nobiſcū miſcd̓iaꝫ ſuā. Reuera mi ſericordiā maximā. magna fuit miſericor dia nobis exhibita in creatōe. maior ī om niū creaturarū ſubiectōe. ſꝫ maxima ī hūa nitatis ſuſceptōe. De quo Aug. li. xiij. de trinitate. c. penul. In rebꝰ ꝑ tꝑus ortꝭ illa ſūma eſt gr̄a ꝙ hō in vnitate ꝑſone deo ꝯiūctus ē Ideo hortamur Ecci. xliij. Dn̄ dicētes dn̄m exaltate illū qͣntū poteſtis. qꝛ maior eſt om̄i laude. q. d. Nō ſufficimꝰ eū laudare ꝓpter bn̄ficiū incarnatōis Iō etiā in die natiuitatis xp̄i et ꝑ totā hebdo madā canit eccleſia. gͣtes nunc oēs redda mus dn̄o. Et ber. in ẜmone de natiuitate dicit. Tātā dulcedinē in carne exhibuit: vt duxiſſimi cordis ē qͥ eū toto cordis affe ctu nō diligit et bn̄dic̄. Obuiamꝰ igit̉ ei cū turba clamāte in euāgelio Math. xxi. Dn̄dictus qͦ venit in noīe dn̄i Secun dus aduētus xp̄i eſt in hoīes.ſ. in menteꝫ ꝑ gr̄am. De quo acha. ij. Letare filia ſi on ecce venio et habitabo in medio tui.ſ. ī corde ꝑ gr̄am. De qͦ Oſee.ij. Sponſa bo te mihi in fide. in miẜicordia et miſera tōibꝰ. Ideo dicit̉ ī themate. ecce ſponſuſ renit. Un̄ ly ecce ſignificat qḋdā mirabile ⁊ magnū. Quid maiꝰ ⁊ mirabiliꝰ ⁊ vtiliꝰ qͣꝫ ꝙ deꝰ cuiꝰ magnitudīs nō ē finis pauꝑcule anīe amore velit ꝯiūgi. ut poſſet dici illd̓ exo. xiiij. State ⁊ videte magͣlia q̄ deꝰ facturꝰ ē hodie. Quid maiꝰ ⁊ digniꝰ qͣꝫ ꝙ deꝰ d̓r aīe ſpōſus: ut ī textu. Ecce ſpōſus veīt. nō dic̄. ecce rex venit. iudex ve nit. dominus venit. quia ſub his nominibus cōtinet̉ aliqͥd reuerētie et timoris.

Barbara De ſancta Sponſus do nihil qͣꝫ purū amorē exigit Sed qꝛ omnis actus amādi ꝯſurgit ex aliqͣ ſil̓itudine. De quo Eccī. xiij. Omne a nimal diligit ſibi ſil̓e. Sed aīa rōnalis eſt creata ad imaginē dei et ſil̓itudinē. et ergo nō ſolū gratuita ſed naturali qd̓āmodo in clinatōe debet deū diligere. qꝛ nō priꝰ dile ximus eū. ſed ip̄e prior dilexit nos.i. Iohan. iiij. Ideo Dern̄. ſuꝑ Can̄. Quis di gne pēſare poterit qͣnto affectu noſ diligit vt aīam ſponſam vocet. Nam aīa inferi or eſt genere et ſpecie. genere: qꝛ de ea ſcri bit̉ Iſa. liij. Generatōeꝫ eius quis enarrabit. q. d. nullus.i. omnes aīe nihil ſunt ī reſpectu dei. Scd̓o inferior ſpecie. Iob. x. v. Celi nō ſunt mūdi in cōſpectu eꝰ. Tercio inferior degnitate. quid enim digniuſ deo. qͥd indignius anīe peccatrici. Iob. xi. Excelſior eſt celo. quid facies. ꝓfundior inferno.ſ. rōe ſtatus peccati. q. d. Attēde tuam dignitatē et infirmitatē. ac dei tibi exhibitā pietatē atqꝫ gr̄am. De qͣ Dern̄. Unde o anima mea tibi hec gratia ut dicaris dei ſponſa Dixi ſcd̓o incitat noſ ad occurſum eius gratioſum. cū ſubdit. ex ite obuiā ei. Pro quo ſciendū. huic ſpon ſo anime debemꝰ obuiare tripliciter Pri mo cū p̄paratōe decēti. Scd̓o cū deſiderio vehemēti. Tercio cū amore excedēti. Dixi primo cū p̄paratiōe decenti ad modū caſte mulieris q̄ audiēs ſponſum veni re primo ingredit̉ thalamū. Scd̓o reſpicit ſpeculum. Tercio abſtergit maculas. Quarto ornat ſe veſtibus. Spūaliter. ſic fidelis ac deuota aīa audiēs appropinqua te ſponſum aīe primo dꝫ intrare cubiculū cōſcientie. iuxta illud Eccī. xxxij. Precur re prior in domū tuā.ſ. conſcientie. Dicit em̄ Greg. ſuꝑ Ezech. In om̄i tꝑe hō de bet tacite ad mentē recurrere. quod etiam docet Iſaias. xxvi. c. Intra cubicula tua. notāter dicit tua: nō aliena Gre. Curioſi tas eſt alioꝝ vitā īueſtigare et ſeip̄m igno rare Sed d. qͥd faciam in cubiculo mē tis et ꝯſcīe mee. Rn̄det̉ ꝙ ibi debes vide re defectꝰ tuos. ẜm illud Ezech. viij. Ingredere et vide abominatōes animalium id ē animales inclinatōes et vniuerſa ido la depicta.i. vicia. ſubdit. Adhuc ꝯuerſuſ videbis abominatōes maiores. qꝛ quāto plus cōuertimur ad interiora. tāto limpi dius ꝯgnoſcimꝰ. qꝛ dicit Dohe. Nemo eſt tam ꝯpoſite felicitatis qui nō in aliqua parte cū ſui ſtatus qualitate rixet̉. Secū do ſtatuit ſpeculum. ut docet Hiere. xxxi. Statue tibi ſpeculū et pone amaritudineſ Speculū eſt ſacra ſcriptura. Iaco.i. Si qͥs eſt auditor verbi et nō factor. hic comparat̉ viro ꝯſiderāti vultū natiuitatꝭ ſue in ſpeculo. vbi Gre. dicit. Sacra ſcriptu ra quaſi ſpeculū ꝓponit̉ ut interior noſtra faciēs videat̉. ibi cōſideramus defectꝰ.i. peccata nr̄a et exceſſus. et nō ſufficit ꝙ qͥs videat ſordes Ideo tercio requirit̉ ꝙ ſe la uet et maculas abſtergat. iuxta illd̓ Gre. Tergat ſordes praui oꝑis qͥ p̄parat deo domū mentis. Nā nihil ꝓdeſt hoī videre maculā et nō abſtergere. Sic nō ꝓdeſt ꝯgnoſcere pctā in ſermone: ⁊ n̄ ꝯteri nec ꝯfiteri ⁊ vitā corrigere. Dicit nāqꝫ Aug. Hic eſt dilectus dei qui peccata ſua reſpi cit: et reſpiciendo corrigit. Subdit idem nā ibi ceſſat vindicta diuina vbi correctō p̄ceſſit humana. Sed heu multi ſunt qui in hoc ſpeculo reſpiciūt: ſcripturā ſacram audiūt et legūt. nō vt ſe emendēt. ſed tātū ut ſciant. Tales non ſunt iuſti. Quia vt ſcribitur ad Roma. ij. Non auditores legis ſed factores iuſtificabunt̉. Non enim ſcientes ſcripturā: ſed ẜm eam viuentes ſaluant̉. Iaco. iiij. Scienti bonū et nō fa cienti peccatū eſt illi. Propter quod inquit Iſido. de ſummo bono. li. ij. c. i. Me lius eſt ſtudiū bene viuēdi: qͣꝫ multa ſciēdi. ergo non ſis cōtentus ut pctā conſide res. ſed ut per contritōem deleas et mundes. Hiere. iiij. Laua a malicia cor tuum hieruſalem ut ſalua fias. Sapientie prīo Non habitabit in corpore ſubdito peccatis. ſed ī animas ſanctas ſe trāſfert. Sapiētie. vij. Clama igit̉ cuꝫ pͣs. pſal. l. Cor mūdū crea in me deus.ſ. ꝑ penitentiam. 3

Bermo. VI. notanter dicit crea. nā gr̄am ꝯuerſioniſ ꝑ nos habere nō poſſumus. teſte ber. Initi um reuertēdi ad deū ē pn̄ia: quā ſine dubio ſpūs oꝑatur in nobis: nō nr̄ ſed dei. Rō quis em̄ ad ignē venerit algēs ⁊ cale factus fuerit vtiqꝫ noſcit ab igne ſibi veīſ ſe calorē. quem ſine illo habere nō potuit. Sic gͦ qui iniquitate frigidus eſt. ſi poſtmodū feruore pn̄ie accendat̉. nō dubitet adueniſſe ſpm̄ ſctm̄. ꝯſcīaꝫ arguentē ⁊ ani mam illuſtrantem. ẜm illud Hiere. xxxi. Poſtqͣꝫ ꝯuertiſti me egi pn̄iam. nō dicit ego cōuerti me. Attn̄ poſſumus cooꝑari ad pn̄iam. ut inqͥt apl̓s.i. ad Cor. iij. Dei em̄ coadiutores ſumus. Nota qͣttuor modis poſſumus cooꝑari deo. Prīo per pctōꝝ reluctatōem ſeu ceſſatōeꝫ. De quo Eccī. xxi. Fili ſi peccaſti nō adijcias iterū. ſed qͣſi a facie colubri fuge pctm̄ Seneca. Fuge tꝑus locū et ꝑſonā. ut etiaꝫ docem Eccī. vij. Diſcede ab iniquo: et deficient mala. Metriſta. De ꝯſorte malo ſit menſ tua ſepius egra. Et ecc̄i. iij. Qui amat pe riculū ꝑibit in illo. Et ſic tales pctōres oc caſionē pctōꝝ nō fugientes: neqꝫ a pctīs ceſſantes ꝯmittūt blaſphemiā in ſpm̄ſan ctū. qͥbus deus nec in hͦ ſeculo nec in futu ro remittit: ut d̓r Mat. xij. ꝓpter qd̓ dic̄ Aug. in li. de pn̄ia. Qui ſꝑ plenus iniqͥta te. ſꝑ ſine charitate: torq̄bit̉ ſine fine. Et ꝓpter hͦ ꝓcl̓a trāſitoria punit̉ pena eter na. eo ꝙ peccatores nolūt ceſſare. De quo Gre. Uoluiſſent impij ſi potuiſſent ſine fine viuere: ut ſine fine potuiſſent peccare. Iō ad magnā iuſticiā iudicis ꝑtinet: ut nūqͣꝫ careāt ſupplicio in futuro: qͥ nūqͣꝫ vo luerūt ſine pctō eſſe in pn̄ti ſeculo. Secū do cooꝑamur ꝑ liberi arbitrij in deū conuerſionē. Aug. Qui te creauit ſine te. nō te ſaluabit ſine te.i. ſine tuo libero arbito Nā videmus de lumīe ſolis ꝙ eſt ꝯmūe ſi aūt feneſtra claudat̉ nō intrat. ſi aūt ape rit̉ lumē ſolis intrat. ſic lumē gr̄e eſt cōe. Iob. xxv. Suꝑ quē nō fulget lumē eius Si tn̄ aꝑiat̉ feneſtra liberi arbitrij. ſcribit̉ em̄ de pe. di. ij.§. cui. Cur deus hoīem cōdidit liberi arbitrij ut n̄ ad vicia trabatur inuitꝰ. Nā ẜm Rich. Gr̄a hꝫ ſe ad liberū arbitriū ſicut ſeſſor ad equū. licꝫ pūgat cū calcaribꝰ. tn̄ ſi nō vult ire equus cadit ſub ip̄o. ſic hō ſi nō vult liberū arbitrium ꝯformare deo p̄t manere in pctō. qꝛ ſcribi tur Gen̄. iiij. Subter te exit appetitꝰ tuꝰ ⁊ tu dn̄aberis illi. Dern̄. In nobis ē ſi cō ſentire nolumus. nā nemo deicit̉ inuitus Tercio cooꝑamur in bonū. cū defectū no ſtrū et pctōꝝ ſummā hūili recognitōe co gnoſcimꝰ. dicēdo cū pͣs. l. Qm̄ iniqͥ. m. e go ꝯgnoſco et pctm̄ meū ꝯͣ me eſt ſꝑ.ſ. per diſplicentiā. Aug. Si hō ꝯgnoſcit deꝰ igͦſcit. ꝯgnoſcit vicꝫ dolendo. ⁊ dicēdo cum btō Bern̄. ī meditatōibꝰ. Cogitāti mihi ꝙ deū et pr̄em et creatorē meū offenderiꝫ qua nam frōte oculos meos ad vultū pa tris mei leuē. pudet me ita vixiſſe degene rē. ut īpleat̉ ī me illud pͣs. lxviij. Cōfuſio oꝑuit faciē meā. Quarto cooꝑamur ꝑ affectuoſam orōnem dicēdo cū filio ꝓdigo Lu. xv. Pr̄ peccaui in celū et corā te. Iā nō ſum dignꝰ vocari filius tuus. ſꝫ fac me ſic̄ vnū ex mercēnarijs tuis. q. d. ẜm Hie ro. ſuꝑ Lucā. Mauor pctī obligat me. pō dus ꝯſcīe deprimit me. nō ē ſpes mihi ne qꝫ fiducia niſi ī te. iudiciū et penas timeo amiſi filialē dignitatē. offendi tuā pr̄nalē pietatē. peto miſcd̓iam tuam: ꝯcede mihi mercēnarij ſeruitutem: ut impetret̉ venia ꝑ orōeꝫ vt et iſte. Nā habet̉. Mat. xviij. Serue nequā omne debitū tibi dimiſi: qͦ niam rogaſti me. Propter qd̓ docet Iſi dorus. Quotiēs homo tangit̉ vicio: toti ens debet ſubſequi oratio. Quarto ſpō ſa non ſolū maculas abſtergit: ſed ut ſpon ſo placeat veſtimentis ſe orn at. ſicut legitur Ruth. iij. Lauare filia et induere cul tioribus veſtimentis tuis. dixit. Neomi ad ruth. Spūal̓r. veſtim̄ta aīe ſūt ꝟtutes. De quo Iſi. Sicut corpus ornat̉ veſtibus. ſic aīa ꝟtutibꝰ. De quibꝰ Apoc̄. xvi. Dtūs qͥ cuſtodit veſtimēta ſua ne nudꝰ ambulet. Nā malū dimittere et bonū nō agere eſt nudū corā deo apparere. Ideo

Barbara De ſancta Gre. dicit. Nō ſatis eſt mala nō agere ni ſi qͥſqͥs ſtudeat bonis oꝑbꝰ inſudare. Qd̓ Iſaias. c. i. dicit. Quieſcite ꝑuerſe agere: ⁊ diſcite bn̄ facere. Sil̓r apl̓us ad Colo. iij. Induite vos ſicut dei electi.ſ. veſtimē to ꝟtutū. Nam licet pl̓es ſint ꝟtutes qͣs induere debemꝰ ad obuiandū ſponſo anīe. ſigͣnter tn̄ ſunt due p̄ alijs ꝟtutibꝰ qͥbus ꝯformamur ſponſo aīe nr̄e. vicꝫ puritaſ ⁊ charitas. Uidemus em̄ ꝙ ſpōſus et ſpōſa induūt ſe veſtimētis eiuſdē coloris: in ſignū vnionis ⁊ amoris. De ſponſo vero nr̄o ſcribit̉ Can̄. v. Dilectus meꝰ cādidꝰ et rubicūdus. Sic nos debemꝰ gerere veſtē puritatis candidā. De qͣ Eccl̓s. ix. d̓r. Om̄i tꝑe ſint veſtimēta tua cādida. ut impleat̉ illud Apoca. iij. Ambulabūt mecū ī albis. Itē rubicūdus eſt ſponſus nt̄. ⁊ ſic nos gerere debemꝰ veſtē rubeā.i. veſtē cha ritatis rubricatā in ſanguine dn̄ice paſſionis.i. Petri. iiij. Xp̄o in carne paſſo eadē vos cogitatōe armamī. Nā ex paſſiōis dn̄ice memoria texit̉ veſtꝭ charitatꝭ. De qͣ Damaſ. Amplius ad charitatē nō accen dit qͣꝫ ꝙ deus ꝓprio filio nō peꝑcit ſed ꝓnobis oībus tradidit illū. Hec ē veſtꝭ nuptialis in qua debemꝰ occurrere ſpōſo iheſu xp̄o. qua xp̄s indutus ad nos in hūanitate venit ut dicit Aug. ꝙ ſola caritas fec̄ incarnari xp̄um. Nā charitas eſt via dei ad hoīes. et via hoīm ad deū. alias ſine ve ſte iſta dicet̉ nobis illud Mat. xxij. Ami ce quō hūc intraſti nō habens veſtē nuptialē. Ideo Dern̄. dicit. Niſi qͥs habuerit veſtē caritatis: nūqͣꝫ habebit in futuro ſtolā eterne claritatis. Hoc ꝑpendēs ſan cta Darbara in puritate ꝟginali ⁊ charitate dn̄icali occurrit ſponſo aīe: ut patet ī legēda eius Sermo VII. ad idem Imile eſt regnū celoꝝ decē virginibus. qͥnqꝫ autē ex eis erāt fatue et qͥnqꝫ prudētes Mat. xxv. In ꝟbis p̄miſſis tria innuū tur. Prīo ꝯmēdat̉ in generali ꝟginitas cū dicit̉. Sil̓e eſt regnū celoꝝ decē virginibꝰ. Scd̓o reprobat̉ virginalis fatuitaſ ibi. qͥnqꝫ erāt fatue. Tercio laudat̉ ſctāꝝ virginū ſagacitas. ibi. ⁊ quinqꝫ prudētes Dixi primo ꝯmendat̉ in generali vir ginitas. cū dicit. Sil̓e eſt regnū celoꝝ. x. virginibus. Nota virginitas comꝑatur regno celoꝝ triplici de cā. Prīo ꝓpter dignitatē. ſcd̓o ꝓpter amenitatē. tercio ꝓpter vnitatē. Primo ꝓpter dignitatē. dic̄ Aug. li. d̓ viduis. Dona ē caſtitas ꝯiuga lis. melior vidualis. optima virginalis. Ideo Eccī. xxvi. Oīs pōderatio nō ē digna cōtinentis aīe. Nā magna eſt dn̄tia inter ſtatū matrimonij. vidualē et ꝟgina lē quo ad puritatē. De quo Hiero. Uir ginitas ſe hꝫ ut aurū. viduitas ut argētū. ꝯiugalitas ut ferrū. Itē ſubdit. Uirginitas ut diuitie. viduitas ut mediocritaſ. cō iugalitas ut pauꝑtas. Itē ſubdit. Uirginitas ut pax. viduitas ut redēptio. ꝯiuga litas ut captiuatio. Itē ſubdit. Uirginitas ut regina. viduitas ut dn̄a. cōiugalitas ut ancilla. Itē ꝟginitas ut patria. vi duitas ut portus. cōiugalitas ut pelagus Itē ꝟginitas ut caro ſana. viduitas vt ci catrix. cōiugalitas ut vulnꝰ. qͣꝫobrē Hie ro. ꝯmēdat ꝟginitatē d. Uirgītas ē ſuum ma gēma. thezaurꝰ p̄cioſus margaritꝭ re fertꝰ.i. repletꝰ. idcirco ſaluator in euange lio ꝯꝑat eā regno celoꝝ ꝓpter eiꝰ dignita tē Nā dignitas eiꝰ ī tribꝰ attēdit̉ Pri mo qꝛ a ſolo deo ꝯfert̉. d̓ qͦ Sap̄. viij. nō poſſū eſſe ꝯtinēs niſi deꝰ mihi dederit Iō Aug d. Iubes ꝯtinētiā. da qd̓ iubes et iu be qͥdqͥd vis. Scd̓s in hͦ attendit̉ eiꝰ dignitas qꝛ paucꝭ dat̉. Mat. xix. Nō oēs ca piūt ꝟbū hͦ. qꝛ pl̓es ſunt noīe l̓ etiā corꝑe pauci tn̄ corꝑe et mēte. Tercio in hoc. qꝛ multū app̄ciat̉. eo ꝙ dn̄s in euāgelio centeſimū fructū eis aſſignat. Ideo ſicut aqͥla inter volucres. lucifex inter ſtellas. gem ma inter lapides. ita excellit matrimoniū et viduitatē ꝟgītas. iō Aug. dic̄. O fulgi da ꝟgītas. germana āgeloꝝ. lāpas eccīaꝝ lux aīaꝝ. iō rōe dignitatꝭ ꝯꝑat̉ regͦ celoꝝ

Sermo. VII. Scd̓o virginitas comꝑat̉ regno celorū. ꝓpter amenitatē. qꝛ eſt locus amenus et pulcer. qꝛ nihil coinqͥnatū intrabit in reg num celoꝝ. Apoca. xxi. ⁊ ſic ſtatus virginalis. Sap̄. iiij. O qͣꝫ pulcra eſt caſta ge neratio. ut Ambro. li. de ꝟginitate dicit. Pulcritudinē maiorē quis exiſtimet niſi ꝟginitatis decorē. que amat̉ a rege: ꝓbat̉ a iudice. dedicat̉ a dn̄o acceptat̉ a deo Sap̄. vi. Incorruptio facit eſſe ꝓximum deo. ꝓpter qd̓ Iohānes euāgeliſta virgo electus ꝓximior fuit xp̄o in cena: recumbens ſuꝑ pectus eiꝰ. Suꝑ quo venerabil̓ Deda dicit. quē p̄rogatiua caſtitatꝭ am pliori dilectiōe fecerat dignum. idcirco ē amenus et pulcer ſtatus ꝟginitas: ut inquit Aug. O qͣꝫ dulces ſunt fructus caſtitatis. nam ſingulariter reficit̉ in eis dominus maieſtatis. Tercio ꝟginitas cōparat̉ regno celoꝝ ꝓpter vnitatē. Nā ſicut āgeli et ſancti in celo vniti ſunt d̓o ut dicit Aug. in epl̓a ad cyrillū. ꝙ nihil volūt niſi quod deus vult. ſic ꝟgines vnite ⁊ deſponſate deo. iuxta illud. ij. Cor. xi. Deſpondi vos vni viro virginē caſtā ex hibere xp̄o. ſignanter de ꝟginitate ꝑ votū que maior eſt qͣꝫ ꝯtinere ꝑ ſimplex ꝓpoſitū. Et exēplificat Ciprianus. Sicut dās arborē cū fructu plus cōfert qͣꝫ qui fructū ſimplicē tribuit. ſic ſeruās virginitatē cū voto. qꝛ talis frangit eius liberū arbitriū ꝓpter deū qd̓ ſibi iā nō licet qd̓ priꝰ licu iſſet: ut dicit ſanc. Tho. in ſcd̓a ſcd̓e. An̄ votū eſt libertas. pꝰ votū vero neceſſitas qꝛ valde peccat pꝰ votum: qꝛ iā ē xp̄o deſponſata. Ideo augꝰ. de bono viduitatis dicit. Que n̄ incepit deliberet. que aggreſ ſa eſt ꝑſeueret. Scribit̉ eī Ecēs. v. Mul to meliꝰ eſt nō vouere qͣꝫ poſt votū promiſſa nō reddere. Dixi ſcd̓s reprobat̉ virginalis fatuitas cū dicit̉. qͥnqꝫ exant fatue. q. d. quinqꝫ ſunt vicia que virginalē caſtitatē oſtendūt fatuā. Primū viciū eſt ſuꝑbia. De quo Aug. Quid ꝓdeſt cō tinētia ſi adeſt ſuꝑbia. Gre. in mora. dic̄ Perit om̄e qd̓ agit̉ niſi ī hūilitate cuſtodiat̉. Ideo pͣs. cxviij. dicit. Suꝑbi iniqͣ agebant vſqꝫ quaqꝫ. ꝓpter qd̓ dicit Aug. li. de virginitate. Nō ſolū p̄dicāda eſt ꝟginitas ut ſeruet̉. ſed etiā āmonēda ne infletur. Iudith. ix. Suꝑbi nō placuerunt tibi dn̄e ab initio. Dern̄. Audeo dicere ꝙ nec ꝟginitas marie placuiſſꝫ dn̄o ſine hu militate. Scd̓m viciū eſt ſuꝑfluitaſ ci bi et potus. qꝛ gula generat luxuriā: ut mr̄ filiā. ut habet̉ Ezech. xvi. Hec fuit iniqui tas ſodome ſororis tue. ſuꝑbia. ſaturitas panis. ⁊ abūdantia ⁊ ociū. Ideo hiero. di cit. Nemo oneret̉ cibis vſqꝫ ad inflatōeꝫ rētris. Gre. Dū vēter nō reſtringit̉ cuncte virtutes obruunt̉. Nō ſolū eſt vicio ſuꝫ ꝟginibꝰ ſuꝑfluitas cibi. ſed et potus. Ideo Ephe. v. Nolite ineb̓ari vino in qͦ eſt luxuria. ꝓuerbiorū. xx. Luxurioſa res eſt vinū et tumultuoſa ebrietas. Quicun qꝫ his delectat̉ nō exit ſapiēs.i. de nume ro ſapientū. ꝓpter qd̓ dicit̉ in cano. xxxv. di. Ante oīa vitet̉ ebrietas que oīm viciorū fomes ⁊ nutrix ē. ut patet in Loth. qͥ inebriatus vino duas filias carnales violauit. Hinc eſt ꝙ btūs Aug. ait. Faciliꝰ ꝯſeruatur ignis et aqua ī vno vaſe qͣꝫ cū ſuꝑfluitate cōtinentia Terciū viciū eſt ociū. De quo Dern̄. Oīm temptationū et malaꝝ cogitationū et inut liū initiū eſt ociū. Ideo Hiero. dicit. Sꝑ aliqͥd operꝭ facito ne te dyabolus inueniat ocioſum. Eccī. xxxiij. Multā maliciā docuit ocioſi tas. Eccl̓s. ix. Qd̓cunqꝫ p̄t facere manuſ tua inſtātex oꝑare. Dern̄. Qui in labore hoīm nō ſunt: in labore demonū erunt Quartū viciū eſt viroꝝ frequēs ꝯuerſatio. Un̄ hiero. Uir et virgo. ignis et palea dyabolus flare nō ceſſat niſi incendat̉ Et nō ſolū de ꝟginibꝰ intelligendū eſt: ſꝫ etiā de mulieribꝰ. ꝓuer. vi. Nūqͥd p̄t hō ignem in ſinu ſuo abſcōdere: ut veſtimen ta ſua nō ardeant. aūt ambulare ſuꝑ prunas ut nō ꝯburant̉ plante eꝰ. ſic qui ingredit̉ ad mulierē ꝓximi ſui: nō erit mūdus cū tetiger team. Ideo cū muliere nō ſunt multa colloqͥa habenda. Nēo in ſe ꝯfidat

Barbara. De ſancta ſi ſanctus ē tn̄ ſecurus nō eſt: ut dic̄ Auguſt. Dreuis ſermo et aſꝑ cū virginibꝰ ē habendus. Nec minꝰ ideo cauēde ſūt qꝛ bone et pie ꝯuerſatōis. quāto melioris fame ſunt. tanto magis alliciūt. qꝛ ſub affectu pietatis ſe occultat freq̄nter fax impie libidinis. ut patet in Thamar. ij. Regū xiij. quā amon frater carnalis eius corru pit. qꝛ fuit ſola cū ſolo amicabili ꝯuerſati one ꝯiuncta. Quintū viciū eſt defectus dei charitatiſ. De qͦ in textu. fatue ꝟgineſ nō ſumpſerūt oleū ſecū Qd̓ tractās btūs Bern̄. dicit. Caſtitas ſine charitate n̄ pla cet deo. Eſt em̄ caſtitas ſine charitate ſic̄ lāpas ſine oleo. fetet em̄ lampas ⁊ nō lucꝫ ſine oleo. ita caſtitas ſine charitate: ut in ſex. prīo huiꝰ feſtiuitatis ptꝫ. Tercio dixi laudat̉ ſanctaꝝ virginū ſagacitas. cū d̓r. quinqꝫ prudētes. ac ſi patēter diceret. quinqꝫ ſunt virtutes q̄ ſanctas faciūt vir gines Prima ꝟtus eſt hūilitas. De qͣ Dern̄. ſuꝑ miſſus ē. Pulcra eſt ꝑmixtio virginitas et hūilitas. qꝛ hūilitas ꝯmendat virginitatē et ornat. Quāobrem btā ꝟgo maria oblita ꝟginitate de ſola humi litate gloriat̉ dicēs Lu.i. Reſpexit hūilitatē ancille ſue. Ideo Dern̄. dicit. Laudā da eſt ꝟginitas. laudabilior ē hūilitas. ꝟginitas ꝯſulit̉. hūilitas p̄cipit̉. De iſta dicit̉ in euāgelio. Qui p̄t caꝑe capiat. de illa ꝟo ſcribit̉. Niſi efficiamini ſic̄ ꝑuu li: intellige humiles. nō intrabitis in regnū dei. Augꝰ. Audeo dicere ſuꝑbis vtile eſſe cadere ut in eo in quo extollunt̉ hūili ētur. qꝛ plus expedit ꝟginē nō eſſe qͣꝫ deginitate inſoleſcere.i. ſuꝑbire Scd̓a ꝟ tus q̄ ꝑtinet ad prudentiā ſeu prudentem virginē eſt ſobrietas. ad Titu. ij. Sobrie ⁊ iuſte ac pie viuamus in hoc ſeculo. Au guſtinus. Sobrietas eſt cuſtos diuinoꝝ ſtudiorum. diſciplina morum. Licet perti net ad om̄es. ſignanter tn̄ ad ꝟgines que dn̄t eſſe ſobrie et moderate in cibo et potuqꝛ ſcribit̉ de cibꝰ Hiere. v. Satutaui eoſ ⁊ mechati ſunt. De potu ꝟo dic̄ Hiero. et habet̉. xxxv. di. Uenter vino eſtuās ci to ſpumat in libidinē. Itē vinū eſt ꝟgini tatis venenū. Nam ſi Iudith vinū bibiſ ſet cū oloferne cōcubuiſſet Tercia ꝟtuſ eſt laborioſitas. vn̄ Aug. de ſacris ꝟgini bus dicit. Dn̄ica ꝟgo in domo dei poſita lanifico oꝑi inſiſtere dꝫ. Rō qꝛ ociuuē via ad libidinē. Un̄ poeta. Ocia dāt vicia fu giant gͦ ꝓcul illa. Et iterū poeta. Querit̉ egiſcus. cur ſit factus adulter. In ꝓmpto cauſa qꝛ deſidioſus erat. Ideo Detn̄. dic̄ Ocioſitas eſt mr̄ nugaꝝ ⁊ nouerca ꝟtutū Quarta virtus eſt pudicicia. Unde Eccī. xxvi. Gr̄a ſuꝑ gͣtiam mulier ſancta et pudica. Aug. ꝯͣ iulianū li. iiij. dic̄. Pu dicicia eſt res anīe: et corꝑis virginitas. Nam illa in aīa ꝑmanēte poteſt iſta tolli de corꝑe violenter. et tn̄ manet in aīa. Illa aūt in corꝑe nō manēte laſciua volūtate corrūpit̉. Ideo amb̓. ſuꝑ Lucā dic̄. Diſce virgo vitare laſciuiā. Maria em̄ angeli ꝟebat̉ ſalutatōem q̄ pudicicie ingerit timorē. Un̄ Dern̄. ſuꝑ miſſus eſt. Que rere virgīes ſunt ſemper pauere debēt.i. timere. nunqͣꝫ ſecure. ſcientes in vaſis ſic tili p̄cioſum theſauꝝ portare. Itē pudicicia vitet viroꝝ ꝯuerſatōem et ꝟboꝝ mul tiplicatōem. De quo Ambro. Uirgo que xp̄m q̄rit nō debet eſſe vulgaris.i. ꝯmuis nō in foro. non in plateis. nō ī vocegarru la. nō greſſu lubrica. Ideo amb̓. de vidui tate dicit. Cuſtodi ꝟgo vias tuas ut nō delinqͣs ī līgua tua: qꝛ et bona loqͥ plerūqꝫ crimē ē virgini.ſ. ſi ꝓcaciter nō ꝓut oportet qn̄ vel vbi. Hugo dic̄ Si virgo es cu ſtodi diligēter qd̓ habes. Dicit nāqꝫ auguſt. de vita xp̄iana Quo ſublimior ē glo ria eo maior ad cuſtodiendū dꝫ eſſe cura. Quinta virtus eſt charitas. de qͣ in euāgelio dicit̉. prudētes ꝟgines acceperūt oleū in vaſis ſuis cū lāpadibꝰ.i. charitatē que omnes ꝟtutes illuminat. ſine qua nullū opus bonū deo placere p̄t. Un̄ prīa Cori. xiij. d̓r. Si linguis hoīm loqͣr et an gelorū. et ſi oēm meā ſub̓am erogauero in vſus pauperū: et corpus meū in ignē tradidero. ita ut ardeā. charitatem vero non

VIII. Sermo. habuero nihil mihi ꝓdeſt. Dern̄. ī epl̓a ad Senonē. Tolle charitatē: caſtitas nō placet deo. Hoc attendens ſctā Darbara oleū charitatis in vaſe cordis habuit. di cit em̄ btūs Aug. Quantū qͥs deſpicit et ꝓpter deū derelinqͥt. tm̄ diligit. Ip̄a vero reliquit patrē et patrimoniū. totūqꝫ mūdum ꝓpter xp̄m: vt patet in eius vita. De ſancto Nicolao epiſcopo. Sermo VIII Emento creato ris tui in diebꝰ iuuētutis tue. ſcri in bit̉ Eccl̓s. xij. et ꝓponit̉ ad laudē et honorē btī Nicolai in feſto hodierno. In ꝟbis p̄miſſis duo innuunt̉. Prīo bortamur ad dei ꝯmemoratōem. ibi. me mēto creatoris tui. Scd̓o ſubiūgit tꝑis determinatōnem. ibi. in diebꝰ iuuētutis. De primo dicit. Memēto creatoris tui. Pro qͦ ſciendū. tria habemus a creatore nr̄o. Prīo ea que ducūt ad timorē. Secūdo ea q̄ mouent ad amorē. Tercio ea q̄ mouent ⁊ incitāt ad gͣtiarum actōnem. Prīo debemꝰ ꝯmēorare ea q̄ incitāt ſeu q̄ incutiūt timorē. ⁊ ſunt duo. Primū eſt ire dei ꝓuocatio. de qͦ Deutro. ix. Memē to et ne obliuiſcaris quō ad iracundiā ꝓuocaueris dn̄m deū tuū.ſ. ꝑ peccatū. Nā iraſcit̉ pctō. Eccī. xij. Altiſſimus odio hꝫ pctōres. Et qͥs eſt qͥ nō offendit. Iaco. iij In multis em̄ offendimus oēs. Qui ſūt qͥ non peccauerūt. Ro. iij. Oēs peccauerūt et egēt gr̄a dei. ꝓpter qd̓ exhibet ſe reū btūs Aug. ī li. de q̄rēdo deū dicens Terret me vita mea. quia niſi ſterilitas in ea Si qͦs fructus hꝫ: aut ſimulatū. aut imꝑfectū: aut corruptū. Idcirco timendū ē ⁊ pn̄ia agenda eſt: ut docemur Apocal̓. ij. Memēto vnde excideris et age pn̄iaꝫ. qꝛ hͦ eſt remediū cōtra dei irā: ut ſcribit Cri ſo. ſuꝑ epl̓am ad Heb̓. Nullū delictoruꝫ tale remediū ſicut incōtinuata memoria eorū dicēdo cū Hieremia Tren̄. iij. Memoria memor exo. ⁊ tabeſcet in me anima mea. Nā ꝑ talē memoriā Ezechia ſacqui ſiuit dei miẜicordiā: et ꝓlongatōem vite ſue. xv. annoꝝ. dicēs Iſa. xxxviij. Recogitabo tibi oēs annos meos in amaritudi ne aīe mee. Scd̓m qd̓ memorādū eſt qd̓ incitat ad dei timorē eſt mortis et iudicij dei meditatio. Unde ecc̄s. xi. Si hō mul tis annis vixerit. ⁊ in his oībus letꝰ exit. meminiſſe dꝫ tenebroſi tꝑis.ſ. mortis et diei neceſſitatꝭ.i. iudicij. vbi homo neceſſi tate anguſtiat̉ ad reddendū rōeꝫ. De quo Dern̄. in meditatiōibꝰ. Statim pn̄tabor an̄ diſtrictū iudicē. de oībus oꝑibꝰ meis redditurus rōeꝫ. Tūc demiſſo capite ma le ꝯſcīe in iudicio ſtabo: ⁊ dicet̉ mihi. Ec ce hō et oꝑa eius Hoc debemꝰ memorari ꝓuer. xij. Cogitatōes iuſtoꝝ iudicia Hoc fecit Hiero. dicēs. Siue ꝯmedo ſiue bibo ſiue aliquid aliud facio. ſꝑ ſonat vox tu be in auribꝰ meis. ſurgite mortui. Et hec memoria inducit timorē. pͣs. cxviij. A iu dicijs em̄ tuis timui. Timor em̄ oꝑatur peccati vitatōem. Eccī.i. Timor dn̄i expellit pctm̄. De quo ⁊ fabianꝰ papa: ⁊ ba bet̉ in can̄. xi. q. iij. Qui oīpotentē deū me tuit. nec ꝯͣ deū nec ꝯͣ eccl̓iam: nec ꝯͣ ſctōꝝ ſtatuta facit. Scd̓o debemꝰ memorari ea q̄ mouēt nos ad dei amorē. Et ſūt duo Primū ē digna creatio. pͣs. xcix. Ip̄e fe cit nos ⁊ nō ip̄i nos. Fecit nos nō ſimpli citer ut alias creaturas: ſed dignāter ad imaginē et ſil̓itudinē ſuam. Gen̄.i. O qͣn tus honor. qꝛ dic̄ Aug. xi. de ciui. dei. In rebus creatis nihil deo ꝓpinquiꝰ ſua ima gine. ꝓpter qd̓ debemus eū diligere. qꝛ ſcri bit̉ Eccī. xiij. Omne aīal diligit ſibi ſil̓e. Sed in oībus rebꝰ creatis aīa rōnal̓ nihil ſibi ſil̓e pōt inuenire niſi in creatore: ad cꝰ imaginē ⁊ ſil̓itudinē facta eſt. Digne gͦ to tum ſuū amorē in deū dꝫ reflectere. Secundū qd̓ incitat ad amorē dei eſt incarnatio. de quo Aug. de trinitate. c. penulti. li. xiij. In rebꝰ ꝑ tꝑus ortis illa ſumma ē gr̄a ꝙ homo in vnitate ꝑſone d̓o ꝯiunctꝰ eſt. Nā in creatōe facti ſumus ad ſui ima ginē. in incarnatōe aſſumpſit nr̄am naturā. factus ad nr̄am imaginē. ꝓpter quod

De ſancto Nicolao. magis eū debemus diligere: ꝑpendēdo illud Aug. ſuꝑ pͣs. lij. Filius dei factus eſt ꝑticeps nr̄e mortalitatis. ut hō fieret parti ceps ſue diuinitatis Tercio debemus memorari ea q̄ inducūt ad gr̄arū actōnes Et ſunt etiā duo.ſ. redemptio et gl̓ificatio. Primū eſt redemptio. pͣs. cx. Redēptōeꝫ miſit dn̄s ppl̓o ſuo. Gre. Quid na ſci ꝓfuit niſi redimi ꝓfuiſſet. Ideo bern̄. Si totū debeo me illi ꝓ me facto. qͥd faciā ꝓme redempto. q. d. ampliꝰ me deo gͣtuꝫ exhibere debeo. dicēdo illud Apoc̄. xi. Gra tias agimus tibi dn̄e deus. qꝛ recepiſti ꝟ tutē magnā.ſ. ad redimendū nos. Scd̓m eſt gl̓ificatio.i. glorie p̄paratio. Iohā. xv. Uado vobis parare locū.ſ. in regno meo Luce. xxij. Ego diſpono vobis ſicut diſpo ſuit mihi pt̄ meus regnū: vt edatis ⁊ bibatis ſuꝑ menſam meā in regͦ meo. Ecce qͣntam gl̓iam exhibuit nobis. etiā ſine me ritis nr̄is. ut dic̄ bern̄. Nō ſunt talia merita ꝓpter q̄ dat̉ vita eterna niſi ex dei gr̄a Ideo merito debemꝰ ei gr̄as agere. dicē do cū apl̓o.i. Cor. i. Gr̄as ago deo meo ſꝑ Et cū pͣs. cij. Dn̄dic aīa mea dn̄o et noli obliuiſci oēs retributōes eius. Dern̄. Si cut nullū eſt momentū in qͦ nō vtamur d̓i bonitate et miſcd̓ia. ita nullū dꝫ eſſe mom̄ tum in quo nō debemꝰ habere eiꝰ memoriam. et hoc qͣntū ad primū. Dixi ſcd̓o ſubiūgit tꝑis determinatiōem cū dic̄. In diebꝰ iuuētutis. qꝛ ſcribit̉ Tren̄. iij. Donū eſt viro cū portauerit iugū ab adoleſcē tia. Reuera bonū eſt ut in puericia incipi amꝰ ẜuire dn̄o deo. ꝓpter ſex vtilitates in de ꝓueniētes. Primo ꝓpter bonitatꝭ im p̄ſſionem. Scd̓o ꝓpter iocūde vite poſſeſ ſionē. tercio ꝓpter ſeruitij acceptatōnem. quarto ꝓpter ſpei cectificatōem. qͥnto pro pter pene purgatorij minutōem. ſexto ꝓp tex p̄mij futuri augmentatōem. Dixi pri mo bonū eſt ẜuire dn̄o deo a iuuētute propter bonitatis imp̄ſſionē. qꝛ ꝓfundiꝰ boni tas imprimit̉ iuuenibꝰ. Ariſt. iij. de anīa. Aīa pueri eſt tanqͣꝫ tabula raſa in qͣ nihil eū depictū ſed aptum depingi. Et qͥcquid primo depingit̉ in ea difficulter delet̉. vel habet ſe ſicut ꝑgamenū bn̄ p̄ꝑatum in qͦ nihil eſt ſcriptū. et qͥcquid primo ſcribit̉ ī eo vix delet̉. et ſi delet manēt q̄dā veſtigia Et ſic eſt de iuuenibꝰ. qͥcquid eis primitꝭ īprimit̉ ſiue bonū ſiue malū ad hoc inclinā tur. qꝛ ducūt in cōſuetudinē. Dicit eī phi loſophus.i. rethor̄. Cōſuetū qͣſi innatū ē. Nā puer hꝫ ſe ſicut ꝟgula q̄ faciliter flec ti p̄t ad dextrā vel ſiniſtrā. et quo flectitur illuc creſcit. ſꝫ ſi fuerit magna arbor ſi curuat̉ facilius frangit̉: qͣꝫ ꝙ ad rectitudineꝫ ducat̉. Ideo holgot ſuꝑ li. ſapiētie. Om̄e pctm̄ incurabilius ē in ſene qͣꝫ in iuuene. ⁊ hoc ꝓpter cōſuetudinē antiquā. ſcribit em̄ Ariſto. vij. ethico. Facilius ē trāſmū tare naturā qͣꝫ cōſuetudinē. Et hͦ ē quod dicit ſalomō ꝓuer. xxij. Adoleſcēs iuxta viam ſuā gradit̉. cum ſenuerit nō recedꝫ ab ea. Cui ꝯſonat Sen̄. Pctā ſenū p̄dicant̉ in qͥd. peccata ꝟo iuuenū in qͣle. Iō Eccī. vij. d̓r. Filij tibi ſūt erudi illos a pu ericia. nō expecta ſeniū. poſtqͣꝫ in ꝯſuetudi nē duxerint malā. qꝛ ſcribit̉ Hiere. xiij. Sicut ethiops nō p̄t mutare pellē ſuā. et. pardus varietates ſuas. ſic et vos nō po teſtis bn̄facere cū malū didiceritis. Idcir cō bonū eſt viro cū portauerit iugū ab adoleſcētia ſua Scd̓o ꝓpter iocunde vite poſſeſſionē. Nā dicit Sene. Tā iocūda forma viuēdi eſt eligēda qͣꝫ ꝟtutis ꝯſuetu do. Nā nihil melius et iocūdius ī hac vi ta qͣꝫ ꝟtuoſe viuere. nā talis ſecure viuit ſecure morit̉ qui ſe in iuuētute ꝟtutibꝰ ex excitauit. ꝓuer. xv. Secura mēs qͣſi iuge cōuiuiū. Hoc ptꝫ qꝛ ſi oculis mētis vidꝫ ſurſum: videt quē gͣuiter non offendit. et ſi offendit. tn̄ penituit. ⁊ hꝫ ſpem de remiſ ſione. iuxta illud.i. Ioh. i. Si cōfiteamur pctā nr̄a fidelis et iuſtus ē dn̄s ut remittat. Si videt deorſum videt infernuꝫ: ad quē nullus ꝟtuoſus deſcēdit ſiue penitēs Si retro videt tꝑus p̄teritū: qd̓ in ſerui tio dei expendit. ſi videt ante tūc ꝯgnoſcit tꝑus futurū: et videt bonā intentiōeꝫ qd̓ expēdere ī honorē dei intēdit qͣꝫdiu viuit

VIII. Sermo. Si ad ſiniſtrā cognoſcit demones quibuſ reſiſtit pugnādo: qͥ nunqͣꝫ ptātem ſuꝑ eū habebūt. Si ad dextrā ꝯgnoſcit angelos: qͥbus ſeruit et inſpiratōibus ꝯſentit. Illa oīa conferūt gaudia. Ideo Iſido inquit ī de ſum. bo. Si vis nunqͣꝫ eſſe triſtis bene viue.i. virtuoſe. Ecōtra qͥ malicioſe ⁊ ini que viuūt. nūqͣꝫ ꝟe delectant̉ et letantur De quo aug. Iuſſiſti dn̄e et ita eſt ꝙ oīs inordinatus animꝰ eſt ſibiip̄i pena.ſ. ī remorſum ꝯſciētie. Unde eccī. xij. Nō ē bonū ei qui aſſidue eſt in malis. etiā ſiue velit ſiue nolit eū ꝯſciētia redarguit. qꝛ timi da nequitia dat teſtimoniū ꝯdemnatōni. Sap̄. xvij. Si em̄ p̄occupat peſſima redarguente ꝯſcīa. Un̄ bohe. de ꝯſo. philoſophie. Sic̄ ꝓbitas pijs eſt ſolaciū. ita īprobis nequicia ip̄a ē ſuppliciū. et ſic neqͥ cioli nunqͣꝫ pn̄t rere gaudere ꝙ dic̄ Seneca. Nunqͣꝫ naſcit̉ vera leticia niſi expura cōſciētia quā hn̄t virtuoſi portātes iugū dn̄i a iuuetute Tercio ꝓpter ſeruitij acceptatiōeꝫ. qꝛ gͣtius eſt deo ẜuitium iuuenū qͣꝫ ſenū. qꝛ optimū deo offer̄t vicꝫ florē iuuētutis. ſenes aūt feces ſenectutis Ideo ſcribit̉ Malachie.i. Maledictꝰ hō qͥ habet in grege ſuo maſculū.i. forte. ⁊ of fert debile dn̄o. Nā optima ſunt deo offerēda. Numeri. xviij. Oīa q̄ offeretis opti ma et electa erūt cūcta. Sꝫ illi qͥ expectāt ſeniū tales ꝯſumpſerūt eoꝝ fortitudinē et iuuentutē in ẜuitio diaboli et mūdi. et cuꝫ ceſſabunt in ſenectute ab aliqͥbꝰ peccatꝭ q̄ ꝑpetrare nō poſſunt: volūt deo ẜuire. De qͥbꝰ Aug. in li. de pn̄ia. Si vis agere penitentiā qn̄ peccare iā nō potes. tūc pecca ta te dimiſerūt ⁊ nō tu illa. qͥd tūc habeb̓. p̄mij. q. d. nihil. qꝛ non necītatem ſed arbi trij libertatē reſpicit deus. Sic cū hō aptus eſſet ad peccandū ⁊ poſſet ⁊ hꝫ occaſi onē.ſ. diuitias. pulcritudinē: iuuentutē ⁊ dimittit ea ꝓpter deū. hoc ē valde deo ac ceptū. Nā ſibi ſubtrahere d̓lectabilia car nis cū oportunitatē habet perficiēdi. hͦ eſt qͣſi ſpūale martiriū corā deo. Un̄ Eccl̓i. xxxi. Dtūs vir qui potuit trāſgredi et nō eſt trāſgreſſus. facere mala et nō fecit. qͥs eſt hic et laudabimus euꝫ. Talis em̄ fuit btūs Nicolaus qui in iuuētute cepit deo ẜuire. qd̓ bn̄placitū eſt ei. hoc dn̄s deꝰ in ſinuat Mat. xix. Sinite ꝑuulos venire ad me et nolite ꝓhibere ip̄os. taliū em̄ eſt regnū celoꝝ. Nam eoꝝ orō et laus ē deo valde accepta Lu. xix. Cū pueri clamabāt in tēplo et phariſei indignabant̉. rn̄dit ie ſus. Si hi tacebūt lapides clamabunt. et Mat. xxi. dixit. Nūquid legiſtiſ. ex ore in fantiū et lactentiū ꝑfeciſti laudē. Sed ꝙ orō puerorū et iuuenū eſt deo accepta ſiue ꝓ viuis ſiue ꝓ mortuis patꝫ in tali ex emplo. Quidā epūs deuotus habēs domiciliū ꝓpe cimiteriū. et vidit in ſomnis iuuenē piſcantē hamo aureo et linea argētea. et exinde trahebat vnā mulierē. ⁊ epiſcopus euigilās cogitabat qͥd hoc deſigna ret. et trāſiuit ad feneſtrā ꝟſus cimiteriū ⁊ vidit euntē iuuenē ī cimiterio ſuꝑ quodā ſepulcro orantē. et q̄ſiuit ab eo ep̄us qͥd faceret. Rn̄dit iuuenis. ꝓ anīa mr̄is mee oro pt̄ nr̄ et miſerere. Intellexit vir ſctūs ꝙ aīa matris eſſet liberata a purgatorio p̄cibus illius iuuenis. et dixit. pt̄ nr̄ eſt hamus aureus. et miſerere eſt linea argētea Quarto ꝓpter ſpei certificatōnem. qꝛ certior eſt de ſalute qͣꝫ ꝙ ad ſenectutē expectaret. qꝛ dicit Aug. de doctrina xp̄iana Nō p̄t male mori qui bn̄ vixerit. econtra vero dicit. Uix bene morit̉ qͥ male vixerit Nam inqͥt Ariſt. iij. ethi. Qualis ē vnuſ quiſqꝫ talis vid̓r eius eſſe finis. Nā ſicut frondes arboris quo ꝓ maxima ꝑte declinant̉ illic arbor deciſus corruit ſiue ad de xtrā ſiue ad ſiniſtrā. Sic etiā eſt de hoīe. quō fuerunt eius cogitatōes: locutōes et oꝑatōes cōiter talis exit eius finis. Id̓o Sen̄. dicit. Cogitaui an̄ ſenectutē ut bn̄ viuerē ut in ſenectute bn̄ morerer. Ideo Eccī. v. dicit̉. Ne tardes ꝯuerti ad dn̄m deū tuū ne differas de die in diē. qꝛ valde incautū eſt. ut dicit Aug. in li. de pe. Si qͥs in vltima necītate poſitus petit pn̄iam nō negamus qd̓ petit. ſed ſecuritatē dare

De ſancto Nicolao. nō poſſumus. nō dico damnabit̉. nec dico ſaluabit̉. tene certū et dimitte incertū. Age igit̉ pn̄iam dū ſanus es. qꝛ ſecurꝰ es qͥd egiſti. incertū aūt eſt qͥd agas in futuro tꝑe.ſ. in ſenio. neqꝫ ſcis an ſenuetꝭ. Gre. Qui veniā ſpopōdit diē craſtinū nō ꝓmi ſit. Ideo apl̓us ad Gala. vi. dicit. Dū tē pus habemus oꝑemur bonū. Quinto ꝓpter pene purgatorij minutōem. Nam ſi ꝯtingat eos intrare purgatoriū tūc breuio ti tꝑe ibi manebūt reſpectu eoꝝ qͥ hic mul ta pctā ꝯmiſerūt et tarde penituerūt. nec ꝯdignā egerūt penitentiā. qꝛ ſcribit̉ Deu tro. xxv. Scd̓m menſurā delicti exit plagarū moduſ. Gre. Creſcēte ꝯtumacia me rito creſcere dꝫ et pena. Nā ſi diu fuiſti in delectatōe culparū. diu etiā eris in crucia tōe penarū. Apoca. xviij. Quantū glorificauit ſe et in delicijs fuit: tantū date illi tormentū et luctū. Ideo apl̓us.i. ad Cor. iij. Unuſqͥſqꝫ videat quō et qͥd ſuꝑ fundamento edificet.ſ. fundamēto fidei ſuꝑe dificet aurū et argentū aūt lapides p̄cioſos. lignū: fenū aūt ſtipulā. vniuſcuiuſqꝫ opus manifeſtū exit. et qͣle opus ſit ignis ꝓbabit. qꝛ dicit Hūbertus Facies dei nō videbit̉ donec ꝑ penā etiā minimꝰ qͣdrāꝑſoluat̉ venialiū pctōrum Sexto propter p̄mij futuri augmentatōem. Nā dominꝰ remunerat oēs. et qͥa iuuentute deo ẜuierūt et qͥ in ſenectute ꝯuertunt̉. Iob. xiiij. In domo pr̄is mei manſiones mul te ſunt. ſed diſſil̓r. qͥ in vno āno an̄ mortē ſeruit deo alter a iuuētute. Mat. xvi. Red det vnicuiqꝫ iuxta oꝑa ſua. Licet denariꝰ diurnus eſt vnus qui dat̉ om̄ibus Mat. xx.ſ. dei viſio: tn̄ alter videbit clariꝰ altero. i. Cor. xv. Sicut ſtella differt a ſtella ī claritate. Nam ſi qͥs noſceret diſtantiam inter primū et ſcd̓m chorū angeloꝝ. hic libenter duceret centū annos durā vitā. ec̄ centū martiria et centū mortes ut de prīo choro angeloꝝ ad ſcd̓m poſſit ꝑuenire. et iterū intantū pateret̉ ut de ſcd̓o ad terciuꝫ et ſic de ſingulis. Ecce qͣꝫ rep̄hēſibilis ē ne gligētia nr̄a. ut ec̄ ī vno āno ꝓmereri poſ ſumꝰ ut ad qͣrtū vel quītū chorū angelorū ꝑuenire poſſemꝰ. iō nullꝰ labor durꝰ. nullū tꝑus longū videri dꝫ quo gl̓iam eterni tatis acqͥrere valeamus. O qͣꝫ libēter deberemus carere oībus delectatōibꝰ. gaudi is ⁊ honoribꝰ ut ad tale gaudiuꝫ ꝑuenire poſſemus vite eterne. De quo Aug. Tā ta eſt pulcritudo viſionis dei. tāta eſt iocūditas lucis eterne. ut etiā ſi nō liceret ā plius manere in ea niſi vnius diei hora. ī numerabiles anni huius vite pleni delici is merito ꝯtemnerent̉. qd̓ et fecit btūs ni colaus. ut habet̉ in eius vita. Sermo IX. ad idem. Igilate quia ne ſcitis qua hora dn̄s venturus ſit ſcribit̉ Mat. xxiiij. Cōſuetudo ē hoīm qn̄ recedūt a familia et pēturi ſunt improuiſe dicūt. vigilate ut oīa parata et ornata inueniā. Spūaliter. ſic dn̄s ihūs xp̄s dū recedere voluit a diſcipulis ſuis ꝑ mortē et aſcēſionē ſuā. et vēturus eſt ī no uiſſimo die p̄monuit eos ut vigilarent di cēs. Uigilate qꝛ neſcitis qua hora dn̄s vē turus ſit In ſūma ꝟborū duo īnuunt̉. Prīo p̄cipit boni oꝑis exercitatōeꝫ. ibi. vigilate. Scd̓s ſubiugit vigilātie rōnem ibi. qꝛ neſcitis qͣ hora dn̄s veturus ſit. De primo dicit. vigilate. Nota multiplices hoīes ſolent vigilare. Prīo vigilant pauꝑes in labore ut ditent̉. Scd̓o caſtro nēſes. ne opprimāt̉. Tercio naute ne ſub mergant̉. Quarto cubicularij regū ne mo leſtent̉. Quinto paſtores gregū ne ꝑdāt̉. Sexto thezaurarij ne thezauri furentur. Septimo vigilāt ſerui aduentū dn̄i p̄ſto lantes ne ꝟberent̉. Prīo vigilāt pauꝑes in labore ut ditent̉. et ſic nos pauꝑes ſumus. pͣs. lxxviij. Pauꝑes facti ſumꝰ nimis ⁊cͣ. Ideo oportet ut laboremꝰ et ditemur. hic ingr̄a ⁊ ibi in gl̓ia. ꝓpter qd̓ ſcri bit̉ ꝓuer. xx. Noli diligere ſomnū ne te e geſtas opprimat. ꝓpter qd̓ vigilare debemus in bonis oꝑibus. qͥbus repellamꝰ egeſtatē ſpūs. pͣs. lxxxvij. Dauꝑ ſum ego

IX. Sermo. et in laboribus a iuuētute mea. Hi ſūt la bores ſpūales.ſ. in ieiunijs. elemoſinis et orōibus. De quibꝰ apl̓s. ij. ad Thi. iiij. Tu ꝟo vigila in orōibus et labora.i. ſollicitū te exhibe in boniſoꝑibꝰ. qꝛ ſcribitur ꝓuer. viij. Qui vigilauerint inueniēt benedictōem. ꝓpter qd̓ canit eccl̓ia. Nō ſit nobis vanū ante lucē ſurgere. ꝓmiſit em̄ dn̄s coronā vigilantibꝰ Scd̓o vigilāt caſtrēſes ne opprimāt̉.ſ. ab hoſtibꝰ. Spi ritualiter ⁊ ſic nos vigilare debemꝰ. habemus em̄ multos hoſtes. p̄s. lv. Multi bellātes aduerſum me.ſ. mūdus: caro et diabolus. Primus hoſtis eſt dyabolꝰ.i. De. v. Uigilate frēs et ſobrij eſtote. qꝛ aduerſariꝰ veſter diabolus qͣſi leo rugiēs circuit q̄rēs quē deuoret. Ideo opꝰ eſt ex hibere magnā cautelā. qꝛ multi ſunt. Cri ſo. Sicut athomi in ſole: ſic demōes ī tenebroſo aere. Sūt aſtuti. bern̄. ꝓpter lō gam experientiā. et ſunt inuiſibiles. bern̄. ſpūs a natura corꝑalibꝰ ſenſibꝰ videri nō p̄t. Sūt etiā potētes. Iob. xli. Non ē poteſtas ſuꝑ terrā q̄ comꝑet̉ ei. De qͦ dicit apl̓s ad Ephe. vi. Nō eſt nob̓ colluctatō aduerſus carnē et ſanguinē: ſꝫ aduerſus prīcipatus et ptātes tenebraꝝ haꝝ. Idcir co merito vigilādū eſt. Gre. Aſſidue noſ impugnat vt ſaltē nos tedio vincat. Se cūdus hoſtis ē mūdus.i. Iohā. v. Totꝰ mūdus in maligno poſitus ē. Nā nos nō impugnat prīcipaliter: ſꝫ inſtrumētaliter. ſicut rex expugt ꝑ machinā caſtrū. et ſic diabolus nos ꝑ mundū. Aug. Mūdus ē diaboli machina. de qͣ tot ſagittas emittit quot blādimēta in nos mittit. Iohā. xvi. In mūdo p̄ſſurā habebitis. iō. i. Iohan. ij. Nolite diligere mundū. qꝛ ẜm Criẜ. ſꝑ mundana oꝑa excluſerūt hoīem ab eterna vita Tercius hoſtis ē caro. ad Ga la. vi. Caro ꝯcupiſcit aduerſus ſpiritum Bern̄. Manifeſtū eſt ꝙ nos laqueū gerimus noſtrū.ſ. carnē. Nam antiquꝰ ho ſtis nr̄ vtit̉ carne tanqͣꝫ faber vtit̉ follibꝰ ad incendendū ignē luxurie. Ideo apl̓us hortat̉ nos ad ephe. vi. In oībꝰ.ſ. temꝑtatōibus ſumētes ſcutū fidei in quo poſſitis oīa tela ignea neqͥſſimi hoſtis extīgue re. ſcutū fidei.ſ. credētes ꝙ fornicatoreſ ⁊ adulteri regnū d̓i poſſidere nō pn̄t. ſꝫ heu pauci ſunt qͥ huic hoſti veraciter reſiſtūt. ut ꝯq̄ritur Aug. de vita xp̄iana dicēs. In ter oīa certamina duriora ſunt caſtitatꝭ p̄lia. vbi qͦtidiana pugna rara victoria. Rō qꝛ hoſtis hic eſt nimis familiaris. Et qͣn to hoſtis familiarior tanto ꝑiculoſior. qꝛ nil peius qͣꝫ familiaris amicꝰ qͣlis ē caro. Ideo apl̓s. ij. Cor. x. Arma militie nr̄e n̄ ſunt carnalia ſed ſpūalia. Ro. viij. Qui ī carne ſunt deo placere nequeūt. ꝓpter qd̓ vigilare debemꝰ ꝯͣ hoſtes. De qͦ Bern̄. Uigilandū eſt oīno et ſomnus ab oculis nr̄is auferēdus. qꝛ latrones ac hoſtes ml̓ ti obſident iter nr̄m. Tercio vigilant naute ne ſubmergant̉ in mari. Spūaliter mare ꝑ qd̓ nauigamus ad patriā nr̄am ē mūdus iſte. pͣs. ciij. Hoc mare magnū ⁊ ſpacioſum manibꝰ. Nauicula ꝟo eſt cor nr̄m. In maxi ꝟo huius mūdi ſunt ſirenes cantu ſuo nauigātes decipiētes.ſ. de licijs diuitiarū. Ideo neceſſe ē nos vigilare et ſurda aure ꝑtrāſire blandimenta huius mūdi. vicꝫ. diuitias. honoreſ ⁊ po tentias eiꝰ. Iaco. iiij. Qui vult eſſe ammicus mūdi inimicꝰ dei cōſtituit̉. et ſic qui dormiūt delectātes in eis pereūt. ut figu ratū eſt Ione.i. cū Ionas deſcēdiſſet ad interiora nauis et dormiret. excitatus et ꝓiectus ē in mare. et cetus deglutiuit eū. Spūaliter. ꝑ Ionā dormientē in naui et nauigantē poſſeſſor diuitiaꝝ et honorum huiꝰ mūdi intelligit̉. qͥ deberet ſurgere in ꝓſꝑitate dn̄m deū ſuū inuocādo ꝑ gr̄aꝝ actōem. et orādo: ut ſic trāſiret ꝑ bona tēporalia ne amitteret eterna ut ea ad ſalu tē expenderet. Sed heu dormit: ſecure vi uēdo. imo eis abutendo: ut diues. de quo Lu. xij. et. xxvi. Tādē veniet hora in qua excitabit̉ cum ei dicet̉. Redde ratōnem villicatōis tue. Tūc ꝓijciet̉ in mare.ſ. in ferni. deuorabit̉ a ceto.i. diabolo. dicens illud Hiere. li. Deuorauit me rex habi

Nicolao. De ſancto lonis Quarto vigilant cubicularij regū ne moleſtent̉ vna cū rege. ut habet̉. ij. Eſ dre. iij. ꝙ tres cuſtodiētes corpus regis dixerūt alter ad alteꝝ. qd̓ ſignū fuit ꝙ vigilabant cubicularij regis. qꝛ cogitabant de ſapiētia. Spūaliter. ſic oēs ſumus cū bicularij regis eterni regē celi ī corde no ſtro habetes. Apoca. xxi. Et habitabit cū eis eorū deus. Propter qd̓ neceſſe ē vigilare in bonis oꝑibus et meditari de ſapiē tia eterna. ne rex nr̄ ꝑturbetur. et nos mo leſtemur. ne dicat̉ nobis qd̓ dixit Dauid i. Regū. xxvi. ad dormiētes ſeruos ſauliſ qn̄ tulit cyphū et haſtā regis. quō cuſtodiſtis regē. viuit dn̄s qꝛ filij mortꝭ eſtis quia nō cuſtodiſtis regē vr̄m. Ita etiam dico de illis ꝙ filij mortis ſunt qui ꝑcep to dn̄o ꝑ ſanctā euchariſtiā. et nō cuſtodi unt vt debēt. Debent ergo vigilare qͥ frequenter ſacͣmentū recipiūt. vt ſacerdotes et alij ne turpiꝰ agant eijciētes receptū qͣꝫ nō recepiſſent. ſciētes ꝙ dn̄s cōceptus ē in nazareth. et natus de pura ꝟgine. ad d̓ ſignandū ꝙ in florido corde recipi dꝫ: et pura mēte. Ideo apl̓us.i. ad Corint. xvi. dicit. Uigilate et ſtate in fide. viriliter agite et ꝯfortamini in dn̄o et oīa vr̄a ī cha ritate fiant. Nā ꝑ charitatē cuſtoditur. i. Iob. iiij. Deus charitas eſt et qͥ manet in charitate in deo manet et deus in eo. Quinto vigilant paſtores gregū ne ꝑ dant̉. Luce. ij. Paſtores erāt in regione eadē vigilantes et cuſtodientes vigilias noctis ſuꝑ gregē ſuū.ſ. ne grex ꝑderetur. alias paſtor oporteret ratōem dare. et da bit aīam ſuā ꝓ aīa illius. Ideo vigilādū eſt cū ſumma diligentia. de quo ꝓuerb̓. xxxvij. Diligēter agnoſce vultū pecorꝭ tui. tuoſqꝫ greges cōſidera. Non em̄ excuſat̉ paſtor ſi lupus rapit ouem et paſtor igno rat. Propter qd̓ inquit Dern̄. in qͦdā ſex. Qui dimittit oues abſqꝫ cuſtodia nō eſt paſtor ouiū ſed lupoꝝ. ꝓpter qd̓ diligens cuſtodia eſt adhibenda. qꝛ dicit apl̓us.i. ad Thimo. v. Preſbiteri qͥ bn̄ p̄ſunt du plici honore digni habeant̉.ſ. hic et in futuro. qd̓ et fecit btūs Nicolaꝰ. Sexto vigilant thezaurarij ne thezauri furentur ſignāter qn̄ habent debile reſeruaculū. et ſic nos. Unde et. ij. Corin. iiij. dicit apl̓s Habemus thezauꝝ ī vaſis fictilibꝰ. ⁊ ſic nos p̄cioſum thezauꝝ.ſ. aīam habemus in corꝑe luteo. Iob. iiij. Qui habitant domos luteas qͥ terrenū habēt fundamētū. Uideamus igit̉ ne fur.i. diabolus veniat ⁊ ſuffodiat: ⁊ p̄cioſum thezauꝝ aīe furet̉. Propter qd̓ ſcribit̉ Lu. xij. Si ſciret pt̄ familias qͣ hora fur veniret vigilaret vtiqꝫ et nō ſineret ꝑfodi domū ſuā: ne ꝑderꝫ thezaurū. ſic et nos. Dern̄. Quid ego infelix facerē quo mepecterē ſi ſanguinē xp̄i in cruce collegiſſem. et ſi poſitus ī vaſe qͣꝫ feruētius cuſtodirē. ſic ẜuandū eſt illud ꝓ quo mercator nō inſipiēs ſanguinē ſuū dedit et animā. De quo apl̓us.i. ad Cor. vi. Empti eſtis p̄cio magno. qd̓ igit̉ ē illud ſcribit̉.i. Petri.i. Nō auro vel argen to corruptibili ēpti eſtis. ſed ſanguīe incō taminati agni. ꝓpter hūc igit̉ thezauruꝫ p̄cioſum vigilate. Septimo vigilant ſerui aduentū dn̄i p̄ſtolantes ne ꝟberent̉. Sic nos ſumus ſerui expectātes aduentū dn̄i noſtri ibū xp̄i. Lu. xij. Nos ſimiles hoībꝰ expectātibus dn̄m ſuū qn̄ reuer tat̉ a nuptijs. Spūaliter. nuptie ſunt eterna gaudia que in celo habent̉ de vniōe diuinitatis ad humanā naturā. De his nuptijs vēturus eſt dn̄s dupliciter.ſ. generaliter et ſpēaliter. Generaliter in die iudicij. Act.i. Sic veniet quēadmodū vi diſtis eū euntē in celum. Spēaliter in die mortis vniuſcuiuſqꝫ hoīs. Exo. xix. Ueniam ad te in caligine nubis.i. mortis in qua obſcurent̉ oculi et frigeſcēt mēbra. Iob. x. Reuerſus mirabiliter me cruciaſ ſed cū venerit pulſat ꝑ egritudines ⁊ mo leſtias dolorū. ut ſciamus mortē vicinā. et ꝙ vigilare debemus ſollicite in bonis o peribꝰ. ꝓuerb̓. viij. Dtūs hō qui vigilat ad fores meas qͦtidie. Gre. Ille vigilat qͥ ad aſpectū veri luminis oculos interiores aꝑtos habet. Secundo ſubiungit

Sermo. X in ſcd̓o mēbro vigilantie rōnem. qꝛ neſci tis diē neqꝫ horā qn̄ dn̄s venturus eſt.ſ. ad mortē. Eccl̓s. ix. Neſcit hō finē ſuum Aug. de cura agēda ꝓ mortuis. Si neſcꝭ qua hora veniet mors. vigila ſꝑ ut ꝑatu te inueniat. qꝛ ſcribit̉ Luc̄. xij. Deati ẜui illi quos cū venerit dn̄s inuenerit vigilā tes. amen dico vobis p̄cinget.i. p̄parabit ſe ad retributōem. et faciet eos diſcūbere. hoc ē in eterna btītudine quieſcere ⁊ trāſiens mīſtrabit illis. Simō de caſſia. Nō paſſibus pedū aūt locorū. ſed clarita te ſpeculatōis diuinitatis. ⁊ ſingul̓ dabit p̄miū ſicut meruerūt. ꝓuer. viij. Qui ma ne vigilauerit ad me.ſ. ꝑ aſſiduatōeꝫ operatōis bone inueniet me.ſ. in retributōne gl̓ie. Et talis fuit btūs Nicolaꝰ: ut legit̉ de eo illud Eccī. xxxix. Iuſtus cor ſuū tra didit ad vigilandū diluculo ad dn̄m qͥ fecit illū. quō aūt. patet in eius legēda. Sermo X. ad idem. Omo quidā no bilis abijt in regionē lōginquaꝫ acciꝑe ſibi regnū et reuerti. ſcribitur Luc̄. xix. c. et legit̉ hodierna die ad bonorē ſancti Nicolai ꝓ euāgelicali offi cio. In p̄miſſis ꝟbis ꝯmendat̉ ſanctꝰ Nicolaus a tribꝰ. Prīo a ꝟtuoſo ꝓgreſ ſu. Scd̓o a glorioſo egreſſu. Tercio ab a moroſo regreſſu. Primū ibi. hō qͥdā nobilis. ſcd̓m ibi. abijt ī regionē longinquā acciꝑe ſibi regnū. terciū ibi. et reuerti. De primo dicit. hō qͥdam nobilis. Pro qͥ ſciendū. Dicit Gre. nazāzenus. triplex ē nobilitas. Prima ſpūs. ſcd̓a carniſ. ter cia virtutis Prima eſt nobilitas ſpūſ qua nobilitate oēs nobiles ſumus. qꝛ ad imaginē dei creati. De qͣ nobilitate dicit Aug. O nobilis creatura eſt anīa. qꝛ ad māſionē et fruitōem dei creata. in q̄ om̄es alias creaturas corꝑales excellit. ut inqͥt Aug. Sic̄ deꝰ omnē creaturā. ſic aīa om nē corꝑalē creaturā natura: dignitate et nobilitate excellit. ⁊ ſic oēs nobiles ſumꝰ qꝛ aīas oīm noſtrū creauit deꝰ ad imaginē ſuam. Ezech. xviij. Oēs aīe mee ſunt ſi cut anima pr̄is. ſic et aīa filij. ꝓpter qd̓ ſol licite ē aīa ab vnoquoqꝫ cuſtodiēda. De utro. iiij. Cuſtodi temetip̄m et aīam tuaꝫ ſollicite. Aug. dicit rōem. qꝛ maiꝰ dānuꝫ habet̉ in amiſſione vniꝰ aīe qͣꝫ corpoꝝ mil le. Hoc ꝑpendēs beatus Nicolaꝰ potuit dicere illud Thobie. iiij. Tu ſcis dn̄e qͦ niā mūdā ſeruaui aīam meā ab om̄i ꝯcupiſcētia. Et ſic fuit nobilis nobilitate ſpiritus Scd̓a nobilitas eſt carnis. Iſta nobilitate etiā fuit nobilis btūs Nicolaꝰ De quo canit̉. Nobiliſſimis ſiqͥdem natalibꝰ ortus. Et illa nobilitas carnis exilis reputatiōis eſt. De qͣgre. nazanzenꝰ. Neſcio que et qualis ſit nobilitatis diſferētia ẜm carnē. cū oībꝰ ſit corruptio v̓na. qꝛ oīa q̄ in terra ſunt in terrā ꝯuertēt̉ Eccī. xli. Ideo Dohe. de ꝯſo. philoſo. li. iij. ꝓſa. vi. Nobilitas ſanguinis eſt inane nomē. qꝛ ẜm eundē nobilitas carnis ē q̄dā laus de meritis ꝑentū ꝓueniens. Et qͥd ꝓdeſt tibi ꝙ ꝑentes fuerūt ꝓbi et ꝟtuoſi et tu es crimīoſus. Criẜ. ſuꝑ Mat. Quid ꝓdeſt gn̄atō clara quaꝫ mores ſor didant. q. d. nihil. Ioh̓. viij. cū iudei iactarēt ſe eſſe de genere abrahe. rn̄dit eis ie ſus. Si filij abrae eſtis oꝑa abrae facite Dicit em̄ Caſſio. in qͣdam epl̓a. Melius eſt de ꝯtēptibili genere naſci et clarū fieri qͣꝫ de claro genere naſci et crimīoſe viuere: ut cōiter nūc faciūt nobiles. iō Criſo. ſuꝑ Math. Quid nocuit thimotheo pa trē habuiſſe gentilē. nōne diſcipulus apl̓i Pauli fuit. Et qͥd nocuit abrae pt̄eꝫ habuiſſe thare luteoꝝ deoꝝ cultorē. nōne in caput fideliū eſt electꝰ. Ideo greg. dicit. Nulli vnqͣꝫ te de generis nobilitate p̄ponas. qꝛ deus nō reſpicit ꝑſonas hoīm ſed aīas. Tercia nobilitas eſt ꝟtutꝭ. De qua Gre. Sūma nobilitas eſt clarū eſſe ꝟtutibꝰ. Ideo nō ex lōgis tunicis. ex ma gnis manicis et ſciſſuris debēt noſci nobi les: ſꝫ ex moribꝰ. qꝛ dicit Ariẜ. in politi. Uirtus et malicia determināt nobiles et ignobiles. ꝓpter qd̓ ſcribit̉ in can̄. xl. diſ.

Nicolao. De ſancto c. nos. Nobilitas morū plus ornat qͣꝫ ꝓgenitorū. de quo et Hiero. Ille apud deū eſt p̄cioſior et nobilior qͥ fide deuotior. vita ſanctior et ꝟtuoſior. Sed d. ē ſunt iſte ꝟtutes ꝑ quas cognoſcunt̉ nobiles. Rn̄det̉. ꝙ ſunt qͥnqꝫ. vicꝫ hūilitas. largitas. pietas. veritas et virilitas. Prīa virtus eſt hūilitas. nā primus rex vnctꝰ ſuꝑ iſrael fuit ſaula deo electus ꝓpter eiꝰ huilitatē. ut hēt̉. i. Reg. xv. Cū eſſes par uulus ī ocul̓ tuis ꝯſtitui te regē ſuꝑ ppl̓m meū iſrl̓. Ideo Iſi. dicit. Eſto ꝑuulꝰ in oculis tuis: ut ſis magnus in oculis dei. Talis fuit btūs Nicolaꝰ. fuit em̄ hūilis in p̄laturis eas nō appetēs. qꝛ inuitꝰ ep̄a tū ſuſcepit: ad quē fuit electus. ꝑpēdēs illud dictū Dern̄. in ẜmone de religionibꝰ Nunqͣꝫ in honore ſine dolore. in p̄latōne ſine tribulatōe. in ſublimitate qͥt p̄t eſſe ſi ne vanitate. Sed qꝛ dicit canō. viij. q. i. c. in ſcripturis Locꝰ regimīs eſt negādus deſiderātibꝰ. et offerēdus fugientibꝰ. Iō ip̄e inuitus fuit ductꝰ in eccl̓iam. et aſſūptus ad p̄laturā ep̄atus. in qͦ apparet eiuſ hūilitas. et ꝑ ꝯſeq̄ns nobilitas. Innocē. dic̄. Tāto quiqꝫ in ſe hūilior: tāto coraꝫ deo p̄cioſior et nobilior. Scd̓a virtꝰ ꝙ eſt largitas. Un̄ deus qͥ ē nobiliſſimus et largiſſimus nō ſolū dat nobis ſua dona. ſed etiā ſeip̄m in pn̄ti in eduliū ſacͣmētal̓r in futuro in p̄miū. Gen̄. xv. Ego ero mer ces tua magna nimis. Et ſic largitas ꝑti net ad nobiles. iō ſcribit̉ in phizonoīa Ariſt. ꝙ nobiles natural̓r hn̄t lōga brachia ⁊ ſignificat largitatē Un̄ idē in de regimi ne prīcipū dicit. O alexāder tuis eſto largus. qꝛ ignominia regꝭ pauꝑtas ppl̓i Ta lē largitatē habuit btus Nicolaꝰ. nā ꝑ li beralitatē ꝟgines a ſtupro eripuit. et ꝑ ēp tionē tritici totā ſuā ꝓuinciā a fame liberauit. Et ſic nos debemꝰ ſeqͥ eiꝰ veſtigia. ſi gnāter nobiles. Sꝫ heu nūc qͥ volūt eſſe nobiliores ut prīcipes et barōes ſunt rap tores ⁊ oēs diligūt munera et nō largitatē. Iſa.i. Prīcipes tui infideles. ſocij furū. oēs diligūt munera. ⁊ īplet̉ qͦtidie illd̓ Ezech. xxvi. Statue tue nobiles in terrā corruēt.i. nobiles qͥ tāqͣꝫ ſtatue dērēt pau ꝑes ſuſtētare. ī t̓renā cupiditatē declināt. ⁊ qͥ pauꝑes priꝰ alebāt nūc eos dep̄dant̉. ⁊ ꝟificat̉ in eis illud Ezech. xxij. Prīcipes in medio eiꝰ qͣſi lupi rapiētes p̄dam. Tercia ꝟtus quā debēt hr̄e nobiles ē pietas.i. ad Thi. iiij. Pietas ad oīa vtil̓ eſt. maxime ad ꝓmiſſiōem vite eterne. idcirco reges tāqͣꝫ nobiliores in ſignū pietatis et clemētie inungunt̉. et rex apu nō hꝫ ſtimulū pūgendi ſic̄ alie apes ad deſignan dū ꝙ nobiles dn̄t eſſe pij et miẜicordes. qͣlis fuit btūs Nicolaꝰ a iuuētute ꝙ potu it dicere illud Iob. xxxi. Ab infantia creuit mecū miſeratio. ⁊ ab vtero mr̄is mee egreſſa eſt mecū. Nā in adoleſcētia exhibebat ſe miẜicordē pauꝑi ꝯuicaneo tres maſſas auri tꝑe nocturno in domū eiꝰ ꝓiecit ꝑpendens illud Thob̓. iiij. Quō potuerꝭ ita eſto miẜicors. Si tibi multū fuerit abundāter tribue. ſi paꝝ illud impartiri ſtu de. Ideo d̓r in themate Hō qͥdam. Dicit em̄ phūs ī politicꝭ. Hō naturaliter ē aīal māſuetū et piū. Sic et btūs Nicolaꝰ ſin gularē pietatē habuit. ꝙ oēs in necītate eū inuocātes nō dereliqͥt ſꝫ ſubuenit. ꝙ potu it dicere illud pͣs. li. Ego ſicut oliua fructifera fructificaui in domo dn̄i.i. in eccl̓ia ſancta oleū miẜicordie largiter tribuēdo. in quo notat̉ eiꝰ ꝑfectio. qꝛ dicit Grego. Tāto qͥs ꝑfectior ē. qͣꝫto ꝑfectiꝰ dolores alienos ſentit. Iō Lu. vi. hortat̉ nos ſaluator dicēs. Oī petēti te tribue Sꝫ d. nō hēo ꝙ oībꝰ tribuā. Rn̄det aug. Si de ficit facultas ſufficit volūtas. qd̓ hēt̉ ī ca. xlv. di. Due ſunt ſpēs elemoſine. vna cordis. altera corꝑis. Et ſan. Tho. in. ij. ij. ꝙ xxxij. Duplex ē el̓ya. corꝑalis ⁊ ſpūal̓. mō ſi bono corꝑali eges. tribue ſpūale.i. bonā volūtatē et ꝯpaſſiōem pauꝑi. et licet ꝑtinet ad omnes. maxime tamē ad nobiles. Sen̄. Nulla in hoībꝰ maior clemētia qͣꝫ que regē et principē decet. Idcirco prīcipes cōiter portāt aqͥlā in ſcutis eoꝝ. quia dicit pliniꝰ in ſpeculo naturali. Aquila ci

Sermo. X. bū pie et liberaliter ſeq̄ntibꝰ auibꝰ impartit̉. et ſic vos nobiles Lu. xi. Date elemo ſinā et oīa vobis mūda erūt. Hoc fecerūt antiqͥ prīcipes et nobiles. Qui fūdauerūt epiſcopatꝰ et p̄bēdas ac eccl̓ias. nōne prī cipes reges et nobiles. ut ſctūs ventzeſſa us et ꝓgenitores ip̄iꝰ. et karolꝰ in bohemia. ſctūs Henricꝰ in bauaria. Sꝫ heu nr̄i nobiles iſtis tꝑibus ānihilant ut ꝯq̄rit̉ Hiero. in epl̓a ad Euſebiū ſic dicēs. Recipiūt ſuꝑfluitatē veſtimētoꝝ. de pau ꝑibus frigore ⁊ nuditate moriētibꝰ nō cu rātes. Ip̄i erigūt magna palacia et edificia. ut ea hūani oculi ꝯtemplent̉. et nō attendentes ꝙ pauꝑes in plateis moriant̉. ꝯuiuia freq̄nter p̄parāt. diuitibꝰ replent ingluuiē. ſꝫ fame pauꝑes ꝑeunt. ⁊ ſubdit Epulemini et ineb̓emī. nō em̄ pꝰ mortem āmō facietis. ſed cū diuite epulōe in tormētis gehēalibꝰ guttā aque minimā optabitis nec hr̄e poteritis. hec Hiero. Et implebit̉ in eis illud Lu. vi. Ue vob̓ qui ſaturati eſtis qꝛ eſurietis. Quarta vir tus quā debēt habere nobiles ē ꝟitas. ad Ephe. iiij. Loqͥmini ꝟitatem vnuſquiſqꝫ cū ꝓximo ſuo. et dicit vnuſqͥſqꝫ. licet ꝟitas ꝑtinet ad oēs. maxime tn̄ ad nobiles. qꝛ volūt eſſe victorioſi. ſꝫ ſcribit̉. ij. Eſd̓. iij. Ueritas ſuꝑ oīa vincit. et ſtatuit nomē laudabile imꝑpetuū. ꝓuer. xij. Labiū ꝟitatꝭ firmū erit īꝑpetuū O qͣꝫ nobile clenodiū eſt ꝟitas in nobilibꝰ. ẜm illud prouer. xvij. Nō decet prīcipem labiū mētiēſ Sꝫ ē valde raꝝ hͦ clenodiū in nobilibus qd̓ prius erat raꝝ hͦ nūc eſt generale. ⁊ qd̓ priꝰ erat dedecꝰ hͦ nūc eſt decus. iō ſpūſſanctus ꝑ os ꝓphete dauid dicit. pͣs. cxlv. Nolite cōfidere in prīcipibꝰ. q. d. raro eſt ꝟitas in ip̄is. ip̄i em̄ iurāt et ꝑiurāt. aſſu mentes deū in teſtē. ut ꝟificet de eis illd̓ Ro. i. Cōmutauerūt veritatē dei in mēda ciū. Ip̄i appendūt plura ſigilla et multiplicant verba. ſed heu in eis pauca fiducia ps. cxvij. Donū eſt ſperare in dn̄o qͣꝫ ſpe rare in principibꝰ. Talis nō fuit beatꝰ ni colaus. ſed totꝰ verax. Unde canit̉ de eo in officio miſſe. Miſericordia et veritas cum ip̄o Quinta ꝟtus eſt ſtrēnuitas. ac virilitas ad defendēdū orphanos et vi duas. ideo portant gladios. Roma. xiij. Non ſine cauſa gladiū portat. ſed ad vindictā maloꝝ ⁊ defenſionē bonorū. Ip̄i em̄ ſunt illi qui veritatē defendere debent. vt habet̉ in canone. xxiij. q. v. Regū ꝓprium eſt facere iudiciū et iuſticiā. et vi oppreſſos eripere. et debent p̄eſſe et ꝓdeſſe ⁊ nō obeſſe pauꝑibus. neqꝫ iuſticie. ſicut fecit Dauid. i. Regū. xxij. et ponit̉ tranſſump tiue in canone. vij. q. i. Omnes qui geme bant et vexabant̉ a Saul fugiebat ad dauid: et liberauit eos. Eccl̓i. iiij. Uſqꝫ ad mortē certa ꝓ iuſticia. Dicit em̄ Ambro. ſuꝑ ꝓuerbia. Aquila eſt inimica ſerpentum. et ſic nobiles et principes debēt eſſe inimici p̄donum. iuxta illud Exodi. xxij. Maleficos ne patiaris viuere ſuꝑ terrā. et hoc ex amore iuſticie. Sapīe.i. Diligite iuſticiā qui iudicatis terrā. Nam ſi eſſent principes milites et nobiles qui ama rent iuſticiā omnes bene ſtaremus Quia dicit Ciprianꝰ. Queqꝫ bona in regno o perat̉ iuſticia. Talis iuſticiarius fuit bea tus Nicolaus. quia liberauit tres militeſ iniuſte captos. et duos adoleſcētes ī mor tem ꝯdemnatos. ut patꝫ in eius vita. ꝓ qͦ pͣs. xxxvi. Nō vidi iuſtu derelictū. Aug. Si iuſtus eſſem nō timerē. ꝓuer. x. Denedictio dn̄i ſuꝑ caput iuſti. Nō em̄ audi ent iuſti hoc terribile ꝟbum. Ite maledi in ignē eternū. pͣs. cxi. In memoria eterna erit iuſtꝰ Dixi ſcd̓o ꝯmendat̉ beatꝰ Nicolaꝰ a gl̓ioſo egreſſu. cū d abijt in re gionē longinquā acciꝑe ſibi regnū. Uide mꝰ qn̄ aliqͣ ꝑſonā regia ꝓficiſcit̉ acciꝑe a liquā ptātē. tūc vadit cū mag̓ comitatu p̄cedētibꝰ eā cantātibꝰ tubicinis. et hͦ fac̄ iō ut hoīes aūt incole vidētes eiꝰ glorioſum aduētū cū gaudio ſuſcipiāt ip̄m ⁊ honore Spūal̓r. ⁊ ſic gl̓ioſus ꝯfeſſor b. Nicolaꝰ ē ꝑſona regia. Iſi. Si rō te rexerit rex eſ. ſi corpꝰ ẜuꝰ. Sꝫ ip̄e ꝑ ſuā rōeꝫ rexit ſenſualitatē q̄ ſꝑ ꝓna ē ad malū. ut hr̄ gen̄. vi

De conceptōe beate Marie. Ip̄e ꝟo a puericia ſua vſqꝫ ad ſeniū ingenioſam habuit rōem. ut potuit dicere il lud Sap̄. viij. Duer eraꝫ ingenioſus: ⁊ ſortitus ſum aīam bonā. et ẜm hāc claraꝫ rōem rexit ſenſus ſuos ne declinarēt ī pec catū. Hic btūs Nicolaus hodie ꝑ mortē p̄cioſaꝫ abijt in regionē iocundā. De quo Dern̄. in ẜmone de ſpūali negociatōe dic̄ O regio ſublimis et ſuauis plena delicia rū ad te ſuſpiro de valle lacrimaꝝ. Et merito. qꝛ ẜm Aug. ibi nulla triſticia. nullus labor. nullus dolor. nulla mors: ſꝫ ꝑpetua ſanitas ꝑſeuerat. Ad iſtā regionē ꝓuectꝰ ē honorifice p̄cedentibꝰ cātoribꝰ.i. angel̓ dei. iuxta illud Iſa. lv. Montes ⁊ colles cātabāt corā eo laudē. ⁊ oīa ligna regiōis plaudēt manu. Per mōtes intelliguntur archāgeli. ꝑ colles mīores. ꝑ ligna regio nis aīe ſanctoꝝ. Et ip̄m letāter ꝯduxerūt et accepit regnū decoris et dyadema ſpēi de manu dei. Sap̄. v. ut īpleret̉ illd̓ Sapiētie. x. Iuſtū deduxit dn̄s ꝑ vias rectaſ ⁊ on̄dit illi regnū dei. Dixi tercio ꝯmē dat̉ btūs Nicolaꝰ ab amoroſo regreſſu. cū d̓r. ⁊ reuerti. Reuertit̉ em̄ btūs nicolaus in remuneratōe ſibi deuote ẜuientiū Uidemus em̄ qn̄ rex terreſtris obtinuit regnū in reuerſiōe remunerat milites. ſi cut legit̉ de alexandro magno: cū circuiret mūdū. ⁊ multa regna dn̄io ſuo ſubiugaret qͦtiēs regnū aūt ciuitatē famoſā obtinuit totiēs larga dona ſuis militibꝰ tribuit. ſic ⁊ btūs Nicolaꝰ adeptꝰ regnū celeſte. Re uertit̉ em̄ ad ſuos famulos ꝑ oꝑatōnem miraculoſam et aſſiſtentiā gͣtioſam eoſ re munerādo de ẜuitio ſibi facto. ut legit̉ de pluribꝰ in nccītate eū pl̓ima inuocantibꝰ. qͥbꝰ dixit. ecce aſſum. ẜm illud pͣs. xc. Cla mabit ad me ⁊ ego exa. e. cū ip̄o ſū in tri bu. exi. eū et gl̓ifi. eū.ſ. ī pn̄ti ⁊ futuro ſuccurrā meis meritis. De ꝯceptōe beate Marie ꝟginis. Sermo XI Runt ſigna in ſole et luna et ſtellis. Luc̄. xxi Lux hꝫ multas ꝓprietates: ut dicit autor de ꝓprietatibꝰ reꝝ. Prīo tenebras pellit. ſcd̓o gaudiū paxit. tercio ſecuritatē indu cit. qͣrto viā on̄dit. qͥnto in oculis vibrat. Spūaliter ꝑ lucē intelligit̉ maria in ſctīficatiōe. Un̄ de ea canit eccl̓ia. Cuiꝰ vita glorioſa lucē dedit ſeculo. et primo lux tenebras pellit. ſic gr̄a marie qͣs inuenit vi cioꝝ tenebras fugat. De quo canit eccl̓ia O xp̄i mater fulgida: ſcatens fons om̄i gͣtia. lux pellens q̄qꝫ nubila maria venuſtiſ ſima. Scd̓a ꝓprietas lucis eſt ꝙ gaudiū adducit. Eccl̓iaſtes. xi. Dulce lumē et de lectabile eſt oculis videre ſolē. Et ſic ꝯce ptio beate marie attulit nob̓ gaudiū. Un̄ canit eccīa. Gaudiū ānunciauit vniuerſo mūdo. Aug. in ẜmone. Adeſt dies ſacra tiſſima. adeſt dies celebrima. in qͣ virgo maria ſua ſctīficatōe mundū ꝯſolat̉ vniuerſum. hodie egreſſa ꝟga de radice veſſe. De qͣ dicit yſa. xi. Hodie flos cāpi ortus ē. de qͦ ꝓceſſit liliū ꝯualliū. De qͦ Cāt. ij. id ē hodie ꝯcepta eſt ſancta ꝟgo maria. ꝑ quā maledictio mutat̉ in bn̄dictōnem. Idcirco canit eccl̓ia. Gaudeamꝰ oēs in dn̄o ⁊cͣ. Si angeli gaudēt merito homīes plꝰ debent gaudere. ſi iuſtus es gaude. qꝛ ex illa cuiꝰ feſtū hodie celebramꝰ ortus ē ſol iuſticie qͦ ē augm̄tator ⁊ dator gr̄e. Si captiuꝰ es aliqͦ pctō gaude: qꝛ ip̄a ē hodie p̄ſeruata: vel ẜm aliqͦs ſanctificata a pctō Si priuatus es bonis gr̄e gaude. qꝛ ip̄a ē cum qua om̄e bonū nobis aduenit. Sap̄. vij. Uener̄t mihi om̄ia bona ꝑiter cū illa. ita ꝙ dicit Anẜ. Nō eſt ſalus in mūdo ni ſi quā peꝑit ꝟgo. Dern̄. Tolle corpꝰ ſolare qͥd exit in md̓o niſi tenebre. ⁊ ſic tolle mariā n̄ hēb̓ lucꝭ gl̓iaꝫ. Tercio lux ſecuri tatē parit. de qͦ Ioh̓. xi. Qui ābulat in die nō offēdit. qꝛ lucē huiꝰ md̓i videt. Et ſic Maria parit nobis ſecuritatem. Dern̄. Securū acceſſum habes pctōr ad deū. co rā patre habes filiū in hūanitate. qͥ on̄dit vulnera corā pr̄e. matrē que on̄dit vbera quō nō poſſent exaudiri illa hmōi amorꝭ indicia. Quarto lux viā on̄dit. Iohā. xij

Sermo. XI. Qui ambulat in tenebris neſcit qͦ vadat ſed in luce videt. et ſic maria ꝑ eiꝰ ꝟtuoſam vitā on̄dit nobis viā ad dn̄m. Und̓ Ambro. de ꝟginitate. Talis fuit maria vt eius vita oīm nr̄m exemplar ē et diſciplina. Hiero. Quicūqꝫ veniā optat. marie p̄miū imploret. eiuſqꝫ auxiliū. et imite tur exemplū. Quinto lux vibrat in oculiſ ſignāter ſi clari fuerint. ſic claritas gratieſctīficatōis marie in oculis nr̄e intelligētie vibrat. ꝙ etiā eaꝫ nō valeamus enarrare. Dern̄. O bn̄dicta oīs gͣtie. qͥs longitudinē et latitudinē ſanctificatōnis tue gͣtie inueſtigare p̄t. Hieronimꝰ reputat ſe ī dignū dicēs. De tali tātaqꝫ loqͥ indignuꝫ me fateor. Damaſ. Si gl̓am eius ſcribere volumꝰ. ꝟba qͥbꝰ ſcribere valeamꝰ defici unt. Aug. Si oīm nr̄m mēbra ꝟterent̉ ī linguas nec minimā gr̄am nec gloriā eius exprimere poſſemus. Et qꝛ eccleſia celebrat feſtū ꝯceptōis ſancti Iohānis. mul to magis marie. Ideo bern̄. Si reꝝ prin cipia de claritate penſamus. nil clariꝰ ſole et luna et ſtellis poſſumꝰ inuenire. Idcirco rōe ſanctificatōis gratie maria ꝯꝑa tur ſoli et lune. de quo thema. Erūt ſigna in ſole et luna. In ꝟbis p̄miſſis ꝯmen dat̉ beata virgo a tribꝰ. Primo a ſanctifi catōis claritate. ſcd̓o a defectus emunitate. tercio a ſtatus dignitate. Primū ibi. erūt ſigna in ſole. ſcd̓m ibi. et luna. terciui ibi. et ſtellis. De primo dicit. erūt ſigna ſole.i. in maria. pͣs. lxxxviij. Thronꝰ eius ſicut ſol in ꝯſpectu meo. Idem. xviij. Po ſuit in ſole tabernaculū ſuū. Et merito cō ꝑatur ſoli qͣttuor de cauẜ. Prīo ſol om̄ia lumīaria excellit. ideo dicit̉ qͣſi ſolꝰ lucēs. ſ. p̄ ceteris. Et ſic maria p̄cellit in ſctītate oēs. ꝓuer. vl. Multe filie regū ꝯgregaue rūt diuitias.ſ. ꝟtutis et ſctītatis. tu ſola ſuꝑgreſſa es vniuerſas. vn̄ Anẜ. de ꝯcep tōe btē ꝟginis. Nil tibi o dn̄a eſt eqͣle. nil ꝯꝑabile. oē qd̓ ē aūt ſup̄ te vl̓ infra te eſt. ſup̄ te ſolꝰ deꝰ. infra te om̄e qd̓ deus nō ē Nā gr̄a ſplēdor mētis etiā ſplēdebat ī cor ꝑe. Ecce ſignū. Un̄ Hug. Ardor gr̄e ī aīa ſplēdebat ut ī corꝑe miracula faciebat. nā dic̄ Hilariꝰ ſuꝑ Mat. Ioſeph ꝯgnouit ſacr̄m incarnatōis in maria ꝑ diuini lumi nis radiū. Hoc ꝯgͦſcēs dyoniſiꝰ eā vidēſ dixit. Si lr̄is eruditus nō eſſem et fideꝫ nō haberē. aliud lumē nō crederē ꝓpter eꝰ ſplēdorē. Iō de eiꝰ excellētia ſctītatꝭ dic̄ Dern̄. Nūqͣꝫ ſuꝑ angelos aſcēdiſſet ſi in vite ſctītate eos nō trāſcēdiſſet. Scd̓o ſol mediū tenet inter planetas. ⁊ ſic Ma ria ē mediatrix inter deum et hoīem. Un̄ Dern̄. in ſex. de aduētū inqͥt. O maria de us ꝑ te factꝰ ē ꝑticeps nr̄e hūanitatꝭ: ut ꝑ te ꝑticipes eſſemꝰ ſue diuītatꝭ. Et ſubdit idē Quis ſcit qͦtiēſrefrigeras iudicꝭ irā. ꝑ te acceſſū hēmꝰ ad filiū. ut ꝑ te nos ſuſcipiat qͥ ꝑ te datꝰ ē nob̓. d̓ qͦ p̄s. lxxiij. Oꝑa tus ē ſaluteꝫ ī medio terre.i. ī vtero marie. Et maria mediū appellat̉. qꝛ ad illaꝫ ſic̄ ad mediū reſpiciūt oēs. iō Dex. Quic q̇d offerre paras marie ꝯmēdes. qꝛ d. Ig naciꝰ. Impoſſibile ē aliquē ſaluari pctōrē niſi ꝑ tuū o ꝟgo auxiliū ⁊ fauorē. Dern̄. Ip̄a apud filiū induc illud euāgelicū. me mēto fili in qͦ pctōribꝰ ſpeꝫ dediſti. Mat. ix. Nō ē opꝰ valētibꝰ medicꝰ ſꝫ male habentibꝰ. Nā ſic̄ ſol diē inchoat ꝑ ortuꝫ: et termīat ꝑ occaſū. ⁊ ſic ꝑ mariā vita iuſti inchoat̉ et terminat̉. pͣs. cxviij. Ordina⁊ tōe tua ꝑſeuerat dies.i. vita xp̄iani. Ter cio ſol claritatē oībꝰ cōicat. qꝛ interp̄tatur ſol qͣſi ſuꝑ oīa lucēs.ſ. fedis et mūdis. vt hr̄ Mat. v. Facit ſolē ſuū orici ſuꝑ malos ⁊ bonos iuſtos et īiuſtos. ⁊ ſic maria. ber. Maria ſinū pietatꝭ aꝑit ⁊ de plenitudine eiꝰ accipiūt oēs.ſ. captiui redēptōeꝫ. egricuratōeꝫ. triſtes ꝯſolatōeꝫ. pctōr veniā. in iuſtꝰ iuſticiā. iuſtus gl̓iaꝫ. angeli leticiā. fi lius dei carnis ſub̓aꝫ. ⁊ tota trinitas ꝯpla cētiā. Stās ī publico. nullū excipiēs. nul lū ꝯtēnēs. nulli denegās. dicēs illud Ecc̄i xxiiij. Trāſite ad me om̄es qui cōcupiſci tis me. Ideo Dern̄. in ſermōe qui incipit̉. Tꝑus loq̄ndi dicit. Sileat miſcd̓iaꝫ tuā. ſi qͥ te inuocauit ī necītatibꝰ ⁊ īuenit te defuiſſe. q. d. nullꝰ tal̓ ē. Dic̄ nāqꝫ anẜ

beate Marie. De conceptōe Om̄is a te auerſus neceſſe ē ut intereat. Omnis ad te cōuerſus impoſſibile eſt vt ꝑeat Quarto ſol varias oꝑatōes cau ſat. in liquidis ſiccitatē. in ſiccis liqͥditatē. ut patet de luto et cera. Sic maria ſiccos et induratos pctōres mollefacit. et liqͥdos.i. inſtabiles ꝑſeuerare facit. De qͦ Detm̄. Tu ꝓ ſingulis necītatibus ſubue nis mater dei. tu ꝓ diuerſitate laboꝝ ⁊ de fectuū aīe largiris diuerſas medicinas. alijs ut dureſcant. alijs ut liq̄ſcant. Ideo Caſſio. in qͣdam epl̓a. Tu patrona huma ni generis. tu cōſolatio afflictis. tu infirmis medicina ſingularis. Ideo Dern̄. ī ſermone. qui incipit̉. ſignū magnū. dicit. Nō trepidet accedere ad mariā hūana in firmitas. qꝛ nil terribile nec auſterū in ea ſed tota ſuauis et mitis. et in iſto ſole. id ē maria facta ſunt ſigna. Sed dic̄ ſanctꝰ Tho. ꝑte. i. q. cv. ar. viij. Ad miraculū ⁊ ad ſignū miraculoſū requirunt̉ tria. Pri mo ꝙ excedat facultatē nature. et hͦ factū eſt in maria. qꝛ ꝯcepit ſine virili ſemine verū deū et hoīem. qd̓ fuit ſuꝑ nature facultatē. Grego. nazantenꝰ. Qd̓ natura n̄ habuit. vſus ignorauit. ratio nō capit. lingua eloqui tacet. ingeniū ebetat. celū pauet. terra ſtupet. hoc in maria factū ē. Et Der. ſuꝑ miſſus eſt dicit. Qd̓ moyſi mō ſtratū eſt in rubo et igne. Exo. iij. Aaron in virga et flore. numeri. xvij. Gedeoni ī pellere et rore. Iudicū. vi. Hoc aꝑte ſalo mon vidit in forti ml̓iere. Ezechiel̓. xliiij qui vidit portā in domo dn̄i clauſā. Daniel vidit lapidem abſciſum de mōte ſine maībꝰ. Dan̄. ij. De tali ſigno ſcribit̉ Iſa. vij. Dabit dn̄s ip̄e vobis ſignū. ecce virgo cōcipiet. Reuera ſignū. Dern̄. Quis intellectus cape poſſit ꝙ ille ſplēdor inac ceſſibilis infudit ſe in ꝟgineis viſceribus quod angelus nūciauit dicēs. Uirtꝰ altiſ ſimi obubrabit tibi. q. d. Quid īterrogas me: tu exꝑieris. Scd̓o reqͥrit̉ ad miraculū ꝙ fiat in inſtāti. et ſic maria in inſtanti ut ꝯſenſit ad ꝟba angeli dicēs. Ecce ancil la dn̄i: fiat mihi ẜm ꝟbū tuuꝫ. ip̄a ꝯcepit verū deū et hoīem. de quo Aug. in ẜmōe O felix obediētia. o inſignis gratia: q̄ dū hūiliter fidem dedit: celi opificē incorporauit. Tercio requirit̉ ad miraculū ꝙ fiat raro. et ſic in Maria. Dern̄. in ẜmone. de vigilia natiuitatis xp̄i. A ſeculo nō ē auditu ꝙ om̄ipotēs altiſſimus deꝰ in mu lierē deſcēdiſſet. Iſa. lxvi. Quis vnqͣꝫ au diuit tale vel vidit huic ſil̓e qd̓ ſcribit ber. ꝙ fuit virgo ſine gͣuamine grauida. ſine dolore puerpera. ſol natus de ſtella. pr̄ de filia. creator de creatura. vt impleret̉ illd̓ iij. Regū. x. Nō eſt ſil̓e opus factū in vni uerſis regnis. Dern̄. Multe ꝟginitateꝫ poſſident. ſed nulla gaudiū mētis cū ꝟginitatis pudore. Dern̄. Sola eſt que gͣuamen nō ſenſit. et ſine libidinoſa volupta te cōcepit. Quartū et adiunctū qd̓ reqͥrit̉ ad miraculū habet̉ de reli. et ve. ſanctorū. c. glorioſus. li. vi. dicit Iohā. an. in glo. ꝙ debet fieri a deo: nō ex arte vel dyabolo Et hoc factū ē in maria. pͣs. cxxvij. A dn̄o factū eſt iſtud: et ē mirabile in oculis nr̄is De quo Lu.i. Uirtus altiſſimi obūbrabit tibi et ſpūſſanctus ſuꝑueniet in te. Secūdo maria dicit̉ luna. Cantico. vi. Que eſt iſta que ꝓgredit̉ quaſi aurora ꝯ ſurgens. pulcra ut luna. Primo ideo. qꝛ ſicut luna eſt decor noctis qn̄ ſol nō lucet ſic Maria quādo ſol. id ē iuſticia dei non lucet peccatoribꝰ. tūc luna.i. miſericordia marie in nocte tribulatōis ſuccurrit. Criſoſt. de p̄rogatiuis beate ꝟginis. Quos nō ſaluat dei iuſticia: ſaluat miſericordia marie infinita. Ideo hiero. in libro de illuſtribus viris. In omni tēpore. in quocū qꝫ opere quis exercet̉: marie gratia inuo cetur. Dern̄. Peccatorē quātumcūqꝫ fe tidum nō abhorres ſi ad te ſuſpirauerit. Secūdo. ſicut luna eſt mater xoris. ſic maria eſt mater roris gratie. Luce.i. Inueni ſti enim gratiā apud dominū. Anſelmus O virgo benedicta per tuam benedictio nē gratie benedicit̉ om̄is creatura. Dern̄ Deus redempturus genus humanū totū p̄cium ꝯtulit in maria. Idem Quicqͥd

XII. Sermo. in nobis eſt ſalutis et gr̄e ex ea nouimꝰ re dūdare. Iō Can̄. vi. dicit̉. pulcra ut luna Nota beata ꝟgo comꝑat̉ lune ꝓut eſt in plenitudine. qꝛ tūc luna habꝫ qͣdruplicē pulcritudinē. Primo in luce. ſcd̓o ī ꝟ tute. tercio in rotuditate. qͣrto in imagine Sic in btā virgine qͣdruplex eſt pulcritudo.ſ. puritatis in carne. pietatis in oꝑe. charitatis in corde. diuinitatis in ventre Hec qͣttuor innuit angelus dicēs Aue. i. ſine macula in carne. gr̄a plena.i. in corde ꝑ charitatē. dn̄s tecū.ſ. diuinitatis in rētre. bn̄dicta tu in mulieribꝰ.ſ. in pietatis oꝑe Prima pulcritudo marie ī car ne figurat̉ in luce lune. eo ꝙ ip̄a lucet in carne ſine om̄i macula. Sap̄. vij. Nihil coinqͥnatū in eā incurrit. Cādor eſt enim lucis eterne et ſpeculū ſine macula. De qͦ Can̄. iiij. Tota pulcra eſ amica mea ⁊ ma cula nō eſt in te. Dern̄. Propriū delictū maria nō habuit. ⁊ ab alieno lōge innocēſ fuit. etiā nihil impugnatōis fuit in ea. ſed pax et trāquillitas. qd̓ alijs ſanctis denegatū eſt. Anẜ. ⁊ Aug. Si om̄es ſctī ⁊ ſancte interrogarent̉ vtꝝ ſine pctō eſſent. dicerēt illud.i. Io. i. Si dixerimꝰ ꝙ pctm̄ nō habemus: ip̄i nos ſeducimꝰ. et ꝟitas ī nobis nō eſt. Ideo de ea p̄t dici illd̓ Sa piētie. vij. Nō ꝯꝑaui illi lapidem p̄cioſū i. aggregatōem apl̓orū. et ſubdit. Oē aurum in ꝯꝑatōe illius.i. ꝯgregatio martiꝝ eſt velut arena exigua. et poſtea ſubdit. tāqͣꝫ lutū eſtimabit̉ argentū.i. turba ꝟginū nihil in cōſpectu illius. et ſubdit. qm̄ inextīguibile eſt lumē illiꝰ. Hiero. Quid no bilius: ſanctius: lucidiꝰ mr̄e dn̄i. qͥd ſplē didius qͣꝫ illa quā ſplēdor elegit glorie. cā dor lucis eterne ab eterno p̄deſtinauit. ꝓ uer. xxv. Aufer rubiginē de argēto ⁊ egrediet̉ vas puriſſimū. Scd̓a pulcritudo marie eſt pietas in oꝑe. figurat̉ in ſecunda pulcritudine lune.ſ. in ꝟtute. nā luna habꝫ influentie ꝟtutē ſuꝑ mare. et ſic ma rie pietas ſuꝑ tribulatos Nam creſcente luna augmentant̉ oīa hūida. et ſic de pieta te marie augmentat̉ miẜicordia et gͣtia. Euſebiuſ in ẜmone dicit. Nullo tꝑe aut momēto o peccator ſic vixiſti: ut aliqn̄ expers fueris gr̄e et auxilij matris xp̄i. Tercia pulcritudo Marie eſt charitas ī corde. et figurat̉ in rotūditate lune q̄ carꝫ fine. ſic charitas eiꝰ eſt indeficiens. Ecci xxiiij. Uſqꝫ ad futurū ſeculū nō deſinam. Na in paſſiōe cū ſol eclipſim pateret̉: tūc maria vt luna lucebat ſub cruce. Hāc ca ritatē ꝯſtantiſſimā qͦtidie nobis exhibet dicēs Eccī. xxiiij. Trāſite ad me oēs qui cōcupiſcitis me. et a generatōibꝰ meis adimplemini Nā dicit Criẜ. in ẜmōe. Nū qͣꝫ reꝑi aliquē inauditū qui ſe marie faceret ſedulū mīſtrū. Quarta pulcritudo marie eſt diuinitas in vētre. et figurat̉ ꝑ imaginē lune q̄ videt̉ in plenilunio. et ſic maria habuit in ſe filiū dei: qui eſt i mago patris Gre. Quē celi et terra cape nō po terāt tuo gremio ꝯtuliſti. Ip̄a ſalutē mū do edidit. Anẜ. Nō eſt ſalus in mūdo ni ſi quā peꝑit virgo. Ideo Ignacius dic̄. Impoſſibile ē aliquē pctōrē ſaluari o virgo niſi ꝑ tuū auxiliū et fauorē. Sermo XII. ad idem. Ignū magnu apparuit in celo. mulier amicta ſole. et luna ſub pedibꝰ eiꝰ. Apocalipſis. xij. Thema. Signum eſt magne dignitatis alicuius ciuitatis. cui alie ciuitates ſunt ſub tributo. et ip̄a ſola priuilegiata eſt: ꝙ ſit libera et nihil tributi ſoluet. Spiritualiter ſic omnis creatu ra pure humana fuit peccato ſubdita. et ꝑ conſequens dyabolo tributaria. excepta beata virgine. que priuilegio eterni regis dotata eſt ut eſſet libera a cēſu peccati ⁊ tri buto culpe. Ideo Anẜ. de cōceptū virginis dicit. Si omnes ſancti et ſancte interrogarent̉ vtrum ſine peccato eſſent pu to ꝙ reſpōderent illud.i. Iohan.i. Si di xerimus ꝙ peccatū nō habemus: ip̄i nos ſeducimus. ⁊ veritas in nobis nō eſt. dēpta beata virgine. figurat̉ Genelis.xlij. Tēpore egeſtatꝭ cariſtie tota terra egipti

beate Marie. De conceptōe fuit tributaria Pharaoni. excepta ſacer dotali terra: que fuit libera ex legis priuile gio. Spūaliter tꝑs quo fuit tāta cariſtia gratie ꝑ exceſſum primoꝝ ꝑentū. omnis creatura hūana fuit tributaria pctō. dem pta ſacerdotali terra.i. Maria. de qua pͣs lxxxiiij. Benedixiſti dn̄e terrā tuā.ſ. ꝑ gͣtiam priuilegij. et decuit eam eſſe liberam De quo Augꝰ. in de natura ⁊ gr̄a. Cū de peccato agit̉. de maria nullaꝫ ꝓrſus volo habere mentōem qꝛ meruit illu conciꝑe: quem nullū conſtat habuiſſe peccatū. De quo habet̉ figura Gen̄. vij. Cum venit di luuiū aque oꝑuit omnes mōtes altior. xv. cubitis p̄terqꝫ ꝑadiſum. Spūaliter ꝑ aquas diluuij intelligitur pctm̄. pͣs. lxviij. Saluū me fac deus: qm̄ intrauerūt aque vſqꝫ ad animā meā.i. pctm̄ oꝑuit omnes mōtes.i. omnes ſanctos. p̄terqͣꝫ ꝑadiſum i. beatā virginē. De quo Eccī. xl. Sic̄ pa radiſus in benedictōibꝰ. ſic maria in priui legijs. De quo Dern̄. Maria ꝓpriū peccatū nō habuit. ⁊ ab alieno longe innocēs fuit. Et hoc vidit Iohānes ⁊ mirabatur dicēs. Signū magnū apparuit ī celo. mu liex amicta ⁊cͣ. In ꝟbis p̄miſſis btā ꝟ go ꝯmendat̉ a tribꝰ. Prīo a ſtatus digni tate. Scd̓o a ſanctitatis claritate. Tercio a defectus emunitate. Primū patet ī prīcipio. ibi. Signū magnū apparuit in celo. ſcd̓m ibi. mulier amicta ſole. terciuꝫ ibi. luna ſub pedibus eiꝰ. De primo dicit Signū magnū apparuit ī celo.i. maria Nota Maria ꝯꝑat̉ celo triplici de cauſa. Primo rōe inhabitatōis. ſcd̓o rōe eleua tōis. tercio ratōe clarificatōiſ. Primo ra tōe inhabitatōis. qꝛ celū eſt dei habitaculū. Iſa. lxvi. Celū mihi ſedes eſt. nō ꝙ de us eſſet ibi ſolū. ſic ꝙ nō alibi. qꝛ dic̄ ma giſter in.i. di. xxxvij. c. i. Deus eſt vbiqꝫ eſſentialiter. pn̄tialiter et potētialiter Nā ip̄e eſt in celo laudabilis. in creaturꝭ mirabilis. in angelis deſiderabilis. Math. xviij. Angeli eoꝝ ſꝑ vidēt faciē pr̄is. In hoībus bonis amabilis. in malis tollerabilis. in ſe incōp̄henſibilis. In maria per carnis ſuſceptōeꝫ factus eſt viſibil̓. Gre go. Quē celi et terra cape nō poterāt tuo gremio ꝯtuliſti. Eccī. xxiiij. Qui creauit me requieuit in tabernaculo meo. Secūd rōe eleuatōis. qꝛ ſicut celū eleuatū eſt a terra. ſic Maria vltra oēs creaturas. Iō d̓r Eccī. xxiiij. Ego in altiſſimis habito. Anẜ. de ꝯceptōe beate ꝟginis. O dn̄a ni hil tibi equale. om̄e qd̓ eſt aut infra te aut ſupra te. Supra te ſolꝰ deus. infra te om̄e illud quod deꝰ nō eſt. Nā ip̄a fuit alta in tribꝰ. Primo in puritate. nā nullꝰ pul uis peccati eā maculauit. Canti. iiij. Tota pulcra es amica mea ⁊ macula non ē in te. vbi dicit Anẜ. Ea puritate nitebat. qͣ maior ſub deo intelligi nequit. Rōeꝫ po nit ſan. Tho. ꝑte. i. q. iij. ar. xxvi. De qͣꝫto magis aliquid appropiquat primo prīcipio. de tanto magis ꝑticipat effectū eius. Exēplificat Dyoni. in celeſti ierarchia. Angeli qui ſunt deo ꝓpinqores magꝭ ꝑticipant bonis diuīs qͣꝫ hoīes. xp̄us autē ē principiū gratie ẜm diuinitatē autoritati ue. ẜm hūanitatē miniſterialiter. Ioh. i. Gr̄a et veritas ꝑ ihm̄ xp̄m facta eſt. Sꝫ Maria eſt magis ꝓpinquiſſima ihū xp̄o. eo ꝙ ip̄e de ip̄a hūanitatem cepit. Id̓o al ta eſt maria ī puritate. Scd̓o alta ē Maria in gr̄e vb̓tate. Ecc̄i. xxiiij. In me oīs gratia vie et veritatis. ac ſi diceret. Oīs gͣtia om̄ibꝰ hoībꝰ in pn̄ti et in futuro neceſ ſaria miẜicorditer ē mihi collata Hiero. Ceteris ꝑ ꝑtes. marie ꝟo ſe totā infudit gratie plenitudo. Tercio eſt alta in virtuoſitate. ꝓuer. vl. Multe filie ꝯgregaue rūt diuitias tu ſola ſuꝑgreſſa es vniuerſaſ Bern̄. Ip̄a exceſſit fidē pr̄iarchaꝝ. ſpem ꝓphetaꝝ. caritatē apl̓oꝝ. ꝯſtātiā marti. ſob̓etatē ⁊ miẜicordiā ꝯfeſſoꝝ. caſtitatē ꝟ ginū. fecūditatē ꝯiugaliū. Hiero. Nullo gn̄e ꝟtutū vacauit cui angelꝰ plenitudinē gr̄e ꝓmiſit. Ruth. iij. Scit oīs ppl̓us te eſſe ml̓ierē virtutis. Tercio maria d̓r celū rōe clarificatōiſ. qꝛ celū ēpireū ē lucidū. ⁊ ſic maria. Hug. Splēdor gr̄e in aīa ſplēdebat ꝙ ī corꝑe eiꝰ miracl̓a faciebat.

Sermo. XII. Nam dicit Hilarius ſuꝑ Matheū. Io ſeph cognouit ſacramentū incarnatōiſ ꝑ diuini lumīs radiū: qui in ea nitebat. eo ꝙ verū deū ⁊ hoīeꝫ ī vtero habebat. Hoc ꝯgnoſcens dyoni. vidēs eaꝫ dixit. Si di uinis lr̄is eruditus nō eſſem et fidē nō ha berē. aliud lumē nō crederē ꝓpter eiꝰ ſplē dorem. Idcirco his de cauẜ Maria vocat̉ celū. Ideo bn̄ dicit̉. ſignū magnū ap paruit in celo.i. btā virgine Dixi ſcd̓o ꝯmendat̉ btā virgo a ſanctitatis clarita te. ibi. mulier amicta ſole. Dern̄. Quoti ens ſacra ſcriptura talia ꝟba nobis ꝓponit: in quibus exterior notatio nō potuit eſſe ꝟa. hic ſpūſſanctus nobis innuit vt miſticū ſenſum inqͥramus. Et ſic intelligi tur de ꝓprietatibꝰ ſolis: q̄ pl̓es ſunt. Pri mo gaudiū generat. ſcd̓o ſecuritatē paxit. tercio viā oſtendit. qͣrto in oculis vibrat. qͥnto mediū tenet. ſexto claritatē oībꝰ cōmunicat. ſeptimo varias oꝑatōes cauſat Quere de deductiōe haꝝ ſupra in ẜmone p̄cedenti ad prīcipiū. Dixi tercio ꝯmē dat̉ beata ꝟgo a defectus emunitate. ibi. Et luna ſub pedibꝰ eiꝰ. Pex lunā intelligit̉ defectus. ⁊ ſic ꝑ lune ſuppeditatiōem omniū defectuū deſignamus ꝯculcatōnē Et ſunt ſeptē. Primus pctī feditaſ. Ro. iij. Om̄es peccauerūt et egent gr̄a dei. intellige ẜm ꝯmunē curſū. ad Ephe. ij. Era mus naturaliter filij ire. Et ecc̄i. xli. Ue vobis qui dereliqͥſtis legem dn̄i altiſſimi. Si nati fueritis in maledictōe naſcemini Si mortui fueritis in maledictōe morie mini. pͣs. l. Ecce in iniqͥtatibꝰ ꝯceptus ſū Et ꝓuerb̓. xx. Quis p̄t dicere mundū eſt cor meū. q. d. nullus. ẜm cōem curſū. De quo Aug. et habet̉ de ꝯſe. di. iiij. c. firmiſſime. Firmiſſime tene et nullatenꝰ dubites omnē hoīem ꝯcubitu viri et mulierꝭ genitū cōceptū fuiſſe ī pctō. vbi dic̄ Sco tus. hoc veꝝ eſt ẜm cōem curſum nature. nō aūt ẜm priuilegiū. Ip̄a ꝟo virgo bea ra ſpeciali priuilegio fuit p̄ſeruata. Qd̓ ꝯ ſiderans Salomon in ſpū dixit Can̄. iiij. Tota pulcra es amica mea ⁊ macula nō eſt in te. Naꝫ ſi vnqͣꝫ fuiſſet in pctō originali cōcepta nō poſſet ꝓ eodē tꝑe dici im maculata. Pro quo ſciendū. beata vir go merito fuit ꝯſeruata ab originali pctō vt dicit Alexander ſuꝑ Canti. Richar. de ſancto victore et Hugo. Thomas de argētina. Petrus de cādia. Nā deꝰ potuit mr̄em ſuā a peccato originali p̄ſeruare. Sil̓r et decuit rōe matris et filij. Dixi primo deꝰ potuit matrē a pctō originali p̄ſeruare. qꝛ princeps ſtatuēs legē autori tate ſua. eadē autoritate p̄t legē eandē reuocare. qꝛ lex iſta habet vim ex eius inſtitutōe Itē p̄t eandē legē ad tꝑus ſuſpende re. Item p̄t eadē autoritatē cū aliqͥbꝰ diſpenſare. vel p̄t alicui priuilegiū dare. oīa iſta patent in legibꝰ diuiſim. ut inſtitutis et autētica. et in alijs libris legalibꝰ. Et d̓ hoc etiā ſunt exēpla in ſacta ſcriptura. De primo. circūciſio fuit data a dn̄o deo rege ſup̄mo ſub anathematis p̄cepto. ut hēt̉ Gen̄. xvij. Maſculꝰ cuiꝰ p̄pucij caro cir cūciſa nō fuerit delebit̉ aīa illa de populo ſuo. Sed hec lex in nouo teſtamēto tota liter ē reuocata. De qͦ apl̓us ad Gala. vi. In xp̄o ihū neqꝫ circumciſio aliqͥd valet neqꝫ p̄puciū. ſꝫ noua creatura. Et ibidem c. v. Dico vobis qm̄ ſi circūcidamini cri ſtus vobis nihil ꝓderit. Et poſt dic̄. vos in lib̓tatē vocati eſtis.ſ. a corꝑali circūci ſione. De ſcd̓o.ſ. de diſpenſatōe ad tꝑus habet̉ etiā de circūciſione. qꝛ ad tꝑus fuit ſuſpenſa in deſerto. Et hͦ ꝓpter laborē itineris. Exo. iiij. De tercio.ſ. de diſpenſati on legis. Exo. xi. Nā nō ſpoliare paupe rē fuit lex a dn̄o data. imo nec ꝓxīm quēcūqꝫ. ut Leuitici. xix. ⁊ tn̄ p̄ceptū fuit filiiſiſrl̓ ſpoliare egipcioſ. ut hr̄ exo. xi. Et ſic dn̄s legis p̄t circa legē diſpēſare. ſicut ⁊ fe cit btē virgini que fuit ſingulariter priui legiata. ſic ꝙ ſine originali pctō ē ꝯcepta. De quo dicit Scotus ſuꝑ. iij. ſentētiarū. di. iij. Deus potuit ꝯſeruare ſemē deciſū ab iſta morbida infectōe manēte ſubſtātia eius. Sicut cōſeruauit tres pueros ī camino ignis. Dan̄. iij. alio mō dic̄ Scotꝰ.

De conceptōe beate Marie. deus potuit illud ſemē mūdaſſe. Tercio dicit deus potuit in eodē inſtanti corpus ꝑfectū organizatū immediate ſua ꝟtute mūdare ab illa ꝯtracta qͣlitate an̄ infuſionem. ⁊ poſt hͦ animā creādo corꝑi infundere et gr̄am ſanctificantē in ip̄a creare. Scd̓o decuit btām virgineꝫ p̄ſeruari ab originali pctō. De qͦ Anẜ. de cōceptuꝟginali. Decuit vt iſta virgo ea puritate niteret qua ſub deo maior intelligi nequit Sed ſi nō fuiſſet p̄ẜuata: tūc fuiſſet maior puritas angelica. qd̓ eſt ꝯͣ Aug. qͥ dic̄. Tāta eſt puritas marie vt angelica dignitas nō audeat ſe ei ꝯꝑare Tercio de cuit. nā ſi nō fuiſſet p̄ſeruata. tūc maior ſu iſſet puritas primorū parentū. vicꝫ Ade et eue tꝑe innocentie qͥ fuerūt in originali iuſticia. Mō nō decuit magis priuilegiū cōferre ade et Eue qͣꝫ dei matri marie. Quarto decuit eā p̄ſeruari. Nā dic̄ Auguſt. Nō decuit ꝙ corpꝰ marie fuiſſet in cineratū et corruptū. Sed maior eſt corruptio aīe qͣꝫ corꝑis. ergo xp̄us multo mi nus ꝑmiſit ꝙ aīa virginis ſubijceret̉ pec cato originali. ſi nō voluit ꝑmittere corru ptōem corꝑis eius Quīto decuit ip̄aꝫ ꝯẜuari. Nam ſicut mr̄ dn̄i ſuꝑ oēs choros angeloꝝ erat exaltāda. ita decuit ut an gelicis priuilegijs eſſet honorāda. Modo omnes angeli exāt in innocētia creati ſine originali pctō. et n̄ ē veriſil̓e ꝙ aliqua cre atura que fuit in ira dei fieret oībꝰ angelis p̄lata. Igit̉ bern̄. dicit. Neqͣqͣꝫ ſuꝑ om̄es choros angeloꝝ aſcēdiſſet ſi eos in purita te nō trāſcendiſſet Sexto decuit eā p̄ſeruari. qꝛ nō eſt decēs aliquē filiū ſuā ma trē odio habere cū ſit p̄ceptū Exo. xx. Ho nora pr̄em et matrē. mō ſi fuiſſet in pctō originali ꝯcepta. tūc eiꝰ filius ita odio eaꝫ habuiſſet ut ſnīam ꝯdemnatōis ꝯtra eam cōtuliſſet. qd̓ nō eſt veriſil̓e. Septimo decuit eā p̄ſeruari. nā qͥdqͥd honoris ⁊ lau dis poſſumus debemꝰ dei genitrici attribuere. De quo Hiero. in ẜmōe de aſſum ptōne. Quidqͥd ei digne impēſum fuerit totū ad laudē dei ꝑtinet Oppoſitū veto tenentes arguūt ſic allegātes prīo pͣs. xiij. et. lij. dicentē. Oēs declinauerūt vſqꝫ ad vnū. Itē pͣs. cxv. Omnis hō men dax. et allegāt apl̓m ad Ro. iij. Omnes peccauerūt: et egent gr̄a dei. Scotꝰ dicit iſta ſoluēdo. hͦ verū eſt de cōi modo loq̄ndi. nō aūt ſingulari priuilegio. Scd̓o arguūt. ſi fuiſſꝫ p̄ſeruata a peccato origina li tūc fuiſſet xp̄o eius filio parificata. Re ſpōdet ſcotus ꝙ nō. qꝛ adhuc ē triplex diſ ferētia inter mr̄em et filiū. Prīo qͣntū ad miſteriū incarnatōis et generatōis. qꝛ nō fuit cōcepta a ſpūſancto ꝟgo Maria nec ſine corruptōe matris genita. ſicut xp̄us. Scd̓o fuit dn̄tia qͣntū ad miſteriū p̄ſernatōis. qꝛ xp̄us nō indiguit p̄ſeruari. ip̄a ꝟo habuit indigentiā p̄ſeruandi. Tercō fuit dn̄tia qͣntū ad miſteriū glorificatōis qꝛ aīa xp̄i fuit ab inſtanti cōceptōis beata. hn̄s fruitōem deitatis. nō ſic aīa btē virginis. Ideo Aug. de natura et gratia dic̄ Cū de peccatis agit̉ nullā ꝓrſus de ea vo lo fieri mentionē. Et Orige. Sicut mater dn̄i fuit intacta ita immaculata et īcor cupta. Si originalē maculā ꝯtraxiſſet per qͣmcūqꝫ horā immaculata nō fuiſſet. Iō Dern̄. dicit. Decuit reginā ꝟginū ſine oī macula vitā ducere. qꝛ genuit illū quē nul lū cōſtat pctm̄ habere. Tercio arguunt ſic. Si mr̄ dn̄i fuiſſet p̄ſeruata et nō ꝯtraxiſſet originale pctm̄ tūc nō indiguiſſet re demptōe. Reſpondet Anẜ. li. ij. Cur deꝰ hō. c.x. Indiguit redemptōe et xp̄i paſſio ne nō ꝓpter pctm̄ qd̓ infuit. ſed ꝓpter pec catū quod infuiſſet niſi ip̄emet ex ſpeciali priuilegio ip̄am p̄ſeruaſſet. Un̄ qͣntū ſuit ex parte humane nature et qͣntu fuit ex ꝑte ſuiip̄ius ip̄a ꝯtraxiſſet originale. niſi fuiſſet a deo p̄ſeruata ſpecialiter. Et iō indiguit iſta ſatiſfactōe nō ꝓ pctō quod infuit. ſed ꝓ delicto qd̓ actu infuiſſet qͣntum fuit ex ꝑte ſua. Uel dicit̉ ſic. ꝙ indiguit il la redemptōe. nō ꝓpter pctm̄ qd̓ ꝯtraxit. ſed ꝓpter ianue celeſtis aꝑtionē. Un̄ qͣꝫuis multi ſancti patres etiā hic in vita fu erūt in

XIII. Sermo. qͣꝫ originali. ⁊ taliter ꝙ nulla ampliꝰ pena ip̄is decedentibꝰ debebat̉. nihilominꝰ celeſtē ꝑadiſum introire nō potuerūt: ꝓpter diuinū decretū. qui ꝓpter primoꝝ ꝑentū peccatū decreuit. ꝙ nullus ꝑ ꝓpagatōem genitus limbū euaderet. et celeſtē ꝑadiſū intraret niſi ꝑ paſſionē xp̄i filij dei incarnati Quarto arguūt ſic. allegantes damaſcenū dicentē. ꝙ ſctūs ſpūs venit ī ip ſam purgās. Rn̄det̉ ꝙ aliqͥd dicit̉ purgari dupliciter. Uno mō ꝙ aliqͥd immūdū aufert̉. Alio mō ꝙ aliqͣ ꝑfectio ſuꝑaddit̉ ꝑ quā nō ſolū mundū on̄dit̉. ſed etiā ab oī immūdicia pctī p̄ſeruat̉. Prīo mō nō intelligit Damaſce. dictū: ſꝫ ſcd̓o mō. et ſic oꝑtet intelligi ꝯmune dictū tā ſanctorum qͣꝫ magiſtroꝝ quo d̓r: ꝙ ip̄a ſctīficata fuit in vtero. hͦ eſt ꝙ deus infundēs aīaꝫ eiuſ corꝑi prius virtute ſpūſſancti ab om̄i fedi tatis ꝯtractōe mūdato vel purgato in eodē inſtanti infudit ei gr̄am ſanctificanteꝫ. aūt gr̄am gͣtificantē. nō ꝙ purgaret eā ab aliqua culpa q̄ p̄fuit. ſed vltra illā munda tionē ſeu p̄ẜuatōem gratis datā: q̄ iſtā vnionē p̄uenit eā gͣtioſiorē et ꝑfectiorē red didit. Hec ergo d̓r prīa ſanctificatio. hec eadem gr̄a in cōceptōe filij ſui fuit augmē tata. et d̓r ſcd̓a ſanctificatio. Hec eadē gͣtia in aſſumptōe fuit cōſummata. qꝛ tunc facta fuit eius glorificatio. Iō correlarie ſequit̉ ꝙ ſanctificare ꝓprie loquēdo nō ē idem qd̓ mūdare vel purgare. ſꝫ potiꝰ ſan ctū facere. vl̓ ſanctitatē alicuiꝰ ꝯſeruare. Idcirco ꝯcludit mgt̄ alexādex aſſerēs cuꝫ eſſet mgr̄ theologie exiſtēs in ſcolis publice ⁊ ꝑtinaciter voluit ꝯͣriū docere. Et di cit. Teſte ſole iuſticie arripuit me tā repentinus morbꝰ. qͥ eodē die ⁊ annis ſingu lis me exercitauit. ita ꝙ oī die ꝯceptiōis officiū magiſterij nūqͣꝫ exercere potui. vn̄ auditores et ꝯſocij mei eſtimantes iſtum morbū euenire mihi. qꝛ impugnabā feſtū cōceptōis btē ꝟginis corripuerūt me. ⁊ ſanū ꝯſiliū ab eiſdē recepi: ut de illo feſto crederē ꝯgruū. et iſtd̓ feſtū celebrādū ānu ti ſentirē. Qd̓ et feci et doceo faciendū ⁊ aſſero. hec Alexādex. Et hoc p̄uidēs Sa lomō in ſpū dicit Sap̄. vij. Nil coinqͥna tum in ea. Ideo ꝯcludit p̄fatus mgr̄ Ale xandex ſuꝑ Can. in fine. ꝙ hͦ feſtū ꝯcepti onis beate ꝟginis habet̉ ꝑ reuelatōem fa ctā abbati Elſino ſub redemptōe mortis q̄ nō dꝫ diſcredi ſicut nec reuelatōnes ſan ctoꝝ patrū. Nam natiuitas ꝟginis cele brat̉ ꝓpter reuelatōem factā cuidā ſolita rio. Quare ergo ꝯceptio btē virginis nō deberet celebrari ꝓpter reuelatōem factā iſti abbati ſancto Sermo XLII. ad idem. Uicra eſ et deco ra filia ihrl̓m. ſcribit̉ Can̄. vi. ori ginal̓r. et legit̉ ī pn̄ti feſtiuitate ī matutino officio hiſtorial̓r Rex volens ſibi ꝯſtruere palaciū habitatiōis licet reſpicit ad hoc ut oīa habitacula ſint decora ta. ſingulariter tn̄ habet reſpectū ad habitaculū ſuū qd̓ ꝑ ſe inhabitare velit. ut ē au la regia ꝙ hec aula ſit decora Spi al̓r. ſic rex glorie. rex regū et dn̄s dn̄antiū dei fili us inhabitare decreuit cū hoībꝰ. ut ꝓmiſit ꝑ ꝓphetā Zacha. ij. Ego veniā et habitabo in medio vr̄i. Et ut ſcribit Iohan nes Apoca. xxi. Habitabit cū eis eoꝝ deꝰ Licet oīa habitacula.i. electoꝝ corda dn̄t eſſe mūda ut docet Iſa.i. c. Lauamī ⁊ mū di eſtote. Rō qꝛ nō habitabit in corꝑe ſub dito peccatis. Sap̄. i. Signāter aula regia.i. beata ꝟgo maria debuit eſſe mūda. qd̓ figurat̉. iij. Reg. x. Salomō fecit ſibi thronū de ebore grandē. et veſtiuit eū auro puriſſimo. et habuit ſex gͣdus. ſummitas eius erat rotūda. et due manus exant tenētes hincinde. et duo leones erāt iuxta manus. et. xij. leunculi. Sic ſpūaliter ꝑ Salomonē intelligit̉ xp̄s. Math. xij. Et ce pluſqͣꝫ ſalomō hic. qui ꝑauit ſibi thro nū.i. matrē benedictā gl̓ioſā ꝟginē mariā de ebore caſtitatis. et de auro charitatis. Cāti. ij. Ordinauit in me charitatē. Sex gͣdus aſcēdebat̉. hͦ ē. ſex ordines ſanctoꝝ trāſgredit̉.ſ. angeloꝝ: ꝓphetarū. apl̓orū.

beate Marie. De conceptōe marti ꝯfeſſoꝝ et virginū. Summitas throni erat rotūda.i. tota ꝑfecta et clara. de qͦ Aug. Quid ignorare potuit in qͣ ple nitudo diuinitatis corꝑaliter inhabitauit Duo leones ſunt duo teſtamēta.ſ. vctꝰ ⁊ nouū. et. xij. leunculi ſunt. xij. articuli fidei Et ſubdit̉. Nō erat opus tale in vniuerſis regnis.i. ip̄a excedit oēs ſanctos in ſā ctitate et dignitate. De qͦ Criſo. Nihil ī gloria oīm p̄cedentiū memoria. et Hiero. Quid nobiliꝰ. qͥd ab eterno ſanctiꝰ matre dn̄i. qͥd ſplēdidius qͣꝫ illa quā ſplēdor elegit. ⁊ cādor lucꝭ eterne ab eterno p̄deſtina uit. Ideo pͣs. dicit pſal. lxxxviij. Thronꝰ eius ſic̄ ſol in ꝯſpectu meo. ꝓpter qd̓ p̄uidens eā Salo. Cant. vi. dicit. Pulcra eſ et decora filia ihrl̓m. In ſumma ꝟboꝝ duo innuunt̉. Primo ꝓponit̉ btē marie ꝟginis puritas et decor. Scd̓o ſubiūgit eiꝰ dignitatē et honorē. primū ibi. pulcra es et decora. ſcd̓m ibi. filia ihrl̓m. De primo dicit. pulcra es et decora. Glo. pulcra facie et decora mente. Pulcra facie fuit vt dic̄ Amb̓. Nullus em̄ eā aſpicere potuit qͥn eā nō amaret. nullus eā amauit qͥ eā inordinate cōcupiſceret. Idcirco ꝯꝑat̉ cedro. Eccī. xxiiij. Quaſi cedrus exaltata ſum in libano: qd̓ interp̄tat̉ cādidatio. nā cedrꝰ ſuo odore ſexpētes interficit. ſic ma rie cādida ꝟginitas et cordis eiꝰ puritas interficit oēs carnis cōcupiſcētias. ⁊ om nes inordinatos aīos ſeu motꝰ. nā facies eius ita radiabat ꝙ dixit Dyo. Si diuinis lr̄is eruditus nō eſſem: ⁊ fidē nō haberē aliud lumē nō crederē ꝓpter eiꝰ ſplēdo rē. et ſic erat pulcra facie. Scd̓o fuit deco ra mēte. nā intus nitebat om̄i puritate Triplex em̄ fuit eiꝰ puritas.ſ. ꝑfecta: cōti nua et imꝑmixta. Prīo eiꝰ puritas fuit ꝑfecta. qꝛ trāſcēdit puritatē hūanā et angelicā. et appropinqͣt ad puritatē diuinā. Primo em̄ dico eius puritas trāſcendit oēm puritatē. De qͦ ꝓuer. vl. Multe filie regū ꝯgregauerūt diuitias.ſ. puritatꝭ. qͣs tu ſola ſuꝑgreſſa es vniuerſas. et loquit̉ Anẜ. de cōceptū ꝟginali. Nil tibi o dn̄a eqͣle. nil ꝯꝑabile. oē qd̓ eſt aūt ſupͣ te aūt infra te eſt. ſupͣ te ſolus deus. infra te oē illud qd̓ deus nō eſt. Ita etiā tranſcendit puritatē angelicā. De quo Dern̄. Sic eꝰ fuit mētis puritas ut ſe ei nō audeat com pare angelica dignitas. Et ſi āgelos tran ſcendit: pēſa qͣnte ꝑfectōis eius puritas fu it. ita vt ad puritatē diuinā appropinqͣuit vt etiā puritatē diuinā nouē mēſibꝰ in v tero baiulauit. et candorē eterne lucis huic mūdo apportauit. De quo gre. in p̄fati one. Huic mūdo lumē eternū effudit ieſum xp̄m dn̄m nr̄m. et ſic eius puritas fuit ꝑfecta. Scd̓o fuit eius puritas con tinua qꝛ n̄ int̓polata.i. on vnderio. qꝛ a deo firmata. Unde Eccī. xxiiij. Et ſic in ſi on firmata ſum. hͦ eſt in potētia liberi arbitrij. Un̄ libeꝝ arbitriū p̄t ꝯſiderari qua drupl̓r. Primo ꝓut ſe hꝫ indifferēter ad peccādū vel nō peccandū. ⁊ ſic libeꝝ arbitriū fuit in ſtatu innocētie in primis ꝑentibꝰ. qꝛ Adā potuit nō peccare. de qͦ Ecc̄i xv. Deus creauit hoīem et reliqͥt eū ī ma nū conſilij ſui. Scd̓o ꝯſiderat̉ liberū arbitriū cū diſpoſitōe ad peccandū. et hoc ē in regeneratis ꝑ baptiſmū. qꝛ fomes peccati manet et eis nō aufert̉. De qͦ ꝓuerb̓. xx. Quis p̄t dicere mundū eſt cor meū: purꝰ ſum a pctō. q. d. nullus. De quo Richar. ſuꝑ Iſaiā.i. dicit. Liberū arbitriū an̄ p̄ua ricatōem oīa libere habuit. nihil ꝯͣdictionis inuenit: qͣꝫdiu ſuo ſuꝑiori ſpōte ſe ſub iecit. ſed pꝰ p̄uaricatōem eſt rebellio in co gitatōibꝰ: effectibꝰ. in locutōibus et oꝑa tōibus. ut iā implet̉ illud Gen̄. viij. Sēſus et cogitatio hoīs ab adoleſcētia prona ſunt ad malū. Tercio ꝯſiderat̉ liberū arbitriū cū neceſſitate ad peccādū Hoc mō eſt in nō regeneratis ꝑ baptiſmū. in qͥbus fomes nō ſolū eſt diſpoſitio. ſꝫ qͣſi neceſſitas ad peccandū. Quarto cōſiderat̉ libeꝝ arbitriū cū diſpoſitōe ad nō peccandū. id ē nullo mō peccandū. et ſic ſe hꝫ liberū arbitriū in angelis et btīs. qꝛ liberū arbitriū eorū eſt in bono ꝯfirmatū. ⁊ ſic fuit in bea ta ꝟgine. qꝛ fomēs totaliter fuit ablata. ⁊

XIII. Sermo. nullā inclinatōeꝫ habuit ad malū: nec diſ ficultatē ad bonū qd̓ nulli ſanctoꝝ legit̉ cō ceſſum. De quo aug. Si omnes ſancti ⁊ ſancte interrogarent̉: vtrū ſine pctō eſſēt dicerēt illud.i. Ioh.i. Si dixerimꝰ quia pctm̄ nō habemus ip̄i nos ſeducimꝰ ⁊ ve ritas in nobis nō eſt. dempta glorioſa ꝟgine Maria. de qua Dern̄. Propriū delictū maria nō habuit. et ab alieno lōge in nocens fuit. Nam gratiā dei ita rutilabat in eiꝰ mēte ut reſplēdebat ī corꝑis facie. ꝙ dicit Hilariꝰ. Ioſeph cognouit ſacrame tū ꝑ diuini lumīs radiū ⁊cͣ. Tercio im ꝑmixta fuit eius puritas. qꝛ non habuit admixtionē originalis pctī. nec actual̓ venialis nec mortalis. Nō original̓. qꝛ fuit ex ſpeciali priuilegio ꝯẜuata. De qͦ Anẜ. de ꝯceptu ꝟginali. Decuit ut iſta ꝟgo ea puritate niteret ſub deo: qͣ maior intelliginequit. Nec habuit admixtōem pctī mor talis. qꝛ fuit a puritate filij et clemētia ſpi rituſſancti imp̄gnata. Hec venialis qꝛ fu it a potētia patris obumbrata. Iō potuit dicere illud Eccī. xxiiij. Quaſi balſamuꝫ nō mixtū odor meus. ꝓpter qd̓ dic̄ Der. Decuit reginā virginē ſine om̄i pctō vitā ducere. qꝛ genuit illū quem nullū ꝯſtat hr̄e pctm̄. Et talis p̄ſeruatio decuit eā vt ꝓbat̉ multis ꝑſuaſionibꝰ et rōibus in ſecūdo mēbro p̄cedētis ẜmonis: vide ſupͣ. Dixi ſcd̓o innuit eius honorē et digni tatē. cuꝫ dicit. filia ihrl̓m. Dicit Anẜ. cā tuarienẜ ep̄us. Multotiēs euenit in ſcrip tura ut vnū ꝟbū ſignificat plura. vbi gͣtia. ut leo et ihrl̓m. Leo aliqn̄ ſignificat di abolū De quo. i. petri. v. Aduerſarius vr̄ dyabolus qͣſi leo rugiēs circuit Aliqn̄ leo ſignificat xp̄m. Apocal̓. v. Ecce vicit leo de tribu iuda. Sic ihrl̓m capit̉ aliqn̄ ꝓ ci uitate terreſtri: que fuit ciuitas ſanguinaria ⁊ occiſionis. Math. xxiij. Ihrl̓m hic ruſalē q̄ occidis ꝓphetas. Aliqn̄ capit̉ ꝓregno celeſti. de qͦ ad Gala. iiij. Illa que ſurſum eſt ibrl̓m libera ē que ē mr̄ noſtra Aliqn̄ capitur ꝓ eccleſia militāti. ut ī p̄s cxlvi. Edificans ihrl̓m dn̄s.i. eccleſiā mi litantē cumulās p̄dicatiōe et ſignis. Aliqn̄ ꝓ beata ꝟgine ut in pn̄ti themate. pulcta es et decora filia ihrl̓m. Et merito beata virgo ſignificat̉ ꝑ ibrl̓m. et hͦ quinqꝫ de cauẜ. Prīo rōe dilectōis. ſcd̓o ratōne opulētie et repletōis. Tercio rōe ſituatio nis. qͣrto rōe glorificatōis. qͥnto rōe refugij et oblatōis. Primo maria vocat̉ hieruſalē rōe dilectōis. Fuit em̄ ihrl̓m ciuitas dilecta a dn̄o. pͣs. lxxxvi. Diligit dn̄s portas ſyon ſuꝑ oīa tabernacula Iacob. ⁊ ſic btā virgo diligebat̉ a deo ſuꝑ oēs mu lieres. et figurat̉ ꝑ Heſter. ij. c. Adamauit eā rex aſſuerus ſuꝑ oēs mulieres. ꝓp ter qd̓ p̄t dici de ea illud Sap̄. viij. Dn̄s oīm dilexit eā. Reuera dilexit. nā ẜm grego. ꝓbatio dilectōis eſt exhibitio operis. Et ſic deus multa p̄rogatiua on̄dit ei p̄ a lijs ſanctis. Prīo ab eterno eā p̄figurauit. ꝓuer. viij. Dn̄s poſſedit me ab mitio viarū ſuarū. a principio anteqͣꝫ qͥcqͣꝫ face ret. ab eterno ordinata ſum. Ip̄a eſt rubꝰ moyſi. Exo. iij. qui ardebat et nō ꝯburebat̉. Ip̄a eſt vellus gedeonis. Iudic̄. vi. quod maduit. et tellus arida māſit. Ipſa ē templū Salomōis. Ip̄a porta ezechie lis. Ezech. xliiij. que fuit clauſa ⁊ nullus trāſiuit ꝑ eā niſi rex. Ideo Dern̄. Ina ē a patriarchis p̄figurata. a ꝓphetis p̄nūci ata. a deo p̄ordinata. et ẜm Damaſ. Ip̄a dei genitrix virgo. ab eterno ē preuiſa in trinitatis cōſilio. Scd̓o ip̄a eſt ab angelo reuerēter ſalutata. Luce.i. Aue gratia ple na. O inaudita ſalutatio. nulli ſanctoruꝫ legit̉ hoc ꝯceſſum: qꝛ nullus ſine ve dempta illa ſola Tercio ip̄a eſt ſpirituſancto obumbrata. Dern̄. Quis em̄ intellectus cape poſſit qͣliter ſplēdot ille inacceſſibil̓ virgineis ſe infudit viſceribꝰ. niſi forſitā illa q̄ exꝑiri meruit. Lu. i. Et ꝟtus altiſſi mi obūbrabit tibi. q. d. In altiſſima ꝟtu te ſpūſſancti oꝑatōem in ſuo ſecretiſſimo ꝯſilio occultabit. Quarto apparuit ſignuꝫ dilectōis. ut diuino ꝯceptū ſecūdata deuꝫ et hoīem parturiuit. Nam ſi de btā clizabeth legit que humano more concepit: et

De conceptōe beate Marie. peꝑit hoīem ꝙ amici ꝯgratulabant̉. eo ꝙ dn̄s magnificauit miſericordiā ſuā cū illa Quid de btā virgine que nō tm̄ hoīem ſꝫ deū et hoīem ꝓtulit nobis ad ſalutē. ꝓpter qd̓ Eliſabeth eā bn̄dixit. Lu. i. Dn̄di cta tu in mulieribꝰ. Quintū priuilegiū ꝙ in cōceptū nō fuit gͣuata ut alie mulieres. Rō aug. qꝛ portauit illū a quo portabat̉. Ideo bern̄. inqͥt. Sola illa grauidinē non ſenſit. que ſola ſine libidinoſa voluptate ꝯcepit. Unde ab initio fuit ꝙ ceteras mulieres miſeria gͣuedinis ex cōceptu affligit. ip̄a ꝟo cū gaudio mōtana aſcēdit. Sextū priuilegiū amoris ē ꝙ in partū dolore nō eſt aggͣuata. licet oībꝰ mulieribus in ꝑſona eue dictū eſt Gen̄. iij. Multipli cabo erūnas tuas. in dolore paries filios tuos. De ea aūt ſcribit̉ Iſaie. vlti. Quis vnqͣꝫ audiuit tale. ⁊ qͥs vidit huic ſimile. ſ. ꝙ virgo pareret ſine leſiōe pudoris. nec mirū ẜm Dern̄. qꝛ nouā ꝓlem nouo mō edidit. qꝛ canit eccīa. Sicut ſidus radiuꝫ parit: ꝟgo filiū pariforma. Neqꝫ ſidꝰ ra dio: neqꝫ virgo filio ſit corrupta. Septimū priuilegiū: qꝛ in partū et pꝰ pactu inuiolata ꝑmanſit. De qͦ aug. O bn̄dicta ꝟ go maria. filius tuus ſecunditatē tibi tri buit: ⁊ virginitatis gl̓iam nō abſtulit. qd̓ nulli alteri collatum eſt. De quo Detn̄. Multe ꝟginitatē poſſident. ſꝫ nulla habens gaudiū matris cū virginitatis pudo re. Scd̓o Maria dicta eſt ihrl̓m rōne opulētie et repletōis. qꝛ ſcribit̉ Iſa. xxxiij. Uident oculi tui ihrl̓m ciuitatē opulentā Et ſic maria ē diues in ꝟtutibꝰ. De qͥbꝰ diuitijs ſcribit Gre. Uere diuitie nō ſūt opes ſed ꝟtutes. his abūdat. ꝓuer. vlti. Multe filie regū ꝯgregauerūt diuitias.ſ. virtutum. qͣs tu ſuꝑgreſſa es vniuerſas. Dern̄. Ip̄a exceſſit fidē patriarcharum. ſpem ꝓphetarū. charitatē apl̓oꝝ. ꝯſtātiā martitu. ſobrietatē et miẜicordiā ꝯfeſſoꝝ caſtitatē virginū. fecunditatē ꝯiugatorū. Ideo hiero. Nullo genere ꝟtutū vacauit: cui angelus plenitudinē gͣtie ꝓmiſit. Ecce opulēta in ꝟtutibus Tercio ma ria vocat̉ ihrl̓m rōne ſituatiōis. qꝛ ihrl̓m fuit ſituata in alto. de quo ſcribit̉ Hiere. xxx. Edificabit̉ ciuitas in excelſo. ⁊ ſic ma ria in altiſſimis gͣtijs meritis et p̄mijs. Unde Eccī. xxiiij. Ego in altiſſimis habito. Primo in altiſſimis gratijs. quia ẜm Hiero. Ceteris ſanctis gr̄a ꝑ ꝑtes p̄ſtat̉ marie ſe tota infudit plenitudo gratie. ꝓp ter qd̓ inqͥt Bern̄. Si qͥd gr̄e. ſi qͥd ſalutꝭ ex ea nouerimus redūdare. Scd̓o in altiſſimis meritꝭ. nā vita actiua valde ē me ritoria que cōſiſtit in oꝑibus miſcd̓ie. vt dicit Gre. ſuꝑ ezechielē. ut eſuriētē cibare. exulē hoſpitare ⁊cͣ. Ip̄a eſt q̄ ꝑauit dei filiū ꝟgineis vberibꝰ. ip̄a eſt q̄ hoſpitauit creatorē celi et terre in vtero virginali no uem mēſibꝰ. O qͣꝫ altū meritū. Nā ſcribit̉ Mat. x. Qui ꝓphetā ſuſcipit mercedē ꝓphete accipiet. Quid illa meruit que dn̄m deū et hoīem ſuſcepit. Propter qd̓ canit eccīa. Qua gl̓ia in celis iſta ꝟgo co lit̉. que dn̄o celi p̄buit hoſpitiū ſui ſanctiſſimi corꝑis. Tercio in altiſſimis p̄mijs. De qͦ canit eccl̓ia. Quā ſplēdida polo ſtel la maris rutilat. q̄ oīm lumē aſtroꝝ et hominū atqꝫ ſpirituū genuit. Quarto ma ria d̓r ihrl̓m rōe gl̓ificatōis. Nā ſuꝑ oēs alias ciuitates in iudea ihrl̓m fuit honota. ut ſcribit̉ in pͣs. lxxxvi. Glorioſa dicta ſunt de te ciuitas dei. Sil̓r Thobie. xiij. Dn̄dictus deꝰ qͥ exaltauit ihrl̓m Sic ma trē eius ſuꝑ oēm creaturā exaltauit et gl̓i ficauit in aſſumptōe. de quo Dex. O bn̄dicta oīs gr̄e: quis altitudinē glorie tue po terit inueſtigare. q. d. nullus. Idē. Quā tam gr̄am adepta eſt p̄ ceteris in terriſ. tātam excellentiorē gl̓iam obtinet in celis. Nā ſicut dicit Iſa. c. lxiiij. ⁊ apl̓us.i. Co rin. ij. Oculus nō vidit nec auris audiuit q̄ p̄parauit deꝰ diligentibꝰ ſe. Quinto maria dicta eſt ihrl̓m rōe refugij et oblatōis. nam om̄es hoīes habebāt refugium ad ihrl̓m. de quo pͣs. cxxi. Illuc em̄ aſcen derūt tribus tribus dn̄i.ſ. gentiliū et iude orū. Et ſic nos omnes ad mariā. de qͦ canit eccleſia. Omnis hō omni hora hanc

XIIII. Sermo. adora ac implora eius patrocinia. Nā ip̄a inuitat om̄es Eccī. xxiiij. Tranſite ad me oēs qͥ ꝯcū. me. Rō qꝛ d. Anẜ. Oīs a te a uerſus ncc̄e ē ut ītereat. ad te ꝟo ꝯuerſus īpoſſibile eſt ut ꝑeat. qꝛ ẜm Bern̄. Maria ſinū pietatis oībꝰ aꝑit et ꝓ ſingulis nccītatibus ſubuenit. Itē rōe oblatiōis. de qͦ Deuti. xvi. Ad locū quē elegerit dn̄s offeret vnuſquiſqꝫ qd̓ hꝫ. Et ſic ꝑ mariam dei mr̄em electā. oīa debemꝰ deo offerre. ut docet Dern̄. Quicqͥd deo vis offerre ꝑ os marie ꝯmendes Sermo XLIII. ad idem. Omuꝫ maieſta tis mee glorificabo. ſcribit̉ Iſa. lx. ⁊ applicat̉ ad honorē Marie ꝟginis in hodierno feſto. Thema. q̄re ī p̄cedēti ẜmone: qͥ incipit̉. pulcra es et decora. In ꝟbis p̄miſſis ꝯmendat̉ btā ꝟgo maria a duobꝰ. Prīo a diuīali habitatōe. Scd̓o a ſpeciali gl̓ificatōe. primuꝫ ibi. domū maieſtatis mee. ſcd̓m ibi gl̓ificabo. Prīo dixi ꝯmendat̉ btā virgo a di uinali īhabitatōe cū dicit. domū maieſta tis mee. Ip̄a eſt domus de qͣ canit eccl̓ia. Domus pudici pectoris tēplū repente fit dei. Reuera repēte. qꝛ cū dixit Luce.i. ad angelū. fiat mihi ẜm ꝟbū tuū. ſtatim cōcepit verū deū et hoīeꝫ. ꝙ potuit dicere il lud Eccī. xxiiij. Qui creauit me reqͥeuit ī tab̓naculo meo. Reuera inhabitauit hāc domū. ix. mēſibꝰ. ut ſcribit̉ Sap̄. viij. In trās in domū meā ꝯquieſcā in illa. Hec ē domus de qͣ ſcribit̉ ꝓuer. ix. Sapīa edifi cauit ſibi domū et excidit ſibi colūnas. vij Et ſunt ſeptē dona ſpūſſancti: ut ſcribit̉ Iſa. xi. Reqͥeſcet ſuꝑ eū ſpūs dn̄i: ſpūs ſapīe et intellectus ⁊cͣ. Lu.i. Spūſſanctuſ ſuꝑueniet in te. Hec ē domus dn̄i firmiter edificata bn̄ fundata. pͣs. lxxxvi. Fundamenta eiꝰ in mōtibꝰ ſanctis.ſ. ſuꝑ potentia patriſ. ut nō potuit cadere ꝑ hūanā infirmitatē. ut dicit̉ Luce.i. Uirtꝰ altiſſi mi obūbrabit tibi Suꝑ ſapiētia filij. Sa pīe. vij. Uenit in me ſpiritus ſapiētie: ꝙ nō potuit cadere ꝑ ignorantiam. Grego. Quid ignorare poterat in qͣ eterna ſapien tia ⁊ plenitudo diuītatis īhabitauit. Su ꝑ bonitate ſpūſſancti ē fundata hec domꝰ ſic ꝙ nō potuit cadere ꝑ maliciā. Hec eſt domus diuine maieſtatis. Mat. vij. Fū data erat ſuꝑ petram.i. diuītatis ſuſtētatōem. Dern̄. Deꝰ fecit mariā potentē ut nos iuuare poſſet. fecit eaꝫ ſapietē ut nr̄os defectus ꝯgnoſceret. clementē eam creauit ut nr̄e neceſſitati et indigētie ſuccurre ret Dixi ſcd̓o ꝯmendat̉ btā virgo a ſpe ciali glorificatōe: cū dicit̉. glorificabo. Re uera deus omp̄s hāc domū gl̓ificauit tripliciter. Primo an̄ tꝑus. ſcd̓o in tꝑe. ter cio pꝰ tꝑus. Prīo glorificauit eā an̄ tꝑs qꝛ ab eterno eā p̄ordinauit ac p̄uidit. prouer. viij. Dn̄s poſſedit me ab initio viaꝝ ſuarū anteqͣꝫ qͥcqͣꝫ faceret a prīcipio.ſ. ad hūanā ſalutē. ab eterno ordinata ſum. ſcꝫ ad diuinā inhabitatōem. nec dū erāt abiſ ſi.i. anteqͣꝫ hō cecidit in abiſſuꝫ miſerie ꝑ pctm̄. et deinde in abiſſum pene ꝓpter pec catū. pͣs. xli. Abiſſus abiſſum inuocat.i. culpa cauſat penā. Iſid̓. Si hō innocēter viueret nihil eū lederet. Et ego iā ꝯcepta erā.i. p̄uiſa cōcipi. Ex illo pꝫ ꝙ ſi hō n̄ pec caſſet eque bn̄ deus incarnatus fuiſſet. licꝫ ſanc. tho. ꝑte. iij. tenet ꝙ nō. Reſpōdetur ꝙ nō aſſumpſiſſet corpꝰ paſſibile attn̄ aſſumpſiſſet carnē. Prīo rōe p̄deſtinatōis matris ab eterno. Scd̓o rōe dilectōis de mōſtrande. Aug. in li. de cathezizādis ru dibꝰ dicit. Que maior cā incarnatōis qͣꝫ ut on̄deret incarnatōem et dilectōem ſuaꝫ in nobis. Mō nō minus dilexiſſet naturā innocentē qͣꝫ peccātē. igit̉ ⁊cͣ. Tercio ra tōe beatificatōnis. Unde leo in li. de fide. Cū hō ſit ad btītudinē creatus. et beatitu do qͣntū ad ꝑtem ſenſitiuā cōſiſtit in aſpe ctu humanitatis aſſumpte ſꝫ qͣntū ad intellectiuā ex intuitu diuinitatis. et ſic ẜm Leonē. Si hō nō peccaſſet eq̄ bene deꝰ in carnatus fuiſſet. attamē hō ꝑfecte beatus nō fuiſſet. qꝛ niſi ẜm aīam. ſed aīa eſt pars et nō homo. Cū igit̉ aīa et corpꝰ cōicent

De conceptōe beate Marie. ſibi actōes et paſſiōes ꝯueniēs ē ut ꝯſeq̄n ter accipiāt p̄mia actionū. Ideo aīa beati ficat̉ ex viſione diuinitatis. et corpꝰ ex vi ſione hūanitatis. Ideo augꝰ. exponit illud. Ingredietur et egrediet̉ et paſcua inueniet.ſ. in ꝯtemplatōe diuītatis et viſione hūanitatis. Et ſic elegit eā ab eterno ī matrē. Scd̓o glorificauit eā in temꝑe et hͦ dupliciter.ſ. in tꝑe legis et in tꝑe gͣtie Primo in tꝑe legis p̄figurauit eā. Und̓ Dern̄. ſuꝑ miſſus eſt. Qd̓ moyſi mōſtra tū eſt in rubꝰ et igne Exo. iij. aaron ī virga et flore. Nūeri. xvij. et gedeoni in vellere et rore. Iudicū vi. Danieli in lapide Dan̄. ij. Hoc aꝑte Salomō vidit in for ti muliere. Ezechiel in porta clauſa pꝰ ⁊ ā te. Ezech. xliiij. Scd̓o gl̓ificauit eā in tē pore gr̄e. qꝛ ſpecialē gͣtiam et ſingulareꝫ ei ꝯtulit. et hoc tripliciter.ſ. ingreſſu. ꝓgreſ ſu et egreſſu. Prīo in ingreſſu. qꝛ eam a pctō originali p̄ſeruauit. Scd̓o in ꝓgreſ ſu. qꝛ eam ſpeciali gr̄a et dignitate dotauit Tercio in egreſſu. qꝛ eā corꝑe et aīa in ce lū ſublimauit Dixi primo dignificauit eā in ingreſſu. qꝛ eā a pctō originali p̄ſeruauit. De quo vide ſupͣ in ſermōe. ſignū magnū. Scd̓o eā dignificauit in ꝓgreſſu. qꝛ eā ſingulari gr̄a dotauit. Eccī. xxiiij In me oīs gr̄a vie et veritatis. in me oīs ſpes vite ⁊ ꝟtutis. Hiero. Ceteris ſanctꝭ gr̄a ꝑ ꝑtes p̄ſtat̉. marie tota ſe infudit ple nitudo gratie. Licet Iohānes baptiſta abundantē gr̄am habuit ꝙ in matrē et patrē reflueret. qꝛ ambo ceperūt gr̄am ꝓphetādi. attn̄ ab ip̄a virgine copioſior gr̄a. qꝛ in omnes ſe diffudit. Dern̄. De plenitudine eius accipiūt oēs. iuſtus gr̄am. peccator veniam. angelꝰ leticiā. filius dei car nis ſub̓am. tota trinitas gl̓iam. Iō ſubdit Dern̄. Acutius intuemī. qͣnto deuoti onis affectu eā a nobis voluit honorari. qͥ totius gr̄e plenitudinem poſuit in maria. Nā ſi qͥd ſpei. ſi qͥd gͣtie. ſi qͥd virtutis in nobis eſt. ex ea nouimus redūdare. Hec ille. Tercio ī egreſſu ſingulari dignitate eā nobilitauit. qꝛ eā in mr̄em ſuā elegit. An ſel. O mira res oīs creatura a deo ē creata. ſed dei natura ex maria nata. Ideo dic̄ Dern̄. O maria q̄nta eſt dignitas tua. tu facta es mater illius cuiꝰ pater eſt deꝰ. fili us paterne charitatis ē corona tue caſtitatis. Et petrus rauan̄. O ꝟgo matrē te fecit nō natura ſed gr̄a. Qd̓ mirat̉ augꝰ. Que virgo tā caſta ut eſſet virgo pꝰ ꝑtuꝫ que tā ſancta ut eſſꝫ dei mr̄. hec ſola potuit mater et virgo vocari. Tercio dignifi cauit eā poſt tꝑus.ſ. pn̄tis vite. et hoc ē in egreſſu ꝙ eā cū corꝑe et aīa in celū ſublimauit ut dicit Aug. et canit eccl̓ia. Aſſūpta eſt maria in celū. Hiero. Sicut ī terris nō eſt locus dignior vtero ꝟginali: qͥ xp̄m recepit dei filiū. ſic nec in celo ſolio regali quo dei filius mariā ſublimauit. idcirco eā ſic gl̓ificauit. Anẜ. Nil tibi equa le o dn̄a. nil cōꝑabile. om̄e qd̓ eſt: aut ſupͣ te eſt aut infra te. ſupͣ te ſolus deus. infra te omne qḋ deus nō eſt Idcirco merito a nobis glorificāda eſt. Prīo ꝓpter eiꝰ dignitatē. Eccī. xliij. Exaltate eā qͣntū poteſtis. qꝛ maior eſt om̄i laude. vn̄ canit eccīa Felix nāqꝫ es ſacra ꝟgo maria. et oī laude digniſſima. Hiero. Quid nobiliꝰ. qͥd ſan ctius. qͥd dignius matre dn̄i. qͥd ſplendidiꝰ quā ſplēdor elegit glorie. cādor lucis ē terne et ſpeculū ſine macula ab eterno p̄deſtinauit. Augꝰ. Quid nos tātilli. quid nos animo puſilli. ſi oīa mēbra nr̄a ꝟterē tur in linguaſ. nec eā collaudare ſufficimꝰ Scd̓o ꝓpter eiꝰ placabilitatē. Fortunatꝰ in omelia. Gratius eſt obſequiuꝫ deo qd̓ marie impendit̉. qͣꝫ qd̓ ſanctorū cuilibꝫ di rigit̉. Hiero. in ſermōe de aſſumptōe Si ore ꝓphetico dn̄m in ſanctis eiꝰ laudare iubemur. multo magis in veneratōe beate ꝟginis marie mr̄is eꝰ. Subdit idē. Nul li dubiū quin totū ad gl̓iam laudis ꝑtinet xp̄i qͥcquid ei bonoris impenſum fuerit. Tercio ꝓpter nr̄am ſalutē. Hilariꝰ. Impoſſibile eſt aliquē ſaluari pctōrem o ꝟgo niſi ꝑ tuū auxiliū et fauorē. Criſo. Tribu larex nimiū ſi marie neſcitē patrocinium qꝛ nobiſip̄is nō eſt ſalus. De qͦ Anẜ. Nō

XIIII. Sermo. eſt ſalus in mūdo. niſi quem peꝑit virgo. Quarto debemus eā gl̓ificare ꝓpter noſtrā neceſſitatē. qꝛ dicit Bern̄. Tu ꝓ ſin gulis neceſſitatibꝰ ſubuenis mr̄ dei. Tu ꝓdiuerſitate infirmitatū largiris diuerſitatē medicinaꝝ. ut pꝫ in miraculis. Ad in ſinuandū pn̄tem feſtiuitatē eſſe celebrādā primo eſt oſtēſum Elſino abbati. cui ſuc currit in necītate tēpeſtatis maris laborāti. Scd̓o ſubuenit ſacerdoti cuidā adulte ro. poſt mortē in faucibus dyaboli exiſtēti eū eripiēdo. Tercio ꝯſolata eſt adoleſcen tē nubere volentē eū ad caſtitatē āmonendo. ut ptꝫ in hyſtoria huiꝰ feſtiuitatis. iō Anẜ. dicit. Nō eſt verus amator ꝟginis qͥ reſpuit colere feſtū eius ꝯceptōis. Ex decreto cōcilij Baſilienẜ Acroſancta ec cleſia generalis ſinodus Da. ſilienſis ⁊cͣ. Ad ꝑpetuā rei me moriā elucidātibꝰ diuīe gr̄e miſteria mer cedē gl̓ioſam repromiſit eterna pr̄is ſapi entia dū ait Qui elucidāt me vitā eternā habebūt. Qd̓ etiā de btā ꝟgine que ip̄am pr̄is ſapientiā dei filiū eternū in vtero ꝓtulit ac mūdo peꝑit ſacroſctā legit eccl̓ia. Nā qͥcquid de dignitate et ſublimitate ꝟ ginis matris educit̉ in lucē. hͦ nō eſt dubiū ad laudē ac honorē dei filij ſui ꝑtinere Et qͥ honorificāt matrē et ſctītatē matris honorificāt et elucidāt glorioſum nomen filij eius. qͥ ip̄am ſctīficauit et repleuit gͣtia. Un̄ ſi in ceteris rebꝰ elucidatio ꝟitatis que a dn̄o deo eſt p̄clara merita ꝑturit in ea re ſpēaliter fructus vb̓rimos afferre ſperāda eſt. que ſctīficatōem et dedicatōeꝫ tēpli illius ꝯcernit. in quo an̄ ſecula an̄qͣꝫ terra fieret ab eterno ſibi manſionē ordinauit prima et eterna ꝟitas. Idcirco max imme cōgruit ut pax habeat̉ in q̄ſtionibus ꝯcernētibꝰ ſctīficationē illius: ꝑ quā pax diffuſa eſt in terris. actenus ꝟo difficilis queſtio in diuerſis mūdi ꝑtibꝰ. et coram hac ſctā ſinodo ſuꝑ ꝯceptōe illius glorioſe ꝟginis mr̄is dei et exordio ſctīficatiōis eius facta. qͥbuſdā dicētibꝰ ip̄am ꝟginem ⁊ eiꝰ aīam ꝑ aliqd̓ tꝑus aūt inſtans tꝑis ſubiacuiſſe actualiter originali culpe. Aliqͥbꝰ aūt ecōuerſo dicētibꝰ. a prīcipio crea tōis ſue deū ip̄am diligēdo gr̄am eidē cōtuliſſe. ꝑ quā ab originali macula illā beatiſſimā ꝑſonā liberās et p̄ẜuans ſublimio ris ſctīficatōis genere redemit. cū fūdarꝫ eā ip̄e altiſſimus. et ip̄am fabricaret filiꝰ dei pr̄is: ut eſſet eiꝰ mater in terris. Nos aūt diligēter aſpectis autoritatibꝰ et rōibꝰ que iā a pluribꝰ ānis in publicis relatōibꝰ ex ꝑte vtriuſqꝫ doctrine corā hac ſancta ſi nodo allegate ſunt. alijſqꝫ plurimis ſuper hac re viſis ⁊ matura ꝯſideratōne pēſatis doctrinā illā aſſerentē gl̓ioſam ꝟginē dei genitricē mariā p̄ueniēte et oꝑante diuini numīs gͣtia ſingulari nunqͣꝫ actualiter ſubiacuiſſe originali pctō. ſed immunē ſꝑ fuiſſe ab om̄i originali et actuali ruga. ſan ctāqꝫ et īmaculatā tāqͣꝫ viā ꝯſonā cultui eccl̓iaſtico fidei catholice recte rōni et ſacre ſcripture ab oībꝰ catholicis approban dū fore tenendū ⁊ āplectendū diffinimꝰ. Et declaramus nulli de cetero licitū eſſe ī ꝯͣriū p̄dicare ſeu docere. renouātes p̄terea inſtitutōem de celebrāda eius ꝯceptiōe. q̄ tā ꝑ romanā qͣꝫ ꝑ alias eccleſias ſexto Idꝰ decēbris antiqua et laudabili ꝯſuetudine celebrat̉. ſtatuimus et ordinamus eādem celebritatē p̄fata die in oībꝰ eccl̓ijs. monaſterijs et ꝯuentibꝰ xp̄iane religiōis ſub noīe ꝯceptōis feſtiuis laudibꝰ colendū eē. Cūctiſqꝫ fidelibus ꝟe penitentibꝰ et ꝯfeſſis ea die miſſarū ſolēnijs. c. dies. primis atqꝫ ſcd̓is veſꝑis totidem. ſermoni vero verbi dn̄i de ea feſtiuitate intereſſentibus cl. dies cōceſſione ꝑpetuis tꝑibꝰ duratura de iniunctis ſibi penitētijs hec ſancta ſinodus elargit̉. Datū Daſilee in nr̄a ſeſſi on publica in eccleſia maiori Daſilien̄. ſolēniter celebrata. xv. kalēdas octobris. Anno a natiuitate dn̄i Milleſimoquadri genteſimotriceſimonono. De ſancto Thoma apoſtolo Sermo I

De ſancto Choma. Cati qui nō vi derunt et crediderunt. ſcribitur Iohannis. xx. Et legitur ad honorem ſancti Thome in feſto hodi erno. Thema. Uidemus ꝙ nō eſt tutum tempore noctis ire ſine lumine. quia eſt cōmune ꝓuerbiū. Nox nullius eſt amica. Spiritualiter. per noctē intelligitur preſens vita: que nullius eſt amica. hͦ eſt neminem ſecurat. ut ſcribitur Eccleſiaſtes. ix. Nemo ſcit an amore vel odio dei dignus ſit. ſed omnia in futurū ſeruā tur incerta. Et nemo eſt qui ſemꝑ viuat: ⁊ qui huius rei habeat fiduciā. quia neſcit homo finem ſuum: ſed ſicut piſces capiun tur hamo ⁊ aues laqueo cōp̄henduntur. ſic capiunt̉ hoīes in tꝑe malo. Signāter his qͥ vadūt ſine lumine fidei. De quo lumine habet̉ Ioh̓. xij. Adhuc modicū lumen in vobis eſt. id ē modica fides. Nā ſicut lumen ardens aſſecurat homineꝫ ne offendatur. ut habet̉. Ioh̓. xi. Si qͥs am bulat in die nō offendit: qꝛ lucē mūdi vi det. Si aūt ambulauerit ī nocte offendit qꝛ lux nō eſt in ea. hoc eſt. qͥ ābulat in infidelitate: ille eſt in periculo offenſionis. id eſt damnatōnis Iohānis. iij. Qui nō cre dit iā iudicatus eſt. id ē iā habet cauſam ſue damnatōnis. quia nō credit in nomine vnigeniti filij dei. Hoc eſt iudiciuꝫ. qꝛ lux venit in mundum. id ē vera fides chri ſtiana. et dilexerunt homines magis tene bras. id ē infidelitates: qͣꝫ lucem. ut iudei et pagani: qui ambulant in tenebris infidelitatis. ꝓpter quod verum deum non cognoſcunt. quia habetur in canone. xxxiiij q. i. quia ex ſola. Quia niſi quis ſoliditatem fidei tenuerit: deū cognoſcere nō poteſt. et ꝑ conſequens claritatē eterne patrie non videbit. Ideo Auguſtinꝰ de verbis dn̄i. Ambula ꝑ fidem: et ꝑuenies ad ſpeciē. Nemo gaudebit in patria niſi quē fides cōſolatur in via. quia ſcribit̉ Thobie. ij. Uitam expectamus quam deus da turus eſt his: qui fidem ſuam nunqͣꝫ mutant ab eo. Nam fides ꝑducit hominem ad beatitudinē. ut dixit ſaluator Marthe Iohānis. xi. Si credideris videbis glotiam dei. Et ſic hic thome. Deati qui nō viderunt et crediderunt ⁊cͣ In ſumma euangelij duo innuuntur. Primo innuitur ſegregatio Thome periculoſa. Secū do ſubiungitur apparitio chriſti gratioſa. Primū ibi. Thomas non erat cum eis quando venit hieſus. ſecundū ibi. poſt di es octo. De primo dicit. In illo tempore. ſcilicꝫ in die reſurrectōnis Thomaſ qui dicitur didimus: non erat cum eis. ſcilicet cum alijs diſcipulis chriſti quando venit ihūs. Prs quo ſciendum: hoc nomen Thomas habet quadruplicem in terpretatōnem. Primo Thomas interpretatur geminus. Secundo thomas di citur a thomos grece: quod eſt diuiſio latine. Tercio interp̄tatur abiſſus. Quarto dubius. hec omnia nō debent adeſſe qͣndo venire debet ibus per gratiam in mentem. Primo dico thomas interpretatur geminus. quando gemino ſenſu.i. duplici ſenſualitate voluit experiri xp̄i reſurrectōnem. ſcilicꝫ viſu et factū. quia dixit. niſi videro in manibus eius fixuram clauo rum. et mittam digitū meū in latus eius non credā. Ecce voluit videre et palpare. Spiritualiter. et ſic geminatio cōſolationis debet abeſſe: ſi ibus per gratiam debet nobis apparere. quia homo non debet inſi ſtere duplici conſolatōni. videlicꝫ corporali et ſpirituali. Delicata eſt diuina cōſolatio non dat̉ admittentibus alienam. Pſal. ſpreuit alienas conſolationes p̄ter diuinam dicens pͣs. lxxvi. Rēnuit cōſola ri anima mea: memor fui dei et delectatuſ ſum: ⁊ exercitatus ſum ⁊ defecit ſpiritus meus. Anticipauerūt vigilias oculi mei: turbatus ſum et non ſum locutus. Nam vtraqꝫ ſimul ſtare nō poteſt. De quo ber Impoſſibile ē aīaꝫ repleri delicijs ſpūs et corꝑalibꝰ delectatōibꝰ: ut figuratur Exo. xvi. vbi d̓r. Uāna nō dabat̉ filijs iſrl̓ du rāte farīa egipti ſꝫ ea ꝯſūpta dabat̉ māna

Sermo. V Spūaliter ꝑ farinā egipti intelligitur cor poralis ſiue mundialis cōſolatio. illa non ſtat cum manna.i. cum cōſolatione diuina. De quo Dern̄. Erras ſi te ſpiritū ve ritatis ſuſciꝑe putas: ⁊ carnalibus cōſolatōnibus non cōtradicis. Unde dn̄s diſcipulis ſuis in corꝑali ſua p̄ſentia delectantibus dixit Iohā. xvi. Expedit vobis vt ego vadam. ſi enim non abiero ꝑaclitus nō veniet. Suꝑ quo Der. dicit. Si carni dominice inherētes ſpūſancto diſcipuli repleri non poterāt: donec tolleretur ab eis. quomō carni tue vel aliene ſpurciſ ſime inherens putas te ſpiritū ſuauitatis poſſe ſuſciꝑe. Ideo pͣs. xxxvi. Delectare in dn̄o: et dabit tibi petitōnes cordis tui. Ideo thomas.i. gemina cōſolatio nō debet adeſſe. Secūdo thomas dicit̉ a tho mos grece qḋ eſt diuiſio latine. ad deſignandū ꝙ ſi xp̄us debet apparere ꝑ gratiaꝫ tūc diuiſio ſeu ſegregatio ab eccleſie vnita te l̓ a bonoꝝ ſocietate nō debet adeſſe. quia ſcribitur in cano. xxiiij. q. i. Alienus eſt et ꝓphanus nō habens deum patrē qui non tenet eccleſie vnitatē. Naꝫ ſicut ramꝰ fra ctus ab arbore nō poteſt germinarē. et ſic talis abſciſus ab eccleſie vnitate nō poteſt in bonis operibus fructificare nec gratiaꝫ dei habere ſaltē gratū facientē. Unde auguſt. et habet̉ in canone.i. q. i. Eos qui. Extra catholicā eccleſiā nō eſt ſpirituſſan cti gratia. Dixi ſecundo non debet eſſe ſegregatio a bonorū ſocietate. quia valde vtile eſt eſſe cum bona ſocietate. nā multa emolimēta ab hac ꝓueniunt. Primū ē acquiſitio ſanctitatis. pͣs. xvij. Cum ſancto ſanctus eris. Nā ſi tanta eſt virtus ſo cietatis vnius ꝑſone cū altera ꝙ dicit apl̓s i. Corint. vij. Sanctificatur vix infidelis ꝑ mulierem fidelē. quāto magis ſanctificatur quis cū ſocietate bonorū multorum Ideo Iſidorus dicit. Donā ſocietatē q̄re. ſi es ſocius cōuerſatiōis eris et ſocius virtutis. Secūdū eſt accenſio charitatis. Nam ſicut vnus carbꝰ frigidus accendi tur cū multis alijs ardentibꝰ. ita tepidi et frigidi in charitate ex ſocietate ⁊ cōmuni catōne multorū feruentiuꝫ calefiunt. De quo Eccl̓iaſtes. iiij. Unus quō calefiet. ſꝫ ſi fuerit duo fouebunt̉ mutuo. Nam ſicut res igniri nō poteſt niſi applicet̉ igni. ſic ſerui dei nō melius inſtāmantur niſi ſi mul habitando. de quo Augꝰ. ſuꝑ Exodū Qui bonis adheret exemplo operis accē ditur in amore virtutis. ut habet̉ in cano. xli. di. vbi dicitur. Societas requirit cōcordiam morū. Tercium eſt corroboratio bonitatis. De quo ꝓuerb̓. xxvij. Ferrum ferro acuitur. ſic homo acuit faciē amici ſui. ſcꝫ corroborādo. Et ꝓuerb̓. xviij. Frater qui adiuuatur a fratre quaſi ciuitas firma. Sicut em̄ in ciuitate vnꝰ mu rus alium corroborat. ſic in congregatōne bonorū vnus alium cōfirmat ꝙ nō poteſt vinci ita cito temptatōne. Nam ſicut lupus citius inuadit vnā vagantē ouem qͣꝫ in grege exiſtentē. et ſic dyabolus citius temptat ſolitariū: qͣꝫ in cōgregatione bonorum ſituatuꝫ. Et etiā citius cadit. quia dicit Bern̄. in epl̓a ad Sophiam virginē. Malum quod nemo videt nemo argu it. ⁊ vbi nō timetur rep̄henſor citius acce dit temptator. Ideo Eccl̓iaſtes. iiij. Me lius ē duos ſimul eſſe qͣꝫ vnū.ſ. cauſa cor roboratōnis. Quartū bonum qd̓ ꝓuenit ex bona ſocietate eſt ſubleuatio cadentis. Unde Eccl̓s. iiij. dicit̉. Si vnus cecidexit alter ab altero fulciet̉. Ibidē. Ue homini ſoli quoniā ſi ceciderit nō habet ſub leuantem ſe. quia ꝑ exemplū corripit̉ vita ſua. Et ꝓpter oratōem bonorū dn̄s dat ſibi gratiā reſurgendi. Ideo Hiero. dicit. Impoſſibile eſt multorū p̄ces nō exaudiri. Nā ſic̄ ſcribitur Iaco. v. Multū valet dep̄catio iuſti aſſidua. Si iuſti: ampli us multorū iuſtoꝝ. Quintū eſt indulgen tia diuine vltionis. quia deus citius indulget peccanti in bona cōgregatōne exiſtenti. quod patet Geneſis. xviij. vbi angelus dixit Abrae. Si inuenero in ſodo mis quinquaginta iuſtos ſubmerſionē di mittam. etiam ſi decem iuſtos inueniam

De ſancto Thoma. nō ſubuertat̉. ecce ſi rōe ſocietatis bone tā modice ꝑatus fuit deus parcere tāte multitudini et in tātis ſceleribꝰ. nūqͥd nō ꝑcet paucꝭ mal̓ ꝓpt̓ ſocietatē bonoꝝ. Sextū bonū ē pn̄tia xp̄i ſaluatoris qͥ dixit mat. xviij Ubi duo vel tres in noīe meo ꝯgregati fu erint in medio eorū ſum. Et ſic xp̄us venit in cōgregatōem bonoꝝ diſcipulorum ſuoꝝ. Sed thomas nō fuit cū eiſ. ergo xp̄i pn̄tiam nō vidit. et ꝑ totam octauā vera fide reſurrectōis xp̄i caruit. Ecce quantuꝫ malū ſeq̄batur ꝙ diuiſus fuit a ſocietate bonorū. Septimū emolimentū eſt exauditio orōis. nam ſaluator dixit Mat. xviij Si duo conſenſerint de quacūqꝫ re petie rint fiet eis a patre meo. quāto magis vbi magna multitudo. Nam abbas citiꝰ audit totū conuentū qͣꝫ vnū frēm dep̄cantē et ſic deus. Unde in collecta de omnibus ſanctis. multiplicatis interceſſoribꝰ largiaris. Ergo ꝯmunes orōnes ſunt valde ef ficaces. Quas etiā affectauit ſanctꝰ paulus ad Roma. xv. dicens. Adiuuetis me oratōibus veſtris. Nā talis oratio eſt qͣſi elemoſina ſpūalis quam quis ꝓ neceſſita te ꝓximi facit. et eſt valde acceptū deo cū qͥs ex charitate fraterna facit. De qͦ Criẜ ſuꝑ Matheū. Pro ſe orare eſt neceſſitatis. ꝓ alijs autē orare eſt fraterne charita tis. Nam melior eſt oratio quā charitas ꝯmendat qͣꝫ illa quā neceſſitas trāſmittit. Idcirco cū deuotōne et ex dilectōne ꝓ alijs eſt orandū. quia dicit Gre. in moral̓. Quanto qͥs deuotius ꝓ alijs intercedere nititur: tāto citius ꝓ ſe exaudiri meretur quia tūc implebit̉ illud pͣs. xxxiiij. Oratio mea in ſinū meū cōuertetur. Octauū bonum eſt aſſecuratio in agone mortis. qꝛ magis ſecure recedit ab hoc ſeculo qͣꝫ ſi ſolus eſſet. Ideo in clauſtris cōuocant̉ fratres et ſorores. et exhortant̉ ad orandum ꝓ infirmo in agone laborante. quia et dyabolus maxīe tēptat hominē. qꝛ ſcit ſi eū ceperit amplius ei effugere nō poterit. ex go neceſſariū eſt ibi habere bonā ſocietateꝫ ꝓpter maiorē ſecuritatē. Exemplū legitur de quodā heremita cui reuelata fuit hora mortis. quid fecit ip̄e. acceſſit ad ꝓpinquū cenobiū petens ſe recipi in eorum conſor tium. Tūc abbas exhibuit ſe grauem ꝓp tex eius ſenectutē et debilitatē: timens ne eſſet fratribꝰ grauamen. Hoc ille conſide rans reſpōdit abbati. Pater ne timeatis quia cito moriarut mihi reuelatum eſt. Cui abbas dixit. Cur vis tunc intrare ſta tum noſtrū. reſpondit. ut eſſem ſecurior ī bona ſocietate ꝓpter trāſitum periculoſuꝫ paueſcēs latrones infernales. pſal. lv. Ip ſi obſeruabunt.i. inſidiabunt̉ calcaneo eꝰ id ē infirme vite. Ideo neceſſariū eſt bonoꝝ cōſortiū. De quo Tullius. Cum illiſ cōuerſare qui poſſent te meliorē facere. Le gitur nanqꝫ in vitaſpatrū. Sicut ſurculꝰ inſitus arbori: ſic homo in bona ſocietate. quia trahit ad ſe virtutē. et immutat totā naturā arboris. Et hoc placet deo.ſ. melio rari a bona ſocietate. De quo Criſo. Nihil adeo gratū ſicut viuere ad cōmunē v̓tilitatem. Et ſicut bona ſocietas multa bo na adducit. ſic mala ſocietas ad multa ma la ꝑducit. Dicit nāqꝫ Criſo. Nil tam no ciuum ſicut conſortiū malorū. De quo po eta. De cōſorte malo fit mens tua ſepius egra. Ideo Iſido. in ſinonimis. Melius eſt habere malorū odium qͣꝫ ꝯſortiū. Id̓o ſcribit̉ Numeri. xvi. Recedite a taberna culis impiorū. nolite tangere ea que ad eos ꝑtinent. id ē nolite cōmunicare malignis eorū operibus. ꝓuer.i. Si te lactaue rint peccatores ne acquieſcas eis. pedes enim eorū ad malū currūt. Sed a conſor tio bonorū non eſt recedendū. quia ſi thomas in cōſortio apoſtolorū ꝑmāſiſſet xp̄ꝫ vidiſſet. et tam diū in infidelitate nō permanſiſſet. Tercio hoc nomen Thomas interp̄tatur abyſſus. quia nimis ꝓfunde et preſumptuoſe voluit ſcrutari reſurrectionē chriſti: quā pie debuit credere. Et ꝓpter illam p̄ſumptionē non apparuit ſibi xp̄s vſqꝫ ad octauā reſurrectōis et nō affuit thomas cū prīo xp̄s diſcipul̓ apparuit in exēplū ꝙ p̄ſūptio n̄ dꝫ adeſſe

X Sermo ſi nobis xp̄us ꝑ gr̄aꝫ debet apparere Spi ritualiter primo non debet ho p̄ſumere de miſericordia dei. Un̄ Eccī. v. Ne adijcias pctm̄ pctō. nec dicas miẜatio dei magͣē. multitudīs pctōꝝ meorum miſerebit̉. Miſericordia eī et ira cito ab illo ꝓximāt. et in pctōres reſpicit ira illiꝰ. qꝛ dicit pſal. cxi. Miſericors et miſerator et iuſtꝰ dn̄s Primo miſericors ponit.ſ. ad ſuſcipiēdū penitentē. poſt hoc ſubdit iuſtus.ſ. ad puniendū delinq̄ntem. Ideo eccī. v. Ne tar des cōuerti ad dn̄m deū tuū. ne differas d̓ die in diem. ſubito enim veniet ira illius et in tꝑe vindicte diſꝑdet te. Secūdo nō de fortitudine. qꝛ ſcribit̉.i. Regum. ij. Non in fortitudine ſua roborabit̉ vir. et Iudit. vi. p̄ſumentes de ſe et de ſua virtute gloriātes humilias. Nunqͥd lucifer fortiſſimus. ſampſon robuſtiſſimus et ce ciderunt. qꝛ de ſeip̄is p̄ſumpſerūt. Ideo Eccī. xxxvij. O p̄ſumptio neqͥſſima vnde creata es. q. d. quid habes de te boni. Iō ad Gala. vi. Si quis exiſtimat ſe aliquid eſſe cū nihil ſit ip̄e ſe ſeducit. et ad Ro. i. Euanuerunt in cogitatōibus ſuis. Ter cio nō p̄ſumas de bona ſocietate ꝙ ꝓpterea es ſecurus ꝙ cum veris religio habitas. Nam iudas fuit vnus de duodecim et tamē ſaluator dixit de eo Ioh̓. vi. Nō ne duodecim elegi. et vnus vr̄m eſt dya bolus. Sil̓r Nicolaus fuit vnus de ſeptē dyaconibus. et primus in hereſim cecidit ⁊ dixit ſimplicē fornicatōem nō eē pctm̄. Sil̓r eſau filius yſaac et frater iacob electi. et tamē fuit reprobatus a dn̄o. iuxta illud Malachie.i. Iacob dilexi. eſau auteꝫ odio habui. Et ſic thomas fuit vnus de xij. Mat. xxiiij. Erūt duo in lecto vno.i. ī vna ſocietate ꝯtēplatiua. et vnus aſſumet̉ et alter relinqͣtur. Quarto nō p̄ſumas de loci dignitate. nā lucifex in celo peccauit. Adā in padiſo. et thomas in terra ihrl̓m et in domo dn̄ice cene et gl̓ioſe dn̄ice reſurrectōis diſcredidit. Ideo ſcribit̉ ī cano. xl. di. Nō loca aūt ordines creatori no ſtro nos ꝓximos faciūt. ſꝫ nos aūt merita bona ꝯiūgunt aūt mala diſiūgunt. Reperiunt̉ em̄ qui die noctuqꝫ in eccl̓ia iacēt ꝑ hoc tn̄ meliores nō exiſtūt. qꝛ dic̄ Gre. et habet̉ in cano. xl. di. qͣlibꝫ. Quelibet oc culta loca ſine gr̄a infuſa aīam ſaluare non poſſunt. Rō Criſo. qꝛ locus nō ſanctificat hoīem. ſed hō locū. Propter qd̓ inqͥt bern̄ in li. de floribꝰ. Non ihrl̓imis fuiſſe ſꝫ hie roſolimis bn̄ vixiſſe laudandū eſt Quī to nō p̄ſumas te ſecurū de ſciētie ⁊ intelligentie claritate. Nā ſalomō ſapiētiſſimꝰ et dauid eximius peccauerūt. et multi ſūt qui de ſalute ſalomonis deſperāt. Sic ſan ctus Thomas diſcipulus ſummi magiſtri ihū chriſti. et tamē ꝑmiſſus eſt dubita re de articulo fidei.ſ. reſurrectōis chriſti. ergo nō eſt p̄ſumendū de ſciētia.i. Corin. viij. Scientia inflat charitas edificat. Iō Iſido. li. ij. de ſummo bono. c. i. Meliꝰ eſt ſtudiū viuuendi bene qͣꝫ multa ſciēdi. quia ſeruus ſciēs voluntatē dn̄i et non faciens vapulabit plagis multis. Luce.xij. eo ꝙ ſcribit̉ Iaco. iiij. Donū ſcienti et nō facienti peccatū eſt illi. Sexto non p̄ſumaſ te ſecuruꝫ ex feruida voluntate. De qͣ bern̄. ad eugeniū papam Noli nimis credere aſ fectui tus. nihil bonū fixum quod nō negligētia et tempus aboleſcat. Sic fuit tho mas prius ita feruidus in voluntate ꝙ di xit Ioh. xi. Eamus et moriamur cum eo. Et Petrus qui cū feruore et vera intentione domino dixit Math. xxxvi. Paratus ſum tecū mori et in carcerē ire: et poſtea negauit eum. Credo ꝙ princeps apo ſtolorū ꝑmiſſus eſt ita faciliter negare: vt nos erudiamur in nos non ꝯfidere ſed to tum deo cōmittere. Septimo non preſumas te ſecurū ex maxima domini familiaritate. eo ꝙ nimia familiaritas aliqn̄ con temptū paxit. et multi dulciſſime deū gu ſtantes ac diuino illuminato lumine lapſi ſunt. De quo apoſtolus ad Hebreos. vi. Guſtauerunt donū celeſte: et participes facti ſunt ſpirituſſancti. guſtauerunt nihilominꝰ bonū dei verbū. virtuteſqꝫ ſeculi vēturi et ꝓlapſi ſūt ⁊cͣ. ut legit̉ ī vitaſpatꝝ.

De ſancto Thoma. ꝙ quidam frater in heremo ꝑuenit ad tan tam ꝑfectiōeꝫ ꝙ angeli loq̄bant̉ ei. et por tabant ei ſingulis diebꝰ vnū albū panem ponentes ſuꝑ eius menſam quo veſceret̉. factū eſt diabolo inſtigāte ut aſcenderent cogitatōnes libidinoſe in corde eiꝰ. qͥbꝰ a prīcipio nō reſtitit. ſed in eis delectatꝰ. ve nit hora ꝙ ad menſam vadēs inuenit pa nē pollutū. Iteꝝ alijs diebꝰ cogitatōnibꝰ malis occupatus ꝑuenit ad ꝯſenſum ⁊ nō aduertit. hora nona volēs p̄ndere inuenit panē quaſi a porcis corroſuꝫ et valde ma culatū. tūc in ſe reuerſus meditatus ē. tamē nullū brutū eſt in cella tua. ſed heu bru tales cogitatōes delectatōes et ꝯſenſus fu erūt cauſe illius. et incepit flere attn̄ inqͣn tum fleuit et penituit iſta gr̄a prior ī dulce dine panis nūqꝫ redijt. Ideo Gre. xxix. mora. Sepe quē tēptatio nō ſuꝑauit ſecuritas ſtrauit Octauo nō ꝑſumas ex me ritoꝝ multiplicitate. Dern̄. Non ſunt ta lia merita ꝓpter q̄ dat̉ vita eterna niſi ex dei gr̄a. ſaltē de ꝯdigno. Nam ſicut non ſunt ꝯdigne paſſiōes huius tꝑis ad futuram gloriā. ſic nec ſunt ꝯdigne oꝑationes. Sed diceres. qͥd faciemus. ociabimur Rn̄det Dern̄. non. ſed merita habere cures. et in miſericordia dei nō deſperes. qꝛ hͦ eſt totū meritū hoīs ſi ſpem in deo poniſ bona tua deo tribue: mala tibi. qͣnto tibi vi lior tanto corā deo maior. Ideo Caſſiod̓. ſuꝑ pͣs. lxxij. Nil ſecurius qͣꝫ ꝙ totū illi ꝯmittimus qͥ oīa ꝓfutura nouit p̄ſtare ſu is cultoribꝰ. Idcirco dies apparitiōis gͣtie dei eſt ꝯgnitio ꝓprie vilitatis qͣꝫ proni ſumus ad lapſū. et de nullo bono putemus nos ſecuri. et hūiliemꝰ aīas noſtras corā deo. qꝛ deus ſuꝑbis reſiſtit. hūilibus aūt dat gr̄am et nō p̄ſumptuoſis. Quarto thomas interp̄tat̉ dubius. hͦ eſt didimus. et ſic dubietas etiā nō dꝫ adeſſe ī ad uentu gr̄e. Iaco.i. Si qͥs indiget poſtulꝫ a deo in fide. nihil heſitans. dicit eī bern̄. tractās illud Ioſue.i. Omnē locū quem calcauerit pes vr̄ veſter exit: exponit dicēQuantū pedē fiducie in dn̄m poſuerꝭ. tā tum obtinebis et poſſidebis. qꝛ fides magna meret̉ magna. ergo thomas.i. dubietas nō debet adeſſe apparitiōi gr̄e dei Sermo XVI. ad idem Ominus meus et deus meus. ſcribit̉ Iohā. xx. et legitur ad honorē ſancti Thome in feſto hodierno. Uidemus ꝙ aliter reſpiciūt in ſpeculū homines magni ⁊ ſenes intelligentes: et aliter pueri. qꝛ ma gni ita ſe ſpeculant̉: ꝙ ſufficit eis videre ꝓpriā formā in ſpeculo. Sed pueri volūt ip̄m ſpeculum frāgere et aliquādo tāgere et dū frangit̉ in duas partes vident̉ due imagines. dum autē integrum eſt ſpeculum. videt̉ tantū ſpecies vnius imaginis Spiritualiter. ꝑ ſpeculū intelligit̉ chriſtꝰ Nam ſicut in ſpeculo ſunt duo. vicꝫ plūbum et vitrū. ſic in xp̄o humanitas et dininitas. nā plubū cauſat reflectionē. et ſic humanitas viſionē. Daruth. iij. In terris viſus eſt. et cum homībus cōuerſatuſ eſt. Plūbum em̄ cū in fornace ponitur cū argento. plūbum cōſumitur: argentū ꝟo manet. Sic humanitas ī crucis fornace poſita fuit et obijt: diuinitate ꝑmanēte illeſa. Hoc ſpeculū xp̄us habuit purum vitrum. id ē deitatē. De quo Salomō Sa piētie. vij. Candor eſt lucis eterne et ſpeculum ſine macula. Hoc ſpeculū ſufficiebat apoſtolis videre. et vidētes gauiſi ſūt Sed beato Thome tanqͣꝫ puero non ſuf ficiebat videre niſi palparet. ſed ſicut ſpeculo integro manente reſultat vna ſpecies. Sic chriſto integro manente in vita apparuit imago hūanitatis. ſed fracto per mortē in paſſione apparuerūt due imagines. ſcꝫ diuinitatis et humanitatis. De quo ſaluator Iohan. viij. Cum exaltaueritis filiū hominis tūc cognoſcetis quia e go ſum. ſcꝫ deꝰ et homo. Sic ꝯgnouit tho mas qn̄ ſpeculū erat fractū: duas imagines.i. duas naturas in xp̄o.ſ. diuītatis ⁊ hūanitatis dicēs. Dn̄s meꝰ et deus meꝰ In ſumma euāgelij duo innuūt̉. Pri

XVI. Sermo. mo dubitatio thome ꝑmiſſiua. ibi. thomas nō erat cū eis. Scd̓o apparitio xp̄i reiteratiua. ibi. pꝰ dies octo iteꝝ erāt diſcipuli cōgregati. De primo dicit. In illo tꝑe.ſ. in die paſce Thomas nō erat cū eis qn̄ venit ihūs. qꝛ ſingulariter abijt in locū ſpēalem. Nota ſingularitas eſt duplex.ſ. bona et mala. bona qn̄ aliqͥs ſeꝑat̉ ab his qͥ male viuunt. hͦ eſt laudādum et docet̉ in cano. xlv. di. recedite. īmūdum nolite tāgere. qꝛ qͥ tetigerit picē inqͥnabit̉ ab ea. Eccī. xiij. Sic qͥ ꝯuerſat̉ malis ⁊ īmūdis hoībꝰ. de quo pͣs. xvij. Cū ſancto ſctūs eris et cū ꝑuerſo ꝑuerteris. Ideo ꝓuet.i. Si te lactauerint pctōres ne acqͥeſcas eis. poeta. De ꝯſorte malo fit mēs tua ſepius egͣ. Hoc ꝯſiderātes dei ſctī ut Anthoniꝰ ⁊ alij reliq̄rūt ꝯuerſatōꝫ mūdi ⁊ intrauer̄t heremū et edificauerūt mona ſteria. ſicut adhuc nō decet clauſtrales intrare mundū. ut habet̉ in canon̄. xvi. q. i. Si cupis eſſe monachꝰ qͥd facis in vrbibus. Sed eis ē ꝯſulendū ſic̄ angelꝰ ꝯſuluit Loth Gen̄. xviij. dicens. Surge ne ꝑeas in ſcelere ciuitatis huiꝰ.ſ. mundi. Nā totus mūdus in maligno poſitus eſt. i. Iohā. v. Idcirco ſignāter maloꝝ ꝯſortia ſunt declināda. iuxta illud Nūeri. xvi. Recedite a tabernaculis impioꝝ. nolite tāgere q̄ ad eos ꝑtinēt. ne inuoluamī peccatis eoꝝ. et illa ſingularitas ē bona. Iſi. in ſino. Melius eſt hr̄e maloꝝ odiū qͣꝫ cō ſortiū. Talis fuit pͣs. dicēs pͣs. xxv. Odi ui eccl̓iam malignantiū. et cū impijs non ſedebo. Alia eſt ſingularitas mala: cū hō nō ſeruat ꝯſuetudinē bonoꝝ cū qͥbꝰ habitat. Un̄ in cano. xli. diſtīc. Quiſqͥs excedit metas ꝯſuetudinis bonoꝝ inter qͦs viuit: ſuꝑſticioſus eſt vel ypocrita. qꝛ dic̄ Aug. et habet̉ in cano. xi. di. In his rebꝰ de qui bus nil certi ſtatuit diuina ſcriptura mos ppl̓i dei et ꝯſuetudo ꝓ lege eſt ſeruanda. Et ſicut p̄uaricatores legū diuinaꝝ. ita cō temptores ꝯſuetudinū eccīaꝝ ſunt coher cendi. Sil̓r ſingularitas intelligētie ſcrip ture mala eſt. ut hēt̉ in cano. xxiiij. q. iij. in fine. vbi d̓r. Quicūqꝫ ſcripturā ſacrā aliter intelligit qͣꝫ ſpūſſctūs flagitat licet ab eccīa nō recedat. tn̄ hereticus appellari p̄t Ideo hortat̉ nos apl̓us ad Heb̓. xiij. Do ctrinis varijs et ꝑegrinis nolite abduci. eo ꝙ dicit Inno. papa. et hēt̉ in cano. di. xi. Quis neſciat. ab oībꝰ dꝫ obẜuari. qd̓ ſā cta romana obẜuat eccīa. qꝛ ẜm ſanc. tho. in. ij. ij. q. ix. Maximā autoritatē hꝫ eccl̓ia q̄ ab oībꝰ eſt imitāda. qꝛ qͥ eccl̓iam nō audierit ſit ſicut ethnicus ⁊ publicanꝰ. Cui alludit Gre. dicens. Pctm̄ paganitatis incurrit qͥ eccl̓ie ſancte ꝑ inobediētiā ꝯͣdic̄ ꝓpter qd̓ ſcribit̉ in can̄. xxiiij. q. i. c. rogamus. Aliud qͣꝫ romana iubet eccīa nec ſen tire nec ꝑmittit̉ dicere. iō collaudat pͣs. v nitatē dicēs pͣs. cxxxij. Ecce qͣꝫ bonū et qͣꝫ iocundū habitare frēs in vnū. Preā qͥdem vnitate rogauit xp̄us Ioh̓. xvij. Ro go pt̄ ut vnū ſint ſic̄ ego et tu vnū ſumus. ⁊ ab hac vnitate ſeꝑauit ſe thomas n̄ credēs reſurrectōem. cui cū alij diſcipuli dix erūt vidimus dn̄m. rn̄dit. Niſi videro in manibus eiꝰ fixurā clauoꝝ ⁊ mittā digitū meū in locū clauoꝝ. et mittā manum meā in latus eiꝰ nō credā. Aug. Illa dubitatio ꝑmiſſa ē ꝓpter nos. qꝛ deꝰ ē adeo bonꝰ ꝙ nullū malū ꝑmittit qͥn bonū ex eo elicere velit. Nā licꝫ dubitatio ī ſe fuit ma la. tn̄ bonū venit ex ea. qꝛ nr̄e fidei firmitas De qͦ gre. in omē. hodierna. Plꝰ valꝫ no bis thome incredulitas: qͣꝫ marie magdalene repentina fidelitas. qꝛ dū ille palpan do ad fidem reducit̉: nr̄a mens om̄i dubitatōne poſtpoſita in fide ſolidat̉. Nam ſic̄ diſpēſatiue voluit mr̄em ſuā deſpōſare: ut ſponſus eſſet teſtis ꝟginitatꝭ. ſic diſcipulū dubitare ꝑmiſit ut eſſꝫ teſtꝭ ꝟe reſurre ctōis. Erubeſcāt igit̉ veſani qͥ btm̄ thomā mīorē alijs apl̓is putāt eo ꝙ dubitauit. cū tn̄ eiꝰ diuturna dubitatio nr̄e fidei fuit cō firmatio. Idcirco ī hͦ alijs fuit ꝑfectior ī qͦ nob̓ vtilior. De quo legit̉ exemplū de qͦdā ſimplici ruſtico qͥ in die apl̓oꝝ veīt ad eccīaꝫ volēs ſibi ſorte eligere apl̓ꝫ iuxta doctrinā pape. Celeſtini in ẜmone vbi dicit

De ſancto Choma. Unuſquiſqꝫ fideliū aliquē apl̓oꝝ ſorte eligat cuiꝰ laudibꝰ iugiter deſeruiat et intendat. et cū cartule fuiſſent ei appoſite rapu it cartulā cū noīe ſancti Thome. qd̓ cum a p̄ſbitero didiciſſet ꝓiecit cartulā cū in dignatōe dicēs. Nolo hūc dubitantē ha bere: ſed vnū de dignioribꝰ. cūqꝫ catā ean dem ſcd̓o et tercio mō ſumpſiſſet ait. Si aliū habere nō poſſum. nec illi ſeruire volo Plebanus aūt ꝓpter layci ſimplicitateꝫ diſſimulās ait. Uade ihrl̓m. ibi inuenies potiorē. qd̓ et ruſticus ꝓmiſit. Cōtigit pꝰ ꝑuū tꝑus qͦſdā de ꝑrochia illuc ſe trāſfer re. Qd̓ ille audiēs diſpoſuit ſe: rogās vx orē ꝓ licētia et cū illis ꝓfectus eſt. Cūqꝫ in mari laborarēt nauigādo. ventū validū obuiā habuerūt. ita ut iā pene de vita deſperarēt. inuocauerūt diuinū auxiliū ⁊ ſor tes mittūt. cuius eſſet culpa ꝙ in mari ꝓijceret̉. et cecidit ſors ſuꝑ ruſticū p̄dictu. At illi ligauerūt eū ſuꝑ aſſerē. et in mare ꝓiecerūt. et ſtatim tranqͥllitas eſt ſecuta. Hocte igit̉ venit ſctūs Thomas ad illuꝫ dicens. Uelles illū venerari qͥ te liberaret et ihrl̓m duceret. Cui ille. O qͣꝫ libenter. ſtatim ille manū accipiēs eū et ad terrā ꝑducēs. et cū eo ambulās: ⁊ ꝑueniens ad qͣndā villā dixit. Mane ciuitatē ingredere et inuenies qd̓ deſideras. ⁊ ſic ab eo re ceſſit. nec ſibi indicauit quis eſſet. Ille ma ne intrauit ciuitatē ihrl̓m. et gauiſus ſacrificiū offerebat. trāſactis aūt duabꝰ hebꝰ domadis venerūt ſocij eiꝰ. et inuenienteſ gauiſi ſunt. Et cām huiꝰ rei ꝑquirūt. audiētes deū glorificauerūt. In vigilia aūt paſce ſocij alij ſe p̄ꝑauerūt ut iter arriperēt ſed ille noluit et ꝑ diē feſtū paſce manſit. Quō ꝯpleto ſocios inſequit̉ feſtinā ſut cū eis domū vaderet. Cū aūt circa veſꝑā cur cēdo fere defeciſſet vidit a tergo vnū in al ba veſte eqͥtantē. qui eū pie ſalutauit. et qͦ vadit reqͥrit. Cui ille. ad ſocios meos cur ro. et ille. Longe inquit ſunt. ſed veni du cā te ad ſocios tuos. Et ille audactex porrexit manū eqͥtāti ſedēs retro ſuꝑ equum dixit ad illū. Eya mi dn̄e vellē libēter nomen vr̄m ſcire. ut de bn̄ficijs poſſem gͣteſ referre. Cui ille. Expecta qͦuſqꝫ veniemꝰ ad notos tuos. qꝛ ſero ē. et poſtea ſcies qͥs ego ſum. Cūqꝫ breuē viā iuiſſent dixit ei. Deſcēde et vade ad villā adiacentē et inuenies tuos notos. et accipe cedulā illā et in illa nomen meū inuenies. Deſcēdit laycus ille nomīe pichuldus cepit ire ad pu exos paſcētes agnos. vidētes ip̄m agno ſcunt et occurrūt veniēti et ſuſcipiūt. Ille aūt admirās ait. O boni pueri qͥs vos vltra mare duxit. credebat ſe adhuc vltra mare. ad quē pueri. Nos in villa nr̄a ſumus et vltra mare nūqͣꝫ venimus. currūt pueri et nūciant vxori aduentū eius. Sꝫ illa p̄ indignatōe nec eā ſuſciꝑe voluit. nec ei occurrere putās eū ihrl̓m nūqͣꝫ veniſſe. Alij ſibi occurrūt et ſuſcipiūt eū. et q̄runt vbi amicos eorū reliquiſſet. Refert omīa ille que facta ſunt. ſed nō eſt qui credit. ꝓducit ille cedulā et dat plebano. rogat eū ſibi nomē denotare. viſa cedula plebanꝰ agnouit illā eſſe cedulā quā trina vice d̓ al tari reiecit. Et ait plebanus. Ecce quē tu in altari ꝓ apl̓o rēnuiſti. ip̄e eſt qͥ tecū feē miſericordiā. Quod ille audiens dixit. ſā ctus Thomas digniſſimus eſt oīm ſanctoꝝ. ſua limina deo cooꝑante ſum aditu tus. licentia ab vxore poſtulata vadit ad ſanctū Thomā. Et illo iam redeunte in via ad patriā ſui ſocij ꝑegrini a primo ꝑ ueniunt: qui teſtimoniū de omnibꝰ que ru ſticus dixit ꝑhibent. et quomodo in ihrl̓i mis in vigilia paſce eū reliquiſſent. Mirant̉ omnes de his que facta ſunt. Et cuꝫ ſic referrent: venit ille laycus et ab om̄ibꝰ ei occurrit̉: et reuerenter ab eis ſuſcipit̉. Et exinde celebritas ſancti Thome ꝑ totam prouinciā eandem in magna veneratiōe habet̉. Et hoc qͣntum ad primū de dubitatōne Thome ꝑmiſſiua. Item permi ſit deus thomā dubitare nobis in exemplum ꝙ nemo de gratia dei debꝫ ſe redde re ſecurum. Quia dicit Auguſtinus. in decimo li. cōfeſſionum. Nemo ſecurus debet eſſe in hac vita: que tota temptatio

XVI. Sermo. nominat̉. nā poterit fieri de deteriori melior: et ex meliori deterior. Iob. vij. Mili tia eſt vita hoīs ſuꝑ terrā. Nam ſic̄ mileſ dū eſt in campo nō eſt ſecurꝰ donec veni at in caſtrū ſuū. et ſic nec homo in pn̄ti vita ut patet in p̄cedenti ẜmōe Dixi ſcd̓o ſubiungit̉ apparitio xp̄i reiteratiua. cū d̓r. poſt dies octo iteꝝ erāt diſcipuli ꝯgregati et thomas cū eis. venit ihūs ianuis clau ſis. et ſtetit in medio eoꝝ. et dixit eis. pax vobis. Nota exqͦ eſt in aduētu. et nos ẜm repn̄tatōem eccleſie expectamꝰ aduen tū gr̄e. qͣlis dꝫ fieri diſpoſitio illoꝝ quibuſ xp̄us apparebit ꝑ gr̄am. Rn̄det̉ diſpoſitio dꝫ fieri ẜm modū et formā in euāgelio exp̄ſſam. Primo fuit ſero et in fine diei. et ſignificat mortis memoriā. Et figurat̉ Gen̄. xxviij. apparuit dn̄s Iacob dū ſol occidiſſet. Spūaliter occaſus ſolis ē memoria mortis. nā pꝰ occaſum ſolis duo ꝯ muniter accidūt tꝑe eſtiuali.ſ. ꝙ calor euaneſcit. et ſic calor peccati. Eccī. vij. Se morare nouiſſima et ineternū nō peccab̓. Un̄ aug. Nihil ſic reuocat a pctō ſic̄ frequens mortis meditatio. Et pꝰ occaſum ceſſante calore cadit ros.i. gr̄a bn̄ oꝑandi. et fructificandi in bonis oꝑibꝰ. De qͦ grein mora. Ualde ſe ſollicitat in bono oꝑe qͥ freq̄nter cogitat de extremo fine. gͦ vbi eſt deſertio mali ⁊ oꝑatio boni ibi adeſt gr̄a dei. Augꝰ. Sola gͣtia hoīes ꝑducunt̉ ad bonū. Ideo dicit Gre. Dei gr̄e deputo ꝙ bonū ago et malū refuto. Scd̓o fores etant clauſe. et ſignificat ſenſuū refrenatio nē.ſ. oculoꝝ. auriū et oīm ſenſuū exterioꝝ De quo Iſa. xxvi. Popule meꝰ intra in cubicula tua. ⁊ claude oſtia tua ſuꝑ te.i. tu oꝝ ſenſuū. Rō hieremie. ix. Mors intrat ꝑ feneſtras.i. ſenſualitates. De qͦ Greg. ī mora. Mors ꝑ ſenſus intrat. Ideo nō licet intueri qd̓ nō licet ꝯcupiſci. Nā ſi eua pomū petitu nō inſpexiſſet nō ꝯcupiuiſſet Dicit em̄ ph̓us. Nihil eſt in intellectu qͥn prius fuerit in ſenſu. Claudant̉ igit̉ oculi qꝛ cōquerit̉ Hiere. Treno. iij. dicēs. Oculus meus dep̄datus eſt aīam meā. Au. Impudicus oculꝰ impudici cordis ē nū cius. Claudat̉ os. qꝛ ſcribit̉ ꝓuerbi. xiij. Qui cuſtodit os ſuū cuſtodit aīam ſuam Math. xij. Ex ꝟbis tuis iuſtificaberis. et ex ꝟbis tuis ꝯdēnaberis. dic igit̉ cū pſal. pͣs. cxl. Done dn̄e cuſtodiā ori meo. et pͣs xxxviij. Poſui ori meo cuſtodiā. Nā am bro. in li. de offi. dicit. Difficilius eſt noſſe tacere qͣꝫ loqͥ. ꝓpter qd̓ agathon ꝑ tres annos portauit lapidē in ore ut diſceret ta cere. animaduertēs qd̓ dicit poeta. Nul li tacuiſſe nocet. nocet tn̄ ſepe eſſe locutū. Itē nata nō ſolū fores exteriores dn̄t eſſe clauſe ſed et interiores. ut ſunt ſenſus cōmunis. memoria. imaginatio. fantaſia et eſtimatio. qui dicūt̉ ſenſus interiores. qͦs om̄es Aug. cōp̄hendit ſub imaginatōne. Nā cor eſt oſtiū. et illud dꝫ fore clauſum qꝛ ſcribit̉ Mat. xv. De corde exeūt male cogitatōnes. imo nō ſolū male cogitationes. ſed et ꝯſenſus prauoꝝ oꝑm. Ideo ꝓ uer. iiij. Omni cuſtodia ẜua cor tuū. Nā ꝯſenſus hꝫ ſe ut porta ferrea. ut figuratur Act. xij. ꝑtrāſeūtes primā et ſcd̓am cuſto diā ꝑuenerūt ad portā ferreā que vltro aꝑta eſt eis. Nā prima porta ſi apperiret̉ nō multū noceret.ſ. cogitatio. Der. Nul la eſt damnatio ſi ꝯcupiſcis abſqꝫ ꝯſenſu. Sed ſcd̓a porta. vicꝫ ꝯſenſus ſi aꝑta ē in malo multū nocet. qꝛ ẜm Aug. Peccatū imputat̉ ex ꝯſenſu. etiā ſi opus vel factum nullū ſeqͣt̉. Idcirco fuerūt oſtia clauſa ꝓp ter metu iudeoꝝ. et ſic ꝯſenſus cordis no ſtri dꝫ eſſe clauſus. Tercius oſtiariꝰ iſtiꝰ clauſure dꝫ eſſe timor dn̄i. ille eī nihil ma li ꝑmittit intrare. ꝓuer. xv. In tiore dn̄i declinatoīs a malo. Eccī.i. Timor dn̄i ex pellit pctm̄. De quo Dern̄. In ꝟitate cō peri nilita efficaxad gr̄am dei ꝓmerendā ꝯẜuandā. nutriendā. ſic̄ nō alta ſaꝑe ſꝫ ti mere.3. Quarto diſcipuli erāt intꝰ ꝯgregati. Per diſcipulos intelligunt̉ potētie anime.ſ. memoria. intellectꝰ et voluntas hoīs que nō debent eſſe vagabūde. ſꝫ dicē do illud Iſa. xviij. Quieſcā in loco meo. Rō ẜm Richar. qꝛ qͣnto qͥs cordi ſuo vi

De ſancto Thoma. cinior tāto deo ꝓpinquior. Et ſic debēt eſ ſe cōgregati in fide. ſpe et charitate. Prīo in fide eccleſie. qꝛ ſcribit̉ in cano. xxiiij. q. i. loqͥmur. Extra vnitatem romane eccl̓ie ſpūſſanctus nō dat̉. Scd̓o in ſpe gr̄e. ad Ro. v. Spes non ꝯfundit. et ad Ro. xv. Deus ſpei repleat vos om̄i gaudio. Tercio in charitate xp̄i. i. Corin. xvi. Oīa ve ſtra in charitate fiāt. qꝛ charitas dei diffu ſa eſt in cordibꝰ noſtris ꝑ ſpm̄ſanctuꝫ. ad Ro. v. et vbi eſt charitas ibi eſt ſpūſſancti gratia. Iohā. xv. Si qͥs diligit me ad eū veniemus et manſionē apud eū faciemus. et hec ē ꝯgregatio de qͣ loqͥt̉ ſaluator Mat. xviij. Ubi duo vel tres in noīe meo ꝯgregati ſunt in medio eoꝝ ſum. Et talibꝰ ita cōgregatis nunciat pacē mētis dicēs pax vobis. nam ẜm Aug. Pax mētis eſt a volūtate dei nō diuidi. et in his q̄ ſolius dei ſunt delectari. Et hec gr̄a dat̉ his diſcipulis.i. potētijs aīe. Quinto ad oꝑationē mētis reqͥrit̉ exercitatio corꝑis. ⁊ tāgit̉ in textu cū dicit̉. Infer digitū tuū huc et vide manus meas. et affer manū tuaꝫ. i. extēde ad oꝑatōem. Gre. Uacue carita ti nō credit̉ ſed q̄ oꝑbꝰ approbat̉. qꝛ charitas nō eſt ocioſa ſed oꝑatur magna ſi ē. Et hec oꝑatio cauſat̉ ex pn̄tia gratie. De quo aug. in li. de correctiōe et gratia. Gra tie eſt qͥcquid bene agimus. De qͦ apl̓s.i. Corin. xv. dicit. Abudantiꝰ oībꝰ laboraui nō ego ſed gr̄a dei mecū. Et hec eſt fidei ve ta on̄ſio.ſ. oꝑari bona ex gr̄a et in fide ꝟa. De quo ſubdit̉. noli eſſe incredulꝰ ſꝫ fide lis.i. noli hr̄e fidem informē ſed formatā. i. charitate habituatā et bonis oꝑbꝰ deco ratā. Gre. Quid ꝓdeſt ꝙ fide deo iūgim̄ moribꝰ ꝟo diſiūgimur. Iaco. ij. Fides ſi ne oꝑibus mortua eſt. Greg. Ille ꝟe credit qui exercet oꝑando que credit. ⁊ ſic fides ꝟa eſt fundamentū apparitiōis gͣtie. Nota iuſtificati ſumus ꝑ fidem in gr̄a q̄ ſtamus. qꝛ ſcribit̉ in cano. xxiiij. q. i. Ubi nō eſt fides ſana nō p̄t eſſe iuſticia. Iō ſub dit. qꝛ vidiſti me thoma et credidiſti. bea ti qͥ nō viderūt et crediderunt. Sed d. meruit etiā btūs thomas in hoc ꝙ credidit. eo ꝙ dicit Gre. in omē. Fides nō hꝫ meritū vbi tō hūana p̄bet exꝑimentum. Reſpondet idē gre. in omē. Thomas aliud vidit. aliud credidit. vidit hoīem: et credidit deū quē videre nō poterat. et ī hͦ meruit. qꝛ vtrāqꝫ naturā cōfeſſus ē. vnaꝫ quā vidit.ſ. humanā. xeliquā credidit. ſcꝫ diuinā. dicēs. Dn̄s meus ẜm humanitatē. et deus meus ẜm diuinitatē. Sed d. tamē ſcribit̉ Lu. x. Deati oculi qͥ vidēt que vos videtis. hic aūt dicit̉. Deati qui nō viderūt et crediderūt. Rn̄det̉ ꝙ viſio eſt duplex. corꝑalis et ſpūalis. ibi lucas loqͥtur de viſione ſpūali. hic ꝟo Iohannes de viſione corꝑali. Medicus qͥdā peri tiſſimus et valde deuotus noīe Thomas in ciuitate metenſiū fuit. qui ẜm ꝯſuetudi nē eccleſie beatuꝫ thomā apl̓m ſibi elegit. quē in maxima deuotōe habens feruētiſſi me honorabat. Et qͦtiēſcunqꝫ ſe de cura a licuius infirmi intromiſit: p̄mittere ſolebat iſta. Dn̄s meus et deꝰ meus ſanet te. Cū aūt dux qͥdā lotharīgie valde potens grauiter infirmaret̉. et etiā dolore oculoꝝ et dentiū valde torq̄ret̉. ꝓ p̄dicto phiſico honorabiles nūcios diriges ut ad eū veni ret inſtāter rogabat. Quibꝰ ille rn̄dit. ite ego veniā. et dn̄s meus et deus meꝰ cura bit eū. Illi aūt abierūt. Cūqꝫ phiſicꝰ morā faceret et medicinā ꝯponeret. Dux pre impatiētia et dolore clamare cepit. O qn̄ veniet ille dyabolꝰ. Statimqꝫ ſathā formā et habitu illius phiſici aſſumēs ad du cē intrauit. Cui dux ait. quare ita diu tardaſti venire. At ille. Ecce p̄ſto ſum volēſ tibi libenter facere qd̓ oībꝰ me inuocātibꝰ et deſiderātibus facio. Cui dux. O bone phiſice ſi fideliter egeris: et me ab egritu dine liberabis honores reportabis. Cui re ſpondit. Fidem quā oībꝰ ſeruo tibi ẜuabo His dictis phiſicꝰ ille fantaſticus manibus ſuis oculos aꝑiens ducis. quos dux p̄ dolore aꝑire nō potuit. et puluerē q̄ndā maledictū quē in ore habuit expuēs in oculos ducis ſufflādo iniecit. Qui ꝓtinuſ

XVI. Sermo. de ſuis ſedibus miſerabiliter pruperunt. Cūqꝫ prīceps ineſtimabili tormēto cruci aret̉. et validiſſime et horribiliter clamaret. demō tāqͣꝫ medicꝰ pixidē quā ī manu tenebat ſupͣ pectus eius cū ingenti fortitudine ꝓiecit. Sicqꝫ aīam eius ex corpore eius excuſſit. ſicqꝫ euanuit. Ad cuius clamorē tota curia et familia cū ſtrepitu pala ciū ingredit̉. et prīcipem mortuū reꝑiētes luctus inenarrabilis orit̉. Et phiſicꝰ homicida ab om̄ibus querit̉. Et interim ille verus phiſicꝰ aduenit. Et cū tanti luctus cauſam inquiſiſſet. ſtatim ſine om̄i audiētia ꝯp̄hendit̉. et plagis et iniurijs maximis et ꝯtumelijs afficit̉. et vinctus ꝯpedi bus in carcerē ꝓijcit̉ donec ciues deliberarēt qua morte eū ꝑderent. Cum aūt de mones aīam ducis ad regionē tenebrarū traherēt. et ad quendā puteū ꝓfundiſſimū de qͦ fetor ſulphureus exibat veniſſet. qui ere bulliēti plenus erat. et in eā aīam miſe rā iam p̄cipitare vellēt: venerūt angeli vt eā liberarēt. Quibꝰ demō ille qͥ eū in forma medici necauerat dixit. Nil iuris in aīa hac habebitis. in multis em̄ malis inuenta eſt. Inſuꝑ me inuocauit et ad eū ve ni. et fidē quā oībꝰ ſeruo ſeruaui ei. Cui āgeli. Falſa ſunt que loq̄ris. qͣꝫuis em̄ p̄ im patiētia et dolore hͦ dixit. tn̄ intentōem te inuocandi nūqͣꝫ habuit. Cū aūt angeli et demones talia et ſil̓ia adinuicē dicerent: mutuo litigādo. btūs apl̓us thomas cuꝫ ingēti luce apparuit et oēs ī fugā ꝯuertit. Solꝰ ille malignus medicꝰ ſtetit. et auda cter cū apl̓o diſputauit. Apl̓us ꝟo ſurſuꝫ reſpexit. et ecce tonitruus cū fragore horribili improbū illū demonē tā valide per cuſſit. ac ſi oēs mōtes huiꝰ mūdi ꝯqͣſſarē tur. ſicqꝫ in baratꝝ putei corruēs ad ima deſcēdit. Tūc ſctūs thomas dixit. qꝛ ceteris fugientibꝰ tu ſtare p̄ſumpſiſti. iō nunc ⁊ in euū torq̄beris. et meis fidelibꝰ de me p̄ſumētibꝰ de cet̓o nocere nō valeb̓. Tūc iubente apl̓o aīa ad corpꝰ redijt. et qͥ circa horā primā mortuꝰ fuit. circa horā nonā cūctis videntibꝰ et āmirātibꝰ. imo p̄gau dio flentibus reuixit. Et qͣliter eū beatus thomas ꝑ merita phiſici qͥ in carcere tenebat̉ eū de inferno liberaſſet ꝑ ordinē enarrauit. Preterea btūs Thomas ſuo thome in anguſtia exiſtēti apparuit. ⁊ triſte caput eius blādo tactu ꝑmulcēs: eūqꝫ ꝯſolans dixit. Cū ꝯfuſiōe es introductus cū honore exibis. ſicqꝫ diſꝑuit. Cū ergo adduci phiſicꝰ vocaret̉. et cū adeſſet: dux manū eius oſculabat̉. et de eiꝰ iniuria ml̓ tū triſtabat̉. Tūc medicꝰ dixit. deꝰ meꝰ et dn̄s meus ſanet te. ſtatimqꝫ ita ſanꝰ fa ctus eſt in toto corꝑe: ut in eo nec veſtigium egritudīs remaneret. Tūc oēs qͥ ade rāt deo gr̄as egerūt. Et apl̓m p̄conijs ex tulerūt. Qui ꝟo p̄dictus ad honorem dei et btī Thome apl̓i nobiliſſimū clauſtꝝ cō ſtruxit. in quo thomas medicus primꝰ ab bas factus ē. qui in bonis oꝑbꝰ deo ẜuiēſ et beato thome migͣuit ad dn̄m Sequit̉ hyſtoria Udonis ep̄i Saxo nie qͣliter et quō ſibi ſucceſſit in ep̄atu ſuo Nno domini noningenteſimo. xl. Ottōne tercio imperante. Et apud partinopolim.i. magdeburg in ſaxonia cō tigit factū terribile nimis inauditū a ſecu lis. Qd̓ factū ſic ſtilo veraci reſerā ut oībus innoteſcat qͣntū malū ſit in ſtatu p̄latōis turpiter viuere. et pr̄moniū xp̄i. res ſ. eccīe īiuſte diſtrahere. Et ſcādalorū fetoribꝰ ſubditos corrūꝑe. et moniales deo dicatas auſu temerario violare. In predicta igit̉ vrbe erat ſcolaris qͥdā nomine Udo qui liberalibꝰ ſtudijs inſudabat. qui cū eſſet inextis ingenij. et nihil oīno ꝓfice re poterat qͣntūcunqꝫ etiā mgr̄i verberibus torq̄bat̉. Quadā vice poſt enormes plagas ſcolas exiens. et eccleſiā maiorem ad honorē ſancti Mauricij et ſocioꝝ eius magnifice fabricatā introcuit. ibiqꝫ cum ingenti deuotōe ſe ꝓſternēs. et regine celi clementiā. et btī mauricij patrociniū ꝓ illuminatōe ſui ingenij implorauit. Ac ſic in p̄ce poſitus aliquantulū obdormiuit.

Hyſtoria Udonis. Cui ꝓtinus mr̄ miſericordie apparēs dixit. Audiui orōem tuā et vidi afflictionē tuā. Et ecce nō ſolū ſciētie munus tibi tri buo. immo etiā pꝰ mortē archiep̄i qui nunc p̄eſt eccleſiā principis mei mauricij tue fi delitati ꝯmendo. quē ſi bene rexeris p̄miū grāde ꝯſeq̄ris. et ſi male: in aīa et corpore morieris. His dictis virgo diſparuit. et iuuenis ſcolas more ſolito repetiuit. Cūqꝫ ad loq̄ndum aꝑuiſſet os cepit oēs diſputādo cōcludere: ⁊ in om̄i ſcīa peritiſſimus apparere. Stupebāt aūt om̄es qͥ euꝫ audiebāt dicēteſ. Un̄ huic tāta eſt inſpira ta ſcīa: nonne iſte eſt vdo qͥ heri mactabat̉ ut beſtia. et ecce hodie ꝓbat̉ phūs. Pꝰ bienniū archiep̄us morit̉ magdeburg. ⁊ v̓do a cuctis electus archiep̄us efficit̉. Cōfirmatus gͦ et pallio decoratus aliqͣntuluꝫ diu bene vixit. et qꝛ honores mutāt moreſ cepit ꝓceſſu tꝑis cōſiliū matris dei negligere. et ꝓprie ſalutis immemor eſſe et vo luptatibꝰ deſeruire. Et dilapidare eccleſie facultates. et nō ſolū ſeculares femīas: ſed etiā velatas violare. Inſuꝑ qd̓ deteri us eſt ad oīm flagicioꝝ genera habenas la xare. Sicqꝫ facta eius ē vita oībꝰ odioſa. oībꝰ deteſtanda. ꝓchpudor cū multa ānorū curricula memoratus ep̄us aerē mundūqꝫ totū ſuis ſceleribꝰ corrupiſſet. et qͣdam nocte qͣndā nigraꝝ monialiū abbatiſ ſam de regali cenobio: qd̓ tūc oſtitholtꝫ: nūc ꝟo vallis lilioꝝ dicit̉ ciſtercien̄. ſecū in lecto haberet audiuit vocē in hec verba. terribiliter ītonātē. Fac finē ludo qꝛ luſiſti ſatꝭ vdo. His dictꝭ ml̓tū cachinās ficti ciū ſuſpicat̉. Et mane facto rurſus deliciis inuoluit̉. factuſqꝫ durus qͣſi lapis ad ꝓdigioſe vocis ꝯminatōem mīme ꝯpūgit̉. Seq̄nti etiā nocte vocē ſimilē audiēs. ſꝫ ꝑuipendens ſtultus ille ut antea in ſua ma licia ꝑdurat. Nocte igit̉ tercia apd̓ abbatiſſam p̄fatam cubās. cū nephandū opus libidinoſe ꝯmotōnis exercuiſſet: vox ſepe dicta cū ingenti fragore intonuit dicens. Fac finē ludo: qꝛ luſiſti ſatis vdo. Hac gͦ voce tercia audita ſtupefactus aliqͣntulū ingemuit. ſed nō reſipuit. verūtn̄ iam dānatōi ꝓximus miſex ille coruinū qͥdem ſe pe cecinit. ſꝫ neqͣqͣꝫ ad pn̄ie lauacrū ꝓpera uit. Mira dicturꝰ ſū: ꝟa tn̄. que ſi ſaxoneſ apud qͦs geſta ſunt reticere vellēt. lapideclamarēt ſicut ſeq̄ntia manifeſtāt. Pꝰ mē ſes igit̉ tres canonicus qͥdam eccl̓ie mag deburgen̄. fridericus noīe. vix etiā multu venerabilis et magne ſctītatis qͣdā nocte in choro ſancti mauricij exiſtēs: et orōi fer uentius inſtās. deū ꝓ ſancta vniuerſali ec cleſia p̄cabat̉ maxime ⁊ attēte ꝓ ſua.ſ. me tropolitana. et ut cōditor oīm iuſtꝰ iudex citius morbidū caput vdonē.ſ. ep̄m ꝑ interitū de medio. aut certe in meliꝰ cōmutarꝫ. ꝟba pondus habuerūt. Et ecce ſecu ta eſt ꝓtinus viſio nimis horribil̓ et cūctꝭ mortalibꝰ metuēda. maxīe tn̄ rctōribꝰ ec cl̓ie qͥ gregē dn̄icū ꝯmiſſū p̄cedūt ⁊ malis exēplis inficiētes p̄cipitāt ſepius in infernum. Uidit ergo. et ecce vētus validus oēs eccleſie lāpades ꝑiter extinxit. qͣ ꝓpter timore nimio correptus loco adheſit. ſteterūt come. vox eſt faucibꝰ intercluſa. tūc venerūt duo iuuenes. duos cereos geſtā tes. et ad altare ꝓcedētes hincinde iuxta cornua ꝯſtiteruūt. ac totā illam aulā lumi ne replent. Poſt qͦs ingreſſi ſūt alij duo quoꝝ vnus tapecia an̄ altare decētex ſtrauit. Alter ꝟo duas aureas cathedras collocauit. poſt iſtos alter qͥdam ſolus venit pugil ſtrēnuꝰ incedebat. euaginatū tenēs gladiū. et ſtans in medio eccīe valēter clamabat. Oēs ſancti quorū reliqͥe hic haben tur ſurgite et venite ad iudiciū dei. His dictis apparuit maxima et p̄fulgida multitudo vtriuſqꝫ ſexus. alij militari habitu adornati. Alij etiā pontificalibꝰ inſul̓ inſi gniti. ⁊ hi omnes chorū intrauerūt. Tūc etiā apparuerūt duodecim viri religioſi: ī quoꝝ medio gͣdiebat̉ ſole ſplēdidior: regio dyademate ⁊ ſceptro adornatus. Apl̓i ꝟo erāt. et dn̄s ihūs xp̄us celi et terre rex quem mox ut om̄es viderāt: deuotiſſime adorauerūt: et ſupra cathedrā ſedere fecerūt Affuit p̄terea regina celoꝝ luna ⁊ ſtell̓

Udonis. Hyſtoria. clarior quā clariſſima turba virginū ſeq̄bat̉. Sancti vero omnes dei matrē vene rātes geniculanter ſuſceperūt. Cui xp̄us mox occurrēs et manū eius app̄hendens iuxta ſe venerabiliter collocauit. Et ecce po ſtremo apparuit ſctūs mauricius dux glo rioſus cū ſua legione ſexmilibꝰ ſexcentis ſexaginta ſex. qͥ vnanimiter ſe ꝓſternēteſ adorauerūt dicētes. Eqͥſſime iudex et cōditor ſeculorū da iudiciū. his dictis ſurgē tes ſteterūt reuerēter p̄ſtolantes Quibꝰ dn̄s dixit. Scio qͥd q̄ritis. et adiecit. Si vdonem ep̄m. Cōtinuo qͥdam de aſtātibꝰ abierūt: et miſerrimū vdonē de latere ab batiſſe trahentes miẜabiliter adduxerunt Quē ſctūs mauricius ſeueriꝰ intuēs dix it. Dn̄e mi iudica. Ecce iſte vdo nō ep̄us ſed lupus. non paſtor ſꝫ raptor. necator et deuorator gregꝭ tui. Iſte ec eſt cui dn̄a no ſtra mater tua ſcīam donauit. Cui hāc eccleſiā ad honorē noīs tui: ſctōrumqꝫ tuoꝝ ꝯmendauit. p̄dicēs ei ſi bn̄ regeret vitā ꝑ hennē haberet. ſinautē male morte in corpore et aīa moreret̉. Iſte inſuꝑ eſt qͥ ſemel admonitus ac iteꝝ ⁊ tercio ſe corrigere nō luit. Et nō ſolū hac eccleſiā ſꝫ etiā ſe et oīa ſibi ꝯmiſſa ꝓphanādo ad nihilū redegit. immo ſpōſas tuas ſꝑ et vbiqꝫ turpiter ⁊ te mere violauit. His auditis dn̄s p̄ſidens iudicio. ſctōſqꝫ reſpiciēs dixit. Quid vo bis videt̉ de iſto. pugil autē ſupͣdictus vo ce magna clamauit dicēs. Reus eſt mortis. Iudex ꝟo et om̄es ſancti qͥ aderāt in hanc ſentētiā ꝯuenerūt. et qͣle genus mor tis ille impius deberet ſuſtinere tractaue rūt. Tunc iudex ait. Caput meruit amitte re. qui ſine capite tꝑus cōſumēdo ſordibꝰ cōputruit. Quo dicto pugil cōfeſtim v̓doni p̄cepit ut ceruicē tenderet. Qd̓ cum vdo feciſſet. et pugil gladiū ad ictū eleuaſ ſet. quidā ex eis clamauit dicēs. Contine manū tuā donec ab eo reliqͥe auferant̉. tūc qͥdam cū calice affuit corā vdone ſtās donec pugil miſerrimi hoīs collū cū pugno valide ꝑcuſſiſſet. Et ecce pꝰ quēlibet ictū et pulſum hoſtia polluta ꝑ os ep̄i exiens: in calicē corruit. Quas omnes ille reuerē ter ſuſcipiēs diligentiſſime lauit. et ſuꝑ al tare in calice ponēs cū ſu a turba decēter inclinauit abijt et receſſit. Poſt hͦ miſera bilem vdonē pugil ſepedictus aggrediēs decollauit. Sicqꝫ tota iſta ꝯgregatio ſctō rum diſparuit. Canonicus aūt ſupͣdictus iuſtus qͥ hͦ vidit: non in ſomnis ſed aꝑtis oculis ſtupens ⁊ tremēs et lumē in cripta reꝑiens oēſ eccl̓ie lāpades ꝑiter reaccendit. Cūqꝫ adhuc de facto dubius et anxiꝰ ſecū miraret̉: tandeꝫ reaſſumpta audacia ad locū iudicij paululū ꝓceſſit: vidit calicē cū hoſtijs in altari: et caput a drūco lōgius ꝓiectū: nec nō pauimentū ſanguine madefactū. Cūqꝫ qͣꝫtū poterat exclamarꝫ ⁊ diceret. O triſte ſpectaculū. Ogrande miraculū. O ꝟe tremendū iudiciū O qͣꝫ tū horrendū eſt incidere in manus dei viuētis. Nā quos diuūt ꝯuertant̉ tolerat: nō ꝯuerſos durius dānat. Pꝰ hoc om̄es eccl̓ie ianuas obſerauit. et nullū omīno in gredi ꝑmittēs donec ſole iā orto oēs poti ores vrbe clericos et laycos ꝯuocat. Tūc ianuis reſeratis ſeueriſſimā dei vltiōem: vdonē vicꝫ ep̄m in ſuo ſanguine tabefactū oībus on̄dit. Et tūc q̄ audierat et viderat ꝑ ordinē enarrauit. Eadem ꝟo die qͥdaꝫ ex capellanis ſuis noīe bruno cū legatōeꝫ ſibi commiſſam ꝑegiſſet partinopolim cō tinuo famuliſ lōge ante ſe p̄cedētibꝰ ſtudu it remeare. Interim gͣui opp̄ſſus ſomno: arborē quandā vmbroſam vidēs de equo deſcēdit. et frenū fortiter ad brachiū ligās paululū reqͥeuit. Et ecce ingens globꝰ ſpi rituū immundoꝝ cū tubis et tympanis: cū gladijs et fuſtibꝰ: cū lāceis et ſecuribꝰ ad eundē locū gradu concito ꝓperabant. Cūqꝫ oēs ꝯueniſſent: vni ex eis qͥ prīceps videbat̉. qꝛ erat ſtatura ꝓcerior: ⁊ vultu terribilior: ſoliū ꝯſtituētes deſuꝑ poſuer̄t ſine mora. Alter clamās et cachinnās et tripudiās eminus apparuit. de qͦ qͥdā velociores aquilis celi p̄ceſſerūt: et fortiter clamauer̄t. Date locū. date locū. ecce prī ceps Udo n̄ chariſſimus appropinquat.

Hyſtoria. Udonis. His dictis ſatellites ſathane miſerā vdo nis animā ī effigie corꝑali cathena ignea a collo cōſtrictā ad ſummū principem ꝑue xerunt. Cui ſathan ꝓtinus aſſurrexit ſalutās eū verbis pacificis in dolo. Dn̄ inquit veniſtio prīceps et fautor et dilatator regni noſtri. Ecce ꝑati ſumus tibi et oībꝰ noſtris fidelibꝰ ꝓ meritiſ vr̄is reddere ta lionē. Cūqꝫ vdo obmuteſceret ſathan aſſiſtentibꝰ ait. Fatigatus eſt iſte nr̄ dilectꝰ hūc veniēdo. Et ideo placet ut ꝯſoletur. date gͦ ei māducare. Illo aūt rennuēte et caput auertēte crudeles miniſtri eiꝰ bufo nes et ſerpentes violēter imp̄ſſerūt. et liqͦ rē ſulphureū poſtmodū īfuderūt. Adhuc illo nō loq̄nte ſathan p̄cepit dicēſ. Ad baal neū deducat̉. et poſt horā ilico reducatur. Et ecce nō ꝓcul erat puteus cooꝑculū ha bens. Quō ablato flāma vorax vſqꝫ ad celum erūpebat que nō ſolū arbores et mon tes et lapides. imo etiā aquā iuxta manā tē velut ſtipulā cōſumebat. In quē īfelicē illam vdonis anīaꝫ p̄cipitauerūt. et poſtmodū extrahētes in modū ferri cādentis totā igneā ſuo prīcipi detulerūt. Qui ſubridens. Nōne balneū ſuaue habuiſti o prīceps. Tunc vdo damnatū ſe oīno vidēs cepit blaſphemare et dicere. Maledictus ſathan tu et om̄is familia tua et om̄e impe riū tuū. Maledictus deus qͥ me creauit. maledicta terra q̄ me portauit. maledicti parētes qui me genuerūt. et maledicta oīs creatura tua in celo et in terra. Tūc om̄s demones vna cū prīcipe ſuo ceperūt mani bus plaudere ⁊ dicere. Uere dignꝰ ē iſte manere nobiſcū. qꝛ ꝑoptime ſcit officiuꝫ nr̄m. Mittatur ergo nūc ad prīcipalē ſcolam damnatoꝝ ut videat: audiat ſentiat et diſcat āplius. indeqꝫ nō exeat in ſecula ſeculoꝝ. Uix ꝟba finierat. et ecce vnanimi ter in odioſam illā creaturā irruerūt. eāqꝫ impetuoſe in tartareū illū baratrū iactan do īmerſerunt. ac ſi celū et terra et om̄es montes mūdi huiꝰ adinuicē qͣterent̉. Capellanus aūt ille p̄dictus hec oīa in ſōnis videns et audiēs timuit vehemēter Tūc princeps tenebraꝝ digito eū on̄dens dixit. videte ne fugiat clericꝰ ille qͥ nos aſpicit. qꝛ ſꝑ aſtitit maloꝝ ſuoꝝ cooꝑator ꝯſciꝰ et defenſor. ergo ſic̄ fuit fautor culpe. ſic ſit. ꝑticeps et vindicte. Ideoqꝫ ad illū puteūad dn̄m ſuū dimergat̉. Quo dicto cū demones eū raꝑe vellēt et ip̄e effugere cona ret̉. repēte a ſomno exiliēs euigilauit. ſic qꝫ equus territus tā diu hincinde ſaliebat et curſitabat miſerū trahens hoīem donec a ſua iūctura eꝰ brachiū penitus ſoluebat̉ difficulter tn̄ equū aſcendens ꝑtinopoliꝫ venit. et mox ut dn̄m ſuū mortuū eſſe cog nouit: viſiōem viſioni: terrorē terrori. iu diciū iudicio: ꝓdigiū ꝓdigio cuml̓auit. ⁊ oīa que in via ſibi acciderāt q̄qꝫ viderat ⁊ audierat patefecit. on̄dens a ſua ꝯꝑagebrachiū auulſum et repentinā caniciē ī ar gumentū ꝟitatis. Ciues igit̉ vidētes et audiētes hoc horribile et inſolitū dei iudici um vehemēter timuerūt. Et cadauer ignobile ꝓcul ab vrbe in paludē iactauerunt Qḋ beſtie infernales cū plauſibꝰ et cāticꝭ i. cantibus laudis ꝓtinus exceperunt. et huc illucqꝫ trahēdo morſibꝰ diſcerpſerūt ⁊ ruricolas iuxta habitātes varijs terroribꝰ multotiēs affecerūt. Tandē ꝯſilio in ito glebā illā maledictā de palludē extrahē tes cōbuſſerūt. et pulueres et cineres ī albeam ꝓiecerūt. Mira res. tūc oēs ut fert̉ piſces ſuū gurgitē relinq̄ntes occeanum adierūt: donec letanijs ieiunijs placatus iā dn̄s pꝰ decēniū vix tādē redierūt. Hꝰ horrēdi ꝓdigij memoria iugiter p̄ oculis ſuꝑ pauimentū marmoreū candidū ⁊ politu in decollatōe ydonis cruor eſt. qͥ tam indelibiliter adheret pauimēto ut de eſſen tia marmoris eſſe qd̓āmodo videat̉ ſuꝑ locū illū vbi decollatio facta eſt ſꝑ tapecia iacent. Et ſuꝑ electos ep̄os Te deum laudamus canit̉. et iuxta morē collocant̉. ibi ad orōem ꝓſternēdo ut vidētes ſibi ca ueāt. ne forte ꝑeant ſic̄ ille. A dn̄o ꝟe factū eſt iſtud ad terrorē ep̄oꝝ illiꝰ eccl̓ie. et oīm inutiliū p̄latoꝝ ut audiētes ꝯtremiſcāt. leſe maieſtatis terribile iudiciū et ſe ueriſſimā vltionem.

XVII. Sermo. De natiuitate dn̄i noſtri ihū xp̄i. Sermo XVII. Uangeliso vobis gaudiū magnū qd̓ exit om̄i populo. qꝛ natus eſt vobis ho die ſaluator. ſcribit̉ Lu. ij. c. et legit̉ ī hac nocte ꝓ euāgelicali officio. Thema. So le oriēte tꝑe eſtiuali aues iocūdant̉ ⁊ ſimphonizant. ſignanter mūde. ſꝫ immūde tri ſtant̉. Spūaliter. ſic hodie illuxit etortuſ eſt ſol iuſticie xp̄s deus nr̄. De quo dicit̉ Malachie. vlti. Oriet̉ vobis timētibus deū ſol iuſticie. Ergo oēs boni et veri xp̄iani hodie dn̄t letari. qꝛ canit eccleſia. Dies eſt leticie in ortū regali. Reuera leticie qꝛ dicit Detū. in ẜmone hodierno. Gaudeant hodie eſuriētes qꝛ māna de celo deſcēdit. gaudeāt ſitiētes: qꝛ de vinea celi vi tis vera erupit vinū gr̄e p̄ſtans. Gaudeant egrotātes. qꝛ hodie oleū effuſum ē ſanās vulnera egrotantiū. Gaudeāt moriē tes: qꝛ hodie vita nata eſt in mundū Gau deant leproſi peccātes: qꝛ hodie patꝫ fons in ablutōem pctōꝝ. Gaudeant et letentur hodie celi. qꝛ redibit capta p̄da. Exultet terra. qꝛ hodie datus eſt ei heres. Iubilēt angeli: qꝛ bodie venit reꝑator ruine. Gau deant iuſti. qꝛ gr̄a et ꝟitas hodie orta eſt. Gaudeant pctōres: qꝛ hodie venit medicus vulnera pctōꝝ ſanās. Ideo Leo papa in ẜmone hodierno. Nō eſt phas locū eſſe triſticie: vbi natalis ē vite. Nā hodie adimpletū eſt deſideriū antiqͦꝝ patꝝ: quia venit ꝑ incarnatōem quē diu affectabant ꝓut dicit Dex. in hodierno ẜmōe Quid tā neceſſariū ꝑditis. quid tā optabile miſeris. qͥd tam vtile deſperatis. nil ita neceſ ſariū eſt ꝑditis ſicut redēptio. nil ita opta bile miſeris ſic̄ ꝯſolatio: nil ita neceſſariū deſperatis qͣꝫ redēptio liberatio ⁊ ſaluatō Mō hodie venit nr̄a redēptio: nr̄a ꝯſolatio: nr̄a ſaluatio. De qͦ angelus dixit Ma thei.i. Ip̄e ſaluū faciet ppl̓m ſuū a peccatꝭ eoꝝ. Idcirco merito ē gaudendū. de qͦ the. ma. Euāgelio vobis gaudiū magnuꝫ. In ꝟbis p̄miſſis duo innuūt̉. Prīo innuit̉ annūciatio magne alacritatis. ibi. euāgelio vobis. Scd̓o ſubiūgit̉ eius ratō que eſt bn̄dicte natiuitatis. ibi. qꝛ natus ē vobis hodie ſaluator. De prīo dicit euan gelio vobis gaudiū magnū. Reuera magnū. De quo bern̄. Magnū pn̄tis feſtiuitatis eſt gaudiū. qꝛ prius replet celū qͣꝫ ter rā. Nā hodie natus eſt qͥ obiectū ē felicitatis eterne. ꝑ quē celū empireū erat illuſtrandū. Ideo multitudo exercitus angeloꝝ letāter canebāt Gl̓ia in excelſis deo. Nā ſi angeli letāter deū bn̄dixerūt quoꝝ naturā nō aſſumpſit. ut dicit apl̓us ad he bre. ij. Nuſqͣꝫ enim angelos app̄hēdit ſed ſemē abrae. multo magis nos gaudere debemus cū in nr̄a natura apparuit. Reuera magnū deberet nobis eſſe gaudiū. qꝛ dic̄ Criſ. Gaudeat qͥlibet iuſtus qꝛ natꝰ ē ſue iuſticie remuneratio. Gaudeat qͥlibꝫ peccator qꝛ hac nocte natus eſt qͥ venit ad ſal uandū cōtritos corde. Si em̄ marie ꝟginis natiuitas gaudiū annūciauit vniuerſo mūdo. multo magis dei et hoīs natiui tas ibū xp̄i oīm hoīm gaudiū exiſtit. Iō adiecit angelꝰ. qd̓ exit om̄i ppl̓o. De quo Leo papa. Nemo ab huiꝰ alacritatis ꝑti cipatiōe ſecernit̉ vna cūctis leticie cōis ē ratio. Exultet ſctūs: qꝛ inuitat̉ ad palmā. Gaudeat pctōr: qꝛ inuitat̉ ad veniā. Ani met̉ gentilis. qꝛ vocat̉ ad vitam. Reuera gaudiū magnū dꝫ eſſe omni ppl̓o. qꝛ dicit Aug. primo qꝛ deus factus eſt homo vt bō fieret deus. Scd̓o dn̄s celi factus ē ẜuus ut ſeruus fieret dn̄s. Tercio deꝰ de celo deſcēdit ut hō de terra ad celos aſcenderet. Quarto deꝰ ē factus filius hoīs: vt hō fieret filius d̓i. Quinto deus factꝰ eſt mortalis: ut hō fieret īmortaliſ. Sexto de us factus ē pauꝑ: ut pauꝑ hō diues fierꝫ vt dicit apl̓us. ij. ad Corin. viij. Qui cum diues eſſet ꝓpter nos egenꝰ factus ē. Uide qͣꝫ magnū eſt hodie gaudiū in veri tate rei. cū ſancti patres ita gaudebāt ī ex pectatōe ſpei. De qͦ Iohā. viij. Abraā pt̄ vr̄ exultauit ut videret diem meū ⁊cͣ. Itē

De Natiuitate. domini. hoc gaudiū fuit tam magnū ꝙ hodie infer nū penetrauit. et patres qͥ in limbꝰ erant inenarrabili gaudio impleuit. ut implere tur illud Iſa. ix. Populus gentiū qͥ ambulabat in tenebris vidit lucē magnam. ⁊cͣ. Itē gaudiū eſt magnū qd̓ ſe extēdit ad p̄teritos pn̄tes et futuros: ut dic̄ Amb̓. Hec eſt gloria natalis ut in futurū tranſe at ad p̄deſtinatos et imꝑpetuū manet ad deuotos. Nā hodiernū gaudiū ita repleuit totū mundū. qͣꝫ dies nō ſufficit. ſꝫ etiā nox in laude dei occupat̉. Nā hͦ gaudiuꝫ extendebat ſe vſqꝫ ad orientē: ut etiā magi qͥ exāt in oriēte tanto gaudio ſunt repleti ꝙ ſua regna reliquerūt: ⁊ natū pueꝝ qͣſi erunt. Etiā extēdebat ſe ad occidente vt rome viſa eſt imago ꝟginis habens puerū in brachijs circa ſolē. Et tāto gaudio īpletus ē Auguſtus ꝙ ei thura obtulit: ⁊ deos vanos reſpuit. vt de hͦ gaudio adim pleret̉ illud Sap̄. viij. Attīgēs a fine vſ qꝫ ad finē fortiter diſponēſqꝫ oīa ſuauiter Ideo nūqͣꝫ miſſa in nocte cantat̉ ꝑ totum annū niſi hac nocte. Et tres miſſe cantant̉ ꝓpter triplex gaudiū. Primū ꝓpter gau diū angeloꝝ cantat̉ miſſa in nocte. In autora ꝓpter gaudiuꝫ paſtoꝝ. In die ꝓpter gaudiū fideliū cūctoꝝ. In prima miſſa na tuſ puer dicit̉ dn̄s rōe potētie. in ſecunda d̓r lux rōe ſapientie. in tercia d̓r puer rōne hūilitatis ſue vere. Et merito eſt gauden dū in om̄ibus tribꝰ miſſis. In prīa dicit̉ dn̄s rōe potētie. qꝛ dyabolum ſubiugauit. In ſcd̓a dicit̉ lux rōe ſapiētie ꝙ nos illuminauit. In tercia dicit̉ puer rōe humilitatis ꝟe qͣ nos liberauit et exaltauit. Iō Bern̄. dicit. O natiuitas ſctā et illibata. hoībꝰ amabilis: mūdo letabilis. oībꝰ āmi tabilis. collati beneficij inexplicabilis. Dixi ſcd̓o ſubiūgit̉ rō leticie: q̄ ē bn̄dicte natiuitatis. De quo ſubdit. Natus ē vobis hodie ſaluator mūdi. dicit ſaluator. id ē ſalutis dator De quo pͣs. xxxvi. Salus iuſtoꝝ a dn̄o. iō Dern̄. in hodierno ẜmo ne dicit. Nūqͥd timeā qꝛ venit ſaluator in domū meā. nūqͥd fugiā ut adam. nunquid deſperē. q. d. nō. Nunqͣꝫ maior poterit eſſe cōſolatio qͣꝫ in dulci vocabulo ſaluatoris. qꝛ natus eſt nobis ſaluator hodie. Nā ip̄e eſt qͥ dicit Lu. ix. Filius hoīs nō venit aīas ꝑdere ſed ſaluare. Qua ꝓpter d̓r a charie. ix. Exulta ſatis filia ſyon. ecce rex tuus veniet tibi iuſtus et ſaluator ip̄e pau per Pro quo ſciendū hec natiuitas nō ſolū eſt gaudioſa vel gaudioſiſſima. ſꝫ etiā gr̄oſiſſima. amoroſiſſima: occultiſſima: mi rabiliſſima et vtiliſſima. Dixi primo ꝙ hec bn̄dicta natiuitas eſt gr̄oſiſſima. Naꝫ ẜm Aug. xiij. de trinitate. c. xix. In rebus ꝑ tꝑus ortis illa ſumma eſt gr̄a ꝙ hō ī vni tate ꝑſone ꝯiūctus eſt deo. Nam ſicut ip ſe dei filius ex gr̄a ꝑ oꝑatōnem ſpūſſancti ꝯceptus eſt: ut dixit angelus Lu.i. Inue uiſti gr̄aꝫ apud dn̄m. ſic ex ſumma gr̄a na tus eſt ut legit̉ hodie in euā. Ioh. i. Uidi mus eū plenū gr̄a et veritate. ut impletur illud Eccī. xxiiij. In me oīs gr̄a vie et veritatis. Scd̓o hec natiuitas fuit amoroſiſſima vel chariſſima. nā ex maxīa charitate ut dicit Dern̄. Sola charitas fecit xp̄m incarnari. De quo Iob. iij. Sic deꝰ dilexit mundū ut filiū ſuū vnigenitū daret. Ideo Bern̄. ſuꝑ Ioh. Si deus pctō res nō amaret de celis ad terrā nō deſcen deret. Hanc dilectōem ꝑpendit Leo paba dicens. Si hō nō peccaſſet: tūc deus eq̄ bene ex charitate hūane nature homo natus fuiſſet. qꝛ ut dicit Bern̄. Sola charitas fecit xp̄um incarnari. Ideo exclamat btūs Greg. ammirās tantā dilectōeꝫ nobis peccatoribꝰ exhibitā: ⁊ dicit. O ineſti mabilis dilectio charitatis: ut ſeruū redi meres filiū tradidiſti. O aīa leua hodie oculos ꝯtēplatōis. et vide ſi qͥs ſe obligaret ꝓ te in carcerē. nōne eſſet ſignū magne dilectōis. Sic hodie deꝰ pater ꝓprio filio ſuo nō peꝑcit ſed ꝓ nobis oībꝰ tradi dit illū.i. Ioh. iiij. In hoc apparuit charitas dei in nobis. qm̄ filiū ſuū vnigenitum miſit nobis. nō ſolū miſit. ſed et dedit. de qͦ hodie legit̉ in introitu miſſe illd̓ qd̓ ſcri bitur Iſa. xi. Duer natus ē nobis et filius

XVII. Sermo. datus eſt nobis. vbi Hiero. Nō retētus in aere: ſꝫ nobis cōicatus benigne. Iō Da maſ. li. iij. c. xxiiij. Quid em̄ magis ad cha ritatē accēdit: qͣꝫ ꝙ ꝓprio filio ſuo deꝰ nō peꝑcit. Reuera magna ē charitas ita ut di cūt doctores. Si oēs hoīes ab initio mū ꝓ di creati et adhuc creādi ī futuro ſimul vi uerēt. et qͥlibet hoīm hr̄et tantā charitatē qͣntā aliqͥs in maximo acqͥſiuit vel acqͥrere poſſet: ut maria mater xp̄i. vel ut om̄es angeli qͥ in celo ſunt. ⁊ etiā dyaboli ſi eēt in charitateut fuerūt. et vnuſqͥſqꝫ haberꝫ tantā charitatē. ut angeli de throno cheru bin et ſeraphin qͥ ardent in charitate. et ſi qͥs illā omnē charitatē in vnā formā redi geret. et ſi qͥs capet illā charitatē et p̄beret vnicuiqꝫ hoī et angelo ſingulariter. adhuc charitas dei ad hoīes eſſet maior. Item ſi celū et terra eſſent ꝑgamenū. et totū mare ⁊ oēs aque incauſtū. et ſi oīa folia arboruꝫ et oīa gramina eſſent ſcriptores. ab initio mūdi creata vl̓ creāda: ⁊ ſi incepiſſent ſcri bere ab initio mundi a primo die vſqꝫ ad nouiſſimā. et ſi qͥs acciꝑet ſtiluꝫ et faceret punctū. reſpectu totius ſcripture eſſꝫ ꝑuū Sic ꝑuus eſt amor oīm hoīm ⁊ angeloꝝ reſpectu amoris quē dn̄s in incarnatōe no bis on̄dit. Ideo Bern̄. Neſciui quō me deus diligeret: niſi ꝓ me mori eligeret.i. mortalē carnē ſuſciꝑet. Hāc magnā dilectōem ꝯſiderās Hugo exclamauit dicēs. O charitas qͣntū eſt vinculū tuū qͦ deꝰ ligari potuit. Hoc vinculo deꝰ tractꝰ de celo ad terrā deſcēdit. et vſqꝫ ad inferos nul lū vinculū eū tenere potuit. Iō bern̄. Uere in nullo ꝯmendat deꝰ charitatē ſuā ī no bis qͣꝫ in incarnatōis ⁊ paſſiōis miſterio. Tercio hec bn̄dicta natiuitas fuit occl̓ tiſſima vel ſubtiliſſima. omnē em̄ naturaꝫ. oēm intellectū acutū hoīm et ſpirituum: immo ſummoꝝ angeloꝝ trāſcēdebat. De qͦ Leo papa. Utrāqꝫ naturā dei et hoīs ī vnā veniſſe ꝑſonā ſermo nō explicat: līgua nō ſufficit exprimere ſed deficit. credi pōt ſed enarrari nō pōt. De qͦ etiā dic̄ Dyo. de diuīs noībꝰ. Hec natiuitas bn̄dicta erat ita archana ut oībꝰ ſpiritibꝰ ineffabiliter omni mēti ignota. Nā ut dicit maximus. Licet angelis innotuit. tn̄ latuit eos inueſtigabil̓ modus. qͣliter totus in patre. totus in mr̄e exiſtit. qꝛ dicit Aug. ſuꝑ Io hā. Xp̄us ſic venit de celo ut nō abſcederet. et ſic redijt ad celū ut nos nō derelinq̄ret. Ecce ſubtile negociū. Quarto hec bn̄dicta natiuitas fuit mirabiliſſima. Un̄ Dern̄. in ẜmone de vigilia natiuitatꝭ xp̄i dicit. A ſeculo nō eſt auditū ꝙ ſublimitas et vilitas ꝯuenerūt in vnū. nihil deo ſublimius. nec limo viliꝰ cū deus deſcēdit in limū. Hoc mirat̉ Iſaias dicēs vltimo. c. Quis audiuit vnqͣꝫ tale. et qͥs vidit huic ſimile. De quo ſcribit Derū. ꝙ ꝟgo fuit ſine grauamine grauida. ſine dolore puer pera. et ꝙ ſol natus ē de ſtella. pr̄ de filia. creator de creatura. O qͣꝫ mirabilis ē hec natiuitas bn̄dicta. ut dicit Ciprianꝰ ī xp̄i bn̄dicta natiuitate dū dei filius de virgine naſcit̉. celuꝫ in terra ꝯcludit̉. ſol tenebris inuoluit̉. inuiſibilis cernit̉. immortal̓ mor talis. dn̄s ſeruꝰ. eternus tꝑalis naſcit̉. for mat̉ qͥ format. natura portat̉ qͥ portat omnē creaturā. v̓bum ſit infans et tacet. ī ſūmis ſtat in imis iacet. qͥ in nubibꝰ tonat in p̄ſepio plorat. Ideo de iſta mirabili natiui tate p̄t dici illud. iij. Regū. x. Nō ē ſimile factū opꝰ in vniuerſis regnis. eo ꝙ dic̄ Amb̓. ꝯͣ hereticos. Hūanū ſenſum et intelligentiā excedit. nō capit rō ſed fidel̓ ꝓ feſſio. ſcrutari nō licet ſuꝑna miſteria. ſed licet ſcire. qꝛ ſcribit̉ Iſa. liij. Generatōem eiꝰ qͥs enarrabit. q. d. nullus. qꝛ d. Dama ſcenus. li. iij. ſnīaꝝ in prin. Nihil ē maiꝰ inter oīa et ſuꝑ oīa qͣꝫ ꝙ deus eſt hō factꝰ Ergo inqͥt gre. nazantenus dicēs. Huius diei clamabꝰ veritate et gr̄am annūciabo. in qͣ q̄ natura nō hꝫ. vſus ignorat. rō neſcit mens non capit. eloqͥū tacet. ingeniū ebet. celū pauet. terra ſtupet ꝙ deus hō natus ē O qͣꝫ noua et inaudita ꝑmixtio. O mira et inexqͥſita cōpago. qͣ ſic ꝯmixta ꝯmiſcēt̉ deus et homo. ꝟbū et aīa in vnā ꝯueniūt ꝑſonam Quinto hec natiuitas bn̄bicta

De Natiuitate. domini. fuit vtiliſſima: ut poſſemus dicere illud Sap̄. vij. Uenerunt mihi oīa bona ꝑiter cū illa. Nā in filij dei aduētū in carneꝫ ut dicit vilhelmus in rōnali. hūanū genus laborabat in ſeptēplici morbo. Prīo examus ſtulti ⁊ inſipiētes. iō indigebamꝰ doctore. Scd̓o eramus venditi. iō ndigeba mꝰ redēptore. Tercio eramꝰ capti. iō īdi gebamꝰ lib̓atore. Quarto examꝰ īcarcerati. ideo indigebamꝰ eductore. Quinto eramꝰ excecati. iō indigebamꝰ illumīatore. Sexto eramus a patria excluſi. iō indigebamꝰ ītroductore. Septimo eramꝰ morti eterne deputati. iō indigebamꝰ ſaluatore. Iō ꝓ oībꝰ his defectibꝰ clamabāt ſancti pr̄es in limbo. et nūc facit eccīa exiſtēs ī mundo in ſeptē antiphonis. hos de fectus repn̄tādo. et deſiderio magno clamās de his liberari. Prīo dixi. an̄ aduen tū xp̄i eramꝰ ſtulti ⁊ inſipiētes ꝓpter pec catū. de qͦ pͣs. xlviij. Nō cū in honore eēt non intellexit: ⁊cͣ. ideo eccīa clamat ꝓ doctore in prīa antiphona. O ſapīa q̄ ex ore altiſſimi ꝓdiſti: attingēs a fine vſqꝫ ad finē fortiter. ſuauiter diſponēſqꝫ oīa ve ni ad docēdū nos viā prudētie Sꝫ ho die ē natꝰ nob̓ doctor ꝟitatis. de qͦ Ioh. xviij. In hͦ natꝰ ſum et ad hͦ veni ī mūdū ut teſtimoniū ꝑhibeā ꝟitati. Hodie natꝰ ē ille qͥ eſt ſapīa pr̄is. qͥ dixit Iſaie. xlviij. Ego dn̄s docēſte vtilia. Nā ip̄e ē doctor qͥ reuelauit nobis pr̄is ſui archana. De qͦ Ioh̓. xv. Oīa q̄ audiui a pr̄e meo nota ſe ci vob̓. Scd̓o ꝑ pctm̄ eramꝰ vēditi. De qͦ Iſa. lij. Gratis venūdati eſtis. qꝛ ꝓ vno pomo. iō eccl̓ia in ſcd̓a antiphona clamauit ꝓ redēptore. Nadonay ⁊ dux do mus iſrl̓. qͥ moyſi in igne et rubꝰ apparui ſti. ⁊ ī ſyna legē dediſti: veni ad redimēdū nos in brachio extēto Hūc clamorem deꝰ pt̄ audiuit: ⁊ filiū ſuū in redemptorē miſit. de qͦ pͣs. cx. Redēptiōem miſit dn̄s ppl̓o ſuo. Nā hodie venit de quo dic̄ apl̓s ad Titū. ij. Dedit ſemetip̄m ꝓ nobis ut nos redimeret ab om̄i iniqͥtate. Hodie īpletū eſt illud Iſa. xl. Ecce dn̄s veniet. et merces eius cū eo. et opus illius corā illo ſ. opus redēptōis. Sed qͥd ꝓdeſſet ſi eſſe mus docti ⁊ redēpti: ⁊ adhuc pꝰ redemptōeꝫ detineremur captiui. Sic tercio ꝑ pctm̄ eramus captiui. de qͣ captiuitate hē tur Treno.i. Propter multitudinē iniqͥ tatū eius.ſ. ade ꝑuuli et poſteri ducti ſunt in captiuitatē. O qͣꝫ miſerabilis et diuturna captiuitas. qꝛ qͥnqꝫ milia annoꝝ et vltra durauit. Iō eccl̓ia in tercia anthiphona clamat ꝓ liberatore dicēs O ra dix yeſſe qͥ ſtas in ſignū ppl̓orū ſuꝑ te reges cōtinebunt os ſuū. quē gentes dep̄ca bunt̉. veni ad liberādū nos. iā noli tardare. Nā hoīes qͥ volūt ſe exercitare ī cur ſu corꝑali ꝯſueuerunt locū aliquē ſignare ⁊ ad illū currere. et qͥ primꝰ ꝑueniet accipit mercedē. Et ſic xp̄us qͣſi in ſignū ī alto poſitus ē. ad quē oēs debemꝰ currere. dicēdo. veni ad liberādū nos iam noli tat dare. Sed hodie venit liberator de qͦ Iſa ie. lxi. Miſit me ut captiuis p̄dicatem indulgentiā. Nam ip̄e dicit Io. viij. Si filiꝰ vos liberauerit veri liberi exitis. Nā liberatio humani generis fieri nō potuit niſi ꝑ eum. ut dicit Aug. de verbis apl̓i. Non liberaret̉ homo niſi deus fieret hō. Sed quid ꝓdeſſet captiuis ſi eſſent redē pti et liberati ſi nondū eſſent ab omni vin culo abſoluti. vt.ſ. ſub peccato eſſent: et libere quo vellent ire nō poſſent. Et ſic qͣrto adhuc eramus incarcerati: et in tenebris clauſi. Ideo in qͣrta antiphona clamat eccīa O clauis domꝰ dauid ⁊ ſce ptꝝ domꝰ iſrl̓. qͥ aꝑiſ ⁊ nemo claudit. clau dis ⁊ nemo aꝑit: veni educ vinctos d̓ do mo carcerꝭ. ſedētes ī tenebrꝭ ⁊ in vmbra mortꝭ Sic hodie veīt ut eductor d̓ car cere. de qͦ Apoca. Ego hēo claues mortꝭ ⁊ īferni. Nā ip̄e ē qͥ ꝑ clauē crucꝭ ſue reẜa uit ⁊ aꝑuit aditū regni celeſtis. Iſa. xxij. Dabo clauē domꝰ dd̓ ſuꝑ hūeꝝ eiꝰ. de qͦ Damaſ. Crux xp̄i ē clauis ꝑadiſi. ſꝫ qͥ diu ſūt ī carcere ocl̓os hn̄t obtenebratos: nec clare videre pn̄t. iō pꝰ abſolutōꝫ a carcere reſtat eos illuīare ut videāt qͦ ire deant. ſic

XVIII. Sermo. qͥnto eramus in carcere pctī excecati. iuxta illud Sap̄. ij. Excecauit eos malicia eoꝝ. et Sopho. i. Ambulauerunt ut ceci qꝛ dn̄o peccauerūt. Ideo eccleſia in quīta antiphona clamat ꝓ illuminatore dicēs O oriēs et ſplēdor lucis eterne. ſol iuſticie: veni et illumina ſedētes in tenebris ⁊ in vmbra mortꝭ Sic hodie veīt lux mūdi. De quo Iohā.i. Erat lux ꝟa q̄ illuminat oēm hoīem venientē in hunc mundū. Hodie impletū eſt illud dictum zacharie Lu.i. Uiſitauit nos oriēs ex alto Illuminare his qͥ in tenebris et ī vm bra mortis ſedēt ⁊cͣ. Hodie venit illa lux de qͣ Iſa. xlij. Dedi te in lucē gentiū ut aperites oculos cecoꝝ. Ideo qͥlibet cecus pctōr hodie clamare dꝫ cū pͣs. xij. Illumi na oculos meos ne vnqͣꝫ obdormiā ī mor te. qꝛ dicit aug. ſuꝑ Ioh. Natiuitas xp̄i eſt colliriū de quo illuminant̉ oculi nr̄i. vt videre poſſimus maieſtatē ꝑ eiꝰ hūilitatē. Nam ut ꝟbū caro factū eſt medica mentū nobis factū eſt. ut qꝛ de terra examus excecati: ſic de terra ſanati. ſed qͥd ꝓ deſſet ſi eſſemus docti. et ab inimicis peni tus liberati et illumīati ſi nō eſſemꝰ ad re gnū ꝑducti. Sic ſexto eramꝰ a pr̄ia excluſi. ideo in ſexta antiphona eccleſia clamat ꝓ introductore dicēs O rex gētiū et de ſideratus eaꝝ qͥ facis vtraqꝫ vnū: veni ſal ua hoīeꝫ que de limo formaſti. Sic ho die venit introductor in terrā ꝓmiſſiōis que fluit lacte et melle.i. in qͣ eſt refectio hūanitatis et diuītatis. qꝛ dicit Augꝰ. ſu per Ioh. Deus occultus factus ē ho ma nifeſtus: ut hoīes manifeſtos faceret deos. Ideo factus ē ꝑticeps nr̄e hūanitatꝭ ut eſſemus ꝑticipes ſue diuītatis in patria celeſti xp̄i coheredes. Sed qͥd ꝓdeſſet ſi deberemus ad regnū ꝑduci: ⁊ non ſaluari ab omni morte. Sic ſeptimo examus morti deputati. de quo pͣs. cvi. Appropinqͣuerūt vſqꝫ ad portas mortis. Iō indigebamus ſaluatore. ꝓ qͦ clamauit eccieſia in ſeptīa antiphona dicēs. O emanuel rex et legifex nr̄: expectatio gentiū ⁊ deſideratus eaꝝ: veni ad ſaluandū nos dn̄e deus nr̄ Hūc clamorē hodie audi uit deꝰ pt̄ et miſit ſaluatorē. De qͦ thema. Natus eſt vobis hodie ſaluator mundi. Ip̄e eſt qͥ dixit Lu. xix. Uenit filius hoīſ q̄rere et ſaluū facere qd̓ ꝑierat. qꝛ d. Augu. ſuꝑ Iohā. Ut hoīes naſcerent̉ ex d̓o deus hō natus eſt. factus eſt hō mortalis ut hoīes fierēt immortales. Hodie venit ille ſaluator. de qͦ Anẜ. Nō ē ſalus in mū do niſi quē peperit virgo. Sermo XVIII. ad idem. Portꝫ preueni re ſolē ad bn̄dictōem tuā. ſcribit̉ Sap̄. xvi. et ponit̉ loco thematꝭ leticie pn̄tis feſtiuitatis. Dicūt naturales qn̄ ſol orit̉ ſub nube: tūc eſt ſignum future pluuie. Spūaliter ꝑ ſolē intelligit̉ xp̄s. De cuiꝰ ortu habet̉ Malach. vltio. Oriet̉ vobis timētibꝰ deū ſol iuſticie. Et grego. Ortus ē ſol iuſticie xp̄us deus nr̄. Et merito xp̄us d̓r ſol. Nam ſicut dicit Ambro. in examerō. Sol ē oculꝰ mundi. iocūditas diei. pulcritudo celi. Sic xp̄s ē oculus mūdi et lux. Iohā. viij. Ego ſū lux mūdi. et Ioh. i. Erat lux ꝟa q̄ illumi nat oēm hoīem venientē in hūc mundum Itē ſicut ſol eſt gaudiū diei. ſic xp̄us ē io cūditas eternalis. Nā ſpūs angelorū et hoīm recipiūt ab ip̄o iocuditatē. De quo Eccī. xv. Iocūditatē ⁊ exultatōeꝫ theſau rizāt ſuꝑ eū. Nā ſine iſto ſole nullū ē gau diū. ꝙ oēs hoīes hͦ lumīe nō vtētes pn̄t ꝯq̄ri illud Thob̓. v. Quale mihi gaudiū cū in tenebrꝭ ſedeo ⁊ lumē celi nō video. nā om̄e gaudiū ꝓcedit ab ip̄o. Un̄ p̄t dici de eo illud Eccl̓s. xi. Dulce ē lumē ⁊ delectabile ocul̓ videre ſolē.ſ. iuſticie. Hic ſol iuſticie hodie ortꝰ ē ſub nube hūanita tis. et hͦ fuit ſignū pluuie gr̄aꝝ. Nā ante aduētū xp̄i celū fuit clauſū. n̄ ſolū tribꝰ an nis cū dimidio ſic̄ in tꝑe helie. ſꝫ plus qͣꝫ v. milibꝰ ānoꝝ ꝙ nō deſcēdit pluuia gr̄aꝝ ꝑfecta q̄ poſſꝫ hoīeꝫ purificare ſaltē ꝑfecte ita ꝙ miraret̉ dauid īt̓rogādo pͣs. lxxxviij

De Natiuitate. domini. Ubi ſunt miſericordie tue antique dn̄e ſi cut iuraſti ⁊cͣ. et alibi pͣs. lxxvi. Nūquid ꝯtinebit in ira miẜicordias ſuas. aūt obliuiſcet̉ miſereri deus. Et ꝑ hac pluuia gͣtie clamauit Iſaias. ca. xlv. Rorate celi deſuꝑ et nubes pluāt iuſtum. Sed hodie deus pt̄ audiuit hūc clamorē et miſit ſolē iuſticie oriri ſuꝑ nube hūanitatis cum qͦ venit pluuia oīs gr̄e. De quo hodie legit̉ in epl̓a et hēt̉ ad Titū. ij. Apparuit gͣtia dei et ſaluatoris nr̄i om̄ibꝰ hoībꝰ. Et merito eius natiuitas dicit̉ gr̄a. qꝛ d. Der. Quid em̄ euidentiꝰ ſignū gr̄e eſſe poterit qͣꝫ ꝙ deus pt̄ de ſinu pr̄no filiū ſuū tradi dit. et in hūanitate debitū ꝓ hoīe ſoluit. que ſolutio nō potuit fieri ſine ip̄o. ut teſtat̉ Aug. dicēs. Nō liberaret̉ homo niſi deus fieret hō. Et hoc in ſpū vidit Sa lomō dicens. Oꝑtet p̄uenire ſolē ad bn̄dictōꝫ tuā. ſcribit̉ loco vbi ſupͣ Pro qͦ nota. ꝑ ſolē hic intelligit̉ xp̄us deus et hō Et merito. qꝛ ſic̄ ſol eſt vnus: nō habens ſil̓em. et d̓r ſol qͣſi ſolus lucēs. Et ſic xp̄s deus et hō ſolus eſt. Un̄ deutro. xxxij. Ui dete ꝙ ego ſim ſolus ⁊ nō ſit alius deus p̄ter me. qꝛ eſt vnus in eſſentia cū pr̄e et ſpūſancto. De quo Iſa. xliij. Ante me nō eſt formatus deꝰ et pꝰ me nō exit. Ego ſū Ego ſū dn̄s: ⁊ ē abſqꝫ me ſaluator. Iō canit eccleſia. Tu ſolus ſanctus. tu ſoludn̄s. Et ſic eſt ſol ſolꝰ lucēs. Hic ſol xp̄s orit̉ dupliciter.ſ. corꝑaliter et ſpiritualiter. Prīo corꝑaliter ortuus eſt hodie per hūane carnis apparitōem. Un̄ Gen̄. xix. Sol egreſſus eſt ſuꝑ terrā.i. xp̄s ſub nu be hūanitatis apparuit. ut impleret̉ illud Ezechielis. xxxij. Solē nube tegā. Scd̓o iſte ſol orit̉ ſpūal̓r ꝑ gr̄aꝫ in mētibꝰ hoīm Et de vtroqꝫ ortu ſolis iuſticie poſſum dicere. Oꝑtet p̄uenire ſolē ad bn̄dictōnem tuā. Et bn̄ oꝑtuit. qꝛ dicit Bern̄. Neſcie bam ſaluus fieri niſi mitteret̉ filiꝰ altiſſi mi. Et ergo oꝑtebat p̄uenire ſolē ꝑ carniſ aſſumptōem. Pro qͦ notandū. xp̄s in ſua natiuitate merito d̓r ſol ꝓpter ſolis ꝓprietatē. q̄ eſt multiplex. Primo ſol oꝑa tur fecunditatē in terris. ut dicit Ariſto. in. ij. phiſicoꝝ. Hō generat hoīem et ſol. Nā nulla creatura ſine ſolis ꝟtute fructi ficat. ſic nec ſine xp̄o p̄t oriri fructus oꝑis meritorie. De quo Ioh̓. xv. Sine me ni hil poteſtis facere. Et hͦ ꝯſiderās apl̓us dixit. ij. ad Corin. iij. Nō ſumus ſufficiē tes cogitare aliqͥd a nobis tanqͣꝫ ex nob̓. ſꝫ ſufficiētia nr̄a a deo eſt. Scd̓o ſol hꝫ virtutē in recōciliādo ꝯͣrietatē. Nam ſicut ī medio planetaꝝ exiſtit. ſuꝑiores cū inferioribꝰ recōciliat qui inuicē ꝯͣriant̉. Et ſic xp̄us in hūanitate deū pr̄em hoībꝰ recōci liauit. De quo ad Ro. v. Cū inimici eſſe mus recōciliati ſumus per ſanguinē filij eius. Hic ſol hodie ortus eſt latenter ſub hūanitatis nube vt canit eccl̓ia. Hodie ce loꝝ rex de ꝟgine naſci dignatus ē: ut ho minē ꝑditū ad celeſtia regna reuocaret. Ideo Leo papa in hodierno ẜmōe dicit. Saluator nr̄ dilectiſſimi hodie natus eſt gaudeamus. Nā ſicut nullū a pctīs liberū inuenit. ita ꝓ liberādis oībꝰ venit. Ecce nūc eſt ſol recōciliās. Tercio ſol oꝑat̉ ſurſum et deorſum illuminoſitatē. qꝛ per ſolē ſuꝑiora et inferiora illuſtrant̉. ſic hodie xp̄o nato ſuꝑiora hͦ eſt angeli apparu erūt in magna claritate. ut hēt̉ Lu. ij. Et obſcuritas noctꝭ ꝟſa eſt in clarū diē. iux ta illud pͣs. cxxxviij. Nox ſicut dies illuminabit̉. Nā ſic̄ refert petrus in hiſtoria ſcolaſtica. ꝙ hora natiuitatis xp̄i tres ſoles apparuerūt ad euidēs ſignū ꝙ ille venerat qͥ oīa illuminaret. ſuꝑiora: media ⁊ inferiora. ẜm illud Luc̄. i. Uiſitauit nos oriēs ex alto. illuminare his qͥ in tenebriſ ⁊cͣ. O vtinā ⁊ tenebroſa corda pctōrū hodie illuminarent̉ ꝑ hūc ſolem. timenduꝫ eſt ꝙ heu qͣꝫ plures ſunt: qui ita in valle peccatoꝝ ſunt dep̄ſſi ꝙ lux iſtius ſolis ad eos nō poteſt ꝑtingere. Tales poſſunt cō queri illud Sapiētie. v. Errauimꝰ a via ꝟitatis. et iuſticie lumē non luxit nobis. et ſol intelligentie non eſt ortus nobis. Rō qꝛ ceci ſunt in pctīs ꝙ nō pn̄t ꝑticipes fore effectꝰ lucꝭ. Qd̓ ꝯq̄rit̉ Augꝰ. di

XVIII. Sermo. cēs. Ue ceci oculis qͥ te eternū lumē non vident. de tenebris ad tenebras vadunt neſciētes vbi corruūt. Quarta ꝓprietas ſolis ꝙ ſole oriēte dura diſſoluunt̉ ⁊ flue re incipiunt. ut nix et glacies. Sic ī natiuitate xp̄i dura incipiūt fluere ſic̄ celi qui an̄ natiuitatē xp̄i fuerūt ita duri ꝙ in qͥn qꝫ milibꝰ ānoꝝ nō fluebāt aqͣm gr̄e. ſꝫ ho die melliflui facti ſunt celi ut canit eccīa. Hodie mōtes fluidi facti ſunt. Iohel̓. iij In illa die ſtillabūt mōtes dulcedinē: et colles fluent lacte. Hodie vinee engaddi floruerūt. ut dicit Dartholomeus. ⁊ ꝓtulerunt atqꝫ abundāter effuderunt balſami liquorē. Hodie fons aq̄ in ciuitate romana in liquorē olei ꝟſus eſt: ut dicit Innocētius. et erūpens in tiberim ꝓflux it: ad deſignandū ꝙ ille natus ē hodie qui largiſſime gr̄am om̄ibꝰ pctōribꝰ vellꝫ dare. Ideo haymo ſuꝑ Apoca. Natiuitas xp̄i tantā apportauit gr̄am ac ſalutē: ut qͥ in multis offendimus oēs ⁊ timemꝰ ſtri ctū iudicē: ad gr̄oſum recurramꝰ infantē Ut habet̉ exemplū de moniali meretrice facta. et pꝰ hͦ venit ad pn̄iam. nam qn̄ cogitauit de iudicio extremo tūc deſpe rauit: cogitādo adam ꝓpter vnū pomuꝫ de ꝑadiſo eſt expulſus. lucifex ꝓpter cogitatōem ſuꝑbā cecidit de celo. Qn̄ ꝟo co gitauit de paſſiōe xp̄i innocēti timuit. cō gitādo. qͥd te oꝑtet pati ſi innocēs ita paſ ſus eſt Cum ꝟo meditata ē de hūanitate ſuſcepta in qͣ puer natus ē. dulcis orta ē ei ꝯn̄dētia. cogitās. pueri cito ignoſcunt ſic ꝑ tuā infantiā ignoſce meis crimībus Et merito ꝯfidētia dulcis dꝫ oriti ex ſua infantia ⁊ hūanitate ſuſcepta. qꝛ d. Aug. ſuꝑ pͣs. Qui ſuſcepit malū tuū: cōfide et ſpera. qꝛ cōicet tibi bonū ſuū. Quinto ſole oriēte venenoſa aīalia ad latibula fu giūt. Sic orto ſole iuſticie hͦ ē xp̄o nato. om̄s immūdi et ꝯͣ naturā peccātes ſūt extincti ⁊ mortui. De qͥ ꝓpheta dauid ī pͣs. c. In matutino interficiebā oēs pctōres terre. Hoc fecit ne ī hūana natura aſſum pta tāta immūdicia de cetero inueniret̉. Nā ut dic̄ Aug. Illud nephādiſſimum pctm̄ ꝯͣ naturā fuit cauſa maxīa: qͣre tam din diſtulit incarnari. ẜm illud Gen̄. vi. Penitet me feciſſe hoīem. qꝛ indigni ſūt xp̄i natiuitate Timere deberēt ne terra ſe aꝑiret et vt Dathan et abiron deglutirꝫ vel ſulphur plueret ſicut ſuꝑ ſodomitas. Gen̄. xix. Idem. Nō ſolū immūdi pctō res. ſed etiā immūda ydola ſunt deleta. Nā legit̉ ꝙ in ortu iſtiꝰ ſolis ſtatua romuli qͥ fuit romanoꝝ deus cecidit. et alie ſtatue alioꝝ deoꝝ. ad denotādū ꝙ ille natus eſſet qͥ oīm deoꝝ eſſet deus. Sexto ſo le oriēte aīalia cūcta letant̉. Sic xp̄o nato oēs fideles. ꝓuer. xv. Lux oculoꝝ vel celoꝝ letificat omnē aīam. Eccl̓s. xi. Dulce eſt lumen ⁊ delectabile oculis videre ſolē ſ. claris. et ſic fidelibꝰ. De qͥ augꝰ. in epl̓a ꝯͣ fauſtū. Scio ineſtimabile gaudiū ange lis et hoībꝰ: ſanctiſqꝫ patribꝰ in xp̄i natiuitate fore natū. Nec mirū ꝙ hoīes letati ſunt. qꝛ dicit Hilariꝰ ſuꝑ Mat. Suſtollitur hūana fragilitas vltra angelicā celſitudinē. Ideo Iſa. lv. Mōtes et col les cantabūt laudē deo. et oīa ligna regio nis plaudēt manu. Et merito qꝛ hec dieſ boni nūcij ē. ſi tacuerimꝰ.ſ. a laude. ⁊ noluerimꝰ nūciare. ſceleris arguemur. Reuera. Ideo legit̉ de qͦdā monacho: qͥ cum legeret̉. ꝟbū caro factū eſt nō flectebat ge nua. et dyabolꝰ dedit ei alapā dicēs. Si legeret̉. ꝟbū demō factū nūqͣꝫ genū flecte re ceſſarē. Iō clemēs ppͣ. dedit vnū ānū ⁊.xl. dies oībꝰ qͥ deuote genū flecterent cū audirēt. ꝟbū caro factū ē. iō canit eccl̓ia Grates nūc oēs reddamꝰ dn̄o deo qͥ ſua natiuitate nos lib̓auit de dyabolica ptāte Amb̓. ī li. p̄fa. Qui īgͣtꝰ fuerit xp̄i natiui tati. erit ſine fructu eiꝰ paſſiōis meritorie Septimo ſol in ortu et in occaſu maior videt̉. ut dicit Alexāder ſuꝑ. iij. Methe toꝝ. Et rō qꝛ multus vapor interponit̉: ⁊ ſic maior apparet. Gratianꝰ. In ortu ſaluatoris maior apparet clemētia cōditoris. ut patet in exēplo. Mulier quedaꝫ deuota poſt infantiā xp̄i ſꝑ inhiabat. Ue

De Natiuitate. domini. niēte igit̉ tꝑe eius natiuitatis rogauit eū vt ſibi on̄deret imaginē ſue infantie. ⁊ cū in receſſu alioꝝ hoīm in eccl̓ia ſola expectaret. viſus eſt ei formoſus puer ſtās an̄ eā. Uidente igit̉ ea puerū tā formoſum interrogauit ip̄m ſi ſciret aue maria. qui reſpondit etiā. et illa dic. Et cū puer dix iſſet vſqꝫ ibi. Dn̄dictus fructus ventris tui. dixit puer. ego ſum idem fructꝰ et euanuit. et mulieri ſpēalem gratiā infudit At illa iubilādo clamauit. Reuertere ca riſſime puer decore et amabilis. Et ꝑ tri ginta dies eſtuabat poſt eū. Triceſimo die venit ihūs dicens. Ore reuocatꝰ ve nio ad te ut et tu venias ad me in regnuꝫ meū. illa gaudens emigͣuit. Octauo ī or tu ſolis infirmitates alleuiant̉ Rō quia infirmitas ſurgit ex malis humoribꝰ. et hi in nocte magis augmentant̉. Ideo in firmi nocte fortius puniunt̉. ſole oriente humores groſſi ꝑ calorē minuunt̉. et ſic infirmitates alleuiant̉. Sic an̄ incar natōem xp̄i hō patiebat̉ multas infirmitates. Primo ſuꝑbie tumorē ortū in ce lo. deindeqꝫ in ꝑadiſo. Cōtra iſtū tumorē attulit carnē ſuā in humilitate. Augꝰ. Medicina tumoris eſt hūilitas ſaluatoris. Damaſcenus. Homo ꝑ ſuꝑbiā ere xit ſe ꝯtra deū vſqꝫ ad deū ſupra deū Cō tra deū. quia contra illius p̄ceptū. Uſqꝫ ad deū. qꝛ vſqꝫ ad diuītatis ſue appetitū Supra deū: qꝛ voluntatē ſuam ſup̄ dei voluntatē poſuit. Sed xp̄us in redemptōnis oꝑe nō ꝯtra hoīes ſed ꝓpter hoīes i. ꝓpter ip̄oꝝ ſaluatōem. Uſqꝫ ad hoīes i. vſqꝫ ad humane nature ſuſceptōnem. et qd̓āmō infra hoīes. ꝓpter paſſionis ni miā abiectōem. Iſa. liij. Deſiderauimꝰ eū deſpectū ⁊ nouiſſimū viroꝝ. virū dolorum et ſcientē infirmitatē. Aug. Hūilitatis exemplū eſt ſuꝑbie medicamentū Nā noſtra ſuꝑbia nō potuit meliꝰ ſanari qͣꝫ hūilitate filij dei. Dern̄. in ẜmone. Quis digne pēſare poterit qͣnte hūilitatis extitit ꝙ dn̄s maieſtatis ita ſe deprimere voluit ꝙ hodie rex niniue in ſacco apparuit. Ione. iij. Et Iob. xvi. Saccū ꝯſui ſuꝑ cutē meā. Dern̄. Miſit ſaccum plenū miſericordia in incarnatōe. ſcīden dū in paſſione. Saccus iſte ꝯtinebat plenitudinem diuinitatis. Ione. iij. Rex ni niue indutꝰ eſt ſacco: et ſedit in cinere.i. indutus hūanitate: ut pnīam ꝓ nob̓ age ret. Aug. Filius dei nō habuit vn̄ flagel laret̉. ad hoc carne īdutꝰ ē ut ſine flagell̓ n̄ eſſet. Item an̄ ortū huius ſolis genꝰ humanu erat errore excecatū. ita ut adoraret ligna et lapides et beſtias terre Gen̄. vi. Cūcta cogitatio cordis intēta ē ad ma lū om̄i tꝑe. Gen̄. viij. Senſus et cogitatōes hoīs ab adoleſcētia ꝓna ſūt ad malū. De qͦ ad Ro. i. Mutauerūt gl̓iam in corruptibilis dei. in ſil̓itudinē imaginis corruptibil̓ hoīs et volueꝝ et qͣdrupeduꝫ ⁊ ſerpentū ⁊cͣ. ſeqͥt̉. Seruierunt creature potiꝰ qͣꝫ creatori. Sol iſte veniēs in mūdū illumīauit tenebraꝝ errorē ꝑ p̄dicatō nē. Ioh. xiiij. Creditis in deū ⁊ ī me cre dite. q. d. lapides et ligna qͦs colitis non ſunt dij: ſꝫ ego. pͣs. xcv. Oēs dij gentiuꝫ demonia. De ortu d̓r Naū. iij. Ortus ē ſol ⁊ auolauerūt locuſte.i. errores qͥ d̓ ma lo in malū ſaltāt ut locuſte. qꝛ vno incōueniēte dato ſequūt̉ plura. Idē. in carna li affectu dep̄uati. Gen̄. vi. Omnis caro corruperat viā ſuā ſuꝑ terrā Sermo XIX. ad idem. Portꝫ preueni re ſolē ad bn̄dictōeꝫ. ſcribit̉ Sa pīe. xvi. Audiſtis em̄ quō ſol iuſticie xp̄us deꝰ nr̄ ortꝰ ē corꝑal̓r ꝑ hūa ne carnis apparitōem. Nūc ꝟo vidēdū ē quō orit̉ ſpūaliter in cordibꝰ hoīm per grāꝫ ſuā. Quid em̄ ꝓdeſſet natiuitas cor ꝑalis ī mūdū ſi n̄ adeſſet natiuitas ſpūaliſ ī mētibꝰ hoīm. cū dic̄ Aug. ī enchit̉. Oīa nr̄a merita nō ſunt alid̓ niſi dei gr̄a. qͣꝓp ter ſpūal̓ natiuitas ꝑ dei gr̄am ſumme ē d̓ſiderāda. iuxta illd̓ Iſi. ī ſino. In oī tuo oꝑe gr̄aꝫ d̓i poſce. Nā ſic̄ vbi radiꝰ ſol̓ at tigere n̄ p̄t fructꝰ n̄ creſcit. ſic vbi n̄ adeſt

xxx. Sermo. lux gratie ibi eſt ſterilitas in omni opere bono. De quo Damaſcenꝰ libro. ij. dicit Tolle gr̄am et nō erit alicuius oꝑis efficacia. Idcirco oꝑtet p̄uenire ſolem.ſ. gͣtie ad benedictōem tuā. Pro qͦ ſciendū ꝙ ſol tā in ortu ſuo qͣꝫ in curſu hꝫ ſex ꝓprietates. Sic ſol iuſticie xp̄us deꝰ nr̄ ſex ſpūaliter oꝑatur in nobis: dū naſcit̉ in nobis. Sol ſex hꝫ ꝓprietate. Primo p̄mittit rorē. Scd̓o ꝓijcit ſplēdorē Ter cio inducit ruborē. Quaro aſcēdit gradū altiorē. Quinto inualeſcit ad feruorem. Sexto declinat in pallorē. Hec ſex oꝑat̉ in nobis ſpūaliter ſol iuſticie. Prīo volens orici in nobis p̄mittit rorē.i. p̄ueniē tem gr̄am. et nō eſt aliud niſi q̄dam admonitio monēs hoīem ad ſalutē. De qͣ Ephe. ij. Donū dei eſt nō ex oꝑibꝰ ne qͥs gloriet̉. et ad Ro. xi. Sine pn̄ia ſunt dona et vocatio dei. Ideo Dern̄. Quotiēs ſuggeſtionē bonā ſenſeris da honorē deo ⁊ agē reuerentiā ſpūiſancto. cuiꝰ vox ſonat in auribus tuis. ſuggerēs illud Iſa. xlvi. Preuaricatores redite ad cor. Cōueniēter enim hec gr̄a noīe roris deſigna tur ꝓpter tria. qꝛ ſicut ros cadit leniter. aſcēdit ſubtiliter. fructificat vtiliter. ſic gͦ tia p̄ueniens hec oīa oꝑatur. Primo ca dit leniter. qꝛ nullus caſus eiꝰ ſentit̉. ſic et gr̄a p̄ueniens. Nā difficulter inter gͣtie admonitōem ⁊ nr̄am cogitatōem diſ ferētia valet aſſignari. Dicit em̄ Dern̄. Sil̓ia ſunt cogitata mentis nr̄e ſermonibus ꝟitatis. Scd̓o aſcendit ſubtiliter ſine motu ſenſibili. Sic gr̄a ſine motū ſē ſibili interiora noſtra ſurſū trahit. Tercio fecundat vel fructificat vtiliter. ⁊ ſic ros gͣtie omnia etiā aliena facit nr̄a. Ro. ma. viij. Scimus qm̄ diligētibꝰ deū omnia cooꝑantur in bonū. Secundo ꝓijcit ſplendorē. Et ſic ſol iuſticie xp̄us deꝰ nr̄ ꝓijcit ſuꝑ faciē terre.i. terrene ꝯſcīe ſplendorem.ſ. cognitōis interne.ſ. quid egiſti. quid meruiſti. quid ꝑdidiſti. Greg. Dū diuinus reſpectus nos illum inat cuncta mētis abſcōdita manifeſtat. Luce.i. Illuminare his qui in tenebris et in vmbra mortis ſedēt. Tercio ſol inducit ru borem.i. penitentiā et cōtritōnem. Nam homo non cōteritur de his que cōmiſit: niſi ex ſplendore gratie prius ꝯgnoſcat. Dern̄. Si ip̄ius cognitio eſt ſalutis initiū. tūc cognitio et penitētie cōtritio ſūt cōiuncta. Et bene ꝯtritio penitētie figuratur ꝑ ruborē. Nota ex triplici cauſa homīes rubore ſuffundunt̉.ſ. verecun dia. iracundia. et terroris vehementia: q̄ tria cum cōfluxerint verā penitentiā efficiunt. Uerecundia em̄ efficit̉ ex dei offen ſione. iracūdia ex damni illatōne. terroris vehementia ex ꝓpria dehoneſtatōne. Cū ergo ex ſplendore ꝯgnitōnis deū noſ ꝯgnoſcimus offendiſſe merito rubore ſuf fundimur: ꝙ tā glorioſuꝫ deū nos viles et exigui vermiculi ꝓpter peccata vilia ⁊ feda offendimus. Et ſic pͣs. xliij. Tota die verecūdia mea corā me eſt ⁊ cōfuſio. Dern̄. Cogitanti mihi ꝙ patrem offenderim: eſt certe qd̓ pudeat. qua frōte tollam oculos meos ad vultū tā pij patris. ꝙ caduca ⁊ vana nō erubui preſerre eter ni patris amori. Secūdo merito nobis iraſcimur: ⁊ iraſcendo rubore ſuffundimur. cōſiderantes ꝙ tā grauia damna ex peccatis incurrimus. ſcꝫ ꝑditōnem anime et damnatōem: ⁊ omniū bonorū denudatōnem. Tercio ruborē cōcipimus ex terrore cōtritōnis: ꝙ tam viles ⁊ abominabiles facti ſumus ex peccato: clamantes in celū. pͣs. lxxij. Ad nihilū reda ctus ſum et neſciui. et pſal. xlviij. Homo cū in honore eſſet nō intellexit ⁊cͣ. Dern̄. Quantū putas contriſtat̉ animus ſeipſum intuēs. et carnē leproſam inueniēs. multomagis de anima. Quarto ſol gradum aſcēdit altiorem. Et ſic chriſtꝰ deuſ noſter cum ortus eſt in nobis: ꝑ gradus ꝓfectuum aſcendit. pſal. lxxxiij. Aſcenſiones in corde ſuo diſpoſuit. de quo Gre goriꝰ. Nemo repente ſit ſummus ſeda minimo quiſqꝫ inchoat: ut ad magna tādem perueniat. Aſcendit autem ſol

De Natiuitate. domini. diuinꝰ in nobis tribus gͣdibus.ſ. ꝑ pctōrū remiſſionē. grāꝝ actōem. gratuitā dilectōꝫ Primū ꝯtigit cū hō dolet veniēs ad rubꝰ rem ꝙ penitētiaꝫ tā diu ſimulauit tūc dominus miſertus ei in cōfidentia dicit ei. Confide fili remittunt̉ tibi pctā. cum hoc ſit ſtatim ſpūſſanctus trahit hoīem ad ſecundū.ſ. ad gr̄as agendas: ꝑ gr̄am remiſſionis.i. Corint.i. Gratias ago deo meo ſꝑ. Dern̄. Felix hō qͥ ad ſingula dona gratias agit. Nam cū nos grates exhibemus ampliꝰ gratie locū in nobis facimus. Pꝰ gr̄arum actōem ⁊ bn̄ficioꝝ memoratōem trāſit̉ ad terciū gͣdum ut incipiat̉ deꝰ dulceſcere: ⁊ ꝓpter ſeip̄m diligi. Hūc amorē q̄ſiuit dn̄s Malachie.i. Quis eſt qͥ incendat altare meū gratuito.i. altare cordis gͣtuita dilectōe. pͣs. cxvij. Cōfitemī dn̄o qͦniā bonus. Dern̄. Qui cōfitet̉ dn̄o nō vt bonꝰ ſit ſibi ſed in ſeip̄o: hic nō diligit deū Uerus amor nō reqͥrit p̄miū ſed meretur Quinto ſol inualeſcit.ſ. ad feruorē circa ſe xtam horā. et ꝟtute ſui feruoris tres effec tus oꝑat̉. facit homīes incaleſcere: areſce re nigreſcere. Sic ſol dn̄s ſpūaliter in no bis ꝓficiens. prīo facit nos caleſcere feruētiſſima charitate Cū enim d̓r Deutro. iiij. Deus ignis ꝯſumēs ē. iō facit feruere. Hiere. xx. Factꝰ ē in corde meo qͣſi ignis eſtuās clauſuſqꝫ in oſſibꝰ meis: ⁊ defeci ferre nō ſuſtinēs. Oſee.i. Tota die domiuit coq̄ns eos mane ip̄e ſuccēſus quaſi ignis flāme. Hec fortiſſima flāma feruoris ꝑficit in nobis gr̄am vniōis. Sic̄ em̄ ignis materialis ꝯuertit in ſe materiaꝫ in quā agit. Sic ignis diuinꝰ ꝯuertit ī ſe ani mā quā accēdit. Dern̄. Quēadmodū va ria ſoluta metalla in igne in vnū ꝯfluunt ſic deus et aīa lōge a ſe diuerſa in vnū con fluūt. nam ex hͦ igne corda liqͣſcūt et ꝯfluunt. Iohā. xvij. Rogo ut vnū ſint: ſic̄ ego ⁊ tu vnū ſumus. Ex illa glorioſa vnione omnia q̄ dei ſunt ſunt nr̄a: et nr̄a dei. Secūdo ſol diuinus facit nos ab om̄i carnali tatis humore areſcere. ut nil eorū q̄ carniſ ſunt admittamus. Et hoc eſt qd̓ dic̄ bern̄. Dulce eſt his ī terrenis eſſe rebꝰ qͥ nil guſtant de celeſtibꝰ. Sed qͥ guſtauit dulcedi nē celeſtiū bonoꝝ hꝫ amaritudinē terreno rū. De quo greg. Guſtato ſpū deſipit oīs caro. Tercio facit nos nigreſcere.i. omnē exteriorē ornatū ꝑuipēdere. et de exteriori hoīe quaſi nil curare. Quod deſignat̉ in fi gura: ⁊ docemur ī ſcriptura. In figura ta bernaculuꝫ exterius diſſimilibꝰ pellibꝰ eſt cooꝑtum. intus auro puriſſimo decoratū In ſcriptura Cant. i. Nigra ſum ſed formoſa. nolite me ꝯſiderare ꝙ fuſca ſim: qꝛ decolorauit me ſol.ſ. iuſticie in paſſiōe. Iſa ie. liij. Uidimus eū nō habētē ſpeciē neqꝫ decorē qͣſi leproſum et hūiliatum. Sexto ſol ad occaſum induit pallorē. Sic ſol diuinus poſt p̄dicta effundit in nos tres effectus ꝑ pallorē ꝯgrue deſignatos. Nā hoīes ꝯſueuerūt palleſcere ex labore: timo re ⁊ lāguorē. Prīo ex labore. et ſignificat ꝯtinuū ſtudiū ꝓficiēdi. qꝛ poſt p̄dicta taꝫ auide currūt viā dei ut modū habere neſci ant in agēdo. Et talis conatꝰ ꝓ ꝑfectōe fi lijs gr̄e reputat̉. qꝛ p̄ nimio amore multa magna et ardua faciūt. et qͥcquid faciūt ꝓ nihilo reputāt. ſicut maria magdalena ẜm Gre. cū ꝯſiderauit qͥd fecit noluit modera re qͥd faceret. ⁊ ſic Dern̄. dicit. Totus la bor meus vix eſt vnius hore. et ſi ampliꝰ nō ſentio p̄ amore. Aug. Qd̓ graue eſt laborātibꝰ: leue amātibꝰ. Dern̄. Ubi amor nō labor. Secūdo hoīes palleſcūt ex languore. nā ex nimio deſiderio prioris laboris neceſſariū eſt ut gratia ſubtrahat̉: qua ſubtracta vehemēter languorē ſuſcipiunt: ut gratia reuertatur. In hoc labore ſtetit ſponſa Cantico. v. Nūciate dilecto quia amore langueo. vulnerata charitate ego ſum. Nā nihil penalius anime amoroſe. qͣꝫ ſubtractio rei amate. Et ſic mens quā do ſentit ſubtractā gratiā dicit illud Ori ge. ſuꝑ canti. Heu inqͥt quo abijt gaudiū vbi latet amor meus. cur me dereliquiſti ſalus mea. Et ſic magdalena ẜm Orige. ſuꝑſtabat Queroſi ſūt mihi āgeli ꝯſolāt̉ et gͣuāt me. qꝛ n̄ q̄ro creaturā ſꝫ creatorē.

XX. Sermo. Dern̄. in tractatu de charitate. Fruſtra ꝯ ſolat̉ exterius vbi vulnus amoris curari oꝑtet interiꝰ. ſicut anna pꝰ filiū Thobiā ſuſpirans. et ſic tales. Dern̄. Quāto cha rior ꝙ pn̄s eſt tanto egrior iacet cū ſubtra hit̉. Tercio palleſcūt hoīes ex timore. qd̓ ꝯtingit qn̄ hoīes appropinqͣnt fini. tanqͣꝫ ſol ꝟgēs ad occaſuꝫ ex timore vicine mortis neſciētes quē finē ſortiant̉. Eunt eniꝫ et quocūqꝫ venerint ibi erunt ſꝑ. Eccl̓s. xi. Quocūqꝫ ceciderit lignuꝫ ibi exit. ſiue ad aquilonē ſiue ad auſtrū. Etiam electi ⁊ ſancti cogitāt illud Eccl̓s. viij. Uidi impios in inferno ſepultos. qui qͣꝫ diu viuerent in loco ſancto exāt et laudabant̉ quaſi iuſtoꝝ oꝑa haberēt. Ideo dicūt intra ſe illud Eccl̓s. ix. Neſcit hō an odio vel amo re dei dignus ſit. ſꝫ oīa in futuꝝ reſeruant̉ incerta. Nam de xp̄o legimꝰ. appropinqͣn te ſolutōe carnis. Factus in agonia ꝓlixiꝰ orabat. Abba pater. ſi poſſibile ē trāſeat a me calix iſte. et ſubiūxit. Triſtis eſt anīa mea vſqꝫ ad mortē. et factus eſt ſudor ⁊cͣ. De hͦ timore dicit Grego. Dilecti dei ſꝑ iudicia dei ꝑtimeſcāt in oībꝰ. ſignāter ī ex tremiſ. tanto timor actior qͣꝫto eterna tri bulatio vicinior. Sermo XX. ad idem. Uāgelio vobiſ gaudiū magnū qd̓ erit om̄i ppl̓o qꝛ hodie natus eſt ſaluator. Lu. ij. Dicit pliniꝰ ī ſpeculo naturali. Sol cū orit̉ grandis fragor et ſtrepitus in oriē talibꝰ regiōibꝰ audit̉. Rō ẜm philoſophū ij. metheroꝝ. Om̄e humidū velociter calefactū facit ſtrepitū. Sic̄ videmus ī nubibꝰ cū velociter ⁊ celeriter inſtāmantur: tonitrua et fragores varios efficere ꝯprobant̉. Regio aut oriētis humida ē valde. qꝛ ſtagnis et palludibꝰ humectat̉. Iō ſuꝑ ueniēte ꝟtute ſolis velociter caleſcit. ⁊ ſic fragor cauſat̉. Spūaliter. ſic ſol iuſticie or tus eſt ꝑ bn̄dictā natiuitatē ẜm repn̄tatio nem eccleſie. ideo fragor diuine laudis a xp̄iano ppl̓o p̄gaudio audiri debꝫ. Unde Leo papa. Nō eſt phas locū eſſe triſticie vbi natalis eſt vite. Et merito hec dies ē leticie. qꝛ Caſſiodorꝰ. ſuꝑ illud p̄s. cxvij. Hec eſt dies quā fecit dn̄s dicit. Licꝫ dominus cūctos dies creauit: ſingulariter tn̄ hūc diē feciſſe d̓r. qui xp̄i dn̄i natiuitate ſa cratus eſt. in quo merito exultare et letari ꝯuenit. qm̄ in eo dyabolus vim ꝑdidit: et mūdus ſalutē accepit. Et in huiꝰ figuram pl̓es cātilene et plura iubilamina qͣꝫ in alio die canunt̉. qꝛ angeli hodie letātes cātabant Gl̓ia in excelſis deo. ⁊ in terra pax hoībus bone volūtatis. Luce. ij. Suꝑ qͦ dicit Greg. li. xxvij. mora. Celi rege nato angelorū chori in eius annūciatiōe ꝓdeūt hymnū de victoria dicūt. de pͣue vite diſcordia nos qͦs dudū deſpexerant: ciues cō gnoſcunt cōſono ore p̄dicantes. gl̓ia in ex celſis deo ⁊cͣ. Ac ſi dicant. Quos a nobis malicia diſiūxerat: iā nūc in terra bonitas ſaluatoris copulat. Ideo Dauid inuitat nos om̄s hodie ad fragorē laudis dicens pͣs. xcvij. Cātate dn̄o canticū nouū qꝛ mi rabilia fecit.ſ. in incarnatōe. De qͦ thema Euāgelizo vobis gaudiū magnum ⁊cͣ. In ſumma euāgelij tria innuūt̉. Primo tꝑalis natiuitatis ꝯgruitas. Scd̓o na ti infantis tractabilitas. Tercio angeli an nūciātis claritas. Primū ibi. exijt edictū ſcd̓m ibi. impleti ſunt dies. terciū ibi. paſtores erāt in eadē regione. Dixi prīo innuit̉ tꝑalis natiuitatis ꝯgruitas. de qͦ dic̄ In illo tꝑe.ſ. anno. xliij. octauiani: qͥ ꝯgno minatus ē Auguſtus: qꝛ valde auxit imperiū romanū. a qͦ omnes imꝑatores dicū tur auguſti. et mēſis qͥ dicebat̉ ab eo dici tur Auguſtꝰ. qꝛ tūc redijt de victoria ꝯtra Anthoniū cleopatrā: ip̄e totū orbē romanō imꝑio ſubiugauit. iō dicit. Exijt edictū a ceſare auguſto: ut deſcriberet̉ vniuerſus orbis. Dicit Symō de caſſia. Illa deſcri ptio a ſuꝑbia ꝓceſſit ceſaris. Scire ſtudu it quot hoīes ſuo imꝑio ſubdidit. et tn̄ nō legimus eū tēꝑaliter punitū ſicut Dauid ij. Regū. xxiiij. qui ſil̓e facere in regno ſuo p̄ſumpſit. ideo optiōe ſibi data elegit tres

De Natiuitate. domini. dies peſtilentiā. et obierunt ſeptuagīta mi lia hoīm. Hic aūt ſic nō fuit punituſ. quia gentilis et indignꝰ pn̄ti correctōe. Dauid ꝟo erat fidelis: iō correctꝰ eſt Dicit nāqꝫ Aug. Aliqͥ indigni ſunt pn̄ti correctiōe: iō erūt in eterna damnatōe. ut dicit Grego. Cōtinuus ſucceſſus tꝑaliū eſt eterne dam natōis indiciū. ut exēplificat Aug. de aſſue to: qͥ erat in cōtinua ꝓſꝑitate. Heſter vero in tribulatōe cū ppl̓o. Itē iſte etiā iō nō fuit punitus. qꝛ diuina ꝓuidētia ꝓmiſit ī p̄ſagiū ꝙ vnus rex oībus imꝑaturꝰ erat. de quo acharie. xiiij. In illa die exit dominus vnꝰ.ſ. dn̄ator hoīm et angelorū. ⁊ erit nomē eius vnū.ſ. xp̄us ihūs. qui dixit Math. vl. Data eſt mihi oīs ptās in ce lo et in terra. Ideo Theofi. Dignū erat ut vnus dn̄s toti orbi imperaret. qꝛ vnus deus adorandꝰ erat.ſ. xp̄us. Et merito tēpore vnius dn̄atōis naſcit̉ ad ſignificandū ꝙ ſpūaliter naſcit̉ in his qͥ credūt in v nū deū ihm̄ xp̄m. et nō in alijs. ut hēt̉ ī ca. i. q. i. cū paulus. vbi d̓r. Ubi xp̄s nō ē fun damentū: nullū boni oꝑis ſuꝑedificat̉ edi ficiū. Cōſimile habet̉. xxiiij. q. i. Alienus. Nō hꝫ deū pr̄em qͥ nō tenet eccl̓ie vnitatē Item ꝯgrue naſcit̉ tꝑe deſcriptōis. qꝛ dicit Gre. in omelia. qꝛ ille veniebat in carne: qui electos ſuos aſcriberet in eternitate. Cuiꝰ ꝯͣriū de reprobis ꝑ pͣs. d̓r. Deleant̉ de libro viuuentiū: et cū iuſtis nō ſcri bāt̉. Et bene ꝯgruit. pctōres em̄ et homīes mūdani cōſueuerūt hic amplificare noīa ſua in terris. ecōtra pauꝑes et humiles oc cultare. Ideo dignū eſt ut iuſtoꝝ nomina in celis ſcribant̉. peccatoꝝ ꝟo ſtatim poſt mortē deleant̉. iuxta illud Sap̄. xi. Per que qͥs peccat ꝑ hec et puniet̉. In cuiꝰ ap probatōꝫ etiā nomē diuitis epulonis ſubticet̉. nomē ꝟo pauꝑis recitat̉. Luc. xvi. Ad certitudinē ergo illius ꝙ ſuos ī eterni tate aſcribere vellet. ideo ſub mūdi deſcrip tōe deus natus eſt. Et bn̄ illis qͥ ſic aſcribū tur: qm̄ beati ſunt. Lu. x. Gaudete qm̄ nomina vr̄a ſcripta ſunt in celis. Correlarie ſeqͥt̉. ꝙ ꝑtinaciter in pctīs mortalibꝰ exiſtē tibus hodie ſpūaliter nō naſcit̉ dn̄s: iuxta illud ꝓuerb̓. xv. Lōge eſt ab impijs dn̄s. In cuius figurā etiā ut dicit Hiero. In nocte natiuitatis xp̄i om̄es peccātes ſeu la borātes vicio ſodomitico extincti ſunt: ne in natura quā aſſumpſerat deꝰ: tāta de cetero immudicia inueniret̉. Scd̓o ꝙ in nocte natus ē. iuxta illud Sap̄. xviij. Dū mediū ſilentiū tenerent om̄ia. ⁊ nox in ſuo curſu mediū iter teneret omp̄s ſermo tuꝰ dn̄e exiliens de celo a regalibꝰ ſedibꝰ veīt Rō ad ſignificandū ꝙ ip̄e eſſet lux ꝟa qui illuminat oēm hoīem venienteꝫ in hūc mū dum. Ioh.i. Tūc impletū eſt illud Iſaie ix. Populus gentiū qͥ ambulabat in tene bris vidit lucē magnā. etiā ad deſignādū ꝙ ip̄e eſſet qͥ educturus eſſet de limbꝰ ſedē tes in tenebris ⁊ in vmbra mortꝭ. In cu ius etiā figuram legit̉ in hyſtoria lōbardi ca. ꝙ in nocte natiuitatis xp̄i tota noctꝭ ob ſcuritas in claritatē diei ꝟſa eſt. ad ſignificandū ꝙ qͥ ſeq̄ret̉ hūc pueꝝ natū nō ambularet in tenebris. iuxta illud quod xp̄s ꝑ ſe dixit. Ego ſum lux mudi. qͥ ſeqͥt̉ me n̄ ambulat in tenebris: ſed hēbit lumē vite. Correlarie ſequit̉: ꝙ ī infidelibꝰ ſpūaliter nō naſcit̉ dn̄s. Rō qꝛ lumen fidei nō hn̄t Unde Iohā. iij. Qui nō credit iā iudica tus ē. Et ſeqͥt̉. Hoc aūt eſt iudiciū.i. cauſa iudicij. qꝛ lux venit in mundū et dilexerūt hoīes magis tenebras qͣꝫ lucē. Ter cio ꝙ tꝑe frigiditatis natus eſt: ita ꝙ pre frigiditate vagiret. Un̄ canit eccl̓ia. Uagit infans inter arta poſitus p̄ſepia. Immo p̄ frigiditate ⁊ mēbroꝝ teneritate lacrimaplorādo emiſit. iuxta illud Sap̄. vij. Ego natus accepi cōeꝫ aerē. et primā vocē ſil̓er oībꝰ emiſi plorās: ad ſignificandū ꝙ ipſe nouerat frigidas hoīm mētes calefacere. iuxta illud Luce. xij. Ignē veni mittere in terrā. et qͥd volo niſi ut ardeat. Et ꝯgrue. nā ignis charitatis quaſi plene extinctus erat. iuxta illud p̄s. xiij. et. lij. Oēs declina uerunt ſimul: inutiles facti ſunt. nō ē qͥ faciat bonū nō eſt vſqꝫ ad vnū.ſ. xp̄m hodie natū. In cuiꝰ etiā figurā ut habet̉ in legē

Sermo. X da lombardica. Dos et azinus miraculoſe deū in p̄ſepio corā eis poſitū cognouer̄t et ip̄m flexis genibꝰ adorātes ſuo anhelitu calefecerūt. Correlarie ſeqͥtur. ꝙ in inuidis ⁊ iracūdiſ hodie ſpūaliter nō naſcitur dn̄s. qꝛ in maliuolam anīam nō introibit ſpūs ſapiētie: nec habitabit in corꝑe ſubdito pctīs. Sap̄. i. Quarto natus ē tē pore accreſcēte. ad ſignificādū ꝙ venit cre ſcere qͣntū ad ſue potētie manifeſtatōeꝫ co rā deo et hoībꝰ.i. ad gl̓iam dei et vtilitatē hoīm. iuxta illud Lu. ij. Ihūs ꝓficiebat ſa pientia et etate et gr̄a apud deū et homīes. Sil̓r ad ſignificandū ad q̄mcūqꝫ veniret illi apportaret oīa bona ſecū. iuxta illd̓ Sa piētie. vij. Uenerūt mihi oīa bona ꝑiter cū illa. et loqͥt̉ hic de ſapīa increata. que ē fili us dei. Et cōgrue. Nā ante ip̄ius aduentū valde pauꝑes fuimus: nihil boni habē tes. iuxta illud Thob̓. iiij. Fili recordare qꝛ pauꝑem vitā gerimus. In cuiꝰ etiā figurā dicit Proſius et Innocētiꝰ tercius Fons aq̄ in liquorē olei ꝟſus ē et erūpēs vſqꝫ in tiberim fluxit. et tota illa die largiſſime emanauit. ꝓphetauerat em̄ Sibilla ꝙ niſi erūperet fons olei: nō naſceret̉ ſalua tor. Correlarie ſeqͥt̉ ꝙ in immiſericordibꝰ bodie nō naſcit̉ dn̄s. Cuiꝰ rō colligit̉ Eccleſiaſtici. xiij. vbi d̓r. Oīs caro ad ſil̓em ſibi ꝯiungit̉. ſic qꝛ puer miſericordiſſimus natꝰ ē ut pꝫ. igit̉ ⁊cͣ. Quīto natꝰ ē in tꝑe pacis. iuxta illud pͣs. lxxi. Oriet̉ in diebus eius iuſticia ⁊ abudantia pacis. qd̓ ⁊ factū eſt. Un̄ et Inno. tercius ſcribit. qꝛ an̄ nati uitatē xp̄i rome pax ꝯtinua fuit. xij. annis. Et ideo romani tēplū pacis pulchrū conſtruxerūt. et ibi ſtatuā romuli poſuerunt. Cōſulētes aūt appollinē qͣntū duraret acceperunt rn̄ſum: qͦuſqꝫ ꝟgo pareret. Hec audiētes dixerūt. ineternū manebit. Impoſſile em̄ credebant ꝟginē parere poſſe. Un̄ in foribꝰ tēpli ſcripſerūt hunc titulū. Templū pacis ineternū. Sed in ip̄a nocte qͣ ꝟgo peꝑit templū funditus corruit. ⁊ ibi hodie eſt eccl̓ia ſancte marie rotūde. In hͦ figurat̉ ꝙ ip̄e eſſet faciēs pacē inter deū ⁊ hoīem peccatorē. Iuxta illud Ephe. ij. Ip̄e em̄ ē pax nr̄a. qui fecit vtraqꝫ vnū. Et ſequit̉. Interficiēs inimicicias in ſemetip̄o. Correlarie ſequit̉ ꝙ iracūdis diſcordantibꝰ ⁊ inimicicias inter ſe hn̄tibꝰ. hodie ſpūaliter nō naſcit̉ dn̄s. iuxta illud Eccī. xxviij. Homo hoī ſeruat irā: ⁊ a d̓o querit medelā. In hoīem ſibi ſil̓em nō hꝫ miſericordiā. ⁊ ſequit̉. Quis exorabit ꝓdelictis illius. q. d. nemo. Sexto natus eſt in bethleem. Unde dicit hic Lucas in euāgelio. Factū eſt aūt cū maria eſſet ī betleem impleti ſunt dies eꝰ ut peret et peꝑit filiū ſuū primogenitū. ad ſignificādū ẜm Hiero. ꝙ ip̄e eſſet qui venit reficere ſuos hic et in futuro. ẜm ip̄m Gre. in ome. hodierna. Dethleem domꝰ panis interp̄tat̉ et ip̄e eſt qͥ de ſe ait. Ego ſum panis viuꝰ qui de celo deſcēdi. Iob. vi. Locus ergo ī quo dn̄s naſcit̉: an̄ locus panis vocatus ē qꝛ futurū erat: ut ille ꝑ materiā carnis appareret qui electoꝝ mētes interna ſatietate reficeret. hec Gre. Correlarie ſequitur ſuꝑbis et immūdis hūc panē ſꝑentibus hodie ſpūaliter nō naſcit̉ xp̄us. iuxta illud Iacobi. iiij. Deꝰ ſuꝑbis reſiſtit hūilibus aūt dat gr̄aꝫ. Ideo hortat̉ nos Aug. Eru beſcat ſuꝑbire humana infirmitas: cū ita ſe dep̄ſſit diuina maieſtas. Ideo volētes hodie xp̄um ſpūaliter in cordibꝰ eorū naſci dn̄t habere ſex ꝟtutes. Prīo pnīam et verā ꝯtritōem. qꝛ alias in libro vite non ſcri berent̉. Scd̓o ſincerā fidem: qꝛ alias ꝯdē nabunt̉. Tercio veram dilectōem. qꝛ alias xp̄o nō vnirent̉. Quarto miſericordiā ⁊ benignitatē. qꝛ alias xp̄o nō aſſil̓arentur Quinto ꝯcordiā et pacē: qꝛ alias xp̄o nō obſeq̄rent̉. Sexto mūdiciā et equitatē et humilitatē. qꝛ alias xp̄o nō ꝯſocientur. Dixi ſcd̓o ſubiūgit̉ nati infantis tractabi litas. vbi d̓r. factu eſt. cū eſſent ibi.ſ. ī beth leem impleti ſunt dies. Symō de caſſia. Dies neqꝫ cuſtodi ꝯgniti neqꝫ virgini ſꝫ deo ſoli: ut parere filiū ſuū. De qͦ partu di cit Symon de caſſia. De tali tātaqꝫ benedicta natiuitate loqui excedit facultatem

De Natiuitate. domini. humani ingenij ſil̓r et eloquij. ſꝫ virtute diuina credit̉ eſſe qd̓ agit̉. Ideo potiꝰ ta citurnitate opus eſſet qͣꝫ diſſertōe ꝟborū Ibi intellectus hūanꝰ obruit̉ ⁊ angelicꝰ ſuꝑat̉. Attn̄ dicit. Adueniēte hora partus. tūc xp̄us mirabiliter cepit exultare ī vtero materno. iuxta illud p̄s. xviij. Exultauit ut gigas ad currendū viā. Et ꝑ hͦ mater ſil̓ maxime fuit impleta deſiderio et gaudio. Et nō mirū. Si em̄ elizabeth impleta deſiderio erat et gaudio cū in eꝰ vtero Iohānes exultauit: ut habet̉ Lu. i. qͣnto magꝭ mr̄ ſaluatoris gaudebat. Si mon de caſſia dicit. In illa hora ꝑtus ꝟ go maria fuit nubeclara tecta: nec ab vllo viſa. in ſumma ⁊ iocūdiſſima ꝯtemplatōe rapta. nullo dolore p̄grauata. ut impleret̉ illud Iſa. vl. Anteqͣꝫ ꝑturiret peꝑit. nullis ſociata ꝯplicibꝰ: nec obſtitricū officijs ut extātes eſtimāt. Et ſic pepe rit filiū ſuū primogenitū. nō pꝰ quē aliū ſed ante quē nullum. Un̄ canit eccl̓ia dehac natiuitate bn̄dicta: et ꝟgine intacta ac incorrupta. Sicut ſidus radiū: parit ꝟgo filiū pari forma Neqꝫ ſidus radio: neqꝫ mater filio ſit corrupta. Et ſic puer natus nudus in terra iacēs vocē cū lacri mis emiſit. iuxta illd̓ Sap̄. vij. Primā vocē ſil̓em oībꝰ emiſi plorās. Ad quā vo cē ip̄a mater a raptu rediens: velociſſime cū reuerēdiſſima hūilitate ſe ad natū pu erū inclinauit. Et in primo eiꝰ intuitu tria cognouit et cōſiderauit. Primū erat miſeria aſſumpta ⁊ mors futura. Et hoc cōcepit ex fletu nudi iacētis et gemētis. Scd̓m qd̓ ꝯgnouit erat diuītas eiꝰ ꝟa. quā ꝯgnouit ex ſuo ortu et egreſſu io cūdiſſimo. qꝛ ſine dolore cū gaudio maxi mo et ꝟginali integritate. Terciū qd̓ cognouit fuit trinitatis placatio. et pctōrū nr̄oꝝ recōciliatio. et curie celeſtis exulta tio. et hūani generis redēptio. Hoc ꝯſiderauit ex angelico mīſterio ⁊ ꝯcētu. Ex primo fuit doloroſa. ex ſcd̓o ⁊ tercio valde gaudioſa. Et hec duo ſacrificia iugiter deo offerebat.ſ. gladiū ꝯpaſſiōis. ⁊ amo rem ꝯgͣtulatōis. ſicut ſatis colligit̉ ex ſer mone beati Dern̄. qͥ incipit̉. Signū ma gnū. Et gaudiū fuit tā amenū ꝙ maiorē oblectatōem ex intuitu illiꝰ pueri hēbat. qͣꝫ habuerūt primi ꝑentes ex amenitate ꝑadiſi. qꝛ fructus huius ꝟginis oēs fru ctus ꝑadiſi exceſſit. qꝛ dicit Alexādex ſu ꝑ Canti. Mr̄ ihū fuit pluries admiſſa cō templari intuitiue diuinitatē filij. ut īple ret̉ illud Sap̄. viij. Cōuerſatio illiꝰ non hꝫ amaritudinē. dicit nāqꝫ Dern̄. O qͣꝫ ſepe oſculata eſt eū. O qͣꝫtū gauiſa et cōſolata eſt in eius aſpectu. qꝛ diuinitas eꝰ irradiabat ꝑ carnē. qꝛ aſpexit eius huma nitatē et ꝯtēplata eſt eiꝰ diuinitatē. ut po tuit dicere illud Canti. v. Comedi fauuꝫ cū melle meo. bibi vinū cū lacte meo. id ē delectata ſum in eiꝰ hūanitate et diuītate Ideo ſciendum. ꝟgo dei genitrix xp̄o nato prīcipaliter ſex exhibuit lr̄aliter: q̄ ⁊ nos ſibi exhibere debemꝰ mīſterialiter eo ꝙ ip̄a eſt exemplū nr̄m: ut dicit amb̓. li. ij. de ꝟginitatē. Uita marie ē nr̄a viuēdi forma. qꝛ in ip̄ius vita oīa magiſteria ꝓbitatis ſunt exp̄ſſa. Primū qd̓ habuit ī huiꝰ filij tractabilitate ē ꝙ mox cri ſtū adorauit. ⁊ merito. qꝛ ex reuelatōe an geli ſciuit eū altiſſimi filiū. qd̓ et ꝑfecte credidit. ut habet̉ Lu.i. Deata q̄ credidi ſti. ſic et nos licet ſꝑ eū venerari debemus et adorare. maxime hodie. iuxta illud qd̓ canit eccl̓ia. Uenite adoremꝰ: qꝛ veīt ſal uare nos. Nā bos et azinus hodie vene rabant̉ eū. ut impleret̉ illud Iſa.i. Dos ꝯgnouit poſſeſſorem ſuum: ⁊ arinus cognouit p̄ſepe dn̄i ſui. qꝛ anhelitu ſuo calefaciebant eū in p̄ſepio. Heu qͦt ſūt hodie rudiores boue et azino. qͥ nullū calorē dilectōnis on̄dunt in nato dei filio. ut ſunt luſores in hac nocte ꝓ offertorio ludētes volētes offerre deo ex male acquiſito. de quibus hētur in cano. xiiij. q. v. Imolās Imolās ex iniquo ē maculata oblatio. qꝛ dicit̉ ꝓuer. iij. Honora dn̄m de tua ſub̓a qꝛ ſcribit̉ Eccī. xxxiiij. Dona iniquorum nō ꝓbat altiſſimus. et Malach. iij. Erūt

xxxx. Sermo. dn̄o offerētes ſacrificia in iuſticia. ⁊ pla cebit dn̄o. qꝛ dicit Hiero. et habet̉ ī can̄. xxiiij. q. i. Odi. Nō ſacrificioꝝ magnitu dinē ſed offerentiū merita cauſaſqꝫ reſpi cit deus. Nam ẜm Greg. Quid ꝓdeſt ſua dare deo: ⁊ ſeip̄m dyabolo. ut ſunt luſores ꝓ offertorio. Dicit nāqꝫ aug. Ni hil bonū eſt: niſi ex te bono. ⁊ ideo p̄be te ip̄m et offer te primo deo. deinqꝫ tua. qꝛ nō abel ex munere deo placuit. ſꝫ munus exabel. Sed heu aliqui offerūt ſua et nō aliena. ſed tn̄ eligūt peſſima. De qͥbꝰ Ma lachie.i. Maledictus qͥ hꝫ in grege ſuo. ꝓ maſculū ⁊ īmolat debile. habet̉ nāqꝫ ī cano. xlix. di. c. ſacerdotes ī fine. Indignū eſt dare deo qd̓ dedignat̉ hō. Nā tales n̄ venerant̉ puerū natu cū boue et azino: ſꝫ magis irritant Scd̓m qd̓ exhibuit be ata ꝟgo puero nato eſt ꝙ pānis eū inuol uit ut dicit hic euāgeliſta. et ip̄a ſola hoc fecit non alia ꝑſona. Unde canit eccl̓ia. Mēbra pānis inuoluta ꝟgo mr̄ alligat. et pedes manuſqꝫ crura ſtricta cingit faſcia. Non Ioſeph hͦ fecit. qꝛ dicit Criẜ. Ioſeph mirabat̉ et gaudebat et attingere nō audebat Et iſti pāni ut pie credēdū eſt erāt ex velamētis ꝟgineis. Ecce qͣnta hūilitas. qꝛ dicit Symō de caſſia. Uilitate pānoꝝ tecta eſt ſuꝑbia primoꝝ parentū quā ex ſuggeſtiōe receperāt ſathanica. et abſterſe ſunt nr̄oꝝ peccatoꝝ feces Ecce ab ea hora q̄ in mudo voluit appa rere: cepit priꝰ facere qͣꝫ docere: nobis ī exemplū. ſi naſcit̉ ī nobis ſpūaliter ꝑ bonā oꝑatōem debemus eū inuoluere in pā no.i. in hūiliatōne. nō in ſerico vel aureo pāno.i. in vana gl̓ia. qꝛ hēt̉ Iudith. ix. Suꝑbi nō placuerūt tibi dn̄e ab initio. ſed humiliū ſemꝑ tibi placuit dep̄catio. De qͦ Bern̄. Magna ꝟtus hūilitas cui facile ſe inclinat diuina maieſtas. Iſti pā ni dn̄t eſſe mūdi.i. gͣdus huilitatis imper mixti. Eccl̓i. xix. Eſt qͥ ſe nequiter hūiliat viij. q. i. in ſcripturis. Hūilitas ficta ē cū ſuꝑbia mixta. Gre. Simulata eqͥtas du plex eſt iniqͥtas. Ideo oꝑtet eſſe ancillaꝫ que lauet illos pānos. et eſt melior reſpe ctus in oꝑbꝰ alioꝝ. Gre. v. mora. Magna que agimꝰ mīma ſunt dū fortiora pē ſamus. Itē alia ancilla q̄ exiccat ē ſui cognitio. bonū em̄ eſt ſcire ꝓpriā infirmitatē.ſ. qͥdquid habes. aliūde habes: ⁊ imꝑ fecte habes. et amittere potes. Michee vi. Hūiliatio tua in medio tui. In his vilibus pānis humilitatis xp̄us qͥeſcit. Bern̄. in ſermōe ad Senonē. Nō reqͥe ſcit deus niſi ſuꝑ qͥetū et hūilem. Ter cis ſtrauit. ſubdit. reclīauit ī p̄ſepio. Der. . Si rex vbi thronus. vbi aula regia. vbi familia. Aula ſtabulū. thronus p̄ſepium familia bos ⁊ azinus. qꝛ nō erat ei locꝰ in diuerſorio. Dern̄. Ad dextrā dei patris ſedet ī diuerſorio loco eget. Sic tibi fac hodie ſtratū ꝑ accumulatōem ꝟtutū. Cā ti.i. Lectulus nr̄ floridus in p̄ſepio cordis nr̄i. Inferior lectus dꝫ eſſe patiētia. que ſcit oīa eqͣnimiter tolerare. Iaco. v. Patiētes eſtote ꝯfirmātes corda. quia ſcribit̉ Lu. xxi. In patiētia vr̄a poſſidebi tis aīas vrās. Suꝑior ꝟo lectus dꝫ eē amor dei. De quo.i. Petri. iiij. An̄ oīa mutuā charitatē in vobiſmetip̄is hn̄tes qꝛ charitas oꝑit multitudineꝫ pctōrum. Si igit̉ multū peccaſti multū dilige. pro uer. x. Uniuerſa delicta oꝑit charitas. ut patet in maria magdalena Luc̄. vij. Dimiſſa ſunt ei pctā multa qm̄ dilexit multū. Ideo hortat̉ nos Hugo. Quantū po tes tantū dilige. Rō gre. ſuꝑ canti. Cha ritas ſancta cor pacificat. mentē in tēptatōibus roborat. Et aīe iuſte qͥetē tribuit. ergo qͥ charitatē ẜuat xp̄m ſecuriſſime in tra cordis ſui p̄ſepiū habet. nec eū ꝑdere p̄t qͣꝫdiu in caritate manet De qͦ.i. Ioh. iiij. Deus charitas ē et qͥ manet in chari tate in deo manet ⁊ deus in eo. Itē lectu lus eius ſuꝑ fenū. De quo canit eccleſia Feno iacere ꝑtulit p̄ſepe non abhorruit. Sic nos debemus ſternere fenū.i. ꝯſide ratōem ꝓprie infirmitatis et hūane fragilitatis. Unde Iſa. xl. Oīs caro fenuꝫ et oīs gloria eius qͣſi flos agri. et. pͣs. lxxxix.

De Natiuitate. domini. Mane floreat et trāſeat. veſꝑe decidat in duret et areſcat. Hec ꝯſideratio inducit mentis hūilitatē. in qͣ reqͥeſcit deus ꝑ gͣtiam. ut hētur Iſa. vlti. Suꝑ quē reqͥeſcet ſpūs meus niſi ſuꝑ hūilem ⁊cͣ. Itē aptari dꝫ mollicies lecti ꝑ bone ꝯſcīe ſecuritatē in hac puer natus hr qͥetē. Seneca. Nō eſt ꝟa mentis leticia niſi ex pura ꝯſcientia. De qͦ richar. de ſancto victore. Conſciētia bona ē titulus religiōis. ac ager benedictōis ac templū ſalomōis. ortus deliciarū. amenū reclinatoriū. aula dei. habitaculū ſpūſſancti. Et ſubdit ibidē. Nihil iocūdius. nihil ſecurius pura ꝯſcīa et bona. Nam ſi p̄mit corpus fremit mundus terret dyabolus. illa eſt ſecura. Itē mūda lintheamina debemꝰ ſupponere infantulo i. mūdas cogitatōes et cordis meditatōeſ Sap̄. v. Cogitatio eoꝝ apud altiſſimum ſ. in meditatōe ⁊ ꝯtemplatōe. Dicit nāqꝫ Dern̄. Meditatio maieſtatis diuīe reqͥrit cor purgatū et liberū a cogitatiōe vicio rū. qꝛ dicit̉ Sap̄.i. Aufert ſe a cogitatōi bus q̄ ſunt ſine intellectu. Ideo yſaie.i. Auferte malū cogitationū vr̄aꝝ ab ocul̓ meis. Itē debemus ei aptare ceruical.i. ꝓmptitudinē bone volūtatis. Anẜ. Uo lūtas bona eſt q̄ deo ſubiecta ē. qn̄ vult illud qd̓ deꝰ vult habere et debere. In hac qͥeſcit deus ꝑ gr̄am. Luc̄. ij. In terra pax hoībꝰ bone voluntatis. Dicit em̄ hugo de clauſtro aīe. Uelle qd̓ deus vult: hͦ eſt iā deo ſil̓em eſſe. Ideo hiero. Uolūtas bona ſufficit ꝑ oīa: ſi deſunt cetera. Itē tecturā ſupponere debemꝰ.i. ornatū moꝝ: ⁊ honeſtatē bonoꝝ oꝑm. qꝛ dicit Amb̓. ī li. de officijs. et habet̉. lxxxvi. di. Nō ſatis ē bene velle niſi aſſit bn̄ facere. Nā ẜm ber. in talibꝰ ut opinor reqͥeſcit ſpūs dei: qui ſunt ꝯpoſiti ad mores. ꝓbati ad ſanctimo nia. ꝑati ad obedientiā. māſueti ad pacīaꝫ ſubiecti ad diſciplinā. Quarto ꝟgo eu lactauit. Unde canit eccl̓ia. Sola virgo lactauit vbere de celo pleno. In qͦ dat̉ argumentū matribꝰ ꝑ ſe ſi ſaltē ſufficiūt pu eros ſuos lactare: exēplo btē ꝟginis. qꝛ dicit Dern̄. in qͦdam ſermōe de aſſumpti one. Lacta maria ſaluatorē. lacta tuū cre atorē. lacta panē celi. lacta p̄cium mundi. p̄be lābenti māmillā. qͥ ꝑcutiēti ſe d̓dit ma xillaꝫ. Ideo aug. Magni debitores ſumꝰ huiꝰ beatiſſime ꝟginis genitriciſ. multaſ qꝫ gr̄as ei pꝰ deū agere debemus. q̄ ſaluatorē mūdi nobis ꝯcepit. ꝟgo peꝑit. aluit in gremio fouit. faſcia cinxit. mr̄na ſolertia curauit. Sic nos xp̄m lactare debemꝰ ꝑ oꝑa miſericordie. Math. xxv. Qd̓ vni ex mīmis meis feciſtis mihi feciſtis. Nā ſicut pueri ꝯpeſcunt̉ dū lactāt̉. ſic dei ira mitigat̉ paupeꝝ miſerādo. De quo ꝓuer bioꝝ. xxi. Munꝰ abſcōditū extinguit iraſ ⁊ etiā ꝑ oꝑa ſpūalis miẜicordie. De qͣ.i. Petri. iiij. Unuſquiſqꝫ ſicut accepit gͣti am in alterutrū illā admīſtrātes. qꝛ ip̄e ſi bimet in oībꝰ ſufficiens. et bonoꝝ nr̄oꝝ nō indigens bonitatē ſuā ingenitā cōiter om nibꝰ voluit cōdiuidere. Et ꝯgrue ſignifi cat̉ ꝑ lactatōem. qꝛ ſicut paruuli lac ꝓ nu trimēto cōcupiſcūt. ſic incipiētes a ꝓficientibꝰ et ꝑfectis cōicatōem bonoꝝ operū appetere debent. iuxta illud.i. Petri. ij. Quaſi mō geniti infantes lac ꝯcupiſcite. Hmōi enim nō cibus durus ſed lenis ut bonū facere aſſueſcat eſt ꝓponendꝰ. Quinto ꝟgo cibauit. iuxta illud Cāti. ij. Dilectus meus paſcit̉ inter lilia.i. inter ꝟgineas manus. Un̄ ꝓpter hūanā natu rā quā cū oībꝰ defectibꝰ aſſumpſit ſolo dē pto peccato. qd̓ oīno nō tetigit: cibatione ſicut alter hō indiguit. qͣre ꝟgo ip̄m cibauit. et cōgrue. ut ſic ſatiſfaceret ꝓ eſu pomi qd̓ adam in ꝑadiſo ꝯͣ dei ꝓhibitiōem māducauit. Sic et nos ip̄m hodie cibare debemus totū hoc tꝑus qͣntū nob̓ poſſibile eſt in eiꝰ volūtate ꝑficiēdo. exemplo xp̄i qͥ dixit Iob. iiij. Meus cibꝰ eſt ut faciā voluntatē eius qͥ me miſit ut ꝑficiam oꝑa eius. Sexto ꝟgo natū pueꝝ vagi entē et flentē ſepe dulciſſime alloq̄ndo qͥe tauit. Un̄ Dern̄. in ꝑſona ꝟginis ad pu erū dicit. Fili dulciſſime noli flere. ſi exte rius frigeſcit tua infantia corꝑalis. in cha

x Sermo. ritate tn̄ caleſcit ſancta mens et anīa. Un̄ et tu fili mi: qꝛ angelus Gabriel ꝓmiſit mihi te regnaturū in domo iacob ineternū. Noli ergo flere. An forte ploras miſe riā humane ꝯditōis. an forte tuā futuraꝫ mortē tue amariſſime paſſionis. An forte dolorē et planctū mihi ānuncias mee a te ꝑ mortē ſeꝑatōis et gladiū doloris. qui tūc aīam meā pertrāſibit. ſuſtine modicū qꝛ nondū venit hora. Sic et hodie facere debemus hincinde ip̄m mouēdo ⁊ volutā do. ut in mentibꝰ nr̄is nobiſcus maneat. Hoc aūt maxime ſit ꝑ gr̄aꝝ actōnem ad quā nos maxime hortat ꝯſideratō ſue di uinitatis: ẜm quā nos ex nihilo creauit. Sil̓r ꝯſideratio ſue aſſumpte hūanitatis in qͣ nos recreauit. Hoc em̄ meditādo ip ſum hincinde volutamꝰ. Et ꝯgrue ſic̄ ī ta li motu ſit attractio et motio aīe. Sic me ditādo hūanitatē ẜm quā noſci p̄t eū attrahimus. meditando ꝟo diuinitatē ẜm quā noſci nō p̄t ip̄m mouemuſ. et tn̄ vtro biqꝫ infinita bn̄ficia nobis exhibita inueniemus. Quare ad gr̄aꝝ actōes hortatur nos eccl̓ia canēs. Grates nūc oēs redda mus dn̄o deo qͥ ſua natiuitate nos liberauit de dyabolica ptāte. Huic oꝑtet ut canamus cū angelis ſꝑ gloria in excelſis Dixi tercio ſubiūg tur angeli annūciantꝭ claritas dicēs. Paſtores erāt in regione eadē nō lōge a bethleem vigilātes et cuſto diētes vigilias noctis ſuꝑ gregē ſuū. ſcꝫ ꝓpter timorē p̄donū. qꝛ multitudo ppl̓i erat. Ecce angelus dn̄i ſtetit iuxta illos et ſubito apparuit. et fuit angelus qͥ annūci auit marie. et claritas dei circūfulſit illos Beda. Nuſqͣꝫ in tota veteris teſtamēti ſe rie reꝑimus angelos qͥ tā ſedule apparuerūt patribꝰ cū luce apparuiſſe. Sed hͦ pri uilegiū recte huic tꝑi ſeruatū eſt qn̄ exortū eſt in tenebris lumē rectis corde. Ecce pauꝑibꝰ paſtoribꝰ apparuit. Prīo ad de notandū ꝙ venit vocare pauꝑes. Iſa. lxi. Ad annūciandū māſuetis miſit me. Iac. ij. Nōne pauꝑes elegit deus: diuites ī fi de: coheredes regni. Scd̓o ꝓpter ſolicitu dinem timoris. qꝛ ex āt vigilātes ad carnalē et tꝑalem cōſolatōem. Iſaie. xxviij Quē intelligere facit auditū: ablactatos a lacte. Exo. xvi. Māna in deſerto datur Maximus in ẜmone. Plꝰ ꝯgruit ꝟitati ſimplex iuſtificatio: qͣꝫ ſuꝑba dn̄atio. Dern̄. qͣꝫ multi nobiles ẜm carnē. qͣꝫ mul ti ſapientes huiꝰ ſeculi. hora iſta in ſtratꝭ melioribꝰ qͥeſcebant. et nemo illoꝝ dignꝰ eſt lucē nouā videre. angelos cātates audire niſi paſtores vigilātes. Mat. xi. Abſcōdiſti hec a ſapientibꝰ et prudētibꝰ ⁊ reuelaſti ea ꝑuulis. Nā agnus natꝰ paſtori bus demōſtratus. Timuerūt timore ma gno.ſ. ꝓpter ſubitā claritatē. Ait angelus Nolite timere. ānūcio vobis gaudiū ma gnū. Reuera magnū. Primo mō pre ſtat gaudiū cū aliqͥd diū affectatū eſt. Et ſic hodie. Lu. x. Multi reges et ꝓphete vo luerūt videre q̄ vos videtis: et audire q̄ vos auditis.i. Petri.i. In quē angeli de ſiderāt ꝓſpicere. Iſa. lxiiij. Utinā diſrūperes celos et deſcēderes. pͣs. cxliij. Dn̄e inclina celos tuos et deſcēde. et pͣs. lxxxv iij. Ubi ſunt miẜicordie tue antique dn̄e. Hodie venit. Bern̄. Miſit ſaccū plenuꝫ miſcd̓ia in paſſione ſcindendū. Scd̓o p̄ſtat gaudiū honor ꝯſecutus. Unde legit̉ de Thito. Cū audiuit frēm ſuū veſpaſia nū in obſeſſione ihrl̓m electū ī imꝑatorē incidit p̄gaudio in infirmitatē. Et ſic noſ gaudere debemꝰ. Ioh.i. Dedit eis ptātē filios dei fieri. Aug. ſuꝑ Iohā. Deus fa ctus eſt hō: ut homo fieret deꝰ. Aug. ſuꝑ pͣs. Factus eſt ꝑticeps nr̄e mortalitatꝭ ut hō fieret ꝑticeps ſue diuinitatis. Anẜ in li. Cur deus hō. Honor in creatiōe ad imaginē. maior honor in incarnatōne. ut ip̄e ſuſcepit imaginē nr̄am. ad Ro. viij. Heredes dei. coheredes xp̄i. Itē gaudet cecus cū illuminat̉. ſic et nos Sophon̄.i. Ambulauerūt ut ceci. qꝛ dn̄o peccauerūt pͣs. xxxvij. Lumē oculoꝝ meoꝝ: ⁊ ip̄m n̄ eſt mecū. Sap̄. ij. Excecauit illos malicia eoꝝ. Potuimus ꝯq̄ri illud Thob̓. v Quale mihi gaudiū cū ī tenebrꝭ ſedeo ⁊cͣ.

De Natiuitate. domini. Hodie lux orta. Iſa. xlij. Dedi te in luceꝫ gentiū ut aꝑires oculos cecoꝝ. ꝓuer. xv. Lumen oculoꝝ letificat aīam. Eccl̓s. xi. Dulce lumen ⁊ delectabile eſt oculis videre ſolem. Tercis gaudet qͥs a magno ꝑiculo liberatus. ſicut iudei Heſter. viij. omnes vna die liberati. et ſic hodie Sil̓r Exodi. xv. Iudei a ꝑiculo apharaōe ſūt liberati et gauiſi dicētes. Cātemus dn̄o. pͣs. cx. Redemptōem miſit dn̄s ppl̓o ſuo Aug. de ꝟbis dn̄i. Nō liberaret̉ ho: niſi deus fieret hō. Iſa. v. Populꝰ meꝰ capti uus ductus ē. infernꝰ dilatauit aīam ſuā Quarto ſi audit ꝙ a magno dn̄o dilectꝰ O ſic hodie ꝯgnouimꝰ dilectōem. Dex. Neſciui quō me diligeret deꝰ: niſi ꝓ me mori eligeret. Aug. ſuꝑ Iohā. Si deus pctōres nō amaret: de celis ad terrā non deſcēderet. Greg. O ineſtimabilis dilectio charitatis. Aug. ſuꝑ pͣs. li. Cōmuni cauit tuū malū: ut cōmunicaret ſuū bonū Quinto magnū: qꝛ intonuit in celo ut an geli gauderēt. ut dicit euāgeliū. multitudo celeſtis exercitus gaudenter intonuit. Dern̄. Magnū pn̄tis feſtiuitatis gaudiū qꝛ prius replet celū qͣꝫ terrā. Itē in limbo. Ilaie. ix. Habitātibꝰ in tenebris lux orta eſt eis. Itē in p̄teritos pn̄tes et poſteros. Amb̓. Hec ē gl̓ia natalis: ut in futuꝝ trā ſeat ad p̄deſtinatos. et imꝑpetuū manet ad deuotos. Subdit. qd̓ erit oī ppl̓o.ſ. iudeo et gentili. pctōribꝰ et om̄ibꝰ iuſtis. Gaudere dꝫ pctōr: qꝛ inuitat̉ ad veniam pͣs. xcv. Exultabūt oīa ligna ſiluaꝝ qm̄ ve nit. p̄cium.ſ. ad vēditos. vita ad mortuos.i. ad Thimot.i. Fidelis ſermo ⁊ om̄i acceptōne dignus ⁊cͣ. Gaudeat iuſtꝰ quia appropinqͣt ad coronā. pͣs. xxxij. Exultate iuſti in dn̄o. Tūc ſubiugit exultatōis cau ſam dicēs. Qꝛ natus ē vobis hodie ſaluator.i. ſalutis dator. pͣs. xxxvi. Salꝰ iu ſtoꝝ a dn̄o. qͥ eſt xp̄us dn̄s. Damaſcenuſ tractās illud Mat. xvi. Tu es xp̄s filius dei viui dicit. Hoc nomē xp̄us ſignificat vnitatē ꝑſone in duabus naturis. ⁊ dignitatē regalē et ſacerdotalē. et gr̄e plenitudinē ꝓpter vnctōnis p̄rogatiuā. cuius plenitudīs venit nos facere ꝑticipes. Io hā.i. De plenitudine eiꝰ omnes accepimus gr̄aꝫ ꝓ gr̄a. gr̄am noue legis ꝑfectā ꝓ gratia veteris legis imꝑfectā. iō Der. Nūqͥd timeā qꝛ venit ſaluator in domuꝫ meā. nūqͥd fugiā vt Adam. nūqͥd deſperē qꝛ venit ille cuiꝰ legē p̄uaricatus ſū. cuiꝰ beneficio ingͣtus ſum. cuius pacīa abuſus ſum. Nunqͥd maior poterit eſſe cōſolatio qͣꝫ in dulci ſaluatoris vocabulo. qꝛ natus eſt vobis hodie ſaluator. Nam ip̄e ꝑ ſe dixit Lu. ix. Filius hoīs nō venit aīas ꝑdere ſed ſaluare. Ideo zacharie. ix. Exulta ſatis filia ſyon: ecce rex tuus venit tibi iuſtus: ſaluator et pauꝑ. Mauꝑtatē ſubdit in textu. hͦ ſit vobis ſignū. Inuenietꝭ infantē. ecce mititas ⁊ benignitas. ad Ti tū. iij. Apparuit benignitas et hūanitas ſaluatoris nr̄i ⁊cͣ. pānis inuolutū et poſitū in p̄ſepio. ecce pauꝑ in veſtimēto. Der. Qui totū mundū varijs veſtit ornamen tis: ſine decore veſtiū apparuit. Ecce pau ꝑ in hoſpitio. qꝛ in ſtabulo ponit̉ qͥ conti net mundū. vn̄ Der. Uide homo qͣliter ꝓ te factus. ſi rex vbi aula: vbi thronus vbi curialis freq̄ntia.i. familia. Dex. O homo qͣꝫ ſollicitus eſ de regali edificio cū deus tuus iacet in p̄ſepio. Quid cogitas de ſuꝑfluo veſtimēto cū rex tuus indutus ē vili pāniculo. Quid laboras de cliētuꝫ collegio cū deus tuus iacet cū boue ⁊ azino. Quid anxiaris de dominio cū rex glo rie marie ⁊ ioſeph obediuit imꝑio. Ipſe eniꝫ eſt rex qͥ arma ſecū apportauit nr̄e re demptōis. Preſepe durū ſignificat crucē. duo anīalia ſignificāt duos latrones. faſcia ſtricta ſignificat vincula qͥbꝰ mater ſua eum.ſ. ſinagoga ligaturus erat. Maria et ioſeph circa p̄ſepiū ſignificāt maxiam cū iohāne ſub cruce. fetidū ſtabulum ſignificat caluarie locū. Uide o deuota anima ad qͥd natus eſt deus. Hoc defleuit Amb̓. vagit infans ⁊cͣ. Iob. xvi. Nūc op p̄ſſit me dolor meus. iō Eccī. xxxvi. Innoua ſigna immuta mirabilia: ſigna on̄ſa

XXI. Sermo. in natiuitate. immutata ſunt in paſſione. Hic infans. ibi clamās. hic pānis inuolū tus: ibi veſtibꝰ ſpoliatus. hic reclinatus ī p̄ſepio. ibi affixus patibulo. hic ortꝰ media nocte. ibi occiſus in meridie. hic inuo lutus in p̄ſepio. ibi inuolutus et poſitꝰ in ſepulchro. hic eternus naſcit̉. ibi moritur Hec oīa ꝓ te ſuſtinuit. Ideo facta ē cum angelo multitudo militie celeſtis exercitꝰ laudantiū et dicentiū. Gloria in excelſis deo. nobis in exemplū. Deda. ut de accep tis bn̄ficijs deo gͣtes referamus. vn̄ canit eccl̓ia. Grates nūc omēs ⁊cͣ. Et cū gaudio laudare. qꝛ in terra pax hoībus. nō demo nibus ſed hoībꝰ. neqꝫ obſtinatis mal̓ pec catoribus. ſed bone volūtatis. Iſaie. lvij. Nō ē pax īpijs dicit dn̄s. Iob. ix. Quiſ reſtitit ei ⁊ pacē habuit. pͣs. xiij. Cōtritio et infelicitas in vijs eorū: ⁊ viā pacis n̄ cognouerūt. ecōuerſo. Pax multa diligē tibꝰ legē tuā. pͣs. cxxviij. De ſancto Stephano. Sermo XXI Um eſſet Ste phanus plenus gr̄a intendēs in celū vidit gl̓iam dei: ⁊ hie ſum ſtantē a dextrꝭ ꝟtutis dei. Act. vij. Uidemus ꝙ vaſa plena nō reſonāt ſꝫ va cua. Sic corda electoꝝ plena gr̄a ſpūſſan cti nō reſonāt ꝑ impaciam et murmurati onē. Un̄ canit eccl̓ia de martiribꝰ. Non murmur reſonat. nō q̄rimonia: ſꝫ corde tacito mēs bn̄ ꝯſcia ꝯſeruat patientiam. Dicit gre. Quō ſuſtinuiſſent niſi ſpūſſan cti gr̄a eos ſolidaſſet. De quo apl̓s ad ro. viij. Ip̄e ſpūs coadiuuat infirmitatē noſtrā. Id̓o pͣs. l. Spū prīcipali ꝯfirma me Sic ꝯfortati fuerūt ſancti pr̄es. de qͥbus habet̉ in cano. xxiij. q. v. Si nō licꝫ. Et ē Aug. Sancti pr̄es inſpiratōe diuina fe cerūt ⁊ ſuſtinuerūt impoſſibilia Talis eē fuit apl̓s ad Philip. iiij. Oīa poſſum in eo qͥ me ꝯfortat. Ideo ꝯſiderās hec Salomon ꝓuer. xviij. dicit. Spūs viri ſuſtentat imbecillitatē eiꝰ. De quo ec̄ loqͥt̉ ſanc. Tho. li. iij. ꝯͣ gentiles. c.xlv. Indiget hō diuine gr̄e auxilio ad hoc ut ꝑſeueret in martirio. Hanc habuit btūs Ste phanus ꝓthomartit. De qͦ thema. Cum eſſet ſtephanus ⁊cͣ. In ꝟbis p̄miſſis btūs ſtephanus ꝯmendat̉ a duobꝰ. Pri me a plenitudine gr̄e ſanctitatis. Scd̓o a certitudine eterne claritatis. Primuꝫ ptꝫ in prīcipio. ſcd̓m ibi. vidit gl̓iam dei ⁊ ihm̄ ſtāte a dextris. De primo dicit. cū eſſet ſtephanus plenus gr̄a. Nota legit̉ ꝙ xp̄us fuit plenus gr̄a: ſil̓e Maria et di ſcipuli in die pēthecoſtes. et hodie de ſan cto ſtephano. q̄ igit̉ eſt differētia iſtiꝰ ple nitudinis. Rn̄det̉ ꝙ qͣdruplex eſt plenitu do. Prima ſuꝑeffluētie. ſcd̓a excellētie. tercia abūdantie. qͣrta ſufficiētie Pri ma plenitudo gr̄e dicit̉ ſuꝑeffluentie. illa fuit in xp̄o ẜm ꝙ caput eſt eccleſie. et exuperāter redūdat in alios ut fons ſcaturiēſ De qͦ Iohā.i. Uidimus eū plenū gr̄a et ꝟitate qͣſi vnigeniti a pr̄e. Illa plenitudo gͣtie excludit potētiā peccādi. qꝛ peccatū eſt defectus gr̄e. De qͦ d̓r ad Coloc̄. i. In xp̄o ꝯplacuit omnē plenitudinē diui nitatis inhabitare. qꝛ habuit oīmode oēꝫ ꝑfectōem Iob. iij. Nō ad menſurā datꝰ eſt ſpūſſanctus. et ſic nullo mō potuit pec care. qꝛ pctm̄ eſt receſſus a deo. et ꝑ ſe fuit deus. Et ſic ip̄e a ſeip̄o recedere nō potu it. et ſic nec peccare. Un̄. i. petri. ij. Peccatū nō fecit: nec inuētus eſt dolus ī ore eius. Et talis plenitudo gr̄e nō fuit in bea to ſtephano Scd̓a eſt plenitudo excel lentie.ſ. ſpēalis p̄rogatiue gr̄e qn̄ aliqͣ creatura ex ſpeciali dono et dei gr̄a priuilegi atur ꝙ ſibi ꝯferunt̉ oēs ꝟtutes: q̄ ip̄m nō ſolū cuſtodiūt a pctō mortali. ſꝫ et veni ali. Illa erat in maria. cui angelus Lu. i. Aue gr̄a plena. Un̄ dicit Dern̄. in ẜmo ne. Cogitis me ⁊cͣ. Ceteris ſctīs gr̄a ꝑ ꝑtes p̄ſtatur. marie ſe ſimul tota infudit gͣtie plenitudo. Et ibidē. Si diligēter inſpicies. nihil eſt ſplendoris ꝟtutis ⁊ glorie qd̓ in ea nō reſplēdeat. Et iō bene circūdabant eā flores roſaꝝ et lilia ꝯualliuꝫ.

De ſancto Stephano. vt virtutibꝰ virtutes fulciant̉ et formoſi tas decore caſtitatꝭ augeat̉. eo ꝙ dic̄ Anſel. Ea puritate nitebat qͣ maior ſub d̓o in telligi nequit. Tercia eſt plenitudo abūdantie. Illa fuit in apl̓is. Actuū. ij. Repleti ſunt omnes ſpūſancto: et ceperūt lo qui magnalia dei varijs linguis. ita ut mi rarent̉ iudei. Illa gratia ꝯſiſtit in hoc ꝙ quis nullū peccatū mortale ꝯmittit. ⁊ ma gnū habet ardorē ad bona oꝑa et ꝟtuoſa et ad omnia deo placita: ita ꝙ etiā talis ra ro peccet venialiter. Iſtā etiā habuit beatus ſtephanus Act. vij. Iudei nō potue rūt reſiſtere ſpūi et ſapīe qui loq̄batur in eo. ita ut impleret̉ illud qd̓ dixit ihūs diſcipulis ſuis. Luce. xxi. Dabo vobis os ⁊ ſapīam: cui nō poterūt reſiſtere om̄es aduerſarij vr̄i. Et math. x. Nō vos eſtis qͥ loquimini. ſed ſpūs pr̄is vr̄i qui loqͥt̉ ī vo bis. Quarta eſt plenitudo ſufficiētie quā vnuſquiſqꝫ habet electoꝝ intātū ꝙ ſibi ip̄i ſufficit ad ſalutē. Et ſic eliſabeth repleta ē ſpūſancto. et ſic zacharias Lu.i. ⁊ ſic Si meon Luc. ij. Menſurā bonā.ſ. quo ad gͣtiam ſufficientē. ꝯfertā.ſ. quo ad gr̄aꝫ abu dantē. et coagitatā quo ad gr̄am ſuꝑ excel lentē. et ſuꝑeffluentē quo ad gr̄am exupexantē et redundantē in omnes electos q̄ ē in xp̄o ihū. Tunc ſubdit. Intendēs ī celū vidit gl̓iam dei. Nota hō libenter ad qͣttuor reſpicit. Primo quo ad theſaurū. ſecūdo quo ad amicū. tercio quo ad auxili um. quarto ad palaciū. Sic btūs ſtepha nus reſpexit primo ad theſauꝝ: videlicet ad celū. iuxta illud Math. vi. Ubi theſaurꝰ tuus ibi et cor tuū. mō ibi vidit the ſaurū ſuū.i. gloriā dei. De quo Mat. vi. Theſauriſate vobis theſaurū in celo. Di cit fulgētius. Ubi theſaurꝰ ibi cogitātis affectus. Ideo ad Philip. iij. Nt̄a conuerſatio in celis eſt. qꝛ ibi nr̄ eſt theſaurꝰ. Scd̓o homo libenter reſpicit ad amicū. ⁊ ſic btūs ſtephanꝰ vidit ihm̄ ſtantē a de xtris ꝟtutis dei. Ip̄e em̄ ẜm Dex. ē ami cus dulcis. adiutor fortis: et ꝯſiliariꝰ prudens. Ip̄e amicꝰ eſt: de qͦ Ioh̓. xv. Iam nō dicā vos ẜuos ſꝫ amicos. qꝛ omnia q̄ audiui a pr̄e meo nota feci vobis. Ip̄e ē amicus dulcis qͥ oēs vult ſaluari.i. Thi mo. ij. Quia vult oēs hoīes ſaluos fieri. Ip̄e eſt amicꝰ ꝯſtans. de quo ꝓuer. xvij. Omni tꝑe diligit qͥ amicus ē. Et ſic xp̄s dilexit beatū ſtephanū in vita. qꝛ ſpūſſanctus eū repleuit. Dilexit et in morte qꝛ ſte tit ad auxiliū. Dilexit pꝰ mortē. qꝛ coronauit eū corona gl̓ie ꝙ ꝯſtanter pugnauit qꝛ. ij. Thimo. ij. Nemo coronabit̉ niſi qͥ legitime certauerit. Sic ⁊ tu ſi vis fore dignꝰ corona. qꝛ dicit Augꝰ. in ſermone de ſancto ſtephano. Diſce pugnare nō ſe uicia ſed patiētia. nō malicia ſꝫ beniuolen tia. Et ſic btūs ſtephanꝰ. Itē xp̄us nō ſo lum eſt amicus dulcis. ſꝫ etiā adiutor for tis. qꝛ ꝑatus eſt omnes adiuuare. ⁊ notat̉ in hoc. qꝛ vidit eū ſtantē tanqͣꝫ ꝓnū. de qͦ Aug. in ſoliloqͥo. Dn̄e ſemꝑ te ꝑatū offers ſi ꝑatum me inueneris. Item ip̄e eſt ꝯſiliarius prudens. qꝛ cōſulit tertena deſpicere ⁊ celeſtia amare. Et notat̉ in hoc qꝛ vidit eū a dextris virtutis dei. Tercio hō libenter videt ibi vnde ſibi ꝓuenit au xiliū. qꝛ a deo. pͣs. cxx. Auxiliū meū a dn̄o qͥ fecit celū et terrā. Et hoc auxiliū ip̄e vi dit. quia ihm̄ ſtantē.ſ. ſibi ad auxiliū. ⁊ ſic nos. ij. ꝑalipo. xx. Cū ignoramus qͥd agere debeamus hoc ſolū reſidui habemus ut oculos ad celū leuemus. Quarto homo li benter reſpicit ad palaciū ſuū ſeu domuꝫ ſuā. et ſic ſtephanus vidit in celū: et vidit celos apertos ut domū ſuā et tabernaculū Un̄ pͣs. lxxxiij. qͣꝫ dilecta tabernacula tua do. vir. ſic̄ ꝑegrini a lōge terrā ſuā libēter inſpiciūt. vn̄ Hiere. li. Recordamī ꝓcul dn̄i ⁊ ihrl̓m aſcēdat ſuꝑ cor vr̄ꝫ. nā mileſ ſecuꝝ ſe putat cū ꝓpe vidꝫ ſibi caſtꝝ aꝑtū Et ſic celū ē caſtꝝ ⁊ domꝰ nr̄a. vn̄. ij. cor̄. v. Scimꝰ cū domꝰ t̓reſtrꝭ hꝰ hītatōnis diſſoluet̉. hēmꝰ domū nō manu factā. et hāc vidit be. ſtep. cū vidit celos aꝑtoſ. n̄ ſic ītelligēdo ꝙ celi fuer̄t diuiſi cū ſint īcorru ptibiles. ſꝫ qꝛ ſic clare vidit ac ſi nullū eſſꝫ obſtacl̓m. ⁊ notāt̉ dic̄ ꝙ vidit ihm̄ ſtātē a

Sermo. xxxx. dextris ꝟtutis dei. Hoc exponit ſanc. tho. parte. iij. q. lviij. ẜm diuinitatē a dextrꝭ ꝟ tutis dei.i. in plenitudine diuine ptātis et gloria diuinitatis. ẜm humanitatē ꝟo in potioribus bonis Sed diceres. qualis fuit viſio beati ſtephani qua vidit hieſuꝫ an fuit mentalis. aut imaginaria: aut cor ꝑalis quo ad xp̄i humanitatē. Rn̄det nicolaus de ſyra ſuper Act. apl̓orum ꝙ fuit imaginaria viſio: et etiā mētalis quo ad diuinitatē. ſed etiam corꝑalis quo ad xp̄i humanitatē. Dico notāter quo ad xp̄i hu manitatem fuit viſio corꝑalis. quia in voluntatē corꝑis xp̄i in celo eſt ꝙ corpꝰ ſuū videat̉ a lōge ſicut de ꝓpe. ſicut in poteſta te eius eſt immutare viſuꝫ ī ꝓprial̓ ī alia effigie. ſicut fecit Luce. vlti. Deitatē vero nō potuit videre iſto modo. ſed ſicut ī vi ſione imaginaria format̉ virtute imagina tiua aliqua effigies ad rep̄ſentandū deum ita exterius poteſt diuinitus formare ad immutatōeꝫ corꝑalis oculi. ſicut ſuo mō ſit in apparitōne angeloꝝ quādo apparent in corꝑibus ſic aſſumptis que corꝑaliter vident̉. ita etiā aliqua effigies corporalis non a deo aſſumpta ſed formata p̄t ip̄m rep̄ſentare oculo corꝑali. ⁊ ſic ꝓbabiliter poteſt dici ꝙ fuit in viſione ſtephani mē taliter: tn̄ ꝯgnouit ꝙ illa effigies nō erat ip̄a deitas niſi tantū rep̄ſentatiue. Sꝫ diceres. tn̄ habet̉ Exodi. xxxiij. Non videbit me homo ⁊ viuet. Reſpōdet ſanctꝰ Thomas ꝑte.i. q. xij. arti. xi. hoc eſt verū corꝑalibus oculis in hoc mortali corꝑe. licet pōt fieri oculis mētis. Sed diceres. tn̄ dicit iacob Geneẜ. xxxij. Uidi dominū facie ad faciē. Reſpōdet Dyoniſiꝰ iiij. celeſtis gerarchie. hoc referendū ē nō ad ip̄am eſſentiā diuinā: ſed quo ad figuram in qua repn̄tabatur deus. qꝛ dic̄ Ni colaus d̓ lyra ꝙ vidit angelū in ꝑſona domini. Nota dicit. video celos aꝑtos. Pro qͦ ſciendū legit̉ ꝙ celū quattuor vicibus viſū eſt aptum. Primo a xp̄o bap tiſato. Luce. iij. Secūdo a beato Petro Actuū. x. Tercio a btō ſtephano vt hic Quarto a btō Iohāne Apoca. iiij. qͥ dix it. Ego iohānes vidi oſtiū aꝑtum ī celo. ad deſignādū ꝙ quadruplices ſunt hoīes quibus celū aperit̉.ſ. innocentibꝰ. penitētibus. martiribꝰ: et ꝑfectis religioſis. Primo celū aꝑitur innocentibꝰ.ſ. paruulis baptiſatis: et nō ſolū ꝑuulis ſꝫ etiā adultis. de quo Donauē. ſuꝑ iiij. ſmaruꝫ Quantū ex ſe eſt baptiſmꝰ omnē culpam tā originalē qͣꝫ actualē mortalē et venialē delet. et reſtituit innocentiā qͦ ad animaꝫ ſic ſi baptiſatus morit̉ ſtatim in celū volat. et hoc non pōt fieri niſi om̄is culpa ⁊ pena eſſet deleta. Et ſic tali homini qͥ ſeruauit innocentiā ſemꝑ celū eſt aꝑtū. In figura illius xp̄o baptiſato aꝑti ſunt celi. Luce. iij. et Math. iij. Cōfeſtim aſcendit de aqua: ⁊ aꝑti ſunt ei celi. Idcirco quan do morit̉ puer in innocentia parētes non debent ita dolere. qꝛ fatuū eſt dolere ꝙ qͥſ trāſit de ſocietate hoīm ad ſocietatē angeloꝝ. de exilio ad patriā. vt innocētes qͥ nec peccata venialia nec actualia ſuꝑ inno centiā baptiſmalē addiderunt. nā licet tales pueri nō habent ꝓpria merita. tamen ex meritis xp̄i eſt eis celum aptum. Ideo Dern̄. Nil eſt qd̓ timeas ſi innocentiam habeas. Dern̄. Secundi ade purgat tribulatio quos cōtaminat prioris p̄uaricatio. ideo Math. xix. Sinite paruulos ve nire ad me et nolite ꝓhibere eos. taliū em̄ eſt regnum celoꝝ.ſ. ex meritis xp̄i. Dern̄. Qui ex aliena culpa obligatur. ꝑ alienaꝫ penam abſoluit̉. Qui ꝓpria culpa obliga tur ꝓpria ex pena placat̉ Secūdo aper tū eſt celū penitētibus. Actu. x. Petruſ vidit celū aꝑtū et deſcendit vas quaſi lin theum plenū reptilibꝰ. et dictū eſt ei. Occide et māduca. et dixit petrus. Domine immundū non manducaui. et dixit ei. qd̓ deus mundauit immundū ne dixeris. Et receptū eſt vas in celū. Spiritualiter. ꝑ animalia immūda reptilia: ſerpentia. vo latilia intelliguntur vicia in lectulo cōſciē tie. cum p̄ſentant̉ ante pedes petri. id eſt dignitati ſacerdotali ꝑ contritōem et ſacͣ

Stephano. De ſancto mentalem cōfeſſionem. tūc mundātur.i. Iohā.i. Si cōfiteamur peccata noſtra fi delis et iuſtus eſt deus vt remittat. ut patet Luce. xvij. de decem leproſis quibꝰ di xit. Ite et on̄dite vos ſacerdotibꝰ et fecerunt et mundati ſunt. Idcirco iſta anīalia venenoſa.ſ. peccata mortalia ſunt occidenda ꝑ veram penitentiā. et tunc recipiū tur in lintheo vaſe penitētie in celum. vn̄ Luce. iij. et Math. iij. Penitentiā agite: appropinquabit em̄ regnū celorum. Dixi notanter ꝑ veram penitentiā. Nam non qualiſcūqꝫ penitētia celum aperit. difficili mū eſt inquinatū ad priſtinā redire puri tatem. patet in figura templū ſalomonis a gentibus ꝓfanatū nunqͣꝫ potuit ad priſtinū decorē reformari. Et ſic difficile eſt ꝑfectam agere penitentiā. Unde ambro. Facilius inueni qui ſeruauerūt innocentiam qͣꝫ qui verā egerunt penitentiā. quia ſingulis peccatis ſingule pene debent̉. de qͦ Iob. xx. Luet omnia que fecit. et Salomon Eccl̓s. xij. De omni errore adducet te dn̄s ad iudicium. attēde qͣꝫ ꝓfunda de bet fore penitentia. Unde Luc̄. iij. Facite dignos fructus pn̄ie.i. ꝑfectam penitenti am. Nam modus pene dꝫ correſpondere culpe Sapiētie. xi. Pet que quis peccat ꝑ hec et punietur. Si ꝑ ſuꝑbiam peccaſti ꝑ humilitatē peniteas. Si ꝑ voluptatem carnis exceſſiſti ꝑ caſtitateꝫ ieiunij et flagellatōis deleas. Si ꝑ auariciā tranſgreſſus es. ꝑ elemoſinā et miſericordiam ſatiſfacias. Roma. vi. Sicut exhibuiſtis membra vr̄a ſeruire immūdicie et iniqui tati ad iniquitatē. ita nūc exhibete mēbra veſtra ſeruire iuſticie in ſanctificatōnem. Nam ſcribit̉ Deutro. xxv. Scd̓m menſuram peccati plagarū erit modus. Nam ſi peccaſti in corde cōſentiendo: in ore loquendo. in oꝑe implendo. ecōtra peniteaſ corde cōterēdo: ore cōfitendo: oꝑe ſatiſfa ciēdo. ſic̄ fecerat heſter Heſter. xiiij. Om nia loca in quibus antea letari ꝯſueuerat criniū laceratōe cōpleuit: et dep̄cabat̉ do minū deū. Et ſic nos. quia ſcribit̉ Apoc. xviij. Inquantū glorificauit ſe et in delici is fuit intantū date illi tormentū et luctuꝫ Tercio aꝑitur celū de religioſis et ꝑfectis ꝑ religionis ingreſſum vbi regulariter viuūt. quia dicit ſanctꝰ Thomas ī ij. ij. q. vltima. Nam hoc eſt holocauſtuꝫ maximū qn̄ homo diuinis ſeruitijs totali tet ſe mācipat. et excedit omne genꝰ ſatiſfactōiſ. ut habet̉ in decreto. xxxiij. q. ij. ad monere. Nā religioſus offert deo oīa que habet. Primo res tēporales ꝑ pauꝑtatis vptum omnino nihil poſſidendo. ut habet̉ in decre. xij. q. i. dilectiſſimis. In religiōe exiſtens non debet habere denariū ſi non vult ꝑticipare cū anania et zaphia. Act. v. Dicit enim Grego. Uonachus babens obulū nō valet illū. Ideo auguſt. de ꝯmuni vita clericoꝝ. et habetur. xij. q. i. Non dicatis vos habere ꝓpriū: ſed ſint vobis omnia ꝯmunia. Secundo religio ⁊ ſus offert corpus ꝑ votū caſtitatis et abſtinentie ad quas ſe obligat. vt nō ꝯmedere carnes. iacere in ſtraminibꝰ. media nocte ſurgere. et hoc ꝓpter deum. dicens cum apl̓o.i. Corint. ix. Caſtigo corpꝰ me um et in ſeruitutē redigo. Tercis. frangit. liberam voluntatē ꝓpter deū per votū obedientie. Et hoc eſt maximū ꝙ homo frā git liberū arbitriū ꝓpter deuꝫ qd̓ deus ho mini frangere nō vult. ſed relinquit eū in manu conſilij ſui. Eccl̓i. xv. Ideo Anẜ. ī libro de ſimilitudinibꝰ. Sicut qui dat at borem cū fructibus plus dat qͣꝫ qui ſoluꝫ fructū p̄bet. ſic qui dat liberū arbitriū ꝓp ter deum in manus p̄lati plus dat qͣꝫ qui alias multa bona oꝑa ex libera voluntate faceret.i. Regū. xv. Melior eſt obedientia qͣꝫ victima. Augꝰ. Melior eſt vna obe dientia qͣꝫ omnes virtutes.i. omniū virtutum opera. Cōtra obedientiaꝫ ſunt vicia. Dicit enim ſanctꝰ Thomas in ſcd̓a ij. q. clxxxi. ar. iij. Rōnabiliter pōt dici ꝙ ꝑ ingreſſum religionis aliquis cōſequitur remiſſionē peccatoꝝ. Si enim aliquibus elemoſinis factꝭ hō pōt ſatiſfacere de pctīs ſuis: ẜm illud Daniel̓. iiij. Peccata tua

Sermo. xxxx. elemoſinis redime. multomagis in ſatiſfa ctōe ꝓ oībꝰ pctīs ſuffic̄ ꝙ hō dat oīa q̄ hꝫ corpꝰ ſub̓am tꝑalē ⁊ voluntatē liberam. Ideo in vitaſpatrū legitur ꝙ eandē gratiam conſequūt̉ religionem ingredientes quā cōſequūtur baptiſati. Et ſic eis aꝑit̉ celū. Et figurat̉ ꝑ Iohannē euāgeliſtam qui vidit celū aꝑtum Apoca. iiij. qui fuit de numero ꝑfectorū. quia reliquit patreꝫ retia et nauē ꝓpter xp̄m. Mat. iiij. Quar to celum aperit̉ martiribꝰ ſicut beato ſtephano qͥ vidit celos aꝑtos. Hoc priuile gium hn̄t martires ſi patiant̉ mortem ꝓ xp̄o inuenient vitā in celis. Unde augꝰ. Qui orat ꝓ martire iniuriā facit martiri. Sed diceres exquo nr̄is ꝓphus nō martirizant̉ hoīes: que nobis faciēda ſūt ut chriſti martires efficiamūt. Reſpondetur ſextuplex eſt ſpirituale martirium triplex ẜm Grego. et triplex ẜm Dern̄. Primū ſpirituale martiriū ẜm Grego. eſt patiens in aduerſis toleratio. Secun dum eſt afflictorū compaſſio. Terciū ini micorum dilectio. Primū dixi ē patiens in aduerſis toleratio. Greg. Martires eſſe poſſumus ſi patientiā in aīo tole ramus. Et quanto maior aduerſitas cū patientia: tanto maius martiriū. pͣs. xliiij Propter te mortificamur tota die. Naꝫ patientiā habere in aduerſis eſt maiꝰ ſignū gratie qͣꝫ mortuos reſuſcitare. cecos il luminare. leproſos mūdare. De qͦ Greg. Patientiā maiorē reputo miraculis. qꝛ non natura dat patientiā in aduerſis ſed gratia. Dicit em̄ ariſto. viij. ethicoꝝ. Tri ſte fugit natura: ſed impatiētes oſtendūt ſe vacuos eſſe a gratia ꝑ murmuratōem. Grego. Qualis vnuſquiſqꝫ apud ſe late at illata ꝯtumelia ꝓbat. Secundū ſpi rituale martiriū ẜm Grego. eſt afflictorum cōpaſſio. vnde Grego. Qui dolorē exhibent in aliena neceſſitate crucē portāt in mente. Nam tot ſunt vulnera mentis cōpatientis: quot tribulatiōes patientis hominis. Sic maria circa cruce ibū max tit eſt effecta. quia dicit Damaſce. Oīa vulnera que chriſtus ſuſtinuit corꝑe: ip ſa ſuſtinuit mente. Et ſic Iohānes iuxta crucem ibū ſtās factus eſt martit. O qͥs cogitare poterit quantā compaſſionē ba buit: cum vidit illū ita grauiter pati qui ſibi in ſero pedes lauit: corpus ſuū dedit. in cuius pectore requieuit. Et ideo nō ꝑ miſit eū pati. qꝛ compaſſio xp̄i mortis fe cit eum martirē. Et ſic ſi habes cōpaſſionem cum pauperibꝰ ſi ſuſtinēt famem: ſitim: tribulatōnem a malis hominibus qͥ eos ſpoliant. vel quādo vides aliquē peccare chorizando: blaſphemādo: adulterādo: luxuriando. ſuꝑbiendo. vel quādo au dis mala de ꝓximis et eis cōpateris ſignum eſt bonitatis ꝙ ſis membrū chriſti. Unde Grego. Non aliter mēbra chriſti redemptoris noſtri efficiemur: niſi ꝓximis compatiamur. Et quāto quis plus dolorem ꝓximorū ſentit: tanto melior co ram deo exiſtit. Unde grego. Tanto qͥs ꝑfectior: quanto dolores ſentit alienos. Talis fuit apl̓us. ij. ad Corint. xi. dicens Quis infirmat̉ et ego nō infirmor. quis ſcandalizatur ⁊ ego nō vror. quaſi dicere vnicuiqꝫ in neceſſitatibꝰ ſuis comꝑatior. Nam tales ſūt ſpirituales martires cru cem xp̄i gerentes. De quo dicit Grego. Duobꝰ modis crux xp̄i tollitur: cū patiētiam in animo toleramꝰ: ⁊ ꝓximo ꝯdolemus. Terciū ſpirituale martiriū ẜm Grego eſt dilectio inimicoꝝ de quogre. Ferre contumeliā: et odientē diligere eſt martirium in occulta cogitatōne. Nam ſignū magne bonitatis eſt illi optare bonū qui tibi optat malū. et illum diligere qui te odit. et ꝓ illo orare qui te ꝑſequitur ut docuit dn̄s Math. v. Diligite inimicos veſtros: ⁊ orate ꝓ ꝑſequentibꝰ vos ut ſi tis filij patris vr̄i qui in celis eſt. Nā di ligere inimicos eſt iniuriātibus indulgere ex corde. et eſt valde acceptū deo. De quo Grego. Qui peccantibus clemēter indulſerit. nullū peccati veſtigiū in eiꝰ aīa remanebit. Et aug. in ẜmone de beato ſtephano. ꝑ amorē inimici efficierꝭ amicꝰ d̓i

De ſancto Stephano. Item ſciendum adhuc ẜm Dern̄. triplex eſt ſpūale martiriū ſine ſanguinis effuſiōe. primū ē parcitas in vb̓tate. ſcd̓m ē largitas ī pauꝑtate. terciū ē caſtitas ī iuuē tute Dixi primū eſt ꝑcitas in vb̓tate. d̓ quo Dern̄. Quod martiriū grauiꝰ qͣꝫ inter epulas eſurire: inter veſtes algere: inter diuitias pauꝑtatē ſuſtinere ꝓpter deū nō videre delectabilia et nō guſtare cum poſſet eſt ſatis graue. Nam ibi vincit̉ na tura que ſꝑ appetit delectabilia. ꝟbi gr̄a. Sicut iacere in ſtraminibꝰ ꝓpter deū: cū hō poſſet habere tres lectos. bibere aquā ꝓpter deū cū bene poſſꝫ habere vinū. ⁊ ſic de ſingulis. Hoc ſine ſpeciali gr̄a nō poſſet haberi. Similiter ſi hō abundans diuitijs poſſet chorizare. ſuꝑbire: ⁊ carnis voluptatē exercere. et nō vult ꝓpter deuꝫ eſt ſpūale martiriū. Unde ſcribit̉ Eccl̓ici xxxi. Deatus vix qͥ potuit trāſgredi et nō eſt trāſgreſſus: facere mala et nō fecit ¶ Scd̓m ſpirituale martiriū eſt largitas ī pauꝑtate. ſicut vidua q̄ miſit duo minuta in gazophilaciū. Marci. xij. collaudat̉ a ſaluatore plus oībus miſiſſe. quia totuꝫ dedit quod habuit Ex illo pꝫ. ſi pauꝑ dat denariū ex charitate amplius meret̉ qͣꝫ di ues dans florenū. qꝛ habet̉ in cano. iij. q. vij. in grauibꝰ. Affectus offerētis plꝰ pla cet deo qͣꝫ munus. Grego. Cor et nō ſub ſtantiā penſat deus. ſignāter de bonis iuſto labore acquiſitis. De iniuſto vero ha bet̉ in cano. xiiij. q. v. Immolans ex iniquo maculata eſt oblatio. Ideo ꝓuer. iij. Ho nora dn̄m de tua ſubſtātia. nō dicit de ali ena. quia ſcribit̉ Eccī. xxxiiij. Dona iniqͦrum non ꝓbat altiſſimus. Terciū ſpirituale martiriū eſt caſtitas in iuuentute Et hoc eſt deo acceptū ꝓpter grauē impugnatōem carnis: quam iuuenes ꝑſone ſu ſtinent. quia dicit Auerrōis ꝯmentator. Complexio iuuenū eſt calida et humida. ſenū vero ſicca ⁊ frigida. Un̄ iuuenes qui volunt caſte viuere debent domare corpꝰ cū abſtinentijs. De quo ariſto. iij. ethic̄. Tꝑantia eſt magis eligenda in iuuenibꝰ qͣꝫ ſenibꝰ: qꝛ iuuenes plus ꝯcupiſcentijs moleſtant̉. et ſic reſiſtēdo ꝓpter deū mar tires fiunt ꝓpter certamē. qꝛ dic̄ Augꝰ. Inter om̄ia xp̄ianoꝝ certamina duriora ſunt caſtitatis p̄lia. vbi qͦtidiana pugna. rara victoria. quos plus collaudat Amb̓ in li. de officijs. Maior eſt caſtitas virginū qͣꝫ angeloꝝ. angeli ſine carne viuūt. ꝟ gines in carne triūphāt. qͣlis triūphator fuit btūs Stephanus. ut ptꝫ in eiꝰ legēda Sermo XXII. ad idem. Eniat ſuperbos omnis ſanguis iuſtus qͥ effuſuſ ē ſuꝑ terrā a ſanguine abel iuſti vſqꝫ ad ſanguinē zacharie filij barachie. quē occidiſtis inter tēplū et altare. ſcribit̉ Math. xxiij. et legit̉ hodierna die ꝓ euan gelicali officio. Uidemus quia peritꝰ medicus intendēs curare infirmū āmini ſtrat medicinā: nūc dulcem: nūc acerbā. nunc debilē: nunc fortē ꝓ diuerſitate infirmitatū: tēporū: et ꝯplexionū. ẜm ꝙ viderit infirmū eē diſpoſitū Spiritualiter. ſic ihūs xp̄us ſpūalis medicus venit heri in mundū ẜm repn̄tatōem eccleſie: viſitans infirmū genus humanū. De qͦ au guſt. Magnus veīt medicus qꝛ vbiqꝫ iacebat egrotus. Quod ꝯquerebat̉ Iſa. c. i. Om̄e caput languidū et om̄e cor merēs Nam plures ꝓphete affectabant huius medici aduentuꝫ. ut Hieremias. c. xvij. Sana me domine et ſanabor. Similiter et pſal. vi. Miſerere mei dn̄e qm̄ infirmꝰ ſum: ſana me domine. Sed iam venit ꝑ iucarnatōnem dicēs Mathei. ix. Nō eſt opus valentibus medicus: ſed male habentibus. Et preſtitit variā medicinam. nunc dulcē: ut in prima p̄dicatōe Math. iiij. Penitentiā agite: a ꝓpinquabit enim regnū celoruꝫ. Hec erat medicina dulcis ꝓmittens veniā. ſed poſt hoc dedit medi cinā amaram dicēs Luce. xiij. Niſi penitentiam egeritis omnes ſimul peribitis. Sunt enim aliqui qui nō mouentur beni uolentia: ſed ſeueritate. Idcirco fecit xp̄s

Sermo. XXII. ſicut moyſes Deutro. xxviij. proponens primo benedictiones filijs iſrael dicens. Si ſeruaueris mandata dn̄i dei tui. benedictus eris in agro. benedictus in domo. benedictus in cellario. benedictꝰ fructus ventris tui. Deinde ſubiunxit acerbam medicinā ꝓponēs maledictōem di cens. Si nō ambulaueris in mādatis domini dei tui maledictꝰ eris in agro. male dictus in cellario. Ita fecit xp̄us iudeis Primo p̄dicauit eis octo beatitudines. ſed beatitudinē noluerūt adipiſci ꝑ exercicium virtutū. Idcirco in vltima p̄dica tione ſua p̄dicauit eis. viij. ve.i. maledictiones dicens. Math. xxiij. Ue vob̓ ſcride et phariſei qui edificatis ſepulcra ꝓphetarū et ornatis monumēta iuſtoꝝ ⁊cͣ. vos impletis menſurā patrū vr̄orum. Idcir co p̄ſens euangeliū bene ſeqͥtur euāgeliū heſterna die lectū. Heri audiuiſtis quō dixit angelus. annūcio vobis gaudiū ma gnū quod exit omni ppl̓o. quia natus ē vo his xp̄s ſaluator. Hec erat medicina dulcis: plena omni gaudio. qꝛ deus pr̄ miſit filiū ſuum in mundū ad ſaluandū genus humanū. Iohan. iij. Sed iudei indurati non ſuſceperūt eum: ut habet̉ Iohā. i. In ꝓpria venit: ⁊ ſui eū nō receperūt. ꝓp tex quod hodie incutit̉ eis timor ⁊ medi cina acerba. ut qͥ nolunt ꝯuerti amore. ſal tem retrahant̉ a pctīs timore et cōminatōne dicens. Ueniet ſuꝑ vos omnis ſanguis iuſtus ⁊cͣ. In ſumma euāgelij duo innuunt̉. Primo xp̄i clemētia inex plicabilis. ſecūdo iudeoꝝ malicia irreuocabilis. Primū patet in principio. ſecun dum tangit̉ ibi. ihrl̓m ibrl̓m. De primo dicit. In illo temꝑe.ſ. feria tercia pꝰ palmarū: poſtqͣꝫ xp̄us mane redijt de bethania in ihrl̓m. et correxit phariſeos clericos et laycos et ſcribas: denunciās eis multiplex ve. Dicit Symon de caſſia. Ue in ſacra ſcriptura ſignificat eternam damnatōnem. Et videns ihūs ꝙ in ſua correctōe nihil ꝓficeret. tūc dixit ad tur bas iudeorū et principes ſacerdotū. Ecce ego mitto ad vos ꝓphetas. quaſi dice ret ẜm Haymonē. prius qͣꝫ indutꝰ carne venirē in mundū miſi ad vos patriat chas: quos nō eſtis ſecuti in virtuoſitate vite. Deinde miſi vobis moyſen huic nō credidiſtis Pꝰ hͦ miſi vobiſ ꝓphetas bos reſpuiſtꝭ. nūc ꝟo me verū filiū dei ne gaſtis. et cruci tradere tanqͣꝫ malefactorē conſpiraſtis. Sed ut ꝯgnoſcatis quātū affecto ſalutē vr̄am. Ecce mitto ad vos ꝓphetas et ſapiētes et ſcribas.i. apl̓os ⁊ martires meos. Et dicūt̉ ꝓphete ꝓpter futuroꝝ reuelatōem. qꝛ.ſ. penas reproborū. et merita iuſtoꝝ denūciabant. Itē di cunt̉ ſapientes ꝓpter xp̄i agnitōem qͥ eſt ſapiētia dei patris. eo ꝙ omnes theſauri ſapiētie et ſciētie in eo ſunt reconditi. ut habet̉ ad Colocen̄. ij. Et dicunt̉ ſcribe. qꝛ legem dei ſcriptā intellexerūt. ut habetur Lu. vlti. Aperuit eis ſenſum vt intellige rent ſcripturas. ſubdit. Et ex illis occide tis ⁊ crucifigetis et flagellabitis in ſinagogis vr̄is. qd̓ et factū eſt. Nam iacobuꝫ fratrē iohānis occiderunt gladio. Actuū xij. Petrū et andreā crucifixerunt. ⁊ pau lum flagellauerūt. ut habet̉. ij. ad Corin. xi. Ter virgis ceſus ſum. Similiter ⁊ alios flagellauerūt. et ꝓhibuerunt ne loq̄rent̉ in nomine hieſu. Qui ibant gauden tes a cōſpectu concilij: quoniā digni habiti ſunt ꝓ nomine chriſti cōtumeliā pati. Actuū. v. et ſubdit. Et ꝑſequemini de ciuitate in ciuitatem. Hoc factū eſt. quia expulerūt eos de iudea: et ad gentes migrare fecerunt. iuxta illud Actuū. iij. Uo bis oportebat primuꝫ loqui verbum dei. ſed quoniā repuliſtis illud: et indignos feciſtis vos. ecce cōuertimur ad gentes. Ideo ſubdit. vt veniat ſuꝑ vos omnis ſanguis iuſtus. id ē vltio omnis ſanguinis iuſti. Et hoc ideo ꝓpter effuſione innocentis ſanguinis chriſti. Ratio qꝛ qͥcquid iuſticie aūt virtutis fuit in alijs ſanctis abundanter fuit in xp̄o. ut habetur in euangelio Iohā. iij. Non ad menſuram datus eſt ei ſpūſſanctus. De alijs ſanctis

De ſancto Stephano. ſcribit̉.i. ad Corint. xij. ꝙ diuiſiones gratiarū ſunt. de xp̄o vero ſcribit̉ ad Colocē. i. Ipſe eſt in omnibus primatū tenēs. qꝛ in ip̄o complacuit toti trinitati omnē plenitudinē inhabitare. ſcilicꝫ gratie et glorie. et per eum omnia reconciliari. Idcir co merito effuſio omnis ſanguinis iuſtiredundat in eos a ſanguine abel iuſti vſqꝫ ad ſanguinē zacharie filij barachie quē oc cidiſtis inter templū et altare. Dicit hie ro. Abel iſte fuit frater caym qͥ eū occidit Gen̄. iiij. Sed zacharias fuit filius Ioiade ſacerdotꝭ. de quo habemꝰ. ij. ꝑ alipo. xxiiij. Et vocatur Darachias qͣſi bn̄dictū donū: rōne iuſticie. vel fuit forſitan binomius Sed diceres qͣre iſti duo me morant̉ p̄ ceteris. Rn̄det̉ triplici de cauſa. Prīo rōe ꝯmunitatis. ſecūdo rōe ſin gularis ꝓprietatis. tercio ratōe gͣuitatis. Primo rōne ꝯmunitatis. qꝛ abel fuit paſtor ouiū in cāpo occiſus. Zacharias ſacerdos. ꝑ bos ſignificant̉ omnes martires laycalis ⁊ ſacerdotalis ordinis. quorū ſanguis ſuꝑ illos veniet. Scd̓o ratōe ſingularis ꝓprietatis: ẜm Criſo. cū mor te xp̄i. quia ſicut abel occiſus eſt a fr̄e ſuo Cayn ex inuidia. et ſic iudei xp̄m Math. xxvij. Sciebat pilatuſ: qꝛ ꝑ inuidiā tradi diſſent eū. Similiter ſicut zachariā hominē ſanctū lapidauerunt in loco ſancto. ſic xp̄m iudei ſanctū ſanctoꝝ ī loco ſancto i. in hieruſalē. Tercō ẜm Mat. de Crac̄. rōe grauitatis.ſ. culpe. Nam maius peccatū eſt ꝯſanguineū occidere qͣꝫ extraneū. bn̄factorē qͣꝫ inimicū. Sicut abel occiſus eſt a fratre. ſic xp̄us a fratribꝰ ſuis.ſ. iude is ex quibꝰ natus ē. Et zacharias a Ioas rege. cui pt̄ ſuꝰ multa bona fecit. Sic xp̄s occiſus a iudeis: quibus infinita bona on̄ dit a patre celeſti. De quo Iohā. x. Mul ta bona oſtendi vobis ex patre meo propter qd̓ opus vultis me lapidare. Ip̄i vero nō potuerūt negare. ſed reſponderunt. Nō ꝓpter bonū opus lapidamus te: ſed ꝓpter blaſphemiā. Idcirco eo maiꝰ peccatū quāto plura ſuſceperūt bona De quo Seneca. Nō eſt maius peccatū qͣꝫ ad be neficia dei eſſe ingratū. Id̓o ſubdit. Amē dico vobis: venient hec omnia ſuꝑ generatōnem iſtam.ſ. iudaicā Sed diceres que ſunt hec omnia. Rn̄detur ẜm Criẜ ſuꝑ Matheū. hoc poteſt intelligi duplicitex. Primo rōne ꝓmiſſi. ſecūdo rōe meriti. Primo ratōne ꝓmiſſi. quia omnia bona que ꝓmiſſa ſunt ſingulis generatōi buſ ab initio mūdi: illis ſunt data qͥ xp̄m receperunt. ſic omnia mala veniēt ſuper illos qui xp̄um repulerunt. Secūdo rōe ⁊ meriti Nam ſicut om̄is iuſticia ſanctoꝝ tantū mereri nō potuit quātum gratie da tum eſt hominibꝰ in xp̄o. quia ſcriptū eſt Sapiētie. vij. Uenerūt mihi om̄ia bona pariter cū illa.ſ. diuina ſapiētia. ſic peccata omniū impiorū tantū demereri nō potuerunt quantū meruerūt iudei ex morte xp̄i. ex eo ꝙ in chriſto ꝯtinebatur genera lis iuſticia omniū ſanctoꝝ p̄cedentiū ⁊ ſe quētiū. Idcirco ẜm Criſo. ſequunt̉ ex il lo tria correlaria. Primū correlariū qd̓ e licit̉ eſt: ꝙ nec diluuiū vniuerſale: nec ali qua pena corꝑalis iudeis vel gentibꝰ qͣ af flicti fuerūt fuit ſimilis pene huicquam a romanis iudei ꝑtulerūt cū crucifixerunt tot ꝙ loca defecerūt. ⁊ triginta iudeos ꝓvno denario vendiderūt: ut dic̄ Ioſephꝰ in libro de iudaico bello. Correlariū ſecūdum quod elicit̉ eſt: ꝙ dn̄s nō ſtatim punit peccata alicuiꝰ gentis vel ciuitatis. iō vt poſtea grauius puniat ſi ſe non emendet. vt factū eſt de iudeis. quibus pepercit. xlij. annos. Correlariū terciū: ꝙ ſepe dn̄s deus punit peccata parentū in filijs. ut habet̉ Exodi. xx. Ego dn̄s fortis zelotes: viſitans iniquitatē patrū in filios in terciam et in quartā generationē Sed diceres. tamē habet̉ Ezechiel̓. xviij. Fili us nō portabit iniquitatē patris. Reſpon det ſanctus Thomas dicēs. verū eſt vbi filij patres non imitant̉ in paternis exceſ ſibus. vbi vero eos imitātur pro eis puniunt̉ corꝑaliter. qꝛ ẜm corpꝰ ſunt res pa rētū. et etiā eternal̓r ẜm imitatōeꝫ vicioꝝ

Sermo. XXII. Dixi ſcd̓o tangit̉ iudeoꝝ malicia irre uocabilis dicēs Ibrl̓m ihrl̓m. Nota du plicat hͦ ꝟbuꝫ ihrl̓m. Primo ẜm Criſo. rōe dilectōis et ꝯpaſſionis. qꝛ eos dilexit. iuxta illud pͣs. lxxxvi. Diligit dn̄s por tas ſyon ſuꝑ oīa tabernacula iacob. Et cō patiebat̉ eis. qꝛ ingͣti fuerūt ſue dilectōi. ut impleret̉ illud p̄s. cviij. Retribuebāt mihi mala ꝓ bonis et odiū ꝓ dilectōne. Scd̓o duplicat ibrl̓m rōne duplicis ꝑſecutōis. qꝛ ꝑſecuti ſunt xp̄m et ſanctos eius dupliciter corꝑaliter ⁊ ſpūaliter. cor paliter occidendo. ſpūaliter mēte inuidēdo. Idcirco pctm̄ eoꝝ aggrauat̉ ex multꝭ. Prīo rōe gentis. qꝛ ihrl̓imitani fuerunt nō babilonici. fuerūt iudei nō gētiles. fu erunt ſciētes nō ignorātes. qꝛ ihrl̓m fuit mgr̄a legiſ. Unde hēt̉ Iſa. ij. De ſyon ex ibit lex: ⁊ ꝟbū dn̄i de ihrl̓m. Idcirco pec catū eoꝝ maius. ut habet̉ Iaco. iiij. Do nū ſcienti et nō faciēti peccatū eſt illi. Se cūdo aggrauat̉ eoꝝ pctm̄ rōe interp̄tatio nis noīs. qꝛ ihrl̓m interp̄tat̉ pacifica. ip̄i aūt occiderūt regē pacis. ꝓpter qd̓ ratiōe aggrauatōis pctī eoꝝ ut elicit̉ hic in textu ibrl̓m habuit. v. noīa. Primo fuit ſanguinaria ab interfectōe. et notat̉ in textu cū dicit. q̄ occidis ꝓphetas. et lapidas eos qͥ ad te miſſi ſunt. Si em̄ hoſtes vel p̄dōes occideres nihil eſſet. ſed ꝓphetaſ. iō Iſa. c. i. Quō facta eſt meretrix ciuitas fidel̓ Olim iuſti habitabāt in ea. nūc aūt homi cide. Ideo ꝯminat̉ eis ꝓpheta Ezechiel xxiiij. Ue ciuitati ſanguinū cuius ego gͣndem facio pirā.i. intenſum ignem. Scd̓o vocat̉ hec ciuitas ꝑfida et rebelliōis. et tā gitur ibi. quotiēs volui ꝯgregare filios tu os et noluiſti. ecce ꝯͣdictio. De qua pͣs. liiij. Uidi iniqͥtatē et ꝯͣdictōem in ciuitate. Nā deus omni tꝑe voluit eos ꝯgrega re ad ſe. Prīo ꝑ legē nature. ſcd̓o ꝑ legē ſcripture. Tercio ꝑ legē gr̄e. Sed noluerūt. ideo arguit eos Stephanꝰ Act. vij. Dura ceruice et incircūciſi cordibꝰ ⁊ auribus. vos ſꝑ ſpūiſancto reſtitiſtiſ. quem ꝓphetarū non ſunt ꝑſecuti patres veſtri. De quo Criſo. ſuꝑ pn̄ti euāgelio dic̄. O ihrl̓m miſi ad te Ilaiā ⁊ ſecaſti eū. Hieremiā et lapidaſti eū. Ezechielē et tractū ꝑ lapides excerebraſti eū. Quō ergo ſana beris. q̄ nullū medicū admittis. ſed medi cos occidiſti. medicinā ſpreuiſti. iō nō ſa naberis. Hiere. xv. Ihrl̓m qͥs medebit̉ tibi. aūt quis contriſtabit̉ ꝓ te. aūt quis ibit ad rogandū ꝓ pace tua. q. d. nullus. qꝛ fuit ciuitas rebellionis. Tercio ihrl̓m ruit ingrata ⁊ paruipenſiōis. Nā ꝑuipen debat bona q̄ xp̄us ei impendebat. ⁊ nota tur in textu cū dicit. Uolui ꝯgregare filios tuos quēadmodū gallina cōgregat pul los ſuos ſub alis. Nā gallina pullis ſu is multa bona exhibet. Et ſic xp̄us om̄ibꝰ iudeis et gentibꝰ. Primo pullos a miluo ꝓtegit: alas extēdens. ſic xp̄s extēdit alaſ ſuas.i. manus in cruce ad ꝓtegendū nos a miluo.i. dyabolo. qd̓ deſiderabat pͣs. di cens pͣs. xvi. Sub vmbra alaꝝ tuaꝝ ꝓtege me. Scd̓o ꝓpter dilectōem pullorū egrotat et infirmat̉. et ſic xp̄us ꝓpter noſ Iſaie. liiij. Uere lāguores nr̄os ip̄e tulit. Tercio plus de pullis cibādis qͣꝫ de ſeip ſa cogitat. Et ſic xp̄us aridus māſit ī cru ce. De quo pͣs. xxi. Aruit tanqͣꝫ teſta vir tus mea. et nobis ꝓuidit de cibo aīe. De quo Ioh̓. vi. Caro mea vere ē cibꝰ Quar to ꝓpter dilectōnem pulloꝝ ſit rauca. Et ſic xp̄us ꝓ nobis in cruce. de quo pͣs. lx. viij. Laboraui clamās: rauce facte ſūt fau ces me ¶ Quinto ꝓpter dilectōem pullo rū plumis ſe ſpoliat. Et ſic xp̄us ꝓ nobiſ in cruce nudus pepēdit. Un̄ pͣs. xxi. Diui ſerūt ſibi veſtimēta mea. Sexto ꝓpter di lectōem pulloꝝ hyſpida apparet ⁊ dinormis. et ſic xp̄us ꝓ nobis in cruce. de quo Iſa. liij. Uidimus eū nō habentē ſpeciem neqꝫ decorē. ſed tāqͣꝫ leproſum reputauimus eum. Ecce ingͣti fuerūt dilectiōi dei. Hoc ꝯq̄ritur Iſaias. c. v. dicēs. Nūc em̄ habitatoreſ ibil̓m ⁊ viri iuda iudicate in ter me et vineā meā. qͥd eſt qd̓ debui vltra facere vinee mee. expectaui ut faceret vuas et fecit labruſtas. et hͦ eſt qd̓ dicit.

De ſanctoStephano. ⁊ noluiſti. Ecce ꝯtēptus oīm bonoꝝ ⁊ ingratitudo eoꝝ. Quarto ihrl̓m fuit ciuitadeſerta et deſolatōis. et notat̉ in textu cū d̓r. Ecce relinqͣtur vobis domus vr̄a deſexta. Criẜ. ꝑ domū intelligit templū. licꝫ ſit domus ſua ut habet̉ Mat. xxi. Domꝰ mea domus oratōis vocabit̉. attn̄ ꝓpter abuſum dicit domū eoꝝ. qꝛ nō cultū diui nū. ſed ambitionē et q̄ſtum in ea exercebant. ẜm illud Iohā. ij. Uos feciſtis domū meā ſpeluncā latronū. Hec domꝰ fuit deſerta tꝑibus titi et veſpaſiani: cū non māſit lapis ſuꝑ lapidem in tota ciuitate. Nūc aūt nō ſolū deſexta eſt edificio ſꝫ ſacrificio. et habitatoꝝ numero: ⁊ regū p̄ſidio: ⁊ ꝓphetaꝝ eloquio. de quo p̄dixit hie remias Tren.i. Quō ſedet ſola ciuitas plena ppl̓o qͣſi vidua dn̄a gētiuꝫ. et Iſa.i. Terra vr̄a exit deſexta et ciuitates veſtre ſuccēſe igni: regionē vr̄am corā vobis ali enī deuorāt. et deſolabit̉ ſicut in vaſtitate hoſtili. et derelinqͣtur filia ſyō ſic̄ vmbra culū in vinea. Quinto ihrl̓m facta eſt ciuitas odioſa et repulſionis. et notat̉ ī textu cum dicit̉. Dico vobis nō me videbitis āmodo donec dicatis. bn̄dictus qͥ ve nit in noīe dn̄i. Hoc p̄t intelligi dupliciter. Primo de hūanitate. ſcd̓o de diuīta te. Primo de hūanitate nō videbitꝭ me in hūanitate.ſ. corꝑaliter āmodo.i. vſqꝫ in diē iudicij. vbi dicetis: velitis nolitis. Dn̄dictus qͥ venit in noīe dn̄i. hͦ eſt ẜm Criẜ. ꝙ cognoſcetis me et videbitis ī effectu me eſſe filiū d̓i bn̄dictū. Nā licꝫ ma li nō videbunt diuinitatē in iudicio ꝯgno ſcent tn̄ ex maieſtate et ptāte effectu diui nitatis. Scd̓o exponit̉ d̓ diuinitate. q. diceret. nō videbitis diuinitatē meā in claritate eterna. donec dicatis. bn̄dictus qͥ venit in noīe dn̄i.i. donec cōfitemī me per fidem ſpem et caritatē eſſe filiū dei: quem pater miſit in mundū ad manifeſtandum nomē ſuū. qꝛ viſio diuinitatis correſpon det fidei. iō Iſaie. vij. Si nō credetis nō ꝑmanebitis. Oremus igitur vt credamus ut cōfiteamur eum eſſe filium dei. ut contēplemur faciem eius ineternum. Sermo XXIII. ad idem. Cce mitto ad poſ ſcribas et ꝓphetas et ſapiētes. et ex illis occidetiſ. Mat. xxiij. Mo raliter dn̄s mittit nobis nūcios: qͥ vocāt nos ad ſalutē. Pris ꝓphetas.i. tribu lationes qͥ nos vocāt ad ſalutē. Gre. Ma la que nos hic p̄mūt ad deū ire ꝯpellunt. pͣs. xv. Multiplicate ſunt infirmitates eo rū: poſtea accelerauerūt. Iſti ꝓphete ꝓphetāt nobis duo. Prīo pctī remiſſiōeꝫ Thob̓. iij. In tꝑe tribulatōis peccata dimittis. Dern̄. Uult ut flagellemur: ut a pctīs purgemur. Tu nō facis tāta bona ꝑ que poſſis expiari. id̓o mittit ꝓphetas.i. tribulatōes. Greg. Magis meritoriū eſt bn̄ pati qͣꝫ bn̄ agere. Scd̓o ſpei ſolidatio nē. Gre. Tanto ſpes ſolidior in deū ſurgit: qͣꝫto maiora ꝓ illo quis ꝑtulit. qꝛ ſcri bit̉ Iob. v. Increpatōem dn̄i nō reprobes. ſubdit. Deatus hō qͥ corripit̉ a dn̄o. Sed heu plures ſunt qͥ illos ꝓphetas nō ſequunt̉. ut impatiētes: maledicētes. de qͥ bus Gre. Illoꝝ ſuppliciū eſt eterne pene initiū. ut habet de pe. di. iij.§. autoritas. Scd̓o dn̄s mittit ſapientes: ⁊ ſcd̓m nunciū.i. multitudinē inſpirationū Iob xxxij. Inſpiratio oīpotētis dat intelligen tiā.ſ. mali vitādi: ⁊ boni agendi. Ꝙ ſi ille nūcius nō veniret qͥs ſe meritorie ꝯgnoſcere poſſet: nullus. De quo gre. xvij. mo ra. Si lumen p̄ueniētis gr̄e nos nō irradiaret. mens nr̄a in pctī tenebris obſcura remaneret. ſed deus freq̄nter mittit illuꝫ nunciū. Aug. Deus qd̓ ſuum ē ſꝑ inſpirat. ſi eſt qui recipiat. Augꝰ. Dei vocatio ē occulta inſpiratio. Tercio mittit ſcri bas.i. doctores ⁊ p̄dicatores ꝓponentes ꝟbum dei. de quibus Ioh̓. xx. Sicut me miſit pater. ſic mitto vos in mundū.ſ. p̄dicare ꝟbum dei. Ro. xv. Quecūqꝫ ſcri pta ſunt ad nr̄am doctrinam ſcripta ſunt Sanctus tho. ꝑte. i. q. i. ar. ix. Maior co gnitio nō habet

XXIII. Sermo. in ſacra ſcriptura. Greg.i. mora. Sacra ſcriptura oculis mētis qͣſi ſpeculū p̄ponit̉ vt interna facies videat̉ an̄ feda ſit l̓ pulcra. Sed heu hos ſcribas flagellāt.ſ. ling uis detractorijs. Audi Mat. x. dicit dn̄s Qui vos audit me audit. Nō vos eſtis qͥ loquimi. ſed ſpūs patris vr̄i. Ezech. iij. Noluerūt audire te: qꝛ noluerūt audire me. in cano. xi. q. iij. Quicūqꝫ ꝯtriſtauexit doctorem veritatis: ſpm̄ dei ꝯturbat. Gala. v. Qui vos ꝯturbat portabit iudi ciū qͥcūqꝫ eſt ille Quartus nūciꝰ ē pia petitio. Iob. xxi. Audite q̄ſo ẜmones me os ⁊ agite pn̄iam. Sed heu nō attēdunt illud qd̓ ꝯq̄rit̉ Hiere. xv. Laboraui rogāſ tn̄ a vijs ſuis nō ſunt reuerſi. Criẜ. Si n̄ audis eū ꝓ te ſupplicantē: quō audiet te orantē. Quītus nūcius eſt dura ꝯminatio. Iſa.i. Si nolueritis ⁊ ad iracūdiā me ꝓuocaueritis gladius deuorabit vos gladiꝰ.ſ. iuſticie. De qͦ pͣs. vij. Niſi conuerſi fueritis gladiū ſuū vibrabit: arcū ſu um tetēdit.ſ. diuini iudicij. De tali comminatōe dicit̉ Lu. xiij. Niſi pn̄iam egeri tis: oēs ſimul ꝑibitis. Sextus miciꝰ eſt gr̄e et glorie ꝓmiſſio. ꝓmiſit em̄ gr̄am Iſa. i. Quieſcite ꝑuerſe agere: diſcite benefacere. ⁊ ſi fuerit pctā vr̄a ut coccinū qͣi nix dealbabunt̉. ꝓmiſit gr̄am Math. xi. Uenite ad me omnes qͥ laboratis ⁊ onerati eſtis ⁊ ego reficiā vos. Item ꝓmiſit gl̓iam Iſa. lxiiij. et. 1. Corin. ij. Oculꝰ nō vidit nec auris audiuit: nec in cor homīs aſcēdit q̄ p̄parauit deꝰ diligētibꝰ ſe. Gre. Si ꝯſideramus q̄ ꝓmittunt̉ in celis vileſcūt oīa in terris. Sed heu aliqͥ obſtina ti ſunt: ut fuit regina Uaſthi. Heſter.i. Aſſuerus fecit gͣnde ꝯuiuiū. et vaſthi. i. aīa peccatrix noluit venire. ſꝫ fecit ꝯuiuiū femīaꝝ.i. ꝯcupiſcentiaꝝ carnaliū. Uaſthi paruipendit nūcios aſſueri ⁊ eunuchos miſſos. et ſic aīa peccatrix paruipēdit cōminatōes et ꝓmiſſiones dei. pͣs. cv. Pro nihilo habuerūt terrā deſiderabilē. Occi dunt inſpiratōes. et flagellāt ſcribas.i. p̄dicatores. Crucifigūt ꝓphetas.i. tribula tōes ꝑ impatientiā murmurādo dicētes O dn̄e qͥd tū ꝑmittis ſuꝑ me. ſed neſciūt dictū Aug. in enchiridion. Adeo bonꝰ eſt deus vt nō ꝑmittat malū qͥn vult elicere bonū. Sed heu ꝯq̄rit̉ dauid dicens pͣs. xci. Uix inſipiēs nō ꝯgnoſcet: et ſtultus nō intelliget hec. pͣs. xxxv. Noluerūt intelligere ut bn̄ agerēt: meditati ſunt iniqͥtatē ī cubilibꝰ ſuis. Iob. xix. Seruū meū vocaui ⁊ nō rn̄dit mihi. ſed ve talibꝰ: qꝛ maledicunt̉ Hiere. xi. Maledictus vix qͥ nō audierit ꝟba pacti huius. ꝓpter qd̓ di cet̉ eis. ihrl̓m ihrl̓m q̄ occidis ꝓphetas: et lapidas eos. Deda. Quot malos cogitas tot lapidas. quotiēs volui congregare filios tuos.i. vires aīe.ſ. intellectū me moriā et voluntatē. vbi dicit Aug. Largiſſima dn̄i miẜicordia multa nobis peccatoribꝰ impedit bn̄ficia. pctōres expectat benigne reuocat. hilariter ſuſcipit. plene ignoſcit. gr̄am ſine meritis tribuit. grati am multiplicat: multiplicatā ꝯſeruat. cō ſeruatā coronat. hec ille. qͣſi diceret. Recogita quō de celo deſcēdit: de throno glo rie in p̄ſepiū. de p̄ſepio ad crucē. ⁊ latus aꝑire fecit. Dicit Anẜ. Quid miẜicordi us dici poterit peccatori eternis ſuppliciis deputato. qͣꝫ accipe filiū meū vnigenitū et da ꝓ te. et filius dicit. p̄ſto ſum. id ē ꝑatus. accipe me: ⁊ redime te. hec ille. et noluiſti.i. in ꝓpria et praua volūtate ꝑſti tiſti. Sicut heri annūciata eſt pax hoībꝰ bone volūtatis. ſic hodie pena illis qͥ ſunt praue voluntatis. de qͥbꝰ ſubdit. Ecce relinquet̉ vobis domus vr̄a deſerta.i. con ſciētie ſpoliant̉. et āmodo nō videbitꝭ me ſ. cū gr̄a. ſed cū iuſticia. qn̄ dicētis velitis nolitis morte appropinqͣnte: iudice aſſiſtē te. benedictus qͥ venit in noīe dn̄i. O ſi ẜuiuiſſes dn̄o deo. tūc.i. in hora mortꝭ forſitan non habebis gr̄am nec tꝑus nec vo luntatē: nec memoriā. De qͦ aug. Hac animaduerſione ꝑcutit̉ peccator: ut moriens obliuiſcat̉ ſui. qui dū viueret oblitꝰ eſt dei. ergo qͥ nūc ꝯtēnit miſcd̓iam inueniet iuſticiā. Ideo augꝰ. et habet̉ de pnīa

De ſancto Iohāne euangeliſta di. i.§. poteſt. Hoc ꝑtinet ad dei iuſticiā ut nunqͣꝫ careant ſupplicio qͥ noluerūt carere peccato. et de pe. di. vij.§. nullus ī fi ne. Qui ſꝑ ſine charitate. plenus iniqͥtate: torquebitur ſine fine. De ſancto Iohāne euangeliſta Sermo XXIIII Onuerſus pe trus vidit diſcipulū quē dili gebat ihūs. Ioh. vlti. ⁊ legit̉ hodierna die ꝓ euāgelicali officio In ſumma euāgelij duo innuunt̉. Prīs innuit̉ petri interrogatio amoroſa. ibi. dn̄e hic aūt qͥd. Scd̓o ſubiūgitur xp̄i reſpon ſio glorioſa. ibi. ſic euꝫ volo manere. De primo dicit. In illo tꝑe.ſ. pꝰ xp̄i reſurrectōem p̄ndentibꝰ diſcipulis fruſtra. et tota nocte in piſcatōe laborātibꝰ. ⁊ ihūs ſtāſ in littore dixit. mittite in dextram nauigij rethe et inuenietꝭ. et ꝯcluſerūt multitudinē piſciū. Illis aūt egreſſis ad terrā inui tauit ad prandiū. et inter prādiū ter interrogauit petrū an ip̄m amaret. et tercio amorē ꝯfitēti. quia ter eū negauerat. tercio paſcēdas oues ſibi ꝯmiſit: ⁊ deinde ꝙ ꝓ eaꝝ ouiū cura paſtorali vſqꝫ ad martiriū crucis eſſet ꝑuēturus intimauit dicēAmen dico tibi. cū eſſes iunior cingebas te: ⁊ ambulabas vbi volebas. cū aūt ſenu eris extēdes manus tuas ⁊ alius te cīget. ⁊ ducet quo tu nō vis. Hoc aūt dicebat ſignificās qͣ morte clarificaturus eſſet eū. et ꝓtinus ſubiūxit dicēs. ſeq̄re me. gloſa Aug.ſ. patiēdo ꝓ me martiriū crucis. Nota xp̄us natus eſt in mundū ut pateret̉ ꝓ nr̄a ſalute. ut patꝫ Iſaie. ix. ꝑuulꝰ natus eſt nobis cuius prīcipatus ſuꝑ humerū eius.i. crux. ⁊ Iſa. xxij. Dabo clauē domus dauid ſuꝑ humeruꝫ eius. Et iſta clauis eſt crux xp̄i: quā in humeris geſſit ⁊ nobis ianuā regni aꝑuit. Iō ꝑ ſe dixit Luce vlti. Nōne oꝑtuit xp̄m pati: ⁊ ſic intrare gl̓iam ſuā. Sic ⁊ nos. dicit enim Bern̄. Si nō peꝑcit filio nūquid ꝑcet ne qͣꝫ ſeruo. q. d. non. Nam pn̄s tꝑus ē tem pus paſſionis et martirij ꝑ qd̓ veniemꝰ ad conſolatōem. ideo dixit Mat. x. Qui nō accipit crucē ſuā et ſeqͥtur me nō ē me dignus. Idcirco ad hoc figurādū triplex feſtū ſequit̉ feſtū natiuitatis xp̄i. ad ſigni ficandū ꝙ triplices ſunt martires. aliqui ſunt martires actōe et volūtate: ut ſctūs Stephanus. Aliqͥ volūtate ⁊ nō actōne. ut btus Iohānes. Aliqͥ actōe et nō volūtate: ut innocētes. De qͥbus dicit ſanctus Thomas. in. ij. ij. q. cxxiiij. ꝙ martirij glo tiā ſunt adepti. Nā qd̓ in libero arbitrio defecit. hoc gr̄a dei īpleuit. nā effuſio ſang uinis ꝓpter xp̄m gerit vicē baptiſmi. de qͥbus Aug. in ẜmone de epiphania. Licꝫ nō habuerūt etatē ut in xp̄m crederēt. ha bebant tn̄ carnē in qua ꝓ xp̄o paſſionē ſuſtinerent. ideo oꝑtet ꝙ ſit paſſio. qꝛ dicit Gre. Si ſine flagello nō exijt qui ſine pec cato venit. quō digni flagello nō erunt qͥ in peccato vixerūt. ꝓpter qd̓ habet̉ Actu. xiiij. Per multas tribulatōes oꝑtet nos intrare regnū dei. et apl̓s. ij. Cor. i. Si ſocij paſſionū eſtis eritis ⁊ ꝯſolatōis. Et hͦ eſt qd̓ dicit̉ petro. ſeq̄re me. Sed heu cōqueritur Dern̄. dicēs. Dn̄e om̄s volunt ad te venire. pauci pꝰ te ire. oꝑtet tn̄ fore vel ꝑ paſſionē illatā: innatā: vel volūtarie aſſumptā. iuxta illud apl̓i. ij. ad Thim. ij Nullus coronabit̉ niſi qͥ legitime certauerit. Ideo Mat. x. Qui nō accipit cru cē ſuā et ſeqͥtur me nō eſt me dignus. ſub dit. Cōuerſus petrus vidit diſcipulū quē diligebat ihūs ſeq̄ntem ſe.ſ. Iohannē. et ait. dn̄e hic aūt qͥd. Criſo. Petrus dilex it iohannē. iō freq̄nter legunt̉ ſimul fuiſſe in euāgelio. Nā fuerūt ſimul ante paſ ſionē ad parandū paſca. Luce. xxij. Secū do tꝑe paſſionis ſimul introierūt in atriū prīcipis Ioh̓. xviij. Tercio fuerūt ſimul in die reſurrectiōis. Iohā. xx. Currebāt duo ſimul ad monumentū. Ideo deſidera bat eū ſecū habere in mīſterio p̄dicatōis Nota dicit in textu. vidit diſcipulum quē diligebat ihūs. Pro gͦ nota. licꝫ dn̄s deus diligit generaliter om̄s: ut habetur

XXIIII. Sermo. queſſatus eſt Sexto vidit glorie iocūdi. tatē. ibi cū dixit. vidimus gloriā eius qͣſi vnigeniti a patre. Septimo vidit gratie amicabilitatē. ibi. plenū gratie et ꝟitatis Ideo Orige. omelia.i. ſuꝑ Ioh̓. prefert eū paulo dicēs. Paulus raptus ē in terciū celū. iohānes ſuꝑ omne celū. paulus ī paradiſum. iohānes ꝟo in ꝑadiſum ꝑadiſoꝝ. hͦ eſt omnē humanū angelicūqꝫ in tellectu excedit vel tranſgredit̉. Paulus audiuit ꝟba que nō licent hoī loqͥ. Iohā nes audiuit vnū verbū ꝑ qd̓ facta ſūt oīa. et licuit ei illud v̓bum dicere hoībꝰ et predicare. ideo ꝯꝑat̉ aqͥle volāti. Unde caīt eccleſia. Uolat auis ſine meta: ꝙ nec vates nec ꝓpheta euolauit altius. vbi Aug. Si altius volaſſet totus mūdus eū cape nō potuiſſet. Et Orige. Iohānes nō potuit aſcēdere altius niſi totus fieret deus. Sextū priuilegiū eſt generalis ꝑfectō ſanctitatis. qꝛ iohānes omniū ſanctorū ꝑ fectōnes in ſe habuit. De quo petrꝰ dami ani. Quid in ꝟtutibꝰ iohānes incomꝑa biliter nō excedit. Eſt nāqꝫ apl̓s in epl̓is euāgeliſta in euāgelio. ꝓpheta in apocalip ſi. martit in oleo. ep̄us in epheſo. fuit confeſſor et virgo. Ideo canit eccl̓ia. Ualde honorādus eſt btūs Iohannes. Reuera honorādus. qꝛ ip̄m honorabat xp̄us. angelus. totus cetus apl̓icus: ⁊ omniū ſanctorū laudabilis numerꝰ. Prīo honorauit eū xp̄us qꝛ ſupra pectus ſuū reqͥeſcere eū fecit. Secūdo honorauit eū angelꝰ qꝛ ab ip̄o adorari recuſauit et ip̄m cōſeruuꝫ vocauit. Apoc. xix. Uide ne feceris. quia ꝯſeruus tuus ſum et fratꝝ tuoꝝ hn̄tiū teſtimoniū ihū. Tercio honorauerūt eum apl̓i: qn̄ ip̄m et petrū tanqͣꝫ colūnas eccl̓ie ad ſamaritanos miſerūt. ut habet̉ Actuū viij. Quarto eū oēs ſancti honorauerūt. qꝛ ad eius terminū ꝯuenerūt. multomagis noſ eū honorare debemꝰ. qꝛ ip̄e eſt xp̄i amicus. euāgeliſta: martix: ꝯfeſſor ⁊ ꝟgo Ideo criẜ. ſuꝑ Math. Iohānes eſt celi ciues: eccleſiaꝝ colūna. angelus terreſtrꝭ bo celeſtis. Septimū priuilegiū amorꝭ eſt angeli ce figuratio dignitatis qꝛ ꝑ aquilam figurat̉. Apoca. iiij. vbi dicit̉. Quar tu animal eſt ſil̓e aquile volāti. hoc ē iohā nes. Aug. Alij tres euāgeliſte in terriſam bulant cū dn̄o. iohānes ꝟo qͣſi aquila in celū volat. Id̓o petrꝰ damiani. Quis di gne ꝯſiderare valeat qͣnte dignitatis exiſtit ut humilis piſcator ad tantā celſitudi nem ꝑuenit: ut celeſtia ſecreta penetret: ⁊ diuini cōcilij ſecreta hoībꝰ reuelet. iō Auſuꝑ Ioh̓. Iohānes trāſcēdit oīa cacumi na montiū: arboꝝ et terraꝝ. iō ſcribit De trus damiani. In ſpeculatōe diuine eſſē tie ip̄e p̄cellit ꝓphetas: ſuꝑgredit̉ patriarchas. apl̓os ſuꝑat. poſtremo totius hu manitatis intellectū trāſcendit. et illic aci em̄ mētis tendit: quo vix angelica creatu ra ꝑtingere valet. et Qꝛige. Iohannes omnē creaturā viſibilē ⁊ inuiſibilē ſuperat: omnē intellectū penetrat. et qͣſi deifor mis tandem in deū intrauit. Hec ille. Ecce diſcipulus quē diligebatibus Octauū priuilegiū eſt deceſſio ſingularis felicitatis. Et hoc eſt qd̓ dixi: in morte dilexit eū. qꝛ tria priuilegia in morte ſibi exhibu it. Primū eſt ꝙ ip̄m ꝑ ſe ad tꝑus ſue reſolutōnis inuitauit. Unde canit eccleſia. Apparuit charo ſuo iohāni dn̄s ihūs cri ſtus cū diſcipulis ſuis. et ait. Ueni dilecte mi tꝑus eſt ut epuleris cū fratribꝰ tuiſ Scd̓m priuilegiuꝫ eſt qꝛ ip̄m die dn̄ico ad ſeip̄m recepit. Nam hͦ die mūdus aſſumpſit exordiū: mors interitū. ⁊ vita prī cipium. ut dicit Seuerinus: et habet̉ in cano. lxxv. di. c. de die. vbi dicit̉. ꝙ die do minico geſtū qͥcqͥd inſigne a deo factū eſt. Terciū priuilegiū ē ꝙ ip̄ꝫ a morte ⁊ max titio doloris p̄ſeruauit. Et hoc ē ſecū dum mēbrū ſcꝫ rn̄ſio xp̄i glorioſa: cū ſub dit. Sic eū volo manere donec veniam qͥd ad te. tu me ſeq̄re. Ex hͦ dicto aliqͣ eſti mabant iohānē nō debere mori ut dicit̉ ī textū. Exijt ſermo inter frēs qꝛ diſcipulꝰ ille nō morit̉. et hoc nō eſt: qꝛ dicit phūs i. de generatōe. Omne generabile ē corru ptibile. Theop. Omne qd̓ orit̉ moritur.

De ſancto Iohāne euangeliſta et ad Hebre. ix. Statutū eſt omni homī ſemel mori. ideo inqͥxit pͣs. lxxxviij. Quiſ eſt homo qui viuit et nō videbit mortem q. d. nullus. Ideo hūc ſenſum iohānes ꝑ ſe excludit in textu dicēs. Et nō dixit hieſus qꝛ non morit̉. ſed ſic eū volo manere donec veniā. Et hoc aliqui ſic exponūt.ſ. ad iudiciū. Et iſti dicūt ꝙ tranſlatus ſit iohannes in ꝑadiſum: eo ꝙ corpꝰ eiꝰ nō eſt inuentū in ſepulchro. ſed reuertere cū enoch et helia debere ⁊ pati ꝓ xp̄o Sꝫ alij dicūt ꝙ adhuc viuit in ſepulchro. nā terra ſurſum ſcaturit. et dicūt hoc cauſari ex anhelitū. Sed hͦ reprobat Augꝰ. qꝛ ꝑuaꝫ gr̄am xp̄s dilecto ſuo feciſſet. ſi ceterꝭ apoſtolis ingl̓ia regnātibus ip̄e ſub terra dor mire dicat̉. Nā minus btūs eſt ſi dormi ens viuit: qͣꝫ ſi btūs viueret cū xp̄o. Id̓o ille textus ſic eū volo manere donec veni am: intelligit̉ ẜm Criẜ.i. nolo ip̄m ꝑ marticiū ꝯſummari. ſꝫ volo eū manere.ſ. ad p̄dicandū donec veniā.ſ. ꝑ mortē. et recipi am eū in eterna tabernacula. Et factū eſt qꝛ dicit Hiero. ſuꝑ epl̓am ad Gala. Ple nus ſenio.ſ. xcix. annoꝝ foueā intrauit: ⁊ dulciter obdormiuit. Rō ẜm Soccū cur eū a martirio cōſeruauit. Rn̄det in recōpenſam illiꝰ doloris quē ſub cruce ꝑtulit. O quis cogitare ſufficit qͣnta pena eū repleuit dū pijſſimus mgr̄ crucē ſuſtinuit. in cuius pectore priori nocte recubuit: ⁊ ei dulciſſimā matrem ꝯmēdauit. Tercio ihūs dilexit eū poſt mortē. qꝛ ꝯẜuauit eū ab incineratōe. Un̄ leo papa. Ueniēt om nes gentes et obſtupeſcēt miraculū oībꝰ ſeculis inauditū ꝙ in ſepulchro vbi ē do mus vermiū naſcit̉ panis angeloꝝ. Sermo XXV. ad idem Matiſſimus do mini habitabit ꝯfidenter. ſcribit̉ Deutr. xxxiij. c. et applicatur ad honorē btī Iohānis in feſto hodierno In ꝟbis p̄miſſis duo tangunt̉. Prīo ꝓ ponit excellentiā charitatis. ſcd̓o ſubiungit freq̄ntiā ſecuritatis. Primū ibi. amā tiſſimus dn̄i. ſcd̓m ibi. habitabit ꝯfidenter. De primo dicit. Amātiſſimus dn̄i. Uidemus ꝙ ꝑentes filios quos tenerrime diligūt ab om̄i moleſtia cuſtodiūt. ꝓp ter qd̓ ꝑentes thobie doluerūt ꝙ eū pere grinari miſerūt. timētes ne aliqd̓ moleſte accidiſſet ei. ut ptꝫ Thob. xi. Sil̓r iacob incōſolabiliter doluit amiſſo ioſeph quē dilexit valde. Geneẜ. xxxvij. Et qꝛ ſaluator noſter p̄ alijs diſcipulis iohānē dilexit. ꝓpter qd̓ eū a moleſtia violēte mortis ꝯſeruauit. ꝓpter qd̓ d̓r amātiſſimus dn̄i. Pro qͦ ſciendū ꝙ deus nos omēs diligit cōiter. tn̄ aliquos diligit ſingulariter: ut ſanctū iohānem euāgeliſtā. de quo dictū eſt in p̄cedēti ẜmone. Sed diceres. qͥ ſunt tn̄ hij qͥ ſingulariter ab eo diligūtur Rn̄det̉ ſunt hi qͥ ſingulariter eū diligunt iuxta illud ꝓuerb̓. viij. Ego diligētes me diligo. Sūt em̄ diligentes deū in duplici differētia. Aliqͥ diligūt deū cōiter: aliqui ſingulariter. Prīo cōiter. ut ſunt illi qͥ di ligut deū cōi dilectōe que neceſſaria ⁊ ſatis eſt ad ſalutē. Et ſunt tria ſigna cōis dilectōis. Primū vitare mortalia peccata. Scd̓m libenter audire dei ꝟbū. Terciū cuſtodire dei mādata. Dixi primū ſignū dei dilectōis eſt vitare mortalia peccata. de quo pͣs. xcvi. Qui digitis dn̄m odite malū. Dicit em̄ Aug. in omelia. viij. ſuꝑ Iohā. Charitas et pctm̄ mortale opponū tur. ideo ſtare nō pn̄t in eadem volūtate. et niſi vnū radicitus expulſum fuerit reli quū plātari nō poterit. Nā cū incipis deū diligere tūc incipis odire: qd̓ ſibi eſt con trariū.i. pctm̄. ideo ſi adhuc delectaris in peccato mortali.ſ. ſuꝑbia: auaricia: luxuria ⁊cͣ. tūc eſt ſignū ꝙ nō diligis deū. De quo grego. Qui adhuc ꝑ illicita deſideria defluit ꝑfecte deū nō amat. Scd̓m ſignū dilectiōis eſt libēter audire dei verbū. de quo Eccī. ij. Qui diligūt illū ꝯſernabunt mandata illiꝰ. qꝛ amātes delectant̉ in ẜmo nibꝰ amatoꝝ ſiue ſint ẜmones inſpirati. ſiue ſcripti. ſiue exterius auditi. ex illis ca piūt experimentū alioꝝ effectuū. qꝛ dicit

I Sermo. Criẜ. Uos eſt amantiū ut amorē ſuū ſilentio tacere neq̄unt. ꝓpter qd̓ dic̄ ſaluator Ioh̓. xiiij. Si qͥs diligit me ſermonē meū ſeruabit. Si aūt rēnuis dei ꝟbū ſig nū eſt ꝙ nō diligis eū. De quo. ij. Iohā. i. Om̄is qͥ nō ꝑmanet in doctrina xp̄i deū nō amat. qꝛ ſcribit̉ Ioh̓. viij. Qui ex d̓o eſt ꝟbum dei audit. Augꝰ. Uerbū dei eſt ꝓbatoriū ꝑ qd̓ filij dei diſcernunt̉ a filijs dyaboli. Terciū ſignū ē cuſtodire dei mā data. Iohā. xiiij. Qui diligit me mādata mea ẜuabit. qui aūt mādata dei trāſgredi tur ſignū eſt ꝙ deū nō amat. Symon de caſſia. Quid eſt ꝙ dico: diligo regē ſi eiꝰ nō cuſtodio legē. Regis dilectio eſt eiꝰ p̄cepti adimpletio. Et illa ſunt tria ſigna cō munis dilectōis. Et ſi habes illa ſignū eſt ꝙ deū diligis et diligeris ab eo Item ſunt alia tria ſigna ſpecialis dilectōis dei. Primū ſignū eſt oīm tꝑalium abrenūcia tio ꝓpter deū. ita ꝙ nō ſit aliqͣ res trāſito ria et tꝑalis tibi ita chara quin ip̄a in libēter velis relinquere ꝓpter deū ſicut et ſer uare. Nā charitas nō q̄rit q̄ ſua ſunt ſed que ihū xp̄i. i. ad Cori. xiij. qꝛ ẜm Hiero. Perfectus ẜuus xp̄i nihil q̄rit p̄ter xp̄m et talē ſingularē charitatē habuit Iohannes. qꝛ reliquit retia et pr̄eꝫ. Mathei. iiij inqͥt enim Augꝰ. Quātū qͥs deſpicit tm̄ diligit. Ip̄e reliquit mundū. reliqͥt carnē ſibi deſponſatā. Ecce ſingularis ⁊ ꝑfecta eius charitas. De qua gre. viij. moraliū. Ad culmē ꝑfectōis tendunt qui exterius cūcta derelinquūt. ergo a xp̄o merito dile ctus. Scd̓m ſignū ſpecialis dilectōis eſt aduerſitatū patiēs toleratio. ita ꝙ nulla ſit tribulatio et pena qͥn vult eā ita libēter ſuſtinere ſicut euadere. qꝛ dic̄ apl̓us.i. ad Corint. xiij. Charitas oīa ſuffert. Rō qꝛ charitas mentē ab amore hꝰ mūdane vi te auertit. Ideo hoīem qͣſi inſenſibilē red dit. De quo Orige. ſuꝑ epl̓am ad Ro. i. Dū in dei amore ꝑfecte ſumus ſenſū doloris nō recipimꝰ. ut implet̉ illud ꝓuer. xij. Non cōtriſtabit iuſtū qͥcquid ei acciderit. Talē charitatē habuit btūs Iohā nes. Ip̄e em̄ fuit ceſus cum alijs apl̓is ut ſcribit̉ Act. v. Ibant apl̓i gaudētes a cōſpectu cōcilij qm̄ digni habiti ſunt ꝓ noīe ihū cōtumeliā pati. Terciū ſignū ſpecial̓ dilectōis dei eſt nō ſolū aduerſitates patienter pati ſꝫ et mortē. Canti. viij. Fortis eſt ut mors dilectio. et hec eſt ſingula ris charitas et ꝑfecta. De qua Origenes Tāto amor altior qͣnto volūtas ad mortem ſit ꝑatior. Talis fuit charitas btī io hānis. qꝛ habuit paratā voluntatē moriē di ꝓ xp̄o. ut patꝫ in paſſiōe ſibi illata a domiciano in ardore feruētis olei. Nam illa ſingularis et ꝑfecta charitas cauſat hͦ. vt ſi homo nunqͣꝫ deberet p̄miū reciꝑe a deo tn̄ adhuc vellet libēter pati tribulatōnes et mortē ꝓ deo: ut eſſet xp̄o ꝯformis. Et ut ageret charitatiuā retributōem ꝓſua paſſiōe. iō ꝑ ſe ſcribit.i. Iohā. iiij. ꝑfecta charitas foris mittit timorē. qͥ timꝫ nō eſt ꝑfectus. Idcirco ſine timore p̄dica uit ꝓpter qd̓ ſingulariter eū amauit ꝙ di cit̉ amātiſſimus dn̄i. Sed d quē plꝰ dilexit an iohānem vel petꝝ. Rn̄det ſanctus thomas ſuꝑ. iij. ſnīaꝝ. diſt. xxxij. tri. plex eſt differētia dilectōis. Prīa ꝯſiſtit in familiaritatis on̄ſione. ita magis dilexit iohānē qͣꝫ petrū. qꝛ maiora ſigna dilectōis ſibi on̄dit. Scd̓a cōſiſtit in donoꝝ collatōe. et ita magis dilexit petrū. qꝛ maiora dona ei cōceſſit. qꝛ ei eccleſiā ſanctā ꝯmiſit et claues regni celoꝝ tradidit Ter cia dilectio cōſiſtit in p̄cordiali amore. et ita vnūquēqꝫ diſcipulū dilexit. Ioh̓. xiij Cū dilexiſſꝫ ſuos vſqꝫ ī finē dilexit eos. Sed d. plus debebat diligere petrum qꝛ plus dilexit xp̄m. eo ꝙ ſcribit̉ ꝓuerb̓. viij. Ego diligētes me diligo. Et etiā de petro legit̉ illud Iohā. vlti. Symon dili gis me plus his. rn̄dit tu ſcis dn̄e qꝛ amo te. Dicit venerabilis Deda. Petrꝰ dilexit feruētius et diligebat̉ fortiꝰ. Iohā nes ꝟo diligebat dulcius et diligebat̉ familiarius. et ſanctus Tho. ſuꝑ. iij. Petrus plus dilexit xp̄m in mēbris ſuis. ſꝫ iohānes plus dilexit xp̄m in ſeip̄o. Ideo

De ſancto Iohāne euangeliſta petro cōmiſit curam membrorum. Iohā ni vero curam matris ſue: que ad perſonam ip̄ius ſpecialiter ſpectabat. Unde et petrus a chriſto plus diligebat̉ ad effectū interiorem. quia donū maioris charitatis erat ei tunc collatū. ſed Iohānes plꝰ diligebatur quo ad ſigna maioris famili aritatis. ut patet in ſermone p̄cedenti. Dixi ſecūdo ſubiungit̉ confidentia ſecuri tatis. ibi. habitabit ꝯfidenter. Pro quo ſciendum ꝙ ſanctus iohānes euangeliſta ſecure vixit: ſecure obijt. ſecure regnat. Primo ſecure vixit: quia in dei charitate vixit. et charitatē vſqꝫ in finē vite ſue predicauit. De charitate ſcripſit.i. Ioh. iiij. Deus charitas eſt. quid dignius eſt deo nihil. et qui manet in charitate ī deo manet. Quid ſecurius qͣꝫ in deo manere. Et ſubdit. et deus in eo. Quid iocundiꝰ nihil. Ideo hugo in libro de laude charitatis. Dilige deum. et fac quicquid vis. omnia ſacramēta habere potes: et malus eſſe potes. ſed cū charitate malus eſſe nō potes. et ꝑ conſequens ſecutus es. eo ꝙ dicit Auguſtinꝰ. Cū charitate nemo dānatur. et ſine charitate nemo ſaluatur. Ideo apoſtolꝰ ad Colocen̄. iij. Suꝑ omnia habete charitatē: quod eſt vinculū dilectionis. Nam ẜm Auguſt. Non nume roſitas operū: nō diuturnitas temporum ſed maior charitas auget merituꝫ et premium ſcilicꝫ eſſentiale. Et ſic ſecurat hominē. Dicit enim Hugo in libro de laude charitatis. ꝙ charitas eſt fons ꝓprius de quo non cōmunicat alienus. Omnes ieiunamus: oramus: et eccleſiā intramuſ Sed quid eſt ſine charitate: nihil. Ideo Auguſtinꝰ. Ubi charitas deeſt quid prodeſſe poteſt. et vbi adeſt: quid poteſt obeſſe: nihil. Et hanc iohannes habuit: ideo cōfidēter vixit. Secundo ſecure et cō fidenter obijt: quia multaꝫ aſſiſtentiā habuit. Primo conſcientiā aſſecurantem. Unde apoſtolus. ij. ad Corint.i. Gloria noſtra hec eſt teſtimoniū conſcientie noſtre. quia conſcientia noſtra erit teſtis in iudicio: ut habetur ad Roma. ij. Teſtimoniū reddente illis conſcientia ipſorum in die cum iudicabit dominꝰ occulta hominū. Ideo valde debemus diſcutere cō ſcientias noſtras: vt dicit Grego. et habetur. xi. q. iij. inter verba. Non hominū linguas ſed conſciētias curare debemus. Nam cum in teſte inuenit̉ aliquid falſita tis: tunc totū teſtimoniū decolorabitur. vt dicit Ambroſius. et habet̉. iij. q. ix. c. pura. Pura ſit et ſimplex ſeries teſtimonij. Si aliquid addat totam fidem teſtimonij mendacio decolorat. Sic exit in iu dicio dei de conſciētia. Iacobi. ij. Offen dens in vno factus eſt omniū reus Ideo prouerbiorū. iiij. Omni cuſtodia ſerua cor tuum. id ē conſcientiā. Nam conſcientia dicitur cordis ſcientia. quia cor noſcit quid agis vel dicis. vel qua intentioone dicis vel agis. ꝓpter quod dicit So crates. Plus attende conſcientiā qͣꝫ famam. In fama falli potes. in conſcientia vero raro vel nunqͣꝫ. Grego. Quid obeſt ſi omnes homines me accuſant: ⁊ cōſcientia excuſat. et ecōuerſo. Quid prodeſt ſi omnes homines laudant et excuſant: et conſcientia accuſat. Et ſic ſanctꝰ Iohannes ſecure obijt. quia puritatē con ſcientie habuit: et charitatem dei et proximi. vt ſcribitur prima Iohannis. iij. Nos ſcimus quoniā tranſlati ſumus de morte ad vitam: quoniā diligimus fratres. Secundo habuit ſibi chriſtū aſſoci antē. Unde canit eccleſia. Apparuit chato viro ſuo iohanni dicens. Ueni ad me tempus eſt ut epuleris in ꝯuiuio meo cū fratribus tuis. O qͣꝫ ſecurus eſt ille cum quo eſt chriſtus verus deus et homo. De quo ad Roma. viij. Si deus pro nobis quis cōtra nos. et Iob. xvij. Pone me domine iuxta te: et cuius vis manus pugnet contra me. quaſi diceret nulliꝰ. Nō habet opus timere. Unde pſal. pͣs. xxvi. Dominus protector vite mee a quo trepidabo. Et ſic beatus Iohannes confidenter obijt. quia chriſtus ſecum fuit:

Sermo. XXVI. et eum de hoc ſeculo nequam conduxit. Tercio confidenter regnat. quia ſcribit̉ Sapientie. iij. Iuſtorum anime in manū dei ſunt. Quid ſecurius qͣꝫ quem tenet dei manus. quia xp̄s dixit Ioh̓. x. Ne mo rapiet eos d̓ manu mea. qꝛ fortiſſimꝰ Unde Iob. xij. Apud dn̄m eſt ſapientia et fortitudo. et Sap̄. v. Dextera ſua ꝓtegat illos. idcirco ſecuri. Apocal̓. xxi. Nō eſt amplius neqꝫ luctus neqꝫ clamor neqꝫ dolor. ſꝫ implebit̉ illud Iſa. xxxij. Se debit populus meus in pulcritudine pacis. et in tabernaculis fiducie: et in requie opulenta. quā nobis ꝯcedat deus pt̄ et fi lius et ſpūſſanctus. Sermo XXVI. ad idem Quila grandis magnaꝝ alaꝝ. lōgo membroruꝫ ductu. plena plumis et varietate venit ad libanū: ⁊ tulit medullā cedri. i. den kern ceders bonis. et ſummitatem ſcondiū eius euellit et trāſportauit in ter rā chanaā. ſcribit̉ Ezech. xvij. et ꝓponit̉ ad honorē btī iohānis euāgeliſte ī feſto hodierno. In ꝟbis p̄miſſis btūs iohā nes ꝯmendat̉ a duobus. Prīo a vite ſāctitate. ibi. aqͥla grādis magnaꝝ alarum. Secūdo ꝯmendat̉ a doctrine dignitate. ibi. venit ad libanū et tulit medullā cedri Dixi primo ꝯmēdat̉ ſanctus iohānes a vite ſanctitate. et ꝯgrue ac merito. qꝛ de bet prius p̄dicator bonū in ſe facere qͣꝫ ali os docere. qꝛ ſcribit̉ Math. v. Qui fecexit et docuerit hic magnus vocabit̉ in regno celoꝝ. Ideo Act.i. Ihūs cepit face re et docere. Primo fecit. poſt hoc docu it. nobis in exemplū. quia dicit Leo papa Efficacior eſt vox exempli qͣꝫ verbi. Gre go. Cuius vita deſpicit̉ reſtat ut eius p̄dicatio cōtemnatur. Idcirco merito ꝯmē datur primo iohānes a vite ſanctitate. ⁊ hoc eſt in quattuor. Primo a charitatis magnitudine. ibi. aquila grandis. Fuit eī magnus in dilectōe dei. Augꝰ. Quantuꝫ quis deſpicit intantū diligit. Ip̄e em̄ reliquit rete: nauem et patrē. et ſecutus eſt dn̄m. Secutus eſt eū in vita vſqꝫ ad cru cem. in quo apparet magnitudo dilectōis Scd̓o ꝯmendat̉ a ꝯtemplatōis celſitu dine: cum dicit̉. magnaꝝ alaꝝ. Prīa ala eſt dextra.ſ. dilectio dei. ſcd̓a ſiniſtra. ⁊ ē dilectio ꝓximi: que dicunt̉ bene magne. qꝛ in his dependet lex et ꝓphete. Math. xxij. Et qͣnto iſte ale due maiores ſunt: tā to homo altius volat in cōtemplatōe. Ri chardus. Scd̓m menſuram dilectionis erit menſura manifeſtatōis. Sic beatus Iohannes fuit tanqͣꝫ aquila. nā ſicut dicit Grego. Aquila ſe ad altiſſima eleuat vt p̄ nimia celſitudine vix videt̉. tn̄ gratia paſtus ad infima interdum deſcendit: et lepuſculū in terra aūt piſcē in mari capit. Ita beatus iohannes celeſtis aquila volauit altiſſime. Uolauit em̄ paulus ad ter ciū celum. ſicut teſtat̉ hoc. ij. ad Corin. xxij. Scio hoīem in xp̄o ante annos. xiiij. rap tum in terciū celum. Sed iobānes volauit ſuꝑ omne celū vſqꝫ ad ip̄m deum. ſic̄ hoc teſtatur Aug. ſuꝑ Iohannē. Tranſcendit inquit iohannes omnia cacumina montiū. omnes campos aeris. omnes altitudines ſiderū. omnes choros angeloꝝ Diſtinguit em̄ Dyoniſius in libro d̓ tri nitate tres celos ſpirituales.ſ. ſpiritū hu manū: angelicū et diuinū. Trāſcendit igitur ſanctus iohannes ſpiritū humanū et angelicū. et ꝑuenit vſqꝫ ad diuinum. De quo Iſaie. lij. Ecce intelliget ſeruus me us et exaltabitur: et eleuabit̉. et ſublimis erit valde. Fuit enim exaltatus ſuper ſpi ritum humanū. eleuatus ſuper angelicū. et ſublimatus in deum. Cui alludit Origenes. Deatus inquit Iohānes vltime ſuperuolauit. non ſolum que audiri ac intelligi poſſunt. verūetiam que omnē intel lectum et ſenſum excedunt. Et ſi altiꝰ vo laſſet omnē intellectum trāſcendiſſet. attamen adinſtar aquile interdū ad ima de ſcēdit. et ſe cū creaturis occupādo recrea uit. ſic̄ de hͦ legit̉ in hyſto. eccl̓. cū ꝑdix vi ua ei oblata fuiſſet: ille eā qͣſi demulcēdo

De ſancto Iohāne euangeliſta tetigit et tractauit. Qd̓ qͥdam adoleſcēs vidit et dixit ſocijs ſuis. Ecce quō ille ſenex ut puer cū auicula ludit. Hoc b. Iohānes ꝑ ſpm̄ ꝯgnoſcēs vocauit adoleſcētē et dixit. quid in manu tenes. Rn̄dit arcū cui iohāneſ. Quid cū eo faciſ. rn̄dit. aueſ ſagitto. cui apl̓us. qualiter. At ille cepit arcū tendere. et cū ſibi nō loq̄ret̉ tenſum diſtendit. cui Iohānes. quare arcū diſtēdiſti. at ille. Si diutius teneret̉ tenſus infirmior redderet̉. ad quē iohānes. Sic et humana fragilitas ad cōtemplatōes minus valida fieret: ſi ſꝑ in ſuo rigore ꝑſiſteret. oꝑtet igit̉ interdū ꝯdeſcēdere hūa ne fragilitati ⁊cͣ. Sene. in epl̓a ad lucillū. Interdū aīo tuo reqͥem dato. Ariſt. viij. politi. Omnis laborās reqͥe indiget. Nā vita hoīm ꝯſiſtit in labore et requie. ut di cit phūs in longitudine et breuitate vite Nā ſꝑ qͥeſcere cauſat pigriciā. et labor ni mius cauſat defectū. alternatis igit̉ vti ē delectabile. Sic vita ſpūalis cōſiſtit ī actōne et cōtemplatōe quam exercuit btūs iohānes. Tercio ꝯmendat̉ btūs iohā nes a vite lōgitudine: cū dicit̉. lōgo mem broꝝ ductū. qꝛ diutius alijs vixit in hͦ mūdo. qꝛ. xcix. annis vixit. O qͣnta fuerunt eiꝰ merita. Nā adultis dūtaxat ſunt due cauſe viuēdi.ſ. ꝓpter mala penitere ⁊ bona angere. Mala notabilia nō fecit. ⁊ a iuuē tute vſqꝫ ad ſeniū in bonis oꝑbꝰ ꝑfecit. ut potuit dicere illud pͣs. pſal. lxx. Deꝰ docuiſti me a iuuētute mea: ut ip̄e dixit xp̄o ut habet̉ in legēda. Grās ago tibi. qꝛ cuſtodiſti corpus meū ab omni pollutiōe. et animā meā ſꝑ illuminaſti: ⁊ nō dereliqui ſti me. Quarto ꝯmendat̉ a virtutū ple nitudine: cū dicit̉. plena plumis ⁊ varie tate.i. abundantiā virtutum habuit et diuerſitatē. O qͣꝫ pulcra varietas: nigredo humilitatis. albedo puritatis. rubedo caritatis. Ip̄e em̄ habuit nigredinē hūilita tis. qꝛ cum de ſe loqͥtur cauſa hūilitatis nomen ſuū non exprimit. Sed tanqͣꝫ de alio loquens dixit Uidit illū diſcipulū quē di ligebat ihūs. Itē habuit albedinē caſtitatis. quia virgo electus a dn̄o: ⁊ virgo in euū ꝑmanſit. Etiā habuit rubedinē charitatis. quia dei amore inflāmatus fuit. ita ꝙ in epiſtolis ſuis ꝑmaxime de charitate ſcripſit. Et in ſenio qͥcquid loquebat̉ de charitate dixit et hortabat̉ dicēs. Di ligite inuicē fratres: ita ut diſcipuli mira rent̉ dicentes. quid hoc cōtinue reſumeret. reſpondit ſi charitas aſſit ⁊ ſufficit ita ut de eo p̄t dicere illud Can. v. Dilectuſ meus cādidus ⁊ rubicūdꝰ. electus ex mi libus. candidus ꝓpter puritatē. rubicundus ꝓpter charitatē. electus ex milibꝰ ꝓp ter ꝓfundā humilitatē. Dixi ſecundo ꝯmendatur btūs iohānes a doctrine dignitate. De quo ſubdit. venit ad libanum i. ad xp̄m Dicit enim Hiero. Mōs liba ni ē mons ꝯfidentie ⁊ ſecuritatis. Ibi em̄ tute quieſcit̉ a venenoſis ſerpētibꝰ quos mons ille ſua aromaticitate viuere nō ꝑmittit. ita in xp̄o ē ſecuritas. Dern̄. et caſ ſiodorus ſuꝑ pͣs. lxxij. Nil ſecuriꝰ qͣꝫ ꝙ illi totum cōmittimus. quia ip̄e eſt pax no ſtra qͥ fecit vtraqꝫ vnū. ad Ephe. ij. Ipſe eſt qui dixit Iohan. xvi. In mūdo preſſuram habebitis. in me autem paceꝫ. In iſto autē monte glorioſo eſt altiſſimus.i. deus.i. maieſtas diuinitatis. pͣs. lxxxij. tu ſolus altiſſimus ſuper omnem terrā. Ad hanc volauit beatus Iohānes aquila ce leſtis. et tulit medullā cedri.i. gratiā ſpiri tuſſancti dulciſſimā hauſit ꝙ altius ceteris de diuinitate ſcripſit. ⁊ euellit ſummi tatem frondiū eius. id ē de diuinitate eiuſ altiorē cepit intellectū: et trāſportauit in terrā chanaan i. in hoc mundo expoſuit. Chana an interp̄tatur trāſmutatio. et ſig nificat inſtabilitatē huius mūdi qui nun qͣꝫ in eodem ſtatu ꝑmanet. Iob. xiiij. Pro quo ſciendū ꝙ ille celeſtis aquila io hannes de illo cedro eterne dignitatis ſeptuplicem medullam tulit et recepit Prima fuit medulla ſpecialis exaltationis. Secunda ſecrete reuelatōis Tercia ſapīe ſalutaris. qͣrta dulcꝭ ꝯſolatōis. qͥnta ardētꝭ dilectōis. Sexta firmiſſime vniōiſ

xxxvj. Sermo. Septima totius ꝑfectōis. Primo hec celeſtis aquila btūs Iohānes volās dua bus alis.i. gemina dilectōe dei et ꝓximi ad montē libani.i. ad candidā humanita tē xp̄i dū recubuit in cena ſupͣ pectus eiꝰ. tulit inde medullā ſpecialis dilectiōis. de quo Iſa. lij. Ecce intelliget ſeruꝰ meꝰ exaltabitur. ſubleuabit̉ et ſublimis exit. vt ptꝫ ſup̄ in prīo mēbro. Dicit em̄ amb. in li. ẜmonū. Omne volēs eleuari ad deuꝫ oꝑtet ut ſit puꝝ leue et ſubtile. Iohānes igit̉ altiſſime eleuatus eſt. qꝛ fuit purus ſi ne admixtione terrene auaricie. qꝛ omnia reliquit. Mat. iiij. Fuit leuis ſine ponderoſitate carnalis cōcupiſcētie: qꝛ ꝟgo ele ctus a dn̄o. Subtil̓ ſine groſſitudine mor talis peccati ſeu culpe. qꝛ dilectus a dn̄o. Ideo comꝑat̉ ſoli. Eccī. l. Quaſi ſol refulgens ſic iſte effulſit in tēplo dei. Nam ẜm Bern̄. Sol putior eſt oībꝰ planetis. ⁊ altior in ſitu ſuo. ſic btūs iohānes purerat in puritate ꝟginalis mūdicie. qꝛ ꝟgo erat mente ⁊ corꝑe. Ideo valde exalta tus ē in hac vita in intelligētia ſecretorū dei ⁊ in eterna btītudine. in claritate ꝑpe tue glorie. Ideo comꝑat̉ angelo Apoca. vij. Uidi alteꝝ angelū aſcendentē ab ortu ſolis. Et ſic qͥcūqꝫ ad exemplū btī Iohannis vult eleuari de terrenis ad celeſtia ſit purus ſine auaricia. ſit leuis ſine luxuria. ſit ſubtilis ſine ſuꝑbia: aut alteriꝰ culpe mortalis macula. Scd̓a fuit medulla ſecrete reuelatōis. De quo anẜ. O altiſſime euangeliſtaꝝ dei ſuꝑ apl̓os dulciſſime dilecte Iohānes. Tu es ille diſcipulus qͥ ſupͣ illud ſctīſſimuꝫ pectꝰ qͥeuiſti: v bi et ſecreta celeſtia hauſiſti. et dicere potuiſti illud Canti. ij. Introduxit me rex ī cellā vinariā ordinauit in me charitatem qꝛ tu introductus es in ſecretariū eterni regis. ī quo tibi reuelata ſunt archana dei Reuelauit em̄ ſibi tria ſecreta. Prīo reuelauit ſibi ſuā glorioſam trāſfiguratōeꝫ in monte thabor. Math. xvij. In qua ip̄e ꝯgnouit ſecretū eterne deitatis. Secūdo reuelauit ei reſuſcitatōem puelle filie prī cipis archiſinagogi. Math. ix. in qua co gnouit ſecretū diuine miſeratiōis et hūane ſaluatōis ꝙ velit nos reducere de mor te ad vitā. Iohā. x. Ego veni ut vitā habeant et abudantius habeāt. Tercio reue lauit ſibi traditorē ſuū iudā. in quo ꝯgno uit patientiā paſſiōis. iuxta illud Iſa. liij. Oblatus eſt qꝛ ip̄e voluit. Sil̓r ꝯgnouit ibidem ſecretū humiliatōis xp̄i. iuxta illd̓ Philip. ij. Exinaniuit ſemetip̄m qꝛ a di ſcipulo tradi voluit. Tercia medulla fuit medulla ſapiētie ſalutaris. De qͦ Ec cl̓iaſtici. xv. Aqua ſapīe ſalutaris potauit eos. Nec miꝝ ꝙ btūs Iohānes fuit plenus ſapīe ſalutaris. qꝛ ad fontē diuine ſa piētie ſedit. Cor nāqꝫ xp̄i ut ait apl̓us ad Colocen̄. ij. plenū fuit ſapiētie et ſcīe dei. qꝛ ip̄e eſt fōs de qͦ Eccī.i. Fons ſapientie ꝟbum dei in excelſis. Suꝑ hūc fontē re cubuit. de illo aquā ſalutarē ſapīe hauſit. De quo yſa. xij. Maurietis aqͣs in gaudio de fontibꝰ ſaluatoris. Quarta fuit me dulla dulciſſime cōſolatōis. Un̄ pͣs. xciij. Scd̓m multitudinē doloꝝ meoꝝ ꝯſolati ones tue letificauer̄t aīam meā. Dtūs iohānes triplicē habuit dolorē in hac vi ta. Primū quia fuit relegatus in exiliuꝫ. Scd̓o qꝛ fuit in doleū feruētis olei miſſus. Terciū qꝛ fuit veneno potatus. Cōtra primū dolorē xp̄us eum dulciſſime cō ſolatus fuit qn̄ celū ſuꝑ eū apperuit. et ſe ſibi amicabiliter on̄dit. vn̄ Apoca.i. Uidi ego iohānes.ſ. ꝑ ſpūalem intelligentiā ſeptem cādelabra aurea. et ī medio ſeptē candelabroꝝ aureoꝝ vidi ſil̓em filio hoīs veſtitum podere.i. veſte talari p̄cinctū ad māmillas zona aurea. Caput aūt eius et capilli erāt cādidi tanqͣꝫ lana. ⁊ facies eiꝰ ſic̄ ſol lucēs in ꝟtute ſua. et cū vidiſſeꝫ eū cecidi an̄ pedes eiꝰ tanqͣꝫ mortuꝰ. ⁊ poſuit dextrā eiꝰ ſuꝑ me dicēs. Noli timere Io hānes. ego ſum ꝯſolator tuꝰ qͥ te ꝯſolat̉ ī oībꝰ tribulatōibꝰ tuiſ. Cōtra ſcd̓m dolorē ſcꝫ bulientis olei fuit conſolatus eum.ſ. qn̄ angelus demonſtrauit ei fonteꝫ aque viue. Apocalip. xxij. contra ardorem olei

De ſancto Iohāne euangeliſta Contra terciū dolorē.ſ. cōtra veneni pota tōem ꝯſolatus fuit ꝙ venenū bibit: ⁊ nul lā leſiōem ſibi intulit. De qͦ Marci vlti Si mortiferū qͥd biberit nō eos nocebit. Quinta fuit medulla ardētiſſime dilectionis. Un̄ hiere. xxxi. In caritate ꝑpetua dilexi te. iō attraxi te miſerans. Reuera traxit eū primo de terrenis occupatōibꝰ. qꝛ de mari. Mat. iiij. Scd̓o traxit eum de carnalibꝰ delectatōnibꝰ. qꝛ de nuptijs: vt dicit Hiero. in plogo. Tercio traxit euꝫ de mortis penalitatibꝰ. Ioh. xxi. Sic eū volo manere donec veniā.ſ. ad tollenduꝫ eū ſine martirio d̓ hͦ mūdo. qꝛ dic̄ Hiero. ſuꝑ epl̓am ad Gala. ꝙ in pleno ſenio foueā intrauit quadratā. et ibi dulciter ī domino obdormiuit. Rō ẜm Soccū ē ī recōpēſaꝫ illiꝰ doloris quē tꝑe paſſiōis xp̄i ſub cruce ꝑtulit. Quis em̄ cogitare pote xit qͣntā penā cor eiꝰ ſuſtinuit: cū eiꝰ pijſſimus mgr̄: ſuꝑ cuiꝰ pectus reqͥeuit priori nocte in die de cruce loq̄ns ip̄m mr̄i ſue dulciſſime ꝯmēdauit dicēs. Ecce filiꝰ tu us. ecce mater tua. Reliqͣ dilectōis ſigna vide ſup̄ in ẜmone primo. Sexta medulla quā tulit de cedro deitatis de mōte libano.i. de cādidiſſima hūanitate xp̄i fuit medulla firmiſſime vniōis. qꝛ Iohāneſ vnitus erat xp̄o ꝑ vinculū dilectōnis. et xp̄us iohāni: et dicere potuit illud Cāti. ij. Dilectus meus mihi ſupple vnitus ⁊ ego illi. Ioh̓es erat vnitꝰ tripliciter xp̄o. Prīo in carne ẜm naturam. qꝛ natural̓r ab vno genere ꝓceſſerūt. qꝛ mr̄ iohānis et mater xp̄i due erāt ſorores. et iō vinculo carnalis ꝓpinqͥtatis ꝯiūcti erāt. Scd̓o meliꝰ erāt vniti ẜm aīam ꝑ gr̄oſam amiciciā ꝓpter priuilegiū ꝟginitatis. ꝓuerb̓. xxij. Qui diligit cordis mundiciā habebit regē amicū. Sed iohānes multū dile xit mundiciā cordis et corꝑis. iō ꝑ gratioſam amiciciā inſeꝑabiliter ꝯiūctus ē ẜm aīam eterno regi xp̄o. Sap̄. vi. Incorru ptio ꝓximū facit deo. Tercio optīe ẜm ſpm̄ ſpūs btī Iohānis vnitꝰ erat deo. et erat qͣſi vnus ſpūs vnitꝰ cū eo. i. Cor. vi. Qui adheret deo vnus ſpūs efficit̉ cū eo Et ſic iohannes dulciſſime adheſit deo in ſpū. ut dicere potuit cū pſal. lxxij. Mihi adherere deo bonū ē. qꝛ in hac vnione ſpi ritus iohānis cum ſpū dei erat vnitus ꝑ dulciſſimā gr̄am ſpūſſancti. in qͣ Iohāneſ in hac vita p̄guſtauit dulcedinē eterne be atitudinis Septima medulla fuit totius ꝑfectōis. Unde Lu. vi. Perfectus erit diſcipulus ſi ſit ſicut mgr̄ eius. Un̄ Aug. Perfectus ē qͥ ẜm legē mentis vitā gub̓nat. et diligētiſſimus inqͥſitor veri tatis btūs iohānes totā vitā ſuā gub̓nauit ẜm legē rōnis. et legē ſcriptā in corde ſuo ꝑfectā ꝑ ſpm̄ſanctū. Et etiā ꝓfundiſſimus inqͥſitor fuit eterne ꝟitatis. ut patet in ſuis ſcriptis. Et ꝑfectus erat in in tentōe ꝑfectoꝝ. qꝛ cū ardenti deſiderio in tēdebat in omnibꝰ honorē dei et charitatē ꝓximi. et īnocētiā ſuiip̄ius: ⁊ finale p̄miū eterne btītudinis. et in his qͣttuor ꝯſiſtit ꝑfecta virtꝰ ſeu vita ſctōꝝ q̄ oīa in ſe habuit. ut patet in eiꝰ legenda. Sermo XXVII. ad idem. Uartū animal ſil̓e erat aqͥle volāti. ſcribit̉ Apoca. iiij. c. et applicat̉ ad honorē feſti iohānis in feſto hodierno. Legit̉ in p̄fato. c. ꝙ iohānes vidit oſtiū aptum in celo. et ſedes poſita erat ī eo. Spū al̓r ꝑ celū intelligit̉ eccl̓ia militās. qꝛ ſic̄ ī celo.i. ī eccīa triūphāti regnat deꝰ ꝑ gl̓iaꝫ. ſic in hoc celo.i. in eccl̓ia militāti ꝑ gr̄am regnat. Eccīa d̓r celū ꝓpter ſcīe claritateꝫ q̄ fulget. et ꝓpter ſtellarū.i. fideliū varieta tē quā ꝯtinꝫ oſtiū hꝰ celi ē xp̄us. Iohā. x. Ego ſum oſtiū ꝑ me ſi qͥſ introierit ſalua bit̉. Hoc oſtiū ē aꝑtū: nulli claudit̉. nemi nem em̄ ad ſe veniētē repellit. Iohan. vi. Oē qd̓ venit ad me n̄ eijciā foras. Et ecce ſedes.i. autoritas ſeu cetꝰ p̄latoꝝ poſita.i. ordīata erat ī eo.ſ. ī celo.i. ī eccīa militanti. pͣs. x. Dn̄s ī celo ſedes eꝰ. In eccīa militā ri ordīauit autoritatē iudicij ꝑ p̄latos.ſ. apl̓os. ep̄os reges ⁊ prīcipes. ꝓuer. viij. s I

Sermo. XVII. Per me reges regnāt. ergo ſedes.i. autoritas dicit̉ poſita. qꝛ p̄lati ꝑ poſitōeꝫ ſtatuunt̉ in eccleſia. Ro. xiij. Omīs ptās a dn̄o deo eſt. Iob. xv. Poſui vos ut eatis. Idcirco nō deberēt gl̓iari. eo ꝙ ptās nō eſt originaliter ab eis ſꝫ a deo. Eccl̓ici xxxij. Rectorē te poſui noli extolli: ſꝫ eſto inter illos qͣſi vnus ex illis. Et ideo poni dicunt̉. qꝛ deponi pn̄t. Nā qͥcqͥd ē ponibi le ē et deponibile ẜm artē. Iohā. xv. Doſui vos ut eatis et fructu afferatis. Itē d̓ depoſitōe habet̉ Eccī. x. Sedes ducū ſu ꝑboꝝ deſtruxit deꝰ et ſedere fecit mitteſ ꝓeis. pͣs. lxxiiij. Hūc hūiliat et hūc exaltat Dicit igit̉ apl̓s ad heb̓. v. Nemo ſibi aſſumat honorē niſi vocatus a deo. Eccl̓i. vij. Noli ab hoīe q̄rere ducatū neqꝫ a rege cathedrā honoris. Reqͥrunt̉ enim ad p̄latū ſex: ut figurat̉. iij. Regū. x. ꝙ ad ſedē ſeu ad thronū ſalomōis aſcēdebatur ſex gͣdibus. ad deſignandū ꝙ ſex dꝫ hr̄e qͥ vult ad p̄latōem aſcēdere Primꝰ gͣdꝰ ē innocētia ꝙ nulli noceat ⁊ cūctꝭ ꝓficiat ẜm ꝙ dicit Aug. diffiniēs eā. Innocētia eſt q̄ nec facit miſeꝝ: nec deſerit miſeꝝ. B eſt ꝙ nulli nocet ſꝫ oībꝰ ꝓdeſt Scd̓us eſt mūdicia. vn̄ Iſa. lij. Mūdamī qͥ fertiſ vaſa dn̄i. Hinc ē ꝙ aaron ⁊ filij eius p̄ci piunt̉ femoralibꝰ lineis ⁊ camiſia cādida indui. Exo. xxxviij. Tercius ē ſollicitu do ſpūalis. vn̄ Roma. xij. Qui p̄eſt in ſo licitudine.ſ. p̄ſit. Hec ſollicitudo excludit occupatōem tꝑalē. ij. Thi. ij. Nemo militās deo implicet ſe ſecularibꝰ negocijs. Quartus eſt ꝟitas ꝓmiſſiōis. ut qd̓ ꝓmittit in ſuſceptōe regimīs ſoluat ī exe cutōe officij. Un̄ ⁊ tales docꝫ Ietro mo yſen eligere adiutores in qͥbꝰ ſit ꝟitas. Ex odi. xviij. De his qͣttuor dic̄ pͣs. xxiij. qͥs aſcēdet in montē dn̄i.i. in p̄latōem. aūt qͦſ ſtabit in loco ſctō eꝰ.i. in p̄latōis dignita te. Qui reuera locus ſctūs ē et ſctām dꝫ facere aūt reciꝑe ſeſſionē. Rn̄det ꝓpheta Innocēs manibꝰ. ecce primꝰ gͣdꝰ. ⁊ md̓o corde. ecce ſcd̓s. qͥ nō accepit in vano aīaꝫ ſuā.i. qͥ in vanitatibꝰ nō īplicauit animā ſuā. ecce terciꝰ gͣdꝰ. nec iurauit ī dolo ꝓxi mo ſuo. ecce qͣrtꝰ Quintꝰ ē ſapīa.i. ſpiritualis intelligētia. qꝛ ſcribit̉ Sap̄. xiij. Uani ſunt oēs hoīes in qͥbꝰ nō eſt ſcīa d̓i Dicit notanter ſcīa dei. Nā dicit apl̓us ad Ro. viij. Prudētia carnis mors eſt prudētia aūt ſpūs vita ⁊ pax. ꝓpter hͦ nō eſt pax in eccleſia qꝛ p̄lati nō hn̄t prudētiā ſpūs. ſꝫ magis prudētiā carnis et mūdi. q̄ mortē ⁊ lites facit. Iaco. iij. Nō ē iſta ſa piētia deſurſum deſcēdēs. ſꝫ terrena aīal̓. deifica aūt deſurſū ē. Primū qͥdē pudica eſt. deinde pacifica. modeſta: ſuadibil̓: bonis ꝯſentiēs: plena miẜicordia ⁊ fructibꝰ bonis iudicās ſine ſimulatōe. Darūt. iij. Diſce vbi ſit prudētia. vbi ꝟtꝰ. vbi intel lectus ⁊ ſciētia ſil̓. vbi ſit diuturnitas vi te et ꝟtus. ⁊ infra. Ubi ſunt prīcipes gen tiū qͥ dn̄ant̉ ſuꝑ beſtias q̄ ſunt ſuꝑ terrā. qͥ in auibꝰ celi ludūt. qͥ argentū thezauriſant. in qͦ ꝯfidūt hoīes. ⁊ n̄ eſt finis acqͥſitōis eoꝝ. ſubdit. exterminati ſunt ⁊ ad in feros deſcēderūt. et alij in locū eoꝝ exurre xerūt. Filij qͦꝫ agat exqͥſierūt prudētiā q̄ d̓ terra eſt. Quales ſunt aliqͥ p̄lati nr̄i tꝑis Sextus gͣdus ē zelus aīaꝝ. ſine qͦ nullꝰ dꝫ p̄fici in p̄latū. iō xp̄us tex interrogauit petꝝ de amore ſuo. Iohā. vlti. ⁊ poſtea ꝯͣ miſit ei cuſtodiā ouiū ſuaꝝ. Sꝫ hodie de eſt zelꝰ aīaꝝ: ⁊ adeſt īpletio burſaꝝ. Ezechielis. xxxiiij. Diſꝑſe ſunt oues mee eo ꝙ n̄ eſſꝫ paſtor. ⁊ facte ſunt in deuoratōꝫ oīm beſtiaꝝ. ꝓpter qd̓ coaceruatim ꝑeūt oēs. ut ꝯq̄rit̉ Bern̄. Cadit azina et ē qui ſubleuet. cadit aīa nō ē qͥ recogit. Talibꝰ paſtoribꝰ mīat̉ dn̄s Ezech. xxxiiij. Paſto res audite ꝟbū dn̄i. egoip̄e reqͥrā oues meas. ⁊ hͦ fiet cū dica. Redde rōeꝫ vil. t. tūc īplebit̉ illd̓ ezech. xxxiiij. ve paſtoribꝰ qͥ paſcūt ſemetip̄oſ. Symō de caẜ. Ue ſi gnificat eternā dānatōeꝫ. tūc ſubdit. Et ī circuitu ſedis.i. p̄latoꝝ qͣttuor aīalia.i. qͣt tuor euāgeliſte qͦꝝ doctrina p̄lati fulciunt̉ Un̄ Hiero. ī ꝓlogo ſuꝑ Mar. Licꝫ pl̓es fuerūt qui ſcripſerūt euāgelia. tamē tātū qͣttuor ſunt qͥ habēt autoritatꝭ teſtimoniū

De ſancto Iohāne euangeliſta qui ꝑ qͣttuor ꝑtes mundi fidē nūciāt trinitatis. Et ſunt qͣſi qͣttuor rote in qͣdriga dn̄i. Et ſic alioꝝ euāgelia nō ſunt recepta qꝛ iſte numerus figuratus eſt prīo Gen̄. ij. in qͣttuor fluminibꝰ de ꝑadiſo egredien tibꝰ: q̄ irrigant vniuerſam terrā. Scd̓o ī qͣttuor angulis arche teſtamēti. Exo. xxv. Tercio in qͣttuor cornibꝰ altaris olocauſtoꝝ. Exo. xxvij. Quarto in qͣttuor deam bulatorijs domus ſalomonis. iij. Reguꝫ vij. Quinto in qͣttuor ventis mortuos vi uificantibꝰ. Ezech. xxxvij. Sexto in qͣttu or fabris cornua hereſis deijciētibꝰ. Dacha.i. Septimo in qͣttuor qͣdrigis ꝑ orbē diſcurrētibꝰ. Plena oculis ante et retro. i. ꝙ ſcripſerūt de p̄teritis et futuris. Et primū animal ſil̓e leoni. ꝑ qd̓ intelligitur Marcus qͥ eſt leo ꝑ deſertū rugiēs. ſic in cipit euangeliū ſuū. Uox clamātꝭ in deẜ to. Scd̓m aīal ſil̓e vitulo. ꝑ qd̓ intelligit̉ lucas qͥ de ſacrificio qd̓ maxime ſit de vitulis inchoauit. Terciū aīal hn̄s faciem quaſi hoīs. ꝑ qd̓ intelligit̉ Matheꝰ qͥ hu manā xp̄i generatōem deſcribens incipit Liber generatōis ibū xp̄i. Quartū anīal ſimile aqͥle volāti. ꝑ qd̓ intelligit̉ iohānes Nā aqͥla habet qͥnqꝫ notabiles ꝓprietates. Primo ſpecioſitatē. ſcd̓o generoſi tatē tercio calliditatē.i. deceptōeꝫ. quarto viſus acuitatē. qͥnto volatus velocitatē. Dixi prīo aquila hꝫ ſpecioſitatē. et eiꝰ ſpecioſitas intendit̉ in tribus. in alaꝝ ma gnitudine. in mēbroꝝ lōgitudine. in plumaꝝ plenitudine et varietate. De his tri bus ſcribit̉ Ezech. xvij. Aqͥla gͣndis mag naꝝ alaꝝ. lōgo mēbroꝝ ductu. plena plumis et varietate. Prīo iohannes habuit alaꝝ magnitudinē. qꝛ altiſſime volauit. vo lauit em̄ paulus ad terciū celū. ſed iohannes ſuꝑ om̄e celū.ſ. vſqꝫ ad ip̄m deū Nā ſicut dicit Aug. ſuꝑ Iohānē. Niſi iohānes eſſet ſuꝑ oīa eleuatus nō ita aſcēdiſſꝫ in celū. ideo canit eccl̓ia. Uolat auis ſine meta ꝙ nec vates nec ꝓpheta euolauit altius. Et ſi altiꝰ volaſſet dicit Orige. oēꝫ intellectū hūanū tn̄ſcēdiſſꝫ Scd̓o habuit mēbroꝝ lōgitudinē. Mēbra aīe ſunt tu tes anime q̄ tūc lōge ſunt qn̄ ſunt ꝑſeue rātes et ꝯtinue. Hāc lōgitudinem habuit btūs Iohānes. quia habere cepit ꝟtutes a iuuētute: et vſqꝫ ad ſenectutē ꝑſeuerauit. pͣs. lxx. Deus docuiſti me a iuuētute mea. et vſqꝫ nūc ꝓnūciabꝰ mirabilia tua. et vſqꝫ ad ſenecta et ſeniū ne derelinquas me. ut habet̉ in legēda ꝙ dixit. Cuſtodiſti corpus meū ab om̄i pollutōe. et aīaꝫ meā illuminaſti et nō dereliquiſti me. Tercōꝫ habuit plenitudinē et varietatē plumarū i. abundantiā et diuerſitatē virtutuꝫ. O qͣꝫ pulcra varietas nigredo hūilitatis. albedo puritatis: et rubedo charitatis Ip̄e em̄ habuit nigredinē hūilitatiſ: cū de ſe loquit̉ tanqͣꝫ de alio. nō exprimit nomē ſuū ſed cauſa ꝓfunde hūilitatis dixit. vidit il lū diſcipulū quē diligebat ihūs. Habuit etiā albedinē puritatis. qꝛ virgo electus a dn̄o. et rubedinē charitatis. quia dei amo re inflāmatus fuit. Canti. v. Dilectꝰ meꝰ cādidus et rubicūdus. electus ex milibus rubicūdus ꝓpter charitatē. electus ex mi libus ꝓpter ꝓfundā humilitatē. Secundo aqͥla habet generoſitatē. Nā eiꝰ generoſitas attēdit̉ in qͣttuor. Prīo. nā circa nidum ſuū non venat̉. ſed a nido longe venari dicit̉. Scd̓o p̄dā ſuā nō ſola ꝯme ⁊ dit ſed partē alijs auibꝰ derelinquit. Ter 2 cio qꝛ filios degeneres abijcit ut dic̄ Iſi. pullos ſuos radijs ſol̓ obijcit. et qͦs viderit īmobilē tenere aciē fouet et nutrit. qͦs ꝟo intuitū vidꝫ flectere a ſole: hos tanqͣꝫ degeneres abijcit. Quarto qꝛ ꝓ ſalute fili oꝝ cor ſuū ponit. cū em̄ ſentit ſagittarioꝝ inſidias pullos ſuos in dorſo portat. ut ſi ſagitta ꝯͣ eos dirigat̉ ictum ip̄a recipiat. Iſtā qͣdruplicē gn̄oſitatē habuit b. Iohā nes. Prīo qꝛ in locꝭ vicinis et ꝓpinqͥs in hͦ mūdo venatus nō fuit. ſꝫ lōge.ſ. in celū abijt. Et illud verbū qd̓ erat in prīcipio a pud deum venatus fuit. Ideo ex ꝓphetia Ezech. xvij. Aqͥla grādis ⁊cͣ. venit ad liba nū.i. ad celū et tulit medullam cedri. Cedrus eſt chriſtus altꝰ potētia ⁊ maieſtate.

Sermo. XLVII. hic habet corticē.i. humanitatē et medul lam.i. deitatem. Ceteri euāgeliſte tulerūt corticē. qꝛ ꝟſati ſunt circa humanitatem xp̄i. hic aūt tulit medullā. qꝛ ꝟſatus ē circa diuinitatē occultā. Uenatus ē marcuſ in locis vicinis. qꝛ dicta Mathei collegit et in euāgelio ſuo poſuit. Uenatus ē matheus in locis viciniſ. qꝛ carnalē xp̄i generatōem texuit. Uenatus ē lucas in lociſ vicinis. qꝛ infantiā xp̄i diſſeruit et a ꝟgine maria didicit et cōſcripſit. Sed iohā nes in lociſ vicinis venari noluit. qꝛ nec dicta alioꝝ euāgeliſtaꝝ implicauit. ſꝫ ſua ꝓpria nobis exhibuit. nec texuit xp̄i carnalē natiuitatē ſꝫ celeſtē. nec diſſeruit eiꝰ infantiā ſꝫ gl̓iam ſempiternā. Ideo dicit beatꝰ Aug. ſuꝑ iohānē. Alij euāgeliſte ut animalia in terra gͣdiunt̉ ſiue leo: vitulꝰ ſiue homo. quia tres euangeliſte maxime occupati ſunt in his que xp̄us in carne o ꝑatus eſt. Iohannes ꝟo ſuꝑ nubila infirmitatis hūane quaſi in celū volat. ⁊ lu cē incōmutabilis ꝟitatis acutiſſimis ocu lis intuet̉. Scd̓o p̄dam ſuā nō ſola ꝯmedit. et ſic btūs Iohānes p̄dā quā de celo cepit ſolus nō ꝯmedit ſicut paulꝰ. cui nō licuit loqui ſecretū qd̓ in celo vidit. ſicut teſtat̉. ij. ad Cor. xij. Scio hoīem raptuꝫ in ꝑadiſum: ⁊ audiuit archana q̄ nō licēt homī loqui. Suꝑ quo dicit glo. Nico. de lyra. ꝙ hͦ ip̄i paulo reuelatum eſt ꝙ ex intuitu primo in oībꝰ hoībꝰ ꝯgnouit quis eſſet p̄deſtinatus ad gl̓iam et qͥs ad penā. Ne igit̉ poſſent audacius peccare hͦ pau lus ſibi reſeruauit. Sed iohānes p̄dam quā ſuꝑ om̄e celū rapuit ſolus nō māducauit. qꝛ eā largiter p̄dicauit. et in ſcriptꝭ reliqͥt. De qͦ Orige. Paulꝰ audiuit ꝟba que non licent homī loqͥ. iohānes intime veritatis inſpector in ꝑadiſo ꝑadiſoꝝ.i. cā oīm audiuit vnicū ꝟbū ꝑ qd̓ facta ſūt oīa. qd̓ et licuit loqͥ: et qͣntū p̄t hoībꝰ p̄dicari. Tercio generoſitas eius ꝯgnoſcit̉ ī hͦ. qꝛ filios ad lucē ſolis ducit. odiētes lucē dānabiles iudicat. amātes aūt lucē fili os ꝓprios reputat. Hoc fecit.i. Iohā.i. Deus lux eſt et tenebre in eo nō ſunt vlle Si dixerimus ꝙ ſocietatē cū eo habemꝰ ⁊ in tenebrꝭ ambulamꝰ mētimūt. Si au tē in luce ambulamus ſicut ip̄e eſt in luce ſocietatē habemꝰ adinuicē. Sed lucē odi entes ip̄e abijcit. ut hēt̉ Iob. iij. Hoc eſt iudiciū.i. cauſa iudicij.ſ. damnatiōis. lux venit in mundū. et hoīes magis dilexerūt tenebras qͣꝫ lucem. ſubdit. Qui male agit odit lucē. Quarto eiꝰ generoſitas attēdi tur in hͦ. qꝛ ꝓ ſalute filioꝝ ſe morti expoīt. qn̄ venenū ꝓ eoꝝ cōuerſione bibit. ſic̄ canit eccleſia. Hauxit vixꝰ hic letale. Iō p̄t dicere cū apl̓o. ij. ad Corin. xij. Ego libentiſſime impendā.ſ. corpꝰ meū exponendo morti. et ſuꝑ impendat ꝓ aīabꝰ vr̄is.ſ. ra tōes reddēdo: ⁊ paſſiōes ſuſtinēdo. ⁊ hoc bene exēplo demōſtrauit ut refert clemēs in tercio libro eccl̓iaſtice hyſtorie. ꝙ quo dā tꝑe q̄ndam pulchꝝ iuuenē et ferocem ꝯuertit et cuidā ep̄o ꝯmēdauit. ut patꝫ in paſſionali. q̄re ibidem. Tercio aqͥla hꝫ calliditatē. et eius calliditas attēdit̉ ī tribus. Prīo qꝛ in nido ſuo lapides ꝟtuteꝫ hn̄tes fugandi ſerpētes ponit. Scd̓o qꝛ pullos volare inſtruit. Tercio qꝛ nidum ſuū in tuto loco ſtabilit. Iſtā triplicē ſapi entiā ſeu calliditatē habuit btūs iohānes Primo qꝛ in nido ſuo. i. in euāgelio lapi des fugātes ſerpentes.i. hereticos poſuit Unus lapis fuit cū dixit. In prīcipio.i. ī eternitate erat ꝟbū. Et ille lapis fugauit ſerpentē qͥ dixit filiū prīcipiū habuiſſe. cō tra quem dixit Athanaſius. Eternꝰ pt̄. eternus filius. eternꝰ ſpūſſanctus. Alius lapis fuit cū dixit. et ꝟbū erat apud deū. Et hūc lapidē poſuit ad fugandū zabelliū qui dixit ꝙ nulla eſſet ibi diſtinctio ꝑſonarū. Cōtra quē dicit Athanaſius. alia ē enim ꝑſona pr̄is. alia filij. alia ſpūſſancti. Tercius lapis fuit. et deus erat ꝟbum. Iſtū lapidem poſuit ꝯͣ arriū qͥ dixit filiū minorē pt̄e. Cōtra quē dicit Athanaſiꝰ. Patris et filij et ſpuſſancti vna ē diuini tas. eqͣlis gl̓ia: coeterna maieſtas. Quar tus lapis. oīa ꝑ ip̄m facta ſunt. ⁊ hūc lapi

De ſancto Iohāne euangeliſta dem poſuit ꝯtra hereticū manicheū qͥ dirit viſibilia omnia creata a demone ⁊ nō a deo. Cōtra quem canit et legit eccleſia ī ſimbolo. Credo in vnū deū pr̄em om̄ipotentē creatorē celi ⁊ terre: viſibiliū oīm ⁊ inuiſibiliū. Quintus lapis ē. ꝟbū caro ſa ctū eſt. quē iteꝝ poſuit ꝯͣ manicheū qͥ dixit xp̄m nō habuiſſe humanū corpꝰ ſꝫ fantaſticū. Scd̓a calliditas ſeu prudētia a qͦ le eſt ꝙ pullos ſuos volare inſtruit. et ſic btūs Iohānes fecit: ꝑuos inſtruebat ꝑuum facere volatū.ſ. vitare pctm̄.i. Ioh. ij. Scribo vobis ut nō peccetis. ſed ſi qͥs peccauerit aduocatū habemꝰ apud deum patrē qͥ ꝓpiciatio eſt apud deū ꝓ peccatiſ nr̄is. Mediocres ⁊ ꝓficientes inſtruxit ad altiorē volatū.ſ. ad deſpiciendū mundū.i. Iohā. ij. Nolite diligere mundum neqꝫ ea q̄ in mūdo ſunt. ſi qͥs diligit mūdum nō eſt charitas pr̄is in eo. Perfectos autē inſtruit ad altiſſimū volatū.ſ. ad ꝑfectōnem: ut ad appetendū martiriū.i. Iohā. iij. Ille ꝓ nobis aīam ſuā poſuit. ⁊ nos debemus ꝓ fratribꝰ anīas ponere. Tercia calliditas nidū ſuum in tuto loco ſtabilit. Iob. xxxix. In arduiſponit nidū ſuū. in petris manet. ⁊ ſic btūs iohannes nidū ſuū.i. manſionē in tuto loco. i. in celo collocauit. ꝑ oꝑa bona ꝯꝑauit. dicens cum apl̓o ad philip. iij. Noſtra ꝯuerſatio in celis eſt. Et in petra.i. in xp̄o cōſtituit manſiōem.i. Cor. x. Petra aūt erat xp̄us Et hoc ꝓpter ſecuritatē. qꝛ ip̄e dixit Iohā. xvi. In mudo p̄ſſurā habebitis in me aūt pacē. Quarto aqͥla hꝫ viſus acuitatē. Un̄ dicit Iſido. ꝙ aqͥla ab acumine oculoꝝ eſt dicta. tāte em̄ acuitatis eē d̓r. ꝙ ſuꝑ maria īmobili penna feratur. nec humanis pateat aſpectibꝰ. piſciculos natare videat. Et hꝫ viſus irreuerberatōeꝫ. qꝛ ſolē irreuerberatis oculis intuet̉ ut dic̄ Aug. Sic btūs iohānes habuit viſus acuitatē. qꝛ in terra poſitus celeſtia vidit. Iob. xxxix. Oculi eius de lōge ꝓſpiciūt. Iohānes vero de lōge ꝓſpexit. qꝛ de terra vſqꝫ ad celū vidit. Scd̓o habuit viſuſ irreuerberatōem. ip̄e em̄ diuino edoctus ſpiritu irreuerberatis intelligētie ocul̓ na turā ꝟbi eandem eſſe cū pr̄e et ſpūſancto vidit et docuit. Un̄ ꝓpter eiꝰ altiſſimā in telligentiā Dyoniſius in epl̓a quā ei ſcribit vocat eū euāgelij ſolē. et eiꝰ doctrinā ſplendidū radium. Tercio habuit in viſu renouatōem. ſic̄ aqͥla cū caligant eius ocu li in fontē ſe ꝓijcit. et ſic in plumis et ocu lis renouatōem accipit. Sic btūs iohannes fuit renouatus cū ſeneſceret nō a mū di vetuſtate. ſꝫ priuſqͣꝫ ſeq̄retur xp̄m paſſus eſt caliginē oculoꝝ. qꝛ intellectū habuit minus claꝝ ad videndū ſpūalia. qͣꝫdiu q̄rebat carnalia ſenſit alaꝝ grauedinē qꝛ affectus deſiderij ſui quo debebat ferri ſurſum terrenis inherebat. Sed qͥd fecit ſicut aquila aſcēdit in aera.i. cogitādo oīa in mūdo fore trāſitoria. Et ſicut incaleſcit aquila in aera ſe eleuādo. ſic btūs iohannes incaluit in amore celeſtiū. et venit ad fontē.i. ad xp̄m. vbi adinſtat aquile reno uatus eſt in oculis aīe.ſ. in intellectu et af fectu. In intellectū ad ꝯgnoſcendū. in aſ fectū ad diligendū. de quo pͣs. cij. Renouabit̉ ut aquile iuuētus tua. O inueterate peccator accipe hodie exēplū cōuerſionis tue ſi caligāt oculi tui p̄ vetuſtate pec cati ut nō poſſent videre que anīe tue ſunt neceſſaria. ſi ingͣueſcant ale tue ut nō poſſit mens tua ferri ſurſum ad ꝯtemplādū celeſtia. Fac ſicut aquila: aſcende ꝑ aera. ꝯtemplādo huiꝰ mūdi inſtabilitatē. curre ad fontē viuū.i. ad xp̄um. De quo pͣs. xxxv. Dn̄e apud te eſt fons vite. Quere gr̄aꝫ eius ⁊ ſic a peccato mūdaberis ⁊ ſpū renouaberis. De quo apl̓us ad ephe. iiij. Renouamini ſpū mentis vr̄e et induite nouū hoīem qui ẜm deū creatus eſt in iuſticia et ſctītate veritatis. Quinto aqͥla habet volatus velocitatē. Nam aqͥla volat velociter: ſublimiter ⁊ infatigabiliter. Prīo volat velociter. ij. Regū.i. vbi cōmendat dauid ſaul et ionathā dicit. Aqͥlis velociores et leonibꝰ fortiores. vbi in nuit aqͥlam velocem. Scd̓o aquila volat

XXVIII. Sermo. ſublimiter. ꝓuer. xxx. Tria ſunt mihi diſ ficilia. viam aquile in celo. Tercio volat infatigabiliter. Un̄ Iſa. xl. Qui ſperāt in deo mutabūt fortitudinē. aſſumēt pennas ſicut aquile currēt et nō laborabūt. ambulabūt et nō deficiēt. Sic btūs iohānes ad inſtar aqͥle volauit primo velociter ſic̄ dic̄ beatꝰ Ambro. in li. ẜmonū. Uolare nō p̄t niſi qd̓ purū leue et ſubtile eſt. Btūs ergo iohānes volauit velociter. qꝛ fuit purus ſine admixtione terrene cupiditatꝭ. Mathei. iiij. Oīa reliqͥt rete nauē et patrem. Fuit leuis ſine ponderoſitate carnal̓ con cupiſcētie. qꝛ virgo a dn̄o electus atqꝫ in ter ceteros magis dilectus. Fuit ſubtilis ſine groſſicie ſuꝑbie. Scd̓o volauit ſublimiter. qꝛ oīa creata tn̄ſcēdit ⁊ vſqꝫ ad cre atorē deuenit. Aug. ſuꝑ iohānē. Trāſcen dit iohānes oīa cacumina terraꝝ. oēs cāpos aeris. oēs altitudines ſideꝝ. oēs choros et legiones angeloꝝ. Niſi em̄ trāſcēderet omnia illa q̄ creata ſunt nō ꝑueniret ad eū ꝑ quē oīa facta ſunt. Iō Orige. Iohānes velut aqͥla ſuꝑuolat: nō ſolum q̄ intelligi vel dici pn̄t. verūetiā que oēm intellectū excedūt. iō Iob. xxxix. Nūquid ad p̄ceptū tuū eleuabit̉ aquila. q. d. aqͥla nō habet ab hoīe ꝙ ita alte volat ſed a deo Et ſic btūs iohānes a deo habuit ꝙ ita ꝓfunde de diuītate ſcripſit. et alij tres euāgeliſte de hūanitate ad ſignificandū ꝙ paucoꝝ ē cogitare de diuinitate. plurimo rū de humanitate. Un̄ beatus paulꝰ qͥ fuit raptꝰ ſuꝑ terciū celū ille dixit.i. ad Corin. ij. Nō enim iudicaui me ſcire aliquid inter vos niſi ihm̄ xp̄m: et hūc crucifixū. Sed heu ſunt aliqui ſtulti ſimplices qͥ volūt ſe occupare de diuītate. et ideo labunt̉ in errores. ꝯͣquos apl̓us ad Ro. xi. Noli altum ſaꝑe ſed time. Scribit̉ em̄ ꝓuer. xxv. Qui ꝑſcrutator ē maieſtatis opprimet̉ a gloria iō Eccī. iij. Altiora te ne que lieris. et fortiora te ne ſcrutatus fueris. ſꝫ q̄ p̄cepit tibi deus illa cogita ſꝑ. ſed ſufficit ad ſalutē cogitare de hūanitate in qua nos redemit ꝙ ꝓ nobis homo factꝰ paſſus mortuus et ſepultus reſurrexit ⁊ aſcē dit et totū mundū iudicabit. Ex hͦ habemus ꝙ eū amare ⁊ laudare debemꝰ et timere. Eccl̓s. vl. Time deū et mādata eiꝰ obẜua. hͦ eſt om̄is hō.i. oīs hō obligat̉ ad hͦ. Tercio volauit infatigabiliter. et hͦ ꝑ amorē. qꝛ qͥ amat nō laborat. Augꝰ. Ubi amor ibi nō labor ſed ſapor. Et tales volāt infatigabiliter. ut dicit Amb̓. in li. de de yſaac. Charitas hꝫ alas ignis ardenteſ vt volet ꝑ pectora et corda ſanctoꝝ qͥ exu rit qͥdquid materiale et terrenū ē. qͥcquid vero ſincerū meliorat ſuo igne. De innocētibꝰ Ser. XXVIII. Erodes iratus quia illuſus eſſet a magis oc cidit omnes pueros qͥ erāt in bethleem et in oībꝰ finibꝰ eiꝰ. ſcribit̉ Ma thei. ij. et legit̉ hodierna die ꝓ euāgelica li officio. Hugo in didaſcolicon. li. iiij dicit. Fumus qͥ egredit̉ ex lignis humidis oculos amaricat. lacrimas ꝓuocat. ⁊ viſum ledit humanū. Et nō ſolū ledit hoīes ſꝫ et apes et accipitres. iō eoꝝ ſeſſio a locis fumoſis dꝫ remoueri. Spūaliter ꝑ fumū lignoꝝ madidoꝝ intelligit̉ ira di uitū et potentū. Rō qꝛ ſicut fumus cito ī altū aſcēdit et ſubito euaneſcit. ſic ira potentū quā cōtra bonos exercēt nō diu du rat. qꝛ ſunt qͣſi ſumus qͥ a pēto diffuſus ē i. diſſolutus. Sap̄. v. Et figurat̉. ij. Machab̓. xv. de nicanore qui in ira ſua voluit ꝯpellere filios iſrael ut derelinq̄rēt ſabbata: cū iudei dicerēt ſibi. deus potēs eſt in celo qͥ iuſſit diē ſabbati celebrari. rn̄dit ꝓ terue in ira ſua. Et ego potēs in terra qui iubeo aſſumere arma. Ecce qͣliter ſummiga uit ſed nō diu durauit. qꝛ ſicut legit̉ ī eodem. c. qͣſi circa finē. Iudas machabeus exhortatus eſt ppl̓m. et ꝯͣ ip̄m iuit pugnaturus. Cūqꝫ deū in cordibꝰ ſuis inuocaſſent. ꝓſtrauit. xxxv. milia ex hoſtibꝰ. inter quos nicanor ſuccubuit cū armis ſuis. ⁊ p̄cepit iudas caput eius et manū eū humero abſcidi et in ihrl̓m deferri. Licꝫ em̄

De Innocentibus tales potētes nō diu durāt. interim tamē dū viuūt amaricāt oculos.i. bonos hoīes qui cū Iob dicere pn̄t. Oculus fui ceco. Iob. xxix. Et multotiens eos ꝓuocāt ad fletū. ſicut patet in pn̄ti euāgelio vbi d̓r. ꝙ matres deflebāt filios qͦs herodes occidit. de quo thema. herodes iratus In ſumma euāgelij tria innuunt̉. Prīo ammonitio angelica amoroſa. Scd̓o ꝑ ſecutio tirānica inuidioſa. Tercio lamētatio maternica lacrimoſa. Primū patet ī prīcipio. ſcd̓m ibi. herodes videns. Terciū ibi. vox in rama audita ē. De prīo dicit. In illo tꝑe Dicit haymo. poſtqͣꝫ magi fecerūt oblatōem dn̄o. et ꝑ aliā viā reuerſi ſunt in regionē ſuā. Et nihil herodi renū ciatū eſt a magis credidit reges ꝑ ſtellam fore deceptos. Et ideo ad ſe p̄ ꝯfuſiōe nō reuerſos. ideo a q̄rēdo puero qͥeuit. ſꝫ tꝑe purificatōis oblato puero in tēplo. et a ſi meone iuſto p̄dicato et manifeſtato. Similiter ab anna ꝓphetiſſa corā om̄i ppl̓o. tūc herodes cogitauit occidere pueꝝ. Un̄ dicūt aliqͥ ꝙ hec fuga xp̄i ⁊ Marie ⁊ Ioſeph facta eſt in vigilia paſce. et ꝯgruebat in illa nocte. qꝛ eadē nocte multo tꝑe ante ppl̓us iſrael ducebat̉ ꝑ moyſen de egipto Ad ſignificandū igit̉ exqͦ iudei eſſent ingͣti nec vellēt ſuſciꝑe ihm̄. ideo reuerſus in egiptū ſignificauit ſe gentiles velle ſuſciꝑe. Ex hoc ptꝫ qn̄ xp̄us fugit in egiptū nō fuit ꝯplete vniꝰ medij āni ſꝫ tāte etatꝭ qͣꝫtū eſt a natiuitate xp̄i vſqꝫ ad feſtū paſce. Sed d. exquo tūc factū eſt quare illd̓ hodie eccl̓ia celebrat. Rn̄det̉ ideo qꝛ ſtatim herodes poſtqͣꝫ audiuit natiuitatē xp̄i a pa ſtoribꝰ. ſil̓r a tribꝰ regibꝰ. intēdebat occidere puerū. licet illud ꝓpter cauſam ſuꝑiꝰ poſitā dimiſit. Et ſic eccl̓ia hic recolit ma lā volūtatē herodis: q̄ ꝓ facto accipitur. quā etiā poſtea facto on̄dit. Deus gͦ hoc p̄uidens āmonuit ioſeph ꝑ angelū. De qͦ textus. angelꝰ dn̄i. Haymo.i. gabriel mīſter dn̄ice incarnatōis apparuit in ſomniſ ioſeph. Sed d quare in ſomnis ⁊ nō in vigilia ſicut paſtoribꝰ: marie et zacha rie. Rn̄det̉ prima rō eſt ẜm Criẜ. qꝛ fuit vix iuſtus et valde fidelis. et iō nō indigebat manifeſta reuelatōe ſicut paſtores. qͥ rudes erāt. ꝟgo aūt indigebat qͣſi ī prīo de maximis inſtruēda. Sil̓r et zachariaſ indiguit qͥ nō ita credulꝰ fuit. ut ptꝫ Luc̄. i. Scd̓a iuxta remigiū. ꝑ hͦ ſignificat̉ mi ſtice ꝙ illi qͥa curis terrenis ⁊ ſecularibꝰ negocijs vacāt et reqͥeſcūt: angeloꝝ cuſto diā merēt̉ et viſiōꝫ adeſſe. et tales pn̄t dice re cū ſpōſa Cā. v. Ego dormio ⁊ cor meū vigilat. Tercia rō in hͦ recōmendat̉ diligentia ioſeph. Unde credenduꝫ ē ꝙ tēꝑe nocturno valde occupauit ſe: quō digne xp̄o et matri bn̄dicte poſſet famulari. intantū ec̄ ꝙ in tali obdormiuit. ⁊ eo ſic dor miente angelus ſibi apparuit dicēs. Sur ge et accipe pueꝝ et matrē eius. Criẜ. ſuꝑ Math. Nō dixit accipe mr̄em et pueruꝫ eiꝰ. ſed ecōtrario qꝛ nō ꝓpter mr̄em eius aſciſcit̉. ſed ꝓpter pueꝝ mater addita eſt Nota ꝙ illud ꝯſortiū triū ꝑſonarum ſ. ihū marie et ioſeph legit̉ pluries ſimulfuiſſe. Primo illud ꝯſortiū inuenit̉ ī ſtabulo in bethleem. Luce. ij. Paſtores īuenerūt mariā et Ioſeph ⁊ infantē poſitum in p̄ſepio. Scd̓o in effugiēdo in egiptuꝫ. ſicut hic. Tercio ī redeudo de egipto. ma thei. ij. Ecce angelus dn̄i apparuit in ſom nis ioſeph in egipto dicēs. Surge ⁊ acci pe pueꝝ et matrē eiꝰ et vade in terrā iſrl̓. defuncti ſunt em̄ qͥ q̄rebant anīam pueri. nobis in exemplū. ſiue em̄ herodē.i. dyabolū fugias. ſiue de egipto.i. de pctō redeas. ſiue in bethleem.i. in gr̄a maneas: ſꝑ tecū habeas mariā.i. amaritudinē pn̄ie. ⁊ puerū ihm̄.i. puritatē ꝯſciētie. et Ioſeph i. augmentū ꝟtutis et gͣtie. Subdit. ⁊ fu ge in egiptū. Sed d. quare in egiptuꝫ ⁊ nō in aliā regionē cū inter om̄s terras egiptus magis ꝯͣria fuit ppl̓o ſuo Rn̄detur prīo ī hͦ on̄dit magnā miſericordiā ſuā. qꝛ nō ſolū hoſtes ſuos miẜicorditer ſuſcipit. ſed etiā eos q̄rit. vn̄ Criſo. Recordatus dn̄s qꝛ nō in finē iraſcit̉. iō miſit filiū ſuū in egiptū: ut daret illi magne

XXVIII. Sermo. reconciliatōis ſignū et ꝑpetue amicicie pignus. Scd̓o ut cultu ydolatrie euacuaret ⁊ ſcripturā impleret. Iſa. xix. Ingrediet̉ dn̄s egiptū: et ꝯmouebunt̉ ſimulacͣ egipti a facie eius. Unde dicit Math. de crac̄. ſuꝑ hͦ euāgelio ꝙ eadē nocte dn̄s egiptū intrauit qͥ ppl̓us inde exiuit. et ſic̄ nō fuit domus in qua nō iacebat primogenitū mortuū filijs iſrael egrediētibus. ita tūc nō fuit templū in quo nō corruiſſet ydolū. Et ſic āmonitio angelica nō potuit bene fieri in vigilia paſce. ſed magis poſt tꝑus purificatōis marie. ut vult Augꝰ. Tercio voluit xp̄us fugere in egiptū. ad ſignificandū gentiū ſuſceptiōem. iuxta illud Act. xiij. Uobis oꝑtebat prīo loqui verbū dei. ſed qm̄ repuliſtis illud. et indignos vos iudicaſtis eterne vite. ecce con uertimur ad gētes. ſic em̄ p̄cepit nobis dominus. et ꝓpter has rōes prīcipaliter dixit angelus. fuge in egiptū. futurū eſt em̄ ut herodes q̄rat pueꝝ ad ꝑdendū eū. qui ſurgēs accepit pueꝝ et matrē eiuſ ⁊ ſeceſ ſit in egiptū. dicit Criẜ. Potuiſſꝫ ioſeph dixiſſe. O angele dei nōne tu p̄dixiſti mi hi. qꝛ qd̓ naſcet̉ ex ea de ſpūſancto eſt. et quō iubes nos fugere. quō filius dei ante hoīem fugit. aūt qͥs liberet de inimicis: ſi et ip̄e īimicos ſuos timet Sciēdū multiplici de cauſa fugere voluit. Prīo ẜm Criẜ. ꝓpter nature hūane on̄ſionē. Nam ſi ſe occultaſſet vel ꝟtute diuina ſe inuiſi bilē feciſſet de veritate hūane nature virtute diuine aliqui dubitaſſent. Secundo ẜm Dedā: ꝓpter nr̄am exēplificatōnem. Iohan. xiij. Exēplū em̄ dedi vobis vt et vos ita faciatis. Futurū em̄ ſciuit ꝙ ipſe ꝑſeq̄ret̉ ī ſuis fidelibꝰ. Ut igit̉ licite rabiē ꝑſeq̄ntiuꝫ tꝑe poſſent declinare dedit eis exemplū oꝑe ſil̓r et ꝟbo. Math. x. Si ꝑſecuti vos fuerint in vna ciuitate fugite in aliā. Tercio nobis in ꝯſolatōem. Nā ſi fideles ſui ſpūaliter nati deo fuerint: et deo ſeruire inceperint. et tūc tribulatōes et temptatōnes ſtatim euenerint. in hͦ nō debemꝰ turbari ſed cōſolari. Ber. Quic quid diligit̉ a deo: impugnat̉ a dyabolo. ⁊ Aug. Magna cōſolatio eſt membrꝭ ex capite. Nam ip̄e dixit Iohā. xv. Si me ꝑſecuti ſunt et vos ꝑſequent̉. vn̄ Hiero. In cunabulis etiā nō defuit iniquitas p̄mens et iuſticia patiēs. Adhuc xp̄s ī cunabulis erat ⁊ cogebāt eū fugere et exulare. Quarto fugit ꝓpter fidei ꝯfirmatōeꝫ. Si enim in tā tenera etate mortuus fuiſſet quis credidiſſet pueꝝ tā ꝑuulū nō loq̄ntem: nō docentē. nō mirabilia oꝑantē fuiſſe deū et hoīem: et volūtarie paſſuꝫ ꝓ ſalute mūdi. Ideo aug. ſuꝑ Ioh̓. Pote rat nō occidi. nō ledi ſi vellet: fugit nō timore ſed diſpenſatōe. oꝑtebat em̄ eū priꝰ p̄dicare ⁊ mirabilia facere: ⁊ fidē publica te. iuxta illud Iſa. lxi. Spūs dn̄i ſuꝑ me. euāgelizare pauꝑibꝰ miſit me. Poſtqͣꝫ aūt illa facta erāt volūtarie ſe ad paſſionē obtulit. Undē ip̄e dixit petro volēti eum defendere. Math. xxvi. Cōuerte gladiuꝫ tuū in locū ſuū. qꝛ oportet ut ſcripture im pleant̉. qm̄ ſic oꝑtet fieri. iō Aug. Nō ne ceſſitate ſed diſpenſatōne qͣ pependit in ligno latuit in egipto. Sequitur in textu. Et eſto ibi vſqꝫ dū dicā tibi. futurū ē em̄ vt herodes q̄rat pueꝝ ad ꝑdenduꝫ eū.ſ. ꝑ mortē. vbi Aug. Putabat em̄ infelix tyrannus ꝑ aduentuꝫ ſaluatoris ſe a regali ſolio detrudendū. ſꝫ nō erat ita. nō em̄ ad hoc venit xp̄s ut alienā gl̓iam q̄reret. ſed ut ſuā donaret. nō venerat ut regnū terre ſtre arriperet. ſed ut celeſte ꝯmunicaret. nō venerat ad ptātes et dignitates rapiēdas. ſed ad ꝯtumelias et iniurias ꝑferen das. nō venerat ut ſacrū illud caput diademate gēmato coronaret. ſꝫ ut coronā ſpi neam portaret. nō venerat ut ꝯſtitueret̉ ſuꝑ ſceptrū magnificus. ſꝫ ut crucifigeret̉ illuſus. hec aug. Idcirco ſine cauſa q̄ſiuit eū ad ꝑdendū. Sed d qͣꝫdiu fuit ihūs in egipto cū egiptijs. Rn̄det̉ ꝙ ſeptē annis in ciuitate Hermoli. moraliter ad ſignificandū ꝙ xp̄us ſeptēplicē miẜicordi am in hͦ mūdo cōicat pctōribꝰ in egipto. i. in tenebris pctōrum exiſtentibꝰ. de qͥbꝰ

De Innocentibus dicit Bern̄. in ẜmone qui incipit. Miſericordias dn̄i. Prima eſt a pctīs p̄ſeruatio: ꝙ a multis pctīs me in hoc ſeculo cuſtodiuit. Quis em̄ nō videat ꝙ ſicut in multa cecidi. ſic in plura potuiſſeꝫ cecidiſ ſe niſi miẜicordia dei me ꝯſeruaſſet. Nam nullū eſt pctm̄ qd̓ ꝑpetrauit alter qͥn tu fa cere potuiſſes: niſi dn̄s ex ſpēali miẜicordia te cōẜuaſſet. pͣs. xciij. Niſi qꝛ dn̄s ad iuuit me paulominus habitaſſet in infer no aīa mea. Scd̓a miẜicordia eſt occa ſionis peccandi ſubtractio. Oſee. ij. Ego vias tuas ſepiā ſpinis. et in ſemitis eius nō inueniaris. Euenit aliqn̄ ꝙ hō intēdit malū facere et tamē deus ex miẜicordia a liqn̄ ponit mediū ut nō ꝑficiat. ſicut beato Paulo Act. ix. qͥ fuit pͣue intentōis. vin ctos ꝑducere in ihrl̓m omnes qͥ ꝯfiterēt̉ xp̄m. Et ſic ſuꝑueīt plaga que fuit aīe me dela ex d̓i miẜicordia. Et ſic hodie fit. d̓ qͦ bug. Deus multos flagellat ne peccet. au fert aliqn̄ potētias: diuitias: ſanitatē cor ꝑis. cū quibus impediunt̉ ne voluntateꝫ malā ꝑficiant. ut impleat̉ illud ꝓuer. xxvi. Cū defecerīt ligna extīguet̉ ignis. hͦ ē ſubtractis occaſiōibꝰ pͣue cōcupiſcentie: tūc deficiet et opꝰ. Tercia miẜicordia eſt pn̄ie expectatio. Iſa. xxx. Expectat vodeus ut miſereat̉ vr̄i Nō ſolū expectat. ſꝫ etiā clamat poſt tergū ut ad ip̄m ꝯuertamur. Canti. vi. Reuertere reuertere ſunamitis reuertere. Hoc maxime dꝫ mouere pctōrē. Ip̄e em̄ ex miſcd̓ia dic̄ Hie re. iij. Si dimiſerit vix vxorē ſuā ob forni catōem ⁊ receſſerit ab ea. nūquid reuerte tur ad eā. nūquid nō polluta ⁊ ꝯtaminata eſt mulier illa. Tu aūt fornicata es cū amatoribꝰ multis. tn̄ reuertere ad me ⁊ ego ſuſcipiā te dicit dn̄s. Quod exponēs Gre. dicit. Penſate frēs ꝯcluſit dei pie tas duriciā nr̄am. nō eſt qͥd excuſatōnis ꝙ hō nō veniat. deus deſpicit̉ et expectat ꝯtemni ſe videt et reuocat iniuriātes. iniuriā de cōtēptu ſuo ſuſcipit. ⁊ tn̄ diſſimu lat ac ſi neſciret. De quo Dern̄. Ego peccabam ⁊ tu diſſil̓abas. Ego nō ꝯtinebam a ſceleribꝰ. et tu cōtinebas a ꝟberibus. ego ꝓlongabā iniqͥtatem et tu ꝓlōgabas pietatē. cur hͦ. ꝓpter pn̄iam. Ro. ij. An ignoras qm̄ benignitas dei ad pn̄iam te adducit. iō Gre. Nemo lōganimitatē eius negligat. qꝛ quāto diutius expectat. tanto diſtrictiꝰ iudicat. et implet̉ illud ad Ro. ij. Scd̓m duriciā cordis et impenitēs cor tuū thezaurizas tibi irā in die ire. iō Eccī v. Ne tardes ꝯuerti ad dn̄m deū tuū. ne dixeris miẜicordia dn̄i magna eſt. nā miſericordia et ira cito ab illo approximant. Quarta miẜicordia eſt cōtritōis collatio. Hiere. xxxi. Poſtqͣꝫ ꝯuertiſti me egi pn̄iam. Nam conuerſio ꝟa et cōtritio nō eſt ab hoīe ſed a deo. Treno. vl. Conuerte nos dn̄e ad te et ꝯuertemur. Initiū ꝯuertēdi ad dn̄m eſt pn̄ia quā ſine dubio ſpūs oꝑatur. nō nr̄ ſed dei. Ad idē ponit̉ exemplū. Qui ſalgēs ad ignē venerit ⁊ fu erit calefactus: nō dubitabit ab igne habuiſſe calorē quē ſine illo habere nō poterat. Sic qui prius ſine igne charitatꝭ fri gidus erat. et iā feruore pn̄ie ardet. ab igne gr̄e ſpūſſancti ꝓceſſiſſe credat. qꝛ dicit Aug. in li. de pn̄ia. Uere penitere nō ē ho minis. ſed gr̄e dei. Ideo bern̄. in ſermone vbi ſupra. Magnā miẜicordiā dei ꝯgnoſco in me. ī eo ꝙ viſitauit cor meū ⁊ īmutauit illud ut amara fierēt. q̄ prius dulcia erāt. Letabar in rebꝰ peſſimis qͣs nūc recogito in amaritudine aīe mee. iō pͣs. lix. Cōmoniſti terrā.i. cor terrenū et ꝯturba ſti eā. Quinta mi ẜicordia eſt pctōruꝫ remiſſio. Fruſtra exhiberet priores miſericordias ſi penitētibꝰ nō indulgeret. id̓o ſcribit̉.i. ꝑalipo. xxi. Uidit dn̄s et miẜtuſ eſt ſuꝑ magnitudinē mali. De qͦ Auguſ. Deus tā liberaliter indulget ut iā non dā net vlciſcēdo: nec ꝯfundat improperādo. nec minus diligat imputādo Sūt aliqui qͥ ſic ꝯdonāt iniuriā licꝫ n̄ vlciſcant̉ oꝑe. ſe pius tn̄ improperāt ore. Sūt et alij licꝫ ſi leant. alta tn̄ mente repoſitū hn̄t in aīo rācorē. quoꝝ neutra plena eſt indulgētia. ſꝫ de deo nō ſic. ſꝫ implet̉ illud Ezech. xviij.

Sermo. XXVIII. In quacunqꝫ hora pctōr ingemuerit oīm pctōꝝ eius nō recordabor ampliꝰ. ⁊ illud ad Ro. v. Ubi abūdauit delictū ſuꝑabū dabit et gr̄a. Sexta miẜicordia ē a recidiuo ꝯſeruatio. Un̄ Dern̄. Magna eſt miſericordia tua ꝑ quā deinceps ꝯtinēdi et emūdantius viuēdi p̄ſtitiſti ꝟtutē: ne recidiuū paterer. et eſſꝫ nouiſſimus error peior priori. Idē. qꝛ deterius eſt reincide re qͣꝫ incidere. ꝓpter qd̓ homo ꝯꝑat̉ animali bruto. ꝓuer. xxvi. Quaſi canis qͥ reuertit̉ ad vomitū. ſic hō qͥ reiterat ſtultici am ſuā. et. ij. Petri. ij. Quaſi ſus lota in volutabro luti. Ut igit̉ hō ꝑſeueret in bonō et declinet a malo: oꝑtet fore ex gratie ⁊ miẜicordie dei aſſiſtētia. eo ꝙ dic̄ Gre. Cito bonū amittit̉ niſi a largiēte cuſtodia tur. ꝓpter qd̓ inqͥt Augꝰ. Miſericordie tue deputo ꝙ bona ago et mala refuto. Septima miẜicordia eſt ꝟtutū operatio ⁊ accumulatio ꝑ quas gloriā cōſeqͣmur. vn̄ Sap̄. iiij. Gratia dei ⁊ miẜicordia ē in ſanctos eius. ⁊ reſpectus ſuꝑ electos il lius. An nō eſt magna dei miẜicordia ꝙ ꝓ vilibꝰ meritis vult nobis dare eterna vitā. vn̄ dicit Bern̄. Nō ſunt talia meri ta ꝓpter q̄ dat̉ vita eterna niſi ex dei gr̄a. Iſti ſunt ſeptē anni.i. ſeptem miẜicordie. Gen̄. xli. quas exhibet egiptijs.i. pctōribꝰ Tunc ſubdit̉. Ioſeph obedientia. qͥ ſurgēs nocte accepit pueꝝ et matrē eius ⁊ ſe ceſſit in egiptū. Symon de caſſia. Iā inci piebat cudi gladius doloris. cū tenera ꝓles cogeret̉ regū timore egiptiacas ꝓuin cias incolere. vadit ꝑegre angeloꝝ dn̄a. originali relicta patria: querit extraneum incolatū. Subdit. Ecce regina mūdi egiptiacas ingredit̉ ciuitates. nulla iuuencula. nulla pediſſequa. nec famuloꝝ copia legit̉ ꝯcomitata. nō curribus aūt eqͥs ſubue cta. ſed ut pauꝑcula incedebat. Cōducit carpentarius hoſpitiū. introducit matrē cū ꝓle. cōgregat modicā ſuppellectilē ad fouendā matrē et ꝓleꝫ. artis carpentarie inſtrumenta ꝓducit. incipit inqͥrere ſi ex illa modica poſſet captare ſtipam. denūci at ſe in arte ꝑitum. explorat: ſi quis ꝯueniat ꝓ mercede ut ſuſtētaret ꝟginē mr̄eꝫ et poſſet alere ꝓlem. necnō ob id etiā inſi nuat ſe huius artis magiſtꝝ: ne ocioſus aut in fraudē alicuiꝰ videret̉ ad illā ꝓuin ciā acceſſiſſe. mater et virgo maria labori bus inſiſtit: et q̄rit ſic ſtipedia. nullas vici nales viſitat edeſ. Sic nota om̄ibꝰ ꝑ mo deſtiā magiſqͣꝫ ingrederet̉ limina vicino rū. Admirant̉ oēs ꝙ in egipto ſil̓is muli ex nunqͣꝫ fuit. trahit omnes in ſui ꝯſideratōeꝫ ꝓpter ſuā honeſtatē: velut magneſ ad ſe ferrū ſecreto tractu nature. Nā talē gr̄am in matre ꝟgine deus poſuit ut nullꝰ eā intuebat̉ quin eā diligeret. nec ita diligeret ꝙ aliqua ꝯcupiſcētia mala inſurgeret. Nec meditabat̉ de amenitate patrie nec ſtimulauit ioſeph. Si tꝑus repatriā di adeſſet: non attediebat̉ ꝑegrinatōnis ſufferre incōmoda. nō cōturbabat virum multa reficiētia ſed in paucis ꝯtēta et ſu ꝑnis intēta. et qͥd pater eternus decernat expectat: ut iuſſiōibꝰ diuinis obediat. hec ille. Subdit̉ in textu. Et erat ibi vſqꝫ ad obitū herodis. Sed d. qͣlis fuit eiꝰ ob itus. Rn̄det Euſebius in eccl̓iaſtica hyſtoria. li. i. c. ix. ꝙ herodes cū eſſet septuaginta annoꝝ diuina vltōe ꝑcuſſus ē. exte rius lento igne vrebat̉. interius vaſto incēdio cremabat̉ intantū ut oīa viſcera ſua in ſcenū paulatim defluerent. verēda qͦꝫ il lius vermibꝰ ſcaturierūt. totūqꝫ corpꝰ in flāmat̉ et pedes. anhelitus eius fetidꝰ vt hoīes accedere horrerēt. Iuſſum eſt a me dicis ut cauſa alleuiatōis ī doleo oleo ple no mitteret̉. ſed nil ꝓderat ſed magis deteriorabat̉. Audiens iudeos cum gaudio mortē ſuā expectare. nobiliores ex omni iudea collegit et in carcerē poſuit. Uocauit ſororē ſuam noīe ſalomē. et virū eius Alexandꝝ: ⁊ ait. Noui iudeos de morte mea gauiſuros. Sꝫ ut potero multos ha bere lugētes: mox ut exalauero oēs iudeoſ quos poſui in cuſtodiā interficite. ut qͥ no lunt ex mea morte flere: ſaltē de nece ſuo rū parentū et amicorū flere cogant̉. et ita

De Innocentibus ꝓmiſit ſoror eius velle facere. Sic in an guſtia mortis cōſtitutus: duos filios qͦs in cuſtodiam poſuerat occidi p̄cepit. vt n̄ ſolum in extraneis. ſed et in ꝓprijs fieret homicida et filicida. Igit̉ non valens tot tormentoꝝ genera ſeu penas tolerare bal neū ſibi p̄ꝑare p̄cepit. et ingreſſus pomū ſibi afferri iuſſit. Cūqꝫ cultellū in manu teneret ut pomū purgaret. tuſſis in eū violenta ꝓperauit. circūſpectis omnibꝰ ne quis eū ꝓhibere poſſet. ictu ꝓprio vibrauit in pectore. ita ꝙ infelix miſera morte vi tam finiuit. Et tūc ſoror eius omnes vin ctos ꝓut ordinauit interfecit. Iuſto dei iudicio. ut qͥ in necē ſaluatoris ei ꝯſenſerunt ſimul cū eo terminū vite darēt. ⁊ iō mortuo herode et illis iudeis: ait angelus ioſeph. Accipe pueꝝ ⁊ mr̄em eius ⁊ reuertere in terrā iſrael. defūcti ſunt em̄ qͥ q̄ cebant aīam pueri. Qn̄dens etiā in necē ſaluatoris prīcipes eoꝝ ꝯſenſiſſe ⁊ ꝓpter hͦ mortuos fuiſſe. Subdit. vt impleret̉ qd̓ dictū eſt a dn̄o ꝑ ꝓphetā.ſ. Oſee. xi. Ex egipto vocaui filiū meū. Nico. de lica Iſta autoritas hꝫ duplicē ſenſum lr̄aleꝫ. vnus de filijs iſrl̓. aliꝰ ꝟo de dn̄o nr̄o ihū xp̄o. et ꝑfectius. qꝛ eſt filius dei naturalis alij ꝟo ſunt filij dei ꝑ adoptōem Sermo XXIX. ad idem. Erodes videns qꝛ illuſus eſſet a magis. iratus ē valde. Math. ij. Legit̉ de ſimilitudinibꝰ rerū. li. v. ꝙ canis rabidus multas habet ꝓprietates. ſic ⁊ hō iracundus. Prīo eſt ſoliuagus. qꝛ ſolus vadit. ip̄m em̄ alij canes fugiūt. Sic hō iracun dus eſt ſoliuagꝰ. qꝛ nec amicū nec ocium p̄t ſuſtinere. ideo ꝓuer. xxij. Noli eē ami cus hoī iracūdo. Et merito eſt fugiendus qꝛ vir iracūdus ꝓuocat rixas. ꝓuerb̓. xv Scd̓o vadit ut ebrius cadēdo. ſic iracūdi. pͣs. cvi. Turbati ſunt et moti ſunt vt ebriꝰ. et oīs ſapiētia eoꝝ deuorata ē. Rō qꝛ dicit Catho. Ira impedit aīm ne poſſit cernere verū. Tercio om̄e obiectū impugnat ac ſi cecus. ſic iracūdus nulli parcit. nō ꝯſiderat iuſticiā qꝛ cecꝰ. Iaco.i. Ira viri iuſticiā dei nō oꝑatur. Greg. Si ira mētē ſemel poſſederit: putat iuſte fieri qd̓ male fit. ꝓuer. xxvij. Ira viri nō hꝫ miſe ricordiā. Quarto aꝑto ore currit. et linguā extra os pendit. ſic iracūdus maledicta ꝟba ꝓfert. et linguā ſuā ꝓhibere nō pōt. qꝛ ſtultus. Eccl̓s. vij. Ne ſis velox ad ira ſcendū. qꝛ ira in ſinu ſtulti reqͥeſcit. habet ſe iracūdus ut olla buliēs q̄ pinguia cum fecibꝰ emittit. Et ſic iratus hō vera cū fal ſis ꝓmit. ꝓuer. xxix. Totū ſpm̄ ſuū ꝓfert ſtultus. Quinto habet oculos rubicūdos ꝓpter feruorē ſanguinis. Et ſic iracundi inclinati ſunt ad effuſionē ſanguīs qualis fuit herodes. qꝛ iratus occidit oēs pueros qui erāt in bethleem et in om̄ibꝰ finibꝰ eiꝰ Iſta eſt ſcd̓a pars prīcipalis in qͣ dixi innuit̉ tirānica ꝑſecutio inuidioſa dicens Herodes vidēs qꝛ illuſus eſſet a magis i. deceptus eo ꝙ nō redirēt ad eū: iratus eſt valde. Primo ꝓpter regni zelū. qꝛ timebat ſe amittere regnū. Criẜ. Reges ⁊ prīcipes ſi ex aliqua cauſa iraſcunt̉ faciliter placant̉. illa autē ira inextinguibil̓ eſt quam regni zelus accēdit. Scd̓o iratus ē ꝓpter ſui ꝯtemptū. Dicit criẜ. Magi cōtemnētes herodē addiderūt cauſam dolo ris. quēadmodū ſit qͥ fundit pinguedinem ſuꝑ ignē ardentē maius facit incendium. Sic herodes magis incēſus fuit furore. qꝛ quos ille ſedens in throno ſuo nō potu it ꝑſuadere cōſilio. his ihūs ꝑuulꝰ placu it iacens in p̄ſepio. Tercio iratus ē ꝓpter ceſaris metuꝫ: qͥ p̄cepit ꝙ nullus ſine ſuo imperio rex diceret̉. iō iratꝰ ē. Criẜ. Herodes volēs illudere magos et xp̄m: illuſus eſt. ꝓuer. xxi. Nō eſt prudentia: nō ē ſapīa neqꝫ fortitudo cōtra dn̄m. ꝓuerbi. iij. Illuſores ip̄e deludet. Criẜ. Herodeſ debuit amicari et cepit iraſci. et in ira mit tens occidit om̄s pueros.i. occidi fecit ꝑ milites ſuos. Glo. interlinealis. Lingua vtit̉ ꝓgladio. qui erāt in bethleem et in oībꝰ finibꝰ eiꝰ. Ecce duo mala in herode.

xxxxx. Sermo. aſtutia et ſeuicia. Primo aſtutia in hoc qꝛ nō ſtatim fecit occidere pueros. ſꝫ ẜm glo. poſt annū ⁊ qͣttuor dies pueroꝝ occiſio facta fuit. Diſtulit em̄ triplici de cā Primo ꝓpter diſcredētiā. qꝛ putabat ma gos falſa apparitōe eſſe illuſos. Scd̓o ꝓpter aſtutiā: ut ſic diſſil̓ando puer in mediū deduceret̉ et appareret. Tercio ꝓpter morā ꝯͣctā: qꝛ fuit impeditus. qꝛ citatꝰ ad curiā romanā ad petitōem ſuoꝝ filiorum ſ. Ariſtoboli et alexādri qͥ ip̄m accuſauer̄t apud ceſarē. Et iō nō fuit auſus tūc pueros interficere. ne cū alijs facinoribꝰ ꝯq̄re rent̉ de tāta crudelitate. Ideo eūdo romā ⁊ remanēdo in curia: ⁊ redeūdo in iudeaꝫ appoſuit annū aūt plus. et rediēs accepta licētia a romanis: ꝓpoſitis ſignis et ꝓdi gijs in natiuitate xp̄i factis: ꝙ romani dederūt ſibi licentiā occidendi pueros. ⁊ ſic occidit omnes pueros qͥ erāt in bethleē. Nota hic ſeuiciā herodis in tribꝰ.ſ. in numero: loco et tꝑe. Prīo in numero qꝛ nō eſt ꝯtentus in numero occidere aliqͦs immo omnes. Herodes habuit ſe ut lupus dicit Homerus poeta. cū eſurit q̄rit diligenter ouē: ⁊ ſi ad ouile venerit nō ſolum vnā ſꝫ om̄es ſtudet iugulare. ſic herodes q̄rens xp̄m verū agnū immolandū ꝓ ſalute mūdi. Sed ut ip̄m hr̄e poſſet alios om̄es innocētes occidit. et dicit Criẜ. Herodeſ fecit ſicut fera peſſima. ſi fuerit vulnerata naturalē duplicat ire doloris crudelitatē. et qͣſi ceca furore nō aſpicit iam ſe vulnerantē. ſed qd̓cūqꝫ an̄ oculos eius occurre rit ſiue hō ſiue aīal. illud qͣſi actorē vulne ris ſui dilaniat. Sic et ille illuſus a magꝭ irā ſuā ſuꝑ ꝑuulos diffundebat. Cri. He rodes cogitabat in furore ſuo dicēs. Ecce magi inuenerūt pueꝝ illū quē regnaturū dicebant. Et aurū acceperūt a ꝑentibus: ⁊ largis ꝓmiſſionibꝰ ſunt placati. ideo re uerſi nō ſunt. Et forſitan dicebat intra ſe Quis puer ille anteqͣꝫ naſcat̉ in terra iam apparet in celo. nondū ip̄e ſe on̄dit: ⁊ iam om̄s illū q̄runt. Et nec adhuc terrenū populū hꝫ querūt eū iam militie celeſtes.i. ſtelle q̄ ſibi miniſtrāt. Quis eſt ille qͥ an̄qͣꝫ mecū pugnat iam vincit. an̄qͣꝫ vincat iam regnat. qͥd putas facturꝰ eſt ille in re gno meo ſi creuerit. ego et bona hoībꝰ porrigo et gladiū porto: qͥ nō diligat ſaltē timeat. Ille nec ppl̓um habet nec diuitias ꝯgregauit. et quō ſine auro diligit̉ ⁊ ſine ferro timet̉. Sic miſit et interfecit om̄es pueros vt inueniret vnū in om̄ibꝰ. ſic nec vnū inueuit in omnibꝰ. et vitā eternā p̄ſti tit om̄ibꝰ: ut impleret̉ illd̓ pͣs. lxxviij. Effuderūt ſanguinē innocentē tanqͣꝫ aquam in circuitū ihrl̓m. Dicit criſo. O inſenſenſate herodes: qͥd agis ſi nō credis verbis que magi dixerūt. cur ſine cā inſanis in pueros. nūqͥd tu poſſis immutare ſententiā dei: aut ꝑdere illū quē deus defendit Scd̓o apparet eius ſeuicia in loco cū d̓r. in bethleem ⁊ in oībꝰ finibꝰ eiꝰ. Ra banus. Nō cōtentus vaſtare bethleem: ſꝫ adiacētia loca vaſtauit. Tercio apparꝫ ſeuicia eius in tꝑe: cū dicit. Abimatū et infra.i. occidit om̄es pueros duoꝝ anno rū vſqꝫ ad pueros vnius noctis vel diei ẜm Haymonē. ut ly infra dicat ordinem tꝑis. ſed Criẜ. exponit ut ly infra dicator dinē numeri. ⁊ eſt ſenſus. a bimatu ⁊ infra.i. a pueris duoꝝ annoꝝ vſqꝫ ad pueros qͥnqꝫ annoꝝ. Dicit em̄ ſtellā orta magis ꝑ annū anteqͣꝫ ibrl̓m venirēt: et ꝑ an nū expectauit. Et ſic xp̄m duoꝝ annorum credidit. Sed de qͥnquēnio videt̉ facere fidē ꝙ q̄dam oſſa innocentū habentur ita grādia ꝙ bimoꝝ vel biēnioꝝ eſſe nō pn̄t. Prima tn̄ expoſitio eſt vſitatior. et p̄t di ci ꝙ lōge maioris qͣntitatis erāt homīes tūc tꝑis qͣꝫ nūc ſunt. ideo nō miꝝ ꝙ maio ra vident̉ oſſa pueroꝝ. Sed d. ſtante expoſitōe primacur occidit queros vniꝰ diei vel noctis. Rn̄det aug. in ẜmone de innocētibꝰ. qꝛ timebat ne puer cui ſidera famulabant̉ ſpēm ſuā paulo ſupͣ vel infra etatē ſui tꝑis poſſet occultare. Tūc adimpletū eſt qd̓ dictū eſt ꝑ Hiere. ꝓphetā dicentē.ſ. c. xxxi. Uox in ramma audita eſt. Hec eſt tercia pars prīcipal̓ iſtiꝰ euāgelij

De Innocentibus in qua dixi inuuitur lamētatio maternica lacrimoſa dicens. vox in rama audita eſt vt dicit Criẜ. Rama erat ciuitas Saul. Saul autē erat de tribu beniamin. ⁊ Dē iamin erat filius rachel. cuius ſepulchrū erat iuxta bethleem vbi interficiebantur ꝑuuli. Et rachel introducit̉ plorās. qͣꝫuiſ rama nō eſt ꝓpe: qꝛ tantus fuit luctus ꝙ etiā ſi phas eſſet: mortui potuiſſent cōpati et flere. de quo dicit textꝰ. Rachel plo rās filios ſuos. Licet illi de tribu iuda vl̓ iudas nō fuerunt nati de rachel. tn̄ dicit̉ matex pueroꝝ in bethleem. nō rōe genitu re ſed ſepulture. vel etiā qꝛ multi de tribu iuda filioꝝ beniam in fuerūt occiſi. ꝓpterea dicit̉ flere methaforice Alio mō rama eſt nomē ꝯmune: ⁊ hebrayce interp̄tat̉ ex celſū. iō vox in rama.i. in excelſo audita eſt.ſ. a deo. qꝛ ſcribit̉ Eccī. xxxv. Dep̄cati onē leſi audit. et dn̄s nō deſpiciet p̄ceſpu pilli et vidue. ſi effundit loq̄lam gemitus ⁊ noluit cōſolari: quia nō ſunt viui. ſꝫ oēs occiſi. Et ꝑ ꝯſeq̄ns nō eſt ꝯſolatio. Et lo quit̉ ſimilitudinarie. qn̄ aliqͥs puer infirmatur: interim ꝙ viuit mater recipit aliquam conſolatōem. ſed poſt mortem non quia non ſunt reuocādi ad vitam preſentem. Tunc ſubdit in textu. ploratus. ſcꝫ paruulorū: ⁊ vlulatus multus. ſcilicꝫ ma trum. Auguſtinꝰ in ẜmone. iij. de innocentibꝰ. Cū paruuli victimabant̉ matreſ miſere lamētabant̉. Ululabant mr̄es qꝛ agnos ꝑdunt. ſed voce balātes matres cri nes diſſipabāt. ⁊ ornamēta capitꝭ amittebant. qͣntis modis volebāt infantes ab ſcōdere ip̄i ſe publicabāt. neſciebāt tacere nōdū didicerūt formidare. mater pugna bat et carnifex trahebat: illa tenebat: ad carnificē mater clamabat. Quid ſeparas a me qd̓ genui ex me. vterꝰ meus genuit. vbera mea lacte nutriuerūt. ⁊ tu crudelis interimis. modo fuderūt viſcera mea: et tu illidis in terrā. Alia mater dicebat. oc cide matrē cum puero. ut quid me dimit tis manere ſi culpa eſt mea. ſed ſi nō ē cri men iunge mihi mortē. Alia dicebat. qͥd apud me queritis: vnū queritis et om̄es occiditis: ⁊ ad eum qui eſt vnus attingere nō poteſtis. Et ſic fuit vlulatus matꝝ Sed de ploratu paruulorū dicit Criſo. Plorabant paruuli quia ſeparabantur a matribꝰ. plorabant ⁊ vlulabant matres quia deſolabant̉ a filijs. et videre hoc erat maior dolor in matribus remanentibꝰ: qͣꝫ in pueris morientibꝰ. paruuli vnū pa tiebantur dolorē: quia ſeparabātur a matribus: nō quia ducebant̉ ad mortem: qͥ nec ſciebant mortis dolorem. matres patiebantur duplicē dolorē. vnū ꝙ paruulos ſuos videbant interfici. alterū ꝙ ipſe deſolabant̉ a filijs. In paruulis mors eo rū ſtatim finem faciebat doloris. In matribus autē memoratio paruuloruꝫ ſemꝑ erat reparatio doloris. Sed diceres. quare feſtū innocentū celebratur cum vo luntarie nō ſunt paſſi. eo ꝙ vſum liberi ar bitrij nō habuerunt ꝑ quod mereri potue runt. Reſpondet̉ ꝙ ꝓpter plures progatiuas illis collatas. Prima ſumit̉ ex tēpore. quia primi fuerunt qui ſanguinē ſuū ꝓ xp̄o fuderunt. Unde Augꝰ. vocat eos flores eccleſie. Unde canit de ip̄is eccl̓ia illud Apoca. xiiij. Hi empti ſunt ex omni bus primitie deo et agno. Immo nō tantuꝫ in ſe paſſi. ſed etiam in ꝑſona chriſti. quia quodāmodo in quolibet eoruꝫ occiſus eſt chriſtus. Unde voluntariū ſacrificiū requiritur in adultis: non autē in infantibꝰ Secunda prerogatiua capitur ex ſtatu. quia ſine macula vixerunt. quia priꝰ circumciſi. Unde de ip̄is canitur illud Apo calipſis. xiiij. Hi ſunt qui cum mulieribus nō ſunt cōinquinati. id ē non ſunt pol luti mente et corpore. Nihil ꝓdeſt virginem eſſe corpore: niſi mens ſit incorrupta. Tercia prerogatiua capitur ex gratia capitis. quia quādo rex coronat̉ multos milites ſecum facit. Sic rex celeſtis nunc coronatus corona carnea a matre ꝑ ſuam incarnatōnem: hos innocentes mi lites ſibi elegit. Et ideo eos ſctā mater ec cleſia feſtiuat. Un̄ licꝫ in limbū deſcēdert

xxx. Sermo. et etiam liberū arbitriū merēdi nō habuerunt. tn̄ quicquid in eis minus fuit: gͣtia noui regis adimpleuit. ut dicit ſan. tho. ī ſcd̓a. ij. q. cxxiiij. ar.i. in ſolutōe primi argumēti. ꝙ martirij gloriā quā in alijs libera volūtas meret̉ illi paruuli occiſi ꝑ d̓i gratiā ſunt aſſecuti nam effuſio ſanguinis ꝓpter xp̄m vicē gerit baptiſmi. Un̄ ſicut pueris baptiſatis ꝑ gratiā xp̄i meritū ope ratur ad gloriā obtinendā. ita occiſis ꝓpter xp̄ꝫ meritū martirij oꝑatur ad palmā martirij conſequendā. De quo aug. in ſex mone de epiphania. Licet ꝑuuli nō haberent etatē ut in xp̄m crederēt. habebant tn̄ carnē in qua ꝓ xp̄o paſſuro paſſionem ſuſtinerēt. ideo idem ẜmone. iiij. de inno centibꝰ. Occidunt̉ ꝓ xp̄o ꝑuulo paruuli ꝓ iuſticia morit̉ innocētia. o qͣꝫ beata etaſ nec dum xp̄us potuit loqui. etiam ꝓ xp̄o merent̉ occidi. nondū oportuni ꝯfeſſioni. ⁊ iam idonei paſſioni. O qͣꝫ feliciter nati vix deguſtauerūt pn̄tē vitā et ſtatim trāſierunt ad futurā. ne dum egreſſi infantie cunas: ⁊ iam ꝑueniūt ad coronas. rapiun tur de ſinibꝰ matꝝ et recipiunt̉ in gremi is angeloꝝ. hec ille. Sed d. quare ſan cta mater eccleſia tacet hodie leticie cātica. ut te deum laudamꝰ. gloria in excelſis alleluia. Rn̄det vilhelmus in rōnali tri bus de cauſis. Prima eſt in ſignū triſticie matrū: que vlulauerūt et fleuerūt pro morte filioꝝ. Unde potuerūt dicere illud Ruth.i. De vocetis me nomi.i. pulcrā ſed vocate me maran.i. amarā. qꝛ amaritudine repleuit me omp̄s. Secūda cauſa in ſignū ꝙ ad limbū deſcenderūt: vbi habuerunt penā damni vſqꝫ poſt paſſioneꝫ xp̄i. ſicut et alij patres ſancti. quod fuit q̄ruloſum. ſicut cōqueritur Iob. xvij. Infernus domus mea eſt: ⁊ in tenebris ſtra ui lectulū meū. Tercia cauſa in ſignū fuge ⁊ incolatꝰ xp̄i et matris eius. et ioſeph in egipto. de quo hiere. xiiij. Quaſi colonus futurus es in terrā. et quaſi vix vag declinans ad manendū. In octaua auteꝫ innocentū omnia cātica leticie reſumunt̉ Et hoc ſignificat reſurrectōnem futuram qꝛ tūc innocētes et omnes pueri baptiſa ti et ſenes electi reſurgent in ꝑfecta etate plenitudinis xp̄i. cū anime felicitate ⁊ cor poris immortalitate. Sil̓r quādo hoc feſtū cadit in diem dn̄icam: om̄ia leticie cantica cantant̉ in reuerentiā dn̄ice reſurrectōis. qua die cuꝫ maximo iubilo ꝑ dn̄m ſunt de limbꝰ educti. ⁊ poſtea in die aſcēſionis in plenū gaudiū aſſumpti. ad quod nos ꝑducat ibus xp̄us amen. Sermo XXX. ad idem. Ccidit oēs pueros qui erāt in bethlcem ⁊ ī om v nibꝰ finibus eius. ſcribit̉ Mathei. ij. Querit̉ loco thematis. cur hec tria feſta Stephani iohānis et innocentū ſub vno natiuitatis dn̄ice gaudio recolit eccleſia. Rn̄det bern̄. in ẜmone de innocē tibus dicens. Xp̄us natus eſt in hūc mū dum. et pati ꝓ nobis voluit. ꝓpter qd̓ io bānes baptiſta dixit eū agnū īmolanduꝫ. Iob. i. Ecce agnus dei qui tollit peccata mūdi. Et ꝑ ſe dixit Luce. vij. Oportꝫ filiū hominis multa pati et reprobari a generatōe hac. et Iobā. xv. Non eſt ſeruꝰ maior dn̄o ſuo. ſi me ꝑſecuti ſunt: et vos ꝑſequentur. Ex quibus quidē verbis eli cit̉ oēs fideles paſſuros. de qͦ et apl̓us. ij. ad Thimo. iij. Oēs qͥ pie volūt viuere ī xp̄o ihū ꝑſecutōem patient̉. ⁊ ꝑ ꝯſequēs fore martires. Innuit igit̉ eccīa ī his tri bus feſtiuitatibꝰ triplex martiriū Primū eſt volūtatis et oꝑis. ſicut btī ſtephani. qͥ fuit primꝰ martix pꝰ xp̄i reſurrectōem et aſcēſionē. Hinc eſt ꝙ ſtatim pꝰ natiuita tē xp̄i ſctā mr̄ eccīa ordinauit diē ſctī ſtephani. qꝛ dies martirij ſctōꝝ d̓r dies natal̓ eoꝝ. de qͦ Fulgētiꝰ in ẜmōe. Heri xp̄s natus ē ī mudū: ut hodie ſtephanꝰ naſce ret̉ ī celo. Scd̓um ē martiriū volūtatis ⁊ nō oꝑis. ſic̄ iohānis euāgeliſte. qͥ ꝑatus erat ꝓ xp̄o oīa ſupplicia ſuſtinere. nō tamē actu ſuſtinuit. Detn̄. in ſermone de innocentibus dicit. Ꝙ in pace vitam finiuit

De Innocentibus diuini cōſilij fuit. ſicut ip̄e dixit Ioh̓. vl. Sic eū volo manere donec veniā. ⁊ qꝛ mi nus ē pati volūtate tm̄ qͣꝫ actu et volūtate Ideo eccleſia poſt diē ſancti ſtephani ordinauit diem ſancti Iohānis euāgeliſte. Terciū martiriū eſt oꝑis ⁊ nō voluntatis. Sic pueri innocentes vſum ratōnis nō habentes paſſi ſunt. qui deū nō loquēdo ſed moriēdo cum ſanguine ſuo cōfeſſi ſunt. de quibꝰ thema. occidit om̄s pueroſ In ſumma euāgelij duo innuūt̉. Primo angelica ammonitio. ſcd̓o tyrānica ꝑ ſecutio. Primū patet in principio. ſcd̓m ibi. occidit oēs pueros. De primo dicit. Angelus dn̄i apparuit in ſomnis ioſeph Ideo in fomnis: ut ꝯgnoſceret ꝙ idē eſſet angelus qui priꝰ apparuit ei ante natiuitatem pueri Math.i. Pro quo ſciēdū in ſomnis accidūt multe apparitōes ⁊ vi ſiones. aliqn̄ delectabiles. aliqn̄ triſtes. et hoīes ex his volūt diuinare hoc vel illud bonū aūt malū conſequendū qd̓ nō eſt fa ciendū. Ratio qꝛ dicit Augꝰ de ſpū ⁊ aīa Somniū eſt figuris tectū. et ſine interp̄tatōe intelligi nō p̄t. Nam multa ſunt ge nera ſomnioꝝ: que ut dicit Iſi. li. iij. de ſū mo bono ex diuerſis qͣlitatibus oriuntur quedā ex ſaturitate ⁊ maceratōe occurrūt Secūdo quedā ex cogitatōe p̄uia. nam ut dicit Iſido. Sepe que in die cogitamus ⁊ in nocte ꝯgnoſcimus. Tercio ex dyaboli ca illuſione. vn̄ Iſido. Nō nulle viſiōes ſpirituū demoniacoꝝ ſunt illuſiones. qua lis fuit viſio vxoris pilati. Math.xxvij. Multa paſſa ſum ꝑ viſum ꝓpter eū. nihil tibi et iuſto illi. vbi dyabolus volebat impedire xp̄i paſſionē: ⁊ ꝑ ꝯſeq̄ns noſtrā redemptōem. Quarto ex ſuꝑnoꝝ reuelatione ut ioſeph Gen̄. xli. qͥ expoſuit ſomniū pharaoni. ꝓpter qd̓ p̄ficit̉ dn̄s ac p̄poſitus totiꝰ egipti. Quinto ꝑmirte oriunt̉.ſ. ex cogitatōe et illuſione. Sexto ex corꝑis diſpoſitōe: ut qn̄ quis ſomniat co medere dulcia ſignū ē ꝙ flecima dulce dominat̉. ſanguineus ſomniat aerea ⁊ leta. melācolicꝰ terrea ⁊ triſtia. colericꝰ ignea flecmaticus fluuios niues et aqͣtica. Se ptimo ex corpoꝝ celeſtiū imp̄ſſione qn̄ ꝟtus motuū ſuꝑiorū ꝑuenit ad imaginationē: tunc imaginant̉ in eis imagines illo rū effectuū. ad quos motus celeſtes diſponunt ẜm ꝙ virtus imprimēs eſt fortior vel debilior. Et ẜm ꝙ virtus recipiēs eſt magis vel minꝰ diſpoſita. et ẜm ꝙ ma gis quieta ab alijs occupatōibus. Iō huiuſmodi futura ſciunt̉ in dormiēdo quando aīa vacat ab exterioribꝰ motibꝰ. Et p̄cipue in nocte circa horā digeſtionis cōplete. Et ꝑ hūc modū quedā aīalia ꝯgno ſcunt futura. ſicut piſces tempeſtatē p̄nun ciāt motibꝰ ſuis. ⁊ in multis alijs aīalibus qꝛ imaginatōes eoꝝ magis quiete ſunt qͣꝫ humane ꝓpter multiplices motus rōis. ideo magis diſpoſite ſunt ad imp̄ſſiones celi qͣꝫ hoīes. Octauo oriunt̉ ſomnia ex ce rebri ꝑturbatiōe. ut patet in indiſpoſitis ad freneſim ⁊ patiētibus: qui mira ſomni ant ⁊ inaudita ẜm vaporē cellulā fantaſti cā inficientē vel immutātē ip̄a ſomnia in ficiūt̉ ⁊ immutāt̉. Nono oriunt̉ ſomnia ex ſanguinis infectōe. Qui em̄ corruptuꝫ habent ſanguinē ſomniant ſe ambulare ꝑ loca immūda. id̓o Iſido. ibidem ex diuer ſis imaginationū qualitatibꝰ oriūt̉. tamē vnde veniāt raro ꝯſiderat̉. gͦ eis credere non eſt opus. ne forte ſathanas in angelum lucis ſe trāſformans fraude erroris decipiat. Ideo eccl̓iaſtici. xxxiiij. Multoſ errare fecerūt ſomnia et exciderūt ſperātes in illis. De talibus ſcribit̉ in canone xxvi. q. v. Epiſcopi. vbi dicit̉. Stultꝰ et ebes eſt qui omnia que in ſpiritu fiūt ī cor pore accidere arbitret̉. Subdit. nam qui talia credit fidem ꝑdit. Qui autē rectam fidem nō habet. hic nō eſt eius ſed illiꝰ in quē credit.i. diaboli. Ideo ꝓhibetur credulitas illorū. Leuitici. xix. Non obſeruabitis ſomnia. Ratio Iſido. li. iij. de ſūmo bono. Demones ut fallant et illudāt aliqn̄ ꝟa p̄nūciāt. Et ſubdit ibidē. Electi ſi hmōi viſiōibꝰ ꝯmouēt̉. mox tn̄ euigilā tes illuſionē vanitatꝭ deſpiciūt. intēt. ōeꝫ

Sermo. xxx. ſuam ꝓtinus ad deum ꝯuertunt. hec ille. Ideo catho. Somnia ne cures. qꝛ ſcribi tur Eccī. xxxiiij. Somnia extollunt imprudentes. Quaſi qui app̄hendit vmbrā et ꝑſequitur ventū. ſic et qui attendit ad viſa mendacia. Et tantū ſuꝑ iſto verbo. Angelus dn̄i apparuit in ſomnis ioſeph dicens. Surge et accipe puerū et matreꝫ eius: et fuge in egiptū ꝓpter tres cauſas in primo ſermōe de innocentibꝰ dictas. Adhuc ſunt due cauſe ꝓpter quas fugit in egiptū et nō in aliam regionē. Prima cauſa eſt ꝓpter egipti ſanationē. vn̄ Iſaie xix. Et ꝑcutiet dominꝰ egiptum plaga ⁊ ſanabit eam: et reuertent̉ egiptij ad dominū. et placabitur eis et ſanabit eos. vn̄ Criſoſt. ſuꝑ math. Recordatus eſt dn̄s: quia mala fecit ſuꝑ egiptum: filium ſuuꝫ mittit ut plagas egipti vna ſanaret medi cina. Hec mutatio dextre excelſi. ut populus qui ante fuit ꝑſecutor populi primogeniti poſtea fieret cuſtos filij vnigeniti. Secunda cauſa. intrauit egiptū ꝓp tex future religionis p̄figurationē. qꝛ xp̄i ana religio intantū viguit ibi. ut ceteris confuſionē induceret: ſicut dicit̉ Hiere. ij. Ab egipto cōfunderis. qꝛ multi ſācti fu erūt de egipto arduā xp̄ianā vitā ducentes: ut ſanctus Anthoniꝰ. ſancta Maria egiptiaca: ⁊ ceteri. Criẜ. Qui prius populo dei violēter dominati ſunt. iſti cum deuotōe deo ſeruierūt. ut iam nō irent ad mare rubrū dimergendi. ſed vocarentur ad aquas baptiſmatis viuificādi. Unde Iſa. xix. Clamabunt ad dn̄m a facie tribu lantis: ⁊ mittet eis ſaluatorē et ꝓpugnatorem ut liberet eos. ideo Augꝰ. in ſermo ne. Aliquando moyſes in egipto perfidis clauſerat diē. illuc xp̄us adueniēs ſedētibꝰ in tenebris reddidit clariſſimā lucē. ⁊ ſub dit. Et eſto ibi vſqꝫ dū dicā tibi.ſ. ſepteꝫ annis. Futuꝝ eſt em̄ ut herodes q̄rat pue rū ad ꝑdendū eum Miſtice dicit Leo papa. Deꝰ in nobis ꝑ affectū concipitur ſ. boni oꝑis. et ꝑ effectū naſcit̉. et ꝑ ꝓfectum.i. augmentū virtutū nutrit̉ et creſcit Sed qn̄ herodes.i. dyabolus hoc attēdit tunc querit ꝑdere eū. vnde Dern̄. Quic qͥd a deo diligit̉ a diabolo impugnat̉. Hu ius figurā habemꝰ. ij. Regū. v. philiſtei audientes ꝙ dauid eſt vnctus in regē aſcēderunt vniuerſi ut q̄rerent dauid ad ꝑ dendū. Huic ſil̓e habet̉ Apocal̓. xij. Draco ſtetit ante mulierē que paritura erat. vt cū pareret filiū deuoraret. Spūaliter draco.i. diabolus obſeruator callidus qn̄ oꝑa bona agimus: querit quō reſiſtat et occidat. Nā nulla eſt virtus que nō impugnatur a vicio ꝯtrario. De quo habet̉ in gloſa Numeri. xiij. Uirtꝰ ſi ꝯͣrietatem nō haberet nō clareſceret. iō ut ſimꝰ cauti hortat̉ apl̓s petrus in cano. i. De. v. Uigilate fratres qm̄ aduerſarius vr̄ diabolꝰ die ac nocte circuit q̄rens quem deuoret. Sed angelus dn̄i apparuit in ſomnis. hͦ ſit qn̄ homo exiſtit in diligēti ꝯſideratiōe ſui ip̄ius ⁊ ꝓprie ſalutis. tūc meret̉ diuinā gr̄am ip̄m erudientē. quia dicit Augꝰ in. li. de pnīa. Semꝑ p̄ſto eſt gratia ſi n̄ fuerit repulſa. et de ꝑiculis imminētibuſ informat. De quo Iob. xxxij. Inſpiratio omnipotentis dat intelligentiā. Nā herodes habuit dulcia verba et ſallam intē tionem. Et ſic dyabolꝰ ſub ſpecie boni q̄rit nos inducere ad malū. de quo apl̓s. ij. ad Corin. xi. Sathanas trāſfigurat ſe in angelū lucis. Grego. Sepe vicia virtutum ſpecie aſſumunt̉. xli. di. ſepe. ſed dicit pſal. xc. Angelis ſuis mandauit de te vt cuſtodiant te in omnibus vijs tuis.i. inſpirat tibi angelū. ſurge.ſ. a mala cogitation et imaginatōne qua te impugnat dyabolus. et accipe puerū.i. ꝑpende conſcien tie puritatē: qͣꝫ iocūda ſit in anima. De qͦ Seneca. Nūqͣꝫ naſcitur vera leticia niſi ex pura cōſcīa. Dern̄. Si trahit mūdꝰ terret te dyabolus. impugnat caro. illa ſꝑ eſt ſecura. Et accipe etiā matrē.i. gratiaꝫ aſſiſtentem. quia ſine gratia nō poſſumus perſiſtere in cōſcientie puritate. De quo ſanctus Thomas. libro. iij. cōtra gētiles. Indiget homo gratie dei auxilio vt ꝑſe

De Innocentibus ueret in bono. ideo. i. Corinth. xv. Gratia dei ſum id quod ſum. Ip̄a eſt mater puritatis. Richardꝰ. Quid purgat et con ſeruat cordis intima niſi dei gratia. His habitis fuge in egiptū. Egiptus interp̄ta tur tenebra. id ē vade ad tenebras peccatoꝝ. De quibus apl̓s ad Roma. xiij. Ab ijciamus oꝑa tenebrarū. Eſto ibi.ſ. ſe ptem annis. hoc ē. attende et cōſidera v̓niuerſa mala que tibi intulerūt vicia tua ⁊ ſunt ſeptē. Primū malū quaſi primus ānus dei eſt hoſtilitas. vnde Eccl̓iaſtici xij. Altiſſimus odio habet pctōres. Nam ſi deus pctm̄ nō odiret: nunqͣꝫ tot milia ā gelorum ꝓ peccato cogitatōnis de celo re puliſſet. Item nunqͣꝫ primos parentes ⁊ totū genus humanuꝫ in ip̄is de paradiſo expuliſſet. nec hmōi miſerijs multiplicibus afflixiſſet. Item ſi nō odiret peccatuꝫ nunqͣꝫ totum mundū octo animabꝰ dem ptis ꝓ ſemine reſeruatis diluuio deleſſet Idcirco peccare quidē nihil aliud eſt niſi deū offendere ſaltē mortaliter. et Hiero. Offenſo deo nulla eſt loci religio. qꝛ ſcribit̉ Sapīe. xiiij. Odio ſunt deo impiꝰ et impietas eius. Secundū malū quaſi ſecundus annus eſt omniū bonorū operum inualiditas. De quo Ezech. xviij. Si ſe auerterit iuſtus a iuſticia et fecerit iniqui tatē. omnes iuſticie eius nō recordabunt̉ quia peccator in mortali nō eſt in dei charitate. et dicit Gre. Qui nō eſt in charitate bonū quod agit ꝑdit.ſ. quo ad remuneratōem regni celeſtis. licet alias remunerat̉ tꝑaliter. ſed nō in ꝑpetua vita eter naliter. Ideo ſcribit̉ Eccl̓s. ix. Qui ī v̓nō offenderit multa bona ꝑdet ⁊cͣ. Terci um malū quaſi terciꝰ annus eſt ꝯſcientie penalitas. De quo Augꝰ. Dn̄e dixiſti et ita eſt ꝙ oīs inordinatus animꝰ ſibiip̄i ē pena.ſ. ꝓpter remorſum ꝯſcientie. Sapīe iiij. Uenient in cogitatiōe pctōrum ſuorū timidi. Seneca. Nihil ita timidū facit a nimū ſicut rep̄henſibilis cōſcientia ꝓpter peccatū. Quartū malū quaſi quartus an nus eſt ſtatus periculoſitas. Iohelis. ij. Quis ſcit ſi conuertat̉ et ignoſcat deus. Nā peccator habet ſe ſicut piſcis qͥ intrat hamū ꝑ ſe. exire aūt ꝑ ſe n̄ poteſt. ſic peccator a ſeip̄o ſine gratie dei auxilio nō pōt penitere. De quo Aug. in li. de penitētia. Uere penitere nō eſt hoīs ſed dei gratie. Idcirco ſcribit̉ Oſee. xiij. Perditio tua ex te: ſaluatio aūt ex me. Idcirco hūc peri culoſum ſtatū debemus cauere. Eccī. xxi. Quaſi a facie colubri fuge peccata. Ratō Eccī. iij. Qui amat periculū peribit in illo. Quintū malū quaſi qͥntus annꝰ ē aīe) captiuitas. ꝓuerb̓. v. Iniquitates ſue capiūt impiū: ⁊ funibꝰ peccatoꝝ ſuoꝝ qͥſqꝫ ꝯſtringit̉. Et in his funibꝰ dicet te in car cerē infernalē. Athanaſius. Qui mala egerūt ibunt in ignē eternū. Sextū malū quaſi ſextus annus eſt aīe mortalitas: qꝛ mors aīe ſequit̉ iſtā captiuitatē. Ezech xviij. Anima q̄ peccauerit ip̄a morietur. Sap̄. xvi. Hō ꝑ maliciā occidit aīaꝫ ſuā licet corpus viuit tamē aīa mortua eſt co rā deo. Aug. Uita anime deus eſt. et qͥ ſe ſeꝑat ab eo mortuus eſt. Sic eſt oīs peccator ī mortali. Iſa. lix. Iniquitates vr̄e diuiſerūt inter vos et deū. Et ꝑ ꝯſequenſ tradunt animā in mortē. Ratio Ro. vi. Stipēdia pctī mors eſt. Septimū malū quaſi ſeptimꝰ annus eſt dānatōis eternalitas. pͣs. v. Odiſti omnes qͥ oꝑantur ini quitatē. ꝑdes oēs qͥ loquunt̉ mendaciuꝫ. glo. ſi nō penitentiā egerint. Lu. xiij. Niſi pn̄iam egeritis oēs ſimul ꝑibitis. Mat. vij. Om̄is arbor que n̄ facit fructꝰ bonos excidet̉ ⁊ in ignē mittet̉. iō Ezech. xx. Re cordamini ſceleꝝ vr̄oꝝ.i. dāna ſcelerū: et diſplicebitis vobis in cōſpectu vr̄o. qꝛ he rodes.i. dyabolus q̄rit occidere pueꝝ.i. puritatē anīe ſi nō recordatus fueris pctī dāna. Dixi ſcd̓o ſubiūgit̉ tirānica ꝑ ſecutio dicēs. Herodes iratꝰ ⁊cͣ. mittēs oc cidit oēs pueros qͥ erāt in bethleem. Cri. omē. ix. ſuꝑ mat. inuehit̉ ꝯͣ eū dicēſ. Cur iratꝰ es herodes illuſus a magꝭ. nō ꝯgͦſcꝭ qm̄ diuinus erat partꝰ. nōne tu principeſ ſacerdotū vocaſti. nōne ſcribas ꝯgregaſti .

xxxxx. Sermo. gunt: et habent maiorē ꝯplacentiā in pue ris qͣꝫ in deo omnipotēti. et potius vidēt pueros qͣꝫ deū. Et ſic plus pueros qͣꝫ deū diligunt. eoſdem pueros deū ſuū faciunt Auguſtinꝰ. Hoc ab hoīe colitur quod p̄ceteris diligit̉ Unde etiā beatus Hiero. Quodcūqꝫ vnuſquiſqꝫ ſuper deū vel eqͣ liter deo diligit: hoc ſibi ꝓ deo p̄ſtituit. Et deꝰ qn̄qꝫ ex ſua bonitate ſubtrahit eis illos pueros: ut ip̄i parentes cor ſuū ecō uerſo ad deū exigant ⁊ deū diligant. Et ex go eſt vna ratio qͣre illi pueri qͥ ſunt multum affabiles prudētes et pulcri cito mo riunt̉. quia parētes cum nimio affectu eos diligunt. et cū nimia ſollicitudine ẜm curſum mūdi eos nutriunt. et intendunt ex ip̄is facere magnos dn̄os. et magnas diuitias congregare volūt: nō curantes an iuſte vel iniuſte acquirāt. Et ꝓpter illam ſollicitudinē quam habent ad pueros obliuiſcunt̉ deū. et ſeip̄os negligunt in ſa lute animarū et damnāt ſeip̄os. Un̄ Ma thei. x. Qui amat filiū vel filiam plus qͣꝫ me nō eſt me dignus. Et filij tales ſi vix exint ⁊ ſcienter poſſederint bona male acquiſita damnant̉. et implet̉ illud Marci. xiij. Tradet pater filiū ſuum in mortem. Tercij parētes ſunt qui informāt pue ros ſuos in malis. ſcꝫ chorizare. ſuꝑbire in veſtibus: faciē depingere. criſpos crines facere. Et ip̄i parentes rei erunt om niuꝫ peccatorū que ex mala informatione addiſcunt: et poſtmodū faciūt. Et ſic implebit̉ in ꝑentibꝰ illd̓ Deūt. xxxij. Immola uerunt filios et filias ſuas demonibus.ſ. per mala documēta. ¶ Quarti parenteſ ſunt: qui pueros nō corrigunt cum deliquerunt: cum tamē tenent̉. Iuxta illud ꝓ uerbioꝝ. xxiij. Noli a puero ſubtrahere diſciplinam. ſi enim ꝑcuſſeris eum virga non morietur. Tu virga ꝑcutis eū ⁊ ani mam eius de inferno liberabis. Signāter ſi filij ſunt rebelles et ꝓterui tunc ſūt caſtigandi verberibꝰ. Eccī. xxx. Nō des il lis ptātē ī iuuētute. Curua ceruicē eꝰ ⁊ tū de latera eiꝰ cū infans ē ne forte induret̉. nonne illi tibi ꝓphetā induxerunt hoc an tiquitus p̄dicantē. nonne vidiſti vetera nouis ꝯſonātia.ſ. gētil̓ plebs et iudaica. Nōne audiuiſti quia hijs mōſtrauit ſtel la. illos ꝟo ammonuit apparitio angelica et lux celica. Nōne reueritus es ſtudiuꝫ barbaroꝝ. nonne āmiratus es p̄ſentiam eoꝝ. nōne ex his omnibꝰ reputare debuiſti. hec oīa nō eſſe deceptōis: ſꝫ diuine ꝟtutis. putas te illū ꝑdere quem deus ꝓducit. O herodes n̄ vis eū regnare ī iudea: velis nolis regnabit in celo ⁊ in terra. hec ille. ¶ Sunt pleriqꝫ qui dicūt he eodem peſſime egiſſe in occiſione pueroꝝ I vt verum eſt. attamē ſunt ſex genera pacentū qui occidūt pueros ſuos Primi ſunt qui ſciēter rei ſunt ꝙ pueri in vtero matris ſine baptiſmo decedūt. et hoc eſt graue homicidiū. quia ibi corpus ⁊ anīa occidit̉. Augꝰ. Maius eſt damnū ī amiſ ſione vnius anime qͣꝫ corporū mille. ergo mater que eſt p̄gnans ſollicitudinē debet habere de illo theſauro quē portat in vte to: ne fiat occaſio damnatōis illius pueri. Similiter viri debent parcere mulietibus p̄gnantibꝰ: nec eas terrere: nec turbare: nec verberare. imo ſibiip̄i ſubtrahere in ꝯmedēdo et bibēdo: ⁊ impartiri ſuiſ mulieribꝰ p̄gnātibꝰ ⁊ eis ẜuire. exēplo ma rie q̄ tribꝰ mēſibꝰ ſeruiuit Elizabet. Sꝫ heu aliqui ꝑcutiunt p̄gnantes: calcāt: tru dunt: ip̄is maledicūt. ⁊ ſic rei erūt in pue ris. Similiter peccāt ille mulieres que ſe ſuꝑ hoc remittūt ꝙ p̄gnantes ſunt: ⁊ ſciē tex maritos ſuos offendunt. Sil̓r graue peccāt ille antique vetule que aborſum vel ſterilitatē ꝓcurant in aliqua muliere vel virgine. Sil̓r iſte ancille que cū peccato ⁊ ſcandalo concipiūt. et poſtea ꝓpter verecundiā humanā eoſ pueros ſcienter oc cidunt. quod animal irrationale nō faceret. Secūdi parentes. illi qui pueros ſuos nimis diligūt. Sed diceres. nō debeo pueꝝ meū diligere. Rn̄det̉ immo debeſ pueꝝ tuū diligere ſꝫ ordinate ⁊ infra deū. Nam aliqui pueros ſuos vltra deū dili

De Innocentibus et nō credat tibi. et erit tibi dolor anime. ſicut heli. i. Regū. ij. Quod tractās Ru pertus holgot ſuꝑ libro Sapiētie dicit. Heli ſacerdos ꝓpter negligentiā caſtigādi filios damnatus eſt. De quo et Deda Heli filios delinquētes ferire noluit. id̓o ſeip̄m apud deū crudeli dānatōe ꝑcuſſit. quia cū audiuit archam captā a philiſteis. et filios occiſos in p̄lio: cecidit retrorſuum de ſella ⁊ expirauit. Ecce qͣꝫ mala dilectio ē nō corriꝑe filios. imo magꝭ ē odiū ꝓuer. xiij. Qui ꝑcit ꝟge odit filium. Quinti ꝑentes ſunt qui malū exempluꝫ p̄bent filijs. et ꝑ hoc ſpūaliter eos occidūt Aug. Qui in ꝯſpectu ppl̓i male viuit qͣn tum in illo eſt eū a qͦ attēdit̉ occidit. Due ri em̄ illa q̄ vident a ꝑentibꝰ cōiter imitā tur ſiue bonū ſiue malū. Si vidēt eos ie iunare: libēter orare: eccleſiam freq̄ntare. miſericordiā exercere: deū timere: pacem cū familia tenere imitant̉ eos. Si auteꝫ vidēt eos eccleſie ieiunia ſoluere: feſta nō celebrare: raro eccleſiā viſitare: ad tabernas ire. audiūt blaſphemare: maledicere etiā ſequūtur eos. Et ꝓ his malis exemplis filij ſeq̄ntes damnant̉ ⁊ ꝑentes ſil̓r ſi nō penitēt. vn̄ Gre. in mora. Tot morti bus qͥs dignus ē qͦt exēpla p̄uitatis in poſteros trāſmittit. ¶ Sexti ꝑentes ſunt qͥ res iniuſtas pueris relinquūt. illi dānāt ſeip̄os ſil̓r et pueros. xiiij. q. vi. Si res reddenda eſt et nō reddit̉: pn̄ia nō agitur ſed ſil̓at̉. Augꝰ. Si tenes obolū teneris a dyabolo. et qͦt denarios male acquiſitos pueris relinquūt: tot gladijs eos tranſfigunt. et implebit̉ in eis illud Eccī. xli. De pt̄e impio q̄runt̉.i. ꝯq̄runt̉ filij. qm̄ ꝓpter ip̄m dati ſunt in opprobriū.ſ. ſempiternū Signāter cū ſciēter poſſident. qꝛ faciēs ⁊ ꝯſentiēs eadē pena puniunt̉. ut habet̉ in cano. ij. q. i. notū ſit. et. iij. q. iiij. ꝯſanguineoꝝ. qꝛ ſcribit̉ Eccī. xxi. Stuppa collecta ſinagoga peccantiū. Exemplū legit̉ ī li. de dono timoris. Fuit qͥdam vir ſctūs cui multa fuerūt reuelata ſecreta. inter ce tera vidit hominē in ima flāmaꝝ proſtratum. de cuius vtero arbor alta ꝓcedebat. in cuius ramis hoīes ſuſpenſi fuerunt: ⁊ a flāma ab immo ꝓcedente duriſſime: diuerſimode ⁊ acerrime torq̄bantur. Et ille qui in fundo iacebat magis inter alios tor quebatur. Et cū quereret ille qui hoc videbat a ductore ſuo cuiuſmodi eſſꝫ homo ille qui in immo iaceret ille reſpōdit. Ille qͥ ab imo iacet fuit principiū generatōis om niū iſtorū: et fuit pauper. et per vſuras et male acquiſita ditatus ē. Alij ſunt qui ꝓceſſerūt ab eo et torquent̉. quia aliqui furunt imitatores illius: aliqui poſſeſſores iniuſte acquiſitoꝝ bonorū. et ſic ſimul tor quentur. et ẜm ꝙ fuerūt ſimiles in culpa ſunt in conſimili pena. ut ſcribit̉ Mathei xiij. Colligite zizania: ⁊ alligate ea in faſciculos ad comburendū. Item notan dū ꝙ feſtū innocentū et aliorū martirum ſolēniter eſt ꝑagendum. Et hoc ꝓpter tria Primo ꝓpter tēpus. nam ip̄i primi mar tires ſunt qui ꝓ xp̄o poſt eius natiuitatē martiriſati ſunt. Nam triplex eſt martiriū. Primū volūtatis et operis. ſicut bea ti Stephani ⁊ laurētij. Secundū volū 2 tatis et nō operis. ſicut iohānis euāgeliſte et beati Martini: qui habuerunt volū tatē et affectū ſuſtinēdi martiriū: qͣꝫuis nō ſunt paſſi. Tercium eſt martiriū ope ⁊ ris et nō voluntatis. ſicut pueri innocentes: et vſum ratōis nō habentes: qui deū nō loquendo ſed moriēdo: et cū ſanguine ſuo confeſſi ſunt. Et ſic in ſanguine ſuo baptiſati ſunt. Et ꝓpter illud triplex martiriū illa tria feſta ſunt immediate pꝰ feſtum natiuitatis inſtituta. Primo feſtu ſancti Stephani qui eſt martir voluntate et oꝑe. Poſt hoc feſtū ſancti Iohāniſ qui fuit martir voluntate et nō oꝑe. Ter cio feſtum innocentū qui fuerunt martires opere et nō volūtate. Nā dicit ſctūs Thomaſ. Deus ſuppleuit in eis ꝑ gratiā quod defuit in ratōis efficacia. in eo ꝙ ꝓ pter chriſtū paſſi ſunt. Secundo hoc feſtum innocentū eſt ꝯmendabile ꝓpter nu merū. qꝛ tot ſunt ꝙ numerꝰ eoꝝ incertꝰ ē b 4

XXI. Sermo. Sed eccleſia ꝑagit numeꝝ eoꝝ ẜm viſio nem quā vidit ſanctus iohānes Apoca. xiiij. Uidi agnū ſup̄ montē ſyon ſtantem ⁊ cū eo centū. xliiij. milia habentes nomē eius. ⁊ nomē pr̄is eius ſcriptū in frontibus ſuis. Mō ſi laus ⁊ feſtū vnius ſancti eſt laudabile ⁊ acceptū corā deo. quid tūc laus tot ſanctoꝝ innocentū. Et ſi deꝰ exaudit p̄ces vnius ſancti: vel homīs vel duoꝝ vel triū in noīe ip̄ius ꝯgregatoruꝫ. qͥ tūc vbi tot ſancti ſunt ſimul ꝯgregati. Etiā ſi bonorandꝰ eſt ſanctꝰ vnus. nōne tūc tot milia ſanctoꝝ ſunt venerādi. Ter cio ꝓpter locū. qꝛ in bethleem occiſi ſunt: ⁊ in omnibꝰ finibꝰ eiꝰ in qͥbꝰ xp̄s q̄ſitꝰ eſt. et fugit. et beatiſſima mater eius ⁊ ioſeph in exilio poſiti ſunt cū puero ihū in tā tenera etate ⁊cͣ. In octaua natiuitatis dn̄i. Sermo XXXI. T vbi venit plenitudo tꝑis miſit deus filiū ſuuꝫ factū ex muliere: factū ſub lege. ut eos qͥ ſub lege erāt redimeret ut adoptionē filioꝝ dei reciꝑemus. ſcribit̉ ad Gala. iiij. c. et lectū eſt dn̄ico die ꝓ epl̓ari oſ ficio. In ꝟbis p̄miſſis tria innuunt̉. Prīo mittētis benignitas miſeratōnis. Scd̓o miſſi ꝯgruitas legatōnis. Tercio miſſionis vtilitas fructificatōiſ. Primū ibi. miſit deus. ſcd̓m ibi. miſit filiū ſuuꝫ. terciū ibi. factū ex muliere. factū ſub lege vt eos qͥ ſub lege erāt redimeret. De pri mo dicit. At vbi venit plenitudo temꝑis In his verbis ꝓpoſitis deſtruit apl̓us et exadicat triplicē excorē. Prīo iudeoꝝ aſ ſerentiū nondū xp̄m veniſſe. ibi. at vbi ve nit plenitudo tꝑis. De hͦ vide ſup̄ in pri ma hebdomada aduētus: quō erāt iudei vt ceci. Scd̓o exadicat veſaniā heretico rū dogmatizātiū xp̄m corpus fantaſticū habuiſſe: ⁊ nihil traxiſſe de ꝟgine. ibi. factū ex muliere. Tercio manicheoꝝ dicen tiū veterē legem a deo nō eſſe. ibi. factum ſub lege. De primo nota ꝙ tꝑus incarna tōis dicit̉ tꝑus plenitudinis. Et hoc ꝓpter triplicē repletōem. Prima eſt repletio vteri ꝟginalis. Lu. i. Aue gr̄a plena ⁊cͣ. Ecce ꝯcipies in vtero ⁊ paries filium Scd̓a eſt repletio mentiū fideliū. Act. ij. Repleti ſunt om̄s ſpūſancto. Tercia eſt repletio veteris legis. Mat. v. Nō veni ſoluere legē ſed adimplere. Prīa repletio fuit cauſa ſcd̓e. qꝛ niſi venter ꝟginis reple tus fuiſſet filio dei. corda fideliū nō eſſent repleta ſpūſancto. Scd̓a repletio fuit cā tercie. qꝛ repletio mentis facit impletōeꝫ legis. Augꝰ. Iō gr̄a ſpūſſancti dat̉ ut lex impleat̉. ut etiā hēt̉ ī ca. d̓ ꝯſe. di. iiij. gr̄a. Sine ſpūſſancti gr̄a nō poſſumus imple re dei mādata. Idcirco inqͥt Aug. de ſpū ⁊ lr̄a. Lex data eſt ut gr̄a q̄rat̉. gr̄a ꝟo data eſt ut lex impleret̉. Idcirco tꝑus gr̄e d̓r plenitudo temꝑis ꝓpter qͥnqꝫ cauſas. Primo ꝓpter cariſmatū largiſſimā effu ſionē. De qua Iohelis. ij. Effundā de ſpi ritu meo ſuꝑ omnē carnē. Ezech. xxxiiij. Deducā imbrē in tꝑe ſuo: et pluuie bn̄di ctōis erūt.i. bonoꝝ ſpūalium abundantie Un̄ tꝑus gͣtie comꝑat̉ autūno. nam ſicut q̄ in hyeme germināt: ⁊ in vere pullulāt. ⁊ in eſtate maturant̉. in autūno colligūt̉. ſic que ante legē iuſtis germinauerūt ⁊ in lege pullulauerūt. et ſub ꝓphetis ad matu ritatē ꝑuenerūt. tꝑe gr̄e oīa in xp̄o colligunt̉. Ambro. Xp̄us oīa nobis eſt. ſi ſitis fons eſt. ſi eſuris panis eſt. ſi infirmaris medicus eſt. Si mortē times vita eſt. ſi ſapientiā deſideras in ip̄o oēs theſauri ſa pientie et ſciētie ſunt abſcōditi. Iohan. i. De plenitudine eiꝰ om̄es accepimꝰ. Se cūdo dicit̉ plenitudo tꝑis ꝓpter figuraꝝ adimpletōem. qꝛ p̄cedens tꝑus vacuum fuerat cōtinens figuras.i. Corin. x. Oīa in figura cōtingebant illis. nūc aūt verita te adimpleta. Iohā.i. Gratia et ꝟitas ꝑ ibm̄ xp̄m facta eſt. Tercio ꝓpter ꝓmiſſo rū ſolutōem. q̄cunqꝫ em̄ in veteri lege ſūt ꝓmiſſa oīa in xp̄o ſunt impleta. Un̄ apl̓s ad Colo. ij. In ip̄o inhabitat oīs plenitu do diuinitatis corporaliter. ⁊ eſtis in illo

In octaua natiuitatis domini repleti.ſ. omni gr̄a et omni ꝓmiſſione fac ta. Quarto ꝓpter rōnalis creature ꝑfectionem. vn̄ ad Ephe.i. ꝓpoſuit in eo.ſ. filio in diſpenſatione plenitudinis tꝑum. id ē tꝑe gratie inſtaurare oīa in xp̄o que in ce lis et q̄ in terris ſunt.i. angelos et homīeſ qꝛ dum hoīem reducit in gr̄am in eo ſuꝑplet ruinā angeloꝝ. pͣs. cix. Iudicabit ī na tionibꝰ implebit ruinas. Quinto ꝓpter deſcripti tꝑis ꝯpletōem. de qͦ Daniel̓. ix. Septuaginta hebdomade abbreuiate.i. regiſtrate ſunt ſuꝑ ppl̓m meū. et ſuꝑ vrbē tuā ſanctā. et ꝯſūmet̉ p̄uaricatio: ⁊ finē accipiet pctm̄. et deleat̉ iniqͥtas ⁊ adduca tur iuſticia ſempiterna ⁊ vngat̉ ſanctꝰ ſan ctoꝝ. Ibi dicit Nico. de ſyra. bebdomada nō capit̉ ꝓ ſeptē diebꝰ. ſed ꝓ. vij. ānis Leuiti. xxv. Numerabis. vij. hebdomadas. vij. annoꝝ. et faciūt. lxx. hebdomade annoꝝ. cccc. et nonaginta ānos. multiplicādo. lxx. ꝑ. vij. Et inceperūt iſti āni a. xx. anno regni arthaxerẜ qͥ dedit licentiā Neemie reedificādi ciuitatē ihrl̓m. et terminant̉. iiij. anno pꝰ xp̄i paſſionē. et ſic tꝑs impletū eſt. Sed d. qͣre tam diu xp̄us diſtulit incarnari. Rn̄det̉ ꝓpter ſex cauſas. q̄re ſup̄ in prima hebdomada aduentus. ẜmone. iiij. Tūc ſubdit̉ mittentꝭ benignitas ibi. miſit deus filiū ſuū. Nota hͦ nomē deus aliqn̄ ſignificat naturā ⁊ ſuꝑponit ꝓ eadē. ut cū dicit̉. deus eſt eternꝰ. ret deus creauit oīa. Aliqn̄ ſignificat naturā et ſupponit ꝓ ꝑſona. vt cū adiūgit̉ ei actus ꝑſonalis. ut cū d̓r. deus generat. vel deus generat̉. vel hmōi. Hic ꝟo ſignificat naturā: ⁊ ſupponit ꝓ ꝑſona pr̄is. ex hͦ ꝙ dic̄. miſit filiū. Eiꝰ ē filiū mittere cuiꝰ eſt filiū generare.ſ. ſolius pr̄is. Dic̄ em̄ mgr̄ in. iij. di. i. Filij dei miſſio eſt ip̄a incarnatio. eo em̄ miſſus eſt ꝙ in forma hoīs viſibilis apparuit. O qͣꝫ magna benignitas et miſeratio attendit̉ in incarna tōe. Iohelis. ij. Cōuertimi ad dn̄m deuꝫ vr̄m qm̄ benignus et miſericors eſt in eo ꝙ filiū miſit ut nos in filio pr̄i recōciliaret. Ro. v. Cū inimici eſſemus reconcili ati ſumus ꝑ ſanguinē filij eius. De qͥ etiā ad Ephe. ij. Deus qͥ diues eſt in miẜicor dia ꝓpter nimiā miẜicordiā q̄ dilexit nos cū eſſemus mortui viuificauit nos ī xp̄o. i. Corin. xv. Sicut in adā oēs moriuntur ita ⁊ in xp̄o oēs viuificabunt̉. O magna charitas Ioh. iij. Sic deꝰ dilexit mundū vt filiū ſuū vnigenitū daret. nō angelum nō ꝓphetā ſed filiū. Dicit ſimō de caſſia. Sic dilexit deus pater hoīem creatuꝫ vt daret filiū ſuū incarnatū. ſic deꝰ ꝓ homīe filius ꝓ ſeruo datus eſt in redemptōem. Ro. viij. Proprio filio ſuo nō peꝑcit. ſꝫ ꝓ nobis oībꝰ tradidit illum. vbi exclamat Gre. O ineſtimabilis dilectio charitatꝭ vt ſeruū redimeres filiū tradidiſti. ecce ī mittēte notat̉ liberaliſſima benignitas et miſeratio. Dixi ſcd̓o tangit̉ miſſi ꝯgruitas legatōis. cū dicit̉ filiū. Nota ꝯgruuꝫ fuit mittere filiū ad incarnandū ⁊ n̄ aliaꝫ ꝑſonā. Hec ꝯgruitas on̄dit̉ ex tribꝰ. Pri mo ex ꝑte patris mittētis. Scd̓o ex ꝑte filij veniētis. Tercio ex ꝑte hoīs indigētis. Primo ex ꝑte patris mittētꝭ duplici rōe. Primo rōe pr̄ne manifeſtatōnis. qꝛ em̄ filius eſt verbuꝫ patris. ſic ꝓcedit ab ip̄o ut pater ſe manifeſtat ꝑ ip̄m. ⁊ iō ſicut ad exp̄ſſionē intentiōis et ꝯceptōnis mentalis ꝟbū intelligibile copulat̉ voci ſenſibili. ſic ad pt̄ne maieſtatis exp̄ſſionē ꝯgruū fuit ut filius qui eſt verbū patris vniret̉ carni hūane: ꝑ qd̓ ſe pater manifeſtaret. ⁊ ut deus pt̄ qͥ ſe in enigmate inſi nuauerat ꝑ oracula ꝓphetaꝝ. in fine tem boꝝ ſe manifeſtaret ꝑ filiū et ꝓpriū ꝟbū Hoc eſt qd̓ dicit apl̓s ad Heb̓.i. Multi farie multiſqꝫ modis olim deus loquens patribꝰ in ꝓphetis: nouiſſime diebꝰ iſtis locutus eſt nobis in filio ſuo. Hoc etiā dicit filius patri Ioh̓. xvij. Pater manifeſtaui nomē tuū hoībꝰ qͦs dediſti mihi ⁊cͣ. Pater clarifica filiū tuū ut filius tuꝰ cla rificet te. Ex qͦ igit̉ opus incarnatōis erat ad diuinitatis manifeſtatōem. iō magis ꝯgruū erat ut illa ꝑſona carnē aſſumeret vt dicit mgr̄ in. iij. di. i. que ꝓcedit a pr̄e.

Sermo. xxxxj. et qui eſt ab alio qͣꝫ que eſt a nullo. Procedit em̄ a pr̄e ꝑ modū ꝟbi exp̄ſſi. Iohā. i. Uerbū erat apud deū et deꝰ erat ꝟbuꝫ Et hoc ꝟbū caro factū eſt. Scd̓o ꝯgruit rōe pt̄ne cooꝑatiōis. qꝛ oīa oꝑat̉ pater ꝑ filiū. Ioh̓. i. Oīa ꝑ ip̄m facta ſunt. Ideo oīa quecūqꝫ pater facit hec et filiꝰ Iohā. v. ſil̓r facit. ut dicit Aug. in li. de trinitate et mgr̄ in. iij. di. i. Oꝑa trinitatis ſunt in diuiſa. Et ſic ip̄am incarnatōem licet tota trinitas eſt oꝑata. tn̄ ſolus filius carnē aſſumpſit. et ꝯgruū fuit ut oīa repararēt̉ ꝑ verbū incarnatū. ſicut deus pt̄ ꝑ ꝟbuꝫ increatū oīa creauit. Ephe.i. Propoſuit oīa in xp̄o reſtaurare. et ideo dicit Ioh̓. v Oꝑa que dedit mihi pt̄ meus ut faciam: ip̄a teſtimoniū ꝑhibet de me qꝛ pater miſit me. Exquo igit̉ opus incarnatōis erat ad reꝑatiōem opeꝝ diuinoꝝ. ꝯgrue gͦ ille incarnatus eſt et miſſus ꝑ quem oīa ſunt ꝓducta. Scd̓o ꝯgruū fuit ex ꝑte filij ve niētis. Illa ꝯgruitas in ip̄o oſtendit̉ duplici rōe. Primo rōe exp̄ſſe ſimilatōnis. qꝛ em̄ ip̄e filius eſt exp̄ſſa patris imago. vt ſcribitur Sap̄. vij. Cādor eſt lucꝭ eter ne. et ad Colocē.i. Qui eſt imago dei inuiſibilis primogenitꝰ. ꝯgruū erat ut ꝑ ip ſum hūanitatis aſſumptio fieret. ut qꝛ hō aſſumptibil̓ erat rōe dignitatis imaginis ꝑ quā aſſimilaret̉ deo. ſic̄ ſcribit̉ Gen̄. i. Fecit deus hoīem ad imaginē ſuā. decēs erat ut magis ꝑ illā ꝑſonā aſſumeret̉ hūa nitas et vniret̉ deo q̄ eſt exp̄ſſa pr̄is immago. ut ymago creata q̄ eſt hō vniret̉ deo ꝑ imaginē increatā q̄ eſt filius. Hoc videt̉ dicere apl̓us ad Ro. viij. Quos p̄deſtinauit ꝯformes fieri imaginis filij ſui.ſ. ꝑ memoriā. intelligentiā et voluntatē. Exqͦ igit̉ opus incarnatōis ad hͦ erat ut vnire tur hō deo: qͥ erat īmago dei creata: ꝯgruum erat ut ille carnē aſſumeret qͥ eſt immago pr̄is increata.ſ. filius. Scd̓o rōe eter ne generatiōis. qꝛ ip̄e filius eſt a patre eternaliter genituſ. pͣs. ij. Ego hodie genui te.i. ab eterno Cōgruū igit erat ut ille idē qͥ erat eternaliter genitus a pr̄e ip̄e in tꝑe naſceret̉. iuxta illud Iſa. ix. Daruulꝰ natus eſt nobis. ſcꝫ temporaliter. et filiꝰ datus eſt nobis.ſ. qͥ natꝰ eſt eternal̓r. ⁊ Luce. i. Et filius altiſſimi vocabit̉. Mat. xx. vij. Uere filius dei erat iſte. ꝓpter hͦ dic̄ Aug. Filius dei nō q̄ſiuit niſi matrē ī terris. qꝛ illū habebat.ſ. pr̄em in celis. Item ne duo filij eſſent in trinitate btā. ſi vnus generaret̉ ex pr̄e: alius ex matre. iō magꝭ decuit filiū incarnari et in carnē mitti. di cit em̄ mgr̄ in. iij. ſentētiaꝝ. di. i. Si enim pt̄ in carnē veniſſet ab alio eſſe putaretur Si em̄ ſpūſſanctus incarnatus fuiſſꝫ: aliꝰ filius putaret̉ ab alio eſſe. iō ſpūſſanctꝰ in carnatur nō eſt. ut ille qͥ erat in diuinitate dei filius fieret in hūanitate filiꝰ ꝟginis Nō ergo pt̄ nec ſpūſſanctus carnē induit. ne alius eſſet in diuītate filius. alius in humanitate. et ne idē eſſet pt̄ et filiꝰ ſi de us pr̄ de hoīe naſceret̉. Cū igit̉ opꝰ incar natōis ad hoc erat ut deus naſceret̉ ex bo mine. ꝯgruū fuit ut ille ex hoīe naſceret̉ ī tꝑe: qͥ ex patre natꝰ erat an̄ tꝑa. et iō filiꝰ miſſus eſt. Tercio ex ꝑte hoīs indigē tis on̄dit̉ maior cōgruitas veniēdi in filio duplici rōe. Prīo rōe primarie trāſgreſſionis. qꝛ dicit ſctūs tho. ꝑte. iij. q. iij. ar. v. Peccatū primoꝝ parentū erat de appetitu ſciētie et ſapīe dei. volētes fore ſic̄ dij ſciētes bonū et malū. Mō ſapīa attribuit̉ filio.i. ad Corint.i. Dei ꝟtus eſt et ſapiētia. ideo ſolus filiꝰ humanā naturaꝫ aſſumpſit ordine ꝯgruo Ideo potuit dice re illud Ione.i. Propter me orta ē tēpeſtas. mittite me in mare.i. in mundū. Iō dicit̉ Ro. viij. Proprio filio ſuo nō peꝑcit deus. Exqͦ opus incarnatiōis erat ad hoc ut lapſus hoīs expiaret̉. ꝯgrue filius miſſus eſt. cū delictū fuit ex appetitu ſapi entie q̄ attribuitur filio. etiā expiatio huiꝰ peccati debebat fore ꝑ mediatoris ſupplicatōeꝫ et obedientiā. Et magis ꝯgruebat filio ſupplicare patri et obedire. iō ꝯueniē ter filius miſſus eſt. Scd̓o rōe plenarie gͣtificatōnis. qꝛ em̄ ẜm rectū ordinē infima ꝑ media reducunt̉ ad ſumma. cū opꝰ

incarnatōis ad hͦ ordinat̉: ut qui eramus ſerui efficeremur liberi. ẜm illud Iohā.i. Dedit eis ptātem filios dei fieri: ꝯgruur fuit ut ab illo liberaremur a ẜuitute pctī et efficeremur filij ꝑ gr̄am qͥ erat filiꝰ per naturā. Iohā. viij. Si filius vos liberauerit veri liberi eritis. Aug. Ut hō ex deo naſceret̉ primo ex hoīe natus eſt deꝰ. Cū enim eſſemus extranei: ꝯgruū fuit vt in hereditatē ītroduceremur ꝑ filiuꝫ. de quo apl̓us ad Colocen̄.i. Trāſtulit in regnuꝫ filij dilectōis ſue in qͦ habemus redēptio nem ⁊ remiſſiōem pctōꝝ. Dixi tercio innuit̉ miſſionis vtilitas fructificatōnis cū ſubdit. factū ex muliere factū ſub lege: ut eos qͥ ſub lege erāt redimeret. Fuit eī iſta miſſio fructuoſiſſima: qꝛ miſſus ē ad nos dei filius. ut nobis oꝑa peccati ⁊ dyaboli diſſiparet: ut dicit Iohānes in cano. nica.i. Iohā. iij. In hͦ apparuit dei filiꝰ ut diſſoluat oꝑa diaboli. Pctm̄ aūt qd̓ introductū eſt diabolo ſuggerēte octo intulit dāna que ꝑ dei filiū reꝑāt̉. Prīo vulnerauit integritatē nature. Scd̓o priuauit viuacitatē gr̄e. Tercio elōgauit felici tatē glorie. Quarto ꝓcurauit atrocitateꝫ pene. Quīto debilitauit facultatē potētie. Sexto obnubilauit claritatē intelligētie. Septimo augmētauit prauitatē ꝯcupiſcē tie. Octauo generauit ariditatē malicie. Sed ꝯͣ oīa iſta dei filius miſſus eſt ut diſ ſolueret oꝑa pctī: et hoīem redimeret ab oībꝰ his malis Primo dixi pctm̄ vul nerauit integritatē nature. Lu. x. Homo qͥdā.i. genus humanū deſcēdit ab ihrl̓m ī hiericho.i. de ſtatu iuſticie in ſtatū culpe ⁊ incidit in latrōes.i. in manus diaboli. plagis impoſitis vulnerauit eū ſemiuiuo relicto. ſed venit ſacerdos viſo illo p̄terijt Sil̓r et leuita vidit eū et ꝑtrāſijt. qꝛ nullꝰ nec in lege nature nec ſcripture erat qui vulnera aīe ſanare poterat: niſi ſamaritanus.i. xp̄us: aīe nr̄e cuſtos appropinqͣns in ſua bn̄dicta incarnatōe alligauit vulne ra ꝑ ſuā doctrinā. et infudit oleū miẜicor die ⁊ vinū iuſticie. et impoſuit in iumentū ſuū.i. corpus ſuū. i. De. ij. Tulit pct̄a noſtra in corꝑe ſuo ſuꝑ lignū. Ip̄e curauit vulnera aīe: et reꝑauit integritatē na ture egrotātis ꝑ medicinā paſſionis ſue. Iſa. liij. Uere lāguores nr̄os ip̄e tulit. et peccata nr̄a ip̄e portauit. cuiꝰ liuore ſanati ſumus. de quo pͣs. cvi. Miſit ꝟbū ſuuꝫ ⁊ ſanauit eos. Et Sap̄. xvi. Neqꝫ herba neqꝫ malagma ſanauit eos. ſed tuꝰ dn̄e ſermo qͥ ſanat oīa. pͣs. cij. Qui ſanat om̄s infirmitates tuas. Scd̓o pctm̄ priuauit viuacitatē gratie: ⁊ induxit mortē aīe Ro. vi. Stipendia pctī mors ē. Iaco. i. Pctm̄ cū ꝯſummatū fuerit generat mor tē. Sap̄. xvi. Homo ꝑ maliciā occidit a nimā ſuā. Et ſic oēs examus mortui ī aīa ꝑ pctm̄ adē. de quo ad Ro. v. Per vnū hoīem intrauit pctm̄ in mundū et ꝑ pctm̄ mors. et ita in oēs hoīes mors ꝑtranſijt. Sed cōtra hoc miſſus eſt dei filius in incarnatōe: ut reſtitueret vitā gr̄e. de quo. i. Ioh. iiij. In hͦ apparuit charitas dei qm̄ filiū ſuū miſit in hūc mundū ut viuamuſ ꝑ eū. Hec eſt vita gr̄e quā ꝑ xp̄m accepimus. ſicut ip̄e dixit Ioh̓. x. Ego veni ut vitā habeāt ⁊ abūdantiꝰ habeant. habeāt ſ. hic in gr̄a: ⁊ abundantius in gl̓ia. Ioh. iij. Miſit deus filiū ſuū ī mundū ut ſaluet̉ mundus ꝑ ip̄m. Luce. ix. Nō venit filiꝰ hoīs aīas ꝑdere ſꝫ ſaluare. Tercio pec catū elōgauit felicitatē glorie. In figura illius parētes noſtri eiecti ſunt poſtqͣꝫ pec cauerūt de ꝑadiſo. Gene. iij. Eiecit deus hoīem de ꝑadiſo voluptatis: et collocauit ante ꝑadiſum cherubin.ſ. angelicā cuſtodiā ad cuſtodiendū eā.ſ. ne hō inde eiectus poſſet illuc redire: ad deſignandū ꝙ a ꝑadiſo celeſti elōgatus ac eiectus eſſꝫ ꝓp ter peccatū. Apocalip. xxi. Nihil coinqui natū intrabit. Cōtra hoc miſſus eſt filiuſ in incarnatōe ad recuꝑandū felicitatem glorie. Heb̓. x. Hn̄tes fiduciā in introitu ſanctorū in ſanguine xp̄i. Nam ſicut adā ꝑ pctm̄ celeſte regnū nobis clauſit. ſic cri ſtus ꝑ paſſionē ſuā nobis apperuit. Iſa. xxij. Dabo clauem domus dauid ſuꝑ huIn octaua natiuitatis domini

xxxxi. Sermo. merū eius. Damaſ. Crux xp̄i clauis ꝑadiſi. Dicit em̄ Augꝰ. de victoria xp̄iana. Si beneficiū paſſiōis abeſſꝫ nemo ad deū ſpem habere poſſet. qꝛ dicit mgr̄ in. iij. ſen tentiaꝝ. diſtin. xviij. Deus creauit ut ꝓp ter pctm̄ hō nō intromitteret̉ in ꝑadiſum niſi tanta hūilitas eſſet in vno hoīe reꝑta que oībꝰ hoībꝰ ꝓficere potuiſſet. ſicut tāta ſuꝑbia in vno hoīe fuit que oībꝰ hoībꝰ nocuit. Et illa in nullo hoīe fuit reꝑta niſi in xp̄o ihū dei filio qui exinaniuit ſemetip ſum formā ſerui accipiēs. ille humilitate paſſiōis ſue celū apperuit: qd̓ ſuꝑbia adeclauſit. De quo mgr̄ ī. iiij. di. iij. Nec cir cūciſio nec baptiſmus apperuit aditū reg ni celeſtis: ſed hoſtia ſalutaris. De qͦ caīt eccleſia. O ſalutaris hoſtia: q̄ celi pandis oſtia. Quarto pctm̄ ꝓcurauit atrocitatē pene. nā ſi nō fuiſſet culpa nulla fuiſſet pena. de qͦ gre. Si nō adeſſet iniqͥtas nulla noceret aduerſitas. De quo ⁊ Iſi. Si hō innocēter viueret ignis eū nō vre ret: aqͣ nō ſubmergeret. Nō ſpinaꝝ aculei nocerēt. nec oīa q̄ nocēt mortalibꝰ euꝫ impedirēt. Sed oīa penalia habēt ortuꝫ a culpa. Ad amouendā igit̉ penā miſſus eſt dei filius in carnē. ſicut em̄ ꝑ ip̄m reſtitui tur gl̓ia: ⁊ ſic ꝑ ip̄m tollit̉ pena. Cuiꝰ em̄ eſt beatificare in gl̓ia: eius ē liberare a pena ⁊ a miſeria redimere.ſ. ip̄ius dei filij ī aſſumpta carne. Ioh̓. viij. Si filius vos liberauerit veri liberi eritis. Nā ꝑ penam paſſionis eiꝰ et effuſionē ſanguīs liberati et redempti ſumꝰ ab obligatiōe pene. prīa Petri.i. Nō corruptibilibꝰ auro ⁊ argē to liberati eſtis: ſꝫ ſanguine agni incōtaminati. Hūc miſſionis fructū expoīt p̄s cx. dicēs Redēptōem miſit dn̄s ppl̓o ſuo i. Ioh. iiij. In hoc eſt charitas dei in no bis. qm̄ miſit filiū ſuū in ꝓpiciatōem propctīs noſtris.i. in deletōem penaꝝ debita rū ꝓ peccatis noſtris. De qͦ et apl̓us ad Ro. v. Si cū adhuc pctōres eſſemꝰ xp̄s ꝓ nobis mortuus eſt. multo magis nunc iuſtificati in ſanguine ip̄ius ſalui eximus a pena eterna ꝑ ip̄m. dicit lica in glo. Quinto peccatū debilitauit facultateꝫ potētie: qꝛ de merito culpe debilitata ē po tētia ad oꝑandū bonū: ⁊ ad p̄liandū cōtra malū. eo ꝙ aīa elongat̉ ꝑ peccatū a poten tia dei vigorātis et roborātis. ꝓpter qd̓ di cit apl̓us ad Ro. vij. Uelle adiacet mihi ꝑficere aūt bonū nō inuenio. Ideo miſſuſ eſt dei filius in incarnatōe: ut nos roboraret in p̄liādo et laborādo. Hūc miſſionis fructū exprimit pͣs. lvi. Miſit de celo ⁊ li berauit me: dedit in opprobriū ꝯculcātes me. ꝑ ip̄m em̄ debilitata eſt ptās dyaboli: que eſt ad impugnandū.i. Corin. x. Fidel̓ deus qͥ nō patiet vos tēptari vltra id qd̓ poteſtis. ſed facit cū temptatiōe ꝓuentuꝫ i. ꝟtutis augmentū Hiero. Debil̓ eſt boſtis qui nō p̄t vincere niſi volentē. Itē ec̄ ꝑ ip̄m dei filiū incarnatū roborata eſt potentia et facultas ad bene oꝑandū. Ip̄e ē de quo d̓r Iſa. xl. qͥ dat laſſo ꝟtutē et robur. Sic dedit fortitudinē beato paulo. de qua dicit ad Philip. iiij. Oīa poſſum in eo qͥ me ꝯfortat. Sexto pctm̄ obnu bilauit claritatē intelligētie. Sap̄. ij. Ex cecauit eos malicia eoꝝ.ſ. ꝙ nō ꝯgnoſcerēt defectū eoꝝ. Sophon̄.i. Ambulauer̄t ut ceci qꝛ dn̄o peccauerūt. pͣs. lxxxi. Neſci erūt neqꝫ intellexerūt: in tenebris ambulāt. Glo. Neſcierūt dn̄m neqꝫ intellexerunt ſeip̄os. Ideo exclamat Aug. ſuꝑ tales dicēs. Ue cecis oculis qͥ te eternū lumen non vident. de tenebris ad tenebras vadūt et neſciūt vbi corruunt. Ideo miſſus eſt dei filiꝰ in carne ad illuminandum tenebroſitatē intelligētie ignorātis. Hoc deſiderabat zacharias pt̄ Iohānis baptiſte. Luc̄. i. Illuminare his qui in tenebris et in vmbra mortis ſedēt. Sil̓r ⁊ da uid petiuit hūc fructū miſſionis dicēs p̄s xlij. Emitte lucē tuā et veritatē tuā. Hec lux et veritas xp̄us eſt qͥ dicit Iohā. viij. Ego ſum lux mūdi. et Ioh̓. xiiij. Ego ſuꝫ via veritas et vita. Uia in obliquabilis. veritas infallibilis. vita interminabilis. Ip̄e em̄ eſt lux vera illuminās omnē hominē venientē in hūc mundū. de qͣ ſcribit̉

In octaua natiuitatis domini Iſa. xlij. Dedi te in lucē gentiū: ut aperites oculos cecoꝝ. iō dicit Aug. ſuꝑ Ioh̓. Incarnatio xp̄i eſt colliciū de quo illumi nant̉ oculi nr̄i: ut videre poſſumꝰ maieſtatē ꝑ eius humanitatē. Nam ut verbū caro factū eſt medicamentū nobis factū. vt quia de terta excecabamur: de terra ſanaremur. Clama igit̉ cum pͣs. xij. Illumi na oculos meos: ne vnqͣꝫ obdormiam in morte. Septimo peccatū augmentauit prauitatē ꝯcupiſcētie ꝙ ꝓni ſumꝰ ad ma lū. Gen̄. viij. Senſus et cogitatio homīſ ab adoleſcētia ꝓna ſunt ad malū. Sꝫ vn̄ orit̉ hoc niſi ex peccato ꝑ qd̓ natura ē cor tupta. Sap̄. ix. Corpus qd̓ corrūpit̉ agguat aīam. iō Aug. Sola peccata nocēt no ſtre nature. Unde infirmitas ad bonū. ꝓ nitas ad malū niſi a peccato habet ortum Et de tali ꝯcupiſcētia mali ꝯq̄rit̉ apl̓s ad Ro. vij. Uideo aliā legē in mēbris meiſ cepugnantē legi mētis mee: ⁊ captiuāteꝫ me in lege peccati. Infelix ego hō quis me liberabit d̓ corꝑe mortis huiꝰ Reſpōdet gr̄a dei ꝑ ibm̄ xp̄m dn̄m nr̄m. Nam ꝑ gͣti am xp̄i ꝯcupiſcentia eſt diminuta. qꝛ duꝫ gr̄a mentē replet que ꝑ ip̄m facta eſt ſenſualitatē refrenat: ut dicit Dern̄. de libero arbitrio. Ubi gr̄a ingredit̉ ptās pecca ti minuit̉. Hūc miſſionis fructū petiuit pͣs. cxliij. Emitte manū tuā de alto: exipe me ⁊ libera me de aqͥs multis. Aque iſte ſunt fluctus cōcupiſcētie. De qͦ pͣs. lxviij. Saluū me fac deus qm̄ intrauerūt aque ſ. ꝯcupiſcentie vſqꝫ ad aīam meā. A qͥbꝰ liberamur ꝑ gr̄am xp̄i. ut dicit apl̓s ad ro. viij. Deus filiū ſuū mittēs in ſimilitudi nē carnis pctī et de pctō.i. hoſtia ꝓ pctō. damnauit pctm̄ in carne.i. vicit dyabolū ⁊ debilitauit fomittē. Octauo generauit ariditatē malicie.i. indurauit hoīem ī malicia. ſicut legit̉ in Exodo. vij. c. Indu ratū eſt cor pharaonis nō vult dimittere ppl̓m meū ut ſacrificꝫ mihi ⁊cͣ. Sed ad hͦ miſſus eſt dei filiꝰ in incarnatōe ad exterminandū malicie ariditatē indurantem. De qua pͣs. xxi. Aruit tanqͣꝫ teſta virtus mea. ſed ſicut cera dura liqͣſcit ꝑ ignem: ⁊ lutū duꝝ molleſcit ꝑ aquā. ſic corda hoīm ꝑ maliciā indurata ꝑ ignita xp̄i p̄dicatōꝫ Et ꝑ gr̄e infuſionē a ſue induratōnis ꝑti nacia molliunt̉. Hūc fructū miſſionis ex primit pͣs. cxlvij. Emittet ꝟbū ſuū et liq̄ faciet ea. Audita em̄ doctrina ſalutifera ⁊ ſuſcepta gr̄a diuina molleſcit cor induratū dū intellectus illuminat̉ ꝑ verbum: ⁊ affectus inflāmat̉ ꝑ ſpiritū. De qͦ dicit Dern̄. ſuꝑ Canti. Intrās in me verbū eternū emolliuit cor meū. et ꝯgnoui eiꝰ p̄ſentiā. qꝛ cōp̄ſſit affectū viciorū. Et qͦniā hec omnia bona fecit xp̄i incarnatio. ideo moyſes orauit ꝓ eius aduētu dicēs Exo di. iiij. Obſecro dn̄e mitte quem miſſurus es ⁊cͣ. Sermo XXXII. ad idem. I filius ⁊ heres v ꝑ deū. ſcribit̉ ad Gala. iiij. c. Ubiqꝫ et om̄i tꝑe cōſuetudo eſt approbata ꝙ filij legitimi hereditatē pr̄is debent poſſidere. licet malicia hoīm ⁊ potētia reſiſtit aliqn̄: tn̄ deus qn̄qꝫ mirabili ter diſponit ut hereditatē ꝑditā veri here des recuꝑent. ut recitat mgr̄ in hyſtoria de Ciro rege ꝑſaꝝ loq̄ns d̓ abacuck dicēſ ꝙ Aſtrages rex ꝑſarū habuit vnicā filiā de qua tale habuit ſomniū. ꝙ de genitalibus filie ſue oriebat̉ vitis q̄ totā occupabat aſiā. et expoſitū eſt ſibi a ꝯiectoribꝰ ſe habituꝝ nepotē ex filia qͥ dn̄s eſſet Aſie. ⁊ ip̄m deijceret de regno. qd̓ timēs dedit filiam ſua militi plebeio ne filiꝰ ex ea naſceret̉ nobilis et potēs. Poſtea filiā p̄gnantē aſciuit. et filiū ex ea natū cuidā principi tradidit ad occidendū. Qui miẜtus tradidit paruulū vni paſtori ad exponendū in nemore ut ibi ꝑiret vel deuoraret̉ a beſtijs. Qui cū expoſuiſſet eū: et indicaſſet vxori que in diebꝰ illis peꝑerat. ſupplica uit ei mulier ut paruulū ei deferret alēdū. Cū rediſſet paſtor ad pueꝝ inuenit canē ei p̄bentē vbera et a feris et auibꝰ defendē tem. Cūqꝫ attuliſſet ip̄m ad vxorē alluſit

XXXII. Sermo. ei tanqͣꝫ diu note. et vocauit pueꝝ catulū. Qui cū creuit ludendo cū pueris factꝰ ē rex puetoꝝ. ⁊ ꝯtumaces ac inobediētes ſi bi grauiter affligebat. Qd̓ gͣuiter ferētes ꝑentes eoꝝ verbū detulerūt ad regem de filio paſtoris. Quē cū aduocaſſet rex ⁊ argueret eū ꝙ pueros plagaſſet. ille intrepi dus reſpōdit ſe ut regē feciſſe. Et admi 1 ratus rex quedā ſigna ſui generiſ in eo vi dens accito paſtore ſecretiꝰ veritatē rei ag nouit. Uerūtn̄ timor eius de nepote mitigatus eſt exiſtimās ꝙ ꝟbū ꝯiectoꝝ ī re gno pueroꝝ iā completū eſſet. Et eidē cui prius ꝯmiſerat occidendū ꝯmiſit alēdū. nō indicās tn̄ eſſe niſi paſtoris filiū. et recipiens filiū illius prīcipis ſecretarij occidit et dedit pr̄i ad ꝯmedendū. ex eo qꝛ nō obediuit verbis eius: et poſt hͦ reuelauit ei. Factū eſt aūt ꝙ aſtrages habuit inimicos et tradidit exercitū illi principi ſecretarij ſui ad hoſtes expugnādos. Ip̄e eniꝫ reſedit in media ꝓuincia. Porro ille nō immemor maleficij regis ꝑſuaſit exercitui ut catulū regē ꝑſidis ſibi eligerēt. ⁊ cō gnominauit eū Cyrū qd̓ interp̄tat̉ heres q. d. Licet reluctet aſtrages. cirus hic eſt heres. Quo facto vniuerſum regnū deuo lutū eſt ad eū. Et ille fuit qͥ extraxit iudeos de ſeruitute babilonica dādo eis licen tiam ut poſſent templū reedificare. iuxta verbū Hieremie ꝓphete. Spūaliter. ſic nos ſub ptāte diaboli poſiti hereditatē celeſtem ꝑdideramꝰ. Sed venit vitꝭ ꝟa. Ioh̓. xv. que extēdit palmites ſuos vſqꝫ ad mare et ꝓpagines vſqꝫ ad termīos or bis terraꝝ. ut d̓r pͣs. lxxix. Qui inuentus a paſtoribus in effrata et cāpis ſilue. qui nō obſtāte impedimēto aſtragis.i. herodis. licet mādauit eū occidi: tn̄ factus eſt heres ⁊ rex vniuerſoꝝ. De quo Aug. O herodes nō vis eū regnare in iudea: noliſ velis regnat in celo ⁊ in terra. Et reſtituit iudeis.i. fidelibꝰ hereditatē celeſtē. pͣs cxxvi. Cū dederit dilectis ſuis ſomnū. ec ce hereditas dn̄i filij merces fructus ventris. de quo thema. Si filiꝰ et heres ꝑ deū In ꝟbis p̄miſſis tria innuunt̉. Prīo libertas voluntaria. ſcd̓o dignitas gͣtuita. Tercio imbecillitas hūana. Primū ibi. ſi filius. In hoc em̄ ꝙ filiatōem dei ſub ꝯ ditōe poſuit dedit intelligi. ꝙ in hoīs ptāte eſt eſſe vel fieri filiū dei. Iohā.i. Dedit eis ptāteꝫ filios dei fieri. Ecce lib̓tas vo luntaria. Scd̓m ibi filius. Si em̄ eſt honor hoīem eſſe filium regis terreni. multo plus eſſe filiū regis celeſtis qͥ eſt rex regū ⁊ dn̄s dn̄antiū. Apocal̓. xix. Nā xp̄us ad hͦ venit in mundū ut nos filios dei facerꝫ ⁊ in filios adoptaret. Gala. iiij. Miſit de us filiū ſuū in mundū ut nos adoptōeꝫ filioꝝ dei reciꝑemus. Idcirco ſi nō eſſꝫ alia cā vitādi pctā.ſ. vitatio culpe vel adeptio gl̓ie. tn̄ ꝓptertāti pr̄is reuerentiam deberemꝰ erubeſcere pctā ⁊ ceſſare ab ill̓. Sepe em̄ filij ꝓpter bonoꝝ ⁊ nobiliū parentū reuerentiā erubeſcūt turpia ꝑpetra re. Et hoc allegat Thobias. c. ij. Nolite ita loqͥ qꝛ filij ſanctoꝝ ſumus. q. d. Non licet: nō decet tā nobiles tā turpia oꝑari. Ecce dignitas gratuita. Terciū ibi. ꝑ de um. q. d. ꝙ ſitis filij et heredes nō habetꝭ a vobis: ſed a deo et ꝑ deū. Ideo pͣs. xv. Tu es qͥ reſtitues hereditatē meā mihi. q. d. Nō habeo a me ſꝫ a te. Nā ip̄e dixit yſa. lviij. Ego ſuſtollā te ſuꝑ altitudines terre. et cibabo te hereditate patris tui. ij. Corin. iij. Nō ſumus ſufficiētes cogitare aliqͥd a nobis qͣſi ex nobis: ſed ſufficiētia noſtra ex deo ē Dixi primo ꝓponit vo luntariā libertatē dicēs. ſi filiꝰ. licet ſumꝰ om̄es filij dei creatōe Math. xxiij. Unꝰ enim eſt pater vt̄ qͥ in celis ē. oēs em̄ fratres eſtis. tamē rōe ſolius creatōis nō poſ ſidebimus hereditatē paternā. ſꝫ rōe immi tatōis doctrine eius et oꝑatōnis. de quo Iohā. viij. Si filij abrae eſtis oꝑa abrae facite. et dixit. Uos ex pr̄e dyabolo eſtis. qꝛ oꝑa patris veſtri vultꝭ facere. Nā ſcri bit̉ Math. vij. Nō oīs qͥ dicit mihi dn̄e dn̄e intrabit in regnū celoꝝ. ſed qͥ facit vo luntatē patris mei qͥ in celis eſt hic eſt qui intrabit ī regnū celoꝝ. Idcirco notādū

In octaua natiuitatis domini ꝑ quinqꝫ ſigna ꝯgnoſcit̉ quis eſſe filiꝰ dei Primo ꝑ fidei veritatē. nam xp̄s deſpon ſauit eccleſiā ꝑ fidē. Oſee. ij. Spōſabo te mihi in fide. Ideo ſi filius eccleſie ꝑ fidē: etiā filius dei. Iob.i. Quotqͦt aūt receperūt eum dedit eis ptātem filios dei fieri. receperūt eū.ſ. ꝑ fidem. Aug. Impoſſi bile eſt ſine fide ad numeꝝ filioꝝ dei ꝑtingere. ⁊ ſic omnes infideles: iudei: gētiles et heretici excludunt̉ ab hereditate pr̄na. Iſa. vij. Si nō credetis nō ꝑmanebitis Sed ſolū fideles xp̄iani ſunt ꝟe filij dei. ad Gala. iij. Omnes filij dei eſtis ꝑ fidē in xp̄o ihū. Scd̓o ꝑ mentis puritatē. de quo Leuitici. xi. et habet̉ etiā. ij. ad Cor. vi. Immundū ne tetigeritis: ⁊ ero vobiſ in pr̄em. ⁊ vos eritis mihi in filios. Nā deus pater eſt ſpeculū ſine macula. et ſic vult et filios eſſe ſine macula. Leuitici. xi Sancti eſtote qm̄ ego ſanctꝰ ſum.i. puri ac mūdi a pctō mortali. qꝛ ſcribit̉.i. Iob. iij. Omnis qͥ natus eſt ex deo nō peccat. Tercio ꝑ vite humilitatē. figurat̉ Mat. iij. dn̄o hūiliato in baptiſmo ſub manibꝰ Iohānis baptiſte audita eſt vox paterna Hic eſt filius meꝰ dilectus. Nā licꝫ oēs virtutes deo placēt: maxime tn̄ humilitaſ Ideo ſingulariter eā poſuit in exēplo dei filius dicēs Mat. xi. Diſcite a me qꝛ mitis ſum et humilis corde. Dern̄. Si vis cape dei hereditatē recipe prius eiꝰ hūilitatem. qꝛ ip̄e dixit Mat. xviij. Niſi effici amini ſicut ꝑuuli nō intrabitis in regnū dei. Quarto per pacis trāqͥllitatē. Mat. v. Deati pacifici qm̄ filij dei vocabuntur glo. Si pacifici ſunt filij dei. tunc rācoroſi ⁊ diſcordes ſunt filij diaboli. Ideo docet apl̓us ad Ro. xij. Quantū in vobis ē cū oībus hoībus pacem hn̄tes. ij. Corin. xiij. Habete pacem ⁊ deꝰ pacis ⁊ dilectōnis erit vobiſcū. Quinto ꝑ pietatē. Eccī. iiij. Pupillis eſto miſericorſ et eris velut al tiſſimi filius.i. Thimo. iiij. Pietas ad oīa vtilis eſt. maxime ad ꝓmiſſionē vite eterne. ideo Iſaie. lviij. Frāge eſuriēti pa nem tuū. et egenos vagoſqꝫ īdus ī domū tuā: ⁊ cibabo te hereditate pr̄is tui. Idcit co docet Lu. vi. Eſtote miẜicordes ſic̄ pt̄ veſter celeſtis miẜicors eſt. Sexto in paſ ſionis acerbitate. Apl̓s ad Heb̓. xij. Flagellat oēm filiū quē diligit. Eſt em̄ ſignuꝫ ꝙ ſunt filij dei a deo paſſiōibꝰ expoſiti. Ec cl̓iaſtici. xxx. Qui diligit filiū aſſiduat ei flagella. De alijs ꝟo nil patiētibus dicit apl̓s ad Heb̓. xij. Si extra diſciplinā eſtꝭ cuius filij eſtis. adulteri: nō dei. quis eniꝫ filius que nō corripit pater. q. d. nullꝰ. iō ꝓuerb̓. iij. Quem dn̄s diligit corripit. et qͣſi pt̄ in filio cōplacet ſibi. ideo Gre. Si exceptus es a paſſionibꝰ flagelloꝝ nō eris beres in regno celorū. Ideo dicit Dern̄ Nullū teſtimoniū credibilius in hac vita. ꝙ hō ſit regni heres qͣꝫ ꝙ ꝯſiderat pro phetā. Corripiet me iuſtus in miẜicordia ⁊cͣ. Dixi ſcd̓o ſubiūgit gͣtuitā dignitatem. ibi et heres. Dro qͦ ſciendū ꝙ inuenit̉ in ſcripturis qͣdruplex hereditas. Pri ma gr̄e ſpūalis. Scd̓a opulentie tꝑalis. Tercia anguſtie gehēalis. Quarta glorie eternalis. Prīo dixi eſt hereditas gr̄e ſpūalis. illa eſt fructuoſa. et iō cuſtodiēda et nō ꝑuipendēda. figurat̉. iij. Regū. xxi. dixit naboth ad achab. Propiciꝰ ſit mihi dn̄s ne dem hereditatē patrum meoꝝ tibi. qꝛ ſcribit̉.i. De. iij. In hͦ vocati eſtis ut bn̄dictōem hereditatis poſſideatis. Hec hereditas eſt pignus hereditatis pr̄ne. ut habet̉ ad Ephe.i. Signati eſtis ſpū ꝓmiſſionis ſancte: qͥ eſt pignus hereditatis veſtre. iō nō debemꝰ vendere ſicut eſau primogenita ſua ꝓ lēticula. id ē delectatōe peccati. Tren̄.i. Dederūt qͦqꝫ p̄cioſa ꝓ cibꝰ ad refocillandā aīam ⁊cͣ. Scd̓a eſt hereditas opulētie tꝑalis: que conſiſtit in poſſeſſionibꝰ bonoꝝ tꝑalium: vineaꝝ ⁊ domoꝝ: agroꝝ et hmōi. de qͥbꝰ Iob. xlij. Dedit eis.ſ. filiabꝰ hereditateꝫ inter fratres eoꝝ. Iſta hereditas nō mul tū eſt penſanda multis de cauſis. Prīo 1 qꝛ pacē inficit. Nā ſicut canes xirant̉ ad inuicē ꝓ oſſe carniū. ſic fratres et amici ꝓdiuiſione hereditatū. ut habet̉ Luce. xij.

Sermo. XXXII. vbi dixit quidā de turba ad ihm̄. Magiſter dic fratri meo ut diuidat mecū hereditatē. Rn̄dit ihūs. quis me ꝯſtituit iudi cē ſuꝑ vos. imo rixant̉ etiā aliqn̄ fratres iudicialiter ꝓ hereditate. Iō ſubdit dn̄s ibidē Cauete et videte ab om̄i auaricia. qꝛ nō in abūdantia cuiuſqͣꝫ vita eſt ex his q̄ poſſidet. Scd̓o qꝛ cito deficit. Eccī. xli. Fi liorū peccatoꝝ.i. diuitū qui vix ſine pecca to ſunt periet hereditas Tercio qꝛ dolore afficit. qꝛ cū labore acquirit̉: cū dolore amittitur. ſicut aranea cū labore oꝑat̉ telā: cū dolore ꝑdit. Iſa. xvij. Ablata eſt meſſis in die hereditatis: ⁊ dolebit grauiter a ranea. Aranea em̄ qͣntūcūqꝫ remota a te la ſua ſentit ⁊ dolet cū rapit̉. Sic auarus qͣntumcunqꝫ a tꝑalibꝰ ſuis remotus corporaliter ſentit cū audit eoꝝ ꝑiculū et gͣuat̉ ī corde ⁊ turbat̉ ſignāter cū ab eis ꝑ mor tē ſeꝑatur. Eccī. xli. O mors qͣꝫ amara ē memoria tua homī iniuſto et hn̄ti pacē. Quarto ſepe damnū efficit ꝙ hereditas terreſtris aufert celeſteꝫ. de qͦ ꝓuerb̓. xx. Hereditas ad quā feſtinat̉ in prīcipio in nouiſſimo bn̄dictōe carebit.ſ. illa. Uenite bn̄dicti pr̄is mei. immo aliqn̄ eſt in teſtimo niū et cumulū damnatōis. Hiere. xij. Fa cta eſt mihi hereditas mea quaſi leo ī ſilua. dedit ꝯtra me vocē. Iacobi. v. Agite nūc diuites plorate et vlulate in miſerijs vr̄is. aurū et argentū eruginauit. et erugo eorū in teſtimoniū vobis exit. theſauriſaſtis vobis irā in nouiſſimis diebus. Tercio hereditas eſt anguſtia gehēna lis.ſ. pena eterna quā mali hereditarie poſ ſidebūt. Eccī. xx. Potior eſt fur qͣꝫ aſſidui tas viri mendacis. ꝑditōem aūt ambo he reditabūt.i. damnatōeꝫ. Zacha. v. Oīs ſux iudicabit̉.i. ꝯdemnabit̉. Mēdar etiaꝫ dicit̉ falſus xp̄ianus: qͥ qd̓ in baptiſmo ꝓmittit trāſgredit̉ poſtea ꝑ pctm̄. pͣs. xvij. Filij alieni mētiti ſunt mihi. filij alieni in ueterati ſunt: ⁊ claudicauerunt a ſemitis ſuis Etti. vi. Improperium et ꝯtumeliā malus hereditabit Ibi exit improperiū d̓ bono amiſſo et ꝯtumelia de malo ꝯmiſſo. ¶ hec eſt hereditas damnatoꝝ. Quarta eſt hereditas glorie eternalis.ſ. in eterna vita. pͣs. xv. Dn̄s ꝑs hereditatis mee.i. portio mea hereditaria ẜm glo. q. d. Eligunt cupidi diuitias. voluptuoſi delicias. pompatici dignitates quibꝰ fruant̉. pars aūt mea deus eſt ineternū. pͣs. lxxij. Hec hereditas eſt appetēda pluribꝰ de cauſis. Prima eſt qꝛ delectabilis eſt ⁊ iocunda. Eccī. xxiiij. Spus meus ſuꝑ mel dulcis ⁊ hereditas mea ſuꝑ mel et fauū.i. ſuper om̄e qd̓ delectari p̄t. qꝛ qd̓ oculus nō vidit nec auris audiuit: nec in cor hoīs aſcē dit que p̄ꝑauit deus diligētibꝰ ſe. Iſa. lx. iiij. Dern̄. Tanta eſt leticia in hereditate eterna. in comꝑatōne cuiꝰ oīs iocūditas meror. oīs ſuauitas dolor. oīs dulcedo acerbitas. omīs decor borribilitas. Scd̓a eſt qꝛ fertilis et fecūda: qꝛ ibi nihil deficiet. Aug. de ciui. dei. Ibi nullū latebit bonū: nullū aderit malū. Criẜ. ſuꝑ Math. Maius exit ſanctoꝝ p̄miū qͣꝫ eoꝝ deſideriū. Ideo apl̓s ad Ephe.i. Sciatis q̄ ſūt diuitie gl̓ie hereditatis eꝰ. Illa em̄ deſcri bit Detn̄. dicens. Premia celeſtia ſunt tam magna ꝙ nō pn̄t mēſurari. tā multa ꝙ nō poſſunt numerari. tā copioſa ꝙ non pn̄t terminari. tā p̄cioſa ꝙ nō pn̄t eſtima ri. Ideo dicit gre. viij. mora. Si ꝯſidera mus q̄ ꝓmittunt̉ in celis vileſcunt om̄ia que ſunt in terris. Tercia cauſa: qꝛ inamiſſibilis et eterna: qꝛ in illa patria nullꝰ poterit aliquid oꝑari qua illa priuet̉. pͣs. xxxvi. Hereditas eoꝝ ineternū exit: nec ibi aliquis moriet̉. ad Titū. iij. Iuſtifica ti gr̄s ip̄ius heredes ſumus ẜmipem vite eterne. pͣs. xxxvi. Iuſti hereditabunt terrā et habitabūt in ſeculū ſeculi ſuꝑ eā. Attn̄ notandū ꝙ ẜm iura pater ꝓpter aliquos exceſſus p̄t filiū priuare hereditate paterna. Prīoſi pr̄em vel matrē verbo vel facto gͣuiter offenderit.ſ. ꝑcutiendo: xxi vulnerādo. Nam ſi in veteri lege ſcribit̉ Exo. xxi. Qui maledixerit patri l̓ mr̄i morte moriet̉. qͣnto magis qͥ ꝑcutiūt debent priuari hereditate ⁊ vita. Et ideo ſi

talia contra deū temptauerimꝰ priuamur merito vita celeſti. vt eſt omnis qui mortaliter peccat ledit diuinā maieſtatem qͣntum eſt in ſe. quia eā cōtemnit cū ei nō obdit. Eccī. xli. Filiorū peccatorū periet hereditaſ. ut impleatur illud pͣs. pſal. li. Euel let te emigrabit te de tabernaculo tuo. ⁊ ra dicē tuā de terra viuuentiū. Secūdo ſi patrem deoptat vel negat p̄ciſe ſicut qui deop tat dn̄m ſuū priuat eum dn̄s iure omnibꝰ bonis ⁊ hereditate ſua. et dat eis qui ei ſer uiunt ⁊ eū ꝓ dn̄o ꝯgnoſcunt. ſic mali ⁊ pec catores in mortali deoptant deū patrem ⁊ negant. ad Titū.i. Confitent̉ ſe noſſe deū verbis. factis autē negāt. vt etiā dic̄ Hie ronimꝰ. ⁊ habet̉ in canōe. xi. q. iij. c. Eſtimant Totiens deū negamus quotiēs mor taliter peccamꝰ. Ideo peccātibꝰ aufert deꝰ hereditatē paternā: et confert penitentibꝰ De quo Treno. v. Hereditas nr̄a verſa eſt ad alienos. et domꝰ noſtre ad extrane os. Tercio priuat̉ quis hereditate paterna cum habꝫ ſocietatē cum malis et repro bis homībus. Ratio quia talis ſocietaſpo tius eſt ad cōſumptōem rerū et magis ad ꝑſone deſtructōnem qͣꝫ cōſeruationē. Un̄ ꝓuerbioꝝ.i. Fili mi ne ambules cum eis. ꝓhibe pedem tuū a ſemitis eorū. pedes em̄ illorū ad malum currunt ⁊ feſtinant. ut effundant ſanguinē Unde qui talibꝰ am monitōibus nō acquieſcūt digne priuant̉ hereditate terreſtri in p̄ſenti. et celeſti in fu turo. ut de hoc exponat illud quod recitat Petrus alphornoſus de qͦdam dn̄o vniꝰ ciuitatis. qui habuit tres filios. ⁊ cogitabat dimittere dominiū ciuitatis vni illorum: qui melius poſſet regere ciuitatem. Et volens ſcire quis eorū triū eſſet melior vſus eſt tali induſtria. Nam vocauit maiorem et dixit ſibi. Si deus vellet te facere auē cuiuſmodi auis velles eſſe fili mi. Re ſpondit filius aquila. Dixit pater ei. et qͣre Reſpōdit ille. quia eſt omniū auium regina: et ſuꝑ omnes aues volat. Uocauit ſecundū et dixit. Tu filii. ſi deus vellet te facere auem de qua eſſes magis cōtentꝰ. Re ſpondit. de falcone. ait pater. et quare. Qꝛ eſt auis que portat̉ in pugno nobiliū ⁊ qn̄ vadunt venatū irruit ſuꝑ aues ẜm nobilitatē ſuam. et occidit modo vnā: modo ali am. Quibus auditis vocauit terciū. ⁊ di xit ſibi quemadmodū fecit alijs. Qui reſpondit ꝙ volebat eſſe ſturnus. quia ſemper volat cum comitiua et ſocietate et mul titudine maxima. His ꝑactis venit p̄dictus dominus ⁊ cōdidit teſtamentū dicēſ Dimitto filiū meū iuniorē dn̄m ⁊ heredē ciuitatis. quia petit ut ſturnus eſſe in ꝯmu nitate et ſocietate viuere. Et talē decet ha bere rectorē ciuitatis. Ita in ꝓpoſito deuſ pater habuit tres filios.ſ. luciſetū. Adam et xp̄m ihm̄. Lucifex velut aquila petijt vo lare ſuꝑ altitudinē nubiū. adam velut falco rapax ſuꝑ poma ligni vetiti ſe immerſit. Xp̄us ꝟo ꝯuerſatōem ꝯmunitatis elegit. Daruth. iij. In terris viſus eſt et cū hominibꝰ cōuerſatus eſt. Et ille eſt heres. et tales ſunt pauꝑes celeſteꝫ hereditatē poſ ſidentes. Iaco. ij. Nonne elegit deus pau peres in hoc mūdo. diuites in fide ⁊ here des regni. quod repromiſit deꝰ diligentibꝰ ſe. Math. v. Deati pauꝑes ſpiritu. ipſoꝝ enim eſt regnū celoꝝ. De circumciſione domini. Sermo XXXIII Ocatuꝫ eſt nomen eius ihūs. ſcribit̉ Lu. ij. c. et legit̉ in pn̄tis feſtiuitatis euāgelio. Preſens feſtiuitas eſt gaudi oſa rōe triū cauſaꝝ. Prīa cauſa eſt rōe octaue diei natiuitatis xp̄i. quia octaua dies ſanctorū ſignificat futurā vitā que eſt eter na. in qua circūcidimur ab omni miſeria. vnde Apoca. xxi. Mors vltra nō exit neqꝫ clamor neqꝫ dolor. qm̄ priora trāſierūt ibi erit feſtiuitas ſolēnis. De quo Naum i. Celebra iuda feſtiuitates tuas. quia nō adijciat vltra ut ꝑtn̄ ſeat belial.i. diabolica tēptatio. Et ſic ꝑ iſtā octauā deſignat̉ ſpes future vite. De qͦ ad hebreos. x. Iniciauit De Circumciſione domini

XXXIII. Sermo. nobis viam nouam: vbi nulla turbatio. Apocal̓. vij. Neqꝫ cadet ſuꝑ eos ſol neqꝫ vllus eſtus. neqꝫ eſurient neqꝫ ſitiēt amplius. Secunda cauſa hec feſtiuitas eſt gaudioſa ratōe effuſionis ſanguinis p̄cioſi quem in circūciſione fudit hodie ꝓ nobis. Aug. Sicut mors et reſurrectio ita ⁊ circūciſio ꝓ nobis facta eſt. Quia ꝓ nob̓ circumciſionē ſuſtinuit ut nos ab hoc gͣui onere liberaret. De quo Actuū. xv. dixit petrus ad illos qui volebāt ꝙ conſeruare tur circūciſio cum euāgelio. Quid tēpta tis iugū imponere ſuꝑ ceruicē diſcipuloꝝ quod neqꝫ.i. vix nos neqꝫ patres nr̄i portare potuimus. ſed ꝑ gratiā dn̄i noſtri ibe ſu xp̄i credimus ſaluari. Idcirco hodie de dit nobis arram ſalutis in ſanguine ſuo. ſu ſtinens onus legis ut nos ab onere legis eriꝑet. Gala. iiij. Miſit deus filium ſuuꝫ factu ſub lege. ut eos qui ſub lege erāt redi meret. Tercia cauſa eſt ratōne nomīs ſal uatoris. in quo eius gratiā nobis p̄ſtandā inſinuauit in hoc amoroſo nomine ihūs. i. ſaluator. Dixit em̄ angelus Mat.i. Ip̄e ſaluū faciet populū ſuū a peccatis eoꝝ. De quo noīe benedicto dicit dulcis Dern̄. O nomen dn̄i deſideratū: diu expectatū. mul totiens inuocatū: ſed nunc exhibitū. De quo dicit̉ Actuuꝫ. iiij. Non eſt nomē ſub celo in quo oꝑtet ſaluari niſi in noīe iheſu. De quo thema. Uocatū eſt nomen eius ihūs In ſumma euāgelij duo innuunt̉ Primo circūciſio xp̄i penalis ⁊ doloroſa Secūdo impoſitio nomīs ſalutaris ⁊ gau dioſa. primū ibi. Poſtqͣꝫ impleti ſunt dies octo. ſcd̓m ibi. vocatū eſt nomē eiꝰ iheſus. De primo dicit. poſtqͣꝫ impleti ſūt dies octo.ſ. a natiuitate ut circumcideret̉ pu ex. intellige ẜm ut ſcribit̉ Geneẜ.xvij. In fans octo dierū circumcidetur. Non ante octauū diem. quia puer erat nimis tenet. ꝓpter quod dicit Donauētura ſuꝑ quarto ſententiaꝝ. Non potuerūt p̄uenire tēpus neqꝫ differre niſi dominꝰ diſpenſaſſi cum eis. et puer mortuus ante octauū diē ſaluabatur ī fide parentū Sed ſi ex negligentia non circūcideret̉ octaua die ⁊ mo reretur poſt octauā diem nō ſaluaret̉ pu ex. Ratio bonauenture. quia currēte circumciſione alia remedia non diſponebant paruulū maſculū niſi cum hac conditōne ꝙ eſſet impoſſibile ad implendū mandatū Sicut in deſerto diſpēſabat deus cuꝫ eis Et hoc duplici de cauſa. Primo ꝓpter pe riculū. quia ad modum nubis mouebant̉. eo ꝙ in colūna nubis ducebat eos. ⁊ ſic fu iſſent in ꝑiculo mortis ꝓpter inſtabilitatē Secundo in figura. ut vna generalis circumciſio fieret in terra ꝓmiſſionis que fu it figura eterne vite. vbi circūcidemur ab omni defectū. Sed dixeres. que eſt rō ut fides eccleſie nūc nō ſaluat pueros ante baptiſmū. ſicut tūc ante octauā diē circūciſionis. Reſpondet ſanctus Tho. in. iiij di.i. dicens. Fides nunc nō ſufficit. ſed hͦ non eſt ꝓpter minorē efficaciā fidei. ſꝫ ꝓpter obligatōnem ad ſacramēta que p̄cepta ſunt. verbi gratia. Sicut religioſo nō ſufficit obſeruātia mandatoꝝ ſine obſeruantia ꝓfeſſionis ſue. non ex eo ꝙ obſeruātia mandatoruꝫ ſit minoris efficacie. ſed quia obligatio eſt maior qua ſe obligauit vltra mandata ad que tenetur. quia illa tenetur facere ſed iſtud nō omittere. Secūdo id̓o quia baptiſmus ꝓpter ſui generalitatem et ꝑfectionē et tēporis indeterminatōneꝫ alia remedia euacuauerat nō ſic circūciſio ſed admiſit aliud remediuꝫ ante octauum diem. Itē nota circūciſio fuit data abrae in nonageſimo anno et data fuit viriſ in remediū peccati originalis. Sed ꝓ femel lis dicit Donauētura ſufficiebat ꝓfeſſio fidei mediatoris a parētibus: vel ab his qui gerebant curā paruulorū. Sed diceres. cur generi maſculino data fuit circumciſio in remediū peccati original̓. Re ſpondetur ꝙ ideo. quia peccatu viri qͦ ad effectū fuit grauius peccato mulieris. Di co notanter quo ad effectū. quia dicit ſanctus Thomas ſcd̓a. ij. q. clxxiiij. articl̓o. iiij. Reſpiciendo genus peccati peccatū vtriuſqꝫ fuit eqͣle quia ſuꝑbia. Sed quantum

De Circumciſione domini ad ſpeciē tunc grauius peccauit mulier. qꝛ nō ſolum peccauit. ſed virum ad peccādur induxit. Sed qͣntū ad ꝯditōem ꝑſonarū tunc peccatū viri eſt grauius rōe ꝑfectio nis. qꝛ erat ꝑfectior muliere. ſed qͣntuꝫ ad effectū eſt maius peccatū viri.ſ. ade. De quo Aug. in enchiridion dicit. Ade pctm̄ viciauit totū genus humanū. Nam ſi vir non peccaſſet peccatū ita diffuſum ꝑ totū genꝰ humanū nō fuiſſet. ut dicit magiſter in. ij. di. xxij. Et apl̓us ad Roma. v. Per vnū hoīem peccatū in mundū intrauit.ſ. ꝑ virū et mulierē vbi duo in carne vna. ꝑ mulierē ſenſibiliter vel ſpecialiter. ſꝫ ꝑ vi rum dānabiliter. Sed diceres. vtrum circūciſio ꝯferebat gr̄am. Rn̄dꝫ ſanctus Tho. in. iiij. diſt. i. ꝙ ſic. quia quod in nob̓ operat̉ baptiſmus ꝑfecte hoc cauſauit cir cumciſio imꝑfecte. Et ſic in circūciſiōe dabatur gratia.ſ. paruula reſpectu baptiſmi quia nō ita abūde reſtringebat fomittē pec cati ſicut baptiſmus. Sed diceres. qͥre voluit xp̄s circūcidi. cum circūciſio data eſt in remediū peccati originalis. ip̄e autē eſt ⁊ fuit immunis ab omni pctō. Reſpōdet ſanctus Thomas ꝑte. iij. q. xxxvij. ar.i. vt veritatē humane carnis oſtēderet contra Manicheū qui dixit eū habere cor pus fantaſticū. Ideo voluit effundere ſanguinē ſuū ut ſe verū hominē demōſtraret. Secundo ut circūciſionē approbaret. De quo apl̓us ad Roma. xv. Dico xp̄m ihm̄ fuiſſe miniſtrū circūciſionis ꝓpter ꝯfirma tōnem ꝓmiſſionū patrū. Tercio ut ſe de genere Abrae demōſtraret cui data eſt primo circūciſio. Quarto ut a iudeis excuſationem tolleret qui ſe excuſaſſent ꝙ eū nō receperūt. quia nō eſſet circūciſus. Quin to ut obedientie virtutē ꝯmēdaret. in eo ꝙ ipſe legi obediuit. Math. v. Non veni ſol uere legem: ſed adimplere. nobis in exem plū ut obediamus p̄ceptis dei et cleſie. ꝟ bi gratia. Eccleſia ſtatuit ſemel ī anno ad minus ꝯfiteri ⁊ euchariſtiā ſumere. de pe. ⁊ re. Oīs vtriuſqꝫ ſexus. Et poſito caſu ꝙ homo nullū haberet pctm̄ mortale eque bene ſemel in anno debet cōfiteri ſua venialia peccata ꝓpter obedientiā p̄cepti. Nam ſi xp̄us qui peccatū nō fecit: nec veſtigiuꝫ vulneris habuit ligaturā vulneris recepit. multo magis nos nō debemus vereri. Eccl̓iaſtici. iiij. Non ꝯfundaris ꝓ anima tua dicere verū. Sexto ut ſpiritualē circumciſiōem doceret. Dicit em̄ Aug. in li bro de doctrina xp̄iana. Omnis xp̄i actio noſtra eſt inſtructio. non corꝑalis ſed ſpiritualiſut vult Origenes. ſicut mortui ſu mus ſpirituali morte eo moriente. ſic circū cidi debemus ſpirituali circūciſione. eo ꝙ inquit Aug. ad valerianū. et habetur in ca none de cōſe. diſt. iiij. ca. exqͦ. ꝙ circumciſio carnis erat ſignū iuſtificatōnis et purgatōis anime. Dern̄. Quid ꝓdeſt circūciſio corꝑis ſine circūciſione mentis. quaſi diceret nihil. Ideo circūciſio corporaliſ iam ceſſauit. Dicit ſanctꝰ Tho. ſuꝑ qͣrto. diſt.i. quia qn̄ venit quod ꝑfectū eſt ceſſare debet quod imꝑfectū eſt. Sed baptiſmꝰ eſt ꝑfectior circūſione. Primo rōne ſignificatiōis. quia exterior ablutio ſignificat interiorē nō ſolū ab originali. ſed etiaꝫ ab omni actuali peccato in adulto iudeo. vel gentili baptiſato. Ezechiel̓. xxxvi. Effundam ſuꝑ vos aquam mundā ⁊ munda bimini ab oībꝰ inqͥnamentis veſtris. Se cund ratōe efficacis oꝑationis. quia abū dantior gratia datur ad bene operandum. ⁊ ad fomittē reſtringendum. Tercio rōne generalis obligatōnis. quia circūciſio ha buit determinatū populū.ſ. iudaicuꝫ. Nā licet alios etiaꝫ poſſet ſaluare ut gentiles. non tamē tenebant̉ nec obligabātur. Eti am habuit determinatū ſexū vt virilem. Etiam habuit determinatū tempꝰ. Daptiſmus vero eſt ꝯmunis omnibꝰ hominibꝰ et ad eum obligant̉ omnes ſaluari volentes ſi eū habere poſſunt. vt dicit ſaluator Iohānis. iij. Niſi quis renatus fuerit ex aqua et ſpirituſancto nō intrabit in regnū dei. Circuciſio vero nō fuit talis ꝑfectōniſ et obligatōis. ideo debet ceſſare. Sed diceres quomodo debet vel poſſet ceſſare.

cum feribitur Gen̄. xvij. ꝙ dat̉ in fedꝰ eternū. Rn̄det ſanc. Tho. ſuꝑ. iiij. verū eſt quo ad ſignatū: ⁊ qͣntū ad id qd̓ ſucceſſit. Uel aliter eternū capit̉ ꝓ ſeculo. i. tꝑe lō go. ut habet̉ Hiere. ij. A ſeculo fregiſti iugū meum.i. a longo temꝑe. Ideo non cir cūciſio corꝑis neceſſaria eſt ad ſalutē ſed cordis. De qua deutro. x. Circūcidite p̄puciū cordis veſtri. Dern̄. Nos circūcidi neceſſe eſt. non lr̄a. ſed ſpiritu. non in vno membro ſed toto corꝑe. Primo circumcide oculos a viſiōe vanitatis. pͣs. cxviij. Auerte oculos tuos ne videant vanitatē Conquerit̉ em̄ Hiere. Treū. iij. Oculus meus dep̄datus eſt aīam meā. Dicit nāqꝫ Aug. de fide xp̄iana. Nō dicatis vos habere animos pudicos cū habetis oculos īpudicos. qꝛ impudicus oculus impudici cordis eſt nūcius. ut habet̉ etiā in canone xxxiij. q. v. Nec ſolo. Et ſic circūcidit iob oculos ſuos. Iob. xxxi. Peregi fedꝰ cū oculis meis ne cogitarē de virgine. Secūdo debes circūcidere aures ab adulatōni bus ⁊ detractōnibꝰ audiendis. de qͦ Eccī. xxviij. Sepi aures tuas ſpinis. et linguaꝫ neqͣꝫ noli audire. ut ꝟba detractoria. qꝛ di cit Bern̄. in li. de conſideratōibꝰ. Detrac tor et libens auditor vterqꝫ portat diabolū in lingua ſua. pͣs. c. Detrahentē ſecreto ꝓximo ſuo hunc ꝑſequebax Apl̓s ad Ro. ma.i. Detractores deo odibiles. ideo Eccī xxviij. Suſurro et bilinguis maledictus. Tercio debes circūcidere os ⁊ linguam a mēdacijs. quod docet apl̓us ad Ephe. iiij. Deponētes mendaciū loqͥmini veritatem vnuſqͥſqꝫ cū ꝓxīo ſuo. quia ſcribit̉ Sap̄. i. Os mendax necat aīam. Ideo habetur in cano. xxij. q. v. Cauete. ⁊ eſt Ambroſiꝰ Cauete fratres mendaciū. qꝛ om̄s qͥ amāt mendaciū filij ſunt diaboli. eo ꝙ ſcribitur Iohā. viij. Mendax eſt ⁊ pater eius. O quot ſunt incircūciſi labijs ⁊ volūt eſſe reli gioſi nō refrenātes linguā. Iaco.i. Si qͥs putat ſe religioſum eſſe nō refrenās linguam ſuā hꝰ vana eſt religio. Iacobi iij. Lingua nr̄a vniuerſitas iniqͥtatis. iō neceſſaria eſt circūcidi. Eccī. xxviij. Uerbis tuis ſtaterā facito. ⁊ frenos ori tuo tectos Iaco. i. Qui in ꝟbo nō offendit hic ꝑfectus ē vir. Quarto debes circūcidere cor a malis cogitatōibꝰ. Iſaie.i. Auferte malū cogitationū vr̄aꝝ ab oculis meis. Ratio Sap̄.i. Peruerſe cogitatōnes ſeꝑant nos a deo. Ideo augꝰ in epl̓a ad demetria dem ꝟgine. Ne dixeris cogitaui malum ſed nō feci. Hoc cogitare crimē eſt qd̓ facere nephas eſt. ideo Iaco. iiij. Purifica te corda vr̄a.ſ. a malis cogitatōibꝰ. Sap̄. i. In cogitatōibus impij interrogatio exit Ideo aug. Quicqͥd pudet dicere: pudeat ⁊ cogitare. Quinto debes circūcidere manus ab oꝑibus malis. Iaco. iiij. Emūda te manus pctōres. Rō ẜm pͣs. xvij. Secundū puritatem manuū meaꝝ retribuet mihi. Apocal̓. xiiij. Oꝑa illoꝝ ſequuntur illos. Math. xvi. Filius hoīs venturus ē in gloria patris ſui. ⁊ reddet vnicuiqꝫ iux ta oꝑa ſua. Sexto debes circūcidere pedes.i. affectōes et volūtates prauas. Au. Des aīe amor eſt ⁊ affectio eius ſeu volū tas. Ideo bern̄. Homini deū habere volē ti ſꝑ ſcrutanda eſt ꝯſcientia qͥd vult. Naꝫ ſicut pax eſt hoībꝰ bone voluntatis. ſic dā natio eſt his qui ſunt male volūtatis. quia ſcribit̉ in cano. lvi. di. naſci. Uolūtas hominis eſt origo vicij et virtutis. Septimo debes circūcidere totū corpus a carna libus deſiderijs et voluptatibꝰ. prīa Pe tri. ij. Obſecro vos abſtinere a carnalibꝰ deſiderijs que militant aduerſus animaꝫ. ij. Corint. x. Arma militie noſtre nō ſunt carnalia ſed ſpiritualia. Roma. viij. Qui ẜm carnem ſunt deo placere nequeūt. Iō Gala. v. Spiritu ambulate: ⁊ deſideria carnis nō ꝑficietis. quia ſi ẜm carnem vi xeritis moriemini. Romano. viij. Aug. O qͣꝫ parua ē cōcubitus hora per quam ꝑditur vita eterna. Octauo debes circūcidere omnes mores et omnē vitam tuaꝫ a praua conſuetudine. De qua in canone diſtinctōne. viij. Mala. Mala conſuetudo quaſi ꝑnicioſa corruptela eſt vitanda. XXXIII. Sermo.

De Circumciſione dominis quia dicit Ariſt. vij. ethico. Difficile reſiſtit̉ ꝯſuetudini que aſſimilat̉ nature Hie re. xiij. Sicut ethiops nō p̄t mutare pellē ſuā ⁊cͣ. ſic vos nō poteritis bene facere cuꝫ didiceritis malū. Sap̄. xiiij. Conualeſcē te antiqͣ ꝯſuetudine hic error tanqͣꝫ lex cuſtoditus eſt. Ideo exclamat Criẜ. O infelix ꝯſuetudo peccādi. qͣnto magis peccant tāto minꝰ intelligūt. Greg. Hoc non exit ꝯſuetudini licitū qd̓ ratiōi eſt ꝓhibitum ⁊ dicunt tūc. ante. c. annos ⁊ vltra hoīes choriſabant ⁊ guloſe viuebāt. vel ſic pōpoſe incedebāt. Audi qͥd ſcribit̉ de teſtibꝰ ⁊ atteſtatiōibꝰ. Tanto gͣuiora ſunt crimina quanto diutius infelicem animā detinent alligatā. Sil̓r in canone. xxiiij. q. i. Sciſma. Cōſuetudo mala quāto diuturnior tā to ꝑnicioſior. ideo eſt circūcidēda. Idcir co noli allegare. Ego nō ſolus ſum: plures etiā faciūt hͦ. Rn̄dat hic Hiero. Multitudo ſocioꝝ nō ſinit crimē impunitum. ut ſcribit̉ in cano. i. q. i. Uulti. ⁊ nō minꝰ ardet qui cū multis ardet. Et ſicut circūciſio corꝑis fiebat petra acuta materiali. et ſic ẜm Dern̄. petra acuta cōpunctōis circūci datur vulnus criminis. Et hoc qͣntum ad primū. Dixi ſecūdo ſubiūgitur impoſi tio nominis ſaluatoris. ibi. Et vocatū eſt nomen eiꝰ ihūs.i. ſaluator. Et merito. qꝛ ꝓpter noſtra ſalute venit in mundū. De qͦ apl̓us.i. ad Thimo.i. Fidelis ſermo ⁊ oīacceptione dignus. quia ibūs xp̄us venit in hunc mundū peccatores ſaluos facere. Licet plures fuerūt iſto nomine vocati. hͦ erat ſolū ẜm aliqualē et tꝑalem ſalutem non autē eternalē et totalem. Item tres fuerunt illius nominis qui temꝑaleꝫ ſalutē exhibuerūt populo dei. Primꝰ fuit Ioſue. de quo Eccl̓iaſtici. xlvi. Fortis in bello ihūs filius naue ſucceſſor moyſi. Nā ſicut ꝑ iordanē ſicco pede populū duxit in terrā ꝓmiſſionis Ioſue. iiij. Et ſic noſter ihūs om̄es ſaluādos in limbꝰ detētos duxit in celū. et nobis ianuā apperuit vite. ut patet Actuū.i. Secūdus ihūs fuit filius ſyrach qui fuit doctor: ⁊ ꝯpoſuit Eccleſia ſticū. ut dicit hieronimꝰ in ꝓlogo. Hic do cuit vicia vitare et ꝟtutes operari. De qͦ Eccī. xxi. Fili ſi peccaſti nō adijcias iterū ſed de priſtinis dep̄care ut tibi dimittātur quaſi a facie colubri fuge peccata. et ſic no ſtet ihūs. Iohā. viij. et. v. Uade ⁊ iā amplius noli peccare. Secūdo docuit virtuoſe viuere. Eccl̓iaſtici. ij. Fili accedēs ad ſeruitutē dei ſta in iuſticia ⁊ timore. Incli na aurē tuaꝫ ad verba intellectus: ut in no uiſſimo creſcat vita tua. in dolore ſuſtine. in humilitate patientiā habe. crede deo: ⁊ recuꝑabit te. Et ſic nr̄ ibus docuit virtutes. Math. v. Deati pauꝑes ſpiritu. bea ti mites ⁊cͣ. Tercius ihūs fuit magnus ſacerdos. de quo Zacharie. iij. Qn̄dit mihi dn̄s ſacerdotē magnū ibm̄ ſtantem coraꝫ angelo dn̄i. Iſte fuit auus illius qui cōpoſuit Eccleſiaſticū. Hic ibus hoſtias ꝓ populo obtulit ut decet ſummū ſacerdotem. De quo ad heb̓. v. Omnis pōtifex ex hoī bus aſſumptus ꝓ hominibꝰ ꝯſtituit̉ ī his que ſunt ad deum: ut offerat dona ⁊ ſacri ficia ꝓ peccatis. Sic ⁊ noſter ihūs ſemet ip̄m obtulit ꝓ peccatis nr̄is. De quo apl̓s ad Heb̓.ix. Semetip̄m obtulit deo. emū dauit ꝯſcientiā nr̄am ab oꝑibꝰ mortuis. Hic orauit ꝓ populo ſicut decet ſacerdotē ut dicit Hiero. ad Damaſum papā. ⁊ ba bet̉ in canone. x. q. i. quia. Sacerdotes ꝓ omnibꝰ orare debēt quoꝝ elemoſinas ⁊ ob latōes accipiunt. Et ſic xp̄us ſummus ſacerdos orauit pro nobis. Hodie orat coram deo patre. ad Hebreos. vij. Accedēſ ꝑ ſemetip̄m ad deū ſemꝑ viuēs ad interpellandū ꝓ nobis. Ideo magis ꝯgruit ſi bi hoc nomen ihūs. quia ip̄e eſt verus totalis et eternus ſaluator. Ideo dixerūt ſa maritani. Iohan. iiij. Nunc cognouimꝰ et ſcimus. quia hic eſt vere ſaluator mūdi. Nam omnia illa que iſti tres p̄nominati in ſe ad ſalutē ppl̓i habuerūt. ibus noſter in ſe ꝑfectiſſime habuit. Fuit doctor cum ibū filio Sirach in p̄dicatōe. Fuit ſacerdos magnus in paſſione. Fuit dux populi fidelis in aſcenſione. Sed diceres.

XXXIIII. Sermo. cum ihūs ſit ꝓpriū nomē eius: quare non nomīamur a ihū ſaluati. ſic̄ a xp̄o xp̄iani. Reſpondet̉ ꝙ hec duo noīa ibus xp̄s ſpe cialiter dn̄o noſtro ꝯueniunt. Ihūs ē nomen ꝑſone: ⁊ ꝯuenit ei ẜm diuinitatē. ob hͦ in p̄ſenti nō denominamur ſaluati. Xp̄s vero nomē dignitatis. ⁊ ꝯuenit ei ẜm humanitatē. et ob hoc in p̄ſenti denominam a nomine dignitatis. qꝛ debemus eſſe reges ſpūaliter. ſpūaliter nos regentes. ⁊ ſacerdotes ſpūales: ſpirituales hoſtias offerentes. Apoca.i. Fecit nos deo noſtro reges et ſacerdotes. ⁊.i. Petri. ij. Uos eſtꝭ genus electū regale ſacerdotiū ⁊cͣ. Hec eſt ratio quare nūc xp̄iani dicunt̉ a xp̄o. ſicut p̄dixit Iſaias. lxv. Seruos ſuos vocabit alio nomine.ſ. ut nō dicant̉ iudei ſed chri ſtiani. Subdit. in quo qui bn̄dictus eſt ſu per terrā.ſ. benedictōe gratie. benedicet̉ in deo.ſ. benedictōe glorie. Sed ve illis qͥ tm̄ ꝑticipant nomē ⁊ nō rem. quia oꝑa xp̄ia noꝝ nō habent. De quibus Orige. Audi te deſides. audite negligentes qui ſperatis in hoc ſaluari ꝙ xp̄iani appellamini: ⁊ xp̄i anoꝝ oꝑa nō facitis. cū dicit ſaluator noſter Math. vij. Non om̄is qui dicit mihi dn̄e dn̄e intrabit in regnū celoꝝ. ſed qui fa cit voluntatē patris mei. Ideo aug. Fruſtra xp̄iani nomē ſortit̉ qui xp̄m minime imitat̉ Nam xp̄iani nomē nō ſaluat hoīeꝫ ſed virtus. Apl̓us.i. ad Corin. iiij. Nō in ſermone eſt regnū dei: ſed in ꝟtute. Ideo Criẜ. ſuꝑ math. Qui nō ꝯuerſat̉ ẜm xp̄i ꝟbum nō intrabit in regnū celoꝝ. Iſti bn̄ nominant̉ xp̄iani. ſed non denominantur quia denominatio eſt ꝑticipatio rei ⁊ nominis. Et tūc in futuro dicemur ſaluati qꝛ ꝯſummabimur in ſalute ⁊ ꝯfirmabimur. vt iā nō poſſemus illā amittere. Un̄ Iſa. li. Salus mea in ſempiternū erit: ⁊ iuſticia mea nō deficiet Sermo XXXIIII. ad idem. Oſtquā imple ti ſunt dies octo ut circucidere tur puer. ſcribit̉ Lu. ij. ⁊ legit̉ in hodierno diei officio. Dicunt naturales ꝙ a vite ꝓcedunt qͥdam palmites infructuoſi qui nō fructificāt. ⁊ cum hoc fru ctuꝫ in alijs impediūt. eo ꝙ humorē attra hunt a radice qui deberet trāſire ad alios palmites. et niſi tales circūcidant̉ impedi unt fructū. Spūaliter ꝑ viteꝫ intelligitur adam. quem deus plātauit et poſuit in paradiſum voluptatis. ut botros virtutū et vinū dilectōnis ferret. Sed heu ab eo ꝓceſſerunt quidam palmites infructuoſi.ſ. originaliū peccatorū: qui in omnes poſte ros ſuos ſunt trāſfuſi. Roma. v. Pex v num hominē peccatū intrauit in munduꝫ ⁊ impediebat fructū bonoꝝ operū. pͣs. xiij. ⁊. lij. Non eſt qui faciet bonū. nō eſt vſqꝫ ad vnū Ideo neceſſe eſt et fuit quatenus p̄ciderent̉ et exadicarent̉. ut aſſerit ſaluator Mat. xv. Omnis plātatio quā nō plā tauit pt̄ meus exadiadit̉. Et hec exadicatio facta eſt per circūciſionē que data eſt ad culpā originalē tollendā. quam xp̄s bodie ꝑtulit. de quo thema In ſumma ꝟ boꝝ duo innuunt̉. Primo ꝓponit tꝑis de terminatōem. Scd̓o ſubiūgit ſalutis oꝑa tionē. Primū ibi. Poſtqͣꝫ īpleti ſūt dies ſecundū ibi ut circumcideret̉. De prīo dicit. Poſtqͣꝫ impleti ſunt dies octo. ſcꝫ a tꝑe natiuitatis. Dicit Symon de caſſia. Ecce eternus ex tꝑe menſurat̉: quia creator inter creata factus eſt. ⁊ tangit̉ manibꝰ hō deus. Sed diceres. cur octaua die. Reſpondet̉. quia hoc tēpus eſt in lege determinatū. Geneẜ. xvij. Infans octo die rum circumcidet̉. Secūdo ideo. quia anoctauū dieꝫ erat puer nimis tener. Et nō diutius poſt octauū diem. ut cum par uaꝫ haberet imaginationē minorē ſentiret dolorē. Tercio miſtice. ad inſinuandū ꝙ in octaua etate.ſ. in generali reſurrectione ab electis om̄is ſuꝑfluitas corruptele ⁊ in decentie auferet̉. Unde Iſa. xxv. Auferet dominꝰ deus lacrimā ab omni facie et op probriū populi ſui. Quarto ad inſinuādū ꝙ circūciſio ſpūal̓ dꝫ fieri ꝑ octo que requi rūtur ad deciſionem peccatorum. Prima

De Circumciſione domini dies eſt peccati ꝯgnitio. dicēdo cū pͣs. l. Quoniā iniqͥtatē meā ego cognoſco. Nā peccatū ſecunt̉ mala multa. obſcurat enim intellectū. De quo augꝰ. Pctm̄ eſt tenebra qua obtūdit̉ intellectus ⁊ inficit̉ affectus. et om̄ibꝰ bonis gͣtuitis ſpoliat̉. Idcirco bonū eſt homī iſta ꝯgnoſcere ⁊ omnē vilitatē eius. nā malū nō euitat̉ niſi cognitū. Sic ꝯgnouit Seneca vilitatē pecca ti dicēs. Si ſcirē deos ignoſcituros ⁊ homines ignoturos adhuc peccare dedignater. ꝓpter peccati vilitatē ⁊cͣ. Secundus dies d̓r peccati ꝯtritio. Quid ꝓdeſſꝫ peccatū ꝯgnoſcere ſi nō doleret de offenſione dei. Hiero. Nulla culpa delet̉ niſi triſticia anxiet̉. Treno. ij. Uelut mare ꝯtritio tua. ſicut mare ē amaꝝ. et ſic ꝯtritio. Hie re. vi. Luctum vnigeniti fac tibi plactuꝫ amaꝝ. Dicit em̄ ſctūs tho. Dolor de peccatis dꝫ eſſe maior qͣꝫ qͥcūqꝫ dolor deliberatus de qͣcūqꝫ re. Rō: qꝛ ſicut deus dꝫ nobis ſuꝑ oīa placere. ſic offenſio dei que ſit ꝑ peccatū dꝫ nobis ſuꝑ oīa diſplicere. Dic igit̉ cū ezechia rege illud Iſa. xxxviij. Recogitabo tibi oēs annos meos ī amari tudine aīe mee. Tercius dies ē ꝓpoſitur nō peccādi. Hoc docet Iſa. c. i. Quieſcite ꝑuerſe agere: diſcite bn̄ facere. Notanter dicit benefacere. qꝛ dicit Ambro. ī li. de officio. et habet̉ in cano. lxxxvi. di. non ſatis. Nō ſatis eſt bene velle niſi aſſit bn̄fa cere. Cui cōſonat grex Non ſatis ē mala nō agere niſi quis ſtudeat bonis oꝑibus inſudare. Iuxta illud pͣs. xxxiij. Declina a malo et fac bonū. Quartus dies eſt pudor de peccato. Et ē magna pars peniten tie. teſte auguſ. li. de peni. vbi dicit. Per vos peccaſtis. ꝑ vos erubeſcatis. Erubeſcētia em̄ magnā partē hꝫ remiſſiōis. Eu ſebius. Uerecūdia em̄ penam tꝑat quam quis ꝓ peccato pati debuerat. ut inqͥt etiā Richar. de ſancto vic. De qͣnto ꝟecūdia maior: de tanto in oculis dei clarior. De qͦ Eccī. iiij. Eſt ꝯfuſio adducēs gloriā. Ecō uerſo de malis d̓r Sophonie. iij. Neſciuit iniquꝰ cōfuſionē. Quintꝰ dies ē tior de futuro iudicio predit et timore dn̄i omnis hō declinat a malo. Nam qͥs vellet furari: vel aliquē occidere in pn̄tia iudicis. nullus. qꝛ vtiqꝫ timeret. Et ſic de us oīa videt. vbiqꝫ pn̄s eſt. ꝓuerbio. xvi Oēs vie hoīm patēt oculis eius. iō Doecius de cōſolatū. Magna eſt nobis indi cta neceſſitas ꝓbitatiſ: cū oīa agamꝰ ante oculos iudicꝭ cucta cernētis. Nā ſi times hoīem ꝙ nolles male agere in eiꝰ conſpectu: magis ꝟo deū. Eccī.i. Timor dn̄i ex pellit pctm̄. Et ſic pͣs. cxviij. A iudicijs eī tuis timui. et merito: qꝛ ſcribit̉ in cano. xi. q. i. ſacerdotibꝰ. Nemo ſcit qualis ī iudicio dei futurus ſit. Ideo Hiero. dixit. Siue ꝯmedam ſiue bibā ſiue aliud faciā ſꝑ videt̉ mihi illa vox ſonare in auribus meis. ſurgite mortui venite ad iudicium. Sextꝰ dies eſt fiducia remiſſiōiſ. Math. ix. Cōfide fili remittunt̉ tibi peccata. Nā ſcribit̉ ꝓuer. xv. Per miẜicordiā ⁊ fidē purgant̉ peccata. Hāc iudas nō habuit. ideo a peccatis ſolutus nō fuit. Aug. De nitētia q̄ eſt ſine fiducia eſt ſterilis ⁊ manet ſine miẜicordia ut chayn. Gene. iiij. dixit. Maior eſt iniqͥtas mea qͣꝫ ut veniā merear. Dern̄. Mentiris chayn. Maior eſt dei miẜicordia qͣꝫ oīs nr̄a miſeria. Au gu. Quid cōuerſo nō ignoſcit̉: cū effuſio ſanguinis xp̄i ignoſcebat̉. Ideo de diffidentibus dicit Ambro. Non p̄t agere ve re penitentiā qui nō ſperauerit indulgētiā Septimus eſt oratio deuota Eccī. xxj. Fi li ſi peccaſti nō adijcias iteꝝ. ſed de priſtinis dep̄care ut remittāt̉ tibi. ut habet̉ mathei. xxviij. Serue nequā omne debitū dimiſi tibi qm̄ rogaſti me. Dic igit̉ cū thobia. iij. Ne reminiſcaris dn̄e delicta mea Octauꝰ dies eſt dilectio. Aug. Nō ſolū oꝑtet deū timere ut iudicē ſed etiā diligere ut iuſtū iudicē. Aug. Cetera nō ꝓſunt ſi charitas deſit. Hilarius. Fruſtra erit omnis operatio niſi aſſit dei dilectio. In illo die octauo. ſcilicꝫ dilectōnis ſit plena circumciſio remiſſionis. Prouerbioruꝫ x. Uniuerſa delicta operit charitas.

XXXIIII. Sermo. Alio modo ꝑ octo dies pn̄t intelligi octo que ſi diligēter ꝯſiderant̉ omneꝫ volūta tē malā a nobis circūcidunt. et hoꝝ ſeptē enumerat Dern̄. dicēs. Septē ſunt de eſ ſentia hoīs. que ſi hō ꝯſiderauerit ineter nū nō peccaret. Et enumerat ea dicens. Primū eſt natura vilis. Gen̄. iij. Puluis es et in puluerē reuerteris. Secūdū oꝑatio turpis. Eccl̓s. vij. Non eſt eī hō iuſtus in terra qui faciat bonū ⁊ nō peccꝫ Terciū exitꝰ flebilis. ij. Reg. xiiij. Oēs morimur et qͣſi aqua dilabimur. Quartū ſtatus inſtabilis. Iob. xiij. Hō natus de muliere breui viuēs tꝑe replet̉ multis mi ſerijs: et nunqͣꝫ in eodē ſtatu ꝑmanet. Ec cl̓iaſtici. x. Rex hodie eſt ⁊ cras moriet̉. Quintū damnatio deteſtabilis. Athana ſius. Qui male egerūt ibūt in ignē eternū. Sextū mors triſtabilis. Eccī. xli. O mors qͣꝫ amara eſt memoria tua. Septimū diſſolutio miſerabilis. Eccl̓s. iij. Cūcta ſubiacēt vanitati: ⁊ oīa ꝑgūt ad vnuꝫ locū. de terra facta ſunt. et in terraꝫ ꝑiter reuertunt̉. Octauū p̄t eſſe ꝯſideratio glo rie ineffabilis ad quā nihil coinqͥnatū intrabit. Apoca. xxi. et Iſa. xxvi. Tollatur impius ne videat gl̓iam dei. iō Gre. Si cōſideramus q̄ ꝓmittunt̉ nobis in celis vileſcūt oīa q̄ ſunt in terriſ Tercio mō ẜm Nico. de lica in glo. dicit. Per dies octo deſignant̉ anni. ẜm illud Ezech. iiij. Diē ꝓ anno dedi tibi. Debet igit̉ infans octo annoꝝ circūcidi. hͦ eſt a turpibꝰ reſtri gi et inhoneſtis. qꝛ tūc incipit hr̄e vſū rati onis. qꝛ dicit Ariſto. ij. ethi. Nō paꝝ fac̄ ad virtutē a puericia aſſuefieri ad ꝟtutū oꝑa ⁊cͣ. Dixi ſcd̓o ſubiūgit ſalutis nr̄e oꝑationem dicens: ut circūcideret̉ puer. Augꝰ. de fide ad petꝝ. Firmiſſime tene et nullatenus dubites omnē hoīem qͥ ꝑ cōcubitū viri et mulieris ꝯcipit̉ cū origina li peccato naſci et filiū ire. De quo apl̓us ad ephe. ij. Eramus oēs natura filij ire. ⁊ qꝛ puer natus an̄qͣꝫ haberet vſum liberi ar bitrij nō potuit ſe diſponere ad gr̄am. iō oꝑtuit inſtituere aliqd̓ remediū qd̓ peccatū originale tolleret ex ip̄o oꝑe oꝑato. iō ſtatim poſt morbū deus inſtituit remediū cōtra originale pctm̄. Et dicit hugo d̓ ſācto victore. Quine remedia ꝑ ſucceſſuꝫ tꝑis deꝰ dedit Primū fuit oblatō. ⁊ īcepit abbabel. Gen̄. iiij. Reſpexit dn̄s ad abel ⁊ ad munera eius: et durauit vſqꝫ ad diluuiū ⁊cͣ. Scd̓m eſt ſacrificium. et incepit a nos: ⁊ durauit vſqꝫ ad abraā. Gen̄. viij. Cū nōe de archa egreſſus eſſet edificauit altare dn̄o. et de cūctis volatilibꝰ et pecoribus mūdis obtulit ſuꝑ altare. Terciū fuit decimatio. ⁊ incepit ab abraā et melchiſedech. Abraam em̄ tanqͣꝫ ſummo ſacerdoti decimas dedit melchiſedech. Ge neẜ. xiiij. Quartū eſt circūciſio q̄ incepit ab abraā Gen̄. xvij. dixit deus ei. Hoc ē pactū qd̓ ꝯſeruabitis inter me ⁊ vos. et ſemen tuū pꝰ te. circūcidet̉ in vobis omne maſculinū. Quintū eſt baptiſmalis re generatio. ⁊ illud incepit qͣntū ad materiā qͣndo xp̄s baptiſatus ē. tūc em̄ tactu ſue mudiſſime carnis vim regeneratiuā ꝯtu lit aquis. qͣntū ꝟo ad formā qn̄ dixit ma thei vl. Eūtes baptiſate eos in noīe pr̄is et filij et ſpūſſancti. Quantū ꝟo ad efficaciā qn̄ exiuit ſanguis ⁊ aqua ex eiꝰ latere Iohā. xix. Iſta aūt qͥnqꝫ deus aſſumpſit ꝓ nobis. Primo oblatōꝫ. Ephe. v. Ob tulit ſemetip̄m ꝓ nobis immaculatā hoſtiā. Primo obtulit carnē ſuā in ſatiſfactōem. pͣs. lxviij. Que nō rapui tūc exoluebam. Scd̓o ſanguinē in redemptōem. i. De.i. Nō corruptibilibꝰ auro vel argē to redempti eſtis ſꝫ ſanguine agni incōta minati. Tercio aīam in recōciliationem. Ioh̓. x. Donus paſtor aīam ſuā ponit ꝓouibꝰ ſuis. Quarto diuinitatē in fruitio nē. Ioh̓. xvij. Hec eſt vita eterna ut cog ſcāt te ſolūneꝝ deū. et quē miſiſti ihm̄ cri ſtū. Scd̓o ſacrificiū aſſumpſit qn̄ ſe ī ara crucis immolauit. ſcribit̉ em̄ Leui. vi. Dē ſacrificiū in igne ꝯſumet̉. et ſic ip̄e in igne amoris in cruce īmolatus eſt. Lu. xij. Ia nem veni mittere in terrā. qͥd volo niſi ut ardeat. Cōcrematꝰ ē igne dolorꝭ. Tren̄.

De Circumciſione domini i. O vos omnes qui trāſitis ꝑ viā. atten dite et videte ſi eſt dolor ſimilis ſicut do lor meus. Ex illo igne amoris et doloris aſcēdit fumus odoriferus qͥ deū pr̄em re cōciliauit. Ephe. v. Xp̄us dilexit nos. et tradidit ſemetip̄m ꝓ nobis oblatiōem et hoſtiā deo in odorē ſuauitatis Terciū temediū fuit decimatio. ſed decimas reꝝ tꝑaliū xp̄s nō poſſedit Mat. viij. Uulpeſ foueas habēt ⁊ volucres celi nidos. filiuſ aūt hoīs nō habet vbi caput ſuū reclinet. Sed decimas dieꝝ ſoluit. qn̄. xl. diebus ⁊.xl. noctibꝰ ieiunauit. Et licet. xxxvi. dies ſunt decima anni. voluit tn̄ xp̄s qͣttuor ſuꝑaddere ad innuendū ꝙ in ẜuitio dei ⁊ in oꝑbꝰ pnīe potius debemꝰ plus facere qͣꝫ minus. melius eſt em̄ abudare qͣꝫ de ficere. qꝛ in plꝰ faciēdo eſt meritū: ⁊ ī faciēdo minus eſt ꝑiculū. Ideo gre. ī omē. Decimas dieꝝ nos deo impedimꝰ qn̄. xl. diebꝰ ieiunamꝰ. qꝛ annus reuoluit̉ ꝑ. ccc. lxvi. dies. et ſic. xxxvi. dies eſſent decime anni. Quartū remediū fuit circūciſio Circa qd̓ nota. triplex ē circūciſio. Prīa ē iudeoꝝ q̄ fiebat ī carne.i. cor. vij. Circū ciſio nihil eſt: ſed obẜuatio p̄ceptorū dei. Scd̓a eſt xp̄ianoꝝ que habet fieri in mēte a culpa. Deutro. xxx. Circumcidet dn̄s cor tuū ⁊ cor ſemīs tui ut diligas dn̄ꝫ deū tuū ex toto corde tuo et ex tota aīa vt poſ ſis viuere. Tercia eſt btōꝝ que hꝫ fieri ī vtroqꝫ.ſ. ab om̄i culpa et miſeria. Secun da xp̄us nō indiguit. qꝛ nihil vicioſuꝫ in mente habuit. Terciā in ſuo cruore fecit. qꝛ omnē penalitatē et miſeriam remouit Primā ꝟo acciꝑe voluit. primo ut verā carnē habere ſe on̄deret.i. Ioh̓. v. Tres ſunt qͥ teſtimoniū dant in terra.i. in hūana xp̄i natura. ſpūs ſanguis et aqua. Spi ritus quē emiſit. ſanguis et aqua quā effudit. Et hoc ꝯtra hereticos qͥ dixerūt euꝫ corpus fantaſticū aſſumpſiſſe. ꝯͣ qd̓ dicit apl̓us ad Titū. iij. Apparuit benignitas et humanitas ſaluatoris dei nr̄i. Scd̓o ut diabolo miſteriū incarnatiōis occultaret. videns xp̄m circūcidi puꝝ hoīeꝫ credidit qͥ circūciſionis remedio indigeret No ta xp̄us incarnatōem ſuā ſigillis ſeptē ſigillauit qͥbꝰ diuinitatē ſuā ſub humanita te abſcondit. De qͥbꝰ Dern̄. in ẜmone de reſurrectōe. Primū ſigillū ꝙ de muliere deſpōſata viro cōceptus et natꝰ fuit. ⁊ diabolus ſciuit ex ſcripturis xp̄m de ꝟgine naſcituꝝ: qͣlem nō credidit mariā fore dū ſciret eā viro deſponſatā. Scd̓m ſigillū fuit infirmitas humanitatis: cū vidit eū eſurire: dormire: fatigari. Iob. iiij. Fa tigatus ex itinere: ⁊ ſic de alijs defectibꝰ ſub qͥbus diuinitas latebat. Terciū ꝙ ſu ſcepit circūciſionē: rōe cuius videbat̉ fu iſſe ſub peccato. et ꝑ ꝯſeq̄us ſolū hō ⁊ nō deus. Quartū fuga in egiptū. arguit eniꝫ ſic diabolus. ſi em̄ ille eſſet deꝰ nō fugeret regē terrenū. Quintū terrena tēptatio: in qͣ xp̄us ſe habuit ita ꝙ diabolꝰ exꝑiri nō potuit an eſſet verus deꝰ qd̓ tn̄ dyabolꝰ deſiderauit. Sextū dica paſſio: et tandē ſuſpenſio in cruce: vbi miro mō diuītas latuit. Septimū fuit ſepultura xp̄i. ꝓpter quā vehemēter putabat̉ purus hō. Tercio xp̄s circūcidi corꝑaliter voluit. vt noſ circūcidendos ſpūaliter on̄deret Pro quo nota circūciſio facta ē in tribꝰ locis. Primo facta eſt in egipto et in deſerto tē pore abrae in abraam et in reliquo ppl̓o. Scd̓a trās iordanē in gallilea iubente ioſue. Tercia facta eſt in terra ꝓmiſſionis. ⁊ ſignificant tres ſtatus qͥbꝰ diuerſi hoīeſ diuerſimode dicunt̉ circucidi. Prīa ſig nificat circūſionē ſeculariū in egipto huiꝰ mundi que dꝫ fieri a gͣuibus culpis pctō rum mortaliū. Et ea q̄ ad eadē reducunt̉ ſ. a corde malas cogitatōes. Iſaie. i. Auferte malū cogitationū vr̄aꝝ ab ocul̓ meis. Rō Sapīe.i. Peruerſe cogitatōnes ſeꝑant nos a deo. Scd̓o ab ore mala verba. Ephe. iiij. Oīs ẜmo malus ab ore veſtro nō ꝓcedat. rō. i. Corin. xv. Corrum punt bonos mores colloqͥa praua. Tercō ab oꝑe illicito. qd̓ bn̄ figuratū ē ꝑ primaꝫ circūciſionē in deſerto. Exod̓. iiij. Tulit zephora acutiſſimā petrā: et circumcidit

Sermo. XXXIIII. p̄puciū filij ſui ne angelus occideret euꝫ. Spūal̓r acutiſſima petra ē circūſpectiſſima diligētia quā īdigēt ſecl̓ares qͥ volūta mortalibꝰ circūcidi. qꝛ ſcribit̉ Apocal̓. ix. Ue vere habitātibus in terra. triplex ve ꝓpter triplex peccatū qd̓ regnat in mūdo aut eſt ꝯcupiſcētia carnis. aūt oculorū: aut ſuꝑbia vite. Ideo bern̄. Ualde difficile ē diebꝰ iſtis maxime qͥbꝰ malicie vis inualuit in terris criminaliū peccatoꝝ foueas declinare. neceſſe tn̄ ē qͥ ad regnū venire d̓ ſiderat: ut penitus ſe a mortalibꝰ circūcidat. Scribit̉ in figura Gen̄. xvij. Maſcu lus cuiꝰ p̄pucij cato circūciſa nō fuerit de leat̉ aīa eius a ppl̓o. Et ſic qͥ a mortalibus circūciſus nō fuerit aīa eius ꝑibit. qꝛ nul lū coinqͥnatū intrabit. Apoca. xxi. Proquo nota. res circumcidit̉ tribꝰ de cauſis. Primo ut ꝑ eam alia res nō corrūpatur. Scd̓o ut fructus maior habeat̉. Tercio ut in cōueniēti loco locet̉. Sic ſpūaliter hō debet circūcidi in ſimili. Prīo dixi ut ꝑ eā alia res nō corrūpat̉. ſic abſcidit̉ pomū ⁊ membꝝ putridū ne ſanū mēbꝝ inficiat̉. Sic hō a peccato: qꝛ vnus pctōr infi cit aliū. et vnū peccatū inducit aliud. De quo Gre. Peccatū qd̓ ꝑ pn̄iam nō abluit̉: mox ſuo pōdere aliud ad ſe attrahit. Et ſicut ẜm apl̓m.i. ad Cor. v. modicuꝫ fermentū totā maſſam corrūpit. ſic vnum peccatū mortale multa bona ānihilat. De qͦ Eccl̓s. ix. Qui in vno peccauerit multa bona ꝑdet. Scd̓o ut fructus maior habeat̉. Ioh̓. xv. Omnē palmitē in me non ferentē fructū purgabit eū ut fructū plus afferat. ſic in peccato mortali nō ē fructuſ boni oꝑis. Ro. vi. Quē fructū habuiſtiſ in qͥbus nūc erubeſcitis. q. d. nullū. Gre. Nihil deo acceptuꝫ dū hō diſplicet deo ꝑ mortale pctm̄. Ideo neceſſe eſt circūciſio peccati mortalis ad fructificandū. De quo Iſa. xxvij. Iſte ē oīs fructus ut auferat̉ peccatū. Tercio ut ꝯueniētius loce tur: ut lapides circūcidūt̉ ad edificiū. Et ſic nos ſi volumus locari in edificio ꝑadiſi oꝑtet prius circūcidi et polixi. Ioſue v. Circūciſi ſunt qͥ volebant terrā ꝓmiſſi onis intrare. Et ſic qͥ volunt intrare in re gnū celorū. Dern̄. Petra acute ꝯpūctio nis circūcidat̉ vulnus crimīs. Scd̓a cir cūciſio facta ē trās iordanē in galilea. Ioſue. v. ex p̄cepto ioſue. ⁊ ſignificat circūci ſionē religioſoꝝ. Hic tāto ampliꝰ ſuꝑ ſta tū ſeculariū debet fieri circūciſio. qͣnto ſe terre ꝓmiſſiōis vicinius ꝯiunxerūt. Hec aūt circūciſio religioſoꝝ debet eſſe triplex Primo in reſtrictōe tꝑaliū. ſcd̓o in diſci plina moraliū. Dixi primo in reſtrictiōe tꝑaliū. Aug. xij. q. i. Nō dicatis. Nō di catis vos habere ꝓpriū. habet̉ em̄ de ſtatu monachoꝝ ⁊ cano. regu. cū ad monaſteriū. Nō exiſtimet abbas diſpenſare poſſe cū monacho ſuꝑ habēda ꝓprietate. qꝛ abdicatio ꝓprietatis ſicut et cuſtodia caſtitatis adeo eſt ānexa regule monachali ut ꝯtra eam nec ſummꝰ potifex poſſit licētiā indulgere. Ideo Hūbertus ſuꝑ regulam Aug. Si monachus dicit aſſertiue. iſte liber eſt meus peccat mortal̓r. ideo legitur Act. iiij. Erāt illis oīa cōia Sed dice res. vtrū cū religioſo poſſet diſpēſari circa habendū vſum alicuius rei. Rn̄det hū bertus duplex eſt vſus. certus et incertꝰ. Certus vſus eſt qui nō p̄t auferri. incertus in volūtate alterius ut auferat̉ cuꝫ ei placuerit. Et circa illū incertū vſum pōt p̄latus diſpenſare ex cauſa rōnabili et neceſſaria. Sed circa certū vſum nō p̄t diſpenſare. Semꝑ em̄ volūtas religioſi dꝫ eſſe ſubiecta p̄lato ut reſignet qn̄ voluerit Et ſi nō habet talē voluntatē tunc religioſus eſt ꝓprietarius. et ſemꝑ in pctō mortali. Et nullus p̄t eū abſoluere a pctīs ſuiſ interim ꝙ eſt in tali ꝓpoſito libere nō reſi gnādi et ad ꝯmunē vitā dandi. vn̄ Der. Monacho hn̄ti ꝓpriū deus negat ſuū ꝓpriū qd̓ eſt miſereri et parcere. Scd̓o de bent circūcidi ī diſciplina moraliū.i. De tri. ij. Cōuerſatōem vr̄am hn̄tes inter gē tes bonā. ẜm qd̓ docet ſaluator Mat. v. Sic luceat lux vr̄a corā hoībus ut videant oꝑa vr̄a bona ⁊cͣ. Aug. de cōmūi vita

De Circumciſione domini clericoꝝ. et habet̉. xij. q. i. Nolo. Nolout aliquis de vobis inueniat male viuēdi occaſionē. ꝯſcientia neceſſaria eſt nob̓. fama autē ꝓximis. Tercio in affectibꝰ ſpūaliū quod docet apl̓us ad Ro. xij. Prouiden tes bona. non tm̄ corā deo: ſꝫ etiā corā oībus hoībꝰ. Dicit bern̄. Prouident̉ bona corā hoībꝰ tribus modis.ſ. habitu. acti on ⁊ ẜmōe. Prīo habitu ut nō ſit notabil Augꝰ. Habitus honeſtus ſit ita. ne in eo alijs placeamus. et ne ita ut alijs ſcādalū p̄beamus. Scd̓o in actōe ne ſit culpabil̓. Gre. Ut actōes tuas caute ꝑagas ne ma la bonis ꝑmixta totā maſſam corrūpant. quia dicit idē. Nulla bona acceptāt̉ q̄ ma loꝝ admixtione maculant̉. Tercio in ſer mone ut nō ſit ſcādaliſabilis. Sene. Ser mo tuus nō ſit inanis. ſed aūt ſuadeat aūt moneat. aūt ꝯſolet̉: aut edificet. Et qd̓ ma gis eſt nō ſcādaliſat. Mat. xviij. Ue illi ꝑ queꝫ ſcandalū venit. Hoc tn̄ ſciendū ꝙ ex terior circumciſio nō ꝓdeſt ſine interiori. q̇d em̄ lata corona ꝓderit aūt capilli d̓cur tati ſi nō interior circūciſio comitet̉. Und̓ Gala. v. Si circūcidamini xp̄us nil ꝓde rit vobis. Dern̄. Si corꝑis ꝯuerſio fuerit ſola erit nulla. ſicut exterius veſtis religio la mens vana. corpus in clauſtro. cor in ſe culo. cuſtodit̉ ſilentium ſed murmurat cor tuū. pſallit̉ ore: ſed cor tuū eſt longe a deo. De qͥbꝰ Hiere. xi. Quid eſt ꝙ dilectꝰ meus in domo mea facit ſcelera multa. nūqͥd canes ſancte auferūt a te malicias tuas. Iūgamus ergo interiorē circūciſionē: ne ſimus de numero ip̄oꝝ de quibꝰ dic̄ apl̓s ij. ad Thi. iij. Speciē pietatis habētes. pi etatē aūt abnegātes. Sciendū igit̉ ꝙ tribꝰ modis in interioribꝰ noſtris ꝓuide re debemꝰ bona. Prīo in cogitatōe. ſcd̓o ī affectōe. tercio in intentōne. Prīo cogitatio debet eſſe ſancta ⁊ mūda. ut deū cogite mus. Sap̄. v. Cogitatio eoꝝ apud altiſſimū.ſ. ad eius p̄cepta. Eccī. iij. Que precepit tibi deus cogita illa ſꝑ. Et etiā tua peccata qͥbꝰ deū offendiſti. Deutro. xiiij. Me mento ⁊ nō obliuiſcaris ꝙ ad iracundiaꝫ ꝓuocaſti dn̄m deū tuū.ſ. exceſſibꝰ tuis. apo cal̓. iij. Memēto vn̄ excideris ⁊ age pn̄iaꝫ qꝛ dicit Criẜ. ſuꝑ epl̓am ad Heb̓. et hēt̉ ī cano. de pe. di. iij.§. Iudas. Nullū inueni tur delictoꝝ tale remediū ſicut eoꝝ ꝯtinua ta memoria. glo. ad ꝯpunctōeꝫ ⁊ nō ad de lectatōꝫ. Scd̓o affectio dꝫ eſſe pura. Au gu. Qui puras affectōes vult erigere ī de um. diſiūgat ſe a ſenſibꝰ. recedat a turpibꝰ ⁊ nociuis. in his em̄ illudimur. Tercio in tētio dꝫ eſſe recta. ut oīa que facimus nō ad dexterā ꝓſꝑitatis. nec ad ſiniſtrā aduer ſitatis intentōem nr̄am obliquamꝰ. ſꝫ di recta facie in dei laudē. Dern̄. Intende in deū et ꝓpter deū. Deda. Theſaurꝰ cordis eſt intētio. eſt em̄ oculus aīe. De qͦ Lu. vi. Si oculus tuꝰ ſimplex eſt: totum corpus lucidū erit.i. totū opus Quia ſcribitur ad Heb̓. iiij. Diſcretor cogitationū ⁊ intenti onū cordis eſt ip̄e. Gre. xxviij. mora. Si cut oculus corꝑal̓ eſt corꝑis lucerna. ſic ꝑ radiū intentōis illuſtrant̉ actiōis merita. Tercia circūciſio facta eſt in terra pro miſſionis. ⁊ ſignificat circūciſionē qua in celis circūcidimur ab om̄i miſeria pene et culpe. In corꝑe a paſſibilitate. corruptibi litate. tarditate. mortalitate. difformitate. math. xiij. Fulgebūt iuſti ſicut ſol in regno pr̄is eoꝝ Et ſol erit ſeptēpliciter clarior qͣꝫ nunc. ſic̄ dicit Iſa. xxx. Scd̓o in aīa ab oī ignorātia. Hiere. xxxi. Nō docebit vltra vit ꝓximū ſuū. dicēs agnoſce dn̄m. om̄es em̄ me noſcēt a mīmo vſqꝫ ad maximum Aug. de ciui. dei. li. xxij. Ibi eſſe noſtꝝ non habebit defectōem. noſſe nr̄m nō hēbit ex rorē Itē mēs circūcidet̉ ab om̄i turbatōe ⁊ relinqͥt̉ pura leticia. pͣs. xv. Adīpleb̓ me leticia cū vultu tuo. Quintū remediū fuit baptiſmus. Eſt aūt triplex baptiſmꝰ queꝫ xp̄us ſuſcepit. Primus eſt baptiſmꝰ fluminis quē ſuſcepit ad nr̄am ſanctificatōeꝫ Nam ex tactu ſue mūdiſſime carnis aqͣs ſanctificauit: ⁊ eis ꝟtutē ſanctificādi dedit Scd̓us eſt baptiſmus flamīs quē accepit xp̄us ad nr̄am iuſtificatōnem. ip̄e em̄ acce pit ſpm̄ſanctū ſine mēſura. Iob. iij. Non

xxxxx Sermo. em̄ ad menſurā dat deus ſpm̄ſanctū. gloſa ſcꝫ. xp̄o. ex qͣ plenitudine nobis ꝯmunicat Iohā.i. De plenitudine eiꝰ om̄es accepi mus. Ex qua cōmunicatōne nos iuſtifica uit. Ioh. i. Hic eſt qͥ baptiſat in ſpūſancto Ex qͣ iuſtificatōe nos glorificat. Un̄ poſtqͣꝫ Iohānes dixit. de plenitudine eiꝰ oēs accepimus. ſubdit. et gr̄am ꝓ gratia. grati am.ſ. glorificantē ꝓ gr̄a iuſtificante. Tercius eſt baptiſmus ſanguīs quem recepit ad nr̄am redemptōem. de qͦ Lu. xij. Daptiſmo habeo baptiſari.ſ. cruoris ꝓprij. quō coactor vſqꝫ dū ꝑficiat̉. Et illo baptiſmo ſanguinis nos redemit. Apoca. v. Redemiſti nos dn̄e in ſanguine tuo. Nā xp̄us ſepties effudit ſanguinē. ut nos a ſeptē pec catis mortalibꝰ liberaret. Prīo in circūci ſione: ut hodie: ꝓpter peccatū luxurie. ex go ſi peccaſti tali peccato roga eū ꝑ amarā paſſionē ut tibi indulgeat. Scd̓o in mōte oliueti in ſudore ſanguineo ꝓpter peccatū gule. Tercio in flagellatōe ꝓpter peccatū inuidie. Quarto in manuū ꝑforatiōe ꝯtra peccatū auaricie. Quinto in pedū affixiōe cōtra peccatū accidie. Sexto in capite per coronā ſpineā ꝯtra pctm̄ ſuꝑbie. Septīo in corde ꝯtra peccatū ire. Phūs.i. de aīa Ira eſt accēſio ſanguinis circa cor. Sermo XXXV. ad idem. Ocatum eſt nomen eius ihūs. qd̓ vocatuꝫ eſt ab angelo priuſqͣꝫ in vtero ꝯciꝑet̉. Lu. ij. Sctūs Tho. ꝑte. iij. q. iij. ar. ij. dicit. Noīa ſi imponunt̉ dn̄t imponi a ꝓprietatibꝰ reꝝ. ſicut Abraam Gen̄.xxvij. Nō vltra vocaberis abram. ſꝫ abraam. qꝛ pt̄em multaꝝ gentiū ꝯſtitui te. Et qꝛ gͦ hoī xp̄o hoc munus gratie collatū erat ut ꝑ ip ſum ſaluaremur. ideo ꝯueniēter vocatu eſt nomē eiꝰ ihūs.i. ſaluator. In ꝟbis p̄miſſis duo innuūt̉. Primo pietas diuine mi ſeratōis. Scd̓o tangit ꝯformitas angelice aſſociatōiſ. Primū ibi vocatū ē nomē eius ihūs. ſcd̓m ibi. qd̓ vocatū eſt ab ange lo. De primo dicit. vocatū eſt nomē eius ihūs Sed d. tn̄ ſcribit̉ Iſa. vij. Uoca bit̉ nomē eius emanuel. et Iſa. viij. Uoca nomē eius accelera. detrahe. Et yſa. ix. Et vocabit̉ nomē eiꝰ admirabilis: ꝯſiliariꝰ: deꝰ ſortis. Et zach̓. vi. Ecce vit oriēs nomē eiꝰ. ⁊ Iſa. lxij. Uocabit̉ tibi nomen nouū qd̓ os dn̄i nomīauit. Rn̄det ſanctuſ Tho. ꝑte. iij. q. iij. ar. ij. In oībꝰ illis noībus ſignificat̉ hoc nomē ihūs qd̓ eſt ſigni ficatiuū ſalutis. Nā ex pietate ⁊ miſeratione ad nr̄am ſalutē venit in hunc mundū Lu. xix. Ueīt filiꝰ ho. q̄rere ⁊ ſaluū facere qd̓ ꝑierat. Idcirco vocat̉ primo emanuel qd̓ interp̄tat̉ nobiſcū deꝰ. In qͦ noīe innuitur cā ſalutis. qꝛ eſt vnio diuine ⁊ hūane nature. Scd̓o accelera: detrahe ſignificat a qͦ nos ſaluabit. qꝛ a diabolo cuiꝰ ſpolia ab ſtulit. Luc̄. xi. Cū fortis armatꝰ cuſtodit atriū ſuū in pace ſunt oīa q̄ poſſidet. veniet fortior eo auferet vniuerſa arma eiꝰ et ſpo lia in qͥbꝰ ꝯfidebat. ⁊ hoc fecit xp̄us diabolo. Tercio nomē eius āmirabilis. in hͦ ſig nificat̉ via ⁊ terminus nr̄e ſalutis: inqͣntū admirabili ꝯſilio diuinitatis ꝑducimur ad celū. Quarto oriens fert̉ ad incarnati onis miſteriū. ẜm qd̓ exortū eſt in tenebrꝭ lumē rectis corde. ut dicit pͣs. pſal. cxi. vt deſiderauit zacharias pt̄ Ioh̓. bap. Lu. i. Illuminare his qͥ in tenebris ⁊ in vmbra mortis ſedēt. Sed d quō dicit̉ nomen nouū. cum etiā alij ut ſupͣ dictū eſt vocati ſunt hoc noīe. Rn̄det ſan. tho. vbi ſupͣ. Li cet alij vocati ſunt ihūs. hoc eſt ẜm tꝑalē ſalutē. nō ẜm eternalē. Ideo act. iiij. dixit Petrꝰ. Non eſt aliud nomē ſub celo in qͦ oportet ſaluari niſi in nomine dn̄i nr̄i ihū xp̄i. Noc nomē ihūs nō fuit fortuite inuē tum. nec ab hoīe xp̄o impoſitū. ſed potiꝰ a deo nominatū. Iſa. lxij. Qd̓ os dn̄i nomi nauit. Itē fuit a ꝓpheta nunciatū Abacuc iij. Exultabo in deo ihū meo. Ab angelo īperatū. Angelus nāqꝫ gabriel imꝑauit io ſeph ut ſibi hͦ nomē imponeret. Math. i. pariet filiū ⁊ vocabis nomē eius iheſus. Hoc idē imꝑauit matri. Luc. i. Ecce ꝯcipies in vtero ⁊ paries filium. ⁊ vocabis

De Circumciſione domini nomen eius iheſum. Ideo Origenes. Hoc nomē digniſſimū non debuit primo appellari ab hoībus ſed a deo. neqꝫ ab eis in mundū afferri ſed ab angelo. Ideo vltimo a maria et ioſeph fuit ei impoſitum in circūciſione. Lu. ij. Uocatū eſt nomē eiꝰ ihūs.ſ. a maria et ioſeph. De qͦ noīe dicit pͣs. cxij. Sit nomē dn̄i bn̄dictū. Reuera bn̄dictū. qꝛ hͦ nomē ihūs eſt prīo nomen glorioſiſſimuꝫ. ſcd̓o delicioſiſſimū. tercio p̄cioſiſſimū. quarto ꝟtuoſiſſimū ſua ſublimitate. Cuiꝰ ſublimitatē deſcribit apl̓s ad Philip. ij. Dedit illi nomē qd̓ eſt ſu per omne nomē. ut in noīe ihū omne genu flectat̉ celeſtiū terreſtriū ⁊ infernoꝝ. In qͥbꝰ ꝟbis qͥntuplex ſublimitas huiꝰ noīs colligit̉. Primo qꝛ ip̄m habet in reuerētia deꝰ ꝙ ip̄m exaltauit qn̄ ad ip̄iꝰ nominis inuocatiōem peccatoꝝ remiſſionem nobis dare ꝓmiſit. Actu. ij. Daptiſet̉ vnuſquiſqꝫ vr̄m in noīe ibū in remiſſioneꝫ peccatoꝝ vr̄oꝝ. Scd̓o hꝫ ip̄m in reueren tia angelus. Apl̓us cū ſubdit. in noīe ibū om̄e genū flectat̉ celeſtiū.i. angeloꝝ. Ne emie. ix. Exercitus celi te adorat.i. angeli. Tercio habet ip̄m in reuerētia angelꝰ ma lus.i. diabolus. qꝛ ad eius nominatōꝫ tre met. cū dicit. et infernoꝝ. Iaco. ij. Demo nes credūt et ꝯtremiſcūt ⁊ ſubijciuntur. Iſa. xxx. Ecce nomē dn̄i veniet de longīqͦ ardens furor eius: ⁊ grauis ad portanduꝫ. ſ. demonibꝰ. Quarto ip̄m hꝫ in reuerētia creatura irrationalis. qꝛ ad eius inuocatio nem ſibi obedit. Math. viij. Qualis ē hic qꝛ venti et mare obediunt ei. Quinto hꝫ ip̄m in reuerētia creatura rōnalis cū dici tur. omnis lingua ꝯfiteat̉. qꝛ dn̄s ihūs ⁊cͣ. Iſta ꝯfeſſio dꝫ fieri ꝑ laudationē. Heſter xiij. Uiuuentes laudemꝰ nomē tuum dn̄e. Oꝑe. Colocē. iij. Quodcūqꝫ facitis in ꝟ bo aut inoꝑe: in noīe dn̄i noſtri ihū xp̄i ſa cite: qꝛ nomen eſt glorioſiſſimū. Scd̓o eſt nomē delicioſiſſimum in ſua ſuauitate. Dern̄. ſuꝑ illud Can̄. i. Oleū effuſum nomen tuū dicit. Aridus eſt oīs cibꝰ ſi iſto o leo nō cōdiet̉. inſipidus ſi iſto oleo nō vn getur. Et ſubdit Dern̄. Hoc nomē ihūs inſtat olei lucet p̄dicatū. paſcit cogitatum. lenit inuocatū. pͣs. cxxxiiij. Pſallite nomini eius qm̄ ſuaue eſt. Reuera ſuaue pri mo qꝛ delectat guſtū. Dern̄. Ihūs mel in ore. Scd̓o delectat auditū. Dern̄. Ihūs mel in aure. ut dicat ſpōſa Can̄. ij. Sonet vox tua in auribꝰ meis. vox em̄ tua dulciſ ⁊ facies tua decora. Tercio delectat oēm interiorē affectū. Dern̄. Iubilus in corde ⁊ ſubdit. Si ſcribis ſi legis nō ſapit niſi legeris ihūs. ⁊ ſic eſt nomē delicioſiſſimū. Tercio eſt nomē p̄cioſiſſimū ſui miſterij. ⁊ attendit̉ hͦ in noīe ihūs qd̓ ꝯuenit cū nomine dn̄i tetragramaton: qd̓ qͣttuor lr̄is ſcribit̉ ſicut legit̉ in glo. Exo. xxxviij. ⁊ eedem lr̄e in latino reꝑiunt̉ in hoc noīe ihūs licet nō eodem ordine ut ſunt ille in Hebraico Heth. hec eſt lr̄a b. Ioth eſt lr̄a I de eſt lr̄a e. vbaro eſt v. et iſte eodeꝫ lr̄e cō ponunt ibus adiunctis duobꝰ.ſ.s. ſi ſcribit̉ integre vel ponendo lr̄aꝫ ⁊ ꝓ titello ſu per trāſuerſum mō antiquo. ſi breuiter ſcri bit̉ ſic ih̓s. ⁊ ẜm hoc vltra nomē tetragra mathon nomē iheſus. ſi extenſe ſcribat̉ abundat in duplicis.ſ. vno erecto ſic.ſ. alte ꝟo curuatos. nam ſi ſcribit̉ extenſe iheſus. tunc ſ.s. ſignificāt duas naturas ī eo dem ſuppoſito ihū. ut ꝑ ſlongū ſuꝑeminēſ alijs lr̄is intelligit̉ diuītas q̄ ſuꝑeminet vniuerſis. et qd̓āmodo inclinat̉ ad creatu ras ſubiectas qͣſi ꝓſpiciēdo ſuꝑ eas ꝑ influentiā vniuerſalē. ẜm illud pͣs. cxxxvij. Excelſus dn̄s et humilia reſpicit Per s ꝟo curuū intelligit̉ natura humana ī qua ꝟbum eſt incarnatū. pͣs. xxxvij. Miſex fa ctus ſum et curuatus ſum vſqꝫ in finem. Cuius figura legit̉. iiij. Reg. iiij. ꝙ beliſecuruauit ſe ſuꝑ pueꝝ.i. ſuꝑ humanā natu rā que fuit pura in xp̄o. et qm̄ hͦ miſteriū vnionis.ſ. iſtarū duaꝝ naturaꝝ in idemp titate fuerit in veteri teſtamēto abſcōditū quod in nouo teſtamēto in noīe.ſ. ihū exti tit reuelatū. Hinc eſt quare hͦ nomē ihūs abundat in duplici lr̄a ſ.s. vltra nomē tetragrammathon. et hoc nomē apud iudeos

xxxx Sermo. eſt p̄cioſum ⁊ ineffabile. nec ip̄m ꝓnūciare audēt qd̓ ſummꝰ ſacerdos in fcōte por tabat. Dicit̉ aūt ineffabile. nō qꝛ dici n̄ poſ ſit. ſed qꝛ rē ineffabilē ſignificat. Eſt em̄ ita p̄cioſuꝫ ꝙ dicit apl̓s.i. ad Corin. xij. ꝙ ne mo p̄t dicere voce et re: ſeu ꝟbo ⁊ facto ni ſi ī gr̄a ſ.ſ. fuerit intrīſice illumīatꝰ. ecce nomē p̄cioſiſſimū Quarto ē nomē ꝟtuoſiſſi mū. Nā ē ita efficax et ꝟtuoſū. ut ſi qͥd fide liter petierimus in iſto noīe accipiemus. Iohā. xvi. Amē amē dico vobis ſi qͥd petieritis pr̄em in noīe meo dabit vobis. petite igit̉ ⁊ accipietis. Sed diceret quis qͥd accipiemꝰ Rn̄det̉ qͣttuor bona accipie mus in noīe ihū. Primo veniā pctōrū in ꝯuerſione. Act. x. Omnes ꝓphete teſtimo niū ꝑhibēt remiſſiōem pctōꝝ acciꝑe ꝑ no men eiꝰ. Crede igit̉ oībꝰ nec deſpera de oībus pctīs tuis. ⁊ ſi tot eſſent ꝙ excederent numeꝝ arene maris ut dixit manaſſes rex ij. Paral̓. vl. adhuc noli deſꝑare. ſꝫ dic cū pͣs. xxiiij. Propter nomē tuū dn̄e ꝓpiciabe ris peccato meo. multū eſt em̄. ſed miẜicor die dei nō eſt numerus. Dern̄. Oīa pctā ab origīe mūdi ꝯmiſſa diuine miẜicordie ꝯꝑata ſunt quaſi vna gutta reſpectu totiꝰ maris. qꝛ peccata nr̄a ſunt finita. Ariſto. viij. phi. Finiti ad infinitū nulla eſt ꝓpor tio. Ideo pͣs. lxxviij. Adiuua nos deꝰ ſalutaris noſter. et ꝓpicius eſto peccatꝭ nr̄is ꝓpter nomē tuū. Scd̓o in noīe ihū ac cipiemus victoriā in impugnatōe. pͣs.xl iij. In nomine tuo ſꝑnemus inſurgētes ī nobis. ſi inſurgat mudus ſi tēptat diabolꝰ in nomine ihū ſuꝑamus eos. Marci. xvi In noīe meo demonia eijciēt. Figura.i. Reg. xvij. dixit dauid ad Goliā. Tu venis ad me cū haſta ⁊ gladio. ego venio ad te in noīe dn̄i. Goliath diabolū ſignificat qͥ venit cū gladio carnalis tēptatiōis. ⁊ cū clipeo ſil̓atōis boni. ⁊ abſcōdit malū tan qͣꝫ ſub clipeo. cū haſta.i. mūdana gloria. ſꝫ nō p̄ualet ꝯtra dauid.i. fidelē xp̄ianū. qͥ cū inuocatōe noīs dn̄i in orōe ⁊ baculo ſancte crucis. et qͥnqꝫ lapidibꝰ.i. vulneribꝰ in re cordatōe vincit diabolū et omnē tēptatio nē. Mar. vl. In noīe meo tollēt ſerpētes i. temptatōnes. qm̄ demōes timēt nomen ihū. pͣs. xcviij. Confitebor noī tuo qm̄ terribile ⁊ ſanctū eſt. Criẜ. Tanta eſt ꝟtꝰ no minis xp̄i. nō viſus ſed noīatus facit mira bilia. Petrus rauen̄. In noīe ihū cecꝭ vi ſus: ſurdis auditus: claudis greſſus. ẜmo mutis: vita mortuis reſtituta eſt. ecce vir tuoſum. Tercio in noīe ihū recipiemꝰ gr̄am in ꝯuerſatōe.ſ. gr̄am ſpūſſancti. vn̄ Ioh. xiiij. Paraclitu ſpm̄ ꝟitatis quem mittet pt̄ in nomine meo ⁊cͣ. Uidemus ꝙ pauꝑes deuote petūt in noīe ſancti Nicolai vel alteriꝰ ſancti in cuiꝰ noīe ſperāt exaudiri. Multo magis nos in noīe ihū in qͦ iuſſi ſumus petere ⁊ certificati de exauditi one. Ioh̓. xvi. Uſqꝫ mō nō petiſtis qͥcqͣꝫ ī noīe meo. petite ⁊ accipietꝭ. Idcirco eccleſia oēs orōes qͣs dirigit ad deū pr̄em ꝯcludit. ꝑ dn̄m nr̄m ibm̄ xp̄m filiū tuū. Der. Nō hortaret̉ niſi dare vellet. Iaco.i. Si qͥs īdiget poſtulꝫ a deo ī fide nil heſitās. pͣs cxliiij. Fidelis deus in oībꝰ ꝟbis ſuis. Quarto recipiemꝰ in noīe ibū gl̓iam in remuneratōem. pͣs. xix. In noīe dei nr̄i magnificahimur.ſ. in eterna gl̓ia. gͦ ob reuerentiā eiuſdē noīs qͥlibet xp̄ianus qn̄ au dicet hͦ nomē ihūs deberet genua flectere deuote dicēdo cū pͣs. cxvij. O dn̄e ſaluuꝫ me fac ꝓpter nomē ſanctū tuū. Quia dic apl̓us ad Ro. x. Quicūqꝫ inuocauerit no men dn̄i ſaluus erit. ¶ Exemplū legitur Adam bonus hō diu moratus fuerat cū vx ore in magna ſanctitate: ⁊ illa ſil̓r cum eo. Immiſit aūt diabolꝰ temptatōem in eos ut ſuſpenderēt ſe. ut ſic euaderēt pn̄tes miſerias. Cū ergo vterqꝫ hac temptatōe im proba ⁊ importuna triſtis efficeret̉ ut nec ſomnū capent nec ꝯmederent. q̄ſiuit alter ab altero cauſas triſticie. Rn̄dit vir ꝙ ſu per oīa magnā haberet voluntatē ſuſpendē di ſe. Mulier aūt rn̄dit illud ſil̓e eſſe deſideriū ſuū. Cōſentiētes aūt ambo qd̓āmodo laq̄os optāt ut ſe ſuſpēdāt. Tūc mulier dixit viro ſuo. O dn̄e ꝯſulerē ꝙ priꝰ biberemus amorē Iohannis mutuo de illo

De Circumciſione domini optimo vino noſtro. qd̓ valde p̄cioſum fe cimus de vinea noſtra de quo nō guſtauimus. nec ſcimus quale adhuc ſit ut potati leuius moriamur. placet viro. vinū afferūt. Quod cū vir vellet bibere ꝯſigͣuit illd̓ ſigno ſancte crucis ſicut ꝯſueuit dicens. in nomine ibū xp̄i bibimus ⁊ dedit mulieri. Cū bibiſſent vinū cruce ſignatuꝫ ita fugit diabolus. ⁊ omnis tēptatio receſſit ita ꝙ ꝓ toto mūdo hoc qd̓ cogitarūt facere nō feciſſent. ſed cōtriti ad ꝯfeſſionē cōfugier̄t ⁊ vitā eoꝝ in ſtatu bono finierūt. Iō anẜ. in li. orōnū. c. ij. dicit. Ihūs eſt nomē dul ce. nomē delectabile. nomē ꝯfortās pctōrē Ideo legit̉ aliud exemplū. ꝙ fuit qͥdaꝫ hō bonus qͥ habuit hanc ꝯſuetudinē quotiēs ſibi diabolus aliqͥd mali ingerebat. ⁊ qͣntūcūqꝫ temptamentū in ſe ſenſitiuit ad lo cū orōnis: ⁊ inuocauit deū dicēs. O dn̄e ibū miſerere mei ⁊ adiuua me. ſtatim ceſſauit temptatio ⁊ receſſit diabolꝰ ab eo. ſcri bit̉ Luce. x. In noīe tuo demonia ſubijciū rur nobis. Ideo bern̄. ſuꝑ Can̄. Hoc nomenihūs eſt cibꝰ. nā totiēs ꝯfortaris. qͦti ens inuocas ⁊ recordaris. Quid ita ꝟtutes roborat. qͥd bonos mores vegetat. caſtas affectōes fouet ſicut hͦ dulce ⁊ virtuo ſum nomen ihūs. Item legit̉ ꝙ qͥdā ſctūſ patet ſemel audiuit ꝙ demō dicebat ꝙ ip ſi diaboli repellerent̉ ꝑ hͦ nomē ſctīſſimū ihūs. Ideo bone ibū fons indeficiēs ⁊ hu mana corda reficiēs ad te curro ſitiēs. tu ſolus mihi merces ſufficiēs. Sermo XXXVI. ad idem Pparuit gratia dei ſaluatoris nr̄i oībꝰ hoībꝰ. exu diens nos. ita ſcribit̉ ad Titū. ij. c. Et legit̉ hodierna die ꝓ epl̓ari officio. Plinius dicit in ſpeculo naturali ꝙ arbor morus eſt medicinalis tota p̄cipue qͦ ad cortices fructus folia et radices. Spūali ter hec arbor eſt maria q̄ tota tam in ꝟbo qͣꝫ exemplo ⁊ ꝯuerſatōe eſt medicinalis et bonis oꝑibus vtilis. Amb̓. Maria vita oīm noſtꝝ moꝝ eſt exemplū ⁊ diſciplina. Ideo Eccl̓iaſt. xxiiij. Ego mater pulcre dilectōis timoris ⁊ ſancte ſpei. in me om̄is gratia vie et ꝟtutis. Trāſite ad me om̄es qͥ ꝯcupiſcitis me: ⁊ a generatōibꝰ meis ad implemini. Fructus eius eſt xp̄us. Luc̄. i. Dn̄dicta tu in mulieribꝰ et bn̄dictus fructus ventris tui. Ambro. Fructꝰ mori pri mo eſt albus poſt hͦ rubicundus. tercio niger. Et ſic xp̄s primo albus ꝑ vite mūdici am. hodie rubicūdus ꝑ ſanguīs effuſiōeꝫ tercio in morte niger ꝑ faciei ſue diſcolora tōem. Unde Iſa. liij. Uidimꝰ eū nō hn̄tē ſpēꝫ neqꝫ decorē. Quos colores p̄uidit ſa lomon Canti. v. Dilectus meꝰ candidꝰ et rubicūdus. Tandidꝰ in incarnatōe. rubicūdus in circūciſione. Nam hodie effudit roſeū ſuū ſanguinē in pignus nr̄e redēpti onis. Dicit nāqꝫ apl̓s ad heb̓. ix. Omnia pene mundant̉ in ſanguine. Impoſſibile ē enim ſine ſanguine auferre pctā. Idcirco Aug. in hodierno ẜmone. Sicut paſſio ⁊ reſurrectio. ſic circūciſio facta eſt. Et hec eſt gratia que nobis hodie apparuit oībꝰ. de qua thema. apparuit gr̄a In ſumma epl̓e duo innuunt̉. Prīo apparitio diuīe benignitatis. ſecūdo ꝯſecutio hūane vtilitatis Primū ibi. apparuit gr̄a nr̄i ſaluato ris.i. ille qͥ eſt deus ꝑ naturā ⁊ ſaluator nr̄ ꝑ gr̄am. De qua apparitōe legit̉ Abacuc ij. Apparebit in fine ⁊ nō mentiet̉. ⁊ Da ruth. iiij. Poſt hͦ in terris viſus eſt ⁊ cum hoībus ꝯuerſatus eſt. Solēt gaudere ſub diti qn̄ ex certis ſignis ꝯgnoſcūt ſe habere gr̄am ſui dn̄i. Sic nos ꝑ incarnatōem co gnouimus nos habere gratioſuꝫ dn̄m. nā a mūdi exodio apparuit iuſticia. qꝛ diſtritiſſime puniuit peccata. Nā angelū apoſtatā ꝓpter ſolā cogitatōem eiecit de celis. poſt hͦ primos ꝑentes ꝓpter pomi deguſta tōem de ꝑadiſo expulit. deinde totū mūdū diluuio ꝑemit. Et ſic gͣtia et miſericordia latebat. qꝛ deus peccantibꝰ nō parcebat. le gem dedit q̄ pctā puniret. Sodomā ⁊ go morrā incendio ſubuertit. Multos in deẜ to ꝓſtrauit ꝓ murmure. datan et abyron abſorbuit terra. ecce iuſticia apparuit ⁊ gr̄a

xxxxxv. Sermo. latuit. Sed hodie octaua die legebat̉ ⁊ hodie legit̉ ad Titū. ij. Apparuit gr̄a ſaluato ris noſtri oībꝰ hoībꝰ.i. incarnatio. Itē no ta xp̄i incarnatio dicit̉ gr̄a anthonomatice. Prīo qꝛ in eo habitat plenitudo oīm gr̄aꝝ. Ioh̓. i. Uidimus eū plenū gr̄a ⁊ ꝟitate. Et ſubdit. de plenitudine eiꝰ om̄es ac cepimus. Scd̓o dicit̉ gratia. qꝛ omnes gͣtie antiquitus ꝓmiſſe ꝑ eaꝫ plene ꝑſoluū tur. Nam deus ꝓmiſit nō ſemel ſꝫ multo tiens aduentū. ſed ꝓtraxit ſolutōeꝫ Dro pter quod dicit Dex. Homines creati ⁊ ingrati tedio affecti ſuſpectas habebāt ꝓmiſſiones. dixerunt his qͥ annūciabāt dici tis pax pax ⁊ nō eſt pax. ſpōdet ⁊ nō exhibet. Sed in incarnatōe venit gr̄a promiſſa De quo bern̄. Quid euidētioris ſignū gratie eſſe poterit. qͣꝫ ꝙ deꝰ pt̄ filiū ſuū de ſinu paterno ad nos miſit. Tercio incarnatio d̓r gr̄a. qꝛ ex ea hauriunt̉ omniū genera gͣtiarū. Eſt em̄ gratia nihil aliud ẜm Iſid̓. qͣꝫ donū diuine miſericordie ꝑ qd̓ remittunt̉ mala et conferunt̉ bona. Nam pri mus parēs hereditaria ſucceſſiōe qͣttuor mala in nos effudit vel trāſfudit.ſ. culpaꝫ penā. amiſſiōem virtutū. et celeſtis regni ꝑditōnem. ob hͦ qͣdruplici gr̄a indigebat humana ꝯditio.ſ. que remittere culpā. au ferret penā. ꝯferret ꝟtutē et decorē. et ꝓmitteret eternā felicitatē. Prima gͣtia ſ. remiſſio culpe apparuit in incarnatiōe in hoc ꝙ diuina natura vniuit ſibi humanā. apparuit em̄ ꝙ remiſit omnē iniuriā. Si cut ſi aliqͥs ſororē illius quē odio haberet duceret. manifeſtū foret ꝙ ei rācorē dimit teret. ſic et hic. De qͦ ſctūs tho. ꝑte. iij. q. i. ar.i. In hͦ gratia ⁊ bonitas apparuit qꝛ in firmitatē ꝓprij plaſmatis nō deſpexit ſꝫ aſ ſumpſit. Aug. ſuꝑ pͣs. Exquo ꝙ ſuſcepit malū tuū ſpera cōicet tibi bonū ſuū. Nā iō ꝑticeps factus eſt nr̄e mortalitatis ut nos ꝑticipes faceret ſue diuinitatis. Ex hͦ apparet dimiſſio culpe. Dern̄. Magnꝰ pufactus eſt: ut ꝑ indulgētiā placari leuiter poſſet. Scd̓a gratia.ſ. remiſſio pene ap paruit in circūciſione et paſſione vbi ſoluit penā debitā. pͣs. lxviij. Que nō rapuitunc exoluebā. Ubi dicit aug. Nos penā meruimus et ſoluit ꝓ nobis agnꝰ īmaculatus. qꝛ cōquerebat̉ ꝑ Iſa. xliij. Seruire me feciſti in peccatis tuis. Ideo Dern̄ O hō agnoſce qͣꝫ grauia fuerunt vulnera tua ꝓ quibus neceſſe fuerat xp̄m dn̄m vul nerari. ſi nō fuiſſent ad mortē eternā nec fi lius ī carne moreret̉ ꝓ te. Eccī. xxix. Gra tiam fideiuſſoris ne obliuiſcaris. dedit em̄ ꝓ te aīam ſuā. Nam incepit hodie pati et ſanguinē ſuū fundere. iuxta illud ad Ro. v. In ſanguine ip̄iꝰ ſaluati ab ira ꝑ ip̄um. Nā nos ꝑ ſuā circūciſiōeꝫ ab ip̄a pena cir cūciſionis liberauit. Fuit em̄ magnū iugū ꝙ petrus dixit Act. xv. Quid tēptatis iu gum imponere ſuꝑ ceruicē diſcipuloꝝ qd̓ neqꝫ nos et pr̄es noſtri portare potuimꝰ. ſed ꝑ gr̄am dn̄i nr̄i ihū xp̄i credimꝰ ſalua xi. Ideo apl̓us ad Gala. iiij. Miſit deꝰ filiū ſuū factū ſub lege. ut eos qui ſub lege erant redimeret. Dern̄. Iuſtū erat ut quē aliena pena ligauerat aliena pena ſoluat. Hic potes dicere ꝙ deus qͥnqꝫ remedia ꝯͣ pctm̄ originale inſtituit. et ꝑ ſe ꝓ nobis ſu ſcepit. vide in p̄cedenti ẜmōe ſcd̓o de circumciſione. Tercia gͣtia.ſ. virtutū col latio apparuit in reſurrectōe. qn̄ diſcipul̓ inſufflauit ſpm̄ſanctū dicēs Iohā. xx. Ac cipite ſpm̄ſanctū. qͦꝝ remiſeritis pctā ⁊cͣ. Nam ꝑ ſpm̄ſanctū dant̉ ꝟtutes. Apl̓us ad Gala.i. Fructꝰ ſpūs ſunt gaudiū: pax bonitas: charitas. beninignitas: fides. patientia. modeſtia: ꝯtinētia ⁊ caſtitas. Ro. v. Charitas dei diffuſa eſt in cordibꝰ nr̄is ꝑ ſpm̄ſanctū. Apl̓us ad Gala. iij. Qui tri buit vobis ſpm̄ oꝑat̉ ꝟtutes in vobis. Au gū. Solus deꝰ eſt qui ꝟtutes nobis tribu it. Iō bern̄. Incaſſum laborat in acqͥſitōe virtutū qͥ aliunde q̄rit qͣꝫ a dn̄o. Quar ta gratia eſt p̄paratio glorie q̄ apparuit in aſcenſiōe. Ioh̓. xiiij. Uado vobis pare locū. Licet regnū celoꝝ ſit omnibꝰ ꝯmune ⁊ generale puſillis ⁊ magnis. Lu. xij. Nolite timere puſillus grex. ꝯplacuit em̄ patri vt̄o vobis dare regnū. tn̄ in eo manſione

De Circumciſione domini multe ſunt.i. varie retributōes. Math. xvi. Reddet vnicuiqꝫ ẜm oꝑa ſua.ſ. in re gno ſuo. De quo Lu. xxij. Diſpono vobis ſicut diſpoſuit mihi pater meus regnum. Subiungit in textu dicēs. omnibꝰ hoībꝰ i. ad vtilitatē oīm. omnibꝰ em̄ natus eſt ad ſalutē qͣntū in eo eſt. De quo dixit angeluLu. ij. Annūcio vobis gaudiū qd̓ exit om ni ppl̓o. Ideo natus eſt in diuerſorio Nā ſicut ade peccatū ut dicit Aug. in enchiri dion viciauit totū genus humanū. ita xp̄i incarnatio ē ad ſalutē toti generi humano Ideo Criẜ. ad deſignandū iſtā generalita tē extra ciuitatē ⁊ extra muros pati voluit ut intelligas qm̄ cōis eſt hoſtia ꝓgenere humano ꝓlata. Eccī. xl. Gratia dei ſic̄ pa radiſus in bn̄dictōibꝰ. Paradiſus fuit cō munis in fructibꝰ om̄ibꝰ hoībꝰ ſi in innocē tia ꝑſtitiſſent. ſic et fructus paſſionis ſue Roma. viij. Pro nobis oībꝰ tradidit illū Dicit ſan. tho. ꝑte. iij. quo ad ſufficientiā ꝓ nobis. nō aūt ad efficientiā. qꝛ aliqui ſibiip̄is ſunt impedimentū ꝑ peccatū. Sed pe illiſqui a bn̄dictōe filij generali ſe excludunt. Aug. in li. de pn̄ia. Semꝑ p̄ſto eſt gͦ tia ſi nō fuerit repulſa. Ideo apl̓us ad he bre. xij. Uidete ne quis deſit gr̄e dei. Con querunt̉ aliqui ꝙ nō habēt gr̄am. ⁊ p̄t con queri gratia ꝙ nō haberet hoīem ſe diſponentē ad eam. qꝛ dicit Aug. in li. de ſepteꝫ q̄ſtionibꝰ Nulli vnqͣꝫ defuit qui dignꝰ fu it. Ro. x. Idem dn̄s oīm. diues in om̄es qui inuocant illū. Ideo miſit p̄dicatores in vniuerſum mundū. Math. vl. Euntes in mundū vniuerſum p̄dicate euāgeliū oī creature.i. omni hoī. ut nullus valeat ſe ex cuſare. ideo dicit om̄ibꝰ hoībus. Ecce illa eſt apparitio dei diuīe benignitatis. Di xi ſcd̓o ſubiūgitur cōſecutio hūane vtilita tis dicens. erudiens nos.ſ. dei gratia. Sꝫ quid. docet quō digne occurramus eiſdeꝫ gratijs et bn̄ficijs dei incarnati. Et primo docet quid cauendū. Scd̓o quid agendū. Tercio qͥd ſperandū Primū eſt qd̓ ca uendū eſt ibi abnegantes omnē impietatē ⁊ ſecularia deſideria. Ecce hic docet ſpūa lem circūciſionē. de quo dictū eſt ſupra in primo et ſcd̓o ẜmone. Et noīat duo hic in textu a quibꝰ debemus circūcidi. Primū eſt impietas. q̄ ẜm Dern̄. eſt deū nō colere. deū nō amare. mādata eius nō ẜuare. eſt impietas bn̄ficia eius non curare. gr̄aꝫ eiꝰ nō deſiderare. eſt impietas quā monet apl̓us abnegare. Nam ſi impiū fuit p̄cep ta dei ꝑ moyſen et ꝓphetas oblata nō ẜua re. quō nō maius impiū ⁊ malū gr̄am per ꝓpriū filiū oblatā nō curare. De qͦ apl̓us ad hebre. x. Irritā qͥs faciēs legē moyſi ſine vlla miſeratōe duobꝰ vel tribꝰ teſtibus moriet̉. qͣnto magis putatis deteriora me reri ſupplicia qui filiū dei cōculcauerit. et ſanguinē teſtamenti pollutuꝫ duxerit in qͦ ſanctificatus eſt et ſpiritui gr̄e ꝯtumeliam fecerit. ut ſunt om̄es in pctō mortali ⁊ ingͣti a fuſione ſanguīs ihū xp̄i. Scd̓m qd̓ de bemus cauere in recompēſam bn̄ficioꝝ in carnatōnis eſt ꝙ abnegāda ſunt ſecularia deſideria. nā tantā materiā gratiaꝝ nobis exhibuit in incarnatōe: ut merito deberemus om̄ia ſecularia deſideria reputate ut ſtercora. et ſunt tria: de quibꝰ i. Iohā. ij. Omne qḋ eſt in mūdo aūt eſt ꝯcupiſcentia carnis: aut ꝯcupiſcētia oculoꝝ: aut ſu ꝑbia vite. Et cū his deo placere nō poſſu mus. ẜm illud Iaco. iiij. Qui vult eſſe amicus huiꝰ mundi: inimicꝰ dei cōſtituit̉. Idcirco abſcidi debemꝰ a mūdo.i. Iob. ij. Nolite diligere mundū neqꝫ ea q̄ in eo ſunt. Si quis diligit mundū nō eſt chari tas patris ī eo. Aug. Si in te eſt amor mū di. nō ē quo intrat amor dei. Scd̓o do cet qͥd ſit agendū: et ſunt tria que ſunt faciē da. de quo textus. Sobrie iuſte pie viua mus in hͦ ſeculo ex ⁊cͣ. In his tribꝰ omnia genera beneficioꝝ ſeu bonoꝝ exercicioꝝ in cludunt̉. Nam hō prīo ordinari dꝫ corpo raliter quo ad ſe ꝑ refrenatōem voluptatꝭ ideo dicit ſobrie. Scd̓o quo ad ꝓximū ꝑ exhibitōeꝫ equitatis. ideo dicit iuſte. Ter cio quo ad deum ꝑ adoratōem vel venera tionem maieſtatis. ideo dicit pie Quā tum igit̉ ad primū dicit. viuamꝰ ſobrie.

XXVI. Sermo. Eſt aūt ſobrietas ꝑs temperātie. Itē nota tribus modis ꝯtingit excedere ꝑ modum. Primo in corde nimiū p̄ſumendo Et ſic viuamus ſobrie temꝑando p̄ſump tionem eleuantē. Roma. xij. Non plꝰ ſapere qͣꝫ oportet. ſed ſaꝑe ad ſobrietatē.i. ſi ne p̄ſumptōe. Scd̓o excedit quis moduꝫ nimiū loq̄ndo. Sed viuamꝰ ſobrie tēperā do locutōem offendentē.ſ. reſecando ꝟba ocioſa: vana et ſuꝑflua. Nam ex nulla re ita ſtultus et ſapiens ꝯgnoſcit̉ ſicut ex ver bis. ꝓuer. x. Qui ꝓfert ꝯtumeliā inſipiēſ eſt. Qui aūt moderat̉ labia ſua prudētiſſimus eſt. Ideo ſcribit̉ Eccī. xxviij. Uerbis tuis ſtaterā facito: et frenos ori tuo re ctos. nō nimis laxos. Ratio ꝓuerb̓. x. Inmultiloquio nō deerit peccatu. Dern̄. Le nis eſt ſermo ſed grauiter vulnerat. De qͦ Iaco. iij. Lingua nr̄a vniuerſitas iniqͥtatis. Naꝫ ſicut parua ſcintilla generat ignē copioſū. ſic aliqn̄ vnum verbū generat litigiū. Ideo pͣs. xxxiij. Prohibe linguā tu am a malo. et labia tua ne loqͣntur dolū. ꝓuer. xiij. Qui cuſtodit os ſuū cuſtodit ani mā ſuam. Tercio ꝯtingit excedere modū in carne nimiū delectādo. Dicit em̄. viua mus ſobrie tꝑando delectatōem laſciuien tē. videlicet delectatōes qͥnqꝫ ſenſuū ſpēa liter circa guſtū. Eſt eī ſobrietas cibi ⁊ potus medicina corꝑis et aīe. De quo Ecc̄i. xxxi. Sanitas eſt aīe et corꝑis vinū in ſo brietate potatū. ⁊ ecōuerſo infirmitas ī ſu ꝑfluitate. Eccī. xxxvij. In multis eſciſnō deerit infirmitas. qui aūt abſtinēs eſt adij ciet vitā. de quo Criẜ. Nihil ſic ſanitateꝫ efficit: egritudinē curat ſic̄ moderata refectio Sic etiā quo ad ſpiritualē ſanitatē quia ſobrins nō ita facile ſentit titillationem carnis ⁊ ebetudinē intellecctꝰ ſicut eb̓us Nonne fatuꝰ eſſet qui ꝑ ſe incenderet domū. et ſic in crapula viuētes. Seneca. Uenter vino eſtuās cito ſpumat in libidi nem. et habet̉ etiā in canōe. xxxv. di. vēter Ideo apl̓us ad ephe. v. Nolite inebriari vino. Ratio ꝓuer. xx. Luxurioſa reſ vinū ⁊ tumultuoſa ebrietas. Ideo ad Titū. ij. Iuuenes hortare ut ſobrij ſint. glo. qꝛ iuuentus ꝓmptior eſt ad lapſum Dixi ec̄ debemus viuere iuſte. glo. i. iuſte viuamꝰ ſ. inter nos et ꝓximū noſtꝝ iuſticie regulā ꝯſeruādo. Eſt aūt duplex regula inter nos et ꝓximos cōſeruanda. ſcꝫ naturalis ⁊ legalis. Naturalis que ab initio mūdi vſqꝫ ad legem moyſi patres antiqui qͥ iuſte vix erunt ſeruauerunt. De quo Math.vij. et di.i. Humanū genus. Qd̓ tibi vis fieri a lijs fac. et qd̓ tibi nō vis fieri alteri nō fac. Hec lex naturaliter eſt ſcripta in corde. iō dicit Iſa. xlvi. Preuaricatores redite ad cor. Nō dicit ad p̄dicatōes. qꝛ in ſeip̄o in uenit hoc hō: ut dicit apl̓us ad Roma. ij. Cū enim gentes que legē nō habēt natura litet q̄ legis ſunt faciūt. et legē n̄ habētes ſi bi ip̄i ſunt lex teſtimoniū reddente illis cō ſcientia ip̄oꝝ et inter ſe inuicē cogitationū accuſantiū. q. d. Cum quis ſe ſentit feciſſe malū remordet cōſcientia et accuſat. Si aūt bonū exhibeat ꝯſciētia nō remordꝫ nec accuſat. Et ſic ex lege naturali deteſtatio peccati ſurgit. Idcirco ꝯſciētia dicit̉ quaſi cordis ſciētia. qꝛ hō ſcit in corde ex natura li lege an bonū vel malum agit. Secūda re gula eſt legalis que ꝑ legē mandat̉. Diliges ꝓximū ſicut teip̄m. Ro. xiij. Qui ꝓximū diligit legem adimpleuit. Nō adulteraberis. nō occides. nō furtū facies. non falſum teſtimoniū dices in hͦ verbꝰ reſtau rātur. dilige ꝓximū tuū ſicut teip̄m. Ro. xiij. qꝛ plenitudo legis eſt dilectio Ter ciū eſt ꝙ debemus viuere pie.ſ. quo ad deū ut colamus deū pura ꝯſcientia et nō ficta Hoc facimus qn̄ dn̄m natū imitamur. eiꝰ beneficia nō obliuiſcimur. ſi ex deuoto affe ctu eius beneficijs regratiamur. Si ergo ꝑ oꝑis effectū: mentis intellectū: deuotōiſ affectū incarnatū deū colimꝰ cōuenienter hanc ꝑticulam obſeruamus. De hac imi tatōe monemur Iudicū. vij. Quod me vi detis facere om̄es facite. Nam ſicut ipſe natus eſt corꝑaliter et circūciſus. ſic ⁊ noſ ſpiritualiter. Et ſicut paſſus eſt nobis in ex emplū.i. Petri. ij. Xp̄us paſſus eſt ꝓ nob̓

De Circumciſione domini vobis relinquens exemplū ut ſeq̄mini ve ſtigia eius. Sed heu ꝯq̄ritur bern̄. lamēta biliter. Sunt qͥbus nondū eſt paſſus. ſunt qͥbus nō ſurrexit vſqꝫ adhuc. Alijs nōdū aſcendit. alijs nōdū miſit ſpm̄ſanctū. Quō enim humilitas dei naſcētis in ſuꝑbꝰ homine oꝑatur. q. d. nihil. talibus em̄ nōdū eſt natus. Sunt quibꝰ nondū eſt paſſus qͥ labores metuūt. mortē fugiūt. qͣſi ille labores ſuſtinendo ⁊ mortē metuēdo nō vicerit. Sunt qͥdam qͥbꝰ nondū ſurrexit qui in labore: anxietate et in afflictōe afficiunt̉ to ta die non ſpūali ꝯſolatōne recepta. Alijſ nondū aſcendit. ſed cū eis pia dulcedīe cō morat̉ in terris.ſ. qui in deuotōe ſunt tota die. flent in orōibꝰ. ſuſpirant in meditatōi bus. et omnia iocūda ſunt eis. ut ꝑ omneſ dies illoſ ꝯtinuū dicat̉ alleluia. Sed optꝫ lac eis ſubtrahi ut diſcant cibo ſolido veſci. Expedit ergo ut xp̄us vadat. ut tꝑalis deuotio ſubtrahat̉: ut deſideriū eoꝝ ad celeſtes manſiones eleuet̉. Legit̉ in motalibꝰ holgot de qͦdam rege cuius regnū fu it verſum in tā ſubitam mutatōem ꝙ cepit deficere in honore et diuitijs. Ip̄e admirās habuit ꝯſultos ſuos conſiliariꝰ inqͥrens cauſam illius ſubitanei defectus. qͥ ꝯſiderantes regimen regni rn̄derūt ſeq̄ntes ꝟſus. Dormit ſpeculator potētia hic dn̄atur. Paruū ē magnū. duo quoqꝫ ſūt vnum. Amicus hoſtis: volūtas eſtqꝫ lib̓tas. Ip̄e intelligens ſex defectus Primū eſt ꝙ p̄lati dormiūt. Scd̓m potentia ē iu ſticia. Terciū humiles ſunt elati. Quartū vnū ſunt duo. Quintū amicus eſt inimicus. Sextū qͥlibet viuit vt vult. Ipſe meditans de reformatiōe miſit depingere imaginē pueri ſtatuens in medio ciuitatis habens ꝓprietates pueri in duobꝰ ꝟſibus in dextra vnū et in ſiniſtra vnū ꝟiū. Cur tunt conformes humiles verūqꝫ dicētes. Dacifici ſubito pueroſqꝫ teneto Cōſuetur eſt in his ꝑtibus ꝙ ſupera ſolēnitate pn̄ti vnus alteri ſolet dare nonum annū in ſignū amoris. Idcirco exqͦ nouo p̄ſens euangeliū ꝓponit nobis ſaluatoreꝫ puerū ibm̄ natum ⁊ in puericia ꝓ nobis hodie circūciſum. idcirco merito ꝯtra omnem maliciā et inordinatiōem vite hoīm ꝓprietates pueroꝝ diſtribuā ꝓ nouo āno. cum xp̄s ibus ꝑ ſe docuit. Niſi efficiamī ſicut paruuli nō intrabitis regnū celoruꝫ. Math. xviij. Idcirco nota ꝯtra lex inordinatiōes hodie recipiatis ſex ꝑuuloꝝ cō ditiones pro nouo anno. Prīa inordīa tio eſt qui dicit̉ ſpeculator. Ezech. iiij. Fili hoīs ſpeculatorē dedi te domui iſrael. Iō non dꝫ p̄latus ut ep̄us vel plebanus dormire. iuxta illd̓ pͣs. cxx. Nō dormitabit ne qꝫ dormiet qͥ cuſtodit glo. quia nō dormitat neqꝫ dormit qui impugnat iſrael. Nā valde ꝑiculoſum eſt p̄latos dormire ꝑ ne gligentiā. Quia ſcribit̉ math. xiij. Cū dor mirent hoīes venit inimicus hō et ſuꝑſeminauit zizaniā in medio tritici.i. diabolꝰ ſeminauit temptatōem erroris in ꝯgregatōem fideliū. Propter qd̓ ſcribit̉ in cano ne. di. xl. Si papa. vbi dicit̉. Hegligen tia p̄latoꝝ eſt p̄cipitatio ſubditorū. Idcir co ꝯpetit eis prima ꝯditio pueroꝝ. currūt pueri. nō diu quieſcut nec ſedent diu: ſed currūt hincinde. ſic p̄lati ꝑ diligentiā. iux ta illud ꝓuer. vi. Fili ſi ſpōponderis ꝓ amico fac que dico. temetip̄m libera: diſcurre: feſtina: ſuſcita amicū. ne ſomnū dederis oculis tuis. Et ſic p̄lati ſunt fideiuſ ſores ꝓ aīabus ſubditoꝝ. ut dicet̉ eis illd̓ Ezech. iiij. Si impio nō locutus fueris ut auertat̉ a via ſua impia. ſanguinē eiꝰ.i. animā de manu tua requirā. Ideo apl̓s ad Heb̓. xiij. Ip̄i ꝑuigilant quaſi rōem reddituri ꝓ aīabus veſtris. Dicat ergo vnuſ qͥſqꝫ p̄latoꝝ ſeu paſtor cum paſtore Iacob Geneẜ. xxxi. Fugit ſomnus ab ocul̓ meis Nam nō ſine cauſa ſingulariter correptuſ eſt a dn̄o ibū ſanctus petrus Marci. xiiij. Simon nō potuiſti vna hora mecū vigila re. q. d. Tu es paſtor. tibi oues ſingulari ter ſunt cōmiſſe. ideo ſpecialem deberes ha bere diligentiā. ẜm illud ꝓuer. xxvij. Dili genter ꝯgnoſce vultuꝫ pecoris tui. tuoſqꝫ

xxxv. Sermo. greges conſidera. et ſubdit. Corona tibi tri buetur in generatōe et generatōem Se cunda inordinatio potētia eſt iuſticia. Nā potentia plus dn̄atur et regit qͣꝫ iuſticia. ut hodie ſit a prīcipibus et ptātibꝰ. dicēteſ illud Sap̄. ij. Sit fortitudo lex iuſticie noſtre. Olī iuſticia fuit pauꝑi et diuiti. nūc potentias et diuitias reſpicit. Contra qd̓ ſcribitur ꝓuer. viij. Acciꝑe ꝑſonam in iudicio non eſt bonum. Iaco. ij. Si ꝑſonaꝫ accipitis peccatū oꝑamini. O quotiēſ hoc ſit. De quo Inno. li. ij. de vilitate humane ꝯditōis. Clamat pauꝑ nullus audit. loquit̉ diues qͥlibet applaudit. De talibꝰ yſa. v. Ue vobis qui iuſtificatis impiū ꝓ mu neribus. xi. q. iij. Non licet iudici vendere iuſtū iudiciū. et ſi liceat aduocato vēdere iuſtum patrociniū. et iuriſconſulto rectuꝫ ꝯſiliū. ideo cōpetit dn̄o terre regi vel principi dn̄o capitaneo vel ꝯſulibꝰ iudici ⁊ ſca biniſ ciuitatis Secunda ꝯditio puero rum.ſ. ꝙ ſunt cōformes pueri nō reſpiciūt ꝑſonas neqꝫ acceptāt. Sic ꝯformitas iu ſticie ſine ꝑſonarū acceptione eis do pro nouo āno. iuxta illud Sap̄.i. Diligite iuſticiam qui iudicatis terram. ſcribit̉ in canone. xxi. q. v. Regum eſt ꝓpriū facere iudiciū et iuſticiā liberare de manu calūniātium vi opp̄ſſos. Leuitici. xix. Non facies quod iniquū eſt in iudicio. Non ꝯſideres ꝑſonam pauꝑis. nec honores vultum potētis. iuſte iudica ꝓximo tuo. Rō gre. et habet̉. xi. q. iij. Qui recte iudicat et premium remuneratōis expectat fraudem in deum ꝑpetrat. qꝛ iuſticiam quā gratis im partiri debuit ꝓ pecunia vendit. et d̓r impius talis. ꝓuer. xvij. Impiꝰ de ſinu munera accipit ut ꝑuertat ſemitas iuſticie. Tercia inordinatio paruū eſt magnū.i. qͥ deberēt eſſe parui ꝑ humilitatē magni ſūt ꝑ elatōem. ut religioſi: virgines et vidue. Nam licet omnibꝰ ad ſalutē neceſſaria eſt humilitas. ſignanter tn̄ his tribꝰ generibꝰ hoīm. Primo igit̉ monachis aſſignatur humilitas puerorū. Quia dicit ambroſiꝰ Uirtus humilitatis qͣꝫuis oīm dꝫ eē cri ſtianoꝝ. maxime tamē quieſcere dꝫ in cor dibus monachoꝝ. Iſido. Summa virtꝰ humilitas. ſummū viciū ſuꝑbia. qꝛ prima ſtulticia elatio. et ꝟa ſapientia humiliatō Secundo virginibus debetur humilitas. De quo ambro. Quāto virgo caſtior tā to humilior. Hiero. Melius eſt humile ꝯ iugium qͣꝫ ſuꝑba virginitas. Ideo bern̄. Laudabilis virginitas. laudabilior humi litas. illa conſulit̉: iſta p̄cipit̉. Ideo bern̄. Audeo dicere ꝙ nec placuiſſet deo virginitas marie ſine humilitate. ideo Luce.i. Reſpexit humilitatē ancille ſue. Tercio debetur humilitas viduis. qꝛ debēt hūilia oꝑa exercere miniſtrando pauꝑibꝰ. De qͦ apl̓us.i. Thimo. v. Uera vidua eſt ſi pau ꝑes hoſpitio recepit. ſi ſanctoꝝ pedes lauit ſi tribulatōem patientibꝰ ſubmīſtrauerit. ergo neceſſaria eſt eis humilitas. Illa vix tus veraciter pullulat que in radice humilitatis ꝑdurat. et qui ceteras virtutes cōgregat ſine humilitate quaſi qui cinereſ in ventū ſpargit Quarta inordinatio ē vnum ſunt duo.i. cū de vno dicitur de altero timetur. prius erat qͥcquid homo ore di xerat corde rectificauit. ſed hodie eſt vnuꝫ duo. intantuꝫ etiā ꝙ nō ſolū mentiuntur. ſed etiā ſigillis et lr̄is ꝓmittunt mēdole īfringunt. ideo ciuitates ⁊ regiones ꝑeunt De quo eccī. xxviij. Līgua tercia ciuitateſ muratas diuitū deſtruxit. et domos magnatoꝝ effodit. Lingua tercia eſt mendaci um. Unde deus fecit duas linguas eſt eſt non nō Nōne diabolus compoſuit terciā eſt non. nō eſt. Ideo quarta ꝯditio puerorum verūqꝫ dicentes ſimplicitas et veritas verboꝝ datur negociatoribꝰ: mercatoribus. ementibꝰ et vendentibꝰ omnibus ut ſunt mechanici ꝓ nouo anno. iuxta illud Math. ij. Sit ſermo veſter eſt eſt. nō nō. Similiter emere et vendere ſine dolo.i. Theẜ. iiij. Ne quis ſuꝑgrediatur aūt cir cūueniat fratrē ſuū in negocio. ⁊ ad ephe. iiij. Loqͥmini veritatē vnuſquiſqꝫ cum ꝓximo ſuo. Der. Ueritas liberat. ꝟitas ſol uit. pͣs. xiiij. Dn̄e qͥs habitabit ī tab̓nacl̓o

De Epiphania domini tuo. Rn̄dit. qui loqͥtur veritatem in corde ſuo. qui nō egit dolū in lingua ſua Qui ta inordinatio amicus eſt hoſtis. reuera iā impletū eſt meretricū dictū. Iam fallit filia matrē. iam vxor virū. vix vxorē odit. Iam impletū eſt illud Hiere. ix. Unuſqͥſqꝫ a ꝓximo ſuo ſe cuſtodiat. qꝛ oīs amicuſ fraudulenter incedet. Signāter in mr̄imo nio ꝯſtituti. ideo competit eis. ut ſi aliquā do rixant̉ et vxor recipit aliqn̄ eyn mulbe re. odex polle voutꝫ vſqꝫ ad cruorē dētiū attamē cito debet obliuiſci. Ephe. v. Sol nō occidat ſuꝑ iracundiā vr̄am. Nā licet omnes debemꝰ habere pacē. iuxta illud ad Heb̓. xij. Pacē ſequimini cū om̄ibꝰ: ſine qua nemo videbit deū. ſingulariter cōiuges in mr̄imonio cōſtituti. qꝛ ſunt duo in carne vna. Gene. ij. Propter hoc relinqͥt hō patrē ⁊ mr̄em ⁊ adherebit vxori ſue. Ideo apl̓us ad eph̓. v. Unuſqͥſqꝫ diligat vxorē ſuam ſicut ſemetip̄m. Nam vbi eſt caritas et pax. ibi eſt deus. ij. Corint. xiij. Pacem habete ⁊ deus pacis et dilectōis erit vobiſcū. Sexta inordinatio. volun tas eſt libera. vnuſqͥſqꝫ viuit ſicut vult. nō eſt rigor diſcipline. ⁊ nō valet ſignāter in pueris. Ideo cōpetit eis ſexta ꝓprietas pu eroꝝ. pueros ſub freno teneto: ut docꝫ ibe ſus filius ſyrach. Eccī. xxx. Non des illi ptātem in iuuētute. curua ceruicē eiꝰ. tūde latera eiꝰ dum infans eſt ne forte induret̉. ⁊ erit tibi dolor. ꝓuerb̓. xxiij. Noli a pue ro tuo abſtrahere diſciplinā. ſi ꝑcuſſerꝭ eū virga nō moriet̉. Et dicūt tunc. ego diligo eos. nequeo facere. contra qͦs ſcribit̉ ī canone. xxiij. q. v. Non putes te amare filiū qn̄ nō das ei diſciplinā. nō eſt amor ſꝫ dolor et languor vbi mali mores nō corrigūtur. ideo Eccī. xxx. Qui diligit filiū ſuum aſſiduat ei flagella. Et hͦ nō fecit heli ſacerdos.i. Reg. ij. tepide corrigens ꝟbis filios et nō factis. ideo filij in p̄lio occiſi ſūt. ip̄e ꝟo audiēs de ſella cecidit et expirauit fracta ceruice. dicit enim ſalomō ꝓuerb̓. xiij. Qui parcit virge odit filiū. Iō corri gite filios vr̄os. ne in vobis impleat̉ illud Lu. xxiij. Uenient dies in quibꝰ dicetur. beati ſteriles qͥ nō genuerūt. et vbera q̄ nō lactauerunt cuꝫ ī iudicio ꝑentes videbunt filios ducere ad patibulū infernale. eo ꝙ n̄ correxerūt eos ꝓ exceſſibus. nec docuer̄t eos deo ſeruire ſed mūdo. Tūc implet̉ illud Eccī. xli. De patre impio ꝯq̄runt̉ filij Tunc talibꝰ ꝑentibus dicet iudex. nō flete ſuꝑ me ſed ſuꝑ ip̄os flete. Eſt nāqꝫ ꝯmu ne ꝓuerbiū. pueri nō ꝓficiūt ſine diſcipli na. ſicut nec ſine cibo. Item crudis ſocijs de nocte currentibꝰ aſſignat̉ etiā correctio ſed nō puerilis et parua. ſed vnius ſolidi ſcoparū. nō in domo ſed in foro. nō inſecreto ſed publice in theatro. iuxta illd̓ apl̓i i. Thimo. v. Peccātes corā hoībꝰ argue vt ceteri metu habeant. Rō greg. ī regiſUbi vnus corripit̉ plures emendant̉. De epiphania. Sermo XXXVII. Identes autē a magi ſtellā ga. ſunt ga. mag. ſcribit̉ Math. ij. et legit̉ in pn̄ tis feſtiuitatis euāgelio. Peccatū primorum parentū intulit nobis tria mala.ſ. excecatōem. inqͥnationē et afflictionē. Eo tra hec tria mala xp̄us ihūs hodie attulit tria remedia. rōne quoꝝ remedioꝝ pn̄s fe ſtum tria ſortit̉ nomina. Primū malū eſt aīe excecatio. Zophonie.i. Ambulauerūt ut ceci. qꝛ ad tantā cecitatē venerūt ꝙ diuinū honorē ligniſ ⁊ lapidibꝰ impendebāt ut gentiles. de qͥbus pͣs. lxxxi. Neſcierūt neqꝫ intellexerunt in tenebris ambulāt. ut dicit apl̓us Ro. i. Obſcuratū eſt inſipiēſ cor eoꝝ. et ſubdit. Qui mutauerūt ꝟitatē dei in mendaciū. coluerunt.ſ. idola et ſerui erunt potius creature qͣꝫ creatori. Contra hanc cecitatē xp̄us hodie attulit remediū. ſ. ſtellam fulgentē ad illuminandū eorū ce citatem ꝑgratiam ſuā. Iſa. xlij. Dedi te ī lucem gentiū ut aperies oculos cecorum. Ideo hortatur hodie eccleſia in lectione. De qua Iſa. lx. Surge illuminare ihrl̓m quia venit lumen tuū.ſ. gratie ꝯͣ tenebras x.

XXXVII. Sermo. mentis. Iſaie. ix. Populus qui ambulabat in tenebris vidit lucē magnā.ſ. ſtellam fulgentē et habitātibus in regione vmbre mortis lux orta eſt eis.ſ. gratia illuminanſ intellectū. Propter hoc remediū dicitur hoc feſtum epiphania. ab ep̄i. i. ſupͣ. ⁊ pha nos apparitio. qꝛ tunc deſurſum ſtella ap paruit. et magis gentilibꝰ xp̄m dn̄m verū ad adorandū demonſtrauit. ad p̄ſepe ſuuꝫ in tredecimo die ꝑduxit. Secundū malum fuit inquinatio ꝯſcientie. de quo ꝓuer bioꝝ. xx. Quis p̄t dicere mundum eſt cor s. meū. purus ſum a peccato. qͣſi dicere nul lus. Omnes declinauerūt. corrupti ſunt. abominabiles facti ſunt in iniqͥtatibꝰ ſuis. Iob. xv. Celi nō ſunt mundi in cōſpectu eius. quanto magis inutilis hō Cōtra hoc malū attulit remediū ꝙ in. xxx. anno ſue e tatis baptiſatus eſt. ideo hoc feſtū dicitur theophania a theos qd̓ eſt deus: ⁊ phanoſ apparitio. quia tunc trinitas apparuit. pater in voce. filius in carne. ſpūſſanctus in colūbe ſpecie. ad deſignandū nr̄aꝫ purificationē in aqua et ſpirituſancto fiendā. De qͣ ezechiel̓. xxxvi. Effundā ſuꝑ vos aquam mundā et mūdabimi ab omnibꝰ inqͥnamē tis veſtris. et dabo vobis ſpiritū nouū. q̄ mundatio neceſſaria eſt ad ſalutē. Ioh. iij Niſi qͥs renatus fuerit ex aqua et ſpūſan cto non p̄t introire in regnū dei ¶ Terci um malū eſt mentis afflictio. de quo yſa. i. Qmne caput languidū et omne cor merens.ſ. rōe culpe. Aug. Om̄is inordinatꝰ animꝰ eſt ſibiip̄i pena. ideo Eccl̓aſtes. ij. Cuncti dies eius erūna pleni. vidi in om̄i bus vanitatē et afflictōem ſpūs. Cōtra hͦ malū attulit hodie remediū. ꝙ in. xxxi. an nō mutauit aquā in vinū. ad deſignandū ꝙ aquam afflictōis vellet mutare in vinū ꝯſolatōis. iuxta illud pͣs. xciij. Scd̓m mul titudinē doloꝝ meoꝝ ꝯſolatōes tue letifica uerunt aīaꝫ meā. Quod vtiqꝫ ꝓmiſit yſa. vl. Quomodo ſi cui mr̄ blandiat̉. ita ego ꝯſolabor vos dicit dn̄s. Et ꝑ ſe in humanitate dixit Ioh̓. xvi. Triſticia vr̄a ꝟtet̉ in gaudiū. Ideo hͦ feſtū dicitur bethpha nia. a beth. quod eſt domus. qꝛ in miraculo ſancto hodie in domo verus deꝰ apparu it. Ideo hec tria miracula recolit hodie eccleſia. legens ac canens. Hodie tribꝰ miraculis ornatū diē colimꝰ. hodie ſtella ma gos duxit ad p̄ſepiū. hodie vinū ex aqua fa ctum eſt. hodie xp̄us a Iohāne baptiſari voluit. ut ſaluaret nos. De primo aūt agitur hodie. de quo thema. Uidentes ſtellā gauiſi ſunt gaudio magno. In ſumma ꝟboꝝ euangelij tria tangunt̉. Prīo mago rum diligēs indagatio et amoroſa. Secū do pͣuoꝝ ingens ꝑturbatio et maleficioſa. Tercio deuotoꝝ feruens adoratio ⁊ gl̓ioſa. primū ibi. cū natus. ſcd̓m ibi. audiens autē herodes rex turbatus eſt. terciuꝫ ibi. introeūtes domū īuenerūt pueꝝ. De prīo dicit. cū natus eſſet ihūs.i. ſaluator de vir gine.ſ. temꝑaliter: qui eſt genitꝰ a pr̄e eter naliter. De quo Fulgentiꝰ in ẜmone bodierno. Duer ibus paruus in p̄ſepio. ſed immēſus in celis. vilis in pānis. ſꝫ p̄cioſus in ſtellis. ꝑmittit ſe in terris manibus portare. ſed p̄cipit ſibi celeſtia famulari. qͥd ergo infantulā attendis etatē. et eiꝰ nō in telligis ptātem. hic ille natus eſt nuꝑ īter ris a matre. qui ab euo genitus eſt a patre Sed vbi in terriſ. ſubdit. In bethleem iu de. ad differentiā alterius bethleem q̄ ē in galilea in tribu zabulon. De quo legit̉ Io ſue. xix. Sed quo tꝑe: ſubdit. In diebus herodis regis Sed diceres qͣre euange liſta matheus nō ſcribit tꝑus natalis dn̄i: penes Octauianū imꝑatorē. ſed penes he rodeꝫ. Rn̄det̉. illius ſunt tres cauſe. Pri ma. quia matheus ſcripſit euangeliū ſuuꝫ iudeis. ideo fecit mentōem de rege iudeorum. et nō de imꝑatore gentiliū. Scd̓a rō ut ex hoc ꝓbaret̉ verus meſſias xp̄us natus. qꝛ regnabat alienigena et nō habuet̉t regem de ſtirpe iudeoꝝ. iuxta ꝓphetiā danielis. ix. Cū venerit ſanctus ſctōꝝ ceſſabit vnctio veſtra. Tercio ideo ut in hͦ on̄ deretur dei magna miſericordia. Nā iudei fuerūt in magna tribulatōe eo ꝙ ꝑdidet̉: regalē dignitatē. ut ſuꝑ eos regnare tirānꝰ

De Epiphania herodes. Ideo tūc miſit eis maximā ꝯſo latōem.ſ. filiū ſuū. Ideo ſcribit eis matheus quaſi ꝓ conſolatōe natiuitatē ibū in di ebus herodis regis. ẜm qd̓ p̄dixit Iſaias c. xix. Clamabūt ad dn̄m a facie tribulātiſ ⁊ mittet eis ſaluatorē. Ecce magi ab oriēte venerūt ibrl̓imā. Conſuetudo eſt auteꝫ qn̄ rex vadit acciꝑe regnū. tunc veniūt ad eum milites curie ſue. ut de ſua ſublimatō ne in regnū ꝯgaudeant. et gr̄as deo referāt Ueniūt populares ut dn̄m ſuū ꝯgnoſcāt peniunt prīcipes et barones ut munera oſ ferant et omagiū p̄ſtent ⁊ fidelitatē faciāt. Spūaliter. ſic xp̄s dn̄s habuit duplex regnū.ſ. terreſtre ⁊ celeſte. Regnū celeſte pa cifice obtinebat. regnū aūt terreſtre diabo lus ſibi vſurpauerat. Ideo xp̄us ibus venit in hunc mundū ut diabolū de regno e ijceret: ⁊ regnum ſuū recuꝑaret. Ideo ip̄e dixit Ioh̓. xij. Nunc princeps huiꝰ mūdi eijcietur foras. Uenerūt ergo primo viſitandū milites curie ſue celeſtis de ſua ſub limatōe gaudentes et deo gr̄as referentes dicētes. Maria in excellis deo. Sedis ve nerūt populares.i. paſtores. ⁊ ip̄m in reco gnitōem dominij viſitauerūt et gr̄as referebant. Lu. ij. Reuerſi ſunt paſtores laudantes et glorificātes deū. Tercio vener̄t principes ut magi hodie adorāteſ ⁊ mune ta offerentes. De quo textus. Ecce magivenerūt. glo. Nō malefici. ſed ſapīa magni. Dicit em̄ Criẜ. ſuꝑ math. ꝙ fuerūt ſapientiſſimi maxime in aſtronomia. ⁊ tenuerunt ꝓphetiā Dalaā. de qͦ hēt̉ Quē. xx. iiij. Oriet̉ ſtella ex iacob ⁊ ꝯſurgꝫ ꝟga d̓ iſ rael et ꝑcutiet duces moab. Hāc ꝓpheti am intellexerūt de naſcituro rege in iudea. Et ut poſſent habere tꝑus illius ſtelle: in monte altiſſimo vbi erat aer ſereniſſimꝰ. nomine faus ꝯſtruxerūt palaciū mire pul critudinis. ⁊ elegerūt. xij. ſapiētes doctos in aſtronomia. qͥbus dederūt omnia neceſ ſaria ut eo diligentius poſſent ꝑſcrutari tē pus illius ſtelle. et vno illoꝝ mortuo alter ſucceſſit in locū illius. Et hec tam diu fecerunt donec xp̄ijs naſceret̉. In eadē hora natiuitatis ſue: ſtella noua apparuit illis in oriente qui nūciauerūt illud regibꝰ: qui dicunt̉ magi.i. ſapientes. qꝛ olim ſapiētes eligebant̉ ad regimen ꝯmunitatis. qꝛ dic̄ Aris.i. politi. Homīes intellectū et rōe vi gentes naturaliter ſunt alioꝝ dn̄i ⁊ rectores. Ideo hugo. de ſancto victore. O felicia antiquoꝝ tꝑa cum reges ſe ſtudio ſapiētie dederūt. Ideo ſalomō Sap̄. vi. O reges populi diligite ſapientiā ⁊ regnetis in ꝑpetuū. Et ſubdit. Diligite lumē ſapien tie omnes qui p̄eſtis ppl̓is. Et tales fuer̄t illi. ideo dicunt̉ magi.i. ſapīa magni. Ue nerunt ab oriēte. Criẜ. Unde dies naſcit̉ inde initiū noſtre fidei ꝓceſſit. Fides ē lu men aīaꝝ ducens ad xp̄m regē eternū. Et fuerunt tres ad ſignificandū gentiū omnium ꝯuerſionē ꝑ fidem ſumme trinitatis. Uenerūt ibrl̓imā. Sed diceres. nūqͥd nō ſciebant herodē ibi regnantē. Rn̄det Criẜ. dicens ſic. ſed ita ꝯſiderabant regeꝫ futurū ꝙ nō timebant pn̄tē. Adhuc eū nō viderunt. et iā mori ꝑati ꝓ eo erant. Sꝫ diceres. qͣre ihrl̓imā venerūt. cū ibi xp̄us nō erat. Rn̄det remigiꝰ triplici de cauſa. Prima. ꝯgnouerūt tꝑs et nō locū ip̄i ma gi. Sed ihrl̓m erat ciuitas regalis ⁊ ſacer dotalis. ideo eſtimabāt talē pueꝝ naſci ī ta li ciuitate. Et venerūt ibidē ad interrogan dū ꝓ loco. ut implet̉ illud Iſa. ij. De ſyō exibit rex ⁊ ꝟbū dn̄i de ihrl̓m. Scd̓o ut iu dei eſſent inexcuſabiles. alias pn̄t ſe excuſare dicētes. Nos ſcimus locū ⁊ nō tꝑus Ideo magi annūciauerūt eis tꝑus dicen tes. Ubi eſt qͥ natus eſt rex iudeoꝝ. Ter cio ut ex ſtudio magoꝝ ꝯdenaret̉ pigricia iudeoꝝ. Illi vni ꝓphete crediderūt.ſ. ba laam. iſti nō pluribꝰ. Illi q̄rūt regē alienū iſti nō ꝓpriū. Illi venerunt de longinqͦ. iſti manſerūt ī ꝓpinqͦ. Hec eſt antiqͣ nequicia iudeoꝝ. de qͦ pͣs. lxxvij. Nō crediderunt ꝟbis dn̄i. Gre. Cognouerūt eū celi. quia in eius paſſiōe ſol obſcuratus eſt. terra: qꝛ ꝯmota eſt. petre qꝛ ſciſſe ſunt. aque qꝛ calcabiles ſe p̄buerūt. infernus. qꝛ mortuos dimiſit. iumēta bos et azinus. Iſaie prīo k

XXXVII. Sermo. Cognouit bos poſſeſſorē ſuū ⁊ azinꝰ p̄ſepe dn̄i ſui. iſrl̓ aūt nē n̄ ꝯgnouit. Iō pͣs. de eis dicit in ꝑſona dn̄i. pͣs. xciiij. Ip̄i nō co gnouerūt vias meas qͥbꝰ iuraui ī ira mea. ſi nō introibūt in reqͥem meā. Idcirco ve nerūt ihrl̓imā. qꝛ ſtella occultauerat ſe cū viderūt ciuitatē ihrl̓m. Ideo ꝯpulſi erāt intrare ⁊ īterrogare. ne iudei ſe excuſarent ⁊ venerunt. xiij. die. Gre. Diuina oꝑatō ne hͦ factū eſt. ſicut figuratū ē Dan̄. vlti. Abacuc ab angelo ductus eſt de iudea in babilonē vltra centū dietas in exitu ⁊ redi tu ſuoꝝ laborātiū ī cāpo.i. in vna hora me ridiei. Et ſic factū eſt hic miracl̓oſe. Et ſi cut pueri in camino ignis ꝑmāſerūt illeſi ſic iſti reges nō fatigati ex itinere. Et ſicut hic puer natus eſt d̓ clauſo virginis vtero ſic potuit eos ꝑducere ad p̄ſepe ſuū ſine d̓ fectu et leſiōe dicens. vbi ē qͥ natꝰ ē rex iudeoꝝ. Simō de caſſia. Ingreſſi feruido a nimo. deſerti lingua ꝑ interp̄tes ſine tiore interrogāt de rege nūc nato putātes n̄ diſ plicere iudeis. ſed magnū eſtimāt eis gaudiū ineſſe. et ẜm Sim. decaſſia. Nō adie runt primo regē. ſꝫ qͦſcunqꝫ priores ppl̓a res obuios habuerūt interrogauerūt. vt ſi ibi natus eſſꝫ ut cū muneribꝰ decēter ſe or dinarent. Cū aūt nēo eos de hͦ informare. ne ip̄i tanqͣꝫ leues et fatui hec feciſſe viderent̉. ſubiūxerunt cauſam et noticiā ſui ad uētus dicētes. Uidimꝰ ſtellā eiꝰ in oriēte. ⁊ venimus cū muneribꝰ adorare eum. Sꝫ d. vnde ſciuerūt ꝙ hec ſtella xp̄m na tū ſignificaret. Rn̄det aug. Prīo didicerunt ab angelis. nā angelꝰ loq̄bat̉ de ſtella dicēs. Ite adorate eū qͥ natꝰ ē quē celi nouo ſidere manifeſtāt. Scd̓o ẜm bern̄. didicerunt ꝑ diuinā reuelatōem dicētes. qͥ ꝑ ſtellā eos foris āmonuit. ip̄e in occulto cordis eos edocuit ꝑ gr̄e illuminatōnem. Iō criẜ. dicit Illa ſtella fuit ſpūſſctūs. qui poſtea ſuꝑ xp̄m in ſpecie colūbe viſus eſt. hic in forma apparuit ſtelle. Aug. dic̄ fuiſſe angelū d̓i in tali forma. qͥ paſtoribꝰ apparuit in forma rōnalis creature. Fulgētius dicit fuiſſe nouā ſtellā a nouo rege creatā. Sed ſi volumus rite ꝯſiderate tūc vbiqꝫ veritas eſt ſpūſſanctꝰ fuit ibi oꝑans effectiue illuminās corda eoꝝ in fide xp̄i ꝑ exterius ſignū ſtelle. Et angelꝰ fuit ibi admiſtratiue ducēs ſtellā. Ip̄a ſtella fuit mate rialis ſplendens. viā et p̄ſepe oſtendēs. ꝓ pter quod dicit Fulgentiꝰ. In die natiuitatis on̄dit xp̄us vtriuſqꝫ nature ꝟitateꝫ ſ. hūane et diuine. Hūane in hͦ ꝙ tā paſto res qͣꝫ magi inuenerūt pueꝝ ꝑuulū. Sed diuine in hͦ. qꝛ celū famulabat̉ ſibi. qꝛ angelꝰ paſtoribꝰ. ſtella magis apparuit. Hāc vtrāqꝫ naturā ꝯfitent̉ hic. humanā cū d̓r. vbi eſt qͥ natus eſt. diuinā ꝟo ibi. venimꝰ cū muneribꝰ adorare eū. vidimus em̄ ſtel lam eius in oriēte. Sanctꝰ tho. ꝑte. iij. q. xxxvi. at. vij. dicit. Illa ſtella nō fuit vna ſtellarū celeſtiū orbiū. ſꝫ differebat ī multꝭ ab alijs ſtellis. Prīo in ſitū. qꝛ nō fuit fixa in firmamēto celi ſicut alie ſtelle ſꝫ in aere vicino terre. Scd̓o in motū. qꝛ nō circula riter mouebat̉ ſꝫ indirecte. qꝛ cū euntibus ibat. et cū ſtantibꝰ ſtabat. Tercio in ſplen dore. qꝛ ſplendebat die et nocte et nō obfu ſcabatur ſole. Alie ꝟo ſtelle lucēt tm̄ ī nocte. Quarto in qͣntitate. qꝛ alie tam magne ſunt ꝙ vna ſtella eſt maior tota terra: vt dicit p̄tolomeꝰ. ſꝫ illa nō fuit tam magna. Quinto in ſignificatōe. qꝛ alie ſtelle ſigni ficant diſtinctōem tꝑm illa xp̄i natiuitatē de qͣ Fulgentiꝰ. Hec ſtella fuit dn̄ice nati uitatꝭ nūcia Sexto in duratōe. qꝛ alie ſūt ſtelle ꝑpetue. illa ꝟo redijt in p̄iacentē ma teriā Dixi ſcd̓o ſubiūgit̉ pranor ingēs ꝑturbatio ⁊ malicioſa. cū ſubdit. Audiēs herodes rex turbatus ē. Aug. Quid faciet tribunal iudicantis cū ſuꝑbū regē cuna terrebat infantis. Quid faciet ad dextraꝫ pr̄is ſedēs quē rex impiꝰ timuit adhuc v bera matris lactentē. Dicit gre. in omelia Altitudo terre cōfundit̉ cū celeſtis celſitu do aꝑitur. In ſil̓i dic̄ criẜ. Sic̄ rami arbo ris in alto poſiti ex leui aura mouentur. ſic ſublimes hoīes de facili turbant̉ ne digni tatē ꝑdant. Sed qͥ in valle ſunt hūilitatis in trāquillitate manēt. herodes ꝟo ī ſubli

De Epiphania mi dignitate erat. ideo timuit. Leo papa. O herodes ſuꝑfluē times quē nō vis vt regnet in iudea. velis nolis regnat in celo ⁊ in terra. Cui ꝯſonat aug. Stulte times o herodes. nō venit te ꝑdere qͥ peccatores venit ſaluos facere. nec venit regnū acciꝑe in terris qui regnū hꝫ in celis. nec venit te occidere: qͥ ꝓpter te venit occidi. et ſangui nem ſuū fundere. ſubdit Et omīs ihrl̓ima cū illo.ſ. rege in ꝯplacentiā. iuxta illd̓ Iſa. xxiiij. Sicut dn̄s ita et ſeruus eiꝰ. Nam debuiſſent letari ẜm illud Lacha. ix. Leta te filia ſion. qꝛ rex tuus venit tibi māſuetus ⁊ ſaluator. ip̄e pauꝑ. exulta ſatis. iubi la filia ihrl̓m. et ip̄i nō p̄tēdebāt ſalutē nec attendebāt ꝓphetie p̄coniū. Sed ꝓpter tꝑalē dn̄m p̄tēdebāt triſticie malū qd̓ n̄ lꝫ xi. q. iij. qͥd gͦ. vbi d̓r. Propter obediētiani p̄t qͥs bonū deſerere. ſꝫ nō licet malū facere. qꝛ ſcriptū ē Act. v. Oꝑtet magis obedi re deo qͣꝫ hoībꝰ. ſubdit. Et ꝯgregāſ oēs prīcipes ſacerdotū ⁊ ſcribas ppl̓i ſciſcitabat̉ ab eis vbi xp̄us naſceret̉. Ecce aſtutia. cō gregauit oēs. ut ex hͦ ꝯſideraret an ex nati uitate noui regis triſtes vel leti apparerēt et ſciſcitabat̉ locū. ut eū occidēdo extīguerꝫ Et appellat eū xp̄m more iudeoꝝ. qͥ regeꝫ ꝓpriū taliter ab vnctōe nomināt. At illi dixerunt. in bethleē iude. Ecce cecitas iudeo rū ⁊ ꝑuerſitas. alijs locū demōſtrauerunt et tn̄ ad ip̄m ad adorandū cū eis nō ꝑrexe runt. Aug. Iudei interrogati de ſcripturꝭ ſanctis erāt ꝑati ad legendū. ceci ad intelli gendū. duxi ad credendū. alijs demōſtrauerūt fontē vite. ip̄i ſunt mortui ſiccitate. Sil̓es facti ſunt fabris arche noe. qͥ alijs ut euaderēt diluuiū ꝑauerūt manſionem ip̄i aūt ꝑ ſe ꝑierunt. Ex qͦ etiā patet ꝙ ſcri be et phariſei nō ex ignorātia ſꝫ ex duricia recuſauerūt credere. Ideo ꝯfirmāt rn̄ſio nē eoꝝ ꝑ ꝓphetā. ſic eī ſcriptū ē ꝑ ꝓphetā ſ. micheā. c. v. ⁊ tu bethleē iuda neqͣqͣꝫ mi ma eſ in prīcipibꝰ iuda. ex te enī exiet dux qͥ reget populū meū iſrael. Iudei abbre uiauerūt ꝓphetiā nec formal̓ eā expoſuerūt herodi. Quia ibidē ſeqͥt̉ ſcriptū. Et egreſſus eius ab initio a diebꝰ eternitatis. ⁊ hͦ obticuerūt. Et iniquū regē deceperūt qui poſtea xp̄m tanqͣꝫ tꝑalē regē occidere q̄ſiuit. ⁊ multos pueros interfecit. qd̓ forte nō feciſſet ſi ei ꝟitatē dixiſſent. ꝙ egreſ ſus eius eſſet ab initio et a diebꝰ eternitatis. ⁊ in hͦ facti ſunt rei ſanguīs innocētū. Et in hͦ etiā corrigunt̉ qͥ ꝑtem ꝟitatis di cunt et ꝑtē obticēt. Et ſic ſeip̄os ⁊ multos ſeducūt. Un̄ in canōe. xi. q. iij. Quiſqͥs me tu ptātis veritatē occultat. irā dei ſuꝑ ſe ꝓuocat. qꝛ magis timet hoīem qͣꝫ deū. vter qꝫ reꝰ eſt ⁊ qͥ veritatē occultat ⁊ qͥ mēdaci um dicit. Nā ille ꝓdeſſe nō vult: ⁊ ille no cere deſiderat. Quales ſuerūt ſcribe. qꝛ di cit Criẜ. Si integrā ꝓphetiā ꝓtuliſſent. in tantū furorē herodes nō exarſiſſet. Tūc herodes clā vocatis magis remotꝭ ſacerdo tibꝰ Criẜ. Ne forte iudei regē ſue generationis amātes et aſtutiā herodis intelligentes regē occultarēt. neſciēs qꝛ maioreſ hoſtes xp̄i erāt qͣꝫ ip̄e. Et diligēter didicit ab eis tꝑus ſtelle q̄ apparuit eis. nō pueri: ne videat̉ inſidiari puero: ſꝫ ſtelle. qꝛ eſtimauit in eadē hora xp̄m natū fore. Et ſic ẜm etatē tꝑis ꝓpoſuit occidere pueros in nocētes. Et mittēs illos in bethleē dixit. Ite ⁊ interrogate diligēter de puero. Cri. Nō de rege. qꝛ nomē regꝭ ſibi diſplicebat ſꝫ de puero. Et cū inueneritꝭ renūciate mi hi ut ⁊ ego veniēs adorē eū. Criẜ. Deuotōem ꝓmittebat ore. ſꝫ gladiū acuebat cor de. Ideo Fulgentiꝰ in ẜmone hꝰ feſti. O calliditas ficta. o neqͥcia fraudulēta. ſi ado rare pueꝝ intēdebas qͣre ꝓ illo multos pu eros occidebas. Sanguis innocentū quē crudeliter effudiſti atteſtat̉ qͥd de illo puero voluiſti. hec ille. O qͦt ſunt hodie tales doloſi de qͥbꝰ pͣs. xxvij. Loquūt̉ pacē cum ꝓxīo ſuo. mala aūt ī cordibꝰ eoꝝ. Malac. i. Maledictꝰ doloſus. rō pͣs. v. Uiꝝ ſanguineū ⁊ doloſuꝫ abomīabit̉ dn̄s Et ſic de berode ꝟificat̉ illud pͣs. xxxv. Uerba orꝭ eius iniqͥtas ⁊ dolus. tunc ſubdit. Qui cū audiſſent regeꝫ abierūt. Criẜ. Nihil mali ſuſpicantes. Ecce ſtella quam viderant

XXXVII. Sermo. in oriente antecedebat eos. ſcꝫ tanqͣꝫ lucer na diuini luminis vſqꝫdū veniens ſtaret ſup̄ domū.ſ. vbi exat puer. Stella demon ſtrauit ſolem iuſticie regibus. qͣſi d. magiſIn hoc loco eſt rex iudeoꝝ. Criſoſt. dicit. Ueniens ibi deſcendit ſuꝑ caput pueri in ferius. Uidentes aūt ſtellā gauiſi ſūt gau dio magno valde. Criſo. Gauiſi ſunt qꝛ ſpes eorū nō fuit decepta ſed ampliꝰ ꝯfirmata. licet habebant teſtimoniū hoīm. tn̄ illud eſt quādoqꝫ fallax. ideo celeſte ſignū eos certificauit.ſ. de dignitate nati regis qͥ excedebat dignitatē omniū mundanorum regū Dixi tercio innuit̉ deuotorū feruēs adoratio et glorioſa. cū ſubdit. ⁊ in trantes domū inuenerūt puerū cū maria I matre eius. Hyſtoria de tribꝰ regibꝰ dic̄ ꝙ regaliter ſe induerūt. et cum muneribꝰ regijs diuerſoriū intrauerūt ibi ſolū puerum cū maria mr̄e inuenerūt. Dicit raba nus. Diuina diſpenſatōe factum eſt ut ioſeph abeſſet. ne cordibꝰ gētiliū ſuſpitio or ta fuiſſet. Simon de caſſia. Ingrediuntur domū nulla ſuppellectili ornatā. inuener̄t pueꝝ nō dyademate coronatū. nec ī lectu lo ſericeo ꝓcumbentē. nec ꝑturbant̉: nec ſcandaliſant̉. ſed plus in fide cōfortant̉. co gitantes hunc pueꝝ nō ſolū eſſe regē iude orū. ſed et celoꝝ. quia dicit Criẜ. Si regē terrenū q̄ſiuiſſent magis ꝯfuſi fuiſſent nec adoraſſent. ſed celeſtē querebāt regē. gaudebant eoꝝ oculi ꝯtemptibilē pueꝝ aſpicere. qꝛ ſpuſſanctus in corde eoꝝ terribilē ac amabilē demōſtrabat. Ideo inqͥt bern̄. Non ſordet illis ſtabulū. nō offenduntur pānis. ſed venerunt ut regem adorarēt vt dn̄m. ideo ſubdit. Et ꝓcidentes adoraue runt eū. Rabanus. Adorāt in carne ꝟbū eternū. in infantia ſapientiā. in infirmita te potentiā Et in hoīs vilitate maieſtateꝫ diuinā. Criẜ. Maruulū nō adoraſſent ni ſi quid diuinū in eo vidiſſent. Et ſubdit. Quis eſt qui eos duxit: eos inſtruxit: vt ꝓ ſalute mudi in tali forma venit. Naꝫ iſti magi tria ꝯgnouerunt ſe habere ab illo puero.ſ. corpus ⁊ aīam et tꝑalem ſubſtātiam. Ideo etiā tria ei exhibuerūt. Prīo habuerūt ab eo corpus. ideo ꝓcidentes.i. ad terrā cadentes. Scd̓o animā. ideo ado rauerunt. Tercio tꝑalem ſubſtantiā. ideo ſubdit. Aꝑtis theſauris ſuis obtulerūt ei munera. aurum thus et mirrā. dicit Simon de caſſia. Xp̄us ꝑ ſe munera nō accepit. imo nihil aliud oſtēdit qͣꝫ ut puer. xiij dieꝝ. Sed pia mater eiꝰ accepit munera. de qͥbus largas elemoſinas fecit. ⁊ poſtea ꝑ ſeptē annos in egipto ſe et pueꝝ ſuſtentauit. Dicit Remigiꝰ. Hec tria muner a obtulerunt. aurū ad tributū ut regi magno. thus ad ſacrificiū ut ſacerdoti vero. mirā ꝟo ad ſepulturā. ut homī mortali. Uel ſic ẜm Dern̄. aurū ꝓpter releuandaꝫ pauꝑtatē. thus ꝓpter ſtabuli fetorē tollē dum. mirrā ꝓpter mēbroꝝ ſolidatōnem. Innocētius ꝟo dicit tria munera ſignificant tres ſubſtātias in xp̄o. Auꝝ qd̓ vniuerſis eminet metallis ſignificat diuinitatē. thus redolens p̄cioſam ſignificat aīam. mirra ꝟmes ꝓhibens a corꝑibꝰ ſignificat corpus xp̄i mortale. nō ſentiēs ſtiml̓oſ vi cioꝝ. finito ſacrificio cogitātes de receſſu. Reſponſo accepto in ſomnis ne redirent ad herodem. Criſoſt. Intuere magoꝝ fidem. nō ſcandaliſati ſunt in ſeip̄is dicentes. Si puer iſte magnus et potens eſt. q̄ neceſſitas eſt fugere et occulte recedere. ſed crediderūt et obedientiā preſtiterunt. pauſantes die illa ⁊ nocte. Criſo. Si re gem terrenū queſiuiſſent inueniētes apd̓ eum manſiſſent. hunc autē adorauerūt: et munera obtulerunt. Reuerſi ſunt ꝑ aliam viam in regionē ſuam.ſ. ꝑ naues tharſis. Quod audiēs herodes ſecutus eſt eos: ⁊ veniens vidit naues in litore ſtātes. ⁊ ꝙ ip̄i nūc tranſfretaſſent. cōmotus eſt in ira ꝯtriuit naues. De quo pͣs. xlvij. In ſpiri tu vehementi conteres naues tharſis. Et vix in duobꝰ annis domū venerūt angelo duce. et econtra ad montem ſaus peruener̄t. ibiqꝫ in honorem noui regis capellā ꝯſtruxer̄t. In qͣ ut d̓t in hiſtoria triū regū arma ſua depīgere fecer̄t cū puero: mie ⁊

De Epiphania ſtella. Deinde quilibet in ſua eſt reuerſus. Poſt aſcenſionē dn̄i thomas apl̓us in in diam venit. et vidit ſtellam cum infante ⁊ matre depictam. ⁊ inter cetera ſua opera p̄dicauit illis ihm̄. et inſtruxit illos ſctōs reges ꝑfecte de miſterijs vite paſſionis et aſcenſionis xp̄i. ⁊ eos baptiſauit. Et quēli bet in archiep̄m ī ſuo regno ordinauit. De mū iniunxit ut quolibet anno quo viuerēt ad capellā in monte Faus quā etiā apl̓us ꝯſecrauit ꝯuenirēt. ⁊ ibi memoriā natalis xp̄i et epiphanie celebrarent. qd̓ ⁊ fecerūt Cum ergo grandeue eſſent etatis. et circa natalem xp̄i ibi ꝯueniſſent. tūc Melchior ſenior in octaua natiuitatis xp̄i ibidem ob dormiuit. Deinde in die epiphanie pꝰ miſſarum ſolēnia. Dalthaſax qͥ prior inunctꝰ in eodem fuit ſepulcro ſepultus. Demuꝫ in octaua epiphanie caſpar ⁊ dū ad ſepulcrum prioꝝ duoꝝ fuiſſet allatus. ip̄i tanqͣꝫ viui ſeceſſerunt in partes. et eoꝝ fratrem in medio locare ꝑmiſerunt. De eorum trāſlatione ſic legit̉. ꝙ Helena mater con ſtantini fide recepta ⁊ cruce ſancta inuēta audiens triū regum corꝑa circa montem faus quieſcere: collegit ſolēnem comitatū ⁊ cum magno honore illuc ꝑuenit. Quod audiens patriarcha indie cū omnibꝰ nobilibus ſuis ſibi obuiam venit: et eam hono rifice ſuſcepit. ⁊ tandem p̄cibus ⁊ muneribus victus ſibi ip̄orum corꝑa ꝓ honote dedit. Que gratanter ea recipiens Con ſtantinopolim que eſt mater gretie addux it. et ibi in eccleſia ſancte zophie honorifice collocauit. Mortua helena poſt tempuſ Conſtantinopolis mauricio imꝑatori rebellauit. qui inter cetera mediolanenſes ī auxiliū recipiens ip̄am deuaſtauit. ⁊ triuꝫ regum corꝑa mediolanenſibus illud petētibus ꝓ ſtipendio cōdonauit. ⁊ ſic mediolanum ꝑuenerunt. Succeſſu vero temporis mediolanēſes Friderico imꝑatori ſe oppoſuerūt. cū inter ceteros in ſui p̄ſidiū Reinoldū archiep̄m coloniēſem vocauit. ⁊ expugnata ciuitate ſibi in recompenſam ſui longi itineris: maximiqꝫ laboris: eadē tria corpora aſſignauit. Qui gratāter ip̄a recipiens vſqꝫ ad Coloniā ꝑduxit. vbi in ſummo honore hodie reqͥeſcunt. fideliter ſi bi famulātibus apud deū rogantes. Ex emplū refert̉ de ſācto Ethmundo rege an glie qui cum patri in regno ſucceſſit. et in die epiphanie in regem coronatus fuiſſet. votū vouit quouſqꝫ viueret ſe ī dicto die oblatōem ſuā multiplicare. Obtulit ergo deuotus rex anno primo tres marcas auri. ſecundo anno ſex. tercio nouē. Et ſic ꝑuenit multiplicando vſqꝫ ad annū viceſimūquartū. in quo ſeptuagintaduas marcas offerre debebat. Cōtigit autē eodē anno ꝙ normanni ⁊ daci ceteriqꝫ regnū ſuuꝫ inuaſerunt: et illud incēdijs et rapinis cru deliter vaſtauer̄t. illic diu ꝑmanētes. Cū gͦ rex in tali diſpendio omne auꝝ ꝯſumpſiſ ſet et feſtiuitas inſtaret dixit ꝓcuratori ut ſeptuagintaduas marcas auri ꝓcuraret. qͥ reſpōdit ſe nō plus in oī theſauro ſuo ha bere niſi. xxx. marcas. rex anxius nemineꝫ ſcire voluit. ſed ſpem ſuā in deo ⁊ auxilium triū regū poſuit. et in nocte vigilie epipha nie in palacio ſtetit. ⁊ turbatus celū inſpe xit. et vidit ibi p̄fulgidam ſtellam non remote a capella ſui caſtri. quā cum p̄ pulcritudine rex intueret̉. et ſibi in mentē ſtel la triū regum veniſſet. Ecce ſubito celum plucidum ſe apperuit. et tanqͣꝫ foret teluꝫ cum ingenti fragore de ſtella ꝑ tectum capelle cecidit iuxta altare ſupra petrā. Quo viſo rex ſtatim capellam ingreditur. ⁊ telum aureis literis ſcriptum inuenit in hec verba. Tolle: fode: poſſide. hic et ineternum. Cum autē rex ſenſum verborum nō intelligeret. tunc vix ſanctus ſibi expoſuit. tolle lapidem: fode terram. poſſide hic theſauros tēporales. et ineternū ſpirituales. Quod et fecit. et innumerabilē theſaurum inuenit. Quem collegit. et de hoſtibus triumphauit. Cum honore igitur diuitijs hic temporaliter. et in celis eterna liter vſus eſt. Sermo XXXVIII. ad idem.

XXXVIII. Sermo. Cce magi ab o riente venerūt ihrl̓imā dicētes. vbi eſt qͥ natus eſt rex iudeorū. ſeribitur Math. ij. Inter omnes infir mitates corꝑales p̄cipua eſt cecitas occulorū. Ergo ſi ceci omnia bona haberēt. tamen in ꝯꝑatōe ad videntes nihil ſe putāt habere. Idcirco ꝯmune eſt ꝓuerbiū. Cecus homo pauꝑ homo omnibꝰ pauꝑior. Propterea thobias audiēs angelū ſibi di cere. gaudiū ſit tibi. Rn̄dit thobias. quale mihi gaudiū cū in tenebris ſedeo ⁊ lumen celi nō video. Thobie. v. Et ſic ip̄e cecus Luce. xviij. cui dixit ihūs. Quid vis vt faciam tibi. Rn̄dit. dn̄e ut videam lumē. non petiuit aurū aut dominiū ſed lumen. Si ergo cecus ſciret aliquē medicū ꝑ cen tum miliaria qui eū ſanare poſſet illuc ꝓperaret. Spualiter. ſic illi tres magi fue runt ceci in fide. qꝛ gentiles. Iſa. ix. Populus gentiū qͥ ambulabat in tenebrꝭ. Au dier̄t igit̉ ī iudea eſſe natū qͥ poſſet aꝑire o culos cecoꝝ. iuxta illud Iſa. xlij. Dedi te in lucē gentiū ut aꝑires oculos cecoꝝ. Et intellexerunt hunc adeſſe ꝑ apparitōnem ſtelle. ideo reliquerunt ꝓpria. et feſtināter in iudeā appropinqͣuerunt. et ihrl̓imā venerūt inqͥrentes. vbi eſt qui natus eſt rex iudeoꝝ In ſumma euangelij ꝯmēdant̉ iſti beati magi a ſeptē in quibꝰ veri xp̄iani eos imitari debent. Primo a ſapientie magnitudine. quia xp̄m natū in ſidere cognouerunt quē iudei a lege ⁊ ꝓphetis edo cti ꝯgnoſcere ꝯtempſer̄t. vnde Iſa.i. Cōgnouit bos poſſeſſorē ſuū: et azinus p̄ſepe dn̄i ſui. iſrael aūt me nō cognouit. et ppl̓s meus nō intellexit. Spūaliter. et ſic nos ꝯgnoſcere debemus xp̄m ꝑ fidem: qͥ ē vera ſapientia. ſine qua omnis homo reputa tur fatuus. vnde Sap̄. xiij. Uani ſūt oēs homines in quibꝰ non eſt ſciētia dei. Hie ro. Abſqꝫ noticia creatoris ſui om̄is homo pecus eſt. que noticia eſt ꝑ fidem. Iſa. vij. Niſi credideritis non intelligetis.ſ. dn̄m deum veſtꝝ. Ideo aug. Non eſt maior ſapientia nec vtilior ſcientia qͣꝫ fides catholica. De tali ſcientia ſcribit̉ in cano. xxvi. q. ij. qui ſine. Qui ſine vera ſapiētia putat ſe eſſe prudentē fatuus eſt.i. ſine fide. Id̓o Sap̄. vij. Neminē diligit deus niſi qui cum ſapientia inhabitat.ſ. fidei. Et noſci tur in iſto quia infideles finaliter pereunt Marci vl. Qui crediderit ⁊ baptiſatꝰ fue rit ſaluus erit. qui vero nō crediderit ꝯdē nabitur. Ideo neceſſariū eſt ad ſalutē noſcere deū ꝑ fidem. ꝓpter quod ſcribit̉ Hie re. ix. c. Non gloriet̉ ſapiens in ſapīa ſua. et non glorietur fortiſ in fortitudine ſua. ⁊ nō gloriet̉ diues in diuitijs ſuis. ſed ī hoc gloriet̉ qui gloriat̉ ſcire ⁊ noſſe me.ſ. ꝑ fidem. ad Hebre. xi. Impoſſibile eſt ſine fide placere deo. Secūdo ꝯmendant̉ ab inqͥſitōnis feruore. quia viſo ſigno celeſti nec moram ꝯtraxerūt. nec tepide iter aggreſſi ſunt. imo feſtine ſurgētes ſpacio. xiij dierū a finibꝰ ꝑſarum ⁊ caldeoꝝ in iudeaꝫ approximauerunt. Hiero. dicit eos vectoſ dromedarijs qui ſunt aīalia minora came lis. ſed velociora. Augꝰ. dicit miraculoſe factū. ut iter vnius anni in. xiij. diebꝰ ꝑficerent. Spiritualiter. ſic nos ꝑ ſtudiū bonorum operū feſtināter debemus ire ad cri ſtū. Unde eccl̓i. v. Ne tardes ꝯuerti ad dn̄m deum tuū. ne deferas de die in diem. ſicut coruus qui ſemꝑ clamat cras cras. ſꝫ qui nō ē hodie cras minus aptus exit. In huius figurā dn̄s nō ꝑmiſit quendā ſepelire patrē ſuum. ſed iuſſit ut ſtatim ſeq̄ret̉ eum. Math. viij. Multi tamē cōtra natu ram oīm animaliū ꝓpoſitū boni oꝑis portāt ī vtero mētꝭ duobꝰ l̓ tribꝰ ānis. ꝯͣ quoſ dn̄s ait. Lu. xxi. Ue p̄gnātibꝰ et nutriētibus in illis diebꝰ. tales ꝓponūt bonū ſꝫ nū qͣꝫ vel raro in effectū ꝓducūt. Iſa. xxxvij. Uenerūt filij vſqꝫ ad partū. et nō eſt virtus pariendi. Hec eſt volūtas ocioſa nō re muneratōe digna. lxxxvi. dſti. non ſatis. Non ſatis ē bn̄ velle niſi aſſit bn̄ facere. iō Eccl̓s. ix. Qd̓cunqꝫ p̄t manus tua oꝑare inſtanter fac. Idcirco feſtina non tarda ad querendum ihm̄. Iſa. qͥnqͣgeſimoqͥnto

De Epiphania domini Querite dominū dum inueniri poſtre. in uocate eum dum prope eſt. Iohānis. xij. Ambulate in luce dum lucem habetis Pro quo ſciendū ꝙ qͥnqꝫ ſunt ſtelle ſeu lu minaria que ducūt peccatores ad iheſum. Prima ſtella eſt xp̄us. Apoca. vl. Ego ſū ſtella ſplendida et matutina. Cuiꝰ lumino ſitas ducit ad diuinitatē. Un̄ ait Ioh̓. xiiij. Ego ſum via veritas et vita. Eſt eniꝫ via in obliquabilis. vita interminabilis. veritas infallibilis. ideo Iob. viij. Ego ſū lux mūdi qui ſequit̉ me nō ambulat in te. ſed habebit lumē vite. Scd̓a ſtella eſt bea ta ꝟgo maria. Humeri. xxiiij. Oriet̉ ſtel la ex iacob. Unde ⁊ maria ſtella marꝭ d̓r. quia ſicut ſtella maris ducit nauigātes ad portū. ſic ip̄a ſe deuote inuocātes ad xp̄m. vn̄ Ber. Si es in ꝑiculis. ſi ī reꝝ dubijs: mariā cogita. mariā inuoca. ip̄am ſequēs nō errabis. ſꝫ ſecure ꝑuenies. Tercia ſtel la eſt exemplū ſctōꝝ: ut Eccī. xliij. Speci es celi gloria ſtellarū.i. ſanctoꝝ. Naꝫ id̓o ꝓponitur nobis vita ſanctoꝝ ut imitemur veſtigia eoꝝ. Criſo. ſuꝑ Mat. xxiiij. Que iuſticia eſt ſanctos colere ⁊ ſanctitatē ſper nere. ſine cauſa iuſtos honorat qui iuſticiā ſpernit. Quarta ſtella eſt ſacra ſcriptura. ꝓuer. vi. Mandatū lucerna eſt ⁊ lex lux ⁊ via vite increpatio diſcipline. Ideo p̄dicatores ꝟbum dei ꝓponētes ⁊ doctores ſa crā ſcripturā docētes dicunt̉ lucere ut ſtel le. Danielis. xij. Qui ad iuſticiā erudiunt multos fulgebūt quaſi ſtelle in ꝑpetuas eternitates. Quinta ſtella eſt diuina gr̄a: q̄ interius illuminat. et ꝓprie deſignat̉ ꝑ ſtel lā que magos vocauit. p̄ceſſit et duxit ad xp̄m. Et ſic gr̄a dei eſt adductrix ad deum. Iohā. vi. Nemo p̄t venire ad me niſi pt̄ meus traxerit eū.ſ. ꝑ gr̄am. Richar. in li. de ꝯtemplatōe. ꝑte. v. Gratia eſt diuinus nūcius ꝑ quem voluntatē diuinā ꝯgnoſci mus. Et ẜm aug. Gratia eſt lumen anīe fa ciens hoīem pctm̄ ſuū ꝯgnoſcere: ⁊ deum ſuꝑ omnia diligere. et illi firmiter adhere re. Ideo merito ſignificat̉ ꝑ ſtellā. nam ſi cut magi ſi ꝑ ſtellam non fuiſſent ammoni ti moti et ducti ad xp̄m nō ꝑueniſſent. Et ſic ẜm Gre. xvij. mora. Si lumen p̄ueni entis gr̄e nos nō irradiaret. ꝓfecto mennr̄a in peccatoꝝ tenebris obſcura remane ret. Et ſicut ſtella iſta occultauit ſe triplici de cauſa. ſic et dei gratia. Primo ꝓp tet herodis et iudeoꝝ maliciā. ſic ſepe deuſ ſubtrahit viris ſanctis gr̄am et ſpiritualē conſolatōem ꝓpter maliciā eoꝝ cū quibuſ habitant. In figura filij iſrael nō potuer̄t habere manna qͣꝫdiu fuerūt in egipto cum malis. Ideo Salomon ꝓuer.i. Fili ſi te lactauerint peccatores ne acceſcas eis. et ne ambules cū eis. ꝓhibe pedem tuū a ſemitis eoꝝ. Dern̄. Donus in cōſilio. bonꝰ in contubernio. bonus in obſequio. Sepe enim euenit ꝙ deus aliqn̄ bonos punit ꝓp ter malos cū quibus habitant: ut ezechielem ꝓphetam. Ezechielis. iiij. Fili homīs et tu dormies ſuꝑ latus tuū ſiniſtrū et pones iniqͥtates domus iſrael ſuꝑ eo Secundo occultata eſt ſtella ut maiorē adhiberēt q̄rēdi diligētiā.ſ. ex interrogatōe et au toritate ſcripture. Et ſic deus aliqn̄ ſubtra bit lumen gratie ꝓpter tepiditatem ut for tius oꝑetur ꝑ eam.ſ. quando ſibi reſtituet̉ ij. Corin. vi. Hortamur vos ne inuanum gr̄am dei recipiatis. Nam talis eſt inutil̓ ſeruus. Luce. xix. qui talentū dn̄i abſcon dit ⁊ non negociabatur. ꝓpter qd̓ fuit ſibi ablatū et alteri datū. ideo Apoca. iij. Tenequod habes ne alter accipiet coronam. ⁊ apl̓us.i. Thi. iiij. Noli negligere gr̄am que in te eſt que data eſt tibi. qꝛ ſcribitur Hiere. xlviij. Maledictus qͥ facit opꝰ domini negligenter. Richar. Quantū negligis tantū decreſcis ⁊ retroſum vadis. Tercio occultauit ſe ut de nouo letificaren tur. quia res cara perdita et viceuerſa inuenta generat nouam ⁊ maiorem leticiam Sic magi videntes ſtellam gauiſi ſūt gau dio magno et ſequebantur eam. Et ſic deſubtrahit aliquādo gratiam ut cum gaudio eam viceuerſa recipiamus. et circuſpe ctōem maiorē habeamus. ne ꝑdamꝰ eaꝫ. qꝛ ſine ea nihil boni oꝑari valemꝰ Ioh̓. xv.

Sermo. XXXVIII. Sine menihil poteſtꝭ facere. Richar. iij. de cōtemplatōe. c. vl. Sine gratia nō ſuffi cimus ad ꝯgnitōem veritatis. nec ad operatōem virtutis. Aug. de correctōe ⁊ gͣtia. Gratie eſt quicqͥd boni agimus. Criẜ. dicit. Hec ſtella a magis viſa in ſe ſignuꝫ pueri gerentis in dextro humero crucē ha buit. Per qd̓ deſignatur ſpūaliter ꝙ volens in ſe ꝯſeruare ſtellā ſeu lumen gr̄e debet fieri ꝑ meditatōem paſſionis domīce. Dern̄. Si vis homo de virtute in virtutem ꝑgredi. de gratia in gratiaꝫ ꝓmoueri paſſionis xp̄i recordare. paſſio enim chriſti omniū virtutū cōſeruatio eſt. Tercio ꝯmendant̉ a prudenti interrogatōne qͣ regē et totā ihrl̓imā ꝯturbauerūt dicētes vbi eſt qͥ natus eſt rex iudeorū. q. d. querimus regem recenter natū. nō herodē iam diu in ſolio collocatū. Sic ſpūaliter nos quotidie debemꝰ interrogare ⁊ diſcutere ꝯſcientiā nr̄am querētes vbi ſit qui natuſ eſt rex iudeoꝝ. ij. Corin. vl. Uoſmetip̄os temptate ſi eſtis in fide xp̄i. voſip̄os ꝓba te an non cognoſcitis voſip̄os. qꝛ iheſus xp̄us in vobis eſt. Nota qͣttuor ſunt ſi gna ꝑ que ſcire poſſumus vtrū in nobis ſit xp̄us. Primū eſt ſi amaritudinē de pecca tis habemus. quia puer inuenit̉ cū maria matre ſua. Maria nanqꝫ mare amaꝝ intexp̄tatur. ⁊ ſignificat amarā ꝯtritiōem de peccatis. Trenoꝝ.ij. Uelut mare ꝯtritio tua. ꝓuer. xiiij. Cor quod nouit ꝯtritōem anime ſue in gaudio eius nō miſcebit̉ ex traneus.i. a penitentia alienus. Nā ꝯtritō vera eſt ſignū pn̄tie eius. Hiero. Tunc ſa lus peccatoꝝ incipit. cū de peccatis ꝟaciter ingemiſcit. Scd̓m eſt ſi pauꝑtateꝫ diligimus. quia xp̄us inuolutus eſt pannis. vnde Dern̄. Pauꝑ natus eſt. pauꝑ vixit et pauꝑ obijt. Idcirco dilige pauꝑtatē nō ſolum in teip̄o: ſed etiā in alijs. Eccī. iiij. Congregationi pauperū affabilē te facito. ⁊ declina pauꝑi ſine triſticia aurem tuam. Thobie. iiij. Non auertas faciē tuā ab vllo pauꝑe. Et ſic fiet ꝙ nō auertat̉ a te facies dn̄i. Terciū eſt ſi delicata ꝓpter deum ꝯtemnimus. quia xp̄us in p̄ſepe reclinat̉ ut cibus iumentorū. Iob. xxviij. Nō inuenit̉ in terra ſuauiter viuuentiū. Dicit igitur cum Daniele. ix. c. Panē deſiderabi lem nō māducaui. Quartū eſt ſi ocioſa ꝟba vitamus. qꝛ inuenerūt infantē. Amb̓. Uagit infans inter arta poſitus preſepia. Infans nobis in exemplū cuſtoditōis ſermonū. ꝓuer. xiij. Qui cuſtodit os ſuū cu ſtodit aīam ſuā.i. xp̄m qui eſt vita anime Dern̄. Facile eſt verbū: ſed grauiter vulnerat. volat verbū irremeabile nec aduer tit inſipiens quid emittat. Sed audiēſ be rodes.i. diabolus ꝯturbatus eſt. Dern̄. Omne quod diligit̉ a deo impugnatur a diabolo. Et ſic cum gratia in nobis naſcit̉ diabolꝰ impugnare nitit̉. Figurat̉. ij. Re gum. v. Audierunt philiſtijm ꝙ vnctus eſt Dauid in regē aſcenderūt vniuerſi vt q̄rerent dauid ad ꝑdendum eū. Nam herodes voluit ſibi renūciari puerū. ſic diabolus vult gͣtiam nō celatā habere ſꝫ publicatā vt occidat eā. Sꝫ ꝯtra ſcribit̉ Ma thei. vi. Neſciat ſiniſtra tua qͥd faciat dex tra tua. Gre. Dep̄dari deſiderat qͥtheſau rum publice in via portat. Ideo thob̓. xij. Sacramentū regis abſcōdere bonuꝫ eſt. Quarto ꝯmendāt̉ a calliditatis apprehenſione. cū dicit. Ite ⁊ interrogate diligenter de puero hͦ. ⁊ renūciate mihi. Qui herodis aſtutiā ꝯgnoſcētes ad eū redire ſi cut ip̄e poſtulauerat renuerūt. ꝓuer. i. Fru ſtra iacit̉ rethe ante ocl̓oſpēnatoꝝ ⁊cͣ. Sic ⁊ nos debemus aſtutiā diaboli p̄cauere: n̄ redeundo ꝑ recidiuatiōem. exquo incepi mus q̄rere xp̄m ꝑ bonā oꝑatōem. Gen̄. xix. Salua aīam tuā et noli reſpicere poſt tergum. qꝛ ſcribit̉ Lu. ix. Nemo mittens manū ſuā ad aratꝝ ⁊ reſpiciēs retro aptus eſt regno dei. Sed heu diabolꝰ cū aliqͥbꝰ ludit ſicut cum mure murilegus. qui ad tē pus murem dimittit. et fugientem mureꝫ capit et interficit. Similiter et dyabolus dimittit quoſdam ad tempus a ſe recedere. verūtamen dicit cum pharaone Exodi viij. Non longe abeatis. Un̄ poſtmodum

De Epiphania domini vehemētius eos inuadit ⁊ in pctō occidit Hinc eſt ꝙ regi iſrael ait ꝓpheta. iij. Regū. xx. Uade et cōfortare: et ſcito ⁊ vide quid facias. ſeq̄nti em̄ anno rex ſyrie aſcen det ꝯtra te. ſed a multis illudit̉ ei. Sic eti am ꝯtingit de murilego qui aliqn̄ capit auem ⁊ vult ſecū ludere ſicut cū mure. ſꝫ illa euolat. nec ſe de cetero accipi ſinit. Hoc mō faciens illudit diabolo ad eū nō redeūdo. ꝓuet. vi. Erue te quaſi damula de ma nū ⁊ quaſi auis de inſidijs aucupis. Quinto ꝯmendant̉ a ſpūali ꝯgͣtulatione. quia audito ꝓphetie oraculo et viſo ſtelle ſi gno. ⁊ inuento rege puero gauiſi ſunt gau dio magno. Sic et nos gaudere debemus de ſpūalibus bonis. Primo de infuſione gratie qua liberamur a poteſtate diaboli. ⁊ efficimur filij dei. Colocē. i. Eripuit noſ de poteſtate tenebraꝝ et trāſtulit in regnū filij dilectōis ſue. Secundo de puritate cō ſcientie. ad Hebre. ix. Emūdauit ꝯſcienti am noſtrā ab operibꝰ mortuis ⁊cͣ. Seneca Non naſcit̉ vera leticia niſi depura ꝯſciē tia. quia ſcribit̉.i. Iohā. iij. Si cor noſtꝝ non rep̄hendit nos fiduciā habeamus qͥqͥ petierimus ⁊cͣ. ꝓuer. xv. Secura mēſ quaſi iuge ꝯuiuiū. Tercio de ꝓmiſſiōeglo rie. Unde Luce. x. Gaudete qm̄ noīa vr̄a ſcripta ſunt in celis vbi exit eternū gaudi um. Iohā. xvi. Gaudiū vr̄m nemo tollet a vobis. Primū gaudiū eſt magnū. ſecū dum maius. terciū maximū. Sexto cōmendant̉ a deuota adoratōe. cū ſubdit. intrantes domū.ſ. diuerſoriū in quo natꝰ eſt xp̄us inuenerunt pueruꝫ cum maria mre eius. Dern̄. Hec fuit familia. Hec vniuer ſa militia. thronus p̄ſepiū. diuerſoriū fuit regale palaciū. Et ꝓcidentes adorauerūt eum. Dern̄. Non ſordet illis ſtabulū. nō pannis offendunt̉. nō ſcandaliſant̉ lacten tis infantia. ꝓcidunt et venerant̉ virginē adorant dn̄m. Nam qui eos foris ꝑ ſtellā ammonuit et ip̄e in occulto eos edocuit ꝙ ita ꝓ ſalute nr̄a venit. Spūaliter. ſic nos debemus introire domū ꝯſciētie noſtre. iuxta illud Eccī. xxxij. Precurre prior in domū tuā.ſ. cōſcientiā et illic aduoca re.ſ. ſcrutiniū ꝯſcientie ⁊ illic lude.ſ. diuīa beneficia reuoluēdo deuote. Sic ludebat dauid totis viribꝰ ſaltās an̄ dn̄m. ij. Regū. vi. Qui ſaltat nūc ſumma petit: nunc ad ima redit. Sic qui ꝯtēplat̉ diuīa bn̄ficia mira cum iocūditate aſcendit. ut ihūs ei dulceſcat. et mole grauitatis deſcendat vt ip̄e ſibi vileſcat. Deinde debemus ꝓcidere ꝑ conſideratōem conditōis infirme. ſicut abraam qui dicebat Geneſis. xviij. Quid loquar ad dn̄m cū ſim cinis ⁊ puluis. Puluis eſt homo. quia flatu tempta tionis de loco ſuo excutit̉. et quocunqꝫ deijcitur deiectus ꝓpria virtute nō leuatur. Cinis eſt. qͥ ex ſe nullū germē boni operis ꝓducit. ij. Corin. iij. Nō ſumus ſufficien tes cogitare aliquid a nobis tanqͣꝫ ex nob̓ Sic igit̉ debemus adorare deū in domo ꝯͣ ſciētie. Mat. vi. Tu cū oraueris intra cubiculū: ⁊ clauſo oſtio ora pr̄em tuū in abſcōdito. Criſo. Cum oras nemo ſit in con ſcientia tua niſi quē adoras. Et recogitati bi ſuā maieſtatē ⁊ tuam vilitatē. Iudith viij. Humiliemus illi animas nr̄as: et in ſpiritu humiliato ⁊ contrito ſeruiamꝰ illi. Eccl̓i. xxxv. Oratio humiliantis ſe nubes penetrat. quia dicit Augꝰ. Oratio humil̓ ſi fuerit vacua nō redibit. Sic adorauer̄t eum tres reges. Criſo. Paruulū nō adoraſſent niſi aliquod diuinū in eo vidiſſent Septimo ꝯmendant̉ a munerū oblatione cum ſubdit. Apertis theſauris ſuis obtulerunt ei munera aurū thus et mirrā Gregorius. Aurum ut regi magno. thus deo vero. mirrā paſſibili et mortali homī. ſicut ꝓphetatum fuit Iſaie. lx. Omnes de ſabba venient aurum et thus deferentes. Et dicit om̄es. quia per iſtos tres reges ſignificatur totū genus humanum de tribus filijs Noe propagatū. Et dicit aurū et thus deferentes. Et propheta Iſaias non nominat mirrā. quia mortalitas eiuſ ſatis fuit manifeſta. Sed diuinitas que per thus deſignatur: et regalis dignitas que ꝑ aurum ſignificat̉ illa erant latentia.

XXXVIII. Sermo. Unde exprimit ea ꝓpheta ut ꝯfundātur iudei qui xp̄m purū hoīem ſuſpicant̉. Cri ſo. Diuina gratia ordinauit hec vniuerſa Spūaliter. et ſic nos debemꝰ offerre mune ta regi nato. Remigiꝰ dicit. Nō ſingula ſinguli obtulerūt. ſed qͥlibet eorum hec tria obtulit. aurū ad tributū. thus ad ſacrificiū mirrā ad ſepulturā. Et ſic nos hodie. qꝛ indeuotus eſt vacuꝰ. Adora gͦ deuote. Ex odi. xxiij. Non apparebis in ꝯſpectu dn̄i vacuus. ⁊ ſic nos. Nota triplex eſt the ſaurus.ſ. cordis. oris et oꝑis. De quolibꝫ theſauro debemꝰ ei offerre munera. Pri mus eſt theſaurus cordis. vn̄ Lu. vi. Donus homo de theſauro cordis ſui ꝓfert bonū. Et ſic nos de theſauro cordis debemuſ offerte munus.ſ. auꝝ dilectōis. Apoc. iij. Suadeo tibi emere auꝝ ignitū.i. feruidā dilectōem. Et bene ꝑ auꝝ diuina dilectio intelligit̉. Primo ꝓpter p̄cioſitatē. qꝛ excedit oīa alia metalla. Nam qꝛ alia decorā tut ꝑ auꝝ ⁊ nō ecōuerſo. Et ſic charitas ſeu dilectio excellit omnes alias virtutes i. Corin. xiij. Maior hoꝝ caritas.ſ. fide et ſpe. Iſido. de ſum. bo. Caritas omniū vir tutū obtinet prīcipatū. ⁊ decorat oēs aliaſ ꝟtutes. qꝛ alie ſine ea ſunt deformes. AuCaritas eſt virtus q̄ valet ad oīa. ſine qua nihil valent oīa. Hoc munus deſidera p̄oībus. Deutro. x. Audi iſrael quid dn̄s petit a te. vt ambules in vijs eius. ⁊ diliges eum ex toto corde tuo. Idcirco offer dn̄o teip̄m. qꝛ omnē ſubſtantiā tuā nō acceptat ſine auro caritatꝭ. Hilariꝰ. Fruſtra exit omnis bona oꝑatio niſi aſſit dei dilectio. Colo. iij. Suꝑ oīa habete charitatem Ideo dicit hugo de arra aīe. Nihil poſſu mꝰ deo de bn̄ficijs repēdere niſi reamaret. Scd̓o ꝑ auꝝ diuīa dilectio intelligit̉ ꝓp ter raritatē. qꝛ aurū eſt raꝝ: ideo p̄cioſum qꝛ omne auꝝ p̄cioſum. Hiero. Omne qd̓ magis raꝝ eſt magis appetit̉. pulegiū apd̓ indos p̄cioſius eſt qͣꝫ aurum. quia raꝝ. Et ſic caritas eſt rara. qꝛ pauci ſunt qͥ deū ꝟa citer diligūt. Qd̓ cōquerit̉ apl̓us Phil̓. ij. Omnes q̄ ſua ſunt q̄runt: ſed nō q̄ ſunt ibū xp̄i. Nam plus ſuꝑbi diligūt honoreſ Math. xxiij. Amāt prios recubitus in ce nis ſalutatōes in foro. luxurioſi ꝟo plꝰ diligūt delectatōes corꝑis. de qͥbꝰ Oſee. iij. Diligit dn̄s iſrl̓. ⁊ ip̄i diligūt vīacia vuaꝝ die hulſe des voinẜ.ſ. ad modū porcoruꝫ. Plus diligūt diuitias auari Iſa.i. Om nes diligūt munera ſequunt̉ retributōnes Ideo ſicut multus eſt numerꝰ ſpinaꝝ. pau cus lilioꝝ. ⁊ multus eſt numerꝰ groſſoruꝫ lapidū. paucus p̄cioſoꝝ. Et multus ē nūe rus ferri ⁊ plūbi. paucus auri. Et ſic pau ci ſunt ꝟe deū diligentes. multi diligūt ꝟ bo et nō facto. pͣs. lxxvij. Dilexerūt euꝫ in ore ſuo. ſed lingua ſua mentiti ſunt. cor ip̄o rum nō erat rectū cū eo. nec fideles habiti ſunt in teſtamēto eiꝰ. vt ſunt oēs p̄fati. de qͥbus Greg. in omē. Qui adhuc ꝑ illicita deſideria defluūt ꝓfecto deū nō amāt. Et ſic dilectio ꝯꝑat̉ auro ꝓpter raritatē Ter cio dilectio ꝯꝑat̉ auro ꝓpter durabilitatē. qꝛ verū aurū in igne nō corrūpit̉. Et ſic vera caritas in igne tribulatiōis et paſſionis ꝓpter deū ducat et nō perit. Can. viij. Fortis eſt ut mors dilectio. Apl̓us ad ro. viij. Scio et certus ſum qꝛ neqꝫ mors: ne qꝫ vita. neqꝫ tribulatio. nec anguſtia. nec inſtantia me poſſit ſeꝑare a caritate dei.i. Corint. xiij. Caritas nunqͣꝫ excidet. ꝑibit ſpes fides. Fides: qꝛ ſuccedet aꝑta viſio. ſpes peribit. qꝛ ſuccedet pn̄tialis poſſeſſio. Caritas aūt non ꝑibit. qꝛ nihil eſt qd̓ ſibi ſuccedet. ſed hic incipit̉. ⁊ in futuro ꝑficie tur. Nam de igniculo ꝑui amoris ꝑueni mus ad caminū fontalis dilectiōis. Iſaie xxxi. Dicit dn̄s cuiꝰ ignis in ſion. ⁊ caminus in ihrl̓m. Quarto dilectio d̓r auruꝫ ꝓpter dulcoroſitatē. qꝛ in fundo ciphi poſitū facit potū dulcē. Et ſic caritas indulcorat mentē etiā in duris oꝑbꝰ. Greg. in mora. Mens que fortiter deū diligit dulce eſtimat que amara ſunt. Et ſic tiburcio ardentes carbones apparuerūt qͣſi roſei flores. et Laurētio in craticula carbones ardētes refrigerium. ⁊ Actu. v. Ibant apl̓i gaudētes a ꝯſpectu cōſilij qm̄ digni habiti

De Epiphania ſunt ꝓ nomine ihū contumeliā pati. Et hͦ cauſauit charitas. Un̄ Orige. ſuꝑ epl̓aꝫ ad Ro. i. Dū in dei amore ſubſiſtimꝰ ſig num doloris nō recipimus. Scd̓us ē theſaurus oris. de quo ꝓuer. xxi. Theſau rus deſiderabilis in ore ſapiētis. Hūc the ſaurum debemus aꝑire et offerre dn̄o thuſ deuote orōis. pͣs. cxl. Dirigat̉ orō mea ſicut incenſum in ꝯſpectu tuo. Nam ſicut thus poſitū ſuꝑ carbones ignitos ꝓcedit ī altū et reddit dulcē odorē. ſic oratio dꝫ ꝓcedere de corde ignito ꝑ amorē. Eccl̓i. l. Quaſi thus ardens in igne.ſ. amoris. nā talis oratio diabolū incēdit ⁊ expellit. vn̄ Thobie. vi. Cordis eius ꝑticulā ſi ſuper carbones ponas fumꝰ eius extricat omne genus demonioꝝ. ſiue a viro.i. a rōne. ſiue a muliere.i. a ſenſualitate. Et talē oratōeꝫ petiuit ꝓpheta. pͣs. cxix. dicens. Quid de tur tibi aūt quid apponat̉ tibi ad linguam doloſam.i. ꝯtra ſuggeſtionē diaboli. Rn̄det. Sagitte potētis acute cū carbonibus deſolatorijs.i. caritate ignitis. pͣs. xxxviij. In meditatōe mea exardeſcet ignis.ſ. cari tatis. Dern̄. Cū mens igne caritatis accē dit̉. talis oratio ad deū aſcēdit ⁊ exauditur Tercius eſt theſaurus oꝑis. Math. xiij. Simile eſt regnū celoꝝ theſauro abſcōdito in agro. Gre. Theſaurus abſconditur vt obſeruet̉. Et ſic theſaurꝰ boni operis abſcōdi dꝫ ab humanis laudibus. Depre dari deſiderat qͥ theſauros publice in via portat Hūc theſauꝝ oꝑis demꝰ aꝑire ⁊ oſ ferre deo mirrā mortificatōis carnis. ad Colo. iij. Mortificate mēbra vr̄a q̄ ſūt ſu pet terrā. fornicatōem: immundiciā: libidinē: ꝯcupiſcentiā malā. Augꝰ. Tota nr̄a vita eſt vt affectus peccatoꝝ carnis ⁊ mū di mortificare debemꝰ Et mortificatio car nis bene ſignificat̉ ꝑ mirrā. Nā mirra ha bet triplicē virtutē.ſ. expulſiuam: ꝯfortati uam et ꝯſeruatiuā. Primo habꝫ virtutē expulſiuam. odor em̄ mirre expellit ꝟmeſ ⁊ ſerpētes. Et ſic mortificatio carnis ⁊ ca ſtigatio expellit om̄es temptatōes dyabolicas. ꝓuer. xxij. Stulticia colligata eſt ī corde pueri.i. pueriliter viuuentis. ⁊ virga diſcipline fugabit eā. Eccī. xi. Malicia v nius hore obliuionē facit luxurie magne. Sicut em̄ dicit̉ Thobie. vi. c. Piſcis.i. diabolus in aqͥs deliciaꝝ nutrit̉. in ſicco ab ſtinentie palpitat ⁊ morit̉. Scd̓o hꝫ ꝟtutem cōfortatiuā. ꝯfortat em̄ mēbra tenera ⁊ debilia. ſic mortificatio infirmū ⁊ debilē ꝯſtantē facit et fortē. ij. Corin. xiij. Cū em̄ infirmor tūc fortior ſum et potēs. Sancti em̄ viri penitētie armis armati adeo fortes efficiunt̉ ꝙ oīa diaboli munimēta frā gunt et deſtruūt. ij. Corin. x. Arma milicie noſtre nō ſunt carnalia ſed potētia deo ad deſtructōem munitionū inimicoꝝ deſtruē do ꝯſilia praua. Tercio habet virtutē cō ſeruatiuā. qꝛ ꝯſeruat a putrifactōne. Sic mortificatio carnis ꝯſeruat gratiā ⁊ virtutes. ij. Corin. xij. Uirtus in infirmitate ꝑficit̉. Hoc ꝯgnoſcēs apl̓s dicebat.i. Co xit. ix. Caſtigo corpus meū et in ſeruitutē redigo. ne forte cū alijs p̄dicauerim ip̄e reprobus efficiat. Sic̄ eī ſal p̄ſeruat a pu tredine. ſic mortificatio aīam a corruptio ne peccati. Dic igit̉ cū ſpōſa Can. v. Digiti mei pleni mirra ꝓbatiſſima.i. caſtigation volūtaria. Et ſic ſctūs Denedictus ab bas ſentiēs putredinē carnalis temptatōiſ ꝓiecit ſe in ſpinas et fuit ꝯſeruatus. Der. Uulnus corꝑis ſanat vulnus mētis. Di cit enim hugo. Tūc mirra eſt ꝓbatiſſima qn̄ carnis ſeruat̉ mortificatio diſcreta. Sermo XXXIX. ad idem. Cce magi vene e runt ab oriēte ihrl̓imā dicentes vbi eſt qͥ natus eſt rex iudeorum Uidimꝰ eniꝫ ſtellā eiꝰ in oriēte et venimꝰ cū muneribꝰ adorare eū. Mat. ij In ſū ma ꝟboꝝ duo innuunt̉. Primo magoruꝫ ſollicita inqͥſitio. ibi. Ecce magi venerunt ab oriēte. Scd̓o inqͥſitōnis eoꝝ ratio. ibi. Uidimus em̄ ſtellā eius. De prīo dicit. Ecce magi venerūt ab oriēte. Uel ſic. In ſumma ꝟboꝝ ꝯmendant̉ magi a tribus. Primo a diſtantia longinq̄ regionis. ibi.

xxxxx Sermo. ecce magi venerūt ab oriēte. Scd̓o ab au dacia vere confeſſionis. ibi. vbi eſt qͥ natus eſt rex iudeorum. Tercio a reuerētia debite ſubiectōis. ibi. vidimus ſtellā eius ⁊ venimus cū muneribꝰ adorare eū. De prīo dicit. Ecce magi. Aug. d. Iſti magifuerūt primicie nr̄e fidei in hoc ꝙ primo de populo gentiū crediderūt in xp̄m. Simus igit̉ eoꝝ ſequaces eiſdē ꝯformes. et ī his tribus ī quibꝰ ꝯmendant̉ Primo a diſtantia longinque regionis ꝓficiſcunt̉ difficulter. cū dicit. ab oriēte venerūt. glo. A finibꝰ ꝑſarum medoꝝ ⁊ caldeoꝝ. vbi ē ſabba fluuius a quo regio illa denominat̉ Iuxta quā et arabia eſt. vbi iſti fuerūt re ges. Et hoc eſt quod dicit̉ in pͣs. lxxi. Re ges arabum ⁊ ſabba dona adducēt. Ecce eoꝝ diligētia. nō tardabat eos itinerꝭ lon ginqͥtas nec tꝑis diuturnitas. nō oꝑis aſperitas. nobis in exemplū ꝙ nulla difficul tas laboris nos dꝫ retrahere ab oꝑatōne boni oꝑis. quia ſcribit̉ ad Ro. viij. Non ſunt ꝯdigne paſſiones huius tꝑis ad futu ram gl̓iam.ſ. ꝓmerendā. qꝛ labor eſt cū fine. gloria ꝟo ſine fine. Ideo Iſido. Nullus labor durus. nullū tꝑus longū quo glo ria eternitatis acquirit̉. Nam ſicut ſe habet punctus ad lineā. ſic vnitas ad numeꝝ ⁊ ſicut centrū ad circūferentiā. ſic nr̄ om̄iſ labor reſpectu qͥetis eterne. Idcirco ſcribi tur Eccī. vl. Modicum laboraui ⁊ inueni mihi requiem multā. Unde Dern̄. Labor meus vix eſt vnius hore ⁊ ſi amplius nō ſentio.ſ. p̄ nimio amore mercedis. Cri ſo. Si attēderes reqͥem celi nō turbarerꝭ p̄ labore mūdi. ſcribit̉ Sap̄. iij. In paucꝭ vexati in multis bene diſponent̉ Scd̓o ꝯmendant̉ ab audacia ꝟe ꝯfeſſionis dicetes vbi eſt qͥ natus eſt rex iudeoꝝ. Confi tent̉ audacter eum regē iudeoꝝ. Ecce de iſto regali titulo quo xp̄us dicit̉ rex iudeo rum quē pilatus ſcripſit ꝓ cauſa mortis ī cruce. Iſte titulus xp̄o moriēte deleri nō potuit. ſed in natiuitate ⁊ in morte a gētibus approbatus fuit.ſ. a magis et pilato. Iſtū titulū negauerūt iudei Ioh̓. xix. Nō habemus regē niſi ceſarē Iſtū titulū pub licare ꝓhibuerūt. Iohā. xix. Noli ſcribe re rex iudeoꝝ. ſed qꝛ ip̄e dixit rex ſum iudeoꝝ. Huic titulo inſultauerūt. ſi rex iſrael es deſcende de cruce. Mathei. xxvij. Sic adimpletū eſt in eis qd̓ dixit dn̄s ad ſamu elem.i. Regū. viij. Abiecerūt me ne regeꝫ me habeāt. Ideo cū prius fuerit ppl̓us eiꝰ et erant oues paſcue eius. nūc negātes eū vagant̉ abſqꝫ dn̄o. ut d̓r Dan̄. ix. Nō exit ppl̓us eius qui negaturus eſt eū. Sed iſti reges audacter ꝯfitent̉ eū. vbi eſt qͥ natꝰ ē rex iudeoꝝ. corā rege terreno ꝯfitebāt̉ eter nū. nobis in exemplū ꝙ a ꝯfeſſione ꝟitatis nō debet retrahere nos tirānitas timo riſ. qꝛ ſcribit̉ ad Ro. x. Corde credit̉ ad iu ſticiā. ore aūt ꝯfeſſio ſit ad ſalutē. Criſoſ. Sciebant bene ꝙ in ihrl̓m regnaret hero des. intelligebāt etiā iuſticiā legis. ꝙ qͥcū qꝫ rege viuuente alterū nūciaret quaſi inimicus puniret̉ in ſanguine. Sed ſic ꝯſiderabāt regē futurū ꝙ nō timebāt pn̄tem. Sic debet facere qͥlibet fidelis ad ea maxime que ſunt fidei. Unde actu. xviij. dixit dn̄s nocte ꝑ viſiōem paulo. Noli timere ſed loq̄re ne timeas. Ad hoc aūt anīat nos xp̄us Math. x. Omnis qui confitebitur me coram hominibꝰ. cōfitebor ⁊ ego eū coram patre meo qui in celis eſt. Et magi ꝯ feſſi ſunt dicentes intrepidi. vbi eſt qͥ natus eſt rex iudeorū. Iſta queſtio multipli citer poteſt intelligi et formari Primo poteſt queri vbi eſt. Generaliter p̄t reſpōderi illud quod dicit mgr̄ in.i. ſnīaꝝ. Eſt v biqꝫ ꝑ eſſentiā: potentiā et pn̄tiam. Eſt v̓biqꝫ primo ꝑ eſſentiā qͣntum ī nobis oꝑa bona omnia facit. De quo Iſa. xxvi. Oīa oꝑa noſtra oꝑatus es dn̄e. Ideo apl̓us.i. Corin. xij. Diuiſiones oꝑationū ſunt. idē aūt deus qui oꝑatur omnia in omnibꝰ. noli ergo gloriari de oꝑbꝰ tibi aſſcribendo. quia ſcribit̉ Phil̓. ij. Deus oꝑat̉ in nob̓ velle et ꝑficere. Secūdo eſt vbiqꝫ ꝑ potē tiam. qꝛ ꝑ potentiā ſuā in nobis bona oꝑa tur: ⁊ oꝑata cuſtodit. pͣs. cxxvi. Niſi dn̄s cuſtodierit ciuita. ⁊cͣ. Nō aliqn̄ a bono oꝑe

De Epiphania diſtrahit̉ ꝑ aduerſitatē ſeuientē. aliquando ꝑ ꝓſperitatē blandiētē. In vtroqꝫ ſta tu dn̄s cuſtodit. De quo yſa. xxi. Cuſtos quid laboras de nocte aduerſitatis. cuſtos qͥd de nocte. Et ponit̉ ibi nox qꝛ eſt aduer ſitas ꝑmiſſa a d̓o. ⁊ immiſſa a diabolo. In qͣlibet iſtarū ip̄e cuſtodit. ⁊ nō eſt tantu cu ſtos in nocte aduerſitatis. ſed etiā in die ſi ue mane ꝓſꝑitatis. Ideo ſubdit. Si q̄ritꝭ querite.ſ. auxiliū a me. ꝯuertimi.ſ. a pecca tis et venite ad me.ſ. inuocandū. Tercio eſt vbiqꝫ ꝑ p̄ſentiā. inqͣntuꝫ.ſ. om̄ia ꝯgno ſcit. de quo ad Hebre. iiij. Nō eſt vlla cre atura inuiſibilis in cōſpectu eius. oīa autē nuda ⁊ aꝑta ſunt oculis eius. iō Doecius de ꝯſolatōe. Magna eſt nobis indicta neceſſitas ꝓbitatis. cū omnia agamꝰ an̄ ocu los iudicis cuncta cernentis. Eccī. xxiij. Oculi dn̄i lucidiores ſole circūſpiciētes omnes vias nr̄as. Idcirco tu adulter vel adultera aūt fur noli dicere. qͥs me videt. ꝓuer. xv. In omni loco oculi dn̄i ꝯtēplan tur bonos et malos. bonos ad p̄mianduꝫ. malos ad puniendū. Scd̓o p̄t queri v̓bi eſt deus localiter. Pōt rn̄deri ꝙ ī mūdo ꝑ incarnatōem aſſumptā. licet an̄ incar natōem nō eſſet in loco cū eſſet inuiſibilis incircūſcriptibilis. ꝑ naturā tn̄ aſſumptā hodie cepit eſſe in mūdo. qͥ prius videbat̉ eſſe in celo. Olim em̄ erat in celo ꝑ miſeri cordiā purā et ꝯſolatōem verā. pͣs. xxxv. Dn̄e in celo miſericordia tua. In mundo aūt ꝑ penā iuſticie. De quo ſubdit. Iuſti cia tua ſicut mōtes dei. iudicia tua ſic̄ abiſ ſus multa. Poſt incarnatiōem aūt ē adeo miſericordia dei multiplicata in mūdo ꝙ etiā ſaluat aīales brutales ⁊ carnales. id ē peccatores malos. pͣs. xxxv. Hoīes ⁊ iumenta ſaluabis dn̄e. hoīes.i. bonos. iumē ta.i. peccatores magnos. Tercio p̄t q̄ ri vbi eſt ſingulariter. Ad qd̓ p̄t reſponderi in humana natura ꝑ vnionē. Iohan.i. Uerbū caro factū eſt ⁊ habitabit in nob̓. i. in terra humane nature. ex qͣ vniōe faciꝰ eſt frater nr̄. Hebre. ij. Non ꝯfundit̉ nos vocare fratres ſuos dicēs Narrabo nomē tuū fratribꝰ meis. Et hͦ ſtat nobis ad ma gnam nobilitatē: ſecuritatē ⁊ iocunditatē Primo ad nobilitatē. qꝛ nobiliores ange lis facti ſumus. ex eo ꝙ nobiſcū et nō cuꝫ eis ꝑentelā ꝯtraxit. Hebre. ij. Nuſqͣꝫ angelos app̄hendit ſed ſemē abrae. Secū do ad magnā ſecuritatē in iudicio. qꝛ videbimꝰ frēm noſtrū eſſe iudicē vniuerſorum ideo nō dicit̉. Datū eſt iudiciū filio dei. ſꝫ filio hoīs. qꝛ in forma hoīs apparebit ⁊ ſen tētiā ꝓnūciabit. Iob. v. Poteſtatē dedit ei iudiciū facere. qꝛ filius hoīs eſt. Tercō ad magnā iocunditatē in regno. Ioh̓. xvij. Hec eſt vita eterna ut ꝯgnoſcāt te ſolum verū deum. et ihm̄ xp̄m quem miſiſti ī in carnatōeꝫ. Dern̄. Plenū erit omni gaudio videre hoīem et hominis cōditorē Quarto queri p̄t. vbi ē ſpecialiter. Ad qd̓ p̄t reſponderi in bethleem. Nā hͦ magi in ſua interrogatōne ſpecialiter intendebant ſcire.ſ. locū ſpecialem in quo natus maneret. Et ideo iudei interrogati dixerūt. in bethleem iude. ſic em̄ ſcriptū eſt ꝑ ꝓphetā ⁊c̄. Ex quo notat̉ ꝑuerſitas et cecitas iude orū qui alijs locū demōſtrauerūt vel denū ciauerūt. ⁊ ip̄i ad eū adorandū minime ꝑ rexerunt. Ideo aug. Iudei interrogati de ſcripturis ſanctis fuerūt ꝑati ad legendū ceci ad intelligendū. duxi ad credendū. Quinto p̄t queri vbi eſt ſpūaliter. Ad qd̓ rn̄deri p̄t ꝙ in iuſtis ꝑ gr̄am. Iohā. xiiij. Si qͥs diligit me ad eū veniemus ⁊ manſionē apud eū faciemus. Et dicit notāter veniemus in plurali. qꝛ veniet pr̄ nr̄am in firmitatē roborādo. Philip. iiij. Oīa poſ ſum in eo qͥ me ꝯfortat.ſ. ad bonū oꝑandū ⁊ malo reſiſtēdū. Ephe. vi. Cōſortamini in dn̄o et in potētia virtutis eius. Ueniet filius nr̄am ignorantiā illuminādo ut cognoſcamus faciē dei. Ioh.i. Illumīat om nem hoīem veniētē in hūc mundū. ij. Da ralipo. xx. Cū ignoramꝰ quid agere debea mus hͦ ſolū reſidui habemꝰ ut oculos nr̄os ad te dixigamus. Ueniet ſpūſſanctus. De quo Lu. xij. Ignē veni mittere in terram. quid volo niſi ut ardeat. Sexto p̄t q̄ri

XXXIX. Sermo. vbi eſt ſacramentaliter. Ad hoc reſpōdet̉ ſub ſpecie panis et vini. ẜm quem moduꝫ nobiſcū eſt hic in hac vita: et ſemꝑ exit. Math. vl. Ecce ego vobiſcū ſum omnibꝰ diebꝰ vſqꝫ ad ꝯſummatōem ſeculi. Eſt eī nobiſcū in memoria ſue paſſiōis. Lu. xxij. Hoc facite in meā cōmemorationē. Eſt nobiſcū ſacramentaliter in medicamentū noſtre curatōis. Eccī. xxxviij. Altiſſimul de terra creauit medicinā: et vix prudens non abhorrebit illā. Eſt nobiſcū ſacramē taliter in viaticū noſtre ꝑegrinatōis. Et di citur viaticū. quia debet dari ex hac vita migrantibus. ut ſecurius ⁊ fortius ꝑgant ne in via deficiāt. Marci. viij. Si dimiſe ro eos ieiunos deficiēt in via Figurat̉. iij Reg. xix. Helias ꝯmedit de pane ſubcine ricio et ꝯfortatus ambulauit ad montē d̓i Oreb. Spūaliter ſic xp̄i corpus de cineribus noſtre mortalitatis aſſumptū confortat hoīem in via pn̄tis vite quouſqꝫ ve niet ad montē dei.i. ad regnū celorū. Iob. vi. Qui manducat hunc panē viuet in eternum Dixi ſcd̓o ſubiungit̉ eoꝝ inqͥſitōis ratio cū ſubdit. Uidimus ſtellā eiuſ in oriēte. Sed diceres. quare xp̄us voluit natiuitatem ſuā ꝑ ſtellā et nō ꝑ aliam creaturā manifeſtare. Rn̄detur primo ut ſuā natiuitatē xp̄us puriſſimā demonſtraret. ſtella em̄ puriſſimuꝫ corpus eſt. Et ſic eius natiuitas pura ex parte matris. Un̄ canit eccleſia. Sicut ſidus radiū paxit ꝟ go filiū pariforma. neqꝫ ſidus radio neqꝫ virgo filio ſit corrupta. Item ex ꝑte ꝓlis. Iob. xv. Stelle nō ſunt mūde in ꝯſpectu eius. Ratio qꝛ eſt cādor lucis eterne et ſpe culum ſine macula. Sap̄. vij. Secundo vt incarnatōis miſteriū inſinuaret. Nam ſtella habet lumē a ſole. Et qꝛ ſolem inſpicere nō ſufficimus eius radiū in ſtellis vi demus. Et ſic deitatē in ſe cōſpicere n̄ poſ ſumus. Iohā.i. Deum nemo vidit vnqͣꝫ Ratio. i. ad Thimo. vi. Inhabitat luceꝫ inacceſſibilē. Ideo induit corpus terrenu ut lumen diuinitatis in humano corpore videremus. ut lux ſolis videt̉ in ſidere. ⁊ ſic lux diuinitatis in humanitate. Augꝰ. exponens illud Ioh̓. xiiij. Ego ſum via di cit. Xp̄s in humanitate factus eſt nobis via ad ſuā diuinitatē. Ideo dicit Apoca. vlti. Ego ſū ſtella ſplendida ⁊ matutina. Tercio ut lingua celi teſtimoniū ſibi ꝑhiberet. Eſt enim quadruplex lingua que teſtīo nium ꝑhibuit de xp̄o. Prima diuīa. Luc̄. iij. et Math. xvij. Uox patris audita eſt. hic eſt filius meus dilectus. Secunda ē lingua humana.ſ. ꝓphetaꝝ natiuitatē xp̄i p̄dicentiū. ut Iſaie. vij. ca. Ecce virgo cō cipiet et pariet filiū. Et Hiere. xxxi. Nouum faciet dn̄s ſuꝑ terram. mulier circūdabit virū. Ideo actu. x. Huic omnes ꝓphete teſtimoniū ꝑhibent. Tercia eſt lingua angeloꝝ. Luce. ij. Annūcio vobis gau diū magnū quod exit omni ppl̓o. quia ho die natus eſt ſaluator xp̄us dn̄s in ciuitate dauid. Quarta celeſtis. de qua Augꝰ. Quid erat illa ſtella niſi lingua celeſtis mi rifica que enarraret gloriā dei que inuitatū ꝟgīs partū inuſitato clamore. inuſitato fulgore clamaret. iuxta illud p̄s. xviij. Celi enarraut gloriā dei. Moraliter de vita no ſtra. ſic quattuor lingue ſpūales dant teſti moniū de homine ut ſit ſpūaliter natus cū xp̄o. Prima lingua eſt diuina.i. obedientia inſpiratōis dei. pſal. lxxxiiij. Audiam quid loquat̉ in me dominus deus. Gre. in mora. Locutionē dei audire eſt inſpira tionē mente conciꝑe. Quia dicit Augu. de triplici habitaculo dei. Allocutio eſt oc culta inſpiratio. qua mentibꝰ ſuam veritatem et voluntatē inuiſibiliter oſtēdit. Cāticorum. ij. Dilectus meus loquit̉ mihi. ſurge ꝓpera amica mea. ſurge.ſ. a peccatis ꝓpera.ſ. ꝑ bonam voluntatē et oꝑatōnem Ideo pͣs. lxxxiiij. Loquet̉ pacē in plebeꝫ ſuam in his qui ꝯuertunt̉ ad cor.i. ad mē tem. Secunda lingua eſt angelica.ſ. pura conſcientia. que generat mentis leticiam. Seneca. Nunqͣꝫ naſcitur vera leticia niſi ex pura cōſcientia. ij. Corin.i. Gloria noſtra hec eſt teſtimonium ꝯſcientie noſtre. Nā ſic̄ lingua angelica ānūciauit gaudiū

De Epiphania natiuitatis. Et ſic cōſcientia bona ut dicit Hugo de bono ꝯſcientie. Dona ꝯſcientia eſt titulus religionis. templū ſalomonis. ager benedictōis. ortus deliciaꝝ. gaudiū angeloꝝ. Tercia lingua eſt celeſtis.i. bona vita ⁊ celeſtis ꝯuerſatio. dicendo cū apl̓o ad Philippen̄. iij. Conuerſatio nr̄a in celis eſt.ſ. celeſtia cogitando. Sap̄. v. Cogitatio eoꝝ apud altiſſimū. Item celeſtia loquendo.i. Petri. iiij. Si quis loquit̉ qua ſi ſermones dei.ſ. loqͣtur. Item celeſtia o perando. Gal̓. vi. Oꝑemur bonū ad oēs. i. Petri. ij. Cōuerſatōem vr̄am inter gen tes habentes bonā. Dicit em̄ phūs. Qua lis vnuſquiſqꝫ eſt talia loquit̉ meditat̉ et oꝑatur. Ideo apl̓us ad Gala. vi. Opus ſuum ꝓbet vnuſquiſqꝫ. quia ſaluator Iobā. x. dixit. Opera que facio teſtimoniū ꝑ hibent de me. ⁊ ſic etiā de nobis. Ioh̓. viij Si filij abrae eſtis oꝑa abrae facite. Quar ta eſt lingua humana. Illa dꝫ ꝑhibere de nobis teſtimoniū. ⁊ eſt bona fama. De qͣ i. Thimo. iij. Oportet habere teſtimoniū bonū ab his qui foris ſunt.i. bonam famā Dicit enim Augꝰ. de cōmuni vita clericoꝝ. Cōſcientia neceſſaria eſt ꝓpter noſbo na fama ꝓpter ꝓximos. Ideo eccī. xli. Cu ram habe de bono noīe. ꝓuer. xxij. Meliuſ eſt nomen bonū qͣꝫ diuitie multe. eo ꝙ dic̄ ſanctꝰ Tho. in ſcd̓a ſcd̓e. q. lxij. ar. ij. In ter res tꝑales maximū bonum eſt bona fa ma. Ideo augꝰ. et habet̉ in cano. xij. q. i. c. Nolo. Qui ꝯſcientie ꝯfidit ⁊ famā negligit crudel̓ eſt. ꝓpter quod dicit apl̓s Ro. xij. Prouidentes bona nō tantū corā deo ſed et corā omnibꝰ hoībus.ſ. ꝓpter bonam famā ⁊ vitare ſcandalū. Dixi tercio in ſecunda diuiſione. ꝙ ꝯmendant̉ iſti magia reuerētia debite ſubiectōis. qꝛ venerunt obſequiū ei impendere.ſ. adorare eū. Dic̄ Leo papa. Reges em̄ exant et tn̄ pueꝝ venerant̉ in faſcia. et diuites. et tn̄ pauꝑculo genu flectunt. ſapientes erāt. ⁊ tn̄ infantē adorant nondū verba ꝓferentē. Et iō dixerunt. Uidimus ſtellā eius in oriēte ⁊ ve nimus cū muneribꝰ adorare eū. ut impleretur illud Iſa. lx. Ueniēt ad te qui detrahebant tibi ⁊ adorabūt veſtigia pedū tuoꝝ pͣs. lxxi. Adorabūt eū omnes reges terre omnes gentes ſeruiēt ei. Idcirco nō retra hat te ſublimitas honoris ab impenſione obſequij. Nam ſi reges adorāt quid hodie debet facere ppl̓us popularis. Si adorat̉ inuolutus faſcia. nōne adorādus eſt ſublimatus in gloria. Si adorat̉ vagiēs in cu nabilis. nōne adorādus eſt nūc regnās in celis. Si adorat̉ anguſtatus in diuerſorio nōne adorādus eſt qui vēturus eſt iudica re in iudicio. Magi ergo nato puero humiliter genuflectere nō verent̉. nec ip̄os re galis dignitas retraxit. Unde ad lr̄aꝫ illd̓ ſalutare ꝯſiliū ꝯẜuauerūt. pͣs. ij. Et nūc re ges intelligite: erudiminiqui iudicatꝭ terram. Seruite dn̄o in timore ⁊ exultate ei cum tremore. Sermo XL. Ad idem. Ntrates domu inuenerunt puerū cū maria matre eius. et ꝓcidentes adorauer̄t enm: ⁊ aꝑtis theſauris ſuis obtuler̄t ei mu nera aurū thus et mirrā. Math. ij. In verbis p̄miſſis duo innuunt̉. Prīo pueri leta inuentio. Secūdo muneꝝ ꝓna ob latio. Primū ibi. Et intrātes domū inue nerunt puerū ⁊cͣ. ſcd̓m ibi. et aꝑtis theſauris ſuis. De primo dicit. intrātes domū. Dicit Simon de caſſia. nullo ſuppellecti li ornatā. nō fuerūt ſedilia. tapecia. puluīa ria: hanc domū decorātia. Augꝰ. Inuene runt puerū quātitate paruū. fandi impotē tem. alieni oꝑis indigentē. Et nulla ab hu mana infantia generoſitate diſcretū. quia ſicut ſtella eius diuinitatē oſtendebat. ita eius verā humanitatē p̄tendebat. Cū ma ria matre eius. Criſo. Nō dyademate coronatā: aut in lecto aureo recumbentē. ſed vix tunicā habentē vnam. non ad ornatuꝫ corꝑis ſed ad tegumentū nuditatis. qualē habere poterat vxor carpentarij ꝑegre cōſtituta. Et forte virgo maria aduentū ma goꝝ p̄ſciuerat ut dum eſſent ante tuguriuꝫ 3

XL. Sermo. reſpiciens extra et intuēs magne potentie viros ut aliqui volūt. et tulit puerū de cunis.i. de p̄ſepio. ⁊ poſuit inter brachia: et collocans in gremio ut puer decēter iaceret. Et ip̄a ſe matrē pueri oſtēderet. Magi autē viſo puero lumine fidei illuminati ſunt. et crediderūt illum puerū quem cū tanta ſollicitudine querebāt: ⁊ quē ſtella ānunciauerat. nec ab hac fide eos matris pauꝑtas. nec pueri imbecillitas retraxerat hec Rabanus. Sed quare ibi nō inuenerunt ioſeph ſicut paſtores inuenerūt. Reſpondet̉ ẜm eundē ꝙ diuina diſpoſitōe factum eſt ut illa hora ioſeph abſens eſſet. ne pater pueri crederet̉ a gentibꝰ ī fide no uellis. Ideo dicit. Inuenerūt pueꝝ cū ma ria matre eius. Hec eſt felix illa mater ſine qua ihūs non concipit̉ nec naſcit̉. Lu. ij. Impleti ſunt dies marie ut pareret. et peperit filiū ſuum primogenitū. Nec miꝝ quia ip̄a eſt flos puritatis. Iſa. xi. Egredi etur virga de radice ieſſe et flos eius de ra dice aſcendet Hec eſt benedicta mater ſine qua ihūs non inuenit. Luce. ij. Sicut hic inuenerūt infantē cū maria matre eiuſ Nec mirū: quia ip̄a eſt veritatis via. Eccl̓iaſtici. xxiiij. Trāſite ad me omnes qͥ cō cupiſcitis me. et a generatōibꝰ meis adim plemini. Ip̄a eſt mater ſine qua ihūs non crucifigit. Ioha. xix. Stabat iuxta crucē ihū mater eius. Nec miꝝ. quia ip̄a ē ma tex pietatis. Ideo crucifixa erat in anima. Luce. ij. Et tuā ip̄ius animam ꝑtrāſibit gladius doloris. Fuit ergo ſocia paſſioniſ filij. quia vera mater ⁊ tota mater Mec ē mater ſine qua ihūs ad nuptias nō vocat̉ Ioh̓. ij. Nuptie facte ſunt in cana galilee. Nec miꝝ qꝛ ip̄a eſt thalamus pudicicie. pͣs. xviij. Ip̄e tanqͣꝫ ſponſus ꝓcedens de thalamo ſuo. Ip̄a eſt mater ſine qua ſpūs ſanctus nō dat̉. Actuū.i. Erāt omnes ꝑ ſe uerantes in oratōe cū mulieribꝰ et maria matre ihū. Nec miꝝ. quia ip̄a eſt aqͣductꝰ gratie. Eccī. xxiiij. Sicut aqueductꝰ exiui de ꝑadiſo. ꝑ ip̄am enim gratia dat̉ ⁊ gratia impetrat. Ideo canit eccleſia. Maria mater gratie mater miſericordie. ⁊ Luc̄. i. Inueniſti em̄ gratiā apud dn̄m. nos ꝑdidimꝰ: ip̄a inuenit. Eccī. xxiiij. In me omnis gratia vie ⁊ veritatis. Dern̄. Si qͥd ī nobis eſt gratie ex ea nouimꝰ redūdare. ideo gratia ſpūſſancti ſine ea non dat̉. Iō ſancti magi inuenerūt pueꝝ cū maria mr̄e eius. Nota ſancti magi qͣttuor modis ſe habuerūt. Primo inuenerūt. ſcd̓o ado rauerūt. tercio honorauerūt. quarto bono ratū cuſtodierūt. Primo ergo ip̄m q̄rentes inuenerūt. Ratio prīa. qꝛ ip̄m queſierūt eo ſtudio. ſecūdo eo modo. tercio eo or dine. quarto eo fine. Primoqueſierūt eo ſtudio quo debuerūt. Nam ſtudiū eoꝝ fuit triplex. Primo in ꝑſcrutādo. qꝛ dili genter ſcripturā ꝓphete Dalaā ꝑſcrutati fuerūt. ⁊ ibi inuenerūt ꝙ in ortu xp̄i ſtella oriri debebat Nume. xxiiij. Oriet̉ ſtella ex iacob et ꝯſurgēt virga de iſrl̓. Spūaliter: ⁊ ſic nos ſi volumus eum inuenire oꝑtet nos habere ſtudiū ad ſacrā ſcripturā. Io han. v. Scrutamī ſcripturas in qͥbus pu tatis habere vitā eternā. ille teſtimoniū ꝑ hibent de me. Dicit nāqꝫ dyo. in li. celeſtꝭ iexarchie. Impoſſibile eſt nobis lucere di uinū radiū niſi ſub velamine ſcripturaꝝ. Ideo gre. ſuꝑ Ezech. Omnes qui viam vite deſiderant verba vite audire debent. i. ſcripturā ſacrā. Ratio ſancti tho. ꝑte. i. q. i. ar. ix. Maior ꝯgnitio nō habet̉ d̓ deo in hac vita niſi ī ſacra ſcriptura. Ad hanc adhibuerūt ſtudiū. ⁊ ſic eū inuenerūt. Se cundum ſtudiū in vigilando. qꝛ ſuꝑ mon tem victorialē aſcenderūt. aſcēdentes ſoli cite ibidē vigilabant. Et ſic nos qꝛ ſcribit̉ ꝓuer. viij. Qui mane vigilauerit ad me inuenient me. Terciū ſtudiū habuerūt in orādo. qꝛ in dicto mōte ꝓ ip̄ius ſtelle apparitōe orabant. et ideo meruerūt exaudi ri. Et ſic nobis nō ſufficit vigilia ſi nō aſ ſit oratio deuota.i. Petri. iiij. Eſtote prudentes et vigilate in orōibus. qꝛ ſcribitur Marci. xi. Amē dico vobis qͥdquid oran tes petieritis credite ⁊ accipietꝭ ⁊ eueniēt vobis. Ideo apoſtolus. i. Cori. xvi. Frēs

De Epiphania vigilate et ſtate in fide. Et ſic ip̄i. Secundo queſierūt eo modoquo debuerunt. qꝛ queſierūt eū fortiter ſapiēter ⁊ dulciter Primo queſierūt eū fortiter. ut nec labore itineris nec tribulatōe regis. nec amiſſi on ſideris aliqͣtenus frangerent̉. ſed viri lem aīm hn̄tes. Et ſic nos vixiles eſſe debemus. Iuxta illud pͣs. xxx. Uiriliter agite: ⁊ ꝯfortet̉ cor vr̄m. Ephe. vi. Cōfortami in dn̄o ⁊ in potētia ꝟtutis eius. Et ſic ip̄i nō timētes tirannū herodē Mat. x. Noli te timere eos qͥ occidūt corpus. Criẜ. Ad huc eū nō viderunt ⁊ iā parati ꝓ eo mori erant. Scd̓o q̄ſierūt eū ſapiēter: ut nec herodis aſtutia deciꝑent̉. Tercio dulciter vt nec berodis ꝓmiſſionibꝰ alicerent̉. O qͣꝫ pauci ſunt qͥ q̄runt deuꝫ fortiter. ut non frangāt̉ a mūdi aduerſitatibꝰ. ſed in tribulatōe et ꝑſecutiōe ꝓpter verbū aliqn̄ ſcāda liſant̉. Pauciores ꝟo ſunt qͥ q̄runt ſapiē ter ut non decipiant̉ a diaboli calliditate. De quo apl̓us Corī. xi. Timeo em̄ ne ſic̄ ſerpens ſeduxit euā aſtutia ſua. ita corrū pant̉ ſenſus vr̄i. Pauciſſimi ſunt qͥ q̄rūt dulciter ut nō illiciant̉ a carnis voluptate. Iaco. i. Unuſquiſqꝫ temptat̉ a ꝯcupiſcētia ſua abſtractus ⁊ illectus. Tercio q̄ ſierūt eo ordine quo debuerūt. Prīo q̄ſie runt ꝑ partē ſenſualē.ſ. ꝑ ſtellā. deinde ꝑ ꝑtem rōnalem.i. ꝓphetā. Tercio ꝑ partē intellectualē. In hͦ inſtruimur ſi dn̄m q̄re re volumus: incipiamus ab infimo ſtatu hūilitatis. Luce. xiiij. Recūbe in loco nouiſſimo. Deinde ꝑgamus ad mediū ꝟtutis. pͣs. lxxxiij. Ibunt de ꝟtute in ꝟtutē. Ultimo ꝑueniamꝰ ad ſummū ꝯtēplatōis vt poſſimus dicere cū ꝓpheta. Suꝑ excel ſa ſtatuēs me. pͣs. xvij. vſqꝫ implebit̉ illd̓ apl̓i. ij. Corin. iij. Reuelata facie gloriā domini ſpeculātes. In eandē imaginē tranſformamur. de claritate ī claritatē. Iſte tri plex gradus tangit̉ Gen̄. xxvi. Ibat yſa ac ꝓficiens.ſ. ꝑ viam hūilitatis atqꝫ ſuc creſcens.ſ. ꝑ viā ꝟtutis. donec magnꝰ vehementer effectus eſt.ſ. ꝑ viā ſumme ꝯtē platōis. Quarto queſierūt eū eo fine qͦ debuerunt.ſ. ut ip̄m honorarēt: adorarēt ⁊ dotarent. honorarēt in corꝑis ꝓſtratione. adorarēt cū mētis deuotōe. dotarēt cuꝫ muneꝝ largitōe. Nam omne qd̓ habuer̄t ſibi obtulerūt. Primo corpꝰ cū d̓r. ꝓcidē tes. Ecce humilitas in nobilibꝰ regibus ⁊ diuitibꝰ. quod eſt raꝝ ꝙ nobiles ⁊ diuiteſ ſint humiles. ſed magis pauꝑes ⁊ ppl̓areſ Un̄ hͦ orit̉. Rn̄det Henricus de haſſia. Drimo ex ſuꝑbia. Aug. Uermis diuitia rum ſuꝑbia. difficile eſt et rarū ꝙ nō ſit ſu ꝑbus qui diues ē. Scd̓a cauſa eſt ne ma culent veſtes p̄cioſas. plus honorāt veſtes qͣꝫ deū. nō cogitātes ꝙ deus pater nō peꝑ cit filio ſuo ſed ꝓ nobis oībꝰ tradidit illū. Et implebit̉ in eis illud yſa. iij. In illa die auferet dn̄s ornamentū ⁊ ꝓ ornatu exit ig nominia. Tercia cauſa ne nimis fatigarēt corꝑa delicate nutrita. non attēdentes qd̓ dixit dn̄s Iſa. l. Corpus meū dedi ꝑcutiē tibus et genas meas vellētibꝰ. faciē meā n̄ auerti ab increpantibꝰ ⁊ ꝯſpuētibꝰ in me. Et ꝙ cecidit in faciē ſuā orādo. Luce. xxij. ⁊ ꝙ inclinato capite tradidit ſpiritū. Luce xxiij. Ideo docet apl̓us Ro. xij. Obſecro vos ut exhibeatis corꝑa vr̄a hoſtiā viuuentem deo placentē. Sed heu aliqͥ ita ſe ligauerunt. ꝙ neqꝫ genua corā ſacramēto flec tere pn̄t. veniet aliqn̄ ꝙ tales oꝑtet flectere genū corā ſpiculatore. Et finaliter dicet̉) eis illud Mat. xxij. Ligatis manibꝰ ⁊ pedi bus ꝓijcite in tenebras exteriores. iō apl̓s ad Philip. ij. In noīe dn̄i ihū om̄e genu flectat̉. Scd̓o obtulerūt aīam cū d̓r adora uerūt. ⁊ ſic nos. Ioh. iiij. Ueri adoratoreſ adorabūt pr̄em in ſpū et ꝟitate.i. Corint. xiiij. Orabo ſpū orabo ⁊ mēte pſallam ſpū pſallam ⁊ mēte. Tercio obtulerūt res tꝑa les. cū d̓r. aꝑtis theſauris ſuis. Et ſic nos ꝓuer. iij. Honora dn̄m de tua ſubſtantia. Dixi ſcd̓o inuentū adorauerūt: cū d̓r. ⁊ ꝓcidētes adorauerūt eū.ſ. adoratōne la trie. Eſt aūt latria cultus ſoli deo debitus De quo deutro. vi. Dn̄m deū tuū adorab̓ ⁊ illi ſoli ſeruies. In qͥbꝰ ꝟbis exprimitur trinitas ꝑſonaꝝ. dn̄m.ſ. pr̄em. deū.ſ. filiū.

XL. Sermo. tuū.ſ. ſpm̄ ſctm̄ Nota adoratio ē triplex Una eſt q̄ debet̉ ſoli creatori. Et d̓r grece latria. ſcd̓a que debet̉ creature. et d̓r dulia. que tn̄ eſt duplex. Un̄ q̄dā eſt dulia ſimplex qͦadorant̉ hoīes. Alia yꝑdulia.i. ſuꝑi or dulia. qua adorat̉ caro xp̄i ⁊ crux eius. carnem xp̄i adoramus ꝓfitēdo ꝙ ip̄a ē cā materialis nr̄e redemptōis. Nam ꝑ ipſaꝫ redemit nos xp̄s exponendo eā paſſioni. Unde ad ephe. ij. Soluēs inimicicias in carne ſua. Itē ꝓfitendo ꝙ ip̄a ſit viuifica trix aīaꝝ noſtraꝝ. Ioh̓. vi. Niſi māducaueritꝭ carnē filij hoīs nō hēbitis vitā in vo bis. qm̄ ip̄a cōfert et auget gl̓iam ſi digne recipiat̉ in ſacramento altaris. Iohā. vi. Panis quē ego dabo caro mea eſt ꝓ mū di vita. qͥ māducat hūc panē viuet in eter num. Attn̄ notandū. dicit em̄ Aug. de ciui tate dei. li. x. c. i. ꝙ caro xp̄i dupliciter cōſiderat̉. Uno mō ꝑ ſe. alio mō ꝑ accidens Per ſe ꝯſiderata capit̉ ꝓ ꝑte materiali il lius hūanitatis: q̄ ꝑs diſtinguit̉ ꝯtra animam. Et ſic nō ē adorāda adoratōe latrie cū ſit creatura nullā habēs relatōem ad di uinū ſuppoſitū ẜm ſe ꝯſiderata ſed adorati one ꝑdulie. Alio mō ꝯſiderat̉ ꝑ accidēs vicꝫ ꝓut eſt ypoſtaſis diuine nature. nō ut carnē nudā ꝯſiderātes. ſꝫ ut vnitā deitati in vnitate ypoſtaſis dei ꝟbi duabꝰ naturiſ reductis. Item ypoſtaſis dicit̉ qͣſi ſubſtāſ vel ſubſiſtēs. ⁊ poīt̉ ꝓ materia prima. Et greci ypoſtaſim vocāt ꝑſonam vt ꝙ ſunt tres ypoſtaſes in diuinis.i. tres perſone. hec katholicon. Et ẜm beatū tho. ꝑte. iij. ꝙ xxv. ar. ij. Adorare carnē xp̄i nihil aliud ē qͣꝫ adorare ꝟbū incarnatuꝫ. Et ſic adorat̉ adoratōe latrie. Et hͦ eſt qd̓ dicit Aug. ſu per iohannē. tractās illud Ioh̓. xiiij. Nō turbet̉ cor vr̄m: dicēs. Ego dn̄icā carneꝫ immo ꝑfectā xp̄i humanitatē ideo adoro ꝙ a diuinitate ſuſcepta ⁊ hūanitati vnita eſt. Et ſic adoratiōe latrie adorat̉ verꝰ deus et verus homo. Sed beata virgo adorat̉ ado ratōe yꝑdulie nō latrie. Damaſcenꝰ li. iiij Quia honor qͥ eſt ad beatā virginē reduci tur ad deū qͥ ex ip̄a incarnatus ē. Sil̓r cru cem xp̄i adoramus in qua xp̄us pepēdit a doratōne yꝑdulie. licet nō hꝫ formā ſeu figurā crucis. ſed eo ꝙ ſit inſtrumentū nr̄e redēptōis in qͣ redēptor nr̄ oꝑatus ē nr̄aꝫ ſalutē. Alias ꝟo cruces adoramus rōe figure. in eo ꝙ ſignificāt xp̄m crucifixū ī ta li forma. nō enim adoramus formā. ut di cit Damaſ. in li. iiij. ca. iij. ſed tipū crucis. Unde ſi tipꝰ ſoluit̉ nō ē adoratio fienda. Sctūs tho. ꝟo ꝑte. iij. q. xxv. ar. ij. di cit ꝙ crux xp̄i in qͣ xp̄s crucifixꝰ eſt dupli citer eſt a nob̓ venerāda. Uno mō ꝓut no bis repn̄tat figurā xp̄i extēſam in ea. Alio mō ex ꝯtactu ad mēbra xp̄i ⁊ ex hͦ ꝙ ſang uine eius ꝑfuſa. vtroqꝫ mō adorat̉ adora tōe latrie. Et ꝓpter hͦ crucē alloqͥmur ⁊ de p̄camur. Tuā crucē adoramꝰ dn̄e. Si ve ro loqͥmur de effigie crucꝭ xp̄i ꝓut ē in alia materia. puta lapidis vel ligni. auri vel ar gēti. ſic venerāt̉ cruceꝫ ut imaginē xp̄i. Et dicit ibidē ſanc. tho. ar. iij. ꝙ oīs imago ē venerāda ſicut illud cuiꝰ eſt imago. Cū ex go xp̄s adoret̉ adoratōe latrie ꝯſeq̄ns ē ꝙ eiꝰ imago ſit adorāda adoratōe latrie. ima gines ꝟo ſctōꝝ adoramus nō in ordine ad ſe. ſꝫ in ordine ad ſignatū.ſ. ad ſanctos. Sꝫ d. imagines fieri ꝓhibitū ē. Exo. xx. Nō facies tibi ſculptile neqꝫ omnē ſil̓itu dinē q̄ eſt in celo deſuꝑ ⁊ q̄ in terra deorſū. neqꝫ eoꝝ q̄ ſunt in aqͥs ſub terra. Nō ado rabis. eas neqꝫ coles. Rn̄det damaſce. in iiij. ꝓhibitū eſt facere ſil̓itudīes vel imagines ad adorandū ꝓ dijs. qꝛ tūc ppl̓s iuda icus ꝓnꝰ fuit ad idolatriā ꝓpter exēpla gē tiū cū qͥbꝰ habitabāt. Et qꝛ nondū deꝰ hu manā naturā aſſūpſit. iō figurari nō potuit qꝛ erat incircūſcriptibilis et infigurabilis ſꝫ mō ꝑ miẜicordie ſue viſcera factꝰ ē hō paſſus et crucifixus. gͦ p̄t figurari. Iō dic̄ bonauē. Imaginū introductio in eccīa nō fuit abſqꝫ rōnabili cā. Prīo ꝓpter ſimpli ciū ruditatē ⁊ informatōeꝫ. Sūt em̄ ſimplices qͥ ſcripturā nō pn̄t intelligere. id̓o in hmōi picturꝭ tāqͣꝫ in ſcripturis legunt ge ſta xp̄i et ſctōꝝ. Un̄ gre. et habet̉ de ꝯſec̄. di. iij. ꝑlatū. Qd̓ legētibꝰ ſcriptura. hͦ idi

De Epiphania otis cernētibꝰ p̄ſtat pictura. Scd̓o ꝓpter deuotōis excitatōem. plꝰ em̄ mouēt exempla qͣꝫ ꝟba. et ea q̄ videmꝰ qͣꝫ q̄ audimus Ut ergo moueremur ad deuotōeꝫ ⁊ ꝯpaſ ſionem eccleſia tenet ⁊ ꝑmittit imagines. Tercio ꝓpter memorie labilitateꝫ. qꝛ ea q̄ audiunt̉ facilius obliuioni tradunt̉ qͣꝫ ea q̄ vident̉. vn̄ d̓ ꝯſe. di. iij. c. venerabiles. Uenerabiles imagines xp̄iani nō deos appellant nec ẜuiūt eis ut dijs. neqꝫ ſpem ſalutis ponūt ī eis. neqꝫ ab eis ſpectāt futuruꝫ iudiciū. ſꝫ ad memoriā et recordatōem pri mitiuoꝝ venerant̉ eos. Ideo gre. de ꝯſec̄. di. iij. ꝑlatū dicit. Aliud eſt adorare pictu ram. glo. tanqͣꝫ ſit aliqd̓ diuinū hͦ ꝓhibet̉. Aliud ꝟo eſt ꝑ picture hiſtoriā qͥd ſit ado xandū addiſcere. q. d. ꝓpter hͦ imagīes ſūt inſtitute. vn̄ ꝟſus. Effigiē xp̄i dū tranſis ſꝑ adora. Nō tn̄ effigiē ſed qd̓ deſignat honora. Deati ꝟo magi xp̄m adoratōe latrie adorauerūt. Dicit em̄ aug. in enchiridio. Adoratio latrie ē triplex. cordis: oꝑis ⁊ oris. Prima cordis ẜm aug. ꝯſiſtit in tribꝰ ſ. in dei agnitōe. dilectōe. ⁊ debita ſubiecti one. Et hoc mō eū magi corde adorauer̄t Primo qꝛ eū verū deuꝫ et hoīem ꝟaciter ꝯgnouerūt Scd̓o dulciter amauerunt. ꝓ cuiꝰ amore regna ſua dimiſer̄t. Tercō hu militer ſe ſubiecerūt. Scd̓a adoratio oriſ illa eſt ꝓteſtatio diuīe maieſtatis. ⁊ hꝫ fieri tripliciter.ſ. orādo: laudādo: ⁊ gr̄as agē do. oībꝰ his modis adorauerūt ore. Tercia adoratio eſt oꝑis. illa etiā ꝯſiſtit in tri bus. Primo in genuflectōe. Iſa. xlv. Mi hi curuabit̉ omnē genu. ⁊ ſic ip̄i. qꝛ ꝓcidē tes adorauerūt. Scd̓o in reꝝ oblatione. Deutto. xxvi. Cū intraueris terrā quam dn̄s deus tuꝰ daturus eſt tibi poſſidendā. tolles de cūctis frugibꝰ terre et offeres domino deo tuo. Et ſic ip̄i obtulerūt ei munera. Tercio in ſacrificij immolatōne. et ſic ip̄i incēſum qd̓ deo in ſacrificiū ponitur ſibi dederūt. Quarto adoratū honorauerūt ſ. ꝑ munera que ſibi obtulerūt Nota ꝙ qͣdruplex munus ſibi obtulerunt. Primo munus a corde. qꝛ eum dilexerūt ⁊ in euꝫ crediderūt. Scd̓o munus ab ore. quia ipſum verū deum ⁊ hoīem ꝯfeſſi ſunt. Tercio munꝰ a manu. qꝛ ſibi aurū thus ⁊ mit ram obtulerūt. Quarto munus ab obſeqͥo qꝛ ſe ante eū corꝑe ꝓſtrauerūt. Iſtud qua druplex munus nos ſibi exhibere in honorem debemꝰ. Primo munus a corde. et eſt dilectio. Mat. xxij. Dilige dn̄m deū tuū ex toto corde tuo. Scd̓o munus ab ore. ⁊ eſt laudatio. pͣs. xlix. Sacrificiū laudis ho norificabit me. Tercio munus a manu eſt bona oꝑatio. Eccl̓s. ix. Quodcūqꝫ p̄t ma nus tua oꝑari inſtāter fac. qꝛ nec opꝰ nec ratio eſt apud inferos. Ideo ad Gala. vi. Dū tꝑus habemus oꝑemur bonū. Eccl̓i. iiij. Noli eſſe remiſſus in oꝑibꝰ tuis. Apoc̄. xiiij. Oꝑa eī illoꝝ ſequūt̉ illos. Quar to munus ab obſeqͥo. qd̓ eſt exhibitio ẜui tutis ꝑſonalis.ſ. qn̄ qͥs ſe totū in obſequiū deo mācipat. Un̄ eccī. xlvi. dicit̉ caleph. Semē illius obtinuit hereditatē. ⁊ viderūt oēs filij iſrael ꝙ bonū eſt obſeqͥ ſancto deo. Quinto honoratū cuſtodierūt in hͦ ꝙ ad herodē nō redierūt. nec de pueri inuēti on ſibi nūcios trāſmiſerūt. nec ꝑ eius cō finia trāſire voluerūt ſed ꝑ aliā viā redie rūt. Sed heu multi ſunt qͥ poſtqͣꝫ xp̄m in ueniūt ip̄m nō cuſtodiūt. qͥdam em̄ eoꝝ ad pctm̄ et ad herodē.i. diabolū redeūt. Tales cū diabolo pactū faciūt. Iſa. xxviij. ꝑcuſſimus fedus cū morte. et cum inferno pactum fecimus. flagellum inundans cuꝫ ꝑtranſierit nō veniet ſuꝑ vos. Sed tales occidunt puerū natum. Hebreo. vi. Rur ſum crucifigentes filium dei. Tales qui ad peccatum redeunt ſunt ſicut ille qui va dit ad carcerem inimici. vel ad viam vbi erit ſpoliatus. qui ſunt brutis inſipientio res: que ad laqueos non redeunt quos ſe mel euaſerunt. Eccleſiaſtes.i. Stultorū in finitus eſt numerus. Alij vero nuncios herodi. id eſt diabolo tranſmittūt. Hi ſūt de quibꝰ ⁊ ſi peccādi deeſt facultas. nō tamē deeſt volūtas mala. Tales vero pͣuis deſiderijs et voluntatibꝰ agitantur. mala vero deſideria et praue voluntates ſunt

XLI. Sermo. quidā nūcij diabolo miſſi. qꝛ dicit Augꝰ. ī li. retractationū. Ex volūtate naſcit̉ peccatū. Oſee. x. Cōfūdet̉ iſrl̓ ī volūtate ſua Nā ſic̄ volūtas bona ē initiū omnis boni ſic ecōuerſo voluntas mala eſt initiū om nis mali et ꝯdemnatōis Ideogre. Sicut enim peccādo ꝑ ſuꝑbiam ⁊ inobedientiam a regione nr̄a.i. ꝑadiſo celeſti receſſimus. ſic penitēdo ꝑ humilitatē et obedientiā re dire debemus ꝑ aliā viam.ſ. penitētie. Sermo XLI. ad idem btulerūt ei munera aurū thus et mirrā. Mat. ij. In ſumma ꝟboꝝ duo tan gunt̉. Primo magoꝝ pia oblatio. ibi. obtulerunt ei munera. Scd̓o muneꝝ denoīa tio. ibi. auꝝ thus ⁊ mirrā. De primo dicit obtulerūt ei munera. Sed diceres. qͣre obtulerūt ei munera. Rn̄detur primo ꝓpter ꝯſuetudinē arabum. qui cū quēpiā adorant munera offerūt. Scd̓o ut oſtēde rent eū eſſe deū qui dixit Exo. xxiij. Non apparebis in ꝯſpectu meo vacuus. id̓o qn̄ apparemus coraꝫ dn̄o: ut audiēdo miſſaꝫ debemus aliqͥd deo offerre. ut habet̉ in canone. de ꝯſe. di. i. omnis. Omnis xp̄ianus ſtudeat ad miſſaꝝ ſolēnia aliquid d̓o offer re.ſ. ſpirituale vel tꝑale munus. qꝛ oblatio eſt duplex.ſ. ſpiritualis et tꝑalis. ut habe tur de cōſe. di. ij. tribus. in fi. Sed hͦ ē cōtra aliquos: qui nec tꝑale nec ſpirituale of ferunt in miſſa. et ſolū p̄ſentiā exhibēt. ⁊ in fra miſſam inutilia loquūt̉. Idcires ſci endū ut oblatōes ſint deo acceptabiles re quirunt̉ plura. Primo ut ꝑſona offerens deo placeat. qꝛ oblatio placere nō pōt. niſi prius homo placeat deo. Un̄ ꝓuerb̓. xv. Uictime impioꝝ abominabiles ſunt dn̄o. vota iuſtoꝝ placabilia. Figurat̉ Gen̄. iiij. Reſpexit dn̄s ad abel ⁊ ad munera eꝰ. Di cit notāter ad abel prius. ⁊ deinde ad munera. Gre. Non placuit abel ex munere ſꝫ munus ex abel. quia ip̄e erat acceptus d̓o per iuſtā vitā et innocentiaꝫ cordis ſui. et ꝓpterea accepta fuerunt eius munera. Iō Eccl̓iaſtici. xxxiiij. Dona iniquoꝝ nō ꝓbat altiſſimus. ut patet de Cayn. Geneẜ. iiij. cuius munera nō acceptauit deꝰ. quia ip̄m ꝓpter iniquitatē ſuam reprobauit. ꝓp ter quod dicit Hiero. et habet̉ in canōe. xx. iiij. q. i. odi. Non ſacrificioꝝ magnitudinē ſed offerentiū merita reſpicit deus. Ideo multoꝝ peccatoꝝ oblatōes ꝓhibet acciꝑe eccleſia. Primo notoꝝ diſſidentiū fratruMath. v. Si offers munus tuū ad altare ⁊ ibi recordatus fueris ⁊cͣ. relinque ibi munus tuū. Secundo opprimentiū pauperes. di. xc. oblatōes. ⁊ de raptoribꝰ. ſuꝑ eo. Tercio vſurarioꝝ. de vſuris. quia in omnibus. Quarto eorū qui ſunt in crimīe no 5 torio ⁊ horrendo ut meretricū. xvij. q. iiij. miror. vbi quidē ꝓhibent̉ oblatōes eoruꝫ qui homines rapiūt ab eccleſia. Quīto ſa crilegorū. xij. q. ij. de viro Sexto excōmu nicatorū et eorū qui ſponte et ſine neceſſitate rebaptiſati ſunt ab hereticis. Hoꝝ oblationes duobꝰ annis nō ſunt recipiende. etiam ſi vere peniteant. de conſe. diſtī. iiij. ⁊ Omnis. Secūdo debet fieri de re bona. Eccl̓iaſtici. xxxv. Noli offerre munera praua. nō em̄ dn̄s ſuſcipiet illa. Ideo. Malachie.i. Si offeratis cecū ad immolandum. nonne malū eſt. ſi offeratis claudū et lāguidū nōne malū eſt. offer illud duci tuo terreno ſi placuerit illi. id eſt non. Propter quod ſubdit in fine capituli. Maledictus doloſus qui habet in grege ſuo maſculum ⁊ immolat debile domīo. Propter qd̓ ſcribitur in cano. xlix. diſtinc. ſacerdotes. in fine. Indignū eſt dare dn̄o quod dedignatur homo Tercio debet fieri de ſub ſtantia ꝓpria. Prouerb̓. iij. Honora dominū de tua ſubſtantia. nō de aliena ⁊ fur to. Iſa. lxi. Ego dominus diligēs iudiciū et odio habens rapinā in holocauſtū. Ma lachie.i. Intuliſtis de rapina munus. nūquid ſuſcipiam illud de manu veſtra. quaſi diceret nō. Unde et Hiero. Sūt quidā qͥ in hoc eſtimāt ſe placere deo eo ꝙ de rapina edificant eccleſias. ⁊ larga teſtamē ta faciūt ⁊ deo offerunt. pauꝑes viduas ⁊

De Epiphania orphanos deprimētes. ſed magis deum ꝓuocant ad iram et remuneratōem vindi cte. Et exclamat dicens. O omnipotēs de us ſi taliū munera acciꝑes: tunc iniquus eſſes cum ip̄is. quod abſit. Tales em̄ volunt participem facere deū eorū iniquitatis et opp̄ſſionis pauperū. ꝓpter qd̓ ſcribi tur in cano. xiiij. q. v. Immolans ex iniquo maculata eſt oblatio. Ideo Malach̓. iij. Erunt domino offerētes in iuſticia ⁊ pla cebit dn̄o. non de rapina. Eccl̓iaſti. xxxiiij Qui offert de rapina pauperū quaſi qͥ vi ctimat filium in conſpectu patris ſui. Id̓o oblatio deo accepta debet fieri de iuſte acqͥſitis. quia habet̉ in canone.i. q. i. Non eſt. Quidquid in ſacrificio dei ex malo acqͥſito offertur non placet deo. ſed ip̄ius iracundiā irritat. Quarto oblatio dꝫ eſſe deuota. pͣs. lxv. Holocauſta medullata oſ feram tibi. Pex medullā que in medio oſ ſium eſt intima vis deuotionis accipit̉. ac ſi d. Licet modicū ſit quod foris offero. ta men hoc modicum intima deuotōe offero Caſſi. in li. collatōnū patꝝ. in collatōe Io hannis abbatis. Melius eſt deuotū in mi noribus qͣꝫ indeuotū in maioribus oꝑibꝰ inueniri. Legit̉ enim. iij. Regū. viij. d̓ ma gna oblatiōe quā fecit rex Salomō ⁊ om nis multitudo filioꝝ iſrael. immolabāt oues et boues abſqꝫ eſtimatōne et numero. que lꝫ eſſꝫ multa et magna magis tamē redde bat eā accepta offerentiū deuotio. Nā ſub iungitur ibi. vtrunqꝫ genū ſalomō in terram defixerat et manus expandebat in celum. in quo cordis deuotio denotat̉. Similiter ⁊ Dauid.i. palipo. xxix. letus fecit oblatōem dicens. Quis ego et quis ppl̓s meus ut poſſimus tibi vniuerſa hec offerre: tua enim hec ſunt omnia. et que de ma nū tua accepimus dedimus tibi. In ſimplicitate cordis mei letus tibi obtuli vniuerſa hec. Et ſubdit de populo dicēs. Dopulū tuum qui hic reꝑtus eſt vidi cum in genti gaudio tibi offerre donaria. et ſubiū git. Domine deus cuſtodi hanc voluntatē cordis eorū. et ſemꝑ in veneratōne tui mens iſta ꝑmaneat. Unde apl̓us. ij. Cor. ix. Unuſquiſqꝫ ꝓut deſtinauit ī corde ſuo nō ex triſticia aut ex neceſſitate. hilarē em̄ datorē diligit deus. nō delectat̉ in aliqua oblatōe facta ſine deuotōe. ꝓpter qd̓ ī vete ri lege multa ſacrificia iuſſa ſūt aſꝑgi oleo in ſignū ꝙ ſine deuotōis aſꝑſione nō ſunt deo grata. quia dicit Gre. Cor et nō ſub ſtantiā penſat deus. nec ꝑpendit qͣntum in eius ſacrificio. ſed ex quanto. ſcꝫ. ex cordis deuotōne. Richar. de miſtico ſomno De uotio eſt feruida mentis in deum dilectio. ⁊ animi dulcedo. Dern̄. Sicut mel in cera ſic deuotio in anima. quia mel indulcorat et ſapidū facit. ⁊ ſic deuotio Et ſic fu it oblatō triū regū Prīo fuit d̓uota. qꝛ ꝓci dētes adorauer̄t Scd̓o fuit de re bona. qꝛ aꝑtꝭ theſauris. qd̓ dicit̉ a theſis qd̓ eſt poſitio et aurū. Et eſt locus vbi ꝯſeruant̉ p̄cioſa quecunqꝫ et maxime auruꝫ. Tercio fuit de re ꝓpria. et notat̉ cum dicit̉ ſuis. nō alienis. Quarto fuit deo placida rōe ip̄orum. quia fuerunt in charitate feruidi. Et ip̄a bona in charitate facta ſunt deo accepta. Auguſt. Habe charitatē et ſac qͥdquid vis et placebis deo. Dixi ſecūdo tangitur munerū eorū denominatio ſeu ſpecificatio. ibi. Aurū thus et mirrā. Sed dice res. quare hec tria obtulerūt ⁊ nō alia mu nera. Ratio aſſignatur lr̄alis ẜm glo. quia arabes in ſua regione abundāt his.ſ. auro thure et mirra. et diuerſiſ generibꝰ aroma tum. et ip̄i talia ꝯſueuerunt offerre. Sed melius dicit̉ ẜm eandē gloſam ꝙ ex inſpi ratōe diuina hoc factū eſt ꝓpter miſticam ſignificationē. quā et ſi tunc magi nō intel ligebant. tamē ut dicit Criſo. Gratia dei hec omnia facere hortabatur. Moraliter. per hos tres reges ſignificantur om̄s electi fideles: qui ſunt in triplici ſtatu. ſcilicet incipientiū: ꝓficientiū: ⁊ ꝑfectorum Dicit enim Gregoriꝰ. xxiiij. moraliū. Ele cti dei ſacre ſcripture teſtimonio reges vo cant̉. qui cūctis motibꝰ et carnis temptati onibus mundi et diaboli non conſentiunt. nec ſuccūbunt. ſed bene preeſſe nouerunt

XLI. Sermo. Unde reges ẜm Iſido. de ſummo bono a recte regēdo vocati ſunt. ideo recte faciendo tenet recte nomen regis. peccādo ve ro amittit. Unde ſubdit ibidē. Rex nunqͣꝫ eris ſi te nō rexeris. Dicit em̄ phis.i. politicoꝝ. Mens rationalis regali dominio regnat et regit appetitū ſenſitiuū ne in ſurgat inordinatus motus ī regno anime contra diuinū honorē. Et ſi inſurgere ceperit ſtatim ꝑ ratōem quaſi ꝑ regalē manum debet cohiberi et cōpeſci. ꝓuerb̓. xx. Rex qui ſedet in ſolio iudicij diſſipat om ne malū intuitu ſuo. Et ſic om̄es debemꝰ eſſe reges. Moeta. Si ratio te rexerit rex es. Si corꝑe ſeruus. Ambro. Rex ē qui re deo corpus ꝓpriū ſubegit. nec eius paſſionibꝰ cet. Canimā ſuam turbari ꝑmiſerit. Et quid ta les debent offerre regi celeſti. Sunt em̄ vt dictū eſt in triplici differentia. Primi in cipientes. illi debēt offerre mirra ꝯtritionis. pſal. l. Sacrificiū deo ſpiritus ꝯtribu latus. Nam ſicut mirra habet amaritudi nem in guſtu. et ſic vera cōtritio habet amaritudinē cordis. Treno. ij. Uelut mare cōtritio tua. dicēdo cū Ezechia rege yſa ie. xxxviij. Recogitabo tibi omnes annos meos ī amaritudine anime mee. Itē mir ra expellit vermes mordentes. ⁊ cauſat qͥ ctem. Et ſic vera cōtritio expellit culpam remordentē. Hieronimꝰ. Nulla culpa delebitur niſi ꝯtritōne deleat̉. Et facit quietem in cōſcientia. Hugo. Peccatoꝝ ſalus tunc incipit cū ꝓ peccatis veraciter ingemiſcūt. Item mirra ſerpentes fugat. et ſic pera contritio diabolū cōtriſtat. De quo Auguſt. Acriores dolores diabolo nō facimus. qͣꝫ cum vulnera peccatoꝝ dolendo ⁊ ꝯfitendo ſanamus. Itē ex mirra ꝯficit̉ vngentū placabile. vnde Iudith. x. Iudith vnxit ſe mirra: ⁊ placuit oloferni. et in oculis omniuꝫ pulcra apparuit. Sic et pera humilitas reddit hominē placabileꝫ deo et angelis eius. Danielis. iij. In ſpiri tu humilitatis et animo contrito domine ſuſcipiamur a te. ut ſic acceptabile fiat ſacrificiū noſtrū. ut inquit venerabilis Deda. Amaritudo cordis mentē purgat. angelos letificat. et deū placat. pͣs. l. Cor con tritū et humiliatū ⁊cͣ. Secundi ſunt ꝓficientes. Illi debēt offerre aurū bone operatōis. Unde Eccl̓iaſtici. xxix. Pone the ſauꝝ tuū in p̄ceptis altiſſimi ⁊ ꝓderit tibi magis qͣꝫ aurum. Nā aurū non liberat in die iudicij. iuxta illud ꝓuerb̓. vi. Non re cipiet ꝓ redemptōe munera. ſed conſerua tio p̄cepti liberabit a damnatōne. Eccl̓iaſtes. viij. Qui cuſtodierit p̄ceptum nō experietur quicqͣꝫ mali. ideo Eccī. iij. Que p̄cepit deus cogita ſemꝑ. Ratio eccī. xxxv. Salutare ſacrificiū eſt attēdere dei māda tis. quia cū alijs ſacrificijs poteſt dānari. ſed nō cum obedientia mandatoꝝ dei. Iō comꝑatur auro. Nam ſicut aurū indulco tat potū Et ſic obſeruatio p̄ceptoꝝ animū Eccl̓i. xxiij. Nil dulcius qͣꝫ reſpicere ī mādatis domini. ꝓpter quod dixit Samuel i. Reg. xv. Nunqͥd vult dn̄s holocauſta ⁊ nō potius ut obediat̉ ſibi. Nā obediētia plus valet qͣꝫ victima. Greg. In victima aliena caro. in obediētia vero ꝓpria offert̉. Item aurum cor letificat. ⁊ ſic obſeruātia mandatoꝝ. Aug. Suauē et iocundā vitā guſtabis ſi p̄cepta dn̄i ſeruabis. Tercij ſunt ꝯtēplantes. hi debent offerre thus deuotiōis. Nam ſicut thus dicit̉ a theos grece quod eſt deus latine. qꝛ in dei ſacrifi cio offert̉ ſiue adoletur. Et ſic ꝯtemplātes debent ſe ſacrificare deo ad modū thuris. perbi gratia. Thus primo in igne poſituꝫ caleſit. Et ſic cor eorū debet primo caleſie ri igne deuotōis. qꝛ dicit Richar. de miſti co ſomno. Deuotio eſt feruida mētiſi deū dilectio. Secūdo thus calefactū diſſolui tur. Et ſic mēs ꝯtemplātis in lacrimis de bet diſſolui deuotōis ⁊ deſiderij poſt deuꝫ dicēdo cum pſal. xli. Fuerūt mihi lacrime mee ⁊c̄. Dern̄. Futura gaudia nō ſatis cōcupiſcis ſi nō quotidie poſtulas cū lacrimis. Tercio thus poſt diſſolutōem eleua tur ſurſum in aera. ſic mens ꝯtēplātis ad deum debet eſſe eleuata. Colocenſium. iij. Que ſurſū ſunt querite. que ſurſum ſunt

Re Epiphania ſapite non que ſuꝑ terrā. quia terrena con cupiſcentia impedit contemplationē. De quo Iſido. de ſummo bono. Oculus alta conſpicere nō poterit quem puluis claudit. Ideo anime contēplatiue poteſt dici illud Iſa. li. Eleuare eleuare cōſurge hie ruſalem. Dicit enim aug. li. i. de trinitate. Quāto magis homo de temꝑalibus ad e terna ſe extendit. tāto ſimilior deo exit. Di cant igitur cōtemplatiui cum apoſtolo ad Philippen̄. iij. Conuerſatio noſtra in ce lis eſt. Quarto thus eleuatum dilatat̉ in templo. ⁊ ſic mens deuota ſurſū eleuata ad celeſtia dilatat̉ deſuꝑ celeſtibꝰ theoricꝭ meditando bonitatē dei et gloriā ſanctorū ⁊ gaudia eoꝝ. De hoc apl̓us. ij. Choꝝ. vi. Cor noſtrū dilatatū eſt. O corinthij tanqͣꝫ filijs dico dilatamini et vos. ut pꝰ hoc tunc efficiamini proni ad queqꝫ bona oꝑa dicendo cum pͣs. cxviij. Uiam mādatorū tuoꝝ cucurri cū dilataſti cor meū. Quinto dilatatū acuitur ꝟſus celū. Et ſic mens ꝯtemplātis in tali deuotōe acuit̉ ꝟſus celum ꝑ gratiarū actōem. Et totius boni re cepti a deo in ip̄ius effuſione. ſicut fec̄ apoſtolus qui dixit. ij. Corin. xij. Pro me au tem nihil gloriabor niſi in infirmitatibus meis. gratia dei ſum id quod ſum. Sexto acutū euaneſcit ꝙ nō amplius apparet Et ſic mens ꝯtēplantis ſic in deuotōne accēſa ſic diſſoluta: eleuata ⁊ dilatata ⁊ acuta eua neſcit ꝑ ſuiip̄ius ⁊ omniū ſenſibiliū obliuionē. De quo Richar. Sepe ꝯtemplātes ſunt in tanta altitudine ꝙ ea que circa ip̄os fiunt ignorant. ut legit̉ de ſancta Mo nita matre ſancti Auguſtini. que in ꝯtem platōe rapta clamauit. Uolemus in celū pplemus in celū. mirantibꝰ ppl̓is in eccleſia eſtimabant eā a ratōe deſtitutā. Poſt hoc ad ſe reuerſa interrogabat̉ cur ſic clamaſſet. Reſpondit. Cor meū et caro mea exultauerūt in deū viuū. Igit̉ de tali deuo ta anima dici p̄t illud Cāti. iij. Que ē iſta que aſcendit ꝑ deſertū ſicut ꝟgula fumi ex aromatibꝰ mirre et thuris. Sermo XLII. Ad idem. Go vidi et teſti moniū ꝑhi. qꝛ hͦ ē fi. dei. Ioh. i. In ſūma euā. duo tāgūt̉. Prīo ioh̓is hūilitas vigoroſa. ibi vidit iheſū io hānes venientē ad ſe. Secūdū ibi. hic eſt qui baptiſat. De primo dicit. In illo tem pore. ſcꝫ cum iudei miſerunt ſacerdotes et leuitas ad iohannē interrogātes euꝫ quis es tu. Reſpondit. nō ſum ego chriſtus et deniqꝫ volentes ſcire quis eſſet. Reſpondit eis. Ego ſum vox clamātis in deſerto ⁊cͣ. Cuius non ſum dignus corigiā calciamenti ſoluere. Et cum iohānes baptiſaret in iordane ad ſe veniētes. tunc vidit ibm̄ ad ſe venientem. ſcꝫ inter alios homines. Ecce iohannis humilitas. non ſe extollebat nobis in exemplū ut de bonis gratuitiſ non extollamus nos: ſed magis humiliemur. iuxta illud Eccī. iij. Quanto maior es humilia te in omnibꝰ ⁊ inuenies gratiā Quod documentū ſeruans maria ait Lu ce.i. Ecce ancilla domini. Licet fuit domina mundi ⁊ regina celorū. Ideo in can tico ſuo. Reſpexit humilitatē ancille ſue: non matris ſue. Item ihūs venit de galilea bis ad iohannē. Primo ut baptiſare tur ab eo. De quo Math. iij. Secūdo vt manifeſtaretur a Iohāne. Et merito venit ſecūdo ad eū ẜm Criſ. quia dicit Mat. iij. Exibat ad iohannē omnis hieroſolima ⁊ iudea regio circa iordanē ⁊ baptiſabant̉ ab eo in iordane confitentes peccata ſua. Sed prima vice venerat chriſtus ad Io hannē vt baptiſaret̉. Ne ergo aliquis ipſum ut ceteros crederet eſſe peccatorē cōueniens fuit ut ſecundo veniret ut iohannes ex ſuo teſtimonio oſtenderet innocentem: ut ſic omnis mala ſuſpicio de xp̄o a cordibus hominū tolleret̉. oſtendens eū agnum ſine macula dicens. Ecce agnus dei qui tollit peccata mundi. quaſi diceret Agnus a patribus deſideratus. Iſa. xvi. Emitte agnum domine dominatorē terre Ecce agnus in lege figuratus. De qͦ Exo di. xij. Ecce agnus ſine macula maſculus.

XLII. Sermo. Conſuetudo eſt ut boni ſerui laudant dn̄m et ꝓbi milites regem ſuū. et induſtrij nucij exaltant innocentē. Sic in ꝓpoſito ſer uus dn̄m. miles regem. p̄curſor ſaluatorē Iohānes xp̄m ꝯmendat a duobꝰ. Primo quid habeat ex natura. Scd̓o ꝙ ꝯfert ex gratia Primo ex natura eſt dulcis tra ctabilis ⁊ annoẜ. Ideo dicit. Ecce agnuſ dei. Agnus nō habens cornua qͥbꝰ te ꝟberat. non habēs vngulas.i. clamen quibꝰ te lacerat. nō habet dentes qͥbus te mordeat nec roſtꝝ cum quo te pungat. Itē nota xp̄us dicit̉ agnus qͣttuor de cauſis Pri mo ꝓpter vite innocētiā.i. Detri. ij. Qui peccatū nō fecit: nec inuētus eſt dolus in ore eius. Hic agnus dixit lupis Ioh̓. viij Quis ex vobis arguet me de peccato. ſic ſi vis partē habere cū iſto agno ī ouili ſuo eſto innocēs. pͣs. xxiiij. Innocētes ⁊ recti adheſerūt mihi. Scd̓o dicit̉ agnꝰ ꝓpter moleſtie patientiā. ⁊ ſic xp̄us.i. Petri. ij. Cum malediceret̉ quaſi ſeductor n̄ maledicebat.i. improperabit eis mala. cū pateret̉ ut infamis nō ꝯminabat̉ De quo Iſa. liij. Quaſi agnus corā tondēte ſic obmuteſcit nō apperiens os ſuū. Et ſic nos ſi volumus habere partē cū iſto agno debemus eſſe patiētes. Iaco. v. Patientes eſtote et ꝯfirmantes corda vr̄a. Sed heu multi ſunt qui ad vnicū verbū mouentur ut apperiēt ora ad improperia. hi ꝓprie fa ciunt ut ſtrix qd̓ eſt animal ſpinoſum mit tens ſpinas quaſi ſagittas ut canes vulnerat inſeq̄ntes. Tales ſunt ut vaſa teſtea ⁊ fragilia que ad modicū pulſum frangūtur. Treno. iiij. Quō reputauit vos ī va ſa teſtea opus manuū figuli. Chriſtus exgo dicit̉ agnus ꝓpter patientiā aduerſitatis quam habuit dū eſſet in mūdo. nūc n̄ minus eſt patiens exiſtens in celo. cum tot maloꝝ ſuſtineat ſcelera et peccata a malis hoībꝰ. de quibꝰ ad Hebre. vi. Rurſū crucifigentes filiū dei. Sed dicit gre. Qui in p̄ſenti velut agnus p̄ce vnica flecti potuit omni leoni ferior inexorabilis oībꝰ in iudi cio futuro apparebit Tercō dicit̉ agnꝰ ꝓpter victime ꝯdecentiā. Agnus ꝯſueuit victimari in ſacrificiū ꝓ peccato. ut d̓r Le uiti. xiiij. Cū enim ſacerdos purificās hominē ſtatuerit eū corā dn̄o tollet agnū et offert eū ꝓ delicto. Sic xp̄us victimatꝰ ⁊ occiſus eſt in ara crucis ꝓ peccatoribꝰ redimentibꝰ. Hiere. xi. Ego qͣſi agnus māſuetus qͥ portat̉ ad victimā. Et ergo d̓r ag nus dei. qꝛ deus pater illū obtulit ꝓ ſalu te mūdi. ad Rom̄. viij. Proprio filio ſuo nō peꝑcit deus ſed ꝓ nobis oībꝰ tradidit illū. Ecce ideo agnus dei. ſed deꝰ illū acceptauit. ut oblatōem dignā et ſufficientem ut dicit Theophilꝰ ꝓ p̄cio humane redē ptōis. cuiꝰ ſanguis ſuꝑ poſtes ſaluabit ab angelo ꝑcutiente.i. De.i. Nō corruptibi bus auro et argēto redempti eſtis. ſꝫ ſang uine incōtaminati. Quarto qꝛ agnꝰ ꝓp ter matris noticiā. qꝛ agnus d̓r ab agnoſcēdo. ī turba magna noſcit matrē. Et ſic xp̄s licet eſſet in tanto ſtrepitu turbaꝝ: ⁊ ī tanta p̄ſſura crucis. nō tn̄ fuit immemor mr̄is ſue qn̄ ſibi ſtatuit fautorē et cuſtodē. Iohā. xix. Cū vidiſſet ihūs matrē ⁊ diſcipulū ſtantē dixit matri ſue. mulier ecce fi lius tuus. Etiā agnus d̓r ab agnoſcēdo pa trē cui fuit obediēs vſqꝫ ad mortē. morteꝫ aūt crucis. Etiā agnus dicit̉ ab agnoſcē do gregē ſuū pro quo mortuus ē dn̄s. Lu ce. xxxiij. Pater dimitte illis. ideo tex ī miſſa d̓r Agnus dei Dixi ſecūdo ꝯmendat iohānes xp̄m in hoc ꝙ cōfert ex gr̄a. qꝛ eſt vtilis ⁊ fructuoſus. Ideo ſubdit. Qui tol lit peccata mūdi. glo. i. originale qd̓ fuit cō mune toti mūdo qd̓ ī lege nec ꝑ agni obla tionē. nec ꝑ alia ſacrificia ita ꝯueniēter ⁊ ꝑfecte auferri poterat. De quo ad hebre. ix. Impoſſibile eſt ſanguinē hircoꝝ aut vi tuloꝝ auferri peccata. ſꝫ iſte ut ſcribit̉ oree vl. aufert oēm impietatē. Iō xp̄iani om̄s ſcelerati pctīs aggͣuati ad ip̄m fugere dn̄t. qꝛ d̓r.i. Ioh̓. i. Ip̄e eſt ꝓpiciatio ꝓ pctīs noſtris. non tantu noſtris ſed totiꝰ mūdi. Nico. de lita. Ip̄e ē in quo eſt gratia ⁊ virtus purgatiua omnium pctōrū. Nam ip̄e eſt agnus qui nos miſericorditer redemit.

De Epiphania De quo apoca. v. Uidit iohānes libruꝫ ſeptē ſigillis ſignatū. ⁊ nemo poterit ſolue re ea et aꝑire libꝝ: ⁊ ego flebā. Et vnus d̓ ſenioribꝰ dixit mihi ne fleuerꝭ. Et vidi ag num ſtantē tanqͣꝫ occiſum. Et accepit libꝝ ⁊ apperuit. Tūc et qͣttuor ſeniores canta bant canticū nouū dicētes. Dignꝰ es dn̄e deus noſter aꝑire librū et ſoluere ſeptē ſig nacula eius. Item ſeptē ſignacula ſunt ſeptē mala que venerūt ex p̄uaricatōe primoꝝ ꝑentū ꝯͣ genus humanū. Primū eſt dei irritatio. pͣs. cv. Irritauerūt eū in va nitatibꝰ ſuis. Deutro. xxxij. Ad iracūdiā ꝯcitauerunt eū. ꝓpterea om̄s naſcimur fi lij ire. Eccī. xli. Ue vobis qͥ dereliqͥſtis le gem altiſſimi. Si nati fueritis in maledi ctōe naſcimī. ſi mortui fueritis in maledictione moriemini. Sed hͦ ſigillū agnꝰ dei apperuit. qꝛ irā dei mitigauit. de quo apl̓s ad Ro. v. Cū inimici eſſemus reconcilia ti ſumus ꝑ ſanguinē filij eiꝰ Scd̓m ma lum fuit doni amiſſio.i. originaliſ iuſticie ꝑditio ꝓ ſe ⁊ poſteris. Treno.i. Deder̄t q̄qꝫ p̄cioſa ꝓ cibo. Reuera p̄cioſum fuiſſꝫ opus. ſi adam ꝑſtetiſſet. tūc omnes in innocētia fuiſſemus nati ⁊ in iuſticia origina li. nunc ꝟo omnes peccatores. ad Ro. iij. Omnes peccauerūt ⁊ egēt gr̄a dei. ꝓuer. xx. Quis p̄t dicere mundū eſt cor meum. purus ſum a pctō. i. Iob.i. Si dixerimꝰ qꝛ peccatū nō habemꝰ ⁊cͣ. Sed hͦ ſigillum ip̄e agnus dei apperuit. qꝛ iuſticiā impetra uit. De quo apl̓us ad ro. v. Nunc iuſtificati in ſanguine ip̄ius ſalui eximus ab ira ꝑ ip̄m. Terciū malū fuit patrie exula tio. In cuiꝰ ſignū fuit hō eiectus. de ꝑadiſo. Sed ꝯtra hoc ip̄e patriā acqͥſiuit et pro miſit. Luc. xij. Nolite timere puſillꝰ grex ꝯplacuit patri meo dare vobis regnum Quartū malū fuit in exiliū relegatio. Cō tra hoc ip̄e vocat nos de exilio. Math. xi. Uenite ad me omnes qͥ laboratis ⁊ onerati eſtis. et ego reficiā vos. Quintum malū fuit ad ſatiſfactōem obligatio. De qͦ magiſter in. iij. ſententiarū. di. xviij. Deꝰ decreuit ut homo ꝓpter peccatū non intro mitteretur in paradiſum. id eſt in ꝯtempla tionem dei. niſi in homine eſſet tanta humilitas que poſſet omnibꝰ ꝓdeſſe. Sicut in vno homine fuit tanta ſuꝑbia que omni bus nocuit. ſed ſeip̄m humiliauit vſqꝫ ad mortem ꝓ om̄ibus ſatiſfecit. pſal. Que nō rapui tūc exoluebā. De quo Iſa. lij. Gra tis venundati eſtis ⁊ ſine argento redemp ti ⁊cͣ. Sextū malum fuit glorie amiſſio de quo Iſa. Tollat̉ impius ne videat glo riā dei. Sed ip̄e reꝑauit. Iohā. xiiij. Ua do vobis parare locū. In collecta. deꝰ qui nobis ꝑ vnigenitū tuū eternitatis nobis aditum deuicta morte reſeraſti ⁊cͣ. Et pͣs. xv. Tu es qui reſtitues hereditatē meam mihi Septimū malū fuit acquiſitio pene. ſcꝫ mortis anime. Romanoꝝ. v. Reg nauit mors ab adam: nō ſolū in corpore: ſꝫ etiam in anima. Sed ip̄e agnus dei hoc ſi gillū apperuit. Grego. Mortē noſtrā mo riendo deſtruxit. De quo. i. Corin. xv. Si cut omnes in adam moriunt̉ ita in chriſto omnes viuificabunt̉ Subdit. Hic eſt de quo dixi. qui poſt me venit vir. Theophi. quia xp̄us iam erat. xxx. annorū ratōe tem poralis neceſſitatis. qui ante me factus ē Auguſti.i. dignior me. qꝛ prior me erat. ſ. ẜm diuītatem: qꝛ ab eterno. Eccī. xxxiiij Ego ex ore altiſſimi ꝓdiui primogenita an̄ omnē creaturā. Et ego neſciebam eū.ſ. qͦ ad ꝑſonā humanitatis ꝓpria cognitione. ſed ut manifeſtaret̉ in iſrael. Ego veni. Ec ce hic poſſumus elicere ꝙ liber de infātia ſaluatoris eſt apocriſus. qꝛ ſi feciſſet ſigna notificaſſet ſeip̄m. et non ſuiſſet opus a io hanne manifeſtare. Ego veni in aqua baptiſans. quaſi diceret. baptiſmus meꝰ exi lis eſt Queritur an baptiſmus iohāniſ fuit ſacramētū. Reſpondet ſanctꝰ thomas ſuꝑ quarto ſententiarū dicens. Sacramē tum dicitur dupliciter. Uno modo quaſi ſacre rei ſignum. et ſic erat ſacramentum ſignificabat enim rem ſacram. quia baptiſ mum chriſti qui eſt remiſſio peccatorum. Alio mō ꝓprie ſacramentū d̓r ſacre rei ſignū ⁊ cauſa. ⁊ ſic nō fuit ſacramentuꝫ.

XLII. Sermo. Sed diceres. an pueri debent baptiſari ba ptiſmo iohānis. Rn̄det ſctūs tho. ſuꝑ. iiij ſentētiaꝝ. diſtī. ij. baptiſmus iohānis fuit baptiſmus pn̄ie. quaſi iohānes dicera. pe niteas ergo fac te baptiſari. ſed pn̄ia nō cō petit pueris. ergo nec baptiſmus iohānis Sed d. an baptiſmus iohāniſ ꝯferebat gr̄am. Rn̄det ſctūs tho. ꝑte. iij. q. xxxviij. ar. iij. ꝙ nō. qꝛ oꝑatio iohānis erat ſaltim quedam p̄paratio ad xp̄m. ſicut miniſtri ⁊ inferioris artificis eſt p̄parare materiā ad formā quā inducit prīcipalis artifex. gͣtia autē ꝯferenda erat hoībꝰ ꝑ xp̄m. ẜm illud Ioh.i. Gratia et ꝟitas ꝑ ibm̄ xp̄m facta eſt. Et ideo baptiſmus iohānis gratiā veram nō ꝯferebat. ꝯferebat aūt diſpoſitiue Et hoc tripl̓r. Uno mō ꝑ doctrinā iohānis inducētes hoīes ad ſi de. Alio mō aſſue faciendo hoīes ad ritū baptiſandi. Tercio mō ꝑ penitentiā p̄parando hoīes ad ſuſci piendū effectū baptiſmi xp̄i. Sed dice res. cū dicit̉ Max.i. ꝙ iohānes fuit in de ſexto baptiſans et p̄dicans baptiſmū in re miſſionē peccatoꝝ. ſed penitētia ⁊ remiſſio peccatoꝝ eſt ꝑ gratiā. igit̉ baptiſmꝰ iohā nis ꝯferebat gr̄am. Rn̄det ſctūs tho. vbi ſupͣ allegans Dedā. ꝙ p̄t intelligi duplex baptiſmus pn̄ie. qꝛ erat qd̓dam inductiuū ad penitentiā et quaſi quedā ꝓteſtatio: qͣ ꝓfitebant̉ hoīes ſe penitētiā acturos Aliꝰ autē baptiſmus xp̄i ꝑ quem pctā remittū tur quem Iohānes dare nō potuit. ſed ſo lū p̄dicabat baptiſmū penitētie in remiſſi onem. non autē ꝯferebat. ideo dixit hic ī textu. Ego veni in aqua baptiſans. qd̓ exponens gre. dicēs. Iohānes nō in ſpiritu ſed in aqua baptiſauit. qꝛ peccata ſoluere n̄ valebat. que ſolūmodo eſt a gratia ſpūſſan cti. ergo baptiſmus iohānis gr̄am nō ꝯfe rebat Dixi ſcd̓o tangit̉ p̄dicatōis eius veritas glorioſa. cū ſubdit. Et teſtimoniū ꝑhibuit iohānes dicens. qꝛ vidi ſpm̄.ſ. de ſcendentē quaſi columbā de celo: ⁊ manē tem ſuꝑ eū. Angelꝰ nō deſcēdit in ip̄m ſā ctificando. qꝛ ſanctus ſanctoꝝ erat. ſed fuit ad oſtendendū eū ſanctū. ⁊ dicit manentē ſuꝑ eū. Criẜ. differētia erat inter ſanctita tē xp̄i et aliorū ſctōꝝ. Nam ip̄e ſic ē ſctūs ꝙ ī ip̄o habitat plenitudo ſpūſſancti ꝑmā ſiue et poſſeſſiue. ita ꝙ ip̄am nō p̄t amitte re. In omnibꝰ autē viatoribꝰ nō ita plena rie fuit gratia ſpūſſancti et eſt qͥn pn̄t eam amittere niſi ꝯfirment̉ a deo. Et dic̄ tā qͣꝫ columbā. Sciendū ꝙ illa fuit ꝟa colū ba. Unde aug. de agone xp̄iano. Sic dici mus xp̄m verū corpus habuiſſe. licet ꝟa columba fuit nō tamē fuit generata naturaliter ꝟtute colūbaꝝ. ſed ꝑ diuinā poten tiam nouiter ꝓducta. ita ſpūſſanctꝰ oculiſ hoīm apparuiſſe videbat̉ in ſpecie columbe ſic nouiter ⁊ recēter a deo ꝓducta. Sꝫ aliter apparuit filius in hūana natura. alitet ſpūſſanctus in colūba. Nam filiꝰ ut di cit ſanc. tho. ꝑte. iij. q. iij. ar. vij. aſſumpſit humanitatē. Spūſſanctus non aſſumpſit columbā in vnitate ꝑſone. ſed ſolū tanqͣꝫ ſi gnum ip̄iꝰ. Ideo aug. ij. de trinitate dic̄ ꝙ filius dei dici potuit homo rōe vnius. ſꝫ ſpūſſanctus nō potuit dici columba. et ſic de flatu et igne in qͥbus ſpūs apparuit. ſub dit. Et ego neſciebā eū. Sed d. tn̄ dici tur Mathei. iij. Ego a te debeo baptiſari. Rn̄det̉. neſciebā eū ita ꝑfecte ſicut poſtqͣꝫ eum baptiſaui. Uel ſic. neſciebā illā auto ritatem baptiſandi mihi reſeruatā. Sꝫ qͥ miſit me baptiſare in aqua ille mihi dixit ⁊ reuelauit. Suꝑ quē videris ſpm̄ſanctū deſcendentē ⁊ manentē ⁊ reqͥeſcentē hic eſt qui baptiſat in ſpūſancto Itē nota Ni co. de lica. ſuꝑ Iob. in iſto ꝟbo manētem In māſione qͥes deſignat̉ Ꝙ aūt ſpūſſan ctus in aliquo nō qͥeſcit duplici cā contingit. Una ex peccato mortali ꝑ qd̓ effugat̉ ſpūſſanctus. Sap̄.i. Nō habitabit ī corpore ſubdito peccatis. Alia cauſa ex pecca to veniali. ꝑ quā aliqua oꝑatio ſpūſſancti impeditur. In xp̄o autē neqꝫ mortale neqꝫ veniale neqꝫ originale pctm̄ fuit. vn̄ ſꝑ ſuꝑ eū manſit.i. quieuit. Alia cauſa eſt qꝛ qͣntum ad gratias gratis datas nō ſemper adeſt ꝟtus oꝑandi miracula. nec ꝓphetis virtus ꝓphetie. xp̄us auteꝫ ſemꝑ habuit

De Epiphania poteſtatē ad oēm oꝑationē virtutū ⁊ operationē gratiaꝝ. ideo ſuꝑ eū māſit. Iſa. xi. Reqͥeſcit ſuꝑ eum ſpūs dn̄i qd̓ intelligēdum eſt de xp̄o inqͣntū minor eſt pr̄e ⁊ ſpi rituſancto.ſ. ẜm ꝙ hō Tūc ſubdit. hic eſt qͥ baptiſauit ī ſpūſancto. Nota duplex poteſtas xp̄i attendit̉ in baptiſmo. Prīa ē eſſentie.ſ. qua mūdat interius aīam a peccati macula. hāc ptātem nulli cōmunicat. Scd̓a eſt poteſtas miniſterij hāc cōmuni cat fidelibꝰ. Marci vlti. Daptiſantes eos in noīe pr̄is ⁊ filij et ſpūſſancti. Et ideo ſa cerdotes ut miniſtri ſcd̓arij habēt ptātem baptiſandi. Sed xp̄us inqͣntum hō eſt ca put omniū miniſtroꝝ eccleſie: ut dic̄ apl̓s Quantū ad hͦ habet ſingularē poteſtateꝫ ⁊ excellentiā in ſacramētis. que excellentia vt dicit Nico. de lica ſuꝑ Iohānē apparet in qͣttuor. Primo in ſacramentorū inſtitutōe. quoꝝ inſtitutor eſt ſolus xp̄us. ſic ꝙ nullꝰ homo nec etiā eccleſia tota poſ ſet ſactamēta inſtituere. ſacramēta em̄ gͣti am ꝯferūt Cōferre aūt gr̄am eſt ſolius dei Et ideo qꝛ xp̄us eſt ſolus verus deꝰ ſacra menta p̄t in ſtituere. Scd̓o qꝛ ex merito ſue paſſiōis xp̄i ſacramēta ꝟtutē habēt ad Ro. vi. Quicūqꝫ baptiſati ſumus in xp̄o ihū: in morte ip̄ius baptiſati ſumus. Tercio qꝛ xp̄s p̄t ꝯferre effectū baptiſ mi ſine ſacramēto: qd̓ eſt ſoliꝰ dei. Quar to qꝛ aliquo tꝑe baptiſmus cōferebat̉ ad inuocationē noīs xp̄i. licet em̄ modo nō fi at. hec em̄ xp̄us nulli hoīm ꝯmunicauit ne aliquis in noīe petri vel alicuius ſctī bapti ſaret̉ ne fieret ſciſma in eccleſia. ⁊ baptiſati ponerēt ſpem in illis inquoꝝ noīe bap tiſati eſſent. Spūs ergo ſanctus manſit ſuꝑ xp̄m qui ſolus interius ſui ꝟtute mū dat baptiſando ꝑ gr̄am. Tunc ſubdit. Et ego vidi.ſ. oculo interiori ⁊ teſtimoniū ꝑhibui. qꝛ hic eſt filius dei Nota iteꝝ du plex eſt baptiſmus.ſ. ſacramētalis ⁊ ſpūal̓ Sacramentalis baptiſmus mūdat paruu los ab alieno peccato.ſ. originali. adultos ab originali et actuali ꝟtute paſſionis ihū xp̄i. et tollit omnē penā culpe quā hō a ſe ip̄o ꝯtraxit. vel ab alio impoſita ſibi. q̄ ſaltem retardat ⁊ impedit a patria. Dico pri mo penā culpe. ꝓpter irregularitatē bigamie que nō ꝓcedit a culpa. ut patet di. xxx. iiij. Si qͥs viduā. Daptiſmus licet tollat culpā nō tamē penā homicidij. ut ptꝫ diſ. iiij. ſi quis. Dixi quā homo a ſeip̄o cōtra xit vel ab alio īpoſita ut pn̄ia. Et dixi. que retardat ꝓpter penā corꝑalē.ſ. ut fames ſi tis. que nō retardat ſed ꝓmouet Sꝫ d. ſi baptiſmus tollet omnē penā: tunc aliqd̓ peccatū manebit impunitū. qd̓ eſt ꝯͣ Aug. nullū malum impunitū. Rn̄det ſanc. tho. ſuꝑ. iiij. Mala eoꝝ qui baptiſant̉ nō manent impunita. qꝛ puniunt̉ pena inſufficiē ti in ſeip̄is ꝑ ꝯtritōem vel attritionē ut in adultis. Sufficienti aūt pena in capite ꝑ paſſionē xp̄i. qꝛ ꝑ baptiſmū hō incorꝑat̉ xp̄o ⁊ fit mēbꝝ xp̄i. Et ideo penā quā xp̄s ſuſtinuit reputat̉ ei ī ſatiſfactionē. Ro. vi. Quicūqꝫ baptiſati ſumus in xp̄o iheſu: ī morte ip̄ius baptiſati ſumus. ꝯſepulti eī ſu muſ ⁊cͣ Scd̓o em̄ eſt baptiſmus ſpūaliſ ſ. flamīs. ut ex ꝟa ꝯtritōe cordis et effluen tia lacrimaꝝ habet vim regeneratiuā.ſ. ī ſpiritu ꝯtritōis ⁊ aqua lacrimaꝝ De quo pͣs. lxxiij. Cōtribulaſti capita draconiſ in aquis. Dern̄. Quod in nobis minꝰ eſt in vnda lacrimaꝝ et afflictōe penaꝝ ip̄e deuſ ſupplet ſuis penis. Ille baptiſmus noſter ſpūalis figurat̉ in corꝑali baptiſmo criſti. Aug. in li. de doctrina xp̄iana. Om̄is xp̄i actio eſt nr̄a inſtructio. Et apl̓us ad Ro. xv. Quecunqꝫ ſcripta ſunt ad nr̄am doctrinam ſcripta ſunt. Igit̉ qͣttuor ſcrip ta ſunt de baptiſmo xp̄i. Primū eſt ꝙ io hānes tenuit xp̄m in manibꝰ. Spūaliter. iohannes interp̄tat̉ gratia: vel in quo ē gͣtia dei. qꝛ gratia tenet in manu penitenteꝫ. ne recidiuet. De quo ſanctus tho. li. iij. ꝯͣ gentiles. c. lv. Indiget hō diuine gr̄e auxi lio ut ꝑſeueret in bono. De quo etiā. i. pe tri vl̓. Deus omnis gr̄e qͥ vocauit. nos in eternā gloriā ſuā ip̄e ꝑficiet: ꝯfirmabit: ſolidabitqꝫ. Sed ne peccator iā penitēs ī pri ſtinū opus redeat. ⁊ ne ſic fieret nouiſſimꝰ in

XLIII. Sermo. ertor peior priore Mar. vl. Et ne aſſil̓are tur bruto. ꝓuer. xxvi. Canis reuerſus ad vomitū. ſic qͥ reiterat ſtulticiā ſuā. Ergo reqͥritur ad ſacramentū baptiſmi iohāneſ i. gratia dei. que tenet hoīem ne recidiuat. ad Titū. ij. Apparuit gratia dei erudiens nos ut abnegātes omnē impietatē ⁊ ſecu laria deſideria. Scd̓o legimus colūbā deſcendentē q̄ māſit ſuꝑ eū. Colūba hꝫ ge mittū ꝓ cantū. et ſignificat ſpiritū ꝓmouē tem ad gemitū ꝓ ꝯmiſſione pctōꝝ ⁊ defec tuū ꝯſideratōe. Ro. viij. Ip̄e ſpūs poſtulat ꝓ nobis gemitibꝰ inenarrabilibꝰ. Nā ad verū penitētē reqͥritur gemitꝰ ⁊ dolor Augꝰ. de pn̄ia. Uere penitēs ſꝑ doleat et de dolore gaudeat. et ſe nō ſꝑ doluiſſe dole at. dicendo cū pͣs. xxxvij. Dolor meꝰ in ꝯ ſpectu meo ſꝑ. Tercio vox pr̄is audita eſt. Hic eſt filius meus dilectus. hͦ cōtingit ẜm apl̓m ad Ro. viij. cū ip̄e ſcꝫ ꝑhibet teſtimoniū ſpūi noſtro ꝙ ſumus filij d̓i hͦ ſit qn̄ poſtpoſita omni timore ⁊ horrore ꝑiculoꝝ. in deuotiōe nr̄a nō ut iratū. ſed pium et benignū et dulcē patrē adoramus. De qua deuotōe ad Ro. viij. Accepiſtis ſpm̄ adoptiōis filiorum dei in quo clamamus abba pater. Et ſic nr̄a deuotio ſe habet ad deū nō ut ad dn̄m. nō ut ad iudicem ſed ut ad piū pr̄em. In eadē em̄ atteſtatōe ſtat ut ſimus filij dei cuꝫ ſumus deuoti ad deū Quarto legimus celū ſe apiens. ꝑ quod deſignat̉ qui in ſpū baptiſat̉ illi celu veraciter aꝑietur. cū de hoc exilio euolaue xit. Cum legit̉ actu. x. Uidit petrꝰ celū aꝑtum et lintheū in qͣttuor miſſum anguliſ ante eū. in quo erāt oīa quadrupedia.ſ. ẜpentina et volatilia celi. Et vox facta eſt di cens. Surge petre occide et māduca. nā ꝑ verā penitentiā omnia immūda q̄ aīam maculāt et in lintheo ꝯſciētie apparuerunt illa occidunt̉ ꝑ ꝯtritōem et ꝑ ꝟam pn̄iam ⁊ recipiunt̉ in celū. Criſo. O pn̄ia auro rutilātior. ſole ſplendidior. qͥd de te dicaꝫ. qͥd de te referā. omnia ligata ſoluis. cōtrituꝫ ſaluas. immundū mūdas. triſtē exhilaras ꝑadiſum aperis. ad vitam eternam reuocas. Math. iij. Penitentiā agite. ⁊cͣ Sermo XLIII. Ad idem Go a te debeo baptiſari. et tu venis ad me. Math. iij. Et legit̉ hodierno die ꝓ euāgelicali officio In ſumma euā gelij duo innuunt̉. Primo vigoroſum exemplū noſtre humilitatis. Scd̓o generoroſum teſtimoniū eterne veritatis. Primū ibi. venit ibus ad iohannē. ſcd̓m ibi. ecce aꝑti ſunt celi. De primo dicit. In il lo tꝑe.ſ. cum iohānes baptiſaret hoīes in iordane ad ſe veniētes. venit ihūs inter alios hoīes cū tamē baptiſmo nō egeret. qꝛ verus deus et alios ſaluare venerat. Mat. i. Ip̄e ſaluū faciet populū ſuū a pctīs eoꝝ a galilea.i. a naſareth. vbi latuerat que ſitu ata erat in galilea ad iordanē qͥ eſt fluuiꝰ et orit̉ ad radicē libani montis ex duobus fontibus ior et dan. in quo fluuio ut dicit Aug. in ẜmone de epiphania dn̄i facta ſūt multa mirabilia. Primo legitur pͣs. cxiij. Iordanis dauid ꝯuerſus eſt retrorſū. Di cit mgr̄ in glo. ſuꝑ pͣs. ad lr̄am. Factuꝫ eſt cum filij iſrael exierūt de egipto. tūc ſuꝑio res aque iordanis fluxerūt retrorſum.i. in clinatōes ſeu male paſſiōes ſuꝑioris ꝑtis ratōis mitigantur in baptiſato. Itē helias in iordane fecit diuiſiōem aquarū tulit palliū et inuoluit illud. Et ꝑcuſſit aqͣs iordanis et diuiſe ſunt in duas ꝑtes: ⁊ ſicco pede trāſierunt helias et heliſeus. iiij. Re gum. ij. Et ſic nunc in baptiſmate ſit ſeꝑa tio peccatoꝝ ab hoīe. Et ad hūc fluuiū ve nit ihūs ad iohannē. dn̄s ad ſeruum. rex ad militem. imꝑator ad ſcutiferū. ſol ad lu ciferū. Sed quare. ut baptiſaret̉ ab eo ma ior a minore. ut nullus dedignaret̉ minorē ſe Sed diceres. Tn̄ xp̄us nō indiguit baptiſari cum non haberet patrem quare ergo voluit baptiſari Rn̄det ſctūs Tho. ꝑte. iij. q. xxxix. ar. i. Primo ut aqͣs mūda ret. De quo ambro. ſuꝑ lucā. Baptiſatuſ eſt ihūs non mūdari volens ſed ut nobis flumina mundaret. Secundo ut legem

De Epiphania quam inſtituerat impleret. De quo augꝰ in ſermōe de epiphania. Uoluit facere qd̓ faciendū om̄ibus imꝑauit. Hoc eſt qd̓ ha betur in canone. de ꝯſtitutōibꝰ. c. cū om̄es. Quidqͥd iuris in alterū quis ſtatuit eoip ſo ꝯtra ſe vti debeat. dꝫ em̄ legi parere quaꝫ ip̄e tulerat. Et hoc eſt cōtra aliquos de qͥbus Math. xxiij. Alligant onera gͣuia in humerū hoīm et minimo digito nō attingunt. ſed ihūs nō ſic. Ideo ſcribit̉ Actuū i. Cepit ihūs facere ⁊ docere. Et ſctūs tho mas. Non ſolū debebat implere ea q̄ ſūt le gis veteris. ſed etiā ea que noua inchoare. Tercio baptiſmo iohānis baptiſari vo luit. dicit Hiero. ut baptiſmū iohānis ap ꝓbaret Quarto vt nemo qͣntūcūqꝫ ſā ctus baptiſmi gr̄am ſuꝑfluā iudicaret. Quinto ut miſteriū ſancte trinitatis relu ceret. Ideo criſo. in omel̓. Quia licet bap tiſmus iohānis erat penitētie ne aliqͥs eſti maret ꝙ xp̄us veniſſet ea rōe ad iordaneꝫ ꝓpter penitentiā. Ideo iohānes dixit. ego a te debeo baptiſari. qꝛ ſanctior ⁊ fortior et maior me es. ⁊ tu venis ad me qui nō indiges. q. d. Ego a te debeo iuſtificari ut efficiax celo dignus. et omneſ hoīes debēt mū dari ꝑ te ſed tu venis ad me. Sed d. tn̄ in vtero matris fuit ſanctificatus. et ab o riginali mūdatus. quō dixit. Ego a te debeo baptiſari. Rn̄det ſctūs tho. in iiij. diſ. ij. Omnis hō nō baptiſatus tenet̉ ad baptiſmū ſi p̄t baptiſari. ut habet̉ in canone de p̄ſbitero nō baptiſato. et. c. apl̓ica. et. c. reniens. etiā qui ſunt ſanctificati in vtero Primo ꝓpter obediētie ſubiectōem. qꝛ di cit generale p̄ceptū. Mar. vl. Euntes ba ptiſate omnes gētes. Scd̓o ꝓpter carac terē. Dicit ſctūs tho. caracter eſt ſignum ſacramētale a deo imp̄ſſum aīe. qꝛ aſſcribit nos familie xp̄i. qꝛ baptiſmus hꝫ efficaciam a morte xp̄i quo nominamur ppl̓s dei. Tercio ꝓpter conformitatē paſſionis xp̄i. qꝛ baptiſmus ut ſupͣ ad Ro. vi. Quicūqꝫ baptiſati ſumus in xp̄o ibū.i. in inſtitutōe xp̄i ihū in morte ip̄ius baptiſati ſumꝰ. nā xp̄us inſtituit ꝟbo et facto. verbo cū dixit Iohan. iij. Niſi quis renatus fuerit ex aqͣ et ſpirituſancto ⁊cͣ. Et facto cū baptiſare ce pit. Cōfirmauit etiā ꝟbꝰ cum in die aſcēſi onis dixit Mar. vl. Ite baptiſate oēs gē tes. Facto cū de latere eiꝰ exiuit ſanguis ⁊ aqua. Et ſic baptiſati ſumus in xp̄o ihū. i. in inſtitutōe et ꝯfirmatōe ibū xp̄i. Dicit em̄ magiſter. li. iiij. di. iij. Sacerdos baptiſat exterius. xp̄us ꝟo interius qui tollit peccatū et cōfert gr̄am. iuxta illud Ioh. i. Suꝑ quem videris ſpm̄ſanctū deſcēden tem ⁊ manentē in ip̄m. hic eſt qui baptiſat in ſpirituſctō. Sed baptiſmus hꝫ efficaciā a morte xp̄i ut dictū eſt. qꝛ mors eiꝰ eſt cauſa purificatōis. In ſignū huiꝰ exiuit ſanguis et aqua de latere eiꝰ: ut dicitur Ioh. xix. Sanguis in p̄ciū. aqua in laua crum. ꝓpter quod inqͥt apl̓us ad ephe. x. Habemus fiduciā in introitu ſanctoꝝ in ſanguine xp̄i. Nam ẜm hugonē apperuit nobis paſſio xp̄i ianuam ꝑadiſi. Idcirco iohannes baptiſta licet ſanctificatus ī vte ro ab originali tn̄ debuit baptiſari a chriſto ſ. a pena debita originali que ē carētia viſi onis. Magiſter in. iiij. di. iij. Nec circūci ſio nec baptiſmus apperuit aditū regni ce leſtis ſed hoſtia ſalutaris. Idcirco aīa io hannis baptiſte deſcēdit in limbū vſqꝫ ad paſſionē et reſurrectōeꝫ. De quo Dern̄. Liberatus eſt ꝑ xp̄m. eo ꝙ dixit. Omnis ſalus noſtra in paſſione xp̄i ē poſita. Ꝙ autē eccleſia in baptiſando gerit ſil̓itudinē mortis xp̄i patet ex multis. Primo ante eccleſiā exorcizat̉ ⁊ ſit orō ſuꝑ baptiſandū ⁊ ſignificat orōem quā fecit xp̄us poſt cenam ante paſſionē: in qua orauit ꝓ om̄ibꝰ credituris. Ioh̓. xvij. Rogo ut vnū ſint ſi cut ego et tu vnū ſumus. pater ſctīfica eoſ in veritate Scd̓o introducitur in eccleſia baptiſandus. et ſignificat introductionem xp̄i in ihrl̓m poſt captiuatōem cū a iudice ad iudicē ducebat̉ ⁊ falſe accuſabat̉. Ter cio puer denudat̉. ⁊ ſignificat denudatōꝫ xp̄i in loco crucifixionis. et ſuꝑ veſtimenta ſua poſuerūt ſortē. Mar. vl. Quarto bap tiſandꝰ tenet̉ in alto ſuꝑ fontē. ⁊ ſignificat

XLIII. Sermo. chriſti exaltatōnem in cruce. et acerbā cor ꝑis et anime ſeꝑationē. Et ſicut tunc xp̄s corꝑaliter moriebatur. et ſic prīcipaliter in cipit puer baptiſatus tunc viuere. Ideo baptiſmus nō gerit ſolū ſimilitudine vere mortis xp̄i: ſed etiam ſepulture. Primo inungitur in ore. ad ſignificandū ꝙ fidem publice ꝓfitet̉. Secundo in vertice ad ſig nificandū ꝙ in agēdis ſubtiliſet̉. Tercio inter ſcapulas: ut iugū dn̄i ſuauius ab eo portet̉. Quarto in pectore ad ſignificandū ꝙ deus ab ip̄o dulci corde amet̉ Secū do poſt baptiſmū alba veſte induit̉. Spiritualiter ꝙ corpus ſindone mūda fuit in uolutū a ioſeph ab arimathia. Moraliter ad ſignificandū ꝙ peccati macula ꝑ baptiſ mū delet̉ et innocentia dat̉ Tercio ter immergit̉ ad ſignificandū triduā ſepulturam. ut habet̉ in cano. de cōſe. diſt. iiij. De trina merſione nil veriꝰ qͣꝫ ꝙ ſepulture tri duane ſacramenta ſignamꝰ. Moraliter ꝙ fidem trinitatis ꝓfitet̉. Quarto ꝑ bap tiſmū patrinoꝝ cuſtodie deputat̉ ad ſigni ficandū ꝙ corpus xp̄i fuit munitū cuſtodi bus. Mat. xxvij. Ite cuſtodite ſicut ſcitis Moraliter ad ſignificandū ut augꝰ. dicit. ⁊ habet̉ de cōſe. di. iiij. Uos ante om̄ia patrini qui filios ī baptiſmo ſuſcepiſtis moneo ut vos ꝯgnoſcatis fideiuſſores apud deū extitiſſe ꝓ illis quos de ſacro fonte ſu ſcepiſtis. ideo eos monere debeatis ut caſtitatē cuſtodiāt. iuſticiā diligāt. et charitem ante omnia teneāt. ſimbolū et orōem dn̄icalem teneāt: ip̄os docete. Et hͦ eſt qd̓ dicit apl̓s. Cōſepulti ſumus cū ip̄o ī morte. Et ſic patet baptiſmi virtus fore a paſſi one xp̄i. Augꝰ. Si paſſio xp̄i abeſſet nemo ad deū ſpem habere poſſet. Et ergo iohannes dixit. Ego debeo a te baptiſari.i. a paſ ſione tua: et tu venis ad me. Reſpondit. ⁊ dixit ei. Sine modo.i. ꝑmitte me baptiſari a te. ſic.ſ. faciendo decet nos adimplere omnē iuſticiā.i. ꝑfectam humilitatem Dicit enim gorra. tres em̄ ſunt graduſ humilitatis. Primus ſubdere ſe maio ri. nec p̄ferri pari. hic eſt incipientiū ⁊ ſuf ficiens. Ad roma. xiij. Omnis aīa poteſta tibus ſublimioribꝰ ſubdita eſt. qui poteſta ti reſiſtit ordinatōi dei reſiſtit. quia om̄is poteſtas a dn̄o eſt. ⁊ ad Hebre. xij. hortat̉ nos apl̓us. Obedite p̄poſitis vr̄is. nā ip̄i vigilant rōem reddituri ꝓ animabꝰ vr̄is Scd̓us gradus humilitatis eſt ſubde re ſe pari. nec p̄ferri minori. et eſt abūdās et ꝓficientiū. Tercius gradus eſt ſubdere ſe maiori. nec p̄ferri alicui. ⁊ eſt ſuꝑa bundans et ꝑfectorū. Et ſic ſe xp̄us mino ri ſe ſubdit iohāni in baptiſmate. ⁊ diſcipulis in lotōe pedum. Iohā. xiij. Et marie et ioſeph Luce. ij. Deſcēdit cum eis ⁊ erat ſubditus illis. Et hanc humilitatem docuit Mat. xi. Diſcite a me qꝛ mitꝭ ſum ⁊ humilis corde. Eccl̓i. iij. Quanto maior es humilia te in omnibꝰ. et inuenies gͣtiam Iaco. iiij. i. Petri. v. Deꝰ ſuꝑbis re ſiſtit. humilibꝰ autē dat gratiā. Dex. No li te comꝑare maioribꝰ nec minoribꝰ: nec alicui nec nulli. qꝛ hoc eſt ſignū vere humi litatis. De quo Criſo. Qui vere eſt hūilis indigniorē ſe reputat alijs. Tūc di miſit eū.i. ꝯſenſit ut ab eo baptiſaret̉. Pri mo ꝓhibuit iohānes quaſi ex reuerentia Scd̓o cōſenſit ex ꝟbis xp̄i ex obedientia. Daptiſatus autē ibus aſcendit de aqͣ. Dicit aſcendit. in ſignū ꝙ qͥ ſe humiliat ex altabit̉. Luce. xviij. Item in ſignū ꝙ baptiſati ſtatim ad virtutes ꝓficiūt: ⁊ ad dignitates celeſtes ſubleuant̉. et de carnalibꝰ fiunt ſpūales. Et dicit de aqua. qꝛ nō in aliquo liquore qͣꝫ in aqua poteſt fieri baptiſ mus nec in vino nec in oleo. neqꝫ in medo ne neqꝫ in aqua artificiali ut roſea: ſed ele mentari. In neceſſitate aūt ut dicit Nico. Enilſpul. poteſt fieri in lixiuio. qꝛ eſt na turaliter aqua ſeu ſubſtātialiter licet ꝑ cineres colorata. Sicut em̄ p̄t fieri in aquiſ ſulphureis. quia eſt aqua elementaris. Et nō ꝓpter aliud niſi ꝓpter effectus baptiſmatis ad modū ꝓprietatis aque. Prima ꝓprietas eſt aqua abluit ſordes corꝑis ⁊ ſic baptimꝰ ſordes mētis. De qͦ ezech̓. xxxvi. Effundam ſuꝑ vos aquam mundā

De Epiphania ⁊ mundabimini ab omnibꝰ inqͥnamētis veſtris. Puer ab originali et actuali. pͣs. l. Lauabis me ⁊ ſuꝑ niuē de albabor Id̓o ambro. Daptiſmus nō requirit gemituꝫ. ſ. penitētie exterioris. ſed bene interioris. ⁊ hoc in adulto. Et hoc habet̉ in canone de conſe. di. iiij. c. ſine. Sine penitētia ſūt do na et vocatio dei. licet tollit et mūdat omnem culpā. non tamē irregularitatē bigamie. ut habetur in canōe. di. xxxiiij. Si qͥs viduam. Scd̓a ꝓprietas aque extinguit ignē infernalē et cōfert ſalutē. Marci vl. Qui crediderit ⁊ baptiſatus fuerit ſal uus exit. In illo autē que ficte accidit non oꝑatur remiſſionē peccatorū licet ei caracter imprimit̉. ſed incipit oꝑari cū fictio re cedit. de conſe. diſt. iiij. Tunc valere. nec eſt opus reiterare baptiſmū. de conſe. diſ. iiij. Solet. Tercia ꝓprietas aque ē ꝙ refrigerat.i. kulet. Et ſic baptiſmus p̄ſtat refrigeriū contra ardorē ꝯcupiſcētie. de qͦ ad Roma. vi. Deſtruit̉ corpus peccati. id eſt vomēs deprimit̉. pͣs. xxxviij. Remitte mihi ut refrigeret: ⁊ ampliꝰ nō erā ſ. tāto ardore ſuccenſus ad malū Quar ta ꝓprietas aque ē ꝙ ſubmergit. Sic bap tiſmus ſubmergit omnē poteſtatē diaboli cam. ut habet̉ de cōſe. diſt. iiij. Pharao ē ſubmerſus cū ſuis. Et ſignificat ꝙ diabolus omnes vires amittit in aqua baptiſmi. pͣs. lxxiij. Cōtribulaſti capita draconū in aquis. id ē omnia peccata. de conſe. diſ. iiij. Regnante. vbi dicit̉. Per baptiſmuꝫ omne peccatū originale: actuale et veniale remittitur. qd̓ nō ſit ꝑ alia ſacramenta Quinta ꝓprietas eſt ꝙ aqua fructificat terrā. et ſic baptiſmus rigat terram cor dis noſtri ad fructificandū. pͣs. cli. Terra line aqua. quaſi dicerꝫ ſine aqua baptiſ matis nullus eſt fructus boni oꝑis. qꝛ ſine eo nō eſt ſalus. xv. q. i. firmiſſime. Firmiſſime tene ꝙ nullus pōt ſaluus fieri ſi ꝯ temnitur baptiſari. Sed diceres. a qͦ fuit inſtitutus baptiſmus iohannis. Reſpondetur ꝙ a deo. Iohā.i. Qui miſit me baptiſare. ille dixit mihi ſuꝑ quem videris ſpirituſanctū deſcendentē ille eſt qͥ baptiſat in ſpiritu. Sed diceres. qd̓ a deo inſtituitur dicit̉ dei et nō hoīs. ut dicitur baptiſmus xp̄i nō pauli. i. Corin. iij. Sed hic dicit baptiſmus iohānis et nō dei. Re ſpondet̉ ꝙ iohānes fuit miniſter primarie inſtitutōis et ſingularis executōis et totalis. quia deus in illo baptiſmo nihil faciebat qd̓ ꝑ iohannē fieret. totū eī āmīſtrabat quia tantū exterius lauabat. et fuit p̄cipuꝰ āminiſtrator. Et quia deus ꝑ ip̄m inſtitu it: et ei officiū āminiſtrādi ꝯmiſit et nō al teri. idcirco a iohanne noīat̉. ⁊ ceſſauit ceſ ſante iohāne. Sed in baptiſmo xp̄i nulluſ alter erat plenarius adminiſtrator. qꝛ ibi fiebat interior regeneratio. ergo nō nomi natur a petro ⁊ paulo ⁊cͣ. ſed a xp̄o. Iō iohannes dixit Math. iij. Ego baptiſo te ī aqua glo. ante corꝑa lauo. q. d. peccata neſcimus ſoluere. Et ſic baptiſmus iohānis ad figurandū baptiſmū xp̄i ⁊ ad aſſueſcen dum ad xp̄i baptiſmū fuit inſtitutus. Et forma baptiſmi iohānis fuit in nomīe vēturi. Sed diceres. in qua forma iohan nes p̄dicauit et baptiſauit xp̄m. Reſpōdet Nico. Enkilſpul. ſuꝑ. iiij. di. xiij. ꝙ xp̄us fuit baptiſatus a iohāne ꝑfectiori forma: qͣꝫ conſueuerat habere iohānes qn̄ cōmuniter baptiſauit. patet ꝑ aug. ⁊ Dedā qui dicūt ibi fuiſſe trinitatē exp̄ſſe. pater ī vo ce. filius in carne. ſpirituſſanctus in ſpecie columbe. Unde poteſt dici ꝙ xp̄s fuit ba ptiſatus in forma quā nunc habꝫ eccleſia. ſi non ꝟbo tamē facto. Idem dicit ꝙ bea ta virgo et omnes apoſtoli fuerūt baptiſa ti. De apl̓is habetur in cano. de conſe. di. iiij. quādo ab ihrl̓imis. et. c. ſequenti. et ꝓbatur ꝑ locū a maiori. quia ſi xp̄us baptiſari voluit videt̉ ꝙ nullū voluit ab hac le ge exemi. Sed diceres. an aliqͥs poſſet baptiſare ſeip̄m. Reſpondet̉ ꝙ nō. qꝛ inter baptiſantē et baptiſatū oportet eſſe diſtinctiōem ꝑſonalē. ut habet̉ de baptiſmo ⁊ eius effectu. c. debitū. quia ibi contrahi tur cognatio ſpiritualis baptiſantis. Nul lus autē p̄t eſſe pater ſuiip̄ius. ſicut em̄ in

XLIII. Sermo. corꝑali generatōe. ſic et in ſacramētali alius eſt qui generat et alius qui generat̉. Sed diceres. exquo baptiſabāt diſcipuli ante paſſiōem xp̄i. ut dicit mgr̄ in. iiij. di. iij. ad quid valuit illud baptiſma. Rn̄ det alanus. habebat effectū dimittēdi cul pam et cōferendi gratiā ſed nō tollendi pe nam. qꝛ deſcendebat ad inferos. ſed in paſ ſione ꝯſtitutus cōſecutus eſt baptiſmꝰ effectū totalē auferēdi culpā et penā ⁊ ꝯferendi gratiā Dixi ſecundo innuit̉ gene roſum teſtimoniū eterne veritatis dicēs Et ecce celi aꝑti ſunt. glo. Tantus fulgur circūfulſit xp̄m in baptiſmo qͣſi videretur celum empireū aptum. nō ꝙ fuerat celuꝫ diuiſum. ſed quia videbat̉ aꝑiri ſicut tēpo re coruſcatiōis videt̉ fieri. et ẜm Dedam fulgur iſte tā diu durauit: qͣꝫ diu paterna vox audita: et cum ea terminatus eſt. Sed diceres. an ꝯueniēs fuit celū aꝑiri eo modo ſicut dictū eſt. Rn̄det Remigiꝰ ꝙ ſic. Celū enim videbat̉ aꝑtum ad deſi gnandū ꝙ baptiſatis in xp̄o aꝑitur ianua celeſtis regni. et ſic erat figura. Ex hoc pa tet fatuitas mulieꝝ plorantiū incōſolabili ter mortē ꝑuerorū ut infantiū. Nam glori am quā ſibi vellent filijs inuidēt de qͦ gaudere deberent Et apparet qͣꝫ rep̄henſibileſ ſunt illi parentes quoꝝ negligētia negligitur baptiſmus. et qui occidunt pueroſ cru deliores ſunt lupis et hoſtibꝰ et leonibꝰ qui legūt̉ alienos filios nutriuiſſe. ut ptꝫ de ciro rege ꝑſarū quē nutriuit lupa ut īueīt qͥ dam paſtor. Ecce bruta cōſeruāt hoīes in vita corꝑali. ſed parentes negligūt pueroin vita ſpirituali et eternali. Et hoc eſt primū teſtimoniū veritatis aꝑitio celi ⁊cͣ. Secundū teſtimoniū eſt apparitio ſpirituſſancti. de quo ſubdit.ſ. tam iohānes qͣꝫ ihūs ſpiritū dei deſcendentē. nō ꝑ gratiaꝫ. quia ab inſtanti conceptōis fuit plenꝰ gratia ſpirituſſancti. ſed deſcendentē.ſ. in ſigno viſibili ut ſubdit. ſicut columba veniē tem ſupra ſe.i. ſedentē ſuꝑ xp̄m. Et hoc eſt quod dicit̉ Ioh.i. Manentē ſuꝑ eū. De quo ꝓphetauit Iſaias. c. xi. Reqͥeſcit ſuꝑ eum ſpiritus dn̄i. Et merito ſpūſſā. apparuit ad ſignificandū ꝙ paruuli poſt baptiſ mū et etiā adulti efficiunt̉ templū domini iuxta illud.i. Cor. iij. Templū dn̄i ſanctuꝫ eſt quod eſtis vos. O qͣꝫ in magna reuerē tia tenebat̉ archa teſtamenti in qͣ fuit māna. ut dicit apl̓us ad Hebre. ix. qͣnto ma gis deberēt parētes ad ꝑuulos reuerentiā habere in quibꝰ eſt ſpūſſanctus. Ideo apoſtolus.i. Corin. iij. Qui violauit templuꝫ diſꝑdet illū dn̄s. Ecce qͣꝫ fatui ſunt qͥ diu faciunt iacere pueros ſine baptiſmate. hoſpitantes ſpiritū malignum. qꝛ dicit̉ in ca theciſmo. Exi maligne ſpūs. et cū hͦ ponūt puerū in ꝑiculo. quia poſſet mori ſine ſac̄mento baptiſmatis ſine quo paruulis non eſt ſalus Sed diceres. vtrū fuerit vera columba. Reſpōdet ſctūs thomas ꝑte. iij. q. xxxix. Non decebat ꝙ filius dei qui eſt ꝟitas patris aliqua fictōe vteret̉ ſicut fā taſticum eſt. ſed verū corpus ſuſcepit. Sic etiam ſpūſſanctus qui eſt ſpūs veritatꝭ veram columbam formauit in qua apparuit licet nō aſſumpſit in vnitate ꝑſone ſicut fi lius hūanitatē Et dictū eſt ꝙ ſedit ſuꝑ eum. et hoc triplici de cauſa. Prima ē ad ſignificandū eum hr̄e ſpirituſanctū pleniſ ſime. ideo totū habuit. De qua plenitudi ne ſcribit̉ Io. iij. Non ad menſurā datꝰ eſt ſpūſſanctus. Secundo ſedit ad deſignandū ꝙ cōtinue et frequēter dat̉ nobis ꝑticulariter. et aliquādo recedit a nobis. in ip̄o autē ſemꝑ māſit ⁊ nō receſſit ab eo Tercio ad oſtendendū ꝙ vox patrꝭ ip̄i facta eſt ſuꝑ quo requieuit ſpūs et nō alteri. De quo ſcribit̉ Luce. iij. Ecce vox d̓ celis et patris celeſtis dicens. Hic eſt filius meus dilectus.ſ. cōſubſtantialis. quia de mea ſubſtantia genitus nō optatꝰ. Et me rito dilectus. qꝛ omnes cauſe dilectōis ſu erunt in eo ꝓpter quas pater diligit filiū. Primo ꝓpter obedientiā. ad ephe. ij. Fa ctus eſt obediens vſqꝫ ad morrē. Secūdo ꝓpter doctrinā vel locutōem. ad Hebr.i. Locutus eſt nobis in filio ſuo. Tercio ꝓter ſapientiā. ad Colo. ij. Omnes theſauri

De ſanctis Fabiano ⁊ ſebaſtiano ſcientie et ſapientie in eo ſunt reconditi fili us ſapiens letificat patrē. Quarto ꝓpter pulcritudinis formā que fuit in xp̄o. Sa piētie. vij. Candor eſt lucis eterne ⁊ ſpeculū ſine macula.i. Petri. ij. In quē angeli deſiderāt inſpicere. Ideo pͣs. xliiij. Speci oſus forma p̄filijs hoīm. In quo mihi bene ꝯplacui. qꝛ nunqͣꝫ ei diſplicuit. nunqͣꝫ oculos diuinitatis offendit. qꝛ ip̄ius volū tatem adimpleuit. Iob. viij. Que bn̄pla cita ſunt ei facio ſemꝑ. ꝓpter qd̓ dixit Iohan. v. Non veni ut faciā voluntatē meā ſed eius qui miſit me pr̄is. Sed dice res. cur vox patris ſonuit. hic eſt filiꝰ me us dilectus. Reſpondet̉ ad deſignanduꝫ ꝙ nos qͣttuor ꝯſeqͥmur in baptiſmo. Pri mo enim diſcernimur a grege infideliuꝫ ī caractere ⁊ noīe. Caracter em̄ eſt indelibil quia a deo in baptiſmo imprimit̉ anime ī ſignū ꝙ ſumus de familia eius. Et etiam diſcernimur nomine. Iſaie. lxv. Seruos ſuos vocat alio noīe.ſ. ut denominant̉ xp̄i ani a xp̄o. Tercio nobilitamur ī adoptionem filiorū. Ioh.i. Dedit eis poteſtatē fi lios dei fieri. qui nō ex voluptate carnis: nec ex voluptate viri ſed ex deo nati ſunt O magna nobilitas.i. Iohā. xiij. Uidete qualem charitatē nobis dedit ut filij dei nominemur ⁊ ſimꝰ. vnde Dern̄. Participes noīs ſumus et hereditatis. xp̄ianus ſuum frater xp̄i ſum. Si ſum qd̓ dicor heres ſum dei. coheres autē xp̄i. Tercio diligimur affectōe ut in collatiōe donorum. pater enim tribuit nobis ꝓptentiā ne ꝑ vi olentiā opprimamur. filius ſapientiā ne ꝑ fraudulentiā ſeducamur. ſpūſſanctus boni tatem ne ꝑ maliuolentiā dep̄uemur.i. Co rin. x. Et fidelis deus nō patit̉ voſ ꝑati vltra id quod poteſtis. ſed facit cū temptatione ꝓuentū. qꝛ aſtat nobis. ad Rom̄. viij. Si deus ꝓ nobis quis contra nos. Quar to in baptiſmo efficimur placidi ⁊ accepti deo in decore virtutū. pͣs. xliiij. Cōcupiſcit rex decorē tuū ut implet̉ illud Sap̄. iiij Placita erat enim anima illius De ſanctis Fabiano et ſebaſtiano. Sermo XLIIII Anquam auru . in fornace ꝓbauit illos. et inuenit eos dignos ſe Sap̄. iij In ſumma verboꝝ duo innuunt̉. Primo ſan ctoꝝ martirū a dn̄o ꝓbatio. ibi. tanqͣꝫ auꝝ Secundo ip̄oꝝ iuſta inuentio. ibi. ⁊ inue nit eos dignos ſe. De primo dicit. tanqͣꝫ aurū in fornace. Ubi ſciendū. fornax ē qͣdruplex in qua homines ꝓbant̉ aūt ꝓbari poſſunt.ſ. fornax miſerie: culpe: gehenne ⁊ glorie. Prima fornax eſt miſerie. ꝑ miſe riā in p̄ſenti intelligo qͣſcunqꝫ tribulationes ſiue ab intra ſiue ab extra. innatas: illatas. ꝑmiſſas. In hanc fornacē ꝓijciunt̉ iuſti.ſ. ꝑ patientiam. De quo Eccī. xxvij. Uaſa figuli ꝓbat fornax. et hoīes iuſtos temptatio tribulatōis. Et hͦ quaſi neceſſario habet fieri electis in hoc ſeculo. ſicut legit̉ Thobie. xij. de thobia angelo dicēte. quia acceptus eras deo neceſſe fuit ut tem ptatio ꝓbaret te. ſicut ſancta Iudith alloquebat̉ ſacerdotes ſpūſancto docta. Iudith. viij. dicēs. Corda ppl̓i ad eloqͥuꝫ eri gite ut memores ſint qꝛ tēptati ſunt pr̄es noſtri. ut ꝓbarent̉ in tribulatōibus varijs ⁊ ſubdit. Omnes qͥ placuerūt deo ꝑ multas trāſierūt tribulatōes. Illi aūt qͥ tēptatōes nō ſuſceperūt cū timore dei et impa tiētiam ſuā et improperiū murmuratōis ſue cōtra dn̄m ꝓtulerunt extermīati ſunt. Secunda fornax eſt culpe. in hac forna ce aliqui ardēt igne cōcupiſcētie. aliqͦ ardore auaricie. aliqui ſuꝑbie: ꝯtumacie: et vane glorie. In hac fornace pijt genꝰ humanum quaſi in toto tꝑe diluuij. Genevij. et ſodomite. Geneẜ. xix. Itē pharao cum exercitu ſuo. Exo. xiiij Tercia for nax eſt gehenne. de qua Mat. xiij. Qui fa ciunt iniquitatē mittent̉ in caminū ignis. ibi erit fletus ⁊ ſtridor dentiū. pͣs. xx. Pones eos ut clibanū ignis. Ibi ardebūt hi qͥ in vicijs arſerūt. et ſine penitētia deceſſe runt. De quo deutro. xxxij. Ignis accenſus eſt in furore meo et ardebit vſqꝫ ad in in

XLIIII. Sermo. ferni nouiſſima. hoc eſt in eternū. Iſa. vl. Ignis eoꝝ nō extinguet̉. Ibi reprobi ꝓbati ſunt et ꝓbant̉ et ꝓbabunt̉ vſqꝫ ī ſempiternū. Quarta fornax eſt glorie. De qua Iſa. xxxi. Cuius ignis in ſion. ⁊ cami nus in ihrl̓m. De quo ad Gala. iiij. Illa q̄ ſurſum eſt ihrl̓m eſt mr̄ nr̄a. fornax il la figurata eſt Dan̄. iij. ꝑ fornacē in qͣ poſi ti fuerūt tres pueri q̄ fuit accenſa nimis. et ambulabant in ea Sidrach miſach ⁊ abdenago in medio flāme benedicētes deum et laudantes. nō nocuit eis flāma ſed potiꝰ refrigerabat eos. Sic bene fornax ſiue caminus dicit̉ in ihrl̓m cuius ignis caritas eſt. Exiſtentes in ea nō aliud faciunt qͣꝫ ut deū inceſſanter laudāt. in hāc fornacē veni unt qui hic in fornace tribulatōis priꝰ ꝓbati ſunt. ita ꝙ in eis implet̉ illd̓ ps. lxv. Qm̄ ꝓbaſti nos deus. igne nos examina ſti ſicut examinat̉ argentū. Et iteꝝ pͣs. eo dē. Trāſiuimus ꝑ ignem et aquā ⁊ eduxiſti nos in refrigeriū. Sic ſancta ſara di xit Thobie. iij. Hoc aūt ꝓ certo habꝫ om nis qui colit te. qꝛ vita eius ſi in ꝓbatōne fuerit coronabit̉. Sic ſancti martires ꝓbati ſunt ut dicit thema. Tanqͣꝫ aurū ꝓba uit illos. dicit p̄cipue tanqͣꝫ autū. Ubi ſciendū ſancti martires hic auro comꝑan tur. et hoc ꝓpter qͣttuor. Primo qꝛ in igne aurum ꝓbatur. Et ſic peccator ī martirio Thobie. iij. In tꝑe tribulatōis peccata dimittis. Un̄ ſicut baptimꝰ fluminis omnia crimina hoīs lauit. ſic baptiſmus ſanguinis. de cōſe. di. iiij. baptiſmi. Daptiſmū dico vicē ſupplere paſſionū. Idcirco dicit Leo papa. et habet̉ in cano. xxiij. q. viij. Omni timore ⁊ terrore poſtpoſito ſi quis ꝓ veritate fidei morit̉ celeſte regnū ꝯſeqͥtur Hocip̄m de fortibꝰ tribulatōibꝰ patienter toleratis intelligere poſſimus. Unde et beatus Iob eiuſdē. xxiij. c. dicit. Probauit me quaſi aurū quod per ignem trāſit. Exuſtione em̄ tribulatōis et ſubtra hunt̉ vicia et augent̉ merita iuſtis. ſed nō ꝯſumentur. qꝛ in igne tribulatōis rubiginem.i. peccata dimittūt. Scd̓o aurū ē du ctile. quia ſub malleo dilatat̉. Sic gratia dei ꝑ patientiā creuit in martiribus. figuratur Exo.i. Quāto magis opprimebat eos pharao tāto plꝰ multiplicabant̉ ⁊ creſcebant. ⁊ ſic ſancti martires in gratia. qͣ ꝓpter dicit apl̓us. ij. ad Cori. xij. Libenter gl̓iabor in infirmitatibꝰ meis ut inhabita in me ꝟtus xp̄i. ꝓpter qd̓ placeo mihi in infirmitatibꝰ meis et ꝯtumelijs in neceſſi tatibꝰ et ꝑſecutōibꝰ in anguſtijs ꝓ chriſto pͣs. iiij. In tribulatōe dilataſti mihi. Ho rum fabet eſt xp̄us. mallei ꝑſecutores. in cus corpus martixū. aurū anima eorum. Sic igitur ecōtrario qͥ in tribulatōe patiē tiā nō habet. nec in gratia dilatat̉ aurū nō eſt. ſicut fiſtula eris que vacua eſt ⁊ ꝑcuſſa ſonat. Sic vacuū a gratia ſe on̄dit qͥ ī ꝑ ſecutōibus impatiens eſt. Grego. Nemo murmurās regnū dei accipit. Tercij mar tires ſancti auro cōꝑant̉. qꝛ ip̄m habꝫ colorē magis decoꝝ inter cetera metalla. Et ſic inter ceteros ſanctos martires habent ſignū magis decoꝝ martirij.ſ. aureolam. Un̄ canit de ip̄is eccleſia. Nā rubro flui do ſanguine laureis ditant̉ bn̄ fulgidis. ſic d̓r de eis id Apocalipſis. vij. Hi ſunt qui venerunt ex magna tribulatione: ⁊ lauerunt ſtolas ſuas: ⁊ dealbauerūt eas in ſan guine agni. Et ſic in ip̄is magis reſplēdebit ſol iuſticie. ita ut verificat̉ in eis illud i. Macha. vi. Refulſit ſol in clipeos aure os et reſplendebāt mōtes ab eis ſic̄ lāpa des ignis. quia qui ſe magis ꝯformes fece runt xp̄o ꝑ morū mutatōem. magis etiaꝫ ſimiles erunt ei in gl̓ia. Quarto aurū inter om̄ia metalla eſt p̄cioſiſſimū. ⁊ ſic martires inter ceteros ſctōs maioris caritatꝭ ſe oſtendūt cū ꝓ fide xp̄i etiā ſe morti expoſuerūt. ſicut dicit ſctūs tho. Nō eſt maius ſignū charitatis ꝑfecte qͣꝫ mori ꝓ xp̄i nomine. Et ſic dicit idem doctor in. ij. ij. q. xx. iiij. Ad ꝑfectū martiriū reqͥritur ꝙ aliquiſ ſubeat mortē ꝓ xp̄i nomine. Nec ꝓprie dicitur martix qͥ ꝓ ſola tolerātia carceris vl̓ alia tribulatōe patit̉ forte niſi mors ex hiſ ſeq̄ret̉ Et ſubdit ibidem. ar. v. Martires

De ſancta Agnete dicunt̉ teſtes qꝛ corꝑalibus ſuis paſſiōibꝰ vſqꝫ ad mortē teſtimoniū ꝑhibent veritati. non cuicunqꝫ: ſꝫ veritati fidei. Et ſic cū iuſſibet martirij cauſa eſt fidei ꝟitas. Iō omniū virtutū oꝑa ẜm ꝙ referunt̉ in deū ſunt q̄dam ꝓteſtatōes fidei. ꝑ quā innoteſcit ꝙ deus hmōi oꝑa a nobis reqͥrit ⁊ noſ ꝓ eis remunerat. et ẜm hoc pn̄t eſſe marti rij cauſa. Unde martiriū iohānis baptiſte in eccleſia celebrat̉ qui nō ꝓ fidei cōfeſ ſione. ſed rep̄henſione adulterij mortē ſuſtinuit. Et ſic nō ſolū martit dicit̉ qͥ patit̉ ꝓfidei ꝯfeſſione que ſit ꝑ verba. ſed etiā qui patitur ꝓ quocunqꝫ oꝑe bono faciēdo: vl̓ peccata euitando ꝓpter xp̄m. qꝛ hͦ totū ꝑtinet ad fidei ꝓteſtationē. Nō ergo eſt aīa aurū niſi ꝑ charitatē. Et hanc ſctī marti res.ſ. Fabianus et ſebaſtianus ⁊ vincētiꝰ habuerūt: ⁊ in ea vſqꝫ ad finem fortiter ꝑ ſeuerauerūt. Ideo merito de eis dicit̉. tāqͣꝫ aurū in fornace ꝓbauit illos dn̄s: ⁊ inuenit eos dignos ſe ẜm qd̓ in prīo ꝯcludit̉ De ſancta Agnete Sermo XLV. Ui matrimnio iungit virginem ſuā bene facit. qͥ non iungit melius facit.i. Corin. vij. In ſumma verborū duo innuunt̉. Primo apl̓us ſtatū matrimonialē ꝯmen dat. ibi. qui matrimonio. Scd̓o ſtatuꝫ ꝟ ginalem matrimonio p̄fert. ibi. qui nō iūgit meliꝰ facit. De primo dicit. Qui ma trimonio virginē ſuā iūgit bn̄ facit. Pro quo ſciendū duplex eſt matrimoniū.ſ. ſpi rituale et corꝑale. De matrimonio corꝑa li hic loquitur apl̓us quod celebratur inter vxorem ⁊ virū. ⁊ illud eſt bonū ſi rite ſeruatur. Unde.i. Cori. vij. Si nupſerit virgo nō peccauit. ⁊ iteꝝ. Melius eſt nube re qͣꝫ vri.i. praua ꝯcupiſcentia vinci Et di gnitas huius matrimonij in multis oſten ditur. ut ptꝫ ſupra de mr̄imonio in ſex. de temꝑe. qui incipit. Nuptie facte ſunt ⁊cͣ. Huic ſtatui ineſt ſaluatio. ut patꝫ ꝑ apl̓m i. ad Thimo. ij. Saluabit̉ mulier ꝑ generationem filiorū Dixi ſcd̓o p̄fert ſtatuꝫ virginalē dicēs. qͥ nō iūgit melius facit. qꝛ ſtatus dignior eſt quo ad caſtitateꝫ. De qͦ Deda. Dona eſt caſtitas mr̄imonial̓. me lior vidualis. ſed optima ꝟginalis. Nec ſolū in caſtitatē: ſed in pluribꝰ alijs ſtatus ꝟginalis matrimonialē p̄cellit. Prīo p̄cellit eū in dignitate. De quo damaſc. li. iiij. Quanto angelus hoīe eſt ſuꝑior: tanto virginitas nuptijs honorabilior. Et di cit ibidem. c. xviij. Quis celos clauſit. qͥs mortuos ſuſcitauit. quis iordanē intercidit. nōne virgo helias. nōne tres pueri ꝟ ginitate potiores igne effecti ſunt. Nōne danielis corꝑi virginitatē diligentis fera rū feroces dētes nequerūt infigi. hec ille. Ideo in collatiōibꝰ patꝝ dicit̉. Maior eſt ꝟtus virginitatē tenere qͣꝫ demōes expel lere. Eccī. xxvi. Nō ē digna pōderatio ꝯtinētis aīe. Sic̄ ergo aqͥla inter volucres. lucifex inter ſtellas. gēma īter lapides. ſic p̄cellit matrimoniū ꝟginitas. De qͦ AuO fulgida ꝟginitas. gemma ꝟtutū. germina angeloꝝ. lāpas eccleſiaꝝ. lux aīarū. Albertus ſuꝑ. iiij. ſententiaꝝ Nihil digni us poterit caſtitati ꝟginali cōꝑari. ꝓpter qd̓ dic̄ amb̓. et bētur. xxxij. q. i. integritas vbi d̓r. Uirgītas ſuaderi p̄t: imꝑari n̄ p̄t i. Cor. vij. De ꝟginibꝰ p̄ceptū dn̄i nō habeo: ꝯſiliū aūt do. Ob hoc dicit Hiero. ⁊ habetur in cano. xxxiij. q. v. Tūc ſaluabit̉ mulier ſi illos genuerit filios qui ꝟgines ꝑmāſuri ſunt. qd̓ ip̄a ꝑdidit acqͥrit in liberis. Scd̓o ſtatus ꝟginalis p̄cellit mr̄imoniū in puritate De qͣ mirat̉ Salomon Sap̄. iiij. O qͣꝫ pulcra ē caſta gn̄atio cuꝫ caritate. Amb̓. in li. de ꝟginitate. Pulcri tudinē qͥs p̄t exiſtare maiorē decore ꝟgītatꝭ q̄ amat̉ a rege: ꝓbat̉ a iudice. dedicat̉ a dn̄o. Nā eſt qͣſi ſtatus angelicꝰ. de qͦ Cri ſo. ſuꝑ Math. Licet om̄s ꝟtutes ſint res angelice. ſpēaliter tn̄ caſtitas angelica ꝟtꝰ ē. ꝑ hāc eī ſingulariter hoīes angel̓ ſil̓ant̉ d̓ qͦ hiero. Uiuere ī carne p̄ter carnē plꝰ ē vita angelica qͣꝫ hūana. āgeli ſine carne vi uūt. vgīes ī carne triūphāt. iō Apoca. xiiij

XLV. Sermo. Uirgines ſunt ⁊ ſequunt̉ agnuꝫ quocunqꝫ ierit. Super quo dicit Augꝰ. Dominū ſequi eſt integritatem mentis et corporis ſeruare. Et hmōi puritas nō eſt ī matrimonio. Hūc ergo in hac vita hoc habēt virgines quod cōiugati habebūt in futura Math. xxij. Non nubent neqꝫ nubent̉. ſed erunt ſicut angeli dei. Et licet cōiugati nō mortaliter peccent. tamē difficulter carent veniali ꝓpter ardorē cōcupiſcētie. Et licet cōiugati deo poſſunt ſeruire mūdo corde: tamen non mūdo corꝑe. Et ſic dicit̉ apoc̄. iij. Qui nō coinqͥnauerunt veſtimenta ſua ambulabunt mecū in albis. Sic p̄cedunt virgines ſanctos martires. intellige qͥ vir ginitatē nō habuerūt. vel in virginitate nō deceſſerunt. Et p̄cedent omnes alios corruptos. quia ſtatus eoꝝ eſt diguior. ꝓpter hoc etiā nudo capite incedūt. qꝛ nihil ꝟ ecundum fecerūt. Ideo competit ip̄is illd̓ i. ad Teſſa. v. Deus pacis ſanctificet voꝑ omnia. ut integer ſpiritus veſter et ani ma et corpus ſine querela in aduentu dn̄i dei ſeruet̉. Nam integritas ſpiritus ad ra tionē ꝑtinet: cū ratio ſubdit̉ ſoli deo ⁊ nul lo errore corrūpitur. Integritas aūt anīe ꝑtinet ad ſalutē quādo ratōi ſubdit̉. ⁊ nul la delectatōe illicita corrumpit̉. Integritas vero corporis ad gloriā cū omīa mem bra corꝑis immaculata cōſeruant̉. De qͦ Hiero. Ad verā caſtitatē virginalē requi ritur caſtitas mentis et corꝑis: ut hō ſit caſtus tactu: viſu et affectu. Grego. Intueri nō licet quod nō licet cōcupiſci. Et ſi non intueri. multo magis nō tangere. Tercio ſtatus virginalis p̄fertur matrimoniali in libertate. quia iſte ſtatus eſt ad deſeruiendū deo liberior. de quo.i. Corin. vij. Uirgo cogitet que dn̄i ſunt ut ſit ſancta corꝑe et ſpiritu. nupta vero quō place at viro ſuo. Uirgo poteſt orare: ieiunare: elemoſinā dare ſine omni impedimēto. ſꝫ mulier in matrimonio nō ſine licētia viri: vt dicit ſanctus Thomas ſcd̓a ſcd̓e. de elemoſina niſi haberet parafernalia vel eſſꝫ lucroſa. Sic etiam dicit̉.i. Cor. vij. Mu lier ſui corꝑis poteſtatem nō habet ſꝫ vir Et ſic cōiugata turbat̉ corpore et ſpiritu. ſpiritu in timore mariti. Ephe. v. Muliex timeat vixū. corꝑe turbatur parturiēdo fructus ⁊ nutriendo: et multa incōmoda a viro audiēdo. virgo vero nihil hmōi tri bulatōnis habebit. nec timet ꝟberari. nec dure alloqui. ⁊ ſic de alijs. Ex hoc iterum p̄cellit virginalis caſtitas matrimonium Quarto p̄cellit ſtatus virginalis mr̄imoniū in ſponſi venerabilitate. qꝛ ſpōſus eorū venerabilior eſt. quia xp̄us dn̄s. De quo apl̓us. ij. Corint. xi. Deſpondi vos v̓ni viro virginē caſtam exhibere xp̄o. Ille eſt primo ſpecioſiſſimus. pͣs. xliiij. Speci oſus forma p̄ filijs hoīm. Nimiꝝ. qꝛ dicit̉ Sap̄. vij. Splendor eſt lucis eterne ⁊ ſpe culū ſine macula. Hebte.i. Splendor gl̓ie eſt ⁊ figura ſubſtātie patris.i. De. ij. In quē deſiderāt angeli ꝓſpicere: in eiꝰ aſpec tu ſtat vita eterna. Iohā. xvij. Hec eſt vita eterna ut ꝯgnoſcāt te ſolū verū deum ⁊ quem miſiſti ihm̄ xp̄m. Scd̓o eſt eloquen tiſſimus. qꝛ aduocatus noſter. i Iohan. ij Aduocatū habemꝰ apud deū pa. tē qui eſt ꝓpiciatio ꝓ peccatis nr̄is. Tercio ſciētiſ ſimus et ſapientiſſimus. qꝛ ad Colocen̄. ij dicit̉. Omnes theſauri ſapiētie ⁊ ſcientie dei in eo ſunt recōditi. Quarto eſt ditiſſimus. quia ip̄ius ſunt celi ⁊ terra. pͣs. xxiij Dn̄i eſt terra ⁊cͣ. Et diuitie ip̄iꝰ nō decreſcunt. Quinto eſt fortiſſimus. ad hebr.i. Portās omnia ꝟbo virtutis ſue. ⁊ Iob ix. Si fortitudo querit̉ robuſtiſſimus eſt. De ſeip̄o dicit Math. vl. Data eſt mihi omnis ptās in celo ⁊ in terra. Sexto ē im mortalis et eternꝰ. pͣs. ci. Tu aūt īeternū ꝑ manes ⁊ mēoriale tuū agn̄atōe in gene. Septimo ip̄e ē hūil̓ nō ſꝑnit aliquē vl̓ ali quā qͥ ip̄m ī ſponſū eligit̉. ⁊ ſe ip̄i ꝑ fidē et charitatē deſpōſat. Quīto p̄cellit ſtatī ꝟginal̓ mr̄imoniū ī p̄mij qͣꝫtitate. qꝛ ſingu lariter coronabūt̉. Sap̄. iiij. O qͣꝫ pulc ē caſta gn̄atio cū caritate iꝑpetuū coronata triūphat. ⁊ Sap̄. iij. q̄ neſciuit thoꝝ ī delicto hēbit fructū ī reſpectōe aīarū ſanctatū

De ſancta Agnete deus omnes reſpicit in remunerādo tamē virginibꝰ centeſimum fructū aſſignauit. Inſuꝑ addit̉ eis corona ꝑfecte decoris.ſ. aureola. et eſt p̄miū accidentale. Dicit ſāctus thomas ſuꝑ. iiij. ſententiaꝝ. Aureola datur ratōne pugne. Modo virginū pu gna eſt magna. ſicut dicit Aug. Inter om nia xp̄ianorū certamina duriora ſunt caſtitatis p̄lia. vbi quotidiana pugna et rara victoria. Ubi clarius ſciendū duplex ē p̄mium beatorū.ſ. eſſentiale et accidentale. Eſſentiale eſt ſine quo homo nō eſt beatꝰ. vt clara viſio eſſentie diuine. Sed accidē tale p̄miū eſt quoddā accidentale ſuꝑadditum ſine quo eſſentialiter quis beatꝰ eſſe poteſt. ſicut decor virginitatis quē multi ſancti nō habuerūt. Et nota tres ſunt pugne. ſcꝫ contra mundū: carnē ⁊ dyabolū que cuilibet cōueniunt. in quibꝰ tres aure ole ſumuntur et debent̉ his qui obtinent ꝑfectaꝫ victoriā. Unde in pugna contra mundū illa eſt victoria p̄cipua. qua reſiſti tur in ꝑſecutōibus vſqꝫ ad mortē ꝓ xp̄o. Sic merentur aureolā martires qͥ mundum ꝑfecte vicerūt. In pugna cōtra carnem victoriā illi obtinēt potiſſimā qui delectationibꝰ veneris que ſunt p̄cipue in hͦ genere omnino ꝓpter xp̄m reſiſtunt. ⁊ ſic virginitati debet̉ aureola. In pugna vero contra diabolū illa eſt p̄cipua ⁊ priuilegia ta victoria cum aliquis hoſtē non ſoluꝫ a ſe. ſed etiā ab alijs remouet: quod ſit ꝑ doctrinam et p̄dicatōnem. Et ideo doctoribꝰ et p̄dicatoribꝰ debet̉ aureola. Et ſic habemus tres victorias priuilegiatas quibus correſpondēt tres aureole.i. tria accidentalia p̄mia priuilegiata. Tercio no tandum ꝙ ꝑ aureolā intelligit̉ p̄miū acci dentale et gaudiū eiuſdem. ſicut ex gaudio eſſentialis p̄mij redūdat in corpus quidaꝫ decor et gloria corꝑis. ita ex gaudio aureole reſultat aliquis decor in anima. Et vt ſic aureola eſt principaliter gaudiū ſpirituale in mente ꝓueniens ex oꝑe p̄cellenti et priuilegiato. et ꝑ quandā redundantiaꝫ etiam refulget in carne. Et ſic patet quomodo aureola eſt p̄mium anime ſuꝑaddi tū Quarto nota ẜm ꝙ dicit̉ in deſcriptionibꝰ aureole ꝙ debetur operibꝰ ꝑfectio nis ꝙ illa ſunt que nos maxime cōformāt xp̄o. Xp̄us enim fuit martit ẜm ꝙ paſſionē ſuam a mūdo ſuſtinuit. Ip̄e fuit virgo inqͣntum virginitatē in corꝑe ſeruauit ꝑpetue. Et fuit doctor ẜm ꝙ veritatem quā a patre accepit ī mūdo manifeſtauit. qͥ exgo ꝑſecutōem patitur vſqꝫ ad mortē aui ꝟ ginitatem ꝓpter deū retinet. aut ꝑ doctrine veritatem nō ſolū a ſe ſed etiam ab alijs hoſtem expugnat. ille maxime xp̄o cōformatur ẜm victoriā ꝑfectā. Quinto nota differentia eſt inter aureā. palmā: aur eo lam ⁊ fructum. Aurea eſt p̄miū eſſentiale quod correſpondet radici charitatis. Et ꝑ hoc homo efficit̉ particeps diuinitatis. et ꝑ ꝯſeq̄ns regie poteſtatis. cui ꝓpter digni tatem regiam debet̉ corona aurea. Aureo la eſt diminutiuū ab aurea. et idem eſt qd̓ parua corona poſita ſuꝑ aureā.i. p̄miū accidentale eſſentiali ſuꝑadditum. Et correſpondet operi excellenti et priuilegiato.ſ. victorie martirū: virginū et p̄dicatoruꝫ. Palma eſt p̄miū accidētale. quod nec radici charitatis. nec oꝑi aūt victorie debet̉ ſed voluntati. Tale p̄miū habuit beatus Martinus eo ꝙ martiriū deſiderauit licꝫ nō ſuſtinuit. De quo canit eccleſia. O beatiſſima anima quā ⁊ ſi gladius ꝑſecutorꝭ nō abſtulit. tamē palmā martirij nō amiſit Fructus vero eſt qd̓dam p̄miū quod debetur hoībus ex eo ꝙ a carnali vita in ſpūalem tranſeunt ex ſemine verbi dei. Et illi vite ſpirituali fructus correſpōdet qui hominē p̄cipue a carnis ſubiectōe liberat. hoc facit continētia qua homo cōtinet ſe ab ac tibꝰ luxurie ſeu incōtinētie. qꝛ ꝑ retractōs ⁊ reſtrictōnes venereoꝝ caro anime ſubditur et in vita ſpirituali conſtituit̉. Sed per delectationes venereas anima p̄cipue carni ſubdit̉. ita ut in actu carnali ſecundum Hieronimū nec ſpiritus ꝓphetie cor pora tāgat ꝓphetaꝝ nec in illa delectatōe ē poſſibile aliqͥd intelligere. ut d. ariſ. i. eth.

XLVI. Sermo. Et ideo ꝯtinentie magis correſpondet pre miū illud quod eſt fructus qͣꝫ alteri virtu ti. Et ſic diuerſis meritis diuerſa correſpondent p̄mia. Sic virginitati correſpon det aurea ẜm ꝙ ꝓpter deū ſeruat̉ imperio charitatis. Aureola ẜm ꝙ eſt opus ꝑfecti onis habēs rationē victorie excellentis. fructus vero ꝑ continentiā. Sic finaliter virginitas matrimoniū p̄cellit in premij quātitate. Et hoc p̄mium adepta eſt beata agnes. ut patet in eius legēda. Sermo XLVI. ad idem Abentes dona tiones ẜm gratiā que data ē no bis differētes. Romo. xij. et lectum eſt in dn̄ica in epl̓ari officio. et applicatur ad honorē ſancte agnetis in ſermone hodierno. In ſumma epiſtole duo innuunt̉. Primo ꝓponit gratiarū diuerſitatem. ibi. habētes donatōnes. Secun do ſubiūgit eaꝝ ꝯmunicabilitatē. ibi. qui tribuit in ſimplicitate. De primo dicit Fratres habentes donatōes ẜm gratiam. Dicit ẜm gratiā. quia nihil habemus boni a nobis. ij. Corint. iij. Non ſumꝰ ſuffi cientes cogitare aliquid a nobis tanqͣꝫ ex nobis. ſed ſufficiētia noſtra ex deo eſt. Iacobi.i. Omne datum optimū ⁊ omne donum ꝑfectū deſurſum eſt deſcēdens a patre luminū. Dyoniſius. Nihil bonū ē ni ſi a deo qui eſſentialiter bonus eſt. Et dic̄ differentes. quia omnes fideles ſunt vnū corpus miſticū quod eſt eccleſia. que ē cōgregatio fideliū. ſicut deducit Ciprianus papa. et ponit̉. xxiiij. q. i. c. loquit̉. Multi ſunt radij ſed vnū lumen. et rami arboris multi ſunt et robur vnum. tenaci radice fū datum. Et quō de fonte vno riuuli pl̓imi defluunt. et numeroſitas licet diffuſa videatur exundātis copie largitate. vnitas tamē ſeruatur in origine puritatis ⁊ vnita tis. Sicut vnū caput eſt quod eſt chriſtꝰ qui eſt caput eccleſie ⁊ vna origo. ⁊ vna mater fecunditate copioſa adulterari non p̄t xp̄i ſponſa. vnum dominū nouit vnius cubiculi ſanctitatē in caſto pudore cuſtodit. hec ille. Omnes filij illius matris. id eſt mēbra eccleſie diuerſitate gratiarū ſūt tapeſcendi. De quo thema. Habentes donationes ẜm gratiā que data eſt nobis diſ ferētes. Singuli ſumus mēbra. differentibus tamē donis. Nota deus dat ſuis ſex magna dona ex ſua gratia.ſ. duo et duo ⁊ duo. Prima duo dona dat ut ſeruari poſſunt. ſi nō ſeruātur nunqͣꝫ rehabētur. Secunda duo dat ut nunqͣꝫ ꝑdi pn̄t ī quocūqꝫ ſtatū. Tercia duo dat ut poſſent ꝑdi et ſeruari et multotiēs rehaberi. Pri ma duo dat ut ſeruari pn̄t: et ꝑdita nunqͣꝫ rehaberi.ſ. virginitas et tēꝑis nobilitas. Primū eſt virginitas: ⁊ eſt pulcerrimū donū. Dern̄. Quid virginitati decori us. qͣſi diceret nihil. Ambro. Pulcritudi nem maiorē nemo pōt exiſtimare virgini tatis decore. Et eſt duplex virginitas: vt dicit ſanctus tho. ſcd̓a ſcd̓e. q. clij. ar. iij. ſ. nature et gratie. de ſecūda hic loqͥtur que eſt ꝓpoſitū ſeruādi virginitatē. De qua et Auguſ. Uirginitas eſt in corꝑe corruptibili ꝑpetue incorruptōis meditatio. Et il la a deo dat̉. Sapīe. viij. Non poſſum eſſe continēs niſi deus det. lucide oſtendit̉ ī hoc ꝙ hoc donū a deo ſpecialiter deſcendit Ideo apl̓us.i. Corint. vij. De virginibꝰ p̄ceptū dn̄i non habeo. conſiliū autē do tā qͣꝫ miſericordiā cōſecutus a dn̄o. et cui da tur hoc donū ſollicite debet ſeruare ⁊ dili genter cuſtodire. quia habet ſe ſicut ſpeculū quod faciliter frāgitur ⁊ nunqͣꝫ reintegrat̉. Amos. v. Cecidit et nō adijciet vt reſurgat. Uirgo iſrael ꝓiecta eſt in terrā ſuam. nō eſt qui ſuſcitet eā. Habet etiā ſe hoc donū ſicut ſericū. quod cū in lutuꝫ ſemel cadit ꝑfecte nūqͣꝫ abluit̉. qͥn ſꝑ macula apparet. iō dic̄ Aug. in li. d̓ vita xp̄iana Quāto ſublimior ē gl̓ia eo maior dꝫ eē cū ra. ſꝫ gl̓ia ꝟgītatꝭ ē magna. Mirat̉ eī aug. dicēs. O qͣꝫ fructꝰ dulces ſunt caſtitatis ut in eis ſingulariter reficit̉ dn̄s maieſtatis. Can̄. vi. Dilectus meꝰ paſcit̉ inter li lia.i. pura corda. lilium vbi tāgitur nudis

De ſancta Agnete manibꝰ polluit̉ et putreſcit. ſic virginitas De quo aug. de fide xp̄iana. ⁊ habetur. xxx. ij. q. v. nec ſolo. vbi dicit Nec ſolo affectu i. deſiderio et tactu ſed aſpectu quoqꝫ appetitur et appetit concupiſcētia feminarū ⁊ infra ibidē. Et ab intactis ab immunda violatōe corꝑibus fugit ip̄a caſtitas. Dicunt em̄ naturales ꝙ corpus natū eſt obe dire imaginatōi in ſuis delectatōibus ap plaudenti. Ideo inceſtus mentis quādoqꝫ redundat in pollutionē corꝑis. ſicut in temptatione cū deliberatōne ⁊ ꝓpoſito de lectandi turpiter. tūc delectatio nō eſt ī cor pore niſi cum mētis ꝓcuratōne. Ad cuius imperiū mouet̉ cōcupiſcentia ⁊ fantalia: ⁊ incipit homo pollui a delectatōe ⁊ imaginatione. ⁊ ſic corrūpitur ꝟginitas. nō ſolum mentis ſed ⁊ corꝑis que nunqͣꝫ recu pari poteſt. De quo ſanc. tho. ſcd̓a ſcd̓e. q. clij. arti. iij. Per penitentiā poteſt acquiri formale virginitatis. nō autem materiale. Cui conſonat Hiero. in epl̓a ad euſtachiū dicens. Cum omnia deus poſſit. nō poteſt virginē ſuſcitare poſt ruinā. intellige quo ad materiale. poteſt eam qͥdem liberare depena.ſ. ꝑ penitentiam. ſed nō vult coronare corruptā. Et ideo dicit ibidem Hiero nimus. et habet̉. xxxij. q. v. Si paulꝰ apoſtolus vas electōis et p̄paratus in euāge lio xp̄i. ob carnis aculeos et incētiua vicio rum reprimit corpus ſuū. et ſeruituti ſub ijcit. ne alijs p̄dicans ip̄e reprobus inueni atur. Et tamen vidit aliaꝫ legē in ſuis mē bris repugnantē legi dei. id ē cōſiderauit fomitē peccati. Si poſt nuditatē: ieiunia famē ⁊ carceres: flagella ⁊ ſupplicia in ſemetip̄o reuerſus clamauit. Infelix ego hō quis me liberabit de corꝑe mortis huius. Et ſubdit. Tu te putas ſecurū eſſe debere queſo caue quādo de te dicat deus virgo il rael cecidit. et nō eſt qui ſuſcitet eā. Et ſic in maximo ꝑiculo ſunt femine delicioſe iuuenibus familiares et ecōuerſo. Secū dum eſt temꝑis nobilitas. De quo bern̄. Nil nobilius temꝑe. Reuera nobile. primo quia parum dat̉. Quia dicit philoſophus. iiij. phiſicoꝝ. Nihil habemus de tē pore niſi nunc. Idcirco Eccī. iiij. dicitur. Fili obſerua tēpus. Secundo eſt nobi 2 lequia nō gratis datur. ſed homini dat̉ ad merendū. Et hoc eſt quod dicit Hiero. et habet̉. xiij. q. ij. ca. in p̄ſenti. vbi dicit̉. In p̄ſenti ſolū eſt tēpus merēdi. ſed poſt hͦ im plebit̉ illud pͣs. Non dabit deo placatōeꝫ ſuam nec p̄cium redemptōnis anime ſue. Ideo apl̓us ad Gal̓. vi. Dum tꝑus habemus oꝑemur bonū. quia dicit Dex. Om ne tempus impenſum queret̉ quō eſt expē ſum. Et ideo dicit Hiero. Sicut nō peri it capillus de capite. ſic nec momentuꝫ de tempore. Tercio nobile. quia nō reuertit̉. nec recuꝑatur. Unde ſicut virginitas amiſſa nō recuꝑatur: ſic qͥ vnū diē inutiliter expendūt nūqͣꝫ recuꝑabunt. ſiue vadant ad celū ſiue ad infernū. Si damnan tur ſemꝑ plus ardebunt. ſimiliter ſi ſaluabunt̉ nunqͣꝫ recuꝑabunt ſemꝑ ꝓ ꝑditōne vnius diei minꝰ habebūt gaudiū. licꝫ pec catum penitebūt ⁊ delebunt ꝑ penitētiaꝫ. Ideo criẜ. dicit. Nulli rei magis debꝫ ꝑcere qͣꝫ tꝑi. Aurū ſi ꝑdideris recuꝑare poteris. tempꝰ vero p̄teritum nunqͣꝫ. Unde tempus ſancti patres valde cuſtodierunt Et ideo ſcriptura ſingulariter ꝯmēdat eos de obſeruantia tꝑis. Sic ſcribitur de Abraam Geneẜ. xxv. Mortuus aūt eſt abraaꝫ in ſenectute bona. Sic de yſaac Ge neſis. xxxv. Mortuꝰ ē yſaac ſenex ⁊ plenꝰ dierū. Sic de iacob eiuſdē. ca. vltimo. ſic de dauid.i. palipo. xxix. Mortuus ē dauid in ſenectute bona plenus dierū. De qͦ pͣs. lxxij. Conuertent̉ et pleni dies inuenient̉ in eis. Alia duo dona dedit deus q̄ poſ ſunt reſeruari ⁊ ꝑdita recupari. Primuꝫ eſt gratia quam reſeruauit ſctūs iohannes baptiſta. De quo canit eccleſia. Antra deſerti teneris ſub annis ciuium turmas fugiens petiſti: ne leui ſaltem maculare poſſes famine vitam. Luce primo. Replebi tur ſpirituſācto adhuc ex vtero matrꝭ ſue. etiam gratia habita p̄t amitti et amiſſa re cupari. ut patet de ſancto petro qͥ negādo

XLVI. Sermo. gr̄am amiſit. penitēdo recuꝑauit. imo ma iorem. ut habet̉ in cano. l. di. fidelior. vbi dicitur. Fidelior factus eſt petrus poſtqͣꝫ fidem ſe ꝑdidiſſe defleuit. atqꝫ ideo maiorem gratiā accepit qͣꝫ amiſit. Ideo notan duꝫ. gratia dupliciter ꝑditur. Drimo ad damnatōem. Secūdo ad ꝓmotionē. Pri mo ad damnatōem ꝑditur ꝑ peccatū mor tale. Eccl̓s. ix. Qui in vno offendit multa bona ꝑdit. Reuera. qꝛ principaliter deū ꝑdit. De quo aug. Deus eſt vita anime: intrante morte ꝑ peccatū recedit. Et qͥ de um nō habet ẜm eundē nihil hꝫ. pͣs. lxxij. Qui elongant ſe a te peribūt. Ideo hiere. ij. dicit̉. Scito et vide quia malū ⁊ amaꝝ eſt reliquiſſe dn̄m deum tuū. Reuera om nis dulcēdo amara eſt deo non habito. ad cuius amiſſionē ſemꝑ amara eſt ꝯſcientia Auguſt. Omnis inordinatus animꝰ ſibi ip̄i eſt pena. Hec pena hic incipit ⁊ ineter num ibi durabit. Iſaie vlti. Uermis eoꝝ non moriet̉: ⁊ ignis eorū nō extinguetur. Sic yſaie. xlviij. Non eſt pax impijs di cit dn̄s. nec hic nec ineternū pacē habebūt Secundo ꝑditur gratia ad ꝓmotionē Unde augꝰ. de ciuitate dei. Audeo dicere ſuꝑbis vtile eſſe cadere in aliqd̓ peccatum apertuꝫ et manifeſtū ut humilient̉. Dicit richardus ſuꝑ flumina babilonis. Ad hoc electis quādoqꝫ gratia diuina ſubtrahitur ꝙ vnuſquiſqꝫ intelligat quid ſit ex ſeipſo. ⁊ quid ex munere diuino. In vno erudit̉ ad humilitatē. ⁊ in alio ad maiorē dilectionem. Et hoc eſt quod dicit augꝰ. de ciui tate dei. Salubrius ſibi diſplicuit petrus quādo fleuit. qͣꝫ placuit qn̄ p̄ſumpſit. Secundo priuat̉ homo gratia ut cautior redditur. Nā aues ceteraqꝫ animalia in eūdem laqueū ⁊ in eaſdē pedicas raro incidunt. Sic nos hortatur apl̓s ad ephe. v. Uidete quō caute ambuletis.i. Corint. x. Qui ſe exiſtīat ſtare videat ne cadat. Ter cio ut feruentiores reſurgant. ſicut patet ī maria magdalena. que poſt caſum feruētiꝰ xp̄m dilexit. Ambro. Sancti dum aliqn̄ cadunt feruentiores reſurgūt. Ideo Luce xv. dicit̉. Gaudiū eſt āgelis dei ſuꝑ vno peccatore penitentiā agente. Quarto ut ſci ant alijs comꝑati. Grego. et habet̉. l. diſt. c. conſiderandū. Cur omnipotēs deus euꝫ quem eccleſie p̄ferri diſpoſuerat ācille vo cem ꝑtimeſcere et ſeip̄um negare ꝑmiſit. quod nimirū magne pietatis factū eſt diſpēſatōne actum ꝯgnoſcimus. ut is qui fu turus erat paſtor in ſua culpa diſceret qͣli ter alijs miſereri deberet. Secundum ē innocentia. illa poteſt ꝑdi ⁊ etiam recuꝑa ri. Idcirco dicit gre. in qͣdam collecta qua vtitur eccleſia. Deus innocētie reſtitutor ⁊ amator. Et nota innocētia capit̉ dupli citur. Uno modo ꝓut negat actū cōtrari um. ſic dicit̉ innocens qui nunqͣꝫ aliqͥd cō miſit quo fieret nocēs vel reꝰ. Et ſic ad primum ſtatū innocētie peccator nūqͣꝫ poteſt venire. Et hoc eſt quod dicit Hiero. De us non poteſt facere ꝙ corrupta fiat incor rupta qͣntum ad actū p̄teritum. Alio modo ſumit̉ innocentia ꝓut negat culpā. Et ſic peccator p̄t ad priſtinū ſtatū innocētie ꝑuenire. quia deus pōt omnē maculā culpe delere ꝑ infuſionem gratie. ut aīa tanta niteat puritate ſicut prius: vel maiori. qꝛ deus radicem charitatis recuꝑare p̄t etiā gradu ampliori. ut dicit Ambro. in omel̓. ⁊ habet̉. l. di. c. fidelior. Et hͦ ſit ꝑ pn̄iaꝫ ſi cut dicit gloſa ſuꝑ eodē. c. fidelior. Penitens innocenti in p̄laturis dꝫ p̄ferri. quia talis ſubditis ſuiſnouit ꝯꝑati. Et innocēſ d̓r ẜm ambro. in li. de offi. et habet̉. xxij. q. iiij. c. innocēs. Innocēs d̓ oībꝰ bn̄ iudicat Et aug. de ciui. dei. et habet̉. xxiij. q. v. ca. non eſt innocētie. vbi d̓r Innocētis officium eſt nulli nocere. pctā punire Sūt ⁊ tercio duo magͣ dona q̄ ſel̓ habita nūqͣꝫ amitti pn̄t qͣliſcūqꝫ fuerit hō ſiue bonꝰ ſiue malꝰ. ſiue fidel̓ ſiue infidel̓. ſiue ſaluet̉ ſiue dānet̉. vnū ē miſcd̓ia. alid̓ iuſticia. pͥſ. lxxx. viij. Miẜicordia mea ⁊ ꝟitas mea.i. iuſticia cū ip̄o. Aug. Nō tollit miẜicordia iuſticiā. Nam ſi deſcēdis in infernū tecū de ſcendit iuſticia. qꝛ qui plus peccauerit plꝰ puniet̉. qui minus ec̄ minꝰ puniet̉. Ro. ij.

De ſancto Uincētio Reddet vnicuiqꝫ ẜm oꝑa eius. Tribulatio et anguſtia in omnē animā oꝑantꝭ ma lum. in pondere.ſ. magnitudīs ꝓ adulterio pluſqͣꝫ ꝓ fornicatōe. in tꝑe.ſ. diuturni tatis.i. in menſura lōgi tꝑis. qꝛ qͥ diutiꝰ ia cuerūt in peccatis etiā diutius torquebūt̉ in numero.ſ. delictoꝝ. Attamen miẜicordia eſt eis ꝙ non tm̄ puniunt̉ qͣntum meruerunt. licet ita dure eos punit ꝙ nullus ſenſus humanus pōt excogitare tamen citra cōdignū. ⁊ ſic eſt miſericordia remittēſed nō redimens ſeu liberās. Similiter in celo eſt iuſticia. Iob. xxxiiij. Opus hoīs reddet eis ⁊ iuxta vias ſinguloꝝ reſtituet eis. pͣs.xvij. Scd̓m puritatē manuū mea rum retribuet mihi. Luce. vi. Eadē menſura qua menſi fueritis remetiet̉ vob̓. Ro manorum. ij. Non eſt ꝑſonarum acceptio apud deū. gloſa.i. deus nō iudicat ẜm faciem̄ ſed ẜm merita. Non reſpicit qͥs ille vl̓ iſte. Etiā miſericordia eſt in celo. qꝛ vltra ꝯdignū remunerat. Roma. viij. Nō ſunt ꝯdigne paſſiones huius tꝑis ad futuram gloriā. Dern̄. Non ſunt talia merita pro pter que datur vita eterna: niſi ex dei ſola miſericordia et gratia. Et dicit Criẜ. ſuꝑ Math. Maius eſt ſctōꝝ p̄miū qͣꝫ eoꝝ deſideriū. Prima duo dona beata agneſ ba buit ⁊ diligēter ſeruauit. Scd̓a duo dona ſil̓r obtinere meruit. Et licet ꝑdere ⁊ recuꝑare potuiſſet. pie tamē eſt credendū ꝙ nū qͣꝫ ea ꝑdidit. Et ſi poſſibile eſſet ꝙ ꝑdidiſ ſet. abudanter tamē recuꝑauit ꝑ ardētiſſi mū amorē ſponſi ſui dn̄i noſtri ihū chriſti ꝓpter quem etiā mortē cū gaudio ſuſtinuit. et meruit obtinere donū eterne glorie: quod ab ea nunqͣꝫ auferet̉. Ad quod nos paucatis De ſancto Uincentio. Sermo XLVII. Iquis vult ve nire poſt me abneget ſemetipſuꝫ. ⁊ tollat crucē ſuam ⁊ ſeqͣtur me. Mat. xvi. Introductio. Ariſt. dicit. Res ꝑ quas cauſas ꝯponit̉ ꝑ has etiā diſ ſoluit̉. Sicut pctm̄ actuale mortale oritur ex ꝓpria volūtate. De quo aug. li. i. retractationū. et habet̉ in cano. xv. q. i. ꝙ autē ea. Ex volūtate itaqꝫ ꝓcedūt peccata. nā ita diffinit peccatū Aug. dicens. Peccatū eſt volūtas retinēdi vel ꝯſeq̄ndi quod iuſticia vetat. Idem de vera religione. Nil peccatū niſi voluntariū. Idcirco exqͦ volūtarie peccatū orit̉ volūtate antecedēte vel ꝯſequente. oꝑtet etiā ꝙ volūtarie ⁊ actua liter in nobis puniat̉. Nam dicit apl̓s ad Heb̓. x. Uolūtarie peccātibꝰ nobis iā nō relinquit̉ hoſtia ꝓ peccato. qꝛ n̄ denuo cru cifigetur xp̄us. neqꝫ ꝯplantet̉ homo ſil̓itu dine mortis eiꝰ ꝑ baptiſmū. ſed in ꝓpria lacrimaꝝ vnda exigit̉ ꝓpriā baiulare crucem Sed ſicut alieno peccato obligati era mus. ita et ſoluti ſumus. nūc ꝟo qͥ ꝓpria mala ꝯmiſit. ꝓpriā crucē penitētie tollat. De quo ezech. xviij. Nō erit ampliꝰ ꝓuerbiū in iſrl̓. patres noſtri ꝯmederūt vuā acerbā ⁊ dentes filioꝝ obſtupeſcūt.i. ꝙ ali qͥs puniet̉ ꝓ pctīs parentū eternaliter: li cet tꝑaliter. ſed ſicut dicit̉ ad Gal̓. vi. Unuſquiſqꝫ onus ſuū portabit. Greg. Qui ꝓpria mala ꝯmittit iuſtū eſt ut ꝓpria pena diluat ⁊ emendat. Ad qd̓ nos hortat̉ thema. Si qͥs vult venire poſt me. In ſūma euāgelij duo innuunt̉. Prīo ꝓponit̉ largitas diuine bonitatis. ibi. ſi quis. Se cundo ſubiūgit̉ malignitas hūane qualita tis. ibi. abneget ſemetip̄m. De primo dicit̉. In illo tꝑe.ſ. xp̄o dicente ꝙ paſſurꝰ eſ ſet ihrl̓imis. tūc petrus dixit. neq̄qͣꝫ ſed ꝓpiciꝰ eſto tibi. Tūc dn̄s redarguit petruꝫ di. Nō ſapis ea q̄ dei ſūt ſꝫ ea q̄ hoīm. ⁊ di xit: Si qͥs vult veīre pꝰ me abnegꝫ ſemetip̄m. q. d. ꝓhibes meꝑati. ſꝫ ego dico tibi niſi paſſurꝰ fuerꝭ ⁊ vite tue abrenūcies ſal uari nō poterꝭ. ⁊ ſic qͥlibꝫ alter. Dic̄ gͦ. Si qͥs.ſ. dn̄s vel ẜuus: diues aut pauꝑ: nobi lis vel ignobil̓. Ecce diuīa largitas omībꝰ ſe offert: nulli ſe denegat. Iuxta illd̓.i. ad Thi. ij. Uult oēs hoīes ſaluos fieri ⁊ ad agnitōꝫ ꝟitatꝭ veīre. pꝫ hͦ īfigura ⁊ ſcript̉a In figura: qꝛ natꝰ ē in ꝯmūi domo. Lu. ij.

XLVII. Sermo. In ſcriptura. Iob. xxv. Suꝑ quē nō fulget lumen eius. et Act. x. In veritate cōperi. qꝛ nō eſt ꝑſonarū acceptio apud deū. ſed in omni gente qͥ timet deū ⁊ oꝑat̉ iuſti ciā acceptus eſt illi. Et ergo in hͦ ꝟbo vult intelligit̉ humana libertas liberi arbitrij. q̄ homo dignificatus eſt ſuꝑ ceteras crea turas. qꝛ om̄is potētia brutorū alligata eſt organo corꝑali. Et ẜm Damaſc. nō ē liberum que de neceſſitate agunt̉ impetu. nec bruta habēt arbitriū. qꝛ nō habēt diſcretio nis iudiciū. ſed naturalibꝰ affectōibꝰ ferū tur ad aliquid ꝓſeq̄ndū vel fugiendū. Nō eſt ſic in homībꝰ. Ideo apl̓is ad Gala. v. Uos in libertatē vocati eſtis tm̄ ne detis eā in occaſionē carnis. Qd̓ exponens ber. dicit. Hec eſt libertas q̄ nos deꝰ liberauit. ut nulla creatura nos ab ea euellere aut vi olēter auertere poſſit niſi ſola nr̄a volūtas Et dicit̉ arbitriū. qꝛ ſine neceſſitate ⁊ coactōe valet vnū eligere vel appetere ⁊ relī quere reliquū. De quo Eccī. xv. Deus ab initio ꝯſtituit hoīem. et reliqͥt eū in manu ꝯſilij ſui. adiecit mādata. ſi volueris ſerua re ſeruabūt te. appoſuit tibi ignē ⁊ aquam ad qd̓ volueris extende manū tuā. an̄ hominē bonū et malū vita ⁊ mors. qd̓ placuexit dabitur ei. Ip̄e agnoſcet omnē operā boīs. nemini mādauit impie agere. Gen̄. iiij. Subter te exit appetitus tuus Attn̄ notandū dicit mgr̄ in. ij. di. xxv. ꝙ in ſtatu innocētie fuit maior libertas arbitrij qͣꝫ nūc in multis. Prīo qꝛ homo an̄ peccatuꝫ potuit non peccare. nūc aūt d̓r Eccl̓s.vij. Non eſt hō iuſtus ſuꝑ terrā qͥ faciat bonum ⁊ nō peccet. Scd̓o qꝛ nihil in bono īpediebat. Tercio qꝛ nihil ad malū impelle bat. Nā hō nō habuit infirmitatē ad malum: ſed habuit adiutoriū ad bonū. Quar to qꝛ ſine errore ratio potuit iudicare. ⁊ vo luntas ſine difficultate bonū appetere. ſed poſt peccatū dicit Bern̄. vndiqꝫ bella. vn diqꝫ tela. vndiqꝫ tēptamina. De qͦ Iſa.i. Omne caput languidū ⁊ om̄e cor merenſ a plāta pedis vſqꝫ ad ꝟticē nō eſt in eo ſa nitas. Et hoc eſt qd̓ Richar. ſuꝑ Iſa. dic̄. Liberū arbitriū an̄ p̄uaricatōem nihil cōtradictōis inuenit qͣꝫ diu ſuo ſuꝑiori ſpon te ſe ſubiecit. Sed poſt p̄uaricatōem ē rebellio in cogitatōibꝰ: affectōibꝰ et oꝑationibꝰ. qd̓ ꝯq̄ritur apl̓us Ro. vij. Nō inuenio in carne mea bonū. Et Treno. v. Ue nobis qꝛ peccauimus. Gre. Si nō eſſꝫ ini quitas nulla eſſet aduerſitas. Attn̄ dic̄ ma giſter in. ij. ſententiaꝝ. Pro xp̄i ihū paſſione ⁊ nr̄i reꝑatōe. ⁊ baptiſmi renouatōne licet libeꝝ arbitriū impugnat̉ cū ꝯcupiſcē tia. attamē nō vincit̉. habet qͥdem infirmi tatē ⁊ inclinationē ad malū. ſed gr̄am cōfortatōis in loco ut poſſit peccare ꝑ liberta tē ⁊ infirmitatē. et poſſet n̄ peccare ad mor tem ꝓpter libertatē et gr̄am adiuuantem. Sed d. cur nō fecit deꝰ hoīem impecca bilem. Rn̄det mgr̄ in. ij. ꝙ maluit eos ſue libertati relinq̄re. ut nō infructuoſi eſſent boni nec impuniti mali. Ideo Richar. ſu ꝑ Iſaiā. Quid in hoīe ſublimius qͣꝫ ꝙ ad imaginē dei creatus eſt. libero arbitrio dotatus. qꝛ ſicut deus nō habꝫ ſuꝑiorem ſe: nec habere p̄t. ſic libeꝝ arbitriū dominuꝫ nō patit̉. nec pati p̄t. qꝛ violentiā ei inferre nec creatorē decet. nec creatura p̄t. ideo dicit. Si qͥs. qꝛ neminē cogit ſaltē coactio ne ſufficiēti ut metu mortis. Nā dicit ma giſter in. ij. di. xxv. Ubi eſt neceſſitas ibi nō eſt libertas nec volūtas. et ꝑ ꝯſeq̄ns nec meritū nec demeritū. Nam ẜm Dex. voluntas hoīs eſt origo vicij et ꝟtutis. Dic̄ enim Richar. Aīalia rationalia q̄ ſunt liberi arbitrij ſūt actuū ſuoꝝ dn̄i. ſic ꝙ ex libero arbitrio faciunt bonū gr̄a aſſiſtente. malū ꝟo ex arbitrio oꝑant̉ gratia deſiſtē te. ꝓpter qd̓ dicit Augꝰ. et habet̉. xxiij. q. iiij. c. nabuchodonoſor. vbi dicit inter cete ra. Deus nequaqͣꝫ redderet interitū: niſi hō voluntariū mereret̉ ꝑ pctm̄. Et ſic nō neceſſitas ſed volūtas ꝯpellit nos ad malū et facit ꝑficere bonū gͣtia dei mediante. Sic ergo dicit. ſi qͥs vult. q. d. de numero multorū pauci ſunt. ſubdit. Uenire pꝰ me Gre. Poſt xp̄m venire eſt in ſe deficere. ⁊ in xp̄um ire. Sed heu pauci ſunt tales

De ſancto Uincētio quod ꝯqueritur Dern̄. dicens. Dn̄e om̄s vellent ad te venire. pauci poſt te ire volūt omnes p̄mia iuſtoꝝ optant. ſed pauci ſequūtur veſtigia eoꝝ Dicit Doeciꝰ. iij. de ꝯſolatu. Naturaliſ inclinatio adducit. va rius autē extor abducit. Idcirco dicit. ſi qͥs vult venire poſt me abneget ſemetip̄ꝫ. Dixi ſcd̓o ſubiūgit̉ malignitas huma ne qualitatis. Tales em̄ ſunt hoīes. licet enim benignitatē et largitatem dei varijs modis ꝯſiderāt: ⁊ paratū ad dandū gͣtiaꝫ et gloriā intelligant. tamē ip̄i ſenſualitateꝫ ſequentes ꝓprie volūtati ꝯtradicunt. Et hͦ innuit in textu: cum dicit: abneget ſemetip̄m. q. d. Si quis ꝓpria voluntate viuere intendit: me nō ſequit̉. Ubi ſciendum varia ſunt impedimēta q̄ nos impediunt ī pia ſalutis: ⁊ nō ꝑmittūt nos poſt xp̄m ire Primū eſt ꝓpria volūtas. et tangit̉ in textu ibi. abneget ſemetip̄m. Glo. nō ꝑ na turā: ſꝫ ꝑ maliciā nō eſt bonū hr̄e ꝓpriā vo luntatē. Grego. Niſi quis a ſeip̄o deficiat.ſ. ꝑ ꝓpriā voluntatē ad eū qui ſuꝑ ip̄m eſt nō appropinquat. Relinqͣmꝰ ergo noſip̄os quales nos peccādo fecimus. ⁊ maneamus quales ex gratia ſumus. ⁊ relinqͣmus in quo ſenſualitas delectat̉. Dicit ex go glo. ſuꝑ Math. Perfecta eſt cōuerſio vbi carnalis corrūpitur delectatio. Et ſic ſuꝑbus factus humilis ſeip̄m relinqͥt. ꝓuerb̓. xij. Uerte impios et nō erunt. nō qꝛ non erunt omnino ꝑ eſſentiā. ſed nō erunt ꝑ impietatis culpā. Greg. Nec valet qͥs app̄hendere quod ſup̄ ip̄m eſt: ſi neſcierit mactare quod eſt. Et hoc fieri habꝫ ꝑ dei timorē. pͣs. cxviij. Cōfige timore tuo carnes meas. Gre. Configat carnes tuas di uinꝰ timor ne decipiat carnalis amor. Ec cl̓i. xviij. A volūtate tua auertere Uolun tas tua ſit ſine volūtate ꝓpria. ut dic̄ Der. in ẜmone de naamon ſyro. Eſt volūtas q̄ nō eſt ꝯmunis deo ⁊ hoībꝰ.i. que non ſtat ad honorē dei et ad edificationē ꝓximi ⁊ ad ꝓpriā ſalutē. De qua alibi dicit. Nihil odit deus aut punit niſi ꝓpriā volunta tem. Scd̓m impedimentū eſt penitentie contrarietas. Nam penitētia eſt ꝯtraria. ⁊ tn̄ eam oꝑtet habere qui vult ſaluari iuxta ſaluatoris ſententiā Lu. xiij. Niſi penitentiā egeritis oēs ſimul ꝑibitꝭ. Hoc impedimentū tangit̉ cū ſubdit. tollat crucē ſuā.i. crucē penitētie. ad Gala. v. Qui xp̄i ſunt carnem ſuā crucifixerūt cū vicijs ⁊ ꝯcupiſcentijs. Gre. Hoc ſit cū gulā reſtringimus. carnis luxutiā ꝑ ꝯtinentiam coartamus. cū de mūdi gloria nil q̄rimꝰ. Exemplo apl̓i.i. Corin. ix. Caſtigo corpꝰ meū et in ſeruitutē redigo. Simō de caſſia. Non ſemel ſed quotidie: nam om̄i die mūdus ſe offert cū delectationibꝰ. et caro inceſſanter impugnat. ideo gladiū cū quo nos decidimus a mūdo deponere nō debemus. qꝛ nō dormit qui impugnat: licꝫ aliqn̄ ceſſatut artem noui belli fabricet. p̄t fu gari nō exterminati. non pōt occidi ſꝫ con fligari. Et ſic apl̓s ad Gala. vi. Stigmata xp̄i in corꝑe meo porto. Gte. Iam non debet xp̄us ꝓ me mori. ſed ꝑ me carnalia deſideria occidi. Dern̄. Qui infirmus eſt ut ſemel effundere ſanguinē nō ſufficit qͦtidie tn̄ corpus affligit. De quo. ij. Corin. iiij. Mortificatōem carnis in corꝑe noſtro circūferentes. Per hͦ innuit ꝙ penitētia dꝫ eſſe afflictiua ⁊ auſtera in eo ꝙ dic̄ glo. Grego. crux a cruciatu dicit̉. ſic Iobell̓. ij. dicit̉. Cōuertimi ad me in fletu et plāctu ſcindite corda vr̄a. nō ſicut monialis q̄ ſe afflixit ꝓ maximis delictis caudis vulpinis. Etiam innuit̉ vbi ſupͣ ꝙ pn̄ia dꝫ eſſe ꝓpria. Criſo. Non putes crucem xp̄i ſui ficere ſine tua. Aug. Qui te plaſmauit ſine te. non vult te ſaluare ſine te. Et hͦ ē cō tra illos qui gloriant̉ de ſanctoꝝ auſterita te ſperantes eis ſufficere. Similes iudeis qͥ gloriabant̉ patrē ſe habere abraam. quibus xp̄us dixit Iohan. viij. Si filij abrae eſtis oꝑa abrae facite. Dicit em̄ Criẜ. et habet̉. xl. di. c. nō eſt. vbi dicit. Nō filij ſā ctoꝝ ſunt qͥtenent loca ſanctoꝝ. ſed qͥ exer cent oꝑa ip̄oꝝ. Et dicit clemēs di. xxxviij Qui rebellit ⁊ viuit ⁊ diſcere atqꝫ agere bona recuſat magis diaboli qͣꝫ xp̄i mēbrū

XLVII. Sermo. eſſe oſtendit̉. Et potius infidelis qͣꝫ fideliſ eſſe mōſtrat̉. Qua ꝓpter nemo de aliena pe nitētia ꝯfidat. Ezech. xviij. Nō portabit pater iniqͥtatem filij. et ecōtra. ſed iuſticia iuſti liberabit eū Terciū impedimentū ſalutis ē glorie mūdane vanitaſ. nā in mul tis attenuat̉ vultus et exterius polleſcit. at tn̄ nō ꝓpter deū ſed hoīm laudem. De qͥbꝰ Dern̄. Ue ſemel et re iterū portātibꝰ cru cem xp̄i et nō ſeq̄ntibus xp̄m. Ideo ſubditur. et ſeqͣtur me.i. qui ſe caſtigant ſentiāt xp̄i amorē. nō mundi honorē et ꝓpriā lau dem. tales enim duplici ꝯtritōe ꝯterent̉. Criẜ. Fures et latrones nō xp̄m ſequunt̉ ⁊ tamē portāt crucē. qꝛ ſuſpendunt̉ ꝓpter maleficiū.i. Pe. ij. Que em̄ gratia ſi pec cantes et colaphiſati ſuffertis. Sed ſi bn̄ faciētes patiēter ſuſtinetis hec eſt gr̄a apd̓ dn̄m.i. De. iiij. Nemo veſtrū patiat̉ qͣſi homicida aūt fur aut maledicus. aūt alienoꝝ appetitor. Si aūt ut xp̄ianus nō erubeſcat. Quidā em̄ patiunt̉ ꝓpter diabolū. ut amatores mūdi: nos autē ꝓ xp̄o. Idcir co non ſolū in te ſit fortitudo patiēdi q̄ eſt in latronibꝰ et malis hoībus. ſed etiā ī te ſit manſuetudo et virtus ut ꝓpter xp̄m hͦ facias. O qͣnta iactura nō habere tantam fortitudinē patiētie ꝓ xp̄o ad ꝯſeq̄ndū vi tam eternaꝫ ſicut ad ꝯſeq̄ndū penā eternā. Criſo. Crucē xp̄i tollit qui ꝑatus eſt ad oē ꝑiculum ꝓpter deū. Sed pauci ſunt tales Rō quia crucē xp̄i nō portāt in mēte ꝑ cō paſſionem. Gre. in omē. Si paſſio chriſti diligēter intuet̉: multū graue quin equo animo toleret̉. Dern̄. O qͣꝫ plures ſunt qͥ volunt cōregnare. pauci aūt cōſequi ⁊ pa ti. Cum tamē dicit Apl̓s Si cōpatimur cōregnabimus. ſi ꝯmorimur ꝯuiuemus. ij. Thimo. ij. Quartū impedimentū eſt ꝓprij corꝑis caritas. Eccī. xvij. Quid ne quiuſ qͣꝫ qd̓ caro excogitare poterit.i. ama tor carnalis. De quo Orig. Amator cor ꝑis vel carnis parcit vite ſue timēs mori ⁊ animā ſuā ꝑ hanc mortē ꝑire. Iſte volēs hoc modo ſaluari ꝑdet illam. Si quis autē cōtemnat vitā p̄ſentē vſqꝫ ad mortē ꝓpter xp̄ꝫ inueniet eā.ſ. aīaꝫ ī eterna vita Et hoc eſt qd̓ dicit euāgeliſta cuꝫ ſubdit. Qui voluerit aīam ſuā ſaluam facere per det eam.ſ. quo ad voluptates. et qͥ ꝑdidexit eam.ſ. ꝓpter me inueniet eā. Dicit em̄ apl̓us. Ro. viij. Debitores ſumus n̄ car ni ſed ſpiritui. Greg. Cū caro ad tꝑus ſu auiter viuit ſpūs ineternū ꝑibit. Hug. li. iiij. de ſacramētis. c. xix. Conari debemus qͣntum poſſumus ut carnē ſpūi ſubdamus et ſpm̄ deo. Dern̄. Crudelitas eſt carnem diligere ⁊ ſpm̄ negligere. Aug. Deꝰ ē ſūmum bonū anima magna. corpus paruū ergo magnū dēmꝰ reuereri ꝓ paruo. Cri. Nō aīa ꝓ corꝑe ſed corpus ꝓ aīa factū ē. Et ergo ꝓpter qd̓ vnūqd̓qꝫ tale ⁊ ip̄m ma gis.i. poſterioꝝ. Ualde eī exile eſt qd̓ pro corꝑe eſt: ut dicit̉ Iſa. xl. Omnis caro fe nū et omnis gloria eius qͣſi flos agri. Quintū impedimentū eſt auaricie cupiditas. Eccī. viij. Multos ꝑdidit aurū ⁊ argentū.i. ad Thi. vi. Cupiditas eſt radix omniū vicioꝝ. Ideo ſubdit. Quid ꝓdeſt homini ſi vniuerſū mundū lucret̉. anīe ve ro ſue detrimentū patiet̉. Criẜ. Quid pro deſt ſi videris famulos tuos in leticia. te ī ſummis malis. hec reputa de carne et aīa. Seqͥtur. aut quam dabit homo ꝯmutati onem ꝓ aīa ſua. Criſo. Nunqͥd habes aliā animā ꝓ anima tua dare. pecuniā ſi ꝑdideris poteris aliā dare. nō aūt aliam aīam Sicut neqꝫ diuitie redimere pn̄t corpus ſic nec aīam dānatā. Ideo hiero. Quid ꝓdeſt tibi ſi haberes prudētiā ſalomonis pulcritudinē abſolonis: fortitudinē ſamp ſonis. longitudinē enoch. ptātem octauia ni. victoriā allexandi. Si tandē caro daretur vermibus: anīa demonibꝰ cū diuite cruciāda ſine fine. q. d. nihil eſſet. ergo val de cauendū eſt: ut dicit Ambro. ne ꝓpter amorē auaricie vel carnalis vite negligamus ſalutē anime. qꝛ nihil ꝓdeſt lucriface re tꝑalia ſi ꝑdunt̉ eterna. ꝓuer. vi. Non recipiet ꝓ redemptōe dona plurima. et ꝓuerbioruꝫ. xi. Non ꝓderūt diuitie in die vltiōis. iuſticia lib̓abit a morte Sextū

De ſancto Uincētio impedimentū eſt anime leuitas nō habens reſpectū ad dei iudiciū ⁊ ad finalē terminū ꝓpter quod dicit̉ Deutro. xxxij. Utinam ſapent et intelligerēt ac nouiſſima ꝓuide rent. ẜm illud qd̓ dicit̉. ij. Corin. v. Oēs nos manifeſtari oꝑtet ante tribunal criſti vt recipiat vnuſquiſqꝫ ꝓpria corꝑis ut geſ ſit ſiue bonū ſiue malū. Et hͦ ꝯcluſiue tangit in lr̄a cum dicit. Filius hoīs venturꝰ e in gloria patris ſui. id ē in forma glorioſa. quaꝫ claritatē habꝫ a pr̄e. cū angelis ſuis glo. ut fiant teſtes hūanoꝝ actuū. Hiero. Times mortē: audi triūphantis gloriaꝫ pereris crucē. auſculta angeloꝝ mīſteriū. hec ille Et tunc reddet vnicuiqꝫ iuxta opeta ſua ſine ꝑſonaꝝ acceptōe.ſ. peccatoribꝰ penā: iuſtis gloriā ſiue coronā Nō debemꝰ ergo habere mentis leuitatē ſꝫ iudicij me moriā. De quo gre. ī om̄e. xxix.. Sic agēda eſt pn̄tis tꝑis leticia ut amaritudo ſequentis iudicij non recedat a memoria. qꝛ dicit Gre. et habet̉. xi. di. Qualis vnuſqͥſqꝫ hinc egreditur. talis in iudicio pn̄tat̉. hͦ pōderauit beatus vincentius ⁊cͣ Sermo XLVIII. Ad idem. Ertamen forte dedit illi ut vinceret. Sap̄. x Moīm eſt mos ꝙ fortes ad fortia aſſumunt̉. Et qꝛ beatus Uincentiꝰ inter alios martires fortia paſſus eſt. Ideo merito ad fortia dicit̉ aſſumptus. de quo thema. In ſumma ꝟboꝝ btūs vincēti us a duobꝰ ꝯmendat̉. Primo a virili pugna. ibi. certamen forte. Scd̓o a triūphali victoria. ibi. ut vinceret. De primo dicit. Certamē forte dedit illi.ſ. vincētio ⁊ oībꝰ nobis.ſ. pugnare ꝯtra treſ hoſtes fortiſſimos.ſ. carnem: mundū et diabolū. Primus hoſtis eſt caro noſtra. ⁊ hic impugi nos carnali cōcupiſcētia. Augꝰ. Inter oīa xp̄ianoruꝫ certamina duriora ſunt caſtita tis p̄lia: vbi quotidiana pugna rara victo tia. Dern̄ Nunqͥd forte certamen laq̄um noſtrū gerimus ⁊ inimicū alimus. Itē hu go de clauſtro aīe. Carnis voluptas tripl̓r impugnat viros ſāctos.ſ. telis: haſta ⁊ gla dio. hoc eſt viſu: auditu ⁊ tactu. Hec tria ꝯtingebant Ioſeph. vxor em̄ dn̄i ſui vicꝫ pharaonis primo in ip̄m oculos ꝓiecit. Hug. Aſpectus impudicus eſt primū telū voluptatis. ideo Eccī. ix. Nō circūſpicias ſpeciē alienā. ꝓpter ſpēm mulieris ml̓ti pe rierūt. Gre. Non licet intueri qd̓ nō licꝫ ꝯcupiſci. ſicut in dyna filia iacob patꝫ ī figura. qꝛ ſi viſum ſuū cuſtodiuiſſet capta n̄ fuiſſet. ſed hoc nō fecit. ideo ꝟginitate pri uabatur. Gen̄. xxxiiij. Scd̓o haſta locuti onis ip̄m ioſeph ꝓcaciter allocuta fuit di cens. Ueni inqͥt dormi mecū. ꝓuer. v. Fa uus diſtillans labia meretricis. et nitidiꝰ oleo guttur eius. nouiſſima aūt eiꝰ amara quaſi abſintheū. ⁊ lingua eius acuta quaſi gladiū biceps Eccī. ix. Colloquiū illiꝰ qͣſi ignis exardeſcit Tercio gladio. gladiꝰ mu lieris eſt ꝯuerſatio. et hͦ ꝑ tactū ſicut ꝯtin gebat ioſeph. vxor em̄ pharaonis nō ſolū alloq̄batur eum: ſed etiā tetigit. Ip̄e vero veſtē reliquit in manu ſua: ⁊ mulierē aufu git. Geneſis. xxxix. Et ſic nos. qꝛ tactꝰ p̄alijs ſenſibꝰ valde ꝯtagioſus ē. vn̄ ꝓuer. vi. Nūquid p̄t hō abſcōdere ignē in ſinu ſuo ut veſtimēta ſibi nō ardeant. Sic qui ingredit̉ ad mulierē ꝓximi ſui nō exit mū dus cum tetigerit eā. ꝓnex. vij. Multos vulneratos deiecit.ſ. vulnere ꝯcupiſcētie ⁊ fortiſſimi quiqꝫ interfecti ſunt abea. ſcꝫ carnali cōcupiſcētia. ſicut Salomon. De quo gre. xxxij. q. iiij. c. Salomō. Sic ſam ꝑſon. ſic dauid. Ecce viri fortiſſimi deiecti ſunt a ꝯcupiſcētia mulieꝝ. Debemus exgo nos armare primo ꝯtra tela oculorum: labore ⁊ exercitatōe honeſta. Si dauid in exercitatōe fuiſſet viſuꝫ ſuū incaute ſuper berſabeā nō miſiſſet. Poeta. Querit̉ egiſcus: cur ſit factus adulter. In ꝓmpto cā quia deſidioſus erat. Ezech. xvi. Hec fuit iniquitas ſororis tue. ſaturitas panis ⁊ vini. Eccī. xxxiij. Multa mala docuit ocioſitas. Hiero. Semꝑ aliquid boni operiſ facito ⁊cͣ. Secūdo contra haſtā ignitarū locutionū caſtigatōeꝫ adhibere corꝑis

XLVIII. Sermo. debemus. exēplo apl̓i. i. Corin. ix. Caſtigo corpus meū. qꝛ dicit̉ ꝓuer. xxix. Qui delicate nutrit ſeruū ſuū ſentiet eū ꝯtumacem Et meditationē ignis infernalis: ut dicit̉ Eccī. xi. Malicia vnius hore obliuionē fa cit luxurie magne. Tercio ꝯtra tactū ꝯta gioſum dꝫ acciꝑe fugā omnino.i. Cor. vi. Fugite fornicationē. Ambro. Cum alijs nempe vicijs p̄t homo expectare ꝯflictū hanc fugite ne approximētis. Aug. Cōtra reliqua vicia oꝑtet nos omni ꝟtute reſiſtere. contra ꝟo libidinē nō expedit repu gnare ſed fugere. Ideo gre. Securū ē mu lierē nō videre. ſecurius eam nō audire. ſecuriſſimū nō tangere. duꝫ videt̉ inficit. inflāmat dum audit̉. polluit dum tangit̉. Aug. Magis appropinqua igni ardenti: qͣꝫ mulieri. cū ip̄e ſis iuuenis. Gre. Cōtra impetū luxurie fugam arripe ſi vis victoriā obtinere. nō ſit tibi verecundia fugere ſi vis caſtitatiſ palmā habere. Sic igitur ut ſupra vincitur caro exercitatōe: caſtigatōe et fuga Secūdus hoſtis eſt dyabolus. De quo. i. Detri. v. Uigilate quia aduerſarius vr̄ diabolus tanqͣꝫ leo rugiēſ circūit q̄rens quē deuoret. Ephe. vi. Nō ſit nobis colluctatio aduerſus carnē ⁊ ſāguinem.ſ. tantū. ſed aduerſus prīcipatus et poteſtates tenebraꝝ. Hic hoſtis etiā ſe habet in triplici differētia. Primo eſt callidus in decipiendo. Grego. Uerſutuſ hoſtis habꝫ mille nocēdi modos. aliquos decipit vigilantes. ut qui credūt artibꝰ ma gicis. De quibꝰ.i. ad Thi. iiij. In nouiſſi mis diebus diſcedēt qͥdam a fide creden tes ſpiritibꝰ erroris et doctrine demoniorū. Iſi. Demones triplici acumine vigēt Primo ſubtilitate nature. qꝛ de ſublimio ri natura ſunt creati. ideo ſubtilius ꝯſidetant qͣꝫ hoīes. et ſic intelligūt naturaliter p̄ſentia. Scd̓o lōga exꝑientia tꝑm. acceſſit em̄ demonibꝰ tam longe ſpaciū temporis: quo eorū vita ꝓtendit̉. longe maior experiētia qͣꝫ hoībꝰ ꝓpter breuitatē vite. Et ẜm hoc etiam futura pn̄t predicere naturalia. Tercio reuelatiōe ſuꝑnarū virtutū. Un̄ ſicut medicus exꝑtus p̄t infirmo varia p̄ dicere. ⁊ ſic eſt cū demonibꝰ: ut clariꝰ habetur. xxvi. q. iiij. c. Sciendū aūt. Ex hoc multos decipiūt. et hͦ deus fieri ꝑmittit ꝓpter hoīm maliciā et infidelitatē. ut qͥ ſpernunt veritatē et mendacio credent: ſic̄ dicit Aug de ciui. dei. et habet̉ lucide. xxvi. q. v. c. ſciēdū. Auguria aliquos decipiūt dor miētes ut hos qͥ negligunt eis reſiſtere: et habent varios modos in tēptatōnibꝰ ſuis vbi magis hoīem naturaliter ſentiūt incli natū ibi magis temptāt. Secūdo ē cū pidus in acquirēdo. nunqͣꝫ ſibi ſufficit. et quos magis ardentiores in dei ſeruitio co gnouerit hos magis impugnat De qͦ alex. ⁊ habet̉. iij. q. i. c. nulli dubiū. vbi dicitur Nulli dubiū. qꝛ boni a malis ſꝑ ꝑſecūtur ⁊ tribulant̉: et diabolus nō ceſſat querens quē deuoret. querēs quos ex fidelibꝰ ꝑdat ⁊ maxime quos ardētiores in ſeruitio ſal uatoris eiqꝫ familiares inuenerit. Eſt eti am mirabiliter ſeuus. De quo Iſi. de ſū. bo. Quāto breuius tꝑus ſibi reſtare vidꝫ tāto ſeuior eſt diuina iuſticia ꝑmittēte. ꝓp ter quod dicit̉ Apoca. xi. Ue terre et mari. quia deſcēdit diabolus ad vos habēs irā magnā. ſciēs ꝙ modicū tꝑus hꝫ Tercio ſollicitus eſt in poſſidedo ne qͥs ſibi euadat quē diutius poſſidet magis difficul ter facit recedere. Dicit tn̄ Ambro. in li. de beata vita. et habet̉. xv. q. i. Nō eſt. Ne minē iugo ſeruitutis aſtrictū poſſidet niſi prius ei peccatoꝝ ere ſe vēdiderit. Habꝫ ergo ſe ad hoīes ſic tripliciter. ab aliquibꝰ exit ſed nō recedit neqꝫ fugit. ut qͥ vinculo pctī ſunt ei addicti. Aug. ſe talē ꝯfitet̉ ī li. ꝯfeſſionū dicēs. Suſpirabā ad te ligatus nō ferro alieno: ſed mea ferrea voluntate. pelle meū tenebat inimicus ⁊ cathenā fecerat et ex volūtate ꝑuerſa facta eſt libido. et dum ſeruit̉ libidini facta eſt ꝯſuetudo. ⁊ dū ꝯſuetudini nō reſiſtit̉ facta eſt neceſſi tas. Et ſi tales in malis inueterati aliquādo penitēt. diabolus ab eis aliqn̄ exit ſꝫ nō recedit. Et ibi ꝓpe expectat. qꝛ pꝰ modicū eſt ruerſurꝰ. Lu. xi. Et reuertat ad domū

De ſancto Uincētio vnde exiui. ab aliquibꝰ ꝟo.ſ. a tepidis exit ⁊ recedit ſed nō fugit. ſicut ip̄i enim lente et tepide deo ſeruiūt. ⁊ ſic lente eū expellūt Apoca. iij. Utinaꝫ frigidus eſſes aūt calidus. ſed qꝛ tepidus es incipiā te euomere ex ore meo.& facie autē ſctōꝝ qui feruenter deo ſeruiūt recedit et exit ⁊ territꝰ fugit. Unde licet aſtutus eſt potēs et ſeuus tamē nō p̄t nobis dn̄ari in tēptatōe fua ni ſi volūtarie ei ꝯſentiamuſ. Dicit em̄ Am bro. in li. de beata vita. et habet̉. xv. q. i. c. nō eſt. Neminē iugo ſeruitutis aſtrictum poſſidet niſi prius ei peccatoꝝ ere ſe vendi derit.i. Corin. x. Fidelis deus qͥ nō patit̉ vos temptari vltra id qd̓ poteſtis. Greg. Debilis eſt hoſtis nō pot vincere niſi vo lentē. Idcirco d̓r Iaco. iiij. Reſiſtite dia bolo et fugiet a vobis. Dex. in meditatōibus. Licet mille nocēdi modis quibꝰ nos temꝑtet. tn̄ ſolūmodo nō ꝯſenſeris quotiēſ reſiſtis totiēs coronaberis. Exempluꝫ legit̉ in vitaſpatrū de quodaꝫ iuuene oran te cū ſeniore. Senior attenuatus capite petiuit ad modicū quieſcere ut iunior expectaret. iunior vigilās temptatus ē ſeptem vicibus. ad quālibet autē temptationum ſurrexit et orauit. et poſt qͣmlibet orationū ceſſauit temptatio. ⁊ ſenior euigilans vidit ſeptē coronas in capite eius. interrogauit fratrē qͥd feciſſet. ille narrauit ſeriē geſtorum ei. Ex hoc aꝑte pater ille ſenior ꝯgno uit ip̄m ſeptē coronas ꝑ ſepteꝫ reſiſtētias meruiſſe Tercius hoſtis ē mūdus. hic etiā vario mō nos impugnat. Primo potentia. facit em̄ hoīem deſiderare dominiū magnū ut inquietū eū reddat et in ꝑiculo ponat. Criẜ. Sepe a vento ꝯcutiunt̉ qͥ in alto ſunt. et qui in plano ſūt ſecuri exiſtūt Implebit̉ in eis nōnunqͣꝫ illud. Iob. xxi. Erūt ſicut palee a facie venti. ⁊ ſicut fauil la quam turbꝰ diſꝑgit. ꝓpter hͦ nobis ī exemplū xp̄us fugit cū iudei vellēt eū facere regem. Ioh̓. vi. Scd̓o temptat diuitijs ⁊ honoribꝰ. ⁊ ſic iterū nos in maxima ꝑicula ponit. quia ꝑ hoc inducit inter alia plura mala. maxime ſuꝑbiā que odibilis eſt deo et hoībus. Eccī. x. Tercio temptat ꝑſecutōibus. Ioh̓. xvi. In mūdo p̄ſſurā ha bebitis ⁊c̄. In omnibꝰ tn̄ his p̄nominatis temptatōibus fortiter btūs vincentiꝰ pugnauit ⁊ vbiqꝫ victoriā obtinuit dei aſſiſtentia et adiutorio. vicit em̄ primū hoſtē ꝑ ꝯtinentiā. ſcd̓m ꝑ innocentiā. terciuꝫ ꝑ patientiā que tanta fuit ſibi a deo data ꝙ nō ſolū volūtarie ad varia tormenta ꝓ xp̄i nomine ſe dedit. ſed etiā in eis quaſi ſpū alem leticiā habuit: et ꝓ epulis reputabat Unde moras carnificū arguēdo ad penas alacriter ꝓperauit. Et vltra hͦ deſiderium magis patiēdi habuit. Ideo merito verificant̉ de ip̄o verba thematꝭ. Certamē for te dedit illi ut vinceret. ⁊ ſic ꝓ victoria eterne glorie coronā obtinuit. De cōuerſione ſancti Mauli. Sermo XLIX. Cce nos reliqui mus oīa et ſecuti ſumꝰ te. mat. xix. Mar. x. Lu. xix. In ſūma euangelij tria ꝑ ordinē tangunt̉. Primo ꝑfecta mūdi abrenūciatio: ibi. Ecce nos reliquimus omnia. Scd̓o directa xp̄i imi tatio. ibi. ⁊ ſecuti ſumus te. Tercio pia p̄mij retributio. ibi. vos qͥ reliqͥſtis omnia. De primo dicit. In illo tꝑe.ſ. cum adoleſcens interrogaret qͥd faceret ut vitā eter nam poſſideret. Rn̄dit. Si vis ad vitam ingredi ſerua mādata. Ille dixit ſe a iuuē tute impleuiſſe. interrogauit qͥd adhuc ſibi deeſſet. Rn̄dit ihus. Si vis ꝑfectꝰ eſſe vade vende oīa q̄ habes et da pauꝑibus. ⁊ habebis theſauꝝ in celo ⁊ veni ſeq̄re me Cū audiſſet ꝟba hec adoleſcens abijt triſtꝭ erat enim multas poſſeſſiones habes. tunc ihūs dixit diſcipulis. Amē dico vobis qꝛ diues difficile intrabit in regnū celoꝝ. Et iteꝝ dico vobis. Faciliꝰ eſt camelū ꝑ foramen acus trāſire qͣꝫ diuitē intrare ī regnū celoꝝ. Auditis his diſcipuli mirabantur valde dicētes. Quis p̄t ſaluus fieri. quibus ihūs ait. Apud hoīes hoc eſt impoſſibile. apud deū omnia ſunt poſſibilia. Tūc n̄

Sermo. XLIX. reſpondens petrus dixit. Ecce nos reliqͥmus omnia. Orige. Detrus princeps apoſtoloꝝ loqͥtur ꝓ oībus dicēs. Ecce reli qͥmus oīa.ſ. q̄ habuimus: ⁊ que habere vl̓ appetere poteramus: ꝯmendat illā pauꝑtatē que fuit in primitiua eccleſia. Prīo qͦ ad ꝓmptitudinē in hͦ ꝙ dixit Ecce reliqui mus ⁊cͣ. multū ꝓmpti orāt. Gre. Ad vni us iuſſionis vocē Petrus andreas ⁊ iohā nes relictis retibꝰ et naui ſecuti ſunt dn̄m Math. iiij. Scd̓o ꝯmendat a cōmunitate cū dicit nos. q. d. omnes in ꝯmūi. Act. iiij. Nec quiſqͣꝫ eoꝝ aliquid ſuū eſſe dicebat. ſed erant omnia illis ꝯmunia. Tercō a voluntate ſpontanea. cū dixit reliquimꝰ. Erant autē pauꝑes ſpiritu.i. voluntate: n̄ coacta neceſſitate. Fuerunt em̄ de numero illoꝝ de qͥbus Mat. v. Deati pauꝑes ſpiritu quoniā ip̄oꝝ eſt regnuꝫ celorū. Quarto ab integritate integerrima fuit ī eis pau ꝑtas. et tangit̉ cū dicit omnia. Omnia re liquerūt ſua ſuos et ſe.i. ꝓpriā voluntateꝫ habendi. Criſo. in omē. loquens petro interrogat. Qualia omnia o beate petre reli quiſti rethe et nauigiū dicis omnia. Gre gorius in omelia. Multū reliquit qui ſibi nil retinuit. multū reliquit qui cum re poſ ſeſſa etiā cōcupiſcentijs renūciauit. Nam tanta ab eis dimiſſa ſunt quāta ab eis cōcupiſci potuerunt. Dern̄. Plus nocet cō cupiſcentia qͣꝫ ſubſtātia. quia cōcupiſcētia p̄t ſe extendere ad omnia. Et hāc reliq̄rūt i. voluntatē habendi. Ubi ſciendū beati apl̓i reuera omnia reliquerūt. om̄ia vti qꝫ impedientia. omnia retrahētia. oīa ꝑiclitātia. omnia ponderātia. omnia mediātia. Prīo reliquerūt omnia impediētia Impediunt em̄ in dei ſeruitio amor ⁊ ſollicitudo tꝑalium. Propter hͦ dicit ſaluator Mar. x. Difficile qui pecuniā habent intrabunt in regnū celoꝝ. glo. pecuniā ha bent in amore: nō in vſu. Dicit enim Ra banus ſuꝑ illud. Homo qͥdam ab aximathia nomine Ioſeph erat diues. magne erat dignitatis apud ſeculū. ſed maioris apud deū meriti: qꝛ nō erat diues diuitia rum amore ſed tm̄ poſſeſſione. Et ſic diui tes nō excludunt̉ a diſcipulatū ſaluatoris Iſte enim diues erat ⁊ diſcipulus criſti. qui nō erat pecunie amator ſed ip̄ius diſtributor. Et hͦ eſt quod dicit pͣs. lxi. Diuitie ſi affluant nolite cor apponere. nō di cit nolite habere. Deda ſuꝑ lucā. Nō rep̄henditur diues ꝙ terrā coluit. vel ꝙ fru ctus in horrea ꝯgregauit. ſed ꝙ fiduciā in illis poſuit. Et pauꝑibus nō erogauit: et nimiū eas adamauit. De qͦ Criẜ. Qui diuitias amat neceſſe eſt ꝙ deū odiat Et ſic ſunt impedimentū ꝑfectōis: qꝛ amor cauſat auariciā et ſeruitutē. quam ꝓhibet dn̄s Mat. vi. Non poteſtis deo ſeruire ⁊ mam mone. glo. Ille diuitijs ſeruit qͥ plus deeis ſollicitus eſt et eas diligit qͣꝫ aīe ſalutē Et ſic d̓r Eccī. x. Nihil iniqͥꝰ qͣꝫ amare pe cuniā. Et ibidem. Auaro nil ſceleſtiꝰ. Nā aīam ſuam venalē habet. Ideo venerabiliſ Deda. Fratres ꝯſideremus ⁊ terrena ita poſſideamus ut vtiqꝫ mēte ad celeſtia tēdamus. Deda ſuꝑ lucā. Differētia eſt inter renūciare et relinquere. renūciare ꝯue nit omnibꝰ. relinq̄re aūt ꝑfectis. id̓o Gre go. Si cuncta relinquere nō poteſtis. tamen ita temꝑalia tenete ut ꝑ ea nō teneamini. ita poſſidete ut vos nō poſſideāt: vt ſub mentis vr̄e ſint dominio q̄ poſſidetis ꝙ cuncta tꝑalia in vſu nō affectū poſſidea tis. Nam dicit̉ Eccl̓s. v. Quiamat diui tias fructū nō capiet ex eis. et Gre. Qui terrenarum rerū.i. diuitiarū amore vinci tur in deo nullatenus delectat̉. Iō richar. de ſancto victore. O felix anima quid ſol licita es erga plurima. porro vnū eſt neceſ ſariū. dilige vnum in quo ſunt om̄ia. ibi fi ge cor et deſideriū tuū. mūdus enim trāſit ⁊ omnis cōcupiſcentia eius. Sic fecit apl̓us Philippen̄. iiij. Omnia arbitratꝰ ſum ut ſtercora ut xp̄m lucrifacerē Secundo reliquerūt omnia retrahētia.i. amo rem mūdi qui retrahit hoīeꝫ ab amore d̓i. De quo aug. Si in te eſt amor mundi: nō eſt quo intret amor dei. Cor tuū vas eſt. effunde quod habes. nō poteſt enim ras

De Cōuerſione ſancti Pauli. repleri balſamo quod plenū eſt aceto. Ia cobi. iiij. Qui vult eſſe amicus mūdi inimicus dei conſtituit̉. ideo. i. Iob. ij. Noli te diligere mundū. Nam amare munduꝫ eſt amare ꝓditorē ſuum. Aug. Ama ſeculum et abſorbebit te. Criſo. Miſer ē mundus miſerrimi qͥ eum ſequunt̉. Semper mundialia oꝑa excluſerūt hominē ab eter na vita. Ideo exclamat augꝰ. O munde immūde quantos ſeduxiſti. qͣꝫ multos decepiſti Dern̄. in meditatōibꝰ. Mūdꝰ facit ut tabernator qui dat potatoribꝰ ſalſaſ carnes ut valde potēt et poſtea chare ſoluāt. Et ſic faciliter mundus delectat ⁊ breui tē pore. ⁊ deinde ſequit̉ eterna dānatio. Iob xxi. Ducunt in bonis dies ſuos ⁊ in puncto ad infernū deſcendūt. Ecce quo trahit Ideo paulus ad Gala. vi. Mihi mūdus crucifixus eſt ⁊ ego mūdo. Criſo. Quidqͥd mundus reputabat gloriā hoc ip̄e penā Tercio reliquerunt om̄ia mediantia. ⁊ eſt amor amicorū. Math. x. Qui amat patrē aut matrē pluſqͣꝫ me nō eſt me dignus. et qui amat filiū aut filiam ſuper menō eſt me dignus. Augꝰ. Amandus ē generator. ſed p̄ponendus eſt creator. Sed heu plures ſunt qui ꝓpter filios et vxores multa cōtra deum faciunt iurādo: iniuſte bona acquirēdo. diuinū officiū vel ſeruiti um ſepius negligēdo. et nōnunqͣꝫ aīe ſalu tem minime aduertēdo. Et ſic qui amici eſſe deberent potius inimici ſunt ſalutis. ꝙ perificatur illud Mich̓. vij. Inimici hoīs domeſtici eius. Tali modo mediāt inter te et ſalutē anime tue. Hoc mediū habuit ille diues Luce. ix. cui dn̄s dixit. Seq̄re me. et ille reſpōdit. Dn̄e ꝑmitte me prius ire et ſepelire patrē meū. glo. Pater illiuſ fuit infidelis ⁊ fuit mortuꝰ in via Et dixit illi ihūs Sine ut mortui ſepeliāt mortuoſ ſuos. tu aūt vade et annūcia regnum dei. Ecce quō xp̄us noluit ꝙ etiā ſepultura pa tris deberet fieri. quem tn̄ p̄cepit honorare ne hoc mediū eſſet ſalutis. Poſt hͦ ibidem Lu. ix. Alter dixit. dn̄e ſequar te ſed ꝑmitte me primū tenūciare his qui domi ſunt. Ait autē illi ihūs. Nemo mittēs ma num ſuā ad aratrū retro reſpiciens aptus eſt regno dei. vbi dat intelligere ꝙ illi qui domi ſunt amici carnales fratres et ſorores ⁊cͣ. hi nonnūqͣꝫ mediant in via ſalutis. Idcirco dicit̉ Deutro. xxxiij. Qui dixerit patri et matri neſcio vos et neſciūt fili os ſuos hi cuſtodierūt eloquiū tuū. Hoc attendens paulus omnia mediātia reliqͥt De quo gala.i. Cū placuit ei qͥ me ſegregauit ex vtero matris mee: ⁊ vocauit ꝑ gͦtiam ſuam cōtinuo nō acquieui carni ⁊ ſā guini hoc eſt ꝓpinqͥs meis iudeis. Quar to reliquerunt omnia ꝑiclitātia. hoc eſt ad malū attrahentia. et eſt ꝓprius amor. De quo. ij. ad Thimo. iij. In nouiſſimis tꝑi bus inſtabunt tꝑa ꝑiculoſa ⁊ erūt homīeſ ſeip̄os amantes. cupidi elati ⁊cͣ. voluptatum amatoreſpluſqͣꝫ dei. habentes ſpeciē pietatis.i. religiōis. virtutē autē eiꝰ abnegantes. De talibꝰ dicitur Ro. viij. Qui in carne ſunt deo placere nequeūt. Iō glo ſa ſuꝑ math. Perfecta dicit̉ cōuerſio vbi carnalis rumpit̉ dilectio. Hanc ruptelaꝫ docet Math. xvi. Si qͥs vult venire poſt me abneget ſemetip̄m. glo. Non ꝑ naturā ſed ꝑ maliciā. quia dicit Greg. Niſi quis a ſeip̄o deficiat: ad eū qui ſup̄ ip̄m eſt non appropinquat. Dern̄. Caritas caritatē de ſtruit. caritas carnis deſtruit caritatē ſpiritus. Ideo dicit idem doctor. Crudelitaſ eſt carnē diligere et ſpiritū negligere. Hu go de ſacramentis. Conare debemꝰ qͣntuꝫ poſſumus ut carnē ſpiritui ſubdamꝰ. Hoc etiam fecit paulus. i. Cor. ix. Caſtigo corpus meū et in ſeruitutē redigo Sed di ceres. ē ne amor ſui peccatū mortale. Reſpondet̉ ſi amor ſui creſcit in cōtemptum dei tunc exit peccatū mortale. verbi gratia Si quis nollet ieiunare quattuor tꝑa cuꝫ tenetur ex p̄cepto eccleſie cū bene poſſet ⁊ non vult corpus ſuū aggrauare. Similiter nō vult ſurgere dn̄ica die ad miſſam ⁊ ad dei ꝟbum ꝓut quilibet tenet̉ ex p̄cepto eccleſie. ut habetur de conſe. di. i. c. miſſas. ⁊ c. ſacerdote. ⁊ obmittit ſine ratōnabili ⁊ n 4

XLIX Sermo. neceſſaria cauſa peccat mortaliter ut dicit̉ ibidē. Et breuiter qn̄cunqꝫ quis paratus eſt trāſgredi p̄ceptum dei aūt eccleſie ꝓpter illicitū amorē ſui tunc ſꝑ peccat morta liter. ut vult apl̓us Roma. viij. cū dicit. Sed ſi ẜm carnem vixeritis moriemini Eccī. xvij. Quid nequius qͣꝫ quod caro excogitare poterit. Talis amator carnis nō fuit apl̓us. De quo Criẜ. dicit. Nihil corꝑi niſi p̄ter nudam neceſſitatē miniſtra uit. Nam ſicut faber incudeꝫ indurat cre bris ꝑcuſſionibꝰ. ſic paulus aſſiduis laboribus. de quo. ij. Teſſa. iij. In labore ⁊ fati gatōe die ac nocte oꝑantes. Haymo. No cte laborauit ⁊ die p̄dicauit. nobis in exem plū ſicut ſubdit ibidem. ut formā daremuſ ad imitandū nos. quoniā ſi qͥs nō vnit operari nec māducet. Quinto reliq̄runt omnia pondexantia. et eſt ſarcina pctōruꝫ. pͣs. xxxvij. Sicut onus graue grauate ſūt ſuꝑ me. De quo pondere loquit̉ apl̓us ad Hebre. xij. Deponentes omne pondꝰ ⁊ cir cumſtans nos peccatū. Ratio depoſitōis. qꝛ ut dicit Gre. nulla bona acceptant̉ que maloꝝ admixtione maculant̉. nec ieiuniuꝫ nec oratio: nec elemoſina. ſicut dicit pius papa. et habet̉ de ꝯſe. di. v. c. nihil. vbi di cit. Nihil ꝓdeſt ieiunare homī aut orare. aut alia religionis bona agere: niſi mēs re trahat̉ ab iniquitatē. Et hoc eſt quod d̓r Eccl̓s. ix. Qui in vno offendit multa bona ꝑdit. Grego. Nihil eſt deo gratū ab eo qͥ ingratus eſt deo ꝑ peccatū mortale. hoc cōſiderans apl̓us cū dn̄s arguit eū de ꝑ ſe cutōe. Actuū. ix. ſtatim dixit. Dn̄e qͥd iu bes me facere. Et ſic docet nos.i. Cor. xi. Imitatores mei eſtote ſicut ego xp̄i. Ip̄e ſtatim ꝯuerſus. ſic ⁊ nos qn̄ vocamur per diuinā inſpiratōem. Eccī. v. Ne tardeſ cō uerti ad dn̄m deū tuū. ne differas de die ī diem. Ambro. Si ſecutus es exantē ſeq̄ re penitentē. Aug. Mox ꝑauit ſe ad obedi endum qͥ prius ſeuiebat ad ꝑſequendum. Dixi ſecūdo ſubiūgit̉ directa vel ſalutifera xp̄i imitatio. ibi. et ſecuti ſumus te. Ad verū enim xp̄ianū ꝑtinet ut xp̄um ſeqͣtur. Dicit nanqꝫ Aug. de vita chriſtiana Xp̄iani nomē fruſtra ſortit̉ qui xp̄m mīme imitat̉. Ecce nō meret̉ dici xp̄ianus qͥ xp̄ꝫ non imitat̉. Sed diceres. in qͥbꝰ tamē debemus xp̄m ſequi. Rn̄det̉ primo in vite aſꝑitate. Ip̄e enim ab ingreſſu mūdi vſqꝫ ad egreſſum aſꝑam duxit vitaꝫ. Nam in natiuitate feno iacere ꝑtulit. ⁊ ī arto po ſitus eſt p̄ſepio. In egreſſu arduā penam in cruce elegit. In ꝓgreſſu nō legit̉ riſiſſe: ſed fleuiſſe. ideo dicit xp̄us Mat. x. Qui n̄ accipit crucem ſuā et ſequit̉ me nō eſt me dignus. Sic beatus paulus eū ſecutus eſt i. Corin. iiij. Eſurimus et ſitimus: ⁊ nudi ſumus. colaphis cedimur. ꝑſecutōeꝫ patimur. tanqͣꝫ purgamenta huiꝰ mundi facti ſumus omniū ꝑ ipſima vſqꝫ adhuc. Secū do in mentis huilitate. Mat. xi. Diſcite a me quia mitis ſum et humilis corde. De quo aug. de verbis dn̄i. Uis cape celſitudinem dei prius accipe humilitatem criſti Dignare humilis eſſe ꝓpter deum qꝛ deuſ dignatus eſt eſſe humilis ꝓpter te. Dern̄. Quanto quiſqꝫ in ſe vilior: tanto deo p̄cio ſior. ⁊ ſic Paulus prima Corintheoꝝ. xv Ego minimus apoſtoloꝝ non ſum dignuſ vocari apoſtolus. ⁊ Ephe. iij. Mihi omnium ſanctoruꝫ minimo data eſt gratia dei in gentibus. et. i. Corintheorū. xv. Nouiſ ſime ꝟo tanqͣꝫ abortiuo viſus eſt michi reſpectū habuit ad peccatū ſuum. ideo ſe a nihilauit. De quo gre. Qui ꝑfecte pctum ſuū intelligit nullū peccatū pax pctō ſuo ex iſtimabit. Tercio debemus eū ſeqͥ in pietate erga ꝓximū. Luce. vi. Eſtote miſericordes ſicut et pt̄ vr̄ miſericors eſt. Patex autē noſter xp̄us dici poterit qꝛ ꝑ ip̄m regeneramur. Ip̄e ꝓprio ſanguīe ſuo bere ditatem regni celeſtis nobis acqͥſiuit. ſic iterū paulus eū ſecutus eſt. quia de eo dic̄ Cri. Nemo intātū dilexit amicos ſic̄ pau lus inimicos. Ip̄e ex pietate alioꝝ peccata defleuit. ij. Corint. xij. Lugeam ml̓tos ex his qui ante peccauerūt ⁊ nō egerūt peni

De Cōuerſione ſancti Pauli. tentiā de immūdicijs ſuis. Criẜ. Nullus ita deplangit ꝓpria ſicut paulꝰ aliena. paulus quaſi totū mundū genuiſſet omnibus doluit. hec ille. ij. Cori. xi. Quis infirmat̉ et ego nō infirmor. Et ſic hortatur ⁊ alioad Gala. vi. Fratres ſi quis p̄occupatꝰ ſu erit in aliquo delicto. vos qui ſpirituales eſtis inſtruite hmōi in ſpiritu lenitatis. q. d. compaſſionē habēdo cū eo. Gre. Pluſ eſt animā ꝑpetue victurā reficere qͣꝫ ventrem moriture carnis pabulo terreno ſati are. Quarto in aduerſitate ſiue penarū patiēti toleratōe.i. Petri. ij. Xp̄us paſſus eſt ꝓ nobis vobis relinquens exemplum ut ſequamini veſtigia eius. Qui cū male diceret̉ non maledicebat. cum pateret̉ nō ꝯminabatur. et ſic nos. quia Actuū. xiiij. dicitur. Per multas tribulatōes oportet nos intrare regnum dei Sic paulus.i. Corin. iiij. Maledicimur ⁊ benedicimus ꝑſecutōem patimur et ſuſtinemus. Et. ij. Corin. xi. In carceribꝰ abūdantiꝰ. in plagis ſuꝑ modum. ⁊ ſubdit. A iudeis qͥnqui es quadragenas vna minus accepi. ter ꝟ gis ceſus ſū. ſemel lapidatus ſum. ter nau fragiū ꝑtuli. in omnibus his fuit multum patiēs. et ſic nos ad patientiaꝫ hortamur hodie ad hebre. x. Datientia eſt vobis ne ceſſaria ut voluntatē dei facientes reporte tis repromiſſiōem. Ambro. ſuꝑ beati īma culati. Quanto tribulatio maiox tanto cō ſolatio vberior. Quinto debemꝰ xp̄um ſequi in charitate quā docuit Luce. x. Di lige dn̄m deū tuū et ꝓximū ſicut teipſum. Et ſic paulus in charitate dei primo fuit qͣ ſi igneus. Criſo. Sicut ferrū miſſum ī ignem totū igneuꝫ efficit̉. ⁊ ſic paulus igne caritatis ſuccenſus. Sic ꝙ ſcribit Rom̄. viij. Quis me ſeꝑabit a charitate chriſti. tribulatio an anguſtia. aut gladius aūt fames. ſcio ⁊ certus ſum ꝙ neqꝫ morſ neqꝫ vita. Aug. Dolendū eſt ꝙ apl̓m horrēda tormenta nō poterāt a charitate dei ſeꝑa re. et nos ocioſe fabulle et vilia vicia ſeparant. Habuit ſcd̓o caritatem ꝓximi tā tam ꝙ dicebat Romanorū. ix. Cupiebā anathema eſſe ꝓ fratribus a xp̄o. id eſt ad tempus ſeꝑari. ut attenderet cōuerſiōi eo rum ad fidem xp̄i. Sic etiā dicit ad phil̓. i. Teſtis eſt mihi deus quoniā cupiā vos omnes in viſceribus ihū chriſti. Grego. Nullum deo tale acceptū ſacrificiū ſicut zelus animarū. Ecce quantā charitatem dei et ꝓximi habuit. Ideo dicit ad Ephe. v. Imitatores mei eſtote et ambulate in dilectōe. Et merito. qꝛ quanto in hoc mūdo maior dilectio tanto in futuro maior re tributio. Sic dicit Criſo. de laude pauli. Nil prorſus errauit qui pratum quoddā inſigne virtutū ac paradiſum ſpiritualem animū pauli nuncuparet. Quis ergo ad ex plicanda eius merita explicare ſufficiet. Nam omnia que ſunt in homībus bona vna anima poſſidet. ſingulorū enim virtu tes ſanctorū excellentiſſime in eo fuerunt. Abel obtulit ſacrificiū deo et inde laudat̉. Sed ſi hoſtia pauli ad mediū ꝓducatur: tunc quantū celū a terra diſtat. tantum hoſtia pauli ſuperius apparebit. Probat ſic Criſoſtomꝰ. Abel obtulit oues et aliena. paulus quotidie in ſeip̄o paratus erat mo ri ꝓ chriſto. Actuū. xxi. Non ſolū alligari ſed et mori paratus ſum pro chriſto. Et ſtuduit totum mūdum offerre deo. prima Corintheorū. ix. Omnibus omnia factus ſum: ut omnes lucrifacerem. Nōe cō mendatur: quia ſe et ſeptem homines cō ſeruauit tempore diluuij. Paulus nō tan tum octo: ſed infinitos a damnatōe eterna per ſuam doctrinā conſeruauit. Abraam cōmendatur. quia ad preceptū domini patriam et amicos ſuos ſiue cognatos reliquit. Paulus non ſolum patriam: ſed totum mundū reliquit. ad Philippenſes iij. Omnia arbitratus ſum ut ſtercora vt chriſtum lucrifacerem. Etiam in modo relinquendi dominus abrae multa promi ſit. ſicut diuitias: multiplicationem ſemi nis. ut habetur Geneſis. xij. Sed paulo multas tribulatōeſ. Act. ix. Ego on̄dā illi

XLIX Sermo. quanta oꝑteat eum pati ꝓ nomine meo. Cōmendat̉ iacob a lōganimitate. quia ſeꝑtem annis ꝓ rachel ſeruiuit: ⁊ videbant̉ ſibi dies pauci. Geneẜ. xxix. Paulus nō ſeptem annis ſed tota vita ſua ꝓ ſponſa n̄ ſua ſed xp̄i que eſt eccleſia. nō aduſtus ſole ⁊ eſtu diei et gelu noctis ſicut iacob. ſed ſu pra hoc infinita ſufferendo mala. ij. Corīt. xi. In laboribus plurimis. in carceribus abundantiuſ. in plagis ſupra modū ⁊cͣ. hec omnia cū gaudio maximo ⁊ alacritate ſuſcepit. Cōmendatur ioſeph a pudicicia et caſtitate. Geneẜ. xxxix. ꝙ reliquit palliū vxori pharaōis. ille poſtmodū accepit vx orem. Sed paulus ꝑ totum tꝑus vite ſue virgo ꝑmāſit. immo ⁊ quoſcunqꝫ potuit ad virginitatē induxit.i. Corī. vij. Uolo oēs homines eſſe ſicut meip̄m. Dico autē nō nuptis et viduis bonū eſt illis ſi ſic ꝑmāſerint ſicut et ego. Ideo in teſtimoniū puritatis ſue lac ꝓ ſanguine fluxit tꝑe decol latōis. Etiam ꝯmendatur Iob a patiētia Criſo. Iob quibuſdā menſibꝰ patientiaꝫ in tribulatōe habuit. ſed paulus multꝭ an nis vſqꝫ in agonē ꝑſeuerans tribulatꝰ fuit. nō tantū a tribus vel quattuor amicis. ſicut Iob. ſed a cūctis infidelibus ſepiſſime impugnatus. et ſic in ſingulis gratiaegit deo.i. Corint.i. Gratias ago deo meo ſemꝑ. ⁊ tamē non ſolū ꝓ ſe ſuſtinuit. ſꝫ ꝓp ter electos. ij. ad Thimo. ij. Omnia ſuſtineo ꝓpter electos ut ſalutē conſequātur. Cōmendat̉ moyſes a zelo ꝙ ꝓ ſalute populi petijt deleri de libro vite. Gre. in mo ra. id eſt petijt ſe tꝑaliter mori. Criſ. Mau lus plus fecit quia eterna gloria voluit ad tempus priuari ꝓ ſalute ꝓximoꝝ. Rom̄. ix. Optabam et ego anathema eſſe ꝓ fratribus meis. Cōmendatur iohānes qꝛ ar guit herodem ꝓ adulterio. Paulus vero non vnum ſed plures tirānos. Cōmēdāt̉ enoch ⁊ helyas quia in ꝑadiſum rapti. et vltra hoc paulus in terciū celū. ij. Cor. xij. Scio hominē raptū vſqꝫ ad terciū celum id ē vltra naturā eleuatu vſqꝫ ad celū em̄ pireū. Et eſt locus beatoꝝ ſpirituū. ⁊ ibi vidit ut dicit Aug. li. de videndo deū. di uinā viſionem. Et iſta viſio dicit̉ auditus quia inſtructus fuit de diuinis ſecretis: q̄ non licent homini loqui. id ē verbis. explicari. et ſic de alijs. Ideo canit eccleſia Ma gnus ſanctus paulus vas electōis vere di gne eſt glorificandus. Dixi tercio ſub iungit̉ pia p̄mij retributio. Unde petrꝰ in ꝑſona omniū cum dixit. Ecce nos reliquimus omnia et ſecuti ſumus te. cōſequē tex interrogauit. quid ergo exit nobis.i. q̄ vtilitas: que honorabilitas. que ſufficientia nobis inde. Rn̄dit ihūs. Uos qui ſecuti eſtis me.ſ. imitatōe viuuendi: p̄dicādi et moriendi. in regeneratione.ſ. iuſtorū de mortē ad vitā. Rabanus. Due ſunt regeneratōnes. vna animaꝝ ⁊ alia corꝑis. Et hec erit generalis reſurrectio cū ſederit fi lius hominis.ſ. ꝑ autoritatē iudiciariā in ſede maieſtatis ſue. ſcilicꝫ ꝑ manifeſtā po tentiam que prius latuit. Uel ſedes maieſtatis dicitur nubes clara: diuina forma ta maieſtate. ſedebitis et vos. ſcꝫ quieti ⁊ ſecuri ſuꝑ ſedes duodecim. ſcꝫ tanqͣꝫ principes electi ſuꝑ vniuerſam terrā. Pex ſedes etiā iudiciaria poteſtas deſignat̉. quia apoſtoli et viri ꝑfecti iudicabunt natōnes in comꝑatione melioris vite et approbati ue. mō tamē ſpecialiori qͣꝫ alij electi. iudicantes duodecim tribus iſrael. Rabanꝰ. Nemo putet tantū duodecim apl̓os iudi caturos. ſicut nec duodecim tribus iſrael tantū iudicandoſ. ſed in duodecim apoſto lis vniuerſitas ꝑfectoꝝ deſignat̉. ⁊ in duodecim tribubꝰ vniuerſitas iudicādoꝝ de ſignatur. Ecce quō ſancti apl̓i pre alijs ſā ctis honorandi ſunt. quia pre ceteris eos elegit. Iohan. xv. Ego vos elegi ut eatis et fructum afferatis et fructus veſter maneat. Et ſic erunt tanqͣꝫ ſcabini ſpēali mō in iudicio iudicantes. Item ſunt nuncij dei ꝑ excellentiam. quia deus eos miſit. Marci vltimo. Eunteſ in mundū vniuer ſum predicate euangeliū omni creature. Item ſunt honorandi tanquam preceptores precipui. Unde canit eccleſia. De

De Cōuerſione ſancti Pauli. quoꝝ doctrina fulget eccleſia vt ſol et luna Item quia ſanguine ꝓteſtati ſunt fidem. Unde canit eccleſia. Plantauerūt eccleſi am ſanguīe ſuo. Ultimo ſedebūt iudicium nec crede ꝙ tūc orabunt ꝓ te ſicut nunc. Criſo. et Deda. Nec ꝑentes orabūt ꝓ fi lijs in iudicio. nec angeli ſicut ſolebāt. nec ſancti habebūt ꝯpaſſionē cū peccatoribus ſicut nūc ꝯpatiunt̉ nobis orādo ꝓ nobis. Dern̄. Si igit̉ ſancti apl̓i fuerūt potēteſ ⁊ pij in terris: multomagis exiſtētes nūc in celis. vbi charitas nō minuit̉ ſed augmen tat̉. Imploremus igit̉ eoꝝ clementiā. de quoꝝ numero ille eſt cuiꝰ hodie exiſtit ſa luberrima ꝯuerſio. Sermo L. Ad idem Aule ſaule quid me ꝑſequeris. Act. ix. Intro ductio. Preſens feſtuꝫ qͣttuor de cauſis celebrat̉. Primo in ordine ad pec catores ut habeāt exemplū ſpei. ut nullus qͣntumcunqꝫ peccator magnus deſꝑet de venia. exquo paulū qui tātus fuit in culpa reſpexit in gratia. Unde gre. Derpendo petrū. conſidero latronē. aſpicio zacheum. intueor magdalenā. ꝯtemplor paulū. ⁊ nil in eis video niſi ſpei et penitētie poſita exē pla. Si forte aliquis lapſus eſt in fide aſpiciat petrū qui tex negauit xp̄m. et pꝰ amare flendo peccatū deleuit. Alius contra ꝓximū in malicia crudeliter exarſit. aſpiciat latronem qui in vltimo mortis articulo ad vite p̄mia penitēdo ꝑuenit. Aliꝰ auaricie eſtibꝰ anhelans aliena dixipuit aſpiciat zacheū qui ſi quid abſtulit reddidit qͣdruplum. Alius libidine ſuccēſus carnis mū diciam ꝑdidit aſpiciat magdalenam que ī ſe carnalem amorem igne diuine amoris exterſit. Alius in ſe vel in ſuis mēbris ec cleſiā ꝑſecutus eſt aſpiciat paulū: qui ad vnius iuſſionis vocē factus eſt vas electi onis. Nemo igitur deſperet ſed ad ſuſcipi endā gratiā mentē ſuā diſponat: ⁊ domi nus qui venit pctōres ſaluos facere. ut di citur.i. ad Thi. i. ꝓrſus ſicut paulū recipi et Secundo celebrat̉ hoc feſtū in ordine ad eccleſiaꝫ. Unde exquo ſancta mater eccleſia habuit maximā triſticiā in eius ꝑ ſecutione. debuit etiā habere maximā leticiam in eius ꝯuerſione. Et quia maiorem leticiā non potuit habere niſi ut feſtū celebraretur. ideo in ip̄o beato Paulo impleta eſt ꝓphetia iacob. De qua Geneſis. xlix. Cum filios ſuos moriturus benediceret ⁊ ad beniam in veniſſet dixit. Deniamin ma ne lupus rapax et veſꝑe diuidet eſcas Ibi ꝑ beniam in iuxta doctores intellexit paulum: qui fuit de tribu beniamin. Hic mane. id eſt primo fuit lupus rapax dei eccleſiam ꝑſequendo. Sed veſpere diuiſit eſcas quando cōuerſus ad fidem: fidem eccleſie p̄dicauit. Tercio in ordine ad ange los ⁊ ad celeſtē curiā. Sicut enim dicitur Luce. xv. Gaudium eſt angelis dei ſuper vno peccatore penitentiā agente pluſqͣꝫ ſu per nonagintanoueꝫ iuſtis. quāto magis in cōuerſione vnius apoſtoli ꝑ cuiꝰ doctri nam ruina eorū ex magna parte eſt reſtau rata. Dicit enim Criſoſt. Omnes ad ſalutem duxit ac ſi omnes regeneraſſet. prīa Cor. ix. Omnibꝰ omnia factꝰ ſum ut om nes lucrifacerē. Uolens igit̉ eccleſia ſe ſan ctis angelis cōformare in gaudio inſtituit hoc feſtū. Quarto in ordine ad deū prop ter miraculū. ſcilicet ꝙ ex ſeuiſſimo ꝑſecu tore fecit fideliſſimuꝫ p̄dicatorem. Unde hoc miraculū maius eſt ut dicit Auguſti. qͣꝫ celum et terrā ex nihilo creare. Et ratio quia in creatōne nihil reſiſtit diuine ac tioni. pſal. xxxij. Ip̄e dixit et facta ſunt. ſꝫ in cōuerſione peccatoris ꝓpria voluntas reſiſtit. Iuxta illud Math. xxiij. Quotiens volui cōgregare te ſicut gallina ꝯgregat pullos ſuos ſubalis et noluiſti. Et qꝛ magnus peccator fuit Paulꝰ: vt ip̄e atteſtatur.i. ad Thimotheū.i. Dlaſphemus fui et ꝑſecutor ⁊ cōtumelioſus: et glorioſus factus eſt predicator. ſicut canit eccleſia. O glorioſum lumē omniū eccleſiarū. ſole ſplendidius ⁊cͣ. Et ad vnicam vocem ad dominū ſe cōuertit ſicut dicit̉ in verbiſ

L. Sermo. thematis. Saule ſaule quid me ꝑſeq̄ris. In ſumma epl̓e duo tangunt̉. Primo pauli ꝑiculoſa īfirmitas. ibi. ſaulꝰ adhuc ſpirans. Scd̓o ſubiūgitur eius miraculo ſa ſanitas ibi. vas electōis ē mihi iſte De primo dicit. In diebꝰ illis.ſ. cū lapidatꝰ eſſet beatus ſtephanꝰ: ⁊ ſaulus erat ꝯſentiens neci. et facta eſt ꝑſecutio magna ī ec cleſia que ihrl̓imis erat: et diſꝑſi ſunt fide les ꝑ regiones iudee et ſamarie. tūc ſaulꝰ adhuc ſpirans.ſ. corde et ꝑ odij animoſitatem. minaꝝ et cedis in diſcipulos dn̄i.i. in xp̄ianos anhelans ad cedem ꝑ minarū aſꝑitatē. Ubi ſciendū. ſicut infirmitas cor ꝑalis dicit̉ ꝑiculoſa varijs de cauſis: ſic infirmitas ſpiritualis. Primo qn̄ in corde interius radicat̉. Secūdo quādo exte rius ꝑ totū corpus diffundit̉. Tercio qn̄ morbus neſcit̉. Quarto qn̄ cōtraria ſumū tur. Quinto qn̄ medicus ꝯtemnit̉: omnibus his modis paulus infirmabat̉. ideo merito ꝑiculoſam infirmitatē habuiſſe di citur. Primo fuit radicata ab intra. morbꝰ peccati in corde. ⁊ tangit̉ ibi. cum dicit̉: ſpirans. Ecce cordis malicia quā ip̄e ꝓhi bet. Hebre. iij. Uidēte fratres ne forte ſit in aliquo veſtrū malū cor incredulitatis diſcedēdi a deo viuo. Hiere. iiij. Laua a ma licia cor tuū ihrl̓m ut ſalua fias. aug. Nul le maiores diuitie qͣꝫ fides eccleſie. Abacūc. ij. et ad Rom̄.i. Iuſtus ex fide viuit. Secundo fuit ꝑiculoſa infirmitas pauli. qꝛ ꝑ totū corpus diffundebat̉. In ore cuꝫ dicit̉ ſpirās minarū. in manibꝰ cū dicit̉ et cedis. in pedibꝰ ibi acceſſit ad prīcipes ſacerdotū. Et ſic potuit locū in eo habere ꝓ phetia Iſa.i. Aplāta pedis vſqꝫ ad verti cē nō eſt in eo ſanitas. Tercio infirmitas eſt ꝑiculoſa qn̄ neſcit̉. Auguſti. ſuꝑ pͣs. lviij. Non eſt inſanabilior eo qͥ ſibi ſanus videtur. Et ſic paulus videbat̉ ſibi ſanꝰ. ꝓpter quod dic̄. i. ad Thi. i. Ignorās feci Eſt tamē ſciendū ẜm ſanctos doctores du plex eſt ignorātia.ſ. facti ⁊ iuris. Prīa fa cti: et cōtingit dupliciter. aūt adhibet diligentiā. Et ſic excuſat a toto ut ꝯcubitus Iacob cum lya. Gen̄. xxix. Aut nō adhi bet diligentiā. et ſic excuſata tanto ⁊ non a toto. ut ignorātia lamech occidentis ca im cū putauit occidere ferā Geneſis. iiij. Scd̓a eſt ignorātia iuris. Hec eſt duplex q̄dam inuincibil̓. hec excuſat a toto. Alia vero vincibilis. et hec iterū duplex. quedā affectata. hec in nullo excuſat. quedā ſimplex. hec excuſat a tāto: ſꝫ nō a toto. De qͦ Aug. de libero arbitrio. li. iij. c. xxxv. Nō imputat̉ ad culpā qd̓ inuitus ignoras ſed qd̓ q̄rere negligiſ. Gre. Aliud eſt neſciuiſe: aliud ſcire noluiſſe. Primū d̓r negligē tia. ſcd̓m malicia et ſuꝑbia. Habuit igit̉ apl̓us ignorantiā iuris ſimplicē. Un̄ bene excuſabat̉ a tāto ſꝫ nō a toto. Et ſi ita mor tuus fuiſſet eternā damnationē incurriſſꝫ Attamē nō fuit tāta ignorātia ſua ſic̄ ſi ex ꝓpria malicia ignoraſſꝫ. qꝛ ſic dicit vbi ſu pra. Ignorās feci. igit̉ miẜicordiā ꝯſecutꝰ ſum. valde tn̄ fuit ꝑiculoſa ignorantia ſua Quarto fuit infirmitas eius ꝑiculoſa. qꝛ ꝯtraria ſumebat. nō ſufficiebat ſibi ꝓpria ſeuicia ſed ⁊ alios ꝯcitabat. cū ſubdit. Acceſſit ad prīcipes ſacerdotū non vocatꝰ ſed ſpontē. et petijt epiſtolas.ſ. ad loca remota Non ſufficiebat ſibi ꝑſequi fideles in hie ruſalem. ſed petijt licentiā ad alia loca.ſ. in damaſcū ciuitatem ad ſinagogas ut ſi qͦs inueniret. quia pauci huius vie.i. xp̄iano rum viros et mulieres vinctoſ ꝑduceret in ihrl̓m. ſcꝫ ad puniendū. Ecce crudelitaſ ſua. Seqͥtur. Et cum iter faceret.ſ. cū epiſtolis contigit ut appropinqͣret damaſco.ſ. cum exercitu ſuo. ⁊ ſubito circūfulſit eum lux de celo: ad deſignādū ꝙ ſine lu ce gratie nemo poteſt veraciter ad deū cō uerti. ideo merito circūfulſit eū lux. Et illa lux primo fuit repētina in celeritate. quia eum ſubito mutauit in aliū virum. in ſciē tia: vita ⁊ mentis cōſtantia. In ſcientia. Dicit glo. quia in illo triduo cecitate ꝑcuſ ſus omne cognouit miſteriū incarnatōis et veritatem euangelij. Unde ad Galathas primo. Notum facio vobis euange lium quod non ab homine didici. ſed per

De Cōuerſione ſancti Pauli. reuelationē ibū xp̄i. Itē immutauit eum in vita. quia ſtatim virtute luminis quod ip̄m circūfulſit oēꝫ carnalē amorē ⁊ affcm̄ terrenū mox abiec̄. ꝓpter qd̓ d. ad gal̓. i. Cum placuit ei qui me ſegregauit ex vtero matris mee. et vocauit ꝑ gratiā ſuā cō tinuo nō acquieui carni ⁊ ſanguini. Et hͦ eſt quod dicit Ambro. Neſcit tarda moli mina ſpūſſancti gratia. Etiā mutauit euꝫ in mentis ꝯſtantia. De quo Ro. viij. qͥs nos ſeꝑabit a caritate xp̄i. Secundo illa lux fuit immenſa. qꝛ circūfulſit eū ab intra ⁊ extra ip̄m totū illuminauit. in interiori bus ꝑ ſapientiā: qua omnia miſteria ſcrip turarum intellexit. ab extra ꝑ lucidā cōuerſationē et ſanctitatis exemplū. a ſuꝑiori ꝑ clarā ꝯtemplationē qua nude ⁊ immedia te deū ꝑ eſſentiā ꝯgnouit. Tercio illa lux erat celica. ideo intellectū ip̄ius angelicis ſpiritibus ꝯformauit. imo etiā ut dic̄ Cri ſo. Ip̄i angeli plurima ſecreta ꝑ eius p̄di cationē didicerūt ut dicit glo. ſuꝑ illud Ephe. iij. Mihi enim omniū ſanctoꝝ minimo data ē gr̄a in gētibꝰ euāgeliſare. ⁊cͣ. ut ī noteſcat prīcipibꝰ ⁊ ptātibꝰ ī celeſtibus Illa gͦ lux affectu eius totaliter trāſmutauit Criſo. Sicut ferrū in ignē miſſum. et ſic paulus in charitate accēſus. Etiam ip̄um celeſti ꝯuerſatione decorauit. iō ad Phil̓. iij. Noſtra cōuerſatio ī celis eſt. Hec tria innuit Dyoniſius in epl̓a de trāſitū ꝑ deſertum huiꝰ mūdi. vbi dicit ip̄m angeluꝫ terreſtrē ꝓpter primū. imaginē diuītatis ꝓpter ſcd̓m. ⁊ celeſtē hoīem: ꝓpter terciuꝫ quia dicit Criſo. Paulus in terra gͣdiens ſic ſe gerebat in cūctis qͣſi angeloꝝ ſocieta te frueretur. Hec ſubita ꝯuerſio pauli figu rata eſt.i. Regū. x. in ſaul. de quo dicebat̉ Inſiliet in te ſpiritus dn̄i ſpiritu repentinō et ꝓphetabis et mutaberis in virū aliū pͣs. lxxvi. Hec mutatio dextre excelſi. Sequitur. ⁊ cadens ī terrā.ſ. ex nimio ter rore timuit: ne forte maiori plaga ꝑcutere tur qͣꝫ pharao. aut maria ſoror moyſi. De quibus in exodo. In hoc etiā timuit ad de ſignandū ꝙ homo illuminatus ꝑ gratiam dꝫ ꝯgnoſcere ſuā fragilitatē exēplo abrae. Geneſis. xviij. qui dixit. Quid loquar ad dominū cum ſim puluis et cinis. Iſa. xlvi. Redite p̄uaricatores ad cor. Dern̄. Non eſt melior conſeruatio gratie qͣꝫ ī ve ra humilitate. Quinto periculoſa eſt infirmitas cum medicus ꝯtemnit̉. Et ſic fu it in paulo. ꝓpter quod ſequit̉ in epiſtola. Et audiuit vocē. ſcꝫ auditu corꝑis dicentē. Saule ſaule quid me ꝑſequeris. Hec duplicatio ſit ad mouendū eius intentionem. quaſi diceret. Grauis eſt tua infirmi tas: quia medicū contemnis: da locū me dico et nō diſcedat a te. Eccleſiaſtici. xxxv iij. quia oꝑa eius tibi ſunt neceſſaria. Et dixit. quid me perſequeris.ſ. in membris meis: que ꝑſequebatur ſaulus ⁊ nō criſtū in ꝓpria ꝑſona. quia iam ſedebat ad dexte ram patris glorioſus. Tantā tamen habꝫ dominus dilectionē ad ſuos: ut quod eis exhibetur ſibi fieri reputat. Math.xxv. Quod vni ex minimis meis feciſtis mihi feciſtis. Qui reſpōdit. Quis es domine. ſcilicet deus aut angelus. quaſi dicere. Sentio ꝓptentiā: non ſcio eſſentiam. Eſti mabat eum eſſe angelū. Reſpondit. Ego ſum ihūs nazarenus quem tu ꝑſequeris. quaſi diceret. Ego ſum qui de celeſtibus loquor quē putas mortuū vt hominem. ego ſum viuens et regnās per ſecula cun cta. ecce bonus medicus. Reuera bonus primo quia habuit ſapientiā in cognoſcēdo. eo ꝙ radicem infirmitatis Pauli cognouit. Credebat quidem paulus perſequi hominem mortalē: ⁊ perſequebat̉ deum celeſtem. Ideo infirmitatem eius euꝫ cognoſcere fecit dicens. Ego ſum iheſus nazarenus quem tu perſequeris. quali diceret. Non hominem perſequeris: ſed de um: non creaturā: ſed creatorem. non cor pus ſed caput. Secundo medicus ille ha buit bonitatē in exequendo. quia ꝑſonali ter de celo deſcendit ⁊ ſibi locutus fuit adhūc exiſtēti in volūtate ⁊ actu ꝑſeq̄ndi eū conuertit. nō ſic alios apl̓os. licet em̄ nō eſ ſent ſeq̄ntes: tn̄ nō fuerūt eū ꝑſequentes.

L. Sermo. Tercio fuit medicus ſubtilis et ꝑfectus. ſubtiliter enim et velociter ꝑfecteqꝫ eū cō uertit et ſanauit Sed diceres. ſi dn̄s fa ceret mihi ita etiā me ꝯuerterem. Rn̄dēt doctores. Non eſt nūc opus miraculoſe agere ꝓ fide. qꝛ nunc multū creuit. Ideo ſicut plante nouelle: ⁊ filo acus inducitur ſic ꝑ miracula fides in primeua creuit eccleſia. Dn̄s aūt nunc peccatores inſpirati onibꝰ: p̄dicatōibꝰ: flagellis et tribulatōni bus cōuertit. Sic facit nobis nūc ut iude is fecit. Primo ꝑ ſigna vocauit de egipto eos. ſed in terra ꝓmiſſionis manifeſte ꝑ ꝓphetas: nūc ꝑ p̄dicatores. nec reqͥritur vocatio miraculoſa ſicut fecit ſctō paulo. ⁊ hoc ex ſua ineffabili bonitate. Unde dixit. ego ſum ihūs.i. ſaluator. qꝛ ſalutē tuā et non aliud q̄ro. nazarenus.i. floridus: qͥ ꝓ te et toto mūdo in cruce floruit. Ecce qͣꝫ mite eum alloquit̉ nobis in exemplū ſpei. ꝓpter quod dicit apl̓s Hebre. iiij. Accedamus cū fiducia ad thronū gratie eius. ut mīaꝫ cōſeqͣmur. Subdit. durū eſt tibi contra ſtimulū recalcitrare.i. ꝓptentiori te incomꝑabiliter reſiſtere.ſ. vicijs et pctīs. Unde nota dn̄s loqͥtur hic de ſtatu pec cati in quo iacuit apl̓us. Durū valde ī ta li ſtatū eſt eſſe ſeu permanere ꝓpter plura. Primo qꝛ diabolus peccatoribꝰ domina tur. ij. Pe. ij. A quo qͥs ſuꝑatus eſt huiꝰ ⁊ ſeruus eſt. tot demonioꝝ ſeruus qͦt viciorum: ut dicit Aug. Scd̓o qꝛ gladiꝰ euaginatus ſuꝑ eos extendit̉. pͣs. vij. Niſi ꝯ uerſi fueritis gladiū ſuū vibrauit ⁊cͣ. hͦ vi ri iuſti ⁊ ſancti deſiderant Apoca. vi. Uſqꝫ quo dn̄e ſanctus et verus nō iudicaſ et non vindicas ſanguinē noſtrū de his qui habitant in terra. Tercio qꝛ conſciētia remordente aggrauant̉. Aug. Omnis inor dinatus animꝰ ē ſibiip̄i pena. ⁊ non mīma ſed maxima. De quo Iſido. in li. ſoliloqͥo rum. Nulla gͣuior pena qͣꝫ remordens ꝯſcientia. Hāc ſecū ferre oꝑtet peccatores qd̓ eſt valde graue. Sap̄. xvij. Freq̄nter eniꝫ p̄occupāt peſſima redarguēte cōſcientia. cum ſit em̄ timida neqͥcia dat teſtimoniuꝫ ꝯdemnatōi. Quarto qꝛ cumulus peccato rum augmentat̉. Gre. Peccatū qd̓ ꝑ pe nitentiā nō diluit̉ mox ſuo pōdere ad aliud trahit. Ideo eccī. xxi. Quaſi a facie colubri fuge peccatuꝫ. Quinto qꝛ neſcit quo fine terminat̉. an vnqͣꝫ deus ſibi bonū finē ꝯcedat. Iobel̓. ij. Quis ſcit ſi cōuertat̉ et ignoſcat deus. Poeta. Omnia ſunt hoīm leui pendentia filo. Et ſubito caſu que va luere ruūt. Sic d. Aug. Hac animaduer ſione ꝑcutit̉ pctōr ut moriēſ obliuiſcat̉ ſui qͥ dum viueret oblitus eſt dei. Idcircogā freduſ in poetria ſua noua dicit Peſſima res viciū nil eque ꝑnicioſum Reuera peſ ſima non tantū in vita: ſed etiā in morte. et poſt mortē. Primo qꝛ in agone homīs a demonibꝰ ante oculos peccata portabū tur. Eccī. xi. In fine hoīs denudatio peccatoꝝ illius. Scd̓o quia ab hinc exiēs de monibus p̄ſentat̉. Iob. xx. Uadent.ſ. aīe ⁊ venient ſuꝑ eā horribiles.ſ. demōes. Sa piētie. xvij. Perſone triſtes illis apparen tes pauorē illis p̄ſtabāt. Tercio qꝛ pꝰ mor tē ad locū tormentoꝝ deputat̉: vbi impetuum cruciet̉. ꝓpter qd̓ Eccī. vij. Memo rare nouiſſima ⁊ ineternum nō peccabis. Quarto ꝓpter pene augmentatiōem cū anima carni ſociet̉.ſ. in vniuerſali iudicio: tunc corpus et aīa ſimul ardebūt Tūc im pletur illud Apoc. vii. qd̓ dicēt petriſ ⁊ mō tibus. Cadite ſuꝑ nos: et abſcōdite nos a facie ſedentis ſuꝑ thronū. Quinto ꝓpter finalem ſententiā. Mat. xxv. Diſcedite a me maledicti in ignē eternum ⁊cͣ. Ideo finaliter Oroſius dicit. Plꝰ eſt vitāda pec cati feditas qͣꝫ q̄libet tormentoꝝ immanitas. Et hͦ ſuꝑ ꝟbo. duꝝ eſt ut recalcitres ſtimulo. Subdit. Qui tremens ac ſtupēs dixit. Domine quid iubes me facere. quaſi diceret. Iam non meā ſed tuā volunta tem paratus ſum adimplere. Gregorius. Niſi quis a ſeip̄o deficiat ad deum nō ap propinquabit. ſic paulus. Unde Auguſti nus. Mox parat ſe ad obedienduꝫ qui pri us ſeuiebat ad perſequendum. Ambroſius. Si ſecutus es extantē ſeq̄re penitētē.

De Cōuerſione ſancti Pauli. Dixi ſecūdo tangit̉ ſancti Pauli miraculoſa ſanitas. de quo in textu ſequitur. Et dn̄s dixit ad eū.ſ. qui ad voluntatē eiꝰ pronum ſe exhibuit. ſurge et ingredere ci uitatē.ſ. damaſcū. ⁊ ibi dicet̉ tibi quid te oporteat facere. In hoc ſignificat̉ miſtice ꝙ ille qui deo vult placere dꝫ ſurgere a vicijs ⁊ peccatis. ⁊ ingredi ꝑ fidem ⁊ carita tem in ciuitatē.i. in vnionē ſancte mr̄is ec cleſie ibi dicet̉ illi quid ſit facturus. Eph̓. v. Surge qui dormis ⁊ exurge a mortuiſ ⁊ illuminabit te xp̄us. Seqͥtur. Uiri aūt illi qui comitabant̉ cū eo. i. ſocij eius. venit enim cū notabili comitatū. Hi gͦ ſtabant ſtupefacti: audientes quidē vocem.ſ. pauli. ſed neminē vidētes ſtupebāt ex ma gnitudine miraculi. qꝛ audierūt vocē pau li ſed nō chriſti. ut habetur Act. xxij. Qui mecū erant lumen qͥdem viderūt. vocē aūt eius nō audierunt qui loquebat̉ mecū. ne qꝫ videbant ꝑſonā cui dirigebat̉ ſermo. ⁊ ſic ſtabant ſtupefacti neſciētes qͥd facerēt. Surgens aūt ſaulus de terra: ⁊ aꝑtis ocu lis nihil videbat. Exterior diſpoſitio corꝑis interiorē ſignificabat. Ip̄e nanqꝫ tūc ab omnibꝰ terrenis affectibꝰ ſurrexit. ⁊ di cit Aug. in ſermone de paulo. Eo tꝑe quo cetera nō videbat miſteriū informabatur credentiū. quoniā qui credit in xp̄m ip̄um intueri dꝫ. Et ſic tūc vidit et ꝯtemplabat̉ celeſtia. cui viſus clauſus fuit ad terrena. Ad manus aūt illū trahētes introduxer̄t Damaſcū. ⁊ erat ibi tribꝰ diebꝰ nō vidēs ſ. corꝑalibus oculis. neqꝫ manducās neqꝫ bibens. Dicit gloſa. tres dies nō vidit: qꝛ nō credebat xp̄m tercia die reſuſcitatum. Sed diceres. qͥd tūc fecit in illo triduo Dicunt doctores cōmuniter ꝙ in illo triduo raptus fuit vſqꝫ ad terciū celū. et habuit illam excellentē viſionem De qua. ij. Corin. xij. Ex illa fuit ita ſuſtētatus ꝙ nec manducare affectabat nec bibere. Sic̄ legitur de moyſe. qͥ fuit cuꝫ dn̄o. xl. diebus in monte abſqꝫ cibꝰ. Seqͥtur. Erat aūt qͥdaꝫ diſcipulus damaſci: nomine Ananias.ſ. de iudaiſmo ad xp̄m cōuerſus: ſcientia et vita famoſus. et dixit ad illū in viſu dn̄s Anania. et ille ait. Ecce ego dn̄e Taleſ vocatōes legimus etiā in pluribꝰ locis peteris teſtamēti factas eſſe his quibus domi nus cōuerſatus eſt. Et ſic in pn̄ti. Et dn̄s ad eum. Surge et vade in vicū qͥ vocatur rectus. Et q̄re in domo iude ſaulū nomīe tharſen̄. quia de tharſis erat oriūdus. illuc enim pater eius trāſlatus fuerat de iudea ⁊ ibi creuerat in poteſtate ⁊ fama. ut patet in glo. lire. ij. ad Thi. vlti. Seqͥtur. Ec ce enim orat. quaſi diceret. mentē ad deū eleuatā habꝫ. Ex illo em̄ raptū paulꝰ egreſ ſus gratias deo agebat. Seqͥtur. Et vidit ſ. ꝑ diuinā reuelatōem virū ananiā nomi ne introeuntē et imponentē ſibi manus. q. d. Hec que tibi loquor iam p̄ſentialiter in oratione et raptū tuo cognoſcis. et nō tātum vidit ꝑſonā ſed etiā nomē lucide cog nouit et opus facturū imponentē ſibi manus. Lica. Hec impoſitio nō erat ad rece ptōem ſpirituſſancti. ut patet Actuū. viij. Sed ad ſanatōnem defectus corꝑalis: ut patet de ſancto Laurētio. qui ponebat ma nus ſuꝑ oculos cecoꝝ: et illuminabantur. Et ſic in ꝓpoſito ſicut ſubdit: ut viſum re cipiat. Sed quō ſe habuit ananias in hac parte ſeqͥtur ī textu. Dixit ananias.ſ. ſe ex cuſando dn̄e. q. d. ſum ꝑatus facere quod iubes tanqͣꝫ ſeruus fidelis. Sed vnū ē. mi tor de verbis tuis et de eo qd̓ me iubes qꝛ audiui de multis de viro hoc.ſ. ſaulo qͣnta mala fecerit ſanctis tuis in ihrl̓m. q. dice ret. famoſus ē in ꝑſecutōe. Et hic.ſ. nouiſſime hꝫ ptātem a prīcipibus ſacerdotū alli gādi oēs qͥ inuocāt nomē tuū. q. d. Uis vt meip̄m voluntarie tradam in manus eiꝰ. Et non debeo ſuſtentari diutius ꝓ ſalute fidelium tuorū. Dixit autē ad eum dn̄s: vade. Rabanus. quaſi diceret. Non eſt timendus quaſi ꝑſecutor ſed amplectēdus ut frater. qui a mala que ſanctis intulit pa ratus eſt ſuſtinere. quoniā vas electionis eſt mihi iſte. id eſt vas ſpecialiter electuꝫ gr̄e et ſcīe ꝯtētiuū. ut portet nomē meū cō ram gentibus et regibus: et filijs iſrael

LI. Sermo. Reuera libere ⁊ fiducialiter et ꝯſtāter hoc dulciſſimū nomē ihūs portauit in ore ⁊ corde. qͥngentis enim vicibꝰ ſcripſit illd̓ in epl̓is ſuis. ut patet intuēti. Et ego oſtēdam illi quāta oporteat eū pati ꝓ nomine meo. q. d. multa alijs ſanctis intulit. etiaꝫ ip̄e multa patiet̉. et hoc cū magno gaudio ⁊ hilaritate amore noīs mei. ij. Corin. xij. Libēter gloriabor in infirmitatibꝰ meis. Confortatus igit̉ ſic ananias ⁊ ꝯſolatus a dn̄o abijt.ſ. gaudēter ad explendū officiū ⁊ mandatū dn̄i. et introiuit.ſ. in domū p̄nominatā. vbi ſaulū reꝑit. imponēs ei ma nus et dixit. Saule frater. fratrem vocat quem prius timuit inimicū. Ex lupo eniꝫ agnꝰ factus erat. dn̄s meus ihūs miſit me ad tequi apparuit tibi in via qͣ veīebas.ſ. ad ꝑſequendū electos. licet ꝑ gr̄am ſuam ſis mutatus quare ad te venio vt videas.i. viſum corꝑalem recipias ⁊ implearis ſpi rituſancto. O benigna et gratioſa locutio ⁊ legatio ananie ad paulū ex cauẜ vbi ſupͣ exp̄ſſis. et quāti fuerūt exꝑti dn̄i effectus ꝟba eadē ſubdūt. Et ꝯfeſtim.i. abſqꝫ mo ra ceciderunt de oculis eius tanqͣꝫ ſquame i. macule albe: ⁊ dure ſicut ſquame piſciū. ⁊ viſum recepit. Et ſurgēs baptiſatus eſt ſupple in nomīe xp̄i. Et cū accepiſſet cibuꝫ ꝯfortatus eſt duplici ꝯfortatōe.ſ. ſpiritua li et corꝑali ecce miraculoſa ſanatio. Attendamus ſanatōis effectū. Fuit aūt cum diſcipul̓. ſupple xp̄i qͥ erāt damaſci ꝑ dies aliquot. ⁊ continuo.i. diligēter ⁊ ſollicite ingreſſus ſinagogas p̄dicabat dn̄m iheſū quia hic eſt filius dei. Sed quō ſe ad hoc miraculū habebāt iudei. ſeqͥt̉. Stupebant omnes qui audiebāt eum et dicebant. nō ne hic eſt qui expugnabat in ihrl̓m eoſ qͥ inuocabant nomē iſtud. et huc ad hͦ venit ut vinctos illos adduceret ad prīcipes ſacerdotū. q. d. Mirū eſt nobis qͥd ſibi vid̓r aūt qualis exiſtit. Seqͥtur. Saulus autē ſ. ante ſic vocatus et pꝰ baptiſmū paulus. multo maius ꝯualeſcebat.ſ. p̄dicādo ⁊ cō fundebat iudeos.ſ. ꝑ doctrinā a ſpūſancto datā. qͥ habitabāt damaſci. affirmās quoniam hic eſt xp̄us.ſ. in lege ꝓmiſſus. Et ſic patet breuiter expedita ſue cōuerſionis hi ſtoria ad merita ip̄ius nos ꝯmendemus Sermo LI. Ad idem. Mitatores mei eſtote.i. Corin. iiij Introductio. Si qͥs vult aliquā artem ſtudere q̄rit exꝑtum magiſtꝝ in iſta arte. Sic volens diſcere aūt q̄rere ſaluteꝫ anīe debet ſequi paulū apl̓m. Ratio Criẜ. in li. de laude pauli. Quia qͥdquid patriarche qͥdquid ꝓphete qͥdqͥd apl̓i ſeu alij ſancti in ſe ꝑfectionis aliqͥd acceperūt. hec omnia ſi mul colligēs paulus cū tāto cumulo habuit cū quāto nullus eorū collegit. Et exē plificat hoc de abel. de nōe ⁊ abraā ⁊ ſic de alijs qͣꝫ pl̓imis: ut ſup̄ oſtenſum eſt: ⁊ ſub dit Criẜ. vbi ſupra. Nil ꝓrſus errauit qͥ ptum qd̓dam inſigne virtutū. et ꝑadiſuꝫ ſpiritualē pauli animū nūcuparet. Itē dic̄ Criſo. Quid in angelis magnificū p̄dica mus qui omni ꝑfecta dilectōne deo adhe rent ⁊ obediūt inceſſanter. paulus ꝟomo le corꝑis gͣuatus adeo deo adheſit ꝙ dicit Ro. viij. Certus ſum ꝙ neqꝫ mors neqꝫ vita. neqꝫ angeli: neqꝫ archāgeli: neqꝫ prin cipatus. neqꝫ ꝟtutes: neqꝫ tribulatio neqꝫ anguſtia: neqꝫ fames neqꝫ nuditas. nec ꝑſecutio nec gladius. nec altitudo nec pro funditas. nec creatura aliqua poterit nos ſeꝑare a caritatē d̓i. Et ſic paulus erat an gelus terreſtris. hō celeſtis. Nā in terris degens dixit illud Philip. iij. Nt̄a ꝯuerſatio in celis eſt. Sic qͥ vult viā ambulare debet ſequi ſcientē et exꝑtum in ea. Uo lens igit̉ tendere ad viā celeſtis patrie debet ſequi paulū. ip̄e enim viā exꝑtus eſt ut dicit. ij. Corin. xij. Scio hoīem raptū vſqꝫ ad terciū celū. ip̄e diuinitus nouit iter ⁊ docuit illud ꝟbo et exemplo. Ideo meri to pōt dicere. Imitatores mei eſtote. Ubi ſciendū qͣttuor vicibus reꝑimus hec verba ſupͣdicta ſcripta in epl̓is ſuis.ſ. immitatores mei eſtote. videlicꝫ.i. Corint. iiij. ⁊.i. Corin. xi. et ad Ephe. v. ⁊ ad phil̓. iij.

De Cōuerſione ſancti Pauli. Ex hoc elicere poſſumus ꝙ quattuor ſunt principaliter in quibꝰ imitare debemꝰ apoſtolū. Primo eū imitare debemus in ꝑfecta cōuerſione. Nam ꝯuerſio ſua fuit ini tiū ſalutis ſue. ⁊ ſic ꝯuerſio nr̄a. Zacha.i. Cōuertimi ad me ⁊ ego ꝯuertar ad vos. Eccī. xvij. Conuertere ad dn̄m ⁊ relīque peccata. Ratio qꝛ dicit pͣs.vij. Niſi con uerſi fueritis gladiū ſuum vibrauit. hͦ eſt iudiciū. Lu. xiij. Niſi pn̄iam egeritis oēs ſimul ꝑibitis. Nota ad ꝑfectā ꝯuerſiōeꝫ reqͥrunt̉ tria.ſ. terminus a quo. terminuſ ad quē. ⁊ mediū ꝑ quod ꝯuertimur. Pri mo terminus a quo.ſ. ꝟti debemus a nob̓ i. a ꝓpria voluntate. Mat. xvi. Si qͥs vult venire poſt me abneget ſemetip̄m. Greg. Niſi qͥs a ſeip̄o deficiat ad eum qͥ ſup̄ ip̄a eſt nō appropinqͣbit. Sed diceres. quō a ſeip̄o homo recedere p̄t. Rn̄det̉ a nobiſ recedimus ſi ꝓpriā voluntatē abnegamꝰ Eccl̓ici. xviij. A volūtate tua auertere. Et Oſee. x. Cōfundet̉ iſrael in volūtate ſua. Bern̄. Nullū bonū deo placere p̄t qd̓ factum eſt ex ꝓpria volūtate. Exemplificat̉ de ieiunio. Iſa. lviij. Ecce in die ieiunij ve ſtri inuenit̉ volūtas vr̄a. et ſubdit. Nūqͥd hoc eſt ieiuniū qd̓ ego elegi. qͣſi dicere. ne quaqͣꝫ. Dern̄. Quid eſt qd̓ odit aut punit deus niſi ꝓpriā voluntatē: tolle ꝓpriā voluntatē ⁊ infernus nō exit. Secūdo termi nus ad quē. ⁊ eſt deus. Iohelis. ij. Cōuertimini ad dn̄m deū veſtrū. quo nihil meli us. nihil dignius. nihil vtilius. qꝛ eſt ſum mū bonū. Marci. x. Nemo bonꝰ niſi ſolꝰ deus. De quo Dyo. Nil bonū eſt niſi ab eo qui eſſentialiter bonus eſt. nil dulcius ꝓpter qd̓ dicit̉ Mat. xi. Tollite iugū me um ſuꝑ vos. iugū em̄ meū ſuaue eſt ⁊ onmeū leue. Greg. Pro amore eius omnis ꝑſecutio habet dulcedinē. omnis afflictio ꝯſolationē. De quo. ij. Corin.i. Sic̄ abū dant xp̄i paſſiones in nobis. ſic ⁊ ꝯſolatio nes. pͣs. xciij. Scd̓m multitudinē dolorū meoꝝ ī corde meo ꝯſolatōes tue letificauerūt aīaꝫ meam. Nil dignius et vtiliuſ qͣꝫ vt ad illū ꝯuertamur qͥ ꝓ nobis de celo ve nit. Et omnia q̄ fecit in celo et in terra ad noſtrā ſalutē ordinauit. ꝓuerb̓. viij. Qui me inuenerit inueniet vitā ⁊ hauriet ſalu tem a dn̄o. Terciū eſt mediū ꝑ qd̓ ꝯuerti mur ad deū. Et eſt libeta volūtas. Drn̄tia eſt inter ꝓpriā voluntatē et liberū arbitriū Dern̄. in ẜmone. de naamon. ꝓpria volun tas eſt que nō eſt ꝯmunis deo et hoībꝰ.i. q̄ nō ſit aut ſtatad honorē dei ⁊ ad vtilitateꝫ ſiue edificatōem ꝓximi. ⁊ ad ſalutē ꝓpriā Sed libeꝝ arbitriū eſt illud quod ho ſine neceſſitate et coactōe p̄t eligere et appetere Dern̄. Nulla creatura pōt nos violenter a deo retrahere. ad Gala. v. Uos in libertateꝫ vocati eſtis. hͦ eſt liberū arbitriū ſeu libera voluntas veſtra qua ad deū ꝯuerti debemus debet eſſe verſa ſiue mutata ī dei voluntatē. dicēdo Math. vi. Fiat voluntas tua. ſicut paulus Act. ix. qͥd me iubes facere. q. d. offero tibi voluntatē meā. informa eam quid ꝑ eam fieri volueris. De hac voluntate dicit Bern̄. Uolūtas ē ori go omniū bonoꝝ et mater omniū virtutū. Et ſubdit Bern̄. Cuſtos aīe circa ſtatum ſue volūtatis ſollicitus dꝫ eſſe.ſ. ut diſcer nat quid volendū ſit.ſ. quo ad qualitatem. ⁊ quantū volendū qͣntum ad quantitateꝫ volūtatis et regularitatē. Nota volun tas noſtra debet mēſurari ẜm triplicē mēſuram.ſ. ẜm noſtrū poſſe. ẜm noſtrū noſſe ⁊ ẜm dei velle. Primo ẜm noſtrum poſſe i. ad noſtrā poſſibilitatē. ut omnia velimuſ que poſſumus implere viribꝰ. de poſſibilibus nihil penitus obmittēteſ. ita ꝙ nec in fra ꝑ deſideria veniamus. nec ꝑ indiſcretū feruorē modū excedamꝰ. de quo. ij. Corin. viij. Si enim volūtas ꝓmpta eſt ẜm id quod habet accepta eſt. Sed heu ꝯq̄rit̉ Bern̄. Uix eſt aliquis qͥ in eis que ad de um ſunt exꝑiri velit qͥd poſſit. ſed etiā qͥd ꝓmptiſſime poſſit Quid ſi dixeris illud ꝓ uer. xxiiij. Uires nō ſuꝑpetūt. Rn̄det ſalo mon. Qui inſpector eſt cordis ip̄e intelligit. Secundo menſuranda eſt volūtas noſtra ẜm noſtrū ſcire vel noſſe. ut ſine ex ceptōe velimus que ſcimus eſſe bona. Et

LI. Sermo. ea nolumus que ꝯgnoſcimus mala. Iac̄. iiij. Donū ſciēti et nō facienti peccatū eſt illi. Luce.xij. Seruus ſciēs voluntatem dn̄i et nō faciēs vapulabit plagis multis Tercio menſuranda eſt ẜm dei velle: ut omnia velimꝰ que vult deus Ecōtra omnia que nō vult deus et nos reſpuamus. vt vnuſquiſqꝫ noſtrum dicere poſſit illud Mat. xxvi. Non mea pr̄ voluntas ſꝫ tua fiat. Et illud ad Gala. ij. Uiuo ego non ego ſed viuit in me xp̄us. Et hoc quo ad quantitatē volūtatis. Sed quo ad qualitatē dicit Roma. xij. Renouamini in no uitate ſenſus veſtri. ut ꝓbetis que ſit volū tas dei bona: beneplacēs ⁊ ꝑfecta. Primo bona voluntas iuſtorū bona eſt. qꝛ omnia que faciūt vel patiunt̉ in peccatoꝝ ſatiſfac ctionē et dei offenſe placationē ordinant̉ Ex remiſſione em̄ peccatoꝝ homī collata cōſurgit ꝯſcientia leta ⁊ ſerenata. Et ſic ni mirū ex hac leta ꝯſcientia nihil negligit: quin homo omnia in deū ordinat. Scd̓o beneplacita. qꝛ in p̄miſſa remiſſiōe amara nonnunqͣꝫ incipiūt dulceſcere: ut omnia q̄ faciūt in dei bn̄placitū ordināt. Aug. Ille placet deo: cui placet deus.ſ. in ꝓſperis et in aduerſis Tercio voluntas ꝑfecta ꝯͣ ſiſtit in dei dilectōe ⁊ omniū reꝝ abrenūci atōne. Grego. Uoluntatis ſacrificiū nū qͣꝫ plene ꝑficit̉ niſi huius mūdi cupiditas ꝑfecte deſerat̉. Item ꝯſiſtit in boni ꝓ ma lo redditōe.i. ad Teſſa. v. Uidete ne quiſ malū ꝓ malo reddat. ſed ſemꝑ qd̓ bonum eſt ſectamini. Hec eſt volūtas dei in xp̄o ihū. ad Gala. iiij. Eſtote ꝑfecti et pleni vo luntatis dei. Talis fuit apl̓s. Scd̓o de bemus ip̄m imitari in corꝑali exercitatōe. Ambro. Si ſecutus es exantē ſeq̄re penitentē. Dicit em̄ Greg. in mora. Ille nobis omnibꝰ dꝫ ad exemplū ꝓtrahi: qui cū ctis paſſionibus carnis moriēs tm̄ ſpūali ter viuit. qui ꝓſpera poſtponit mūdi. queꝫ nulla aduerſa puniūt. et ſola eterna deſide rat. Talis fuit Paulus. merito debemus ip̄m imitari Ubi nota. exercitatio cōſi ſtit in tribus. Primo in bonoruꝫ oꝑatōne Ambro. in li. de offi. et habet̉ in cano. lxxx. vi. di. n̄ ſatis. vbi dicit̉. Non ſatis eſt bn̄ velle niſi aſſiſtat bene facere. oꝑa vero nr̄a ſi debēt deo eſſe grata triplicē debent habere decorē Primo debēt eſſe fidelia. ad gal̓. vi. Dū tꝑus habemus oꝑemur bonū. Ec cleſiaſtes. ix. Quodcūqꝫ p̄t manus tua operari inſtanter fac. Roma. xij. Prouidē tes bona non tantū corā deo. ſed corā oībꝰ hominibus. Et ſint fidelia ut in omnibꝰ q̄ agimus nō quod nobis vtile eſt ſed ad d̓i gloriā et eius beneplacitū inquiramus pͣs. cxiij. Non nobis dn̄e non nobis: ſed nomini tuo da glorā. Et ꝯgruū eſt qꝛ omnia que in celo et in terra ſunt oꝑatus eſt. non ſibi ſed nobis oꝑatus eſt. i. Cor. iij. Omnia veſtra ſunt. ſiue appollo ſiue cephas. ſiue mūdus. ſiue vita: ſiue mors: ſiue p̄ſen tia ſiua futura omnia veſtra ſunt. vos au tē xp̄i. xp̄us autē dei. Ut ergo inuicē impendamꝰ faciamus ſil̓r.i. Corin. x. Siue māducatis ſiue bibitis vel aliqͥd aliud faciatis ad gl̓iam dei facite. Et iteꝝ ad Colocen̄. iij. Omnia quecūqꝫ facitis in ꝟbo et oꝑe omnia in noīe dn̄i noſtri ihū criſti facite. In hoc ꝯſiſtit fidelitas. pͣs. c. Ocu li mei ad fideles terre. Eccī. xij. Qui fideli ter agunt placent deo. Sed heu pauci ſūt tales. De quo ꝓuerb̓. xx. Multi ſunt viri miſericordes. virū autē fidelē qͥs inueniet. Luce. xij. Quiſputas fidelis ſeruus. Talis fuit btūs paulꝰ. de quo. ij. ad theẜ. i. Gratias ago deo meo ſemꝑ qͥ me fidelē exiſtimat ptēſ in miniſterio ſuo. Secūdo debent eſſe vtilia. de quo vnicuiqꝫ noſtruꝫ d̓r Eccī. iiij. Noli eſſe inutilis in oꝑibus tuis. Utilis debet igitur eſſe vnuſquiſqꝫ ī oꝑibus ſuis. ſic ꝙ nō tantū ſibi ꝓſit. ſꝫ eti am ut in eis ꝓximū edificet. iuxta illd̓ ma thei. v. Sic luceat lux vr̄a corā hoībꝰ ut vi deant oꝑa vr̄a bona ⁊ gl̓ificent pr̄em vr̄m qui in celis eſt.i. Pe. ij. Cōuerſatōem bonam inter gētes habete. ut ex oꝑibꝰ vr̄is conſiderātes glorificēt deum. tūc em̄ oꝑa ſimplicia tanto multiplicant̉ quāto ex eis plures edificent̉. ij. Corī. iij. Nemo quod

De Cōuerſione ſancti Pauli. ſuū eſt tantū q̄rat. ſed qd̓ alterius. hͦ oſten dit apl̓us in ſeip̄o Ro. xv. Unuſqͥſqꝫ veſtrū ꝓximo placeat ī bona edificatōe. Ta lis fuit paulus.i. Cor. x. Oībꝰ ꝑ oīa placens. nō querēs quod mihi vtile eſt.ſ. tm̄. ſed vt vtilis ſim alijs ut ſaluificent̉. ꝓpter quod dicit ad Phil̓. iiij. Uos eſtis corona noſtra ante deū. Tercio dn̄t eſſe diffici lia. ut noſter affectus ꝑ hec deuotior p̄beat̉ Hebre. xij. Recogitate eū qͥ talē ſuſtinuit a pctōribꝰ aduerſus ſemetip̄m ꝯtradictionē. ut ne fatigemī animis vr̄is deficiētes. nondū vſqꝫ ad ſanguinē reſtitiſtis ad uerſus peccatū pugnantes. ut btūs paulꝰ fecit. ij. Theẜ. iij. Scitis fratres neqꝫ gratis panē manducamꝰ. ſed in labore nocte et die ſumus laborātes ut noſip̄i formam daremꝰ vobis. Scd̓o ꝯſiſtit corꝑalis exercitatio in maloꝝ reluctatōe. De qͦro. xij. Noli vīci a malo. ſed vince ī bono ma lū. hoc eſt. corpꝰ: mundū et dyabolū. Hec ſunt que ꝯtrariant̉ aīe ſaluti. hec vicit apoſtolus. primo corpus ꝑ caſtigatōem.i. Co rin.ix. Caſtigo corpꝰ meū et in ſeruituteꝫ redigo. Criẜ. Nihil corꝑi p̄ter nudā nccitatem mīſtrauit. Et hoc ideo fecit ut ꝑfec te carnē ſubijceret rōi. Si ille hͦ fecit qͥ iaꝫ certus fuit de dei dilectōne. qͥd nos facere debemus. Scd̓o mundū ꝑ mētis alienati onem. de quo ad Gala. vi. Mihi mundꝰ crucifixus eſt ⁊ ego mūdo Criſoſtomus Quidqͥd mundus reputabat gl̓iam hͦ ip̄e penam. Tercio diabolū ꝑ ꝯtinuā reſiſten tiā ⁊ humilē orōem: ut ip̄emet loquēs qͣſi de ꝑiculo anime ſue in tēptatōe diabolica ij. Cor. xij. ſic inqͥt. Datus eſt mihi ſtimulus carnis angelus ſathane qͥ me colaphi ſet. ⁊ ſubdit. Propter qd̓ deū ter rogaui. ut diſcederet a me. ecce oratio. Et dixit mi bi. ſufficit tibi gr̄a mea. Tantā gr̄aꝫ ei do minus cōtulit: ut ſemꝑ vinceret. ⁊ nunqͣꝫ a diabolicis temptatōibꝰ vinceret̉. nec po tuit a diabolo ſuꝑari. qꝛ a charitate xp̄i ſeꝑari nō potuit. Ro. viij. Et ſic nos ad re luctatōeꝫ hortamur. Ephe. iiij. Nolite lo cū dare diabolo. ⁊ ibidē. c. vi. Induite voſ armaturā fidei ut poſſitis ſtare aduerſus inſidias diaboli. ij. ad Thi. ij. Nemo coronabit̉ niſi qui legittime certauerit.ſ. cōtra mundū et diabolū ⁊ carnē. Sic coronari meruit apl̓us ut ip̄emet teſtat̉. ij. ad Thi. iiij. dicens. Donū certamē certaui. curſum ꝯſummaui. fidē ſeruaui. in reliqͦ repoſita eſt mihi corona iuſticie: quā reddet mihi dn̄s iuſtus iudex in illa die. nec ſolū mihi ſed ⁊ alijs qui diligūt aduentum eiꝰ.i. qͥ ita ſe habuer̄t ꝙ n̄ timēt aduētūeꝰ Tercō ꝯſiſtit corꝑal̓ exercitatō ī aduerſita tū ꝑpēſiōe. ij. ad thi. iij. Oēs qͥ pie volūt vi re in xp̄o ꝑſecutōem patient̉. Iudit. viij. Omnes qͥ tibi placuerunt ꝑ varias tribu latōes trāſierūt. Quāto magis qͥs deo ac ceptior: tāto magis qn̄qꝫ a deo tēptari per mittit̉. Thobie. xij. Quia acceptus eras deo neceſſe erat ut temptatio ꝓbaret te.i. Corin. iiij. Maledicimur ⁊ bn̄dicimꝰ. ꝑ ſe cutōem patimur ⁊ ſuſtinemꝰ. blaſphemamur et obſecramus ⁊cͣ. Sic paulꝰ. ij. Co rin. xi. In carceribꝰ abūdantius. in plagiſ ſupͣ modum. ⁊ ſubdit. a iudeis qͥnquies qͣ dragenas vna minus accepi. ter ꝟgis ceſus ſum. ſemel lapidatus ſum. ter naufragiū ꝑtuli. Idcirco dicit nobis Hebre.x. Patiētia vobis neceſſaria eſt ut ⁊ volūta tem dei faciētes reportetis repromiſſiōem Et nota paſſiones ꝑfectoꝝ de quibus erat paulus ſunt triplices. Primo ex ꝓprie vi te inſufficiētia: ut qͣntumcūqꝫ bonū faciūt ſꝑ maiori deſiderio inardeſcūt ad ea q̄ deſi derāt. ⁊ eſtimāt ſe nihil feciſſe. Sic videbat̉ Paulo Ro. vij. Uelle adiacet mihi ꝑficere autē nō īuenio. et ad Philippo. iij. Que retro ſunt obliuiſcēs ad anteriora me extendo. Scd̓o affligunt̉ ex mundi diſplicentia. ad Gala. vi. ⁊ figurat̉ Ezechiel̓.i. Quocūqꝫ ibat ſpūs illic ⁊ rote eleuabāt̉. Quid ꝑ ſpm̄ niſi ſpūalis vita intelligitur quid ꝑ rotas niſi tribulatio que vitā ſpūa lem ſequit̉. Gre. Quanto qͥs altius ꝓficit tanto in hoc mūdo inueniat qd̓ duriꝰ portat. Tercio ex dei abſentia. Oſee. ix. Ue cum receſſero ab eis. Dern̄. Anīa q̄ ſemel

LI. Sermo. receꝑit dei p̄ſentiā et ſuſtinere eꝰ abſentiā eſt exꝑiri gehenne penā. Tercio debemuſ imitari apl̓m in acquiſitōe virtutū. Dern̄ Quantūcunqꝫ affligis corpus nō ꝓdeſt niſi fuetis virtutibꝰ adornatus.i. ad thi. iiij. Corꝑalis exercitatio ad modicū vtiliſ eſt. ſpūalis vero ad multa que ꝯſiſtit in in terioribus ꝟtutibꝰ. O imitatores eſtote. Nam licet btūs Paulus in omnibꝰ ꝟtutibꝰ abundaret. de tribꝰ tn̄ videamus quaſ excellenter habuit. Prīo charitatē. Ro. viij. Quis nos ſeꝑabit a charitate dei tri bulatio an anguſtia ut ſupͣ. Scio ⁊ certuſ ſum ꝙ neqꝫ mors neqꝫ vita. Aug. Dolen dum eſt ꝙ apl̓us cū horribilibꝰ tormentis a charitate dei nō potuit ſeꝑari. Nos īter dum ocioſa fabula et paruiſſimū viciū ſeparant. imo qn̄qꝫ ꝓpter ſignū opinatū ad inimicū in inimiciciā venimus. De paulo dicit Criẜ. Sicut ferrū in ignē miſſuꝫ totū igneuꝫ efficit̉. Sic paulus charitate ſuccenſus totus effectus ē charitas. ſicut dicit Ephe. v. Imitatores mei eſtote ſic̄ fi lij chariſſimi et ambulate in dilectiōe ſicut dilexit nos xp̄us. Et merito: qꝛ dic̄ Aug. de laude charitatis. Quāto in hͦ mūdo ma ior dilectio. de tanto maior in futura retri butio. Etiā habuit dilectōem ꝓximi tan tā ꝙ dixit Roma. ix. Cupiebam anathema eſſe ꝓ fratribus a xp̄o.i. ad tꝑus ſeꝑa ri a xp̄o ut intenderet cōuerſioni iudeoꝝ ad fidem xp̄i. Criſo. Nullus tāto affectu deplāgit mala ꝓpria ſicut paulꝰ aliena. ad Philip.i. Teſtꝭ eſt mihi deus qm̄ cupio vos omnes in viſceribꝰ ihū xp̄i. Sic nos imitari debemꝰ Ro. xv. Debemus ⁊ nos firmiores imbecillitates infirmoꝝ ſuſtine re. Gala. vi. Alter alterius onera portate. Ratio greg. ſuꝑ ezech. Nullū eſt deo tale ſacrificiū ſicut zelus aīarū Scd̓a ꝟtuſ quam excellenter habuit in qua eū ſeqͥ debemus eſt humilitas. patet ex noīs interp̄tatōe. paulus.i. modicus. inde paululū.i. modicū. Aug. Paulus nomē humilitatꝭ eſt. Et bene ꝯuenit ſibi hoc nomē. qꝛ ipſe de ſe fideli animo dixit.i. Corint. xv. Ego ſum minimus apl̓oꝝ. ⁊ nō ſum dignꝰ vocari apl̓us. Item ad Phil̓. iij. Mihi om niū ſanctoꝝ minimo data eſt gr̄a d̓i p̄dica re ingentibus. Et iteꝝ cum dicit de apparitōibꝰ factis alijs apl̓is poſt reſurrectōeꝫ xp̄i dicit. i. Corin. xv. Nouiſſime ꝟo tanqͣꝫ abortiuo viſus eſt mihi. Et ne videatur hͦ dicere quadā ſimulatōe. ideo nō faciebat hoc paulus mentiēdi p̄cipitatōe ſꝫ eſti mandi affectōe. Gre. Qui em̄ ꝑfecte pec catū ſuū ⁊ ſeip̄m examinādo intelligit. nul lum peccatū par ſuo pctō exiſtimat. Et qͥd qͥd boni habet ſoli deo attribuit. Sic ipſe apl̓us.i. Corin. xv. Gratia dei ſum id qd̓ ſum. nihil aliud ſeip̄m reputabat qͣꝫ pecca torē ⁊ indignū hoīem. Unde.i. ad Thi. i. Fidelis ſermo ⁊ omni acceptōne dignus quia ihūs xp̄us dei filius venit in hūc mū dum peccatores ſaluos facere. quoruꝫ ego primus ſum.i. prīcipalis. Ecce humilitaſ Greg. Omnia oꝑa ſunt nulla niſi fuerint in humilitate fundata. Sic nos ip̄m debe mus ſequi in vera hūilitate ſi ad celeſte re gnum volumus ꝑuenire. Auguſ. Excelſa patria humilis eſt via. hūiliter ad hūileꝫ venire oꝑtet. Dicit idē ſuꝑ illud Iohāniſ Ego ſum oſtiū. oſtiū humile eſt.ſ. celeſtis patrie. Si ſano capite volumus intrare. oꝑtet nos caput dimittere ſuꝑbie. cū quo aliter impoſſibile eſt intrare. Tercia ꝟ tus quam excellēter habuit fuit māſuetudo ſiue pietas. Criſo. Nemo ītantū dilex it amicos. ſicut paulus inimicos. ij. Cori. xij. Lugeo multos qͥ peccauerūt et nō ege runt penitentiā de immūdicijs ſuis. Criẜ Nullus deplāgit ꝓpria ſicut paulus aliena. Subdit idē. Ac ſi totū mundū genuiſ ſet de omnibus ꝯdoluit. ij. Cor. xi. Quis infirmatur et ego nō infirmor. Et ſic hor tat̉ nos imitari ad Gala. vi. Fratres ſi p̄occupatus fuerit hō in aliquo delicto vos qui ſpūales eſtis inſtruite hmōi in ſpiritu lenitatis. Greg. Plus eſt animā ꝑpetue victurā reficere ſiue reuocare: qͣꝫ ventremoriture carnis terreno ꝑabulo ſatiare Quarto debemus ip̄m imitari quantum

De Cōuerſione ſancti Pauli. poſſimus in ſublimi ꝯtemplatōne. Quis vnqͣꝫ in terris ſublimius ꝯtēplatus eſt qͣꝫ ille qui totus in celū raptus eſt. vbi imaginem ſancte trinitatis raptu ꝓſpexit: an geloꝝ et hoīm gaudium cōſiderauit. Ecce triplex contemplatio. de quo. ij. Cori. xij. Scio hoīem ante annos. xiiij. ſiue in corpore ſiue extra corpus neſcio. deus ſcitra ptum hmōi vſqꝫ ad terciū celū. Ecce ꝓfū da cōtemplatio Criſo. Deus paulū in pa radiſum rapuit. in celū ſublimauit. ineffabilia archana patefecit. Ideo canit eccīa. O glorioſum lumē omniū eccleſiaꝝ: ſole ſplendidius ⁊cͣ. Et iteꝝ. Magnus ſanctuſ paulus vas electōis vere digne eſt glorifi candus. Ad ꝓpoſitū. Imitatores mei eſto te. vbi ſupra. Sermo LII. ad idem. Is electionis ē mihi iſte Actuū. ix. vel ſic. Magenus ſanctus paulus vas electio nis vere digne glorificādus. Iſta ſunt ꝟba eccleſie beati pauli apl̓i p̄coniſantia glo riā. dicit Bern̄. Cū xp̄i ſponſa alterat ver ba fortior eſt iſta trāſpoſitio ꝟboꝝ qͣꝫ prīa Si eī Hieronimi: pauli aūt iacobi ⁊cͣ. ver ba poſita ſunt autentica. multo magis ver ba eccleſie. Unde tantā autoritatē ip̄e ſal uator aſcripſit eccleſie ꝙ dixit Mat. xviij Qui eccleſiā nō audierit ſit tibi ethnicus ⁊ publicanus. ꝓpter quod dicit Innocē. papa. et habet̉ in canone. xi. q. quis neſciat. Quis neſciat quod ab omnibꝰ dꝫ obẜ uari quod romana obẜuat eccleſia. ⁊ Auli. vi. cōtra fauſtū. Ego euāgelio nō credetem niſi autoritas eccleſie me ꝯmoueret. Et ſctūs thomas. in. ij. ij. q. ix. Maximar autoritatem habet eccleſia: q̄ ab omnibꝰ ē emulanda. et plus eſt ſtandū autoritate ec cleſie qͣꝫ autoritate Gregorij. hieronimi vl̓ auguſtini. Propter quod dicit gre. Pec catū paganitatis incurrit qui eccleſie ſctē ꝑ inobedientiā ꝯtradicit. ideo ⁊cͣ. In p̄miſſis ꝟbis btus paulus a tribꝰ ꝯmendat̉ Primo ab excellētia ſanctitatis. ibi. mag nus ſanctus paulus. Scd̓o aplenitudine gratioſitatis. ibi vas electōis. Tercio ab honorificētia dignitatis. ibi. vere digne ē glorificandus. De primo dicit. magnus ſanctus Paulus. Dro quo ſciendū. mul ta ſunt exercicia ſiue virtutes ꝑ que ſiue ꝑ quas magni apud deū fieri poſſumus. Primo ꝑ dei timorē. Iudith. xvi. Qui timent te magni erūt apud te ꝑ omnia.i. hic et in futuro. Hic in gratia. ⁊ in futuro in gloria. Talis fuit btūs Paulus cū ꝓſtratus ſenſit dei plagam. audiuitqꝫ vocē. Saule ſaule qͥd me ꝑſequeris. timuit ⁊ re ſpondit. Dn̄e qͥd vis me facere. ita iam cō ſenſit in voluntatē dn̄i. Et hoc oꝑabat̉ ti mor. ꝓuer. xv. Timore dn̄i omnis homo declinet a malo. Ideo d̓r Eccī. ij. Qui timent dn̄m requirūt que bn̄placita ſunt ei ⁊ iterū Eccī. xv. Qui timent dn̄m facient bona. Propter qd̓ dicit pͣs. clv. Deneplacitū eſt dn̄o ſuꝑ timenteſ eū. Idcirco docuit thobias filiū ſuū. Thob̓. iiij. dicēs Memēto fili qm̄ vitā pauperū gerimꝰ. ha bebis multa bona ſi timueris dn̄m: ⁊ receſ ſeris a peccato et feceris bona. Dern̄. In peritate comperi nil ita efficax ad gr̄aꝫ ꝓmerendā: nutriendā et ꝯſeruandā ſicut ti mor dn̄i. dicit idem. Cōnexa ſunt timor ⁊ religio. vnū n̄ ſtat ſine reliquo. Et ſic pau lus Act. ix. Et legit̉ in hodierna epl̓a. tre mens et ſtupens cogitās de plaga pharao oniſ. timens ſi nō obediret forte maior pla ga eū ꝑcuteret. ⁊ hͦ nonunqͣꝫ euenit ſubito plagare iniquos et nō innocentes. ut decla rat ip̄e ſaluator Luce. xviij. Cecidit turrꝭ in ſiloe. et occidit. xviij. homīes. dixit ihe ſus. putatis ꝙ ipſi.ſ. homines debitores fuerunt. idcirco in plaga qͣꝫ maxime ꝯgno ſce peccata tua time et dele: et peccata relinque. Caſſio. ſuꝑ pͣs. Omnis ꝑcuſſio diui na: aut eſt purgatio vite p̄ſentis. aut initi um pene ſeq̄ntis. Qui inter flagella non emendat̉ pena huius hic inchoat̉ ⁊ ibi nō terminat̉. Et ſic meliorauit ſe ſctūs paulꝰ dicens. Quid me vis facere. Auguſ. mox ꝑauit ſe ad obediendū qui prius ſeuiebat ij

LII. Sermo. ad ꝑſequendum. Et hoc oꝑabatur in eo ti mor dn̄i. Secundo efficit̉ homo magnuſ ꝑ diuinū amorē. De quo aug. Talis ē v nuſquiſqꝫ qualis eſt ſua dilectio. ſed qͥ val de diligit magnus eſt. qui nihil diligit nihil eſt. Oꝑa enim noſtra meritoria erunt ⁊ p̄miatoria ẜm dilectionē. De quo augꝰ. Non numeroſitas oꝑum. nō diuturnitaſ tempoꝝ. ſed maior charitas auget meritū ⁊ p̄miū. Sed diceres. que eſt ratio ꝙ meritoriū eſſe ſtat in charitate. Reſpondetur primo qꝛ continet deū.i. Iohan. iiij. Deus charitas eſt et qui manet in charitate in deo manet ⁊ deuſ in eo. Mō deꝰ eſt adeo magnꝰ ꝙ dicit pͣs. cxliiij. Magnꝰ dominus ⁊ magnitudīs eiꝰ nō eſt finis. Se cundo ꝯtinet omnes virtutes. Un̄ phūs. Qui habet vnā virtutē.ſ. charitatē habꝫ omnes. Nam ſicut deus ꝯtinet in ſe om̄ia vt dicit Dyoni. Deus eſt ſummū bonuꝫ ſine quo nihil eſt bonū. Et ſic charitas ẜm hugonē omniū virtutū tenet prīcipatum ⁊ excludit oīa vicia.i. Corin. xiij. Charitaſ nō inflatur. nō emulat̉: n̄ inuidet. ſꝫ om̄ia mandata implet. qꝛ plenitudo legis ē dile ctio. Roma. xiij. Tercio qꝛ charitas cō tinet ꝑticipatōem omniū meritoꝝ. Der. Charitas eſt virtus largiflua que fac̄ oīa ꝯmunia Gre. Quod tuū eſt ꝑ laborē: hoc meū ꝑ amorē. Subdit idem. Pēſant igitur inuidi qͣntum bonū ſit charitas que ſi ne labore aliena ꝓpria facit. Dern̄. O cha xitas quanta eſt tua virtus neminē ſpolias ⁊ omnia rapiſ. nulli aufers ſua ⁊ om̄ia facis tua. Hanc habuit ſctūs paulus. De quo Criſo. Sicut in ignē fertum miſſuꝫ totū ſit igneū. et ſic paulus igne charitatis fuit ſuccēſus. ꝙ ꝑ ſe ſcribit ad ro. viij. qͥs nos ſeꝑabit a charitate dei: tribulatio an anguſtia: an fames ⁊cͣ. Scio ⁊ certus ſuꝫ ꝙ neqꝫ mors neqꝫ vita ⁊c̄. Aug. Dolēdū ꝙ horrida tormenta apl̓m non potuerūt a charitate dei ſeꝑare. ⁊ nos ocioſa fabula ⁊ vilia vicia ſeꝑant. Ideo ephe. v. Immitatores mei eſtote filij chariſſimi: ⁊ ambu late in dilectōe. qꝛ dicit Aug. Quāto ī hͦ mūdo maior dilectio: tanto in futuro ma ior retributio. Ideo colocē. iij. Suꝑ oīa habete charitatē qd̓ eſt vinculū ꝑfectōiſ Tercio efficit̉ hō magnus ꝑ humilita tis decorē. Grego. Quanto in oculis no ſtris ſumus humiliores de tāto in oculiſ dei maiores. ut habet̉ de ſaul: cui Samuel exꝑte dei dixit.i. Regū. xv. Nonne cū ꝑuulus eſſes in oculis tuis caput in tribubꝰ iſrael factus es. Sicut dicit ſaluator Luc̄. xviij. Qui ſe hūiliat exaltabit̉. Dex. Qn̄ to vnuſquiſqꝫ ſibi vilior tāto in oculis dei p̄cioſior. Et ſic ſanctus paulus.i. Cor. xv. Ego ſum mīmus apl̓oꝝ qui nō ſum dignꝰ vocari apl̓us. Et iteꝝ ad Ephe. iij. Mihi omniū ſanctoꝝ minimo data eſt gratia dei euāgeliſare in gentibꝰ. ecce dicit ſe mīmū cum tn̄ habet̉ Ro. xv. ꝙ a ihrl̓m ꝑ circui tum vſqꝫ ad illyricū mare repleuit euāgelio dei. Et in virtute humilitatis nō ſolū dic̄ ſe minimū. ſed etiā abortiuū: ut habetur. i. Corin. xv. Nouiſſime tanqͣꝫ abortiuo viſuſē ⁊ mihi. Ad hanc humilitatē du xit eum prīcipalis reſpectus quem habuit ad peccatū ſuū. De quo gre. Qui pctm̄ ſu um examinādo ītelligit nullū peccatū par ſuo peccato exiſtimat. Et qͣntum ſeipſum hō magis deijcit tanto corā deo magis aſ cendit. Et ſic humilitate meruit maria effici mater filij dei. De quo Dern̄. ſuꝑ miſſus eſt. Audeo dicere ꝙ nec ꝟginitas ma rie deo placuiſſet abſqꝫ eius ꝓfunda hūili tate. Sed ut placerēt ꝟginitas hͦ ꝓculdu bio fecit humilitas. hec ille. Idcirco oīm virtutū oblita dicit in cantico ſuo Luc. i. Reſpexit humilitateꝫ ancille ſue ⁊cͣ. Sic nos debemus eſſe humiles. Iaco. iiij. Nu miliamini.ſ. veraciter nō ficte in cōſpectu dei ⁊ exaltabit vos. De quo ambro. ſuper Deati immaculati. Quāto qͥs abiectior ī hoc ſeculo. tanto magis exaltabit̉ in futuro. Sic dicit de ꝟgine glorioſa. Dernax. Nunqͣꝫ ſuꝑ choros angeloꝝ exaltata fuiſſet niſi vltra oēs homines ſe humiliaſſet. Quarto efficit̉ hō magnus ꝑ magnā paſſi onē et tribulationē quā qͥſ patit̉ ꝓpter deū

De Cōuerſione ſancti Pauli. De quo ambro. ſuꝑ Deati immaculati. Quanto maior tribulatio: tāto vberior ꝯ ſolatio ut ꝓmiſit xp̄us Mat. v. Dtī eſtis cū maledixerint vobis hoīes et ꝑſecuti vofuerint ꝓpter me. gaudēte ⁊ exultate qͦniā merces vr̄a copioſa eſt in celis. pͣs. xciij. Scd̓m multitudinē doloꝝ meoꝝ ī corde meo ꝯſolatōes tue letificauerūt aīam meā Et ſic poſt magnā penā ſeqͥtur magͣ gl̓ia. De quo. ij. Corin.i. Sicut abundāt paſſi ones xp̄i in nobis. ſic ⁊ ꝯſolatōnes. Sic iteꝝ bene magnus paulus dici p̄t qꝛ magna paſſus eſt ⁊ multa. de quo. ij. Corin. xi. In laboribus plurimis. in carceribꝰ abū dantius. in plagis ſupra modū. in mortibus freq̄nter.i. in ꝑiculis mortis. a iudeiſ qͥnquies quadragenas vna minus ſuſcepi ter virgis ceſus ſum. ſemel lapidatꝰ ſum. ter naufragiū ꝑtuli. nocte ⁊ die in ꝓfundo maris fui. in itineribꝰ ſepe inſidiabant̉ mihi. in ꝑiculis latronū. in ꝑiculis ex genere.i. iudeis. in ꝑiculis ex gentibꝰ. ꝑicul̓ in ciuitate. ꝑiculis ex ſollicitudine. ꝑiculi in mari. ꝑiculis in falſis fratribꝰ. in labore ⁊ erumna. in vigilijs multis. in fame ⁊ ſiti in ieiunijs multis. in frigore ⁊ nuditate. ⁊ i. Corin. iiij. Maledicimur ⁊ bn̄dicimus ꝑſecutōnem patimur ⁊ ſuſtinemꝰ. ſic nos ſi volumus magni fieri in celo. Act. xiiij. Per multas tribulatōes oꝑtet nos intra te regnū dei. Greg. Glorioſius eſt bn̄ pa ti qͣꝫ beneagere. ij. ad Thimo. iij. Om̄s qͥ pie volūt viuere in xp̄o ꝑſecutōem patiētur. Quis maior xp̄o qui a cunabulis ꝑſecutōem paſſus eſt. ut dicit Hiero. Et ſic nos Iohā. xv. Nō ſit ſeruus maior dn̄o ſuo. ſi me ꝑſecuti ſunt: ⁊ vos ꝑſequentur. Quīto efficit̉ homo apud deū magnꝰ ꝑ ꝟbi dei p̄dicatōem ⁊ actionē. de qͦ mat. v. Qui fecerit et docuerit hic magnus vo cabitur in regno celoꝝ. Et ſic btūs Pau lus ſolēnis p̄dicator fuit. vnde canit eccīa Doctor egregie paule mores inſtrue. Iſi dorus. Egregius qͣſi extra gregē poſitus. Nam triplici fuit p̄ditus ſciētia. Primo moſaica. illā docuit Act. xxiij. Ego ſū vir iudeus ſecutus pedes gamalie. eruditus iuxta veritatē paterne legis. Scd̓o ſapīa euāgelica illā didicit in ſcolis xp̄i. De quo ad Gala.i. Notū vobis facio euangeliū quod nō ab homine didici. ſꝫ ꝑ reuelationem iheſu xp̄i. Tercia ſapiētia diuina illā didicit in ſcolis angeloꝝ qn̄ raptus eſt ī ter cium celū ⁊ audiuit archana ꝟba q̄ nō licent homī loqui. ibi Nico. de lica dicit ꝙ p̄deſtinationē hominū vidit. Et qꝛ triplicem ſapīam habuit. iō ꝑfectus doctor fuit. Et tripliciter. ꝟbo: exemplo ⁊ martirio p̄dicauit Prīo p̄dicauit ꝟbo inſtanter ⁊ laborioſe. Criſ. Non vnū diē in ocio ꝑtrāſijt. ij. ad Teſſa. iij. In labore ⁊ fatigatione nocte ⁊ die laborātes. Haimo. Nocte laborauit. die p̄dicauit. Nam a primo pulloꝝ cantu vſqꝫ ad quintā horā manibꝰ laborauit. deinde p̄dicatōe vacabat ⁊ plerū qꝫ vſqꝫ ad noctē ſermonē ꝓtraxit: ⁊ reſiduum tꝑus in refectōe: ſomno ⁊ orōibus ꝯſumpſit. Secūdo p̄dicanit exēplo. Leo papa. Efficacior eſt vox exēpliqͣꝫ ꝟ bi. Gre. ī omē. Cꝰ vita deſpicit̉ reſtat ꝙ eꝰ doctrina ꝯtemnat̉. Paulus nihil docuit verbo quin ꝯfirmauit exēplo. ad Ro. xv. Non enim audeo aliquid loqͥ eoꝝ que pet me nō efficit xp̄us. Et ſic ꝑ ſe p̄dicauit ca ſtigatōem corꝑis. ꝑ ſe fecit.i. Corinth̓. ix. Caſtigo corpus meū ⁊ in ſeruitutē redigo Si p̄dicauit caſtitatē ꝑ ſe caſtitatē tenuit ⁊ caſtus fuit.i. Corin. vij. Uolo om̄s bomines eſſe ſicut meip̄m. ⁊ ſic de alijs. Tercio p̄dicauit martitio. qꝛ in morte trū cato capite illud mellifluū nomē ihūs ſibi medullitus ꝯplantatū: tribꝰ vicibꝰ ſonabat. ut dicit Dyoniſius de trāſitū apl̓oꝝ. Dixi ſecūdo ꝯmendat̉ a plenitudine gͣtioſitatis. ibi. vas electōnis. Nota electio reqͥrit triplicē gratiā.ſ. p̄uenientē: cooꝑan tem. et ꝯſummantē. Primo p̄uenientem De quo gre. xvij. moral̓. Si lumē p̄ueni entis gratie nos nō irradiaret. ꝓfecto mēſ noſtra in tenebris pctōꝝ obſcurata ꝑ mane ret. Illam habuit apl̓s.i. Corin. xv. Gr̄a dei ſum id qd̓ ſum. Aug. Gratia ē lumen

LIII. Sermo. aīe faciens hoīeꝫ peccatū ſuū agnoſcere: et deum ſuꝑ omnia diligere. Scd̓o coopecantem requirit electio quia Iohā. xv. dicitur. Sine me nihil poteſtis facere. Aug. Nolentē dei gratiā p̄uenit vt vult. ⁊ volentē ſubſequit̉ ut poſſit. Ideo greg. in collecta. Tua nos gratia ſemꝑ p̄ueniat ⁊ ſequatur. p̄ueniat inſpirando. ſequat̉ iuuando. Augꝰ de correctōe et gratia. Gra tie dei eſt quidqͥd bonū agimus. Et iterū ſanctus Tho. li. iij cōtra gētiles. illa indi get homo. Hanc habuit paulus.i. Corī. xv. Gratia dei ī me vacua nō fuit. Et ad Philipp. iiij. Omnia poſſum in eo qͥ me confortat ꝑ gratiā ſuam. Tercio requi xit gratiā ꝯſummantē. De quo ſanc. tho. li. iij. contra gētiles. c. clv. Indiget homo diuine gratie auxilio ut ꝑſeueret in bono. Illam habuit ſctūs paulus.i. Corint. xv. Gratia eius ſemꝑ in me manꝫ. Et ſic vas electōis ex triplici cauſa dicit̉. Dixi ter cio ꝯmendatūt a celſitudīe dignitatis ⁊ ſā ctitatis. ibi. vere digne eſt glorificandus. Criſo. de laude pauli. Singuloꝝ iuſtoruꝫ virtutes excellentiſſime fuerūt in btō pau lo. ita ut in eo impleri potuit illud Eccl̓ici xliiij. Denedictōem omniū gentiū dedit il li quere de hoc ſupra circa finē primi ſermonis de ſancto paulo: qͥ incipit. Ecce noſ reliquimus omnia. Sequitur ſcd̓s ſermo quaſi coincidēs cum primo ſermone poſtillari ſuꝑ hac epiſtola. Sequentē ſermonē a prīcipio nō vi di in rapiarijs: alias āboſ ī vnū redigiſſeꝫ hic magis doctrinalis eſt qͣꝫ primus Sermo LIII. ad idem Is electionis ē mihi iſte. Actuū. ix. In ſum ma epl̓e tria innuunt̉. Primo infirmitas ſauli ibi. ſaulus adhuc ſpirās. Scd̓o eius ſanitas miraculoſa. ibi. ſubito circūfulſit eū lux. tercio ip̄iꝰ dignitas glorioſa. ibi vas electōis eſt mihi iſte. De primo dicit. In diebus illis cū lapidatꝰ fuit btūs ſtephanijs in mēſe auguſto. Et paulus erat conſentiēs eius neci. Et facta eſt ꝑſecutio magna in eccleſia que erat hie roſolimis. Et diſꝑſi ſunt fideles. poſt hͦ q̄ſi ad hoc tēpus ut nūc. tunc Saulꝰ adhuc ſpirans. gloſa.i. vehementi ſpiritu ignē ꝑſecutōis in ſe et in alijs ſuſcitabat. Et hoc fuit ſignū infirmitatis. Nota infirmitas hominis eſt ꝑiculoſa quinqꝫ modis. Primo quādo in corde radicat̉. et ſic de paulo dicit̉. erat ſpirans.i. anhelā ꝑ odij fomittē.ſ. ꝑ incredullitatē. ꝑ malā volunta tatē ⁊ prauam intentionē contra xp̄ianos Ecce tria mala erāt in corde eius Primū fuit incredulitas. Et hoc eſt malū ut dicit ſanctus thomas in ſcd̓a ſcd̓e. q. x. arti. iij. Peccatū infidelitatis eſt maximū. Ratio ſancti thome. Qd̓libꝫ pctm̄ tanto grauius eſt quanto ꝑ ip̄m homo magiſ a deo elongatur. Sed peccatū infidelitatꝭ max imme elongat hominē a deo. igit̉ maximuꝫ Hebreoꝝ. xi. Impoſſibile eſt ſine fide pla cere deo. Radix ſalutis fides eſt. Grego. Arbor areſcit ſine radice. et ſic opus ſine fide. Abacuc. ij. Iuſtus ex fide viuit. id̓o ſimus ꝓuidi. iuxta illud Hebre. iij. Uidete fratres ne in aliquo veſtrū ſit cor incredulitatis. Ratio auguſt. de ꝟbis dn̄i. Nulle maiores diuitie qͣꝫ fides eccleſie. Iohan. xi. Si credideris videbis gloriā dei. econtra Hebre. iij. Iurauit incredul̓ vt non intrarēt in reqͥem ſuam. Et ſic val de grauis eſt error in fide. Augꝰ. Sine fide falſa eſt omnis virtus. etiā ſi ſit in boīs moribuſ. ut habetur. xxiiij. q. i. c. vbi. Ubi nō eſt fides ſana ibi nō poteſt eſſe iuſticia. Ratio augu. de fide ad petrū. Fides ē oīm bonoꝝ fundamentū et humane ſalutis ini tiū ſine qua omnis labor eſt vacuus. Illa fide caruit paulus et ſi ita māſiſſet eterna liter damnatus fuiſſet. Ideo falſū eſt ꝙ aliqui dicunt in ſua fide quēlibet ſaluari: iu deum ⁊ gentilē. Athanaſius. Hec eſt fideſcatholica quā niſi quiſqꝫ fidelitet firmi terqꝫ crediderit abſqꝫ dubio ineternū pibit. Iohan. iij. Qui incredulus eſt nō videbit vitā eternā. ſed ira dei manebit ſuꝑ

De Cōuerſione ſancti Pauli. tum. Scd̓o infirmitas eſt ꝑiculoſa qn̄ ꝑ totum corpus exterius diffundit̉. Et ſic infirmitas anime ſauli fuit. Primo in ore ibi. minarū. ſecundo in manibꝰ. ibi. cedis. tercio fuit in pedibꝰ. quia acceſſit ad prīci pes ſacerdotū. ut in eo impleret̉ illud Iſa. i. Aplanta pedis vſqꝫ ad verticē nō eſt in eo ſanitas. Et ſic hodie graue eſt peccatū infirmitatis anime. grauius aūt peccatuꝫ ſit cum ab extra diffundit̉ ꝟbꝰ vel opere. De quo Caſſiodo. ſuꝑ pͣs. Culpā gemīat qui facinora cogitata diuulgat. ut aliqͥ ſunt de quibus dicit Iſa. iij. Deccatū ſuū qua ſi ſodomā p̄dicant. ꝓuer. ij. Letant̉ cū ma lefecerint et exultant in rebꝰ peſſimis. Iſi dorus de ſummo bono. Maioris culpe eſt manifeſte peccare qͣꝫ occulte. Talis dupli citer reus eſt. Prīo qꝛ peccat. Scd̓o qꝛ ꝓ ximū ſcandaliſat. Math. xviij. Ue homī illi ꝑ queꝫ ſcandalū venit Tercio infir mitas eſt ꝑiculoſa cum ignoratur. De quo aug. ſuꝑ pͣs. lviij. Non eſt inſanabilior eo qui ſibi ſanus videt̉. Et ſic ſaulꝰ.i. ad thi. i. Ignorans feci in incredulitate mea. ſed non fuiſſet excuſatus ꝑ illam ignorantiam Nota dicit Allexander de halis in ſuo tercio. Duplex eſt ignorātia.ſ. facti ⁊ iurꝭ Primo ignorantia facti ꝯtingit fieri dupliciter. aut homo adhibet diligētiā. ⁊ ſic excuſat a toto. ut concubitū iacob cum lia Geneẜ. xxix. aut non adhibet diligentiaꝫ ⁊ ſic excuſat a tanto ſed non a toto. ut Lamech occidentis Cayn cū putauit ſe occidere feram. Geneẜ. iiij. Alia eſt ignorātia iuris in his que de iure tenet̉ ſcire homo: vt legē nature: p̄cepta dei. Quod tibi vifieri fac alijs. glo. i. velle debes alijs quod tibi fieri vis fac alijs. Et que ꝯcernūt fidē vt principales articulos. Illa adhuc ē du plex: quedam vincibilis: quedā inuincibi lis. Inuincibilis excuſat a toto ut in fatuiſ qui non ex culpa ſua infatuant̉. Et etiā in vtentibus ratōe cum faciunt diligentiam Aug. Non reputabitur ad culpā qd̓ inuitus ignoras ſed quod timere negligas. Si autē vincibilis illa eſt duplex. aūt eſt ſimplex.i. ex negligētia. aut affectata.i. ex ma licia. Si ex negligentia excuſat a tanto ſꝫ non a toto. Si autē eſt affectata.i. ex malicia ꝙ poteſt querere et habere inſtructores et n̄ vult. illa a nullo excuſat. pͣs. xxxv Noluit intelligere ut bene ageret. Iō auguſ. Non omnis ignorans immunis ē a pena. Ille ignorās excuſari poterit qui qd̓ diſceret non inuenit. non illi qui inueniētes aquo diſcerent operam non dederunt Grego. Aliud eſt neſciuiſſe. aliud ſcire no luiſſe. Primum eſt negligentia. ſecunduꝫ eſt malicia. Tales alleuiare conſcientiam ſuam nō poſſunt ex ignorantia. quia dicit Dernardꝰ de duodecim gradibꝰ humilitatis. Fruſtra ſibi de ignorantia blandian tur qui libenter ignorāt ut liberius peccet. De talibus.i. Corinth̓. xiiij. Ignorās ig norabitur. Grego. et habetur. xxxviij. diſ. ca. qui ea. Qui ea que dei ſunt neſciunt: a domino neſciūtur. Et licet talis ignoran tia mala eſt omnibus adultis et periculoſa vt habetur ibidem. xxxviij. diſtinctōe. ca. ignorantia. Ignorantia eſt cunctoruꝫ exrorum mater. Et neminē excuſat. nec iudeos qui chriſtum veniſſe ignorant. Atta men ſacerdotibus maxime eſt damnabilis qui alijs ducatum p̄bent. De quibus Iſaie. xlvi. Ip̄i paſtores ignorant intelligentiam. Et ſic de iudeis Mathei. xv. Sinite eos qui ceci ſunt: et duces cecorum. Et ſi cecus ceco ducatum p̄ſtat ambo in foueam cadūt. Luce. vi. Tunc implebitur in eis illud Grego.i. moralium. Stultus in culpa: fiat ſapiens in pena. Et ſic fuiſſet de ſaulo. Gregorius. Error dum verus creditur: difficulter emenda tur. Quarto infirmitas eſt periculoſa. quando illud recipitur ꝑ quod infirmitas roboratur. Et ſic ſaulus acceſſit ad principes ſacerdotum: et petijt epiſtolas ī damaſcum. non vocatus ſed ſeip̄m ingerens voluntate nocendi inflamatus acceſſit ad ſinagogas. ut ſi quos inueniret huius vie qꝛ pauci fuerunt: viros aūt mulieres vinctos ꝑduceret ī ihrl̓m. Et ſic hodie aliqui

LIII. Sermo. licet in cauſis ſciunt ſe habere iniuſticiā. tamen aſſumunt in poteſtate cōſtitutos ī iuuamen. Ariſto. in politi. Seuiſſima eſt iuſticia que habꝫ arma. Et ſic fuit in ſaulo Quinto infirmitas eſt ꝑiculoſa cū medicus contemnit̉. Et ſic ſaulus ꝑſecutꝰ ē xp̄m. ut patet in textu. Audiuit vocē. ſau le ſaule qͥd me ꝑſequeris.ſ. in mēbris meiſ q. d. grauis eſt infirmitas qꝛ medicū ꝯtem nis. medicinā nō appetis Cū ſcribit̉ Eccī xviij. Da locū medico ⁊ nō diſcedat a te. quia ꝑ oꝑa eius tibi eſt neceſſariꝰ. ſubdit Duꝝ eſt tibi ꝯtra ſtimulū recalcitrare. id ē potentiori te reſiſtere. Iob. ix. Quiſ re ſiſtit ei et pacē hūit. q. d. nullꝰ Et ſic ē oīpeccator in mortali peccato qꝛ ẜm Auguſ. Peccare eſt deū inhonorare. O qͣꝫ durū ⁊ ꝑiculoſum eſt hͦ ut homo exiſtat in mor tali crimine. qꝛ talis eſt in ira dei. Eccī. xij. Altiſſimus odio habet peccatores. modo duꝝ eſt eſſe in ira illius ſine quo nequaqͣꝫ ꝯſeruari poſſumus. Nec in corꝑe nec ī aīa ad momentū. Dern̄. Sicut neceſſario in digemus cōditore. ita ꝯſeruatore. Auguſ. Sicut homo ex nihilo factus eſt. ſic ad ni bilū tenderet niſi deus manū regimīs euꝫ ꝯſeruaret. Idcirco peccato nō eſt ꝯmouē dus. quia valde ꝯtrariat̉ ei. pͣs. v. Quoniā nō volens iniqͥtatē deꝰ tu es. Ex mul tis poteſt oſtendi ꝙ ei ſumme diſplicꝫ pec catū. Primo ex hoc ꝙ tot milia angelorū ꝓpter peccatū de celo eternaliter puniendos detruſit. Scd̓o primos ꝑentes nr̄os cum omnibꝰ poſteris ſuis de ꝑadiſo expulit. et eos a celeſti hereditate pluſqͣꝫ ad qͥn qꝫ milia annoꝝ excluſit. Tercio totum mundū ꝑ diluuiū ꝑire fecit demptis octo hoībus. Hodie infinita mala ꝓpter pecca ta hominibus eueniūt. Itē nullū genꝰ ſer uitij deo placet in crimine mortali neqꝫ ſa crificiū. Iſa. i. Quid mihi de multitudīe victimarū vr̄aꝝ. ne offeratis ſacrificiū fru ſtra. nā ſolēnitates vr̄as odiuit aīma mea. Nam oratōnes veſtras: ibidem cū multi plicaueritis p̄ces veſtras nō exaudiā vos quia manus veſtre.i. oꝑa veſtra plena ſunt ſanguine.i. peccato. pͣs. l. Libera me de ſā guinibus.i. de peccatis. Gre. Pexpēdite peccati malū. quia etiā illa ꝑ que peccata laxantur in pctīs abijciunt̉. Ideo grego. Nulla bona a deo acceptātūt que malorū admixtione maculant̉. Scd̓o duꝝ eſt peccatoribus ab infra. quia infernꝰ ē eis aꝑtus. Iſaie. v. Dilatauit inferuus animam ſua et fortes deſcenderūt in eum. Id circo pͣs. xxx. Erubeſcant impij quia dedu cantur in infernū. muta fiunt labia doloſa Propter hoc etiā dicit̉ Iſa. v. Ue vob̓ qui trabitis iniqͥtatem in funiculo vanitatis. q. d. Non valentes ꝑiculum veſtrū aduertere. et quaſi vinculū plauſtri pctm̄. Tercio durū eſt ab intra rōne remorſus conſciētie. Sapīe. xvij. Timida ꝯſciētia dat teſtimoniū cōdemnatōi. pͣs. xli. Abiſ ſus abiſſum inuocat. glo. abiſſus conſcien tie inuocat.i. dat abiſſum ꝯdemnatiōis eterne. Augꝰ. Omnis inordinatus animꝰ eſt ſibiip̄i pena. Hec pena eſt vermis. De quo Iſaie vltimo. Uermis eoꝝ nō mori etur. Gregoriꝰ. Non eſt grauior pena qͣꝫ remordens conſciētia. Ilidorus. Quocū qꝫ homo fugit cōſcientiam fugere nequit. Roma. ij. Teſtimoniū ꝑhibet conſciētia eorum. Quarto durū eſt ab extra. ſcꝫ a fragili vita: q̄ eſt pēdens qͣſi gladiꝰ in filo paruo. De quo poeta. Omnia ſunt hoīm leui pendentia filo. ⁊ ſubito viſu que velociter ruunt. Eccī. xxi. Quaſi rumphea bis acuta omnis iniquitas. quia corpꝰ et animam ſcindit gladius diuini iudicij. et iuſticia cum gladio minatur. pſal. vij. Ni ſi conuerſi fueritis gladiū ſuū vibrauit. Hic gladius pendet in filo. id eſt in breui vita. Iob. xiiij. Dreues dies hominis ſunt: numerus menſium eius apud te eſt. Non ſtat in poteſtate noſtra qͣꝫdiu volumus viuere. Idcirco durū eſt et periculoſum in peccatis iacere. Quinto durū eſt et hoc quo ad futurū ex omni parte. qꝛ priuat hominem celeſti iocūditate. et obligat ad eternā dānatōeꝫ in corꝑe et anīa. De qͦ athanaſiꝰ. Hec ē fides catholica.i.

De Cōuerſione ſancti Pauli. qui obligat̉ hoc credere inter cetera. ꝙ qͥ bona egerunt in charitate.ſ. ꝑſeueranter ibunt in vitā eternā. Qui vero mala ⁊ qͥ ſine penitentia deceſſerūt in ignē eternuꝫ ſ. cū corꝑe et anima. ⁊ hoc poſt vniuerſale iudiciū. pͣs. ix. Cōuertent̉ peccatores in in fernū omnes gētes qͥ obliuiſcunt̉ deū. O dura res viciū. ⁊ hoc eſt quod dicit āfredus in p̄petria ſua noua. Peſſima res viciū nil eque ꝑnicioſuꝫ. iō Oroſiꝰ. Plꝰ eſt vitanda peccati feditas qͣꝫ q̄libet tormē toꝝ immanitas. Anẜ. Amara ⁊ mala res eſt peccatū. faciles habet actus: ſed valde difficiles exitus. Dixi ſcd̓o ſubiungit̉ ſanitas eius miraculoſa. De quo ſubdit textus. Cū iter faceret.ſ. cū epl̓is contigit ut appropinquaret damaſco. et ſubito cir cūfulſit eū lux de celo. Dicit ſctūs tho. in ij. ij. q. cxiij. ar. viij. Quattuor requirūt̉ ad iuſtificatōem peccatoris. Primo infulio gratie. hoc habuit ſanctus paulus. ⁊ tā git̉ ibi. lux eū circūfulſit.i. gratia vel diuīa illuminatio. Aug. Gratia eſt lumen aīe fa ciens hoīem peccatū ſuū ꝯgnoſcere. Hugo ſuꝑ tractatū angelice ierarchie. Quid eſt dei gratia niſi diuīa illumīatio. Et gre. Niſi gratia diuini reſpectus nos illumina ret mens noſtra in peccatoꝝ tenebris remaneret. Ideo pͣs. xij. Illumina oculos meos ne vnqͣꝫ obdormiā in morte.ſ. crimi nali. Oſee. xiij. Perditio tua ex te ſalua tio ex me.i. ex mea gratia. Scd̓o requirit̉ motus liberi arbitrij in pctm̄ ⁊ eius enormitatē ut ei pctm̄ diſpliceat. Hoc ſaulus habuit. et hͦ tangit̉ ibi Cadens in terram. glo. In terrā cadere eſt peccata q̄ qͥs ꝯmiſit ex terreno amore ꝯgnoſcere et d̓ eis dolere. Quid ꝓdeſt peccata cognoſcere ex lu mine gratie cū homo etiā ea nō deteſtetur ⁊ dolet. cū dicit Hiero. Nulla culpa dele bitur niſi triſticia anxiat̉. Ideo ſubdit in textu. tremens et ſtupens. Erat em̄ litterꝭ imbutus cogitans de plaga pharaonis timens ſi non obediret ꝙ maiori plaga eū ꝑ cuteret. ⁊ ſic timore correptus eſt. Eccī. i. Timor domini expellit peccatum. Sic igitur multotiēs euenit ꝙ dn̄s vnam terram plagat ut cetere timeant. Et in timo more a peccato ceſſent. ꝓuerbioꝝ. xvi. In timore dn̄i omnis homo declinat a malo. ſic pater corrigit vnū filiū ut ceteri timeant. Luce. xiij. Cecidit turris in ſile ⁊ oc cidit. xviij. dixit ihūs. putatis ꝙ ip̄i tantū debitores fuerūt. niſi pn̄iam egeritis oēs ꝑibitis. idcirco in plaga quam deus ꝑmit tit facit te maxime ꝯgnoſcere pctā tua ⁊ dolere. Caſſiodo. ſuꝑ pͣs. Omnis percuſſio diuina aut eſt purgatio vite p̄ſentis: aut initium pene ſequentis. qui nō emendat̉ inter flagella pena eius hic inchoat̉ ibi nō terminatur. Et ſic emendauit ſe paulus et doluit Roma. ix. Triſticia mihi eſt ⁊ dolor cōtinuus cordi meo. Hugo d̓ ſancto vi ctore. Tunc ſalus peccatoꝝ incipit: cum peracitet ꝓ delictis ingemiſcit Tercio reqͥritur motus liberi arbitrij in deū ut ſit noſtre voluntatis cū diuina voluntate cō formatio. Hanc habuit paulus: ⁊ tangit̉ ibi. Dn̄e qͥd vis me facere.i. non meā voluntatem ſed tuam paratus ſum. Auguſ. Mox parauit ſe ad obediēdum qui prius ſeuiebat ad ꝑſequendum. Et ſic docemur nos Eccleſiaſtici. viij. A voluntate tua auertere. Dern̄. Grande malū eſt volūtas ꝓpria. ut ſit bona non ſit tua. ſed dicamus Fiat voluntas tua domine. Dern̄. Quid odit deus aut punit niſi ꝓpriam voluntatem. Dicit ſanctus Thomas in qͣrto. diſ. xvij. Omnino nō poteſt tolli culpa niſi re ordinetur voluntas ẜm diuinā voluntatē Hiero. Quantū ꝓprie voluntati ſubtraxe ris tantū virtuti addideris. Quartuꝫ eſt peccati remiſſio. hec ſequit̉ illa tria. et eſt finis iuſtificatōis. Et hoc fuit in btō paulo. Propter quod dicit̉ in epl̓a. Uas ele ctionis eſt mihi iſte. In hoc terciū princi pale p̄ſentis epiſtole tangitur. ſcꝫ eius dignitas glorioſa. Sciendum beatꝰ pau lus merito vas electōis dicit̉ quadrupliciter. Prīo vas ſingularis gratie. Scd̓o doctrinalis ſapīe. Tercō mirabil̓ patiētie Quarto vas diligibilis vel amabilis ef

LIII. Sermo. fluentie. Primo dicit̉ vas ſingularis gͣtie. O magna et ſingulatis gratia quam deus ei contulit. ꝙ illū qui adhuc in volū tate et actu ꝑſequendi extitit. tam mirabiliter ⁊ ꝑſonaliter ad ſe vocauit. talem gratiā alijs apoſtolis nō exhibuit. Licet eniꝫ non erāt ſequētes. tn̄ nō ꝑſeq̄ntes ut ſau lus. quem ſic miraculoſe et ꝑfectiſſime cō uertit. Tunc potuit locū habere illud Ec cl̓i xliij. Uas ammirabile opus excelſi. Nam ut dicit̉ Roma. v. vbi abūdauit de lictū ſuꝑabundauit et gratia. Sed di ceres. ſi dn̄s faceret mihi ita etiā cōuerte ret. Reſpondent doctores nō eſt opꝰ nūc miraculoſe agere. quia nūc fides creuit. iō ſicut plante nouelle ꝑfundunt̉ in principio. nō autē poſtqͣꝫ radicate ſunt. Et ſicut ꝑ filum acus inducit̉. ſic fides ꝑ miracula Item nō eſt opus ꝓpter meriti diminuti onem. quia dicit Grego. Fides nō habet meritū vbi humana ratio p̄bet experimē tum. Auguſtinꝰ. Magnū ꝓdigiū qui toto mundo credente nō credit. ſed nunc vocat dominus ꝑ flagella: inſpiratōes et p̄dica tiones ut ſupra dictū eſt paulo. Surge ⁊ ingredere ciuitatē.i. vnitatem eccleſie. ibi dicetur tibi quid oporteat te facere. Nam ſicut nō in tenebris ſed in luce ꝯgnoſcitur via. et ſic non in peccatis ⁊ inter peccatores. Iohan. xi. Qui ambulat in die nō of fendit quia lucē videt. qui ambulat in nocte.ſ. peccati offendit. Secūdo fuit vaſ doctrinalis ſapientie. Eccl̓i. xv. Repleuit eum dn̄s ſpiritu ſapiētie et intellectus Triplici nanqꝫ ſapiētia fuit p̄ditus.ſ. moſaica angelica et diuina. Et ẜm hoc tripliciter p̄dicauit. ꝟbo: exemplo ⁊ martirio. quere hoc in p̄cedenti ſermone vbi dicit̉. ꝙ homo fit magnus ꝑ verbi dei p̄dicationem. ſicut de eo dicit Criſoſ. in li. de laude pauli. Nil erat ab eo deſiderabile niſi deo placere. Modo dicit grego. Nullū deo ta le ſacrificiū ſicut zelus animarū. Hoc pau lus queſiuit ad Philipp. iiij. Non quero datū ſed fructū abundantē in ratione. id ē in anima rationali. Tercio fuit vas mirabilis patiētie ꝓpter multiuariā paſſi onem. et notatur ibi. Ego oſtendā illi qͣnta oꝑteat eum pati ꝓ me Ubi nota eiꝰ patientia et mētis ꝯſtantia patet in tripli ci genere paſſionū que patienter tolerauit Primo ꝑ aſſumptā corꝑalē paſſionē. id eſt afflictionē a ſeip̄o. ij. Corin. xi. In ieiunijs multis. in vigilijs: fame ⁊ ſiti: et nudi tate: in labore. in erūna. in carceribus. Se cundo ꝑ mentalē compaſſionē. et hoc tripliciter. Primo ꝓ eccleſiarū dilatatōe ⁊ ꝓfectu fidelium. ij. Corin. xi. Preter illa que intrinſecus ſunt quotidiana ſollicitu do omniū eccleſiarū. Criſoſt. Omnes ad ſalutē dilexit ac ſi omnes genuiſſet Secū do ꝓ infirmoꝝ releuatōne. ij. Corinth̓. xi. Quis infirmatur et ego nō infirmor. Cri ſoſ. Nullus intantū deplangit ꝓpria ſicut paulus aliena. Tercio ꝓ aliorū tribulatione. ij. Corin.i. Siue tribulamur ꝓ veſtra exhortatione ſiue conſolamur ꝓ vr̄a cōſo latione. Tercio in illata paſſione eiꝰ pa tientia oſtenditur. ij. Corint. xi. A iudeis quinqͥe quadragenas vna minus ſuſcepi ter virgis ceſus ſum. ſemel lapidatus. ter naufragiū ꝑtuli ⁊cͣ. Et iterū. ij. Corinth̓. i. Nolo eniꝫ vos ignorare frēſ d̓ tribulatōe nt̄a que facta eſt in aſia. quoniā ſup̄modū grauati ſumus. et ſupra virtutē. Sed di cit Criſo. In om̄ibus his ſuiſ paſſionibꝰ ſaxo fuit durior. omni columna immobili or. omni adamāte fortior. nulla via chari tate xp̄i ſeparari potuit. Merito de ip̄o di citur verbū thematis. Magnus ſanctus paulus Quarto fuit vas diligibilis vl̓ amabilis effluentie. fuit em̄ igneus in charitate. Criẜ. Sicut ferrū in ignē miſſum totū ſit igneū. ſic paulꝰ igne charitatꝭ ſuccēſus qͦ ad deū ⁊ qͦ ad ꝓximū. Quo ad deū Rom̄. viij. Quis nos ſeꝑabit a charitate dei: an anguſtia: fames aūt gladiꝰ ⁊cͣ. ſcio ⁊ certꝰ ſū ꝙ neqꝫ mors neqꝫ vita: neqꝫ prīcipatus neqꝫ ptātes. vbi Aug. Dolēdū ē ꝙ apl̓m horribilia tormēta nō potuerūt a caritate d̓i ſeꝑare. ⁊ nos ocioſa fabula ⁊ vi lia vicia. Sed qͥ ad dilectōꝫ ꝓxīoꝝ. ro. ix.

De Purificatōne marie virginis. Cupiebam et ego anathema eſſe ꝓ fratri bus meis.i. ad tꝑs ſeꝑari a xp̄o ut ītēdera ꝯuerſioni iudeoꝝ ad fidē xp̄i. ⁊. ij. cor̄. xiij. Ego libentiſſime impēdat ⁊ ſuꝑ impendat ꝓ animabus vr̄is. Et iteꝝ ad Philip. i. Teſtis eſt mihi deꝰ qm̄ cupiebā vos oēs in viſceribꝰ ihū xp̄i. Et iteꝝ.i. Theſſa. ij. Que enim eſt ſpes nr̄a aut gaudium aūt gl̓ie corona. nonne vos ante dn̄m noſtruꝫ ihm̄ xp̄m. vos gloria noſtra eſtis et gaudi um Ecce oēs ſil̓ ad ſalutē feruentiſſime dilexit. Et videbat̉ ſibi ſingulare gaudiū ⁊ ſolaciū ex hoc reſurgere. Tantaꝫ habuit dilectōem ad ꝓximos ꝙ dicit Criſo. ī ſupranoīata autoritate. Nemo intantū dilexit amicos ſicut paulus inimicos. Mō dicit Augꝰ. Nō numeroſitas oꝑum: nec diuturnitas tꝑm. ſed maior charitas auget p̄miū et meritum. Ideo de ip̄o dicere poſſumus cū eccleſia verba thematis p̄aſſumpta. Magnus ſctūs paulꝰ vas electio nis ꝟe digne gl̓ificandus. Glorificādus vtiqꝫ ꝓpter decorē virtutū et excellentiaꝫ meritoꝝ. Nam dicit Criẜ. de laude pauli. Nil ꝓrſus errauit qͥ paulū p̄tum qd̓dam inſigne virtutū dixerit. et ſpūalem ꝑadiſū vbi ſunt vniuerſa genera florū.i. virtutuꝫ Exemplificat Criſo. ip̄m extollēdo. q̄re in ſermōe primo pn̄tis materie vbi ſupra. De feſto purificatōis Marie ꝟginis. Sermo LIIII. Oſtquā impleti ſunt dies purgatōis marie. Lu. ij. Introductio feſtur virginis beate pluries in anno celebrat̉ qͣꝫ feſtū alicuius alterius ſancti. Et hoc p̄cipue ꝓpter qͣttuor. Primo ꝓpter magnaꝫ dei ꝯplacentiā. ut dicit Fortunatuſ in vno ẜmone. Gratiuus eſt deo obſequiū qd̓ ma tri eius impendit̉ ⁊ offert̉: qͣꝫ qd̓ cuilibꝫ ſā ctorū dirigit̉. Propter quod dicit Hiero nimꝰ. Si ꝓphetico ore dn̄m in ſctīs ſuis laudare iubemur. multo ampliuſ in ꝟgine glorioſa. de qua ſanctus ſanctoꝝ ꝓceſſit. Secūdo ꝓpter ip̄ius dignitatē ⁊ excel lentiā. Unde de ea p̄t dici illud Eccī. xliij. Exaltate eam qͣntūcūqꝫ poteſtis. quia ma ior eſt omni laude. Augꝰ. Quid nos tātil li. quid nos animo puſilli. qͥd in eiꝰ laude digne referamus. cū et ſi omniū noſtrum mēbra verterentur in linguas. nullus eaꝫ plene laudare ſufficeret. Tercio ꝓpter p̄mij fiduciā. Unde Hiero. de p̄rogatiuiſ beate virginis. Magis remunerat deꝰ cul tum qui matri ſue beate ꝟgini impendit̉ qͣꝫ qui ſibi qͣntumlibet vel cuilibet ſctōrum miniſtratur. Quarto ꝓpter noſtrā indigentiā. Hug. Dignū eſt ⁊ iuſtū ut quā tot vicibꝰ in noſtris neceſſitatibus inuocamus: ut eam ſedulis beneficijs ⁊ obſeqͥ is et laudibus bonoremus. Dicit em̄ Sedulius in ſuo carmine. Scio ꝙ duduꝫ ce leſtia ac terreſtria adinuicē corruiſſent: ſi non ea marie gratia ſuſtentaſſet. Ideo. E dierna ſolēnitas quattuor habet nomina. Primo dicitur feſtū excellentis oblatōis hodie enim xp̄s dei filius oblatus eſt in tē plum. De quo Dern̄. in hodierno ẜmōe. Hodie ſiſtit̉ creatori terre fructus ſublimis. hodie placabiliſ ⁊ deo placens hoſtia ꝟgineis manibꝰ offert̉ ī templo. ꝓpter qd̓ in introitu canit̉ illud pͣs. xlvij. Suſcepi mus deus miſericordiā tuā in medio tem pli tui. Secūdo dicit̉ feſtū deuote obuia tionis. Hodie enim ſymeon ⁊ anna deuo tiſſime obuiauer̄t xp̄o. ⁊ glorioſa ꝟgo ma ria et ioſeph etiā fecerūt nobiliſſimā ꝓceſ ſionem. Et ſic dicit̉ feſtū ypopanti.i. deuo te obuiationis. Tercio dicitur feſtū potē tis illuſtrationis. Hodie em̄ verꝰ dei filiꝰ ih̓s xp̄s reuelatus ē. hodie lux mūdi in te nebris illuxit. propter quod ⁊ hodie candellas ardentes portamus. Quarto dicit̉ feſtum voluntarie purgatōis. Uirgo em̄ benedicta benigna ac humili: mera ⁊ libera voluntate: non neceſſitate ſeruauit legē purificatōis. de quo patebit in ꝓceſſu. ⁊ ſub hoc nomine feſtiuitatis ſonant verba thematis vbi ſupͣ In ſūma ꝟboꝝ pn̄tꝭ euāgelij duo breuiſſime tāgūt̉. Prīs p̄ce pti legalis libens obſeruatio. ibi. poſtquā

LIIII. Sermo. impleti ſunt. Scd̓o ſimeonis iuſti gaudēs obuiatio. ibi. ⁊ ecce hō erat in hieruſalem. De primo dicit. Poſtqͣꝫ impleti ſunt dies purgatōis marie ẜm legē moyſi. Au diſtis ſup̄ ꝙ pn̄s feſtū qͣttuor habet noīa. omnia illa in ſerie pn̄tis euāgelij ẜm ordinē explicant̉. Dris d̓r feſtū volūtarie purgatōis. hoc tangit̉ ibi in prīcipio euāgelij ſ. poſtqͣꝫ impleti ſunt dies purgatiōis marie ẜm legē moyſi. In lege moſaica p̄ceptum fuit Leui. xij. ꝙ mulier que peꝑiſſꝫ ſu ſcepto ſemine immūda eſſet ſeptē diebus a ꝯſortio hoīm ſi pareret maſculū. ⁊ vltra trigintatres dies abſtineret ab ingreſſu tē pli. ⁊ duplicabant̉ dies poſt partu femīe. Ratio qꝛ mulier duplex peccatū ꝯmiſit. id̓o duplici pena punita fuit. Prīo ip̄a ſu ꝑbiuit. ideo deus eā humiliauit dicēs. ſub poteſtate viri exiſ. Gen̄. iij. Scd̓o ip̄a fru ctū vetitū ꝯmedit. ideo deꝰ eam in fructu puniuit. Gen̄. iij. In dolore paries filios tuos. Et ꝓpter hͦ etiā poſt femine ꝑturiti onem duplicabant̉ dies ut humiliaretur Quia dicit mgr̄ in. ij. ſentētiaꝝ. diſt. xxij. Mulier credidit verū qd̓ dyabolꝰ dicebat. Eritis ſicut dij ſcientes bonū et malū vbi Aug. dicit. Quō crederet mulier dyabolo niſi eſſet in mente eiꝰ ſuꝑba p̄ſump tio. Adam nō fuit ſeductus ſed ml̓ier. non putabat verū qd̓ dixit diabolus. ſed victꝰ amicabili beniuolētia mulierꝭ. Et ſic muliex nō ſolū peccauit ſed virū in pctm̄ ꝯcitauit. vnde Aug. Mulier infecta eſt ⁊ infecit. decepta ē et decepit. ſeducta ē ⁊ ſedu xit. Eccī. xxv. Amuliere initiū peccati ꝑ il lam oēs morimur. Sed hodie eis nō ē hͦ obijciendū. qꝛ dicit Dern̄. ſuꝑ miſſus eſt Quidqͥd hūana natura ꝑ eue ſuꝑbiā ꝑdi dit. hͦ ꝑ marie humilitatē recuꝑauit. Ob hͦ tꝑus purificatōis duplicabat̉ ad partū femine. Sed diceres. vtꝝ nūc mulierte neat̉ tꝑe ac p̄cepto purificatōis ſubiacere ⁊ ab ingreſſu eccleſie abſtinere. Rn̄dꝫ grego. ꝙ non ſcribēs angloꝝ ep̄o Auguſtino. di. v. c. in lege. vbi dicit In lege p̄cipieba tur ut mulier ſi maſculū pareret. xl. diebo. Si ꝟo feminā. lxxx. diebꝰ ceſſaret a tem pli ingreſſu. Nunc aūt poſt partuꝫ ſtatim eccleſiam ingredi nō ꝓhibetur. Et ſubdit idem Grego. c. ſi mulier. Si mulier eadē die qua genuit actura deo gratias intrat ec cleſiā nullo pondere peccati grauet̉: ne penam ꝟtamus in culpā. voluptas etem̄ car nis non dolor in culpa eſt. Hoc idem etiā habet̉ extra de purificatōe poſt ꝑtū. c. volentes. Si tn̄ ex veneratōe aliquādiu abſtinere voluerit: talis deuotio nō eſt impro bāda. et ꝯſuetudo ſuꝑ hoc inducta eſt ꝯmē danda. et eadem rōe nec ſacra ꝯmunio eſt ei denegāda. niſi ex reuerētia voluerit ab ſtinere. vnde Augꝰ. Sepe ſine culpa agit̉ quodvenit ex culpa Unde etiā cū eſurimꝰ ſine culpa ꝯmedimus. qꝛ culpa primi hominis eſt vt eſurimꝰ. hec ille: ut habet̉ di. v. c. ea. eꝰ vero concubitū. et. c. ſequenti. ne mo tanqͣꝫ. Ad hanc ꝟo legē omnino n̄ fuit obligata beata virgo. qꝛ lex dicit. mulier qd̓ ſigͥficat corruptōꝫ ſꝫ ip̄a fuit ꝟgo Etiā d. lex moſaica. Ml̓iex q̄ ſuſcepto ſeīe cōce pit ⁊ peꝑit. ip̄a ꝟo a ſpirituſancto. Detn̄ Quis nō aduertit liberā eſſe btām virginem dei mr̄em cū nihil in cōſpectu eiꝰ immundū: nihil impurū. nihil purgandū inueniat̉. nec rōe matris nec ratōe ꝓlis. De matre ſcribit̉ Canticoꝝ. iiij. Tota pulcra es amica mea ⁊cͣ. De prole Sapiētie. vij. Candor lucis eterne et ſpeculum ſine macula. Ideo dicit Dern̄. O virgo non eſt tibi opus purificatōne. ſicut nec filio tuo circūciſione. Sed ſicut chriſtus qui ſecū dum diuinitatem moyſi legē dedit. apparens in humanitate implere voluit. Sic maria licet purificatōne nō indigeret: tamen tempus purificatōnis obſeruare voluit. Primo ꝓpter obedientie exempluꝫ. quam videlicet obedientiā et nos preſtare debemus eccleſie primi. Regum. xv. Melior eſt obedientia qͣꝫ victima: ut dicit Dernardꝰ. Nō credas aliqd̓ bonū pla cere deo qd̓ eſt cōtra obediētiā eccleſie. qꝛ ẜm gre. Peccatū paganitatis incurrit qͥ eccleſie ſancte ꝑ inobediētiā cōtradicit.

De Purificatōne marie virginis. Secūdo ꝓpter hoc ut a iudeis occaſionem tolleret ſcandali. alias iudei dixiſſent de ea ſicut de filio Ioh. ix. Non eſt a deo qui ſabbatū nō cuſtodit. Si eam putaſſent trāſgredi legem ⁊ ſic in ea ſcādaliſati fuiſſent: ut dicit Gre. et habet̉. xi. q. iij. in ter verba. Xp̄us ſoluit tributū ꝓpter vitare ſcandalū. Math. xxxvij. vt nō ſcandaliſemus eos. et iteꝝ dixit Math. xviij. Ue homī ꝑ quem ſcādala fiūt. ꝓpter hͦ maria tenuit tꝑus purificatōis. Tercio ꝓpter hͦ ut ꝓfunde humilitatis ſue virtute oſtenderet. Dern̄. Qui vere humilis eſt nō ſolum vult humilis dici: ſed ⁊ vilis reputari. ſic virgo glorioſa. Unde ip̄a tā pura etat ꝙ dicit Anſel. Ea puritate nitebat qͣ maior ſub d̓o intelligi nequit Et tn̄ ac ſi ip ſa immūda eſſet et purificatōe indigerꝫ ſe ip̄am oſtendit. Et ſi nō habuiſſet ta ꝓfūdam humilitatē potuiſſet dicere ut Der. dixit in hodierno ẜmone. Cur abſtineam ab ingreſſu tēpli. exquo vterus meus neſciens virū eſt factū templū ſpūſſctī. iuxta illud eccleſie. Domus pudici pectoris tem plū repente ſit dei. Cur nō ingrediar exqͦ peꝑi dn̄ꝫ templi. nil in ꝯceptu meo immū dum. nil in partu impuꝝ. nihil illicitū. cū ꝓles mea ſit fons puritatis. Uoluit igit̉ non ingredi ꝓpter hūilitatis cauſam. ſciēſ ſcriptū Eccī. iij. Quanto maior es hūilia te in omnibꝰ. Subdit. Tulerūt illū in ihrl̓m ⁊cͣ. Secūdo feſtū hͦ dicit̉ pie ⁊ ex cellentis oblatōis. In ip̄o em̄ dei filiꝰ por tabat̉ ad oblatōem. De quo textus Tule runt illū in ibrl̓m.ſ. a bethleeꝫ maria ⁊ ioſeph. qꝛ ibi erat locus ſacrificij. Et merito in ihrl̓m. qꝛ ibidem poſt. xxxiij. annos ſeip ſuum deo pr̄i ꝓ nobis omnibꝰ in remediur offerre voluit. Ut ſiſterēt.i. offerrēt ſeu p̄ſentarēt eū dn̄o. Sed d. Illud qd̓ alicui ſemꝑ eſt p̄ſens qͥd opus eſt ei ſiſti ſeu p̄ſentari. ſed humanitas xp̄i fuit ſemꝑ d̓o p̄ſens. qꝛ cōiuncta in vnitate ꝑſone. igit̉ nō oꝑtuit p̄ſentari. Rn̄det ſanctus Tho. ꝑ. iij. q. xxxvij. ar. iiij. Nō fuit neceſſe xp̄m p̄ſentari deo ac ſi nō eſſet ſibi p̄ſens. Sed hoc factū eſt nobis in exemplū. ut ſicut nō gratia ſui factus eſt deꝰ et homo. ſed ut noſ ꝑ gr̄am ſuam faceret deos. Sic nō ꝓpter ſe circūciſus ē. ſꝫ ꝓpter nos ut circūcidere mur mente. Sic et ꝓpter nos ſiſtit̉ dn̄o: vt nos diſcamus deo offerre. Sed quid potuit dicere maria in hac oblatōe. Dex. O pater celeſtis offero tibi filiū tuū atqꝫ meū. a me genitū tꝑalitet. a te eternaliter. offero tibi eum hodie in odorē ſuauitatis. qͥ ſeip̄m offerre venit ꝓ totius mūdi peccatis. Nam veniet tꝑus ꝙ nō portabitur manibꝰ virgineis. ſed brachijs crucis. offero tibi illū qui eſt ſacerdos ſacrificiuꝫ ⁊ templum. De quo augꝰ. in li. de fide. Ip̄e ſacerdos ꝑ quē ſacrificiū offert̉ qͥ eſt templū in quo recōciliati ſumus. Ezech. xlvij. Uidi aquā egredientē de tēplo a latere de xtro. q. d. Offero tibi illū qui ſe nō offert ſub tecto. non in tēplo iudaico. ſed in excel ſo crucis ligno. De qͣ oblatōe dicit pͣs. xx. xix. Oblatōꝫ et olocauſtū voluiſti. tūc di xi ecce venio. Offero tibi veꝝ ſacrificiū ⁊ acceptabile. ꝑ qd̓ oīa ſacrificia veteris legis ſunt figurata. De qͦ.i. Corī. x. Oīa in figura ꝯtīgebāt illis. De qͣ etiā Simō de caſſia. Agnus qͥ p̄figuratꝰ ē ab origīe mūdi oblatus eſt in fine mūdi Dern̄. Maria vltra ait. O pr̄ veniet tꝑs ut nō redimet̉ ere alieno aut agno. ſed alios redimet ſan guine ꝓprio. Nō redimet̉ quinqꝫ ſicliſ. ſꝫ alios redimet qͥnqꝫ vulneribus rubicūdiAmbro. Marie vita eſt oīm nr̄m exēplar et diſciplina. Ip̄a oblata fuit a ꝑentibꝰ in templū. ip̄a obtulit filiū. ip̄a obtulit ⁊ ſeip ſam ut nos ita faceremꝰ. pͣs. iiij. Sacrificate ſacrificiū iuſticie. glo. Sacrificiū iuſticie ē offerre d̓o q̄ nos recepimꝰ ab eo. dicēdo illud.i. ꝑalipo. vlti. Tua dn̄e ſunt oīa ⁊ q̄ de manū tua cepimꝰ offerimꝰ tibi. ſ. corpꝰ ⁊ aīaꝫ. eccī. xxxv. Da altiſſimo ẜm datū eiꝰ. Prīo corpꝰ in caſtigatōeꝫ. Ro. xij. Obſecro vos ut corꝑa vr̄a exhibeatiſ hoſtiā viuētē deo placētē. Scd̓o aīaꝫ ī gr̄a rū actōꝫ. eccī. xxxv. Dono aīo redde gl̓iaꝫ d̓o. Seqͥt̉. ſcriptū ē ī lege dn̄i.ſ. Exo. xiij.

LIIII. Sermo. Quia omne maſculinū adaperiēs vuluaꝫ i. vterū. Hic loquitur de primogenito: ſan ctū vocabit̉ dn̄o.i. p̄ſentabit̉ dn̄o. Dicit ſanctꝰ tho. ꝑte. iij. q. xxxvij. ar. iij. Duplex p̄ceptū p̄cipiebat̉ in lege moyſi. Unū generale qͣntum ad omnes.ſ. vt completꝭ di ebus purgatōis.i. purificatōis offeret̉ ſacrificiū ꝓ filio ſiue filia: ut habet̉ Leui. xij. Et hꝰ oblatiōis duplex fuit cā. Prima vt ꝓles nata a peccato in quo erat cōcepta ex piaret̉. Scd̓a fuit ut etiā ꝓles iſta dn̄o cō ſecraret̉. Scd̓m p̄ceptū in lege ſpeciali fuit de primogenitis. tā de hoībꝰ qͣꝫ iumētis in memoriā plage egiptioꝝ. De qͦ pͣs. Et ꝑcuſſit om̄e primogenitū egipti ab homine vſqꝫ ad pecus. primogenitis filijs le ui reſeruatis. ut patet Exo. xiij. Sed xp̄s erat primogenitus. ideo voluit nō ſoluere legem ſed adimplere. Mat. v. ⁊ Lu. iij. Sic decet implere omnē iuſticiā. Et ſic ꝯ memorat vtrūqꝫ ſeruatū. licet nō eſſet obligatus ꝑ legē. eo ꝙ vterū matris nō appe na ruit ſed clauſo vtero exiuit. Hic dat̉ exem plū et doctrina p̄ſidentibꝰ. id qd̓ alijs ſtatuunt ꝑ ſe cōſeruare debent. de conſti. ca. omnis. Quidqͥd iuris in alteꝝ ſtatuit ip̄e debet vti eo. Sed heu implebit̉ hodie illd̓ Math. iij. Alligant hoībus grauia onera ⁊ importabilia. digito autē ſuo ea nolunt mouere. Xp̄us autē vtrūqꝫ ſeruauit. Pri mum tangit̉ vbi ſupra. Scd̓m cū ſubdit in textu. Et ut darent hoſtiā ꝓ eo. ẜm ꝙ ſcriptū eſt in lege dn̄i.ſ. Leui. xij. Criſoſ. O ꝓfunditas diuitiaꝝ ſapiētie ⁊ ſcientie dei. Pater ꝯplet figuram in filio. veritas adeſt. cōditor legis cuſtodit legē. Et ſubdit. par turtuꝝ aūt duos pullos colūbaꝝ. Hec erat oblatio paupeꝝ ſed diuitū agnꝰ Nam ip̄a mater nouit filiū ī pauꝑtate viuere. De quo. ij. Corin. viij. Qui cum di ues eſſet ꝓpter nos egenus factus eſt Et ſic voluit ꝓ ſe hoſtiā paupeꝝ offerre. In iſta oblatōe ſignificauit ꝙ figura legis ceſſare debuit. qꝛ veritas affuit. Naꝫ ioſeph potuiſſet habere agnū quē obtuliſſet. ſed v bi aderat ꝟitas debebat deeſſe figura. Ag nus autē qui offerebat̉ in lege figura erat iſtius agni xp̄i qui tollit peccata mūdi Io han. i. Ecce in hoc ꝙ ꝓ eo dabat̉ pax turtuꝝ aūt duo pulli columbaꝝ ſignificabat̉: ꝙ ip̄e debuit eſſe p̄ciū redemptōnis ꝑ ſui ſanguīs effuſionē. Primo in hͦ qꝛ ſanguiſ colūbe ē mūdiſſimꝰ. et ſic ſanguis xp̄i nulla peccati macula ꝯtaminatus.i. Petri.i. Nō auro aut argēto corruptibili redēpti eſtis de vana veſtra cōuerſatō e. ſꝫ p̄cioſo ſanguine agni immaculati ⁊ incōtaminati ihū chriſti. Secūdo quia ſanguis colūbe eſt calidiſſimus. Sic ſanguis ibū xp̄i ex feruentiſſimo amore effuſus. vt dicit Iohan. in Apoca.i. Dilexit ⁊ lauit nos in ſā guine ſuo a peccatis noſtris. Tercio ē ꝟ tuoſiſſimus. qꝛ inſtillatus oculis acuit vi ſuum et remouet impedimentū. Et ſic ſanguis xp̄i eſt nobiliſſimū colitiū. Apoc. iij. Colitio vnge oculos tuos vt videas. ocu li ſpūs ſunt affectus ⁊ intellectus ut dicit Dex. Et nos debemus vngere oculos no ſtros ſanguine ihū xp̄i et clare videbimꝰ miſericordiā et bonitatē ac caritatē dei in nobis. Dern̄. In quo illuxit clariꝰ ꝙ nos dilexit dn̄s qͣꝫ ī ſuis vulneribꝰ Dixi ſe cundo tangit̉ in ſerie pn̄tis euāgelij ſimeo nis iuſti gaudens obuiatio. In hͦ exprimi tur terciū nomen p̄ſentis feſtiuitatis vbi dixi. ꝙ dicit̉ feſtū deuote obuiatōnis. De quo textus. Ecce hō erat in ihrl̓m cui nomen ſymeon. et homo iſte iuſtus ⁊ timoratus. qꝛ iuſticia nō ſtat ſine timore. Eccl̓i i. Qui ſine timore eſt nō poterit iuſtificari. Et ſic de Iob ſcribit̉ eiuſdem.i. c. Iob erat vir ſimplex et rectus ac timēs deum Et ſic ſymeon iuſtus erat ꝑ boni oꝑationem. et timoratus ꝑ mali declinationem. ꝓuerb̓. xv. In timore dn̄i omnis hō declinat a malo. Expectans ꝯſolatōem.i. redē ptionē iſrael.ſ. que debebat fieri ꝑ xp̄ꝫ ī be neficio incarnatōis. ſicut dn̄s ꝓmiſit yſa. li. Egoip̄e cōſolabor vos. Simō de caſſia Iuſtus erat erga deū. qꝛ viuebat ex fide. Roma.i. Iuſtus ex fide viuit. ⁊ iuſtus et ga ꝓximū. qꝛ totius ppl̓i expectabat ſalutē

De Purificatōne marie virginis. rum Et ſpūſſanctus erat in eo. qͣꝫuis deus gratiam ſuā ꝯmunicet omni diſponenti ſe ad eā. quibuſdā tamē hoībꝰ ſpeciale donū cōtulit ꝓpter ꝯmunem vtilitatē. Et ſic huic ſimeoni ſpeciale donū iuſtificatōis ꝯtulit ꝓpter ꝯmunē vtilitatē. quo dono ꝯgnoſceret ꝓpinquā dn̄i p̄ſentiā quā ꝓmiſerat ꝑ ꝓphetas. ideo dicit Simon de caſſia. Et ſpūſſanctus erat in eo ad ſciendū ⁊ do cendū futura. Et reſponſum accepit ſime on a ſpūſancto qͥ etatim eo. non viſuꝝ.i. ex perituꝝ ſe mortē. niſi videret xp̄m.ſ. oculiſ corꝑis quem videbat oculis mentis. xp̄ꝫ dn̄i.i. vnctū a dn̄o meſſiam in lege dn̄i ꝓmiſſum. Aug. Reſponſum accepit ad ſuū deſideriū. qꝛ freq̄nter ſuſpirabat in orōibꝰ ſuis his ꝟbis. Quare tardas dn̄e ⁊ faciē tuam auertis: obliuiſceri inopie nr̄e ⁊ tri bulatōis noſtre. mitte dn̄e redemptorē captiuis. cōſolatorē meſtis. veni dn̄e libera nos. vellem mori donec prius viderē illū ꝑ quem mors vincit̉. nolo ex hoc ſecl̓o recedere niſi videā illū ꝑ quem ꝯditū eſt ſe culum. Dicebat nāqꝫ ſuſpirando. Putas ne me inueniat iſta felix natiuitas. putas videbo. putas durabo. Ip̄e erat alter da niel vir deſiderioꝝ. cui dictū eſt Dan̄. iiij. Noli timere vir deſiderioꝝ. pax tibi ⁊ cō fortare ⁊ eſto robuſtus. nō te frāgat etas non morieris niſi videas. niſi tāgas. niſi amplecteris xp̄m. Aug. in ſermōe hodier ne feſtiuitatis. Intelligite fratres qͣle deſi deriū ſancti patres habuerūt qͥ ſic ſꝑ xp̄m affectabant ⁊ feruēter videre. Et ip̄o viſo amplius tꝑaliter viuere nō affectatēt. cū tamen omnes ad limbū deſcēderēt. Spū aliter. ſic dicit Dern̄. Oꝑtet ꝙ ignis deſi derij p̄cedat ſiue p̄ueniat ad omnē animaꝫ ad quam venturus eſt. Sequit̉. Et venit ſpiritu in templū.i. motus a ſpū. Orige. Qui vult īuenire: tenere ⁊ amplexari cri ſtū. dꝫ in ſpirituſancto venire in templum non in ſpū ſuꝑbie ut ambicioſi qͥ vſurpāt dignitates ſibi eccleſiaſticaſ. pͣs. cxliij. Cir cumornate ut ſil̓itudo templi. ſicut faciunt inanis glorie cupidi: ornātes ſe varijs veſtibꝰ ut appareāt corā hoībꝰ. non in ſpū luxurie. non inſpiritu vanitatis ut garruli. ſed in ſpūſancto. Dern̄. Qui viciā in tē plum dn̄i inducit ſpeluncā latronū facit. Sequit̉. Et cū inducerēt pueꝝ ihm̄ ꝑentes eius.ſ. maria ⁊ ioſeph pater putatiuꝰ ut facerēt ẜm cōſuetudinē legis ꝓ eo ⁊ re dimerēt qͥnqꝫ ſiclis ſicut primogenita ali orū tribubū a tribu leui. Sequit̉. ip̄e.ſ. ſy meon accepit eū in vlnas ſuas. nō ſufficie bat ſibi eū videre et tāgere. ſed etiā recepit ip̄m gaudenter. amāter ⁊ reuerēter in ter brachia ſua. Aug. in ẜmone hodierno. Simeon vidit et ꝯgnouit eū. intus eſt ei reuelatus qͥ foris eſt natus. Cognouit illū in infantia quē iudei crudeles occidebant facientē mirabilia. O qͣꝫ ſepe ei oſcula imp̄ſſit. o qͣꝫ amāter eum inſpexit. O qͣꝫ multi filij nobiliū oblati ſunt. nullum aduerte bat. in illius autē intuitu totus in ſpū ardebat. O quanta gratia potuit collata eſſe Orige. Si a tactu fimbrie veſtimēti xp̄i mulier ſanata eſt. qͥd putandū eſt de ſimeo ne. Subdit. Et bn̄dixit deū.ſ. ꝑ gratiatuꝫ actionē: ⁊ dixit.ſ. cupiens mori. Nunc di mittis dn̄e ẜuuꝫ tuum in pace. Ambro. O qͣꝫ piū ſpectaculū quo nō niſi pij delectari ꝓbant̉. ſtat virgo ⁊ mater. filiꝰ dei ſuſcipit̉ et de eo ꝓphetiſat̉. O mira res vidit puerulū. ⁊ ex eiꝰ aſpectu ītātū fuit ꝯſo latꝰ ꝙ iā letꝰ mori volebat. Gre. Corꝑali bus oculis vidit humanitatē. intus illūia tus cognouit mundi ſaluatorē. et ip̄m om̄i bus p̄dicauit dicēs. Nunc dimittis dn̄e. Theophilus. Cognouit eum dn̄m vite ⁊ mortis. dicit. ẜm ꝟbum tuū.i. ꝓmiſſuꝫ in pace. Orige. Si pax mittit̉ ad limbū qͣn ta qui eū ſuſcipiūt euntes ad lucē eternam Potuit tūc ſymeō dicere illud Gen̄. xlvi. Iam letus moriar. qꝛ vidi faciē tuā. Et hͦ eſt quod ſubdit. Quia viderunt oculi mei ſalutare tuū.i. filiū tuū aūt ſaluatorē. Auin li. de nuptijs. Eadē fides q̄ ſaluat nos ⁊ antiquos ſaluos faciebat. Subdit. qd̓ ſalutare paſti.ſ. non ſolū viſibile. ſꝫ etiam palpabile: ante faciē oīm ppl̓oꝝ. Iordanꝰ

LIIII. Sermo. O attende ſagacitatē huius venerādi ſenis. qui cum tāto zelo poſtulauerat ſalutare iſrael qd̓ poſtqͣꝫ tāto voto potitꝰ ē excla mauit ſe vidiſſe omniū ppl̓oruꝫ ſalutem. Et dicit notanter ante faciē ⁊cͣ. Theophi lus. vt eius incarnatio omnibꝰ appareret. Quarto dicit̉ hoc feſtum potētis illu ſtratōis. De quo in textu. Lume ad reue lationem gentiū. Dicit anathaſius. Gentes ante aduentū xp̄i erant in vltimiſ tene bris ꝯſtitute. qꝛ infidelitatis cauſa erāt ꝯ gnitōe diuina priuate Has ergogētes multipliciter illuminauit.ſ. doctrinis miraculis ⁊ ſacramentis. merito dicit̉ Lumen ad reuelationē gentiū. ſeqͥtur. et gloriam plebis tue iſrael. qꝛ de iſrael natus eſt ẜm carnē. et hoc reddebat eis magnā gloriam. Sed illius glorie pauci ex eis ſe ꝑticipes fecerūt nec hodie faciūt. Et ſic qͣnto maior tūc fuit eorū gloria: tāto maior nunc eorū ignominia. ita ꝙ implebit̉ ī eis illud Oſee. iiij. Gloriā eoꝝ in ignominiā ꝯmutabo. Nota hodie cādelas arden tes deferimus. Et hoc rōe virginis. tatōe xp̄i et rōe noſtri. Primo rōe virginis. ad ſignificandū ꝙ ip̄a purificatōe nō indi gebat. ſed tota rutilabat. Primo in carniſ integritate. Et ſignificat̉ hoc ꝑ cerā. nā ſi cut cera generat̉ ex apibus ſine corruptōe ſic maria xp̄m genuit ⁊ in euū virgo ꝑmā ſit. ẜm illud Iſa. vij. Ecce virgo cōcipiet et pariet filiū. ideo canit̉ hodie. Erubeſcat iudeꝰ īfelix qͥ dicit xp̄m ex Ioſeph eē natū Scd̓o rutilabat in mentiſpuritate. ⁊ hoc intelligit̉ ꝑ ligmen occultatū ⁊ candiduꝫ. pͣs. xliiij. Omnis gloria eiꝰ filie regis abintus. Illa puritas fuit tam magna ꝙ nl̓ lum ſuo aſpectu alliceret. ſed om̄s immūdos cogitatꝰ in ſingulis extinguebat. Iſi dorus. Sicut odor cedri fugat venenoſovermes. ita puritas ꝟginis venenoſos cogitatus. Qua ꝓpter de ip̄a ſcribit̉ Eccī. xxiiij. Quaſi cedrus exaltata ſum in libano. Tercio rutilabat ſingulari ſanctitate. Et hoc intelligit̉ ꝑ benedictiōem candele. pͣs. xlv. Sanctificauit tabernaculū ſuū al tiſſimus Dern̄. Duto ꝙ copioſior gratia ſanctificatōis in ip̄am deſcēdit qͣꝫ in aliam creaturā aliquā a filio dei qui nō ſolū ip̄iꝰ ortū ſed totā eius vitā ſanctificauit. Un̄ ⁊ ip̄a rutilabat in ſpeciali claritate.ſ. ꝯuerſatōis. que ꝑ lumen ardēs intelligit̉. Un̄ Ambro. in li. de virginitate. Ex vita macie tanqͣꝫ ex ſpeculo refulget ſpecies caſtitatis: forma virtutis: et magiſteriū ꝓbita tis. Talis fuit vita marie ut eius vita om nium eſſet noſtrū diſciplina. hec ille. Se cundo lumē ſignificat xp̄m ꝓpter tria que ſunt in lumine. ſicut cera: ligmē et ignis. ꝑ que ſignificant̉ tria que ſunt in xp̄o. Primo cera que ē pura ⁊ abſqꝫ corrupti on apum genita ſignificat corpus xp̄i na tum de incorrupta virgine. Scd̓o ligmen latēs in cera ſignificat aīam in corꝑe laten tē. Tercio ignis vel lumē ardens ſignificat ip̄ius deitatē: que ad modū ignis rubi ginem ꝯſumit pctōꝝ et lumen gr̄e et glorie p̄ſtat. Tercio portamus cādelas rōne noſtri. et hoc etiā ex tribꝰ ſumit̉. Un̄ primo ꝑ cerā intelligunt̉ oꝑa noſtra que cele ſti rore gignuntur. Iſaie. xxvi. Oīa opera noſtra oꝑatus es dn̄e. ij. Corin. iij. Nō ſu mus ſufficiētes aliquid cogitare a nobis tanqͣꝫ ex nobis. Scd̓o ꝑ ligmen qd̓ eſt oc cultatū intelligitur intētio noſtra que debet eſſe in abſcōdito. Gre. Sic fiat opꝰ in publico ut intentio maneat in occulto. Et dꝫ eſſe candida. Luce. xi. Uidete ne lumē qd̓ eſt in vobis tenebre ſint.i. intentōes ꝑ uerſe. qm̄ dic̄ mgr̄ in ſcd̓o. di. xi. Actꝰ ſim pliciter mali ſunt qui ꝑuerſam intentōem habent. Tercio ꝑ ignem ſignificat̉ charitas quam habere debemꝰ in oꝑbꝰ noſtris Luce. xij. Ignem veni mittere in terrā qͥd volo niſi ut ardeat. ignē.ſ. caritatis. Der. Oꝑa noſtra in feruore charitatis ſūt agē da. Mat. v. Sic luceat lux vr̄a corā homī bus ⁊cͣ. Supplicamus igit̉ ꝟginē mariā ut lucem.i. xp̄m filiū eius dignet̉ ꝓ nobis intercedere: ut mereamur hic illuminari ꝑgratiam. ⁊ in futuro ꝑ gl̓iam Amen. Sermo LV. ad idem

De Purificatōne marie virginis. ali. Ulerunt illum in hirl̓m vt ſiſterent eum dn̄o. Luce. ij. Nota hͦ feſtū hꝫ tria nomina. Primo dicit̉ feſtū volūtarie put gatōis. Scd̓o pie oblatōis. Tercio clare illuſtratōis. Et ẜm hoc p̄ſens feſtū dat for mā tribꝰ generibꝰ hoīm quō et ꝑ q̄ deo pla ceant.ſ. incipientibꝰ. ꝓficientibꝰ ⁊ ꝯtēplā tibꝰ. ut patebit in ꝓceſſu. Dixi prīo illud feſtū dicit̉ voluntarie purgatōis. Diceres. cut hoc ſeruanit maria cū purgatōe nō indigeret. qꝛ ẜm legem ad eandē obligata nō fuiſſet. Reſpondet̉ verū eſt purifi catōe nullatenus indiguit. nec ad eandem obligabat̉. Uoluit tamē purificari ⁊ p̄cipue primo ut a iudeis occaſionē ſcandali tolleret. Scd̓o ut ꝓfunde humilitatꝭ ſue virtutē oſtenderet. De his quere in ẜmone p̄cedenti. Tercio nobis in exemplū ut formā imitandi p̄ſtaret. vel ut ſpūaliſ purgatōis nob̓ ſignū demōſtraret. Amb̓. Ma tie vita eſt nobis exemplar ⁊ doctrina. ſicut maria poſt tꝑus purificatōis in tēpluꝫ materiale venit. ſic nos in templū eternitatis veniemꝰ cū ab omni immūdicia purgati erimus. Dicit Criẜ. et habet̉ de cōſe. di. iiij. c. nō poteſt. vbi dicit̉. Non p̄t quiſ gr̄am vite celeſtis acciꝑe niſi purgatus ſue rit ab omni ſorde. Debet igit̉ qͥlibet cū ma tia purgari in corde ore et oꝑe. Eccī. vij. De negligentia purga te cū paucis.ſ. cuꝫ ꝯtritōne: ꝯfeſſione ⁊ ſatiſfactōe. Prīo dꝫ purgari cor. Iaco. iiij. Purificate corda veſtra. Et hoc tripliciter.ſ. ab omni defec tu culpabili. ab affectu voluptatis. et qͣꝫ maxime a peccato mortali. Mat. xv. De corde enim exeūt cogitatōes male. homici dia: adulteria: fornicatōes: furta: falſa teſtimonia: blaſphemie ⁊cͣ. Merito purgan dū eſt ut hortat̉ vnūquēqꝫ ꝓpheta hiere. iiij. Laua a malicia cor tuū. Hāc purgatio nē deſiderabat dauid toto corde in pͣs. l. cū dixit. Cor mundū crea in me deus. Rō qꝛ dicit Aug. Aſolis puris mundiſqꝫ cordi bus deus haberi et teneri poterit. Et iteꝝ Math. Meati mūdo corde qm̄ ip̄i deū videbunt. Secundo dꝫ purgari os ab oī inhoneſta locutōe. Ephe. iiij. Omnis ſer mo malꝰ ex ore veſtro nō ꝓcedet. ⁊ Eph̓. v. Fornicatio aūt omnis immūdicia aūt a uaricia non nominet̉ in vobis: ſicut decet ſanctos. aut turpitudo aūt ſtultiloquiuꝫ ⁊ ſic̄ de alijs q̄ ad rem nō ꝑtinent. Rō qꝛ di cit ſaluator Mat. xxij. Ex ꝟbis tuis iuſtifi caberis: ⁊ ex ꝟbis tuis ꝯdemnaberis. Et ibidem. De omni ꝟbo ocioſo qd̓ homīes locuti fuerint reddent rationē in die iudicij. ꝓuer. xviij. Mors et vita in manu lin gue. idcirco dicit Salomon ꝓuerbi. xxi. Qui cuſtodit os ſuū et linguā ſuā: cuſtodit ab anguſtijs animā ſuā. Propter qd̓ dicit dauid in pͣs. cxviij. Statue ẜuo tuo eloquiū tuū in timore tuo. Sed heſter ſan cta eiuſdem. xiiij. c. Da dn̄e ẜmonē ꝯpoſi tū in os meū. Debemus ergo et nos pur gare os noſtrū ꝑ legitimā ꝯfeſſionē. huilē ⁊ deuotā orōem. quia dicit Daſiliꝰ. Per orōes puriſſimas oīa nobis vtilia tribuū tur: ⁊ cuncta noxia effugant̉. Tercio debemus purgare manus ab omni illicita ⁊ in utili oꝑatione. Iaco. iiij. Emūdate manuſ peccatores. Et merito. qꝛ in vnoquoqꝫ ve rificabit̉ illud pͣs. xvij. Scd̓m puritatem manuū.i. opeꝝ meoꝝ retribuet mihi. Apo al̓. xiiij. Oꝑa em̄ illoꝝ ſequunt̉ illos. De bemus igit̉ purgate oꝑa noſtra ꝑ elemoſinarū largitōem. Luce. xi. Date elemoſinā ⁊ omnia mūda vobis erūt. Thobie. iiij Elemoſina ab omni peccato ⁊ a morte liberat. et nō patiet̉ aīas ire in tenebraſ. Hu iuſmodi igit̉ purgatio reqͥrit̉ ad incipiētes Et merito dn̄t eſſe purgati. qꝛ dicit̉ Apoca. xxi. Nihil coinqͥnatū intrabit. Hāc puritatem habuit Iob eiuſdē. xxvij. c. Non rep̄hendit cor meū in omni vita mea. in hͦ ſtat gloria noſtra. O felix eſſꝫ qͥ dicere poſ ſet cum apl̓o. ij. Cor. i. Gloria nr̄a eſt teſtimoniū ꝯſcientie noſtre. Scd̓o pn̄s feſtū d̓r feſtū pie oblatōis. Dex. Hodie ma ria obtulit primogenitū ſuū dicens. O pr̄ celeſtis offero tibi filiū tuū atqꝫ meum: a

LIIII. Sermo. O attende ſagacitatē huius venerādi ſenis. qui cum tāto zelo poſtulauerat ſalutare iſrael qd̓ poſtqͣꝫ tāto voto potitꝰ ē excla mauit ſe vidiſſe omniū ppl̓oruꝫ ſalutem. Et dicit notanter ante faciē ⁊cͣ. Theophi lus. vt eius incarnatio omnibꝰ appareret. Quarto dicit̉ hoc feſtum potētis illu ſtratōis. De quo in textu. Lume ad reue lationem gentiū. Dicit anathaſius. Gentes ante aduentū xp̄i erant in vltimiſ tene bris ꝯſtitute. qꝛ infidelitatis cauſa erāt. gnitōe diuina priuate Has ergo gētes multipliciter illuminauit.ſ. doctrinis miraculis ⁊ ſacramentis. merito dicit̉ Lumen ad reuelationē gentiū. ſeqͥtur. et gloriam plebis tue iſrael. qꝛ de iſrael natus eſt ẜm carnē. et hoc reddebat eis magnā gloriam. Sed illius glorie pauci ex eis ſe ꝑticipes fecerūt nec hodie faciūt. Et ſic qͣnto maior tūc fuit eorū gloria: tāto maior nunc eorū ignominia. ita ꝙ implebit̉ ī eis illud Oſee. iiij. Gloriā eoꝝ in ignominiā ꝯmutabo. Nota hodie cādelas arden tes deferimus. Et hoc rōe virginis. tatōe xp̄i et rōe noſtri. Primo rōe virginis. ad ſignificandū ꝙ ip̄a purificatōe nō indi gebat. ſed tota rutilabat. Primo in carniſ integritate. Et ſignificat̉ hoc ꝑ cerā. nā ſi cut cera generat̉ ex apibus ſine corruptōe ſic maria xp̄m genuit ⁊ in euū virgo ꝑmā ſit. ẜm illud Iſa. vij. Ecce virgo cōcipiet et pariet filiū. ideo canit̉ hodie. Erubeſcat iudeꝰ īfelix qͥ dicit xp̄m ex Ioſeph eē natū Scd̓o rutilabat in mentis puritate. ⁊ hoc intelligit̉ ꝑ ligmen occultatū ⁊ candiduꝫ. pͣs. xliiij. Omnis gloria eiꝰ filie regis abintus. Illa puritas fuit tam magna ꝙ nl̓ lum ſuo aſpectu alliceret. ſed om̄s immūdos cogitatꝰ in ſingulis extinguebat. Iſi dorus. Sicut odor cedri fugat venenoſoſ vermes. ita puritas ꝟginis venenoſos cogitatus. Qua ꝓpter de ip̄a ſcribit̉ Eccī. xxiiij. Quaſi cedrus exaltata ſum in libano. Tercio rutilabat ſingulari ſanctitate. Et hoc intelligit̉ ꝑ benedictiōem candele. pͣs. xlv. Sanctificauit tabernaculū ſuū al tiſſimus Dern̄. Duto ꝙ copioſior gratia ſanctificatōis in ip̄am deſcēdit qͣꝫ in aliam creaturā aliquā a filio dei qui nō ſolū ip̄iꝰ ortū ſed totā eius vitā ſanctificauit. Un̄ ⁊ ip̄a rutilabat in ſpeciali claritate.ſ. ꝯuerſatōis. que ꝑ lumen ardēs intelligit̉. Un̄ Ambro. in li. de virginitatē. Ex vita macie tanqͣꝫ ex ſpeculo refulget ſpecies caſtitatis: forma virtutis: et magiſteriū ꝓbita tis. Talis fuit vita marie ut eius vita om nium eſſet noſtrū diſciplina. hec ille. Se cundo lumē ſignificat xp̄m ꝓpter tria que ſunt in lumine. ſicut cera: ligmē et ignis. ꝑ que ſignificant̉ tria que ſunt in xp̄o. Primo cera que ē pura ⁊ abſqꝫ corrupti on apum genita ſignificat corpus xp̄i na tum de incorrupta virgine. Scd̓o ligmen latēs in cera ſignificat aīam in corꝑe laten tē. Tercio ignis vel lumē ardens ſignificat ip̄ius deitatē: que ad modū ignis rubi ginem ꝯſumit pctōꝝ et lumen gr̄e et glorie p̄ſtat. Tercio portamus cādelas rōne noſtri. et hoc etiā ex tribꝰ ſumit̉. Un̄ primo ꝑ cerā intelligunt̉ oꝑa noſtra que cele ſti rore gignuntur. Iſaie. xxvi. Oīa opera noſtra oꝑatus es dn̄e. ij. Corin. iij. Nō ſu mus ſufficiētes aliquid cogitare a nobis tanqͣꝫ ex nobis. Scd̓o ꝑ ligmen qd̓ eſt oc cultatū intelligitur intētio noſtra que debet eſſe in abſcōdito. Gre. Sic fiat opꝰ in publico ut intentio maneat in occulto. Et dꝫ eſſe candida. Luce. xi. Uidete ne lumē qd̓ eſt in vobis tenebre ſint.i. intentōes ꝑ uerſe. qm̄ dic̄ mgr̄ in ſcd̓o. di. xi. Actꝰ ſim pliciter mali ſunt qui ꝑuerſam intentōem habent. Tercio ꝑ ignem ſignificat̉ charitas quam habere debemꝰ in oꝑibꝰ noſtris Luce. xij. Ignem veni mittere in terrā qͥd volo niſi ut ardeat. ignē.ſ. caritatis. Der. Oꝑa noſtra in feruore charitatis ſūt agē da. Mat. v. Sic luceat lux vr̄a corā homī bus ⁊cͣ. Supplicamus igit̉ ꝟginē mariā ut lucem.i. xp̄m filiū eius dignet̉ ꝓ nobis intercedere: ut mereamur hic illuminari ꝑgratiam. ⁊ in futuro ꝑ gl̓iam Amen. Sermo LV. ad idem

De Purificatōne marie virginis. valipUlerunt illum in birl̓m vt ſiſterent eum dn̄o. Luce. ij. Nota hͦ feſtū hꝰ tria nomina. Primo dicit̉ feſtū volūtarie purgatōis. Scd̓o pie oblatōis. Tercio clare illuſtratōis. Et ẜm hoc p̄ſens feſtū dat for mā tribꝰ generibꝰ hoīm quō et ꝑ q̄ deo pla ceant.ſ. incipientibꝰ. ꝓficientibꝰ ⁊ ꝯtēplā tibꝰ. ut patebit in ꝓceſſu. Dixi prīo illud feſtū dicit̉ voluntarie purgatōis. Diceres. cūt hoc ſeruanit maria cū purgatōe nō indigeret. qꝛ ẜm legem ad eandē obligata nō fuiſſet. Reſpondet̉ verū eſt purifi catōe nullatenus indiguit. nec ad eandem obligabat̉. Uoluit tamē purificari ⁊ p̄cipue primo ut a iudeis occaſionē ſcandali tolleret. Scd̓o ut ꝓfunde humilitatꝭ ſue virtutē oſtenderet. De his quere in ẜmone p̄cedenti. Tercio nobis in exemplū ut formā imitandi p̄ſtaret. vel ut ſpūaliſpur gatōis nob̓ ſignū demōſtraret. Amb̓. Ma tie vita eſt nobis exemplat ⁊ doctrina. ſicut maria poſt tꝑus purificatōis in tēpluꝫ materiale venit. ſic nos in templū eternitatis veniemꝰ cū ab omni immūdicia purgati erimus. Dicit Criẜ. et habet̉ de cōſe. di. iiij. c. nō poteſt. vbi dicit̉. Non p̄t quiſ gr̄am vite celeſtis acciꝑe niſi purgatus ſue rit ab omni ſorde. Debet igit̉ qͥlibet cū ma tia purgari in corde ore et oꝑe. Eccī. vij. De negligentia purga te cū paucis.ſ. cuꝫ ꝯtritōne: ꝯfeſſione ⁊ ſatiſfactōe. Prīo dꝫ purgari cor. Iaco. iiij. Purificate corda veſtra. Et hoc tripliciter.ſ. ab omni defec tu culpabili. ab affectu voluptatis. et qͣꝫ maxime a peccato mortali. Mat. xv. De corde enim exeūt cogitatōes male. homici dia: adulteria: fornicatōes: furta: falſa teſtimonia: blaſphemie ⁊cͣ. Merito purgan dū eſt ut hortat̉ vnūquēqꝫ ꝓpheta hiere. iiij. Laua a malicia cor tuū. Hāc purgatio nē deſiderabat dauid toto corde in pͣs. l. cū dixit. Cor mundū crea in me deus. Rō qꝛ dicit Aug. A ſolis puris mundiſqꝫ cordi bus deus haberi et teneri poterit. Et iteꝝ Math. v. Deati mūdo corde qm̄ ip̄i deū videbunt. Secundo dꝫ purgari os ab oī inhoneſta locutōe. Ephe. iiij. Omnis ſex mo malꝰ ex ore veſtio nō ꝓcedet. ⁊ Eph̓. v. Fornicatio aūt omnis immūdicia aut a uaricia non nominet̉ in vobis: ſicut decet ſanctos. aūt turpitudo aūt ſtultiloquiuꝫ ⁊ ſic̄ de alijs q̄ ad rem nō ꝑtinent. Rō qꝛ di cit ſaluator Mat. xij. Ex ꝟbis tuis iuſtifi caberis: ⁊ ex ꝟbis tuis ꝯdemnaberis. Et ibidem. De omni ꝟbo ocioſo qd̓ homīes locuti fuerint reddent rationē in die iudicij. ꝓuer. xviij. Mors et vita in manu lin gue. idcirco dicit Salomon ꝓuerbi. xxi. Qui cuſtodit os ſuū et linguā ſuā: cuſtodit ab anguſtijs animā ſuā. Propter qd̓ dicit dauid in pͣs. cxxviij. Statue ẜuo tuo eloquiū tuū in timore tuo. Sed beſter ſan cta eiuſdem. xiiij. c. Da dn̄e ẜmonē ꝯpoſi tū in os meū. Debemus ergo et nos purgare os noſtrū ꝑ legitimā ꝯfeſſionē. huilē ⁊ deuotā orōem. quia dicit Daſiliꝰ. Per orōes puriſſimas oīa nobis vtilia tribuū tur: ⁊ cuncta noxia effugant̉. Tercio debemus purgare manus ab omni illicita ⁊ in utili oꝑatione. Iaco. iiij. Emūdate manuſ peccatores. Et merito. qꝛ in vnoquoqꝫ ve rificabit̉ illud pͣs. xvij. Scd̓m puritatem manuū.i. opeꝝ meoꝝ retribuet mihi. Apo al̓. xiiij. Oꝑa em̄ illoꝝ ſequunt̉ illos. De bemus igit̉ purgat eoꝑa noſtra ꝑ elemoſinarū largitōem. Luce. xi. Date elemoſinā ⁊ omnia mūda vobis erūt. Thobie. iiij Elemoſina ab omni peccato ⁊ a morte liberat. et nō patiet̉ aīas ire in tenebraſ. Hu iuſmodi igit̉ purgatio reqͥrit̉ ad incipiētes Et merito dn̄t eſſe purgati. qꝛ dicit̉ Apoca. xxi. Nihil coinqͥnatū intrabit. Hāc puritatem habuit Iob eiuſdē. xxvij. c. Non rep̄hendit cor meū in omni vita mea. in hͦ ſtat gloria noſtra. O felix eſſꝫ qͥ dicere poſ ſet cum apl̓o. ij. Cor. i. Gloria nr̄a eſt teſtimoniū ꝯſcientie noſtre. Scd̓o pn̄s feſtū d̓r feſtū pie oblatōis. Dex. Hodie ma ria obtulit primogenitū ſuū dicens. O pr̄ celeſtis offero tibi filiū tuū atqꝫ meum: a

LV. Sermo. me genitū tꝑaliter: a te eternaliter. offerto tibi eum hodie in odorē ſuauitatis qͥ ſe offerre venit ꝓ totius mundi peccatis. Nā veniet tꝑus ꝙ nō portabit̉ manibus virgineis ſed brachijs crucis. Offero tibi illū qui eſt ſacerdos et ſacrificiū et templū. De quo Auguſ. in li. de fide. Ip̄e eſt ſacer dos ꝑ quem recōciliati ſumus. ſacrificiuꝫ quo recōciliati. et templū in qͦ reconciliati ſumus. Ezech. xlvi. Uidi aquā egrediētē de templo a latere dextro. Potuit etiā dicere. offero tibi illū qui ſeip̄m offert: non ſub tecto nec in tēplo iudaico. ſed in excel ſo crucis ligno. De qua oblatōe. pͣs. xxxix. Oblatōeꝫ ⁊ olocauſtū noluiſti. tunc dixi ecce venio. offero tibi hodie verū ⁊ acceptabile ſacrificiū. ꝑ omnia ſacrificia veteris legis figuratū. De quo. i. Corin. x. Om̄ia in figura ꝯtingebant illis. Dicit Symō d̓ caſſia. Agnus qͥ figuratus eſt ab origīe mū di oblatus eſt ī fine mūdi. Propter qd̓ di cit gloſa ad Hebre. x. Deus nunqͣꝫ delectatus fuiſſet in odoribꝰ illis ſed tantū ī fi de offerētis et deſiderio future oblatōnis. Ad quod loquit̉ ſanctus tho. in prīa ſcd̓e q. ciij. ar. ij. ꝙ cerimonioꝝ obſeruatio fuit q̄dam fidei ꝓteſtatio inqͣntum erat figura xp̄i. Et licet in veteri lege offerebāt ſacrifi cia ꝓ peccatis. Hoc n̄ fuit ideo ꝙ ſacrificia iſta a peccatis mundarēt. ſed qꝛ erāt q̄daꝫ ꝓteſtatōes fidei que mundabāt. Et ſic nō erat ex vi ſacrificioꝝ ſed ex fide et deuoti one offerentiū. ad figurandū expiatōnem a peccatis que fiēda erat ꝑ xp̄m. moraliter nobis in exēplū. vn̄ Hiero. In maria habetis exp̄ſſe magiſteria ꝓbitatis. qͥd eli gere. qͥd reſpuere: qͥd ſeqͥ debeatis. ip̄a fuit oblata a ꝑentibus in templuꝫ. ip̄a obtulit filiū. ip̄a obtulit deo ſeip̄am ut nos ita face remus. qd̓ docet p̄s. iiij. Sacrificate deo ſacrificiū iuſticie et ſperate in dn̄o. Gloſa Sacrificiū iuſticie eſt ſingula offerre deo que ab eo recepimus. dicēdo illud. i. ꝑal̓. vlti. Tua dn̄e ſunt om̄ia et q̄ de manū tua recepimꝰ offerimus tibi. Sed qꝛ ẜm augu. Ex largitate diuina q̄ replet om̄e aīal benedictōe tria genera bonoꝝ hoīes recipiunt.ſ. tēꝑalia: corꝑalia et ſpūalia. hoc eſt. res corpus et aīaꝫ. Et de eiſdē debemꝰ hodie offerre oblatōes ne appareamꝰ ingͣti. Ad hoc ſeip̄m dei filius dedit in exēplū Primo obtulit bona deo patri cū celeſteꝫ manſionē reliqͥt ⁊ in exilium mūdi venit. Hiere. iij. Reliqui domū meā dimiſi hereditatē meā. Quod idē. c. xiiij. admiranſ ait. Quare futurus colonus es in terra: ⁊ quaſi vix vagus declinās ad manendū. Et hͦ ꝓpter nos. ij. Cor. viij. Cū diues eſſet ꝓpter nos egenus factus eſt. Mat. viij Uulpes foueas habent et volucres celi nidos filius autē hoīs nō habet vbi caput ſuū reclinet. Secūdo obtulit corpꝰ. Iſaie l. Corpus meū dedi ꝑcutiētibꝰ: et genas meas vellentibꝰ. faciē meā nō auerti ab in crepantibꝰ et ꝯſpuentibꝰ in me. ad Thitū ij. Dedit ſeip̄m ꝓ nobis ut nos redimerꝫ ab omni iniqͥtate. Tercio aīam. Hiere. xij Dedi dilectā aīaꝫ meā in manus inimico rū. Sic ergo ⁊ nos hortamur Eccī. xxxv. Da dn̄o ẜm datū eius. Primo tēporalia. Eccī. xiiij. Dignas oblatōes offer.ſ. qd̓ iu ſte acquiſitū eſt. Eccī. xxxv. Oblatio iuſti impinguat altare. et odor ſuauitatis ē in ꝯſpectu altiſſimi. Malach̓. iij. Erūt dn̄o offerētes in iuſticia et placebit dn̄o. Et econtra Eccī. xxxiiij. Imolās ex iniqͦ maculata ē oblatio. Ila. lxi. Ego dn̄s diligēs iaſticiā et iudiciū et odio habens rapinaꝫ in olocauſtū. Eccī. xxxiiij. Qui offert ſacrificiū de ſubſtantia pauperū qͣſi qͥ victīat filiū in cōſpectu patris ſui. vbi dic̄ Gre. ⁊ habetur.i. q. i. nō eſt. inter cetera. Quātus ſit dolor patris ꝑpendamꝰ ſi in eius ꝯſpectu filius victimet̉. Et hic facile cognoſcit̉ qͣntus in deo dolor exaſperat̉ qn̄ ei ſacrificiū ex rapina tribuit̉. Ideo qͥ in dei ſacrificio offert ex ſcelere om̄ipotētis d̓i irā nō placat ſed irritat. Scd̓o corꝑe. Ro. xij. Obſecro vos ꝑ miſericordiā dei ut exhibeatꝭ corꝑa vr̄a hoſtiā viuētē ſctāꝫ d̓o pla centē. et hoc ꝓpter duo. Prīo ꝓpter debitū recōpenſatōis. Dern̄. Quid tibi durū

De Purificatōne marie virginis. eſſe poterit cū recordatus fueris: cum dn̄s noſter ihūs dedit corpus ſuū ꝑcutientibꝰ ⁊ amaros cruciatus ſuſtinuit: ne tu ꝑpetu as ſuſtineres penas. Unde apl̓s ad Heb̓ x. Sanctificati ſumus ꝑ oblatōem corꝑis ihū xp̄i: in eo ꝙ ſeip̄m obtulit immaculatū deo dignū. ut recōpenſam in corꝑe noſtro faciamus. Scd̓o ꝓpter debitu ſatiſfactōnis. qꝛ cū mēbris corꝑis deū offendi mus: dignū eſt ut ꝑ eadē emēdemꝰ. Sapientie. xi. Per que qͦs peccat ꝑ hec ⁊ punietur. Roma. vi. Sicut exhibuiſtis mēbra veſtra ſeruire immūdicie ⁊ iniqͥtati ad iniquitatē. ita nunc exhibete iuſticie in ſan ctificationē. Tercio debemꝰ offerre aīam i. Petri. ij. Offerte ſpūales hoſtias deo. qꝛ nullū deo dignius et vtilius ſacrificiuꝫ offerri p̄t: qͣꝫ qd̓ melius ⁊ nobiliꝰ eſt. ⁊ ſic ſpūs nobiliſſimū eſt. De quo Dern̄. ī me ditatōibꝰ. Totus ſiqͥdem ille mūdꝰ ad v̓nius aīe p̄ciū eſtimari nō p̄t. Sūt igit̉ of ferentes aīam in triplici differētia Primi in contritōe cordis ut incipiētes. Illi inſpiciunt peccata q̄ ꝯmiſerunt. et quō aīam maculauerūt: ⁊ deū offenderūt. Et ſic lacrimis deo reconciliant̉. pͣs. l. Sacrificiū deo ſpūs contribulatus. Dan̄. iij. In ſpiritu humilitatis et animo ꝯtrito ſuſcipiamur a te. Hec ē oblatio par turturū. i. duplex contritio.ſ. timoris pene quā meruimus. et timoris dei quē offendimꝰ. dicē do cum pͣs. cxxxvi. Suꝑ flumina babilo nis illic ſedimus et fleuimus dum recordarem ſyon.i. ſalutē ꝑditā. Iſa. lix. Qua ſi colūbe meditātes gememus. Richar. d̓ ſancto victore. Tūc peccatorꝭ ſalꝰ incipit cū veraciter ꝓ delictis ingemiſcit. Se cundi offerūt aīam in gr̄aꝝ actōe: ⁊ ē ꝓfi cientiū. Hi inſpiciunt bn̄ficia que receperunt. Nam ꝯſiderāt ꝙ pctōꝝ macule ſunt abſterſe. et dn̄s dedit tꝑus penitendi. et ꝯ tulit gr̄am ſine omni merito. ad Thimo. iij. Non ex oꝑbꝰ iuſticie q̄ nos fecimus. Et ſic quaſi admirās ꝓficiēs incipit deū laudare: dicēdo cū pͣs. cij. Dn̄dic anima mea dn̄m: et omnia q̄ intra me ſunt nomī ſancto eiꝰ. q. d. Ego te offendi. tu mihi peꝑciſti. ſubiungit pͣs. cij. Denedic aīa mea dn̄o. et noli obliuiſci om̄s retributōes eiꝰ. Eccī. xxxv. Dono aīo redde gloriā deo.ſ. ꝓpter infinita bn̄ficia eiꝰ. Dex. Nihil nos ita ad gratiaꝝ actionē inflāmat ſic̄ freq̄ns beneficioꝝ recordatio. que ſunt innumera bilia. dedit tibi bona tꝑalia ad ſuſtentandū naturalia ad mīſtrād̓. bona ſpūalia ad ſctī ficandū. gr̄am in peccatoꝝ remiſſionē: ꝟtutū collatōem. meritoꝝ multiplicatōem ad ſpūalem iuſtificatōem. Dic igit̉ cū pͣs. pſal. cxv. Quid retribuā dn̄o ꝓ om̄ibꝰ q̄ retribuit mihi. Dedit em̄ ſeip̄m in incarnatōem. in redemptionē. in cibarioꝝ ⁊ in p̄mioꝝ retributōem. Et ecōuerſo dicet̉ ti bi Geneẜ. xv. Ego ero merceſ tua magna nimis. Aug. in epl̓a ad marcellū. Nil me lius animo geramꝰ: ore ꝓmamꝰ ⁊ calamo ſcribamus qͣꝫ ꝙ deo gr̄as agamus. pͣs. lxx. Tota die repleat̉ os meū laude. Suꝑ qͦ dicit Aug. Quid eſt tota die niſi ſine īter miſſione laudare. pͣs. xxxiij. Denedicam dn̄m in omni tꝑe ⁊c̄. In ꝓſperis qꝛ conſo laris. in aduerſis qꝛ argueris. Tercij offerunt animā in feruēti dilectōe. et ē ꝑfe ctorū. Illi ſolū ꝯtemplant̉ deū: a quo eis omnia bona ꝓuenerūt. qꝛ cū fortior ſit om nibꝰ affectibꝰ in eius virtute aīa efficacitex offert̉. Qualis autē debet eſſe charitas ut deo aīa noſtra ꝑfecte offerat̉ docemur Eccī. xxxv. Da altiſſimo ẜm datū eius. quod eſt intantū dicere. In tāto amore offex aīam tuā deo. inquāto ille animā ſuam ꝓ te dedit. Ad hoc ec̄ hortamur Cāti. viij. Pone me ſicut ſignaculū ſuꝑ cor tuū. im p̄ſſione ſigilli forma eius imprimit̉. In hͦ ergo ꝙ dicit pone me. hortat̉ noſ ut ſub ea dilectōe qua ip̄e animā ſuā ꝓ nobis poſuit ſub eadē forma ei nos aīam noſtrā offeramus Maximā autē charitatē in oblatiōe anime ſue ꝓ nobis exhibuit. Ioh. xv. Ma iorē charitatē nemo bꝫ ut animā ſuā quiſ ponat ꝓ amicis ſuis. Sic ⁊ nos. Cantiē. viij. Fortis eſt ut mors dilectio.i. Iohan. iiij. Perfecta charitas foris mittit timorē

LV. Sermo. Gre. Qui ꝑfecte deū amat eqͣnimiter om nia portat. Hec tria ſacrificia figurant̉ in peteri lege. oblatio ꝓ peccatis deſignat cō tritionē. et eſt incipientiū. Hoſtia pacifica p̄figurat gr̄arum actionē. Holocauſtū ⁊ totū incenſum ſignificat incenſū ſiue at dentē dilectōem. ⁊ eſt ꝑfectoꝝ Hoc ē par turturū que eſt auis ſoliuaga. Et bina po nit̉. qꝛ vita ꝯtēplatīa reqͥrit duo. deſpicere terrena ⁊ deſiderare eterna. pͣs. cvi. Aſcēdunt vſqꝫ ad celos: ⁊ deſcendunt vſqꝫ ad abyſſos. Contēplatiuoꝝ duplex eſt gemitꝰ amoris ⁊ deuotōis. amoris ꝓ deſiderio pa trie. pͣs. Heu mi. qꝛ incola. ⁊cͣ Iob. x. Te det aīam meā vite mee. Gre. Tunc pn̄s vita tedere incipit: cū diuinus amor ī corde dulceſcit Gemitus aūt deuotōis ex cō ſideratōe dn̄ice paſſionis fit. Aug. In val le lacrimarū ſumus in quo magis flenduꝫ eſt quo minꝰ flemus. Dern̄. Quis p̄t ꝑtrāſire ſiccis oculis ꝙ lācea militis ꝑtrāſijt latus ſaluatoris. Tercio pn̄s feſtuꝫ d̓r clare illuſtratōis. reuera qꝛ ille hodie vi ſibiliter apparuit qui ſua claritate celuꝫ et terrā illuminauit. imo celis ⁊ terris lucem p̄ſtat. Hodie vero ſimiliter illa ſe oſtēdit cuius ortū Salomō in ſpū cognoſcēs ī cā ticis ſuis. c. vi. admirāſ inquit. Que ē iſta que ꝓgredit̉ qͣſi aurora conſurgens pulcra vt luna. electa ut ſol. Illa eſt de cuius nati uitate eccleſia pſallendo dicit. Natiuitas eſt hodie ſancte marie virginis cuiꝰ vita ī clita cūctas illuſtrat eccleſias. In huiꝰ figurā hodie ſit ꝓceſſio cū accēſis ſiue ardē tibꝰ luminibꝰ. et hoc ꝓpter xp̄m. propter virginē: ⁊ ꝓpter nos. De primis duobꝰ quere in p̄cedenti ẜmone. ¶ De tercō ſci endum. vnuſquiſqꝫ noſtrū hodie lumē dꝫ portate in manu ſua ẜm ſtatū ſuū. Prīo incipiētes debent portare lumē gratie. De quo aug. Gratia eſt lumē aīe faciēs hoīeꝫ peccata ꝯgnoſcere. Nā ſicut lumē in aere expellit tenebras. ſic dei gr̄a omne peccatū ꝓpter qd̓ dicit̉ Iſa. lx. Surge illuminare birl̓m qꝛ venit lumen tuū. qͣnto homo ma gis ꝑ gratiā illuminat̉: tanto ꝑfectiꝰ purgatur ⁊ clarius lucet. Purgat̉ primo a p̄ uis cogitatōibus. Scd̓o ab inanis locuti onibꝰ. Tercio ab omnibꝰ illicitꝭ oꝑatōibꝰ. Scd̓o ꝓficiētes hodie debēt portare lumē triplex. Primo in corde lumē intētōis re cte. Luce. xi. Uide ꝙ lumē qd̓ in te eſt ne tenebre ſint.i. intentio ꝑuerſa. Der. Intentio vicioſa vicioſam facit aīam. Gre. Intentio p̄ſtat fundamentum oꝑi noſtro Scd̓o lumen veritatis in ore ſincere īſtiu endo ꝓximū. ad Gala. vi. Si qͥs p̄occupatus fuerit in aliquo delicto. vos qͥ ſpūales eſtis inſtruite hmōi.i. Petri. iiij. Si quis loquit̉ qͣſi ẜmōes dei loquit̉. Tercio in manibꝰ lumen oꝑatiōis bone. Mat. v. Sic luceat lux vr̄a corā hoībus ut videāt oꝑa vr̄a bona. Philip. ij. Sitis ſine rep̄henſione in medio natōis praue. inter qͦs lucetis ſicut luminacia mūdi. Lumē enim manifeſtat ſeip̄m. ⁊ ſic taliū hoīm ꝑ opera bona lumen ardet. Et ſic ẜm Dern̄. om̄ia oꝑa nr̄a in feruore charitatis ſunt agēda. Tercio ꝑfecti ſeu ꝯtēplantes debet portare lumen deuotōis: ut dicere poſſunt illud pͣs. iiij. Signatū eſt ſuꝑ nos lumē vultuſ tui dn̄e. Hi etiā repleti dn̄t eſſe ſpūſancto cū Simeone: ⁊ intima emittere ſuſpiria. Et nota hoc lumē deuotōnis intime tria habet.ſ. ſplendorē: ardorē: et dulcorem. Splendorē ꝯgnitōis. ardorē dilectōis: ⁊ dulcorē ꝯſolatōis. Primo habet ſplendorē cognitōis. pͣs. In noīe tuo videbimus lumē. Ip̄a nāqꝫ aīa in illa deuotiōe ſentit ſe miſericordiā ꝯſecutā in remiſſiōe pecca toꝝ. et ideo velit nolit ſe ꝯtinere nō poterit qͥn deū diligat. dicēdo illud Actuum. xij. Nūc ſcio vere quia miſit dn̄s angelū ſuū ⁊ liberauit me. Ecce quō ꝯſurgit. Scd̓m eſt.ſ. ardor dilectōis. Unde qͣnto excellen tior eſt ſplēdor cognitōis: tāto magis aug mentat̉ ardor dilectōis. Et ex hͦ tūc ſeqͥt̉ terciū.ſ. dulcor ꝯſolatōis. Unde ꝯſiderāt in ardore dilectōis aliqͥd poſſe facere in qͦ beneficijs dei correſpōdeat. ⁊ nihil dignū inueniēs neceſſe hꝫ flere ex dilectōis ſuauitate ⁊ ardore. pͣs. xxxviij. In meditatōe

De Purificatōne marie virginis. mea exardeſcit ignis. Et iterum pͣs. lxvij. Sicut fluit cera a facie ignis: ſic liqueſcit anima ex dulcedine deuotōis. Et hꝫ in hͦ fletu dicere illud p̄s. cxv. Quid retribuaꝫ dn̄o ꝓ om̄ibꝰ que retribuit mihi. Nō videt̉ ſibi aliquid dn̄o retribuere Dern̄. dicens. Diligaꝫ te dn̄e ꝓ dono tuo ⁊ modu lo meo minus iuſte ſꝫ plane et ꝓpoſſe meo Illud lumē habꝫ principiū mediū ⁊ finē Principiū ꝯſiſtit in ꝯſideratōe bn̄ficioꝝ. qn̄ non habet de peccatis ſollicitatiōeꝫ. qꝛ iam ſunt purgata: tūc ꝯuertit ſe ad dei bn̄ ficia recolēda. ⁊ videt tantū cumulū qͣntū eſt ſpaciū inter celū ⁊ terrā: incipit admirādo dicere illd̓. ij. Reg. vij. qͥs ego ſū dn̄e ⁊ que domꝰ mea. qꝛ adduxiſti me vſqꝫ huc q. d. Tantā miſericordiā feciſti mecū. taꝫ admirabilē bonitatē tuaꝫ oſtendiſti mihi. Augꝰ. Cū dei miſeratōes attēdo. ſic mihi videt̉ ſi phas eſt dicere qd̓āmodo nihil a git deus niſi ſaluti mee ꝓuideat: omnium oblitus quaſi mihi ſoli velit vacare. Medium: poſt hͦ in medullis cordis dulceſcit dn̄s. ut qui prius diligebat̉ ꝓpter bn̄ficia. nunc ꝓpter ſeip̄m diligit̉. Et om̄ia ſua obſequia ordinat talis ut ſolū deo placeat nihil amplius deſiderās. dicēs cū pͣs. lxxij. Quid mihi eſt in celo: ⁊ a te qͥd volui hr̄e ſuꝑ terrā. defecit cor meū et caro mea. dn̄ſ pars mea in eternū. Finis aūt huiꝰ deuotōis eſt vehemēs deſideriū: quo aīa nitit̉ venire ad amplexū ſummi boni cū ſymeōe ⁊ vehemēter deſiderat pn̄tiā eius quē diligit. Et pōt dicere illud Iob. xxxi. Quis mihi det ut deſideriuꝫ meū audiat omp̄s. ac ſi diceret. Nō ſurgo nō excitor de puluere donec veniet ⁊ oſculet̉ me oſculo orꝭ ſui. Canti. i. Cum aīa ſentit ſic ſe accēſam ſcire habet ꝙ iuxta ſe eſt dn̄s. Et ſic quaſi ſpūalibus brachijs amplectit̉ illuꝫ. Et ſic p̄t dicere illud Canti. iij. Inueni quē diligit aīa mea. tenui illū nec dimittā Ex hac ꝯſolatōe cōſeq̄nter omnis ꝯſolatio corpotis extinguit̉. Tūc ꝯſeq̄nter anīa deſiderat de labore ad requiē. de tribulatōe ī leticiā. de ꝯtumelijs in gloriā: dicēs cū Symeo ne. Nunc dimittis dn̄e ſetuū tuū in pace Qd̓ mihi ⁊ vobis p̄ſtare dignet̉ ⁊cͣ. Sermo LVI. Ad idem. Ulerunt illum in ihrl̓m ut ſiſterēt eū dn̄o. Luce ij. Ubi notandū ſuꝑ ꝟba the matis dicit. Tulerūt illū in ihrl̓m. Item ihrl̓m fuit locus ſacrificij vbi erat tēpluꝫ. Et ſic tulerūt in ihrl̓m.i. in templū. Alid̓ thema. Et cum inducerēt pueꝝ ihm̄ ꝑentes eius ut facerēt ẜm conſuetudinē legis ꝓ eo ſcribitur vbi ſupra Nota quadru plex eſt templū in quod xp̄us ductus ē. vi delicet. virginale: materiale: ſpirituale ⁊ e ternale. Drimo inductus eſt in templū ginale. hoc fuit vterus virginis benedicte Illud templū fabricatū eſt a diuina poten tia. Figuratur. iij. Regū. vij. Hyram ꝑfecit opus regis Salomōis in tēplo. Et ſic deus pater. iij. Regū. vi. Malleꝰ neqꝫ ſecuris in ea audituꝫ eſt. Sic maria ꝑ po tentiā virtutis dei ſine ſtrepitu hūane operatōis. pͣs. lxxxvi. Homo natus eſt in ea: ⁊ ip̄e fundauit eā altiſſimus. Scd̓o ador natū eſt diuina ſpecioſitate. Figuratum eſt ij. Macha. iiij. Ornauerūt faciem templi coronis aureis.i. mentē virginis ſanctiſſime ad ꝯgnoſcendū eterna. quā ꝯgnitōeꝫ vltra omnes creaturas habuit. ſic ꝙ figuraliter ī ea ꝯpleri potuit illud. iij. Reg. vi. Nil in tēplo.i. in virgine glorioſa qd̓ non auro tegeretur. id eſt ſpeciale priuilegium non haberet cognitōnis diuine. Auguſti. Quid ignorare potuit in qua tota diuinitas inhabitauit. Tercio dedicatū eſt diui na gratia. Luce primo. Spirituſſanctus ſuperueniet in te et virtus altiſſimi obum brabit tibi. Dernardus. Totius gratie plenitudineꝫ poſuit in Maria. vnde Hie ronimus. Ceteris ſanctis per partes preſtatur: marie ſe tota plenitudo gratie infudit. In hoc templum primo inductus ē iheſus. De quo Ezechielis. xliij. Ingreſ ſa eſt maieſtas domini templū. Hoc templū fuit triplici pictura decoratū. Primo

LVI. Sermo. fuit in ea depictū imago diuinitatis ꝑ gr̄e plenitudinē qua in diuine nature ſil̓itudinem fuit totaliter tranſformata. Propter quod dicit̉ Canti. viij. Pone me ſicut ſi gnaculū ſuꝑ cor tuū. Sicut figura figuli imprimit̉ materie molli. ⁊ ſic btā ꝟgo fu it liquida in amore dei. ideo recepit imp̄ſſionē diuinitatis. Orige. ſuꝑ cātica. O fe liciſſima cui te adequabꝰ generi. om̄s excelis quaſi deus. cū mater dei ſis ſuꝑ oēſbo mines puros. qꝛ nihil humani motuſ paſ ſa es in ꝓle. nulli comꝑari potes. quia deuſ eſt cuius mater es. femina lucidiſſima es. quā nunqͣꝫ maculauit puluis macule veni alis. Depicta fuit ſcd̓o in ea imago angelice puritatis ꝑ virginitatis celſitudinem qua fuit angelis eqͥparata. immo ſuꝑ angeloſ ineſtimabiliter collaudata. Hiero. In carne p̄ter carnē viuere plus eſt vita āge lica qͣꝫ humana. Idem. Angelicā vitā in carne acquirere plus eſt qͣꝫ in natura habe re. Si igit̉ in alijs homībꝰ ꝟginitas ē laudabilis et angelice puritati ꝯꝑatur. multo magis ꝟginitas marie que in ſua virginitate hoīes ⁊ angelos trāſcēdit. Anẜ. Ea puritate nitebat qua maior ſub deo intelli gi nequit. Tercio imaginē hūanitatis p̄clariſſime cognouit. ip̄a enim in vtero ſuo illū cōtinebat in quē angeli deſiderāt ꝓſpicere.i. Petri.i. Cuius facies ſicut ſol ra diabat. ut dicit̉ Math. xvij. Sic d. Cri. ſuꝑ Math. ꝙ faciēs xp̄i in vtero ꝟginis tanto ſplendore pulcritudīs exteriꝰ radia bat. et ꝑ vterum eius ita ſe aliqn̄ reuerbera bat ꝙ ioſeph nō poterat intēdere in ip̄am virginē donec pareret. ꝓpter qd̓ ⁊ ip̄e vo luit eā occulte dimittere: reputās ſe indignū eius cohabitatōi. Ecce qͣꝫ ſpecioſum tēplū. De ea Canti. vij. ſcribit̉. O qͣꝫ pul cra es et decora cariſſima in delicijs. pulcͣ corā hoībꝰ. decora corā angeliſ. pulc̄ hoībꝰ pulc ī actiua vita. decora in cōtēplatiua Scd̓m templū in qd̓ ihūs ductus eſt ē tē plū materiale. Malachie. iij. Ueniet ad tē plū ſanctū ſuū dn̄ator dn̄s. Hoc hiſtorialiter hodie impletū eſt. Sed quō venit et qualiter ſe in tēplo p̄ſentauit audiamꝰ ⁊ at tendamꝰ ⁊ formā imitatōis in eo vel ībis que circa ip̄m facta ſunt recipiamꝰ. Prīo venit ad templū poſt tꝑus purificatōis. ⁊ ſic nos. Figurat̉ hoc in virgine glorioſa. que anteqͣꝫ ingrederet̉ templū poſt ꝑtum immaculati filij ſui. prius tꝑus purgatōiſ impleuit. Sic etiā filius anteqͣꝫ duceret̉ ī templū circūcidi voluit. nō ꝙ mater puri ficatiōe: aut filius circūciſione indigeret. cum ip̄a nō ſuſcepto ſemine cōceꝑat. Et ip̄e filius ex intacta matre natus fuerat. Utrāqꝫ tamē legē ſeruare voluit ut nobiſ daret̉ norma ſpūalis purificatōis ⁊ circū ciſionis.ſ. ut purgati a vicijs circūciſi eccleſiā dei ingrederemur. Apoca. xxi. Nil coquinatū intrabit. Et hoc eſt qd̓ dic̄ beda. Per hoc inqͥt ut virgo ſacra ante tem pus purificatōis templū nō ingredit̉. nec puer niſi poſt circūciſionē dn̄o ſiſtit̉ miſtice inſinuat̉ neminē niſi purificatū ⁊ circū ciſum a vicijs dn̄icis dignū eſſe aſpectibꝰ Nam qͥlibet in mortali ꝯſtitutus ſuſpēſus eſt quo ad ſe. ut patet ex cano. i. q. i. ſacerdotes. et extra de cohabitatōe viri ⁊ muli eris. c. ſi quis. et iteꝝ. xxiiij. q. iij. Omnis vbi ſupra. Oīs impius ⁊ ſi nō ab eccleſia tn̄ a deo ſeꝑatur. Et ſic qͥlibet talis dicit̉ oc culte excōmunicatus. hͦ eſt corā deo. Ideo inqͣntum talis nō eſt aptus intrare eccl̓iaꝫ ⁊ ingerere ſe diuīs officijs. niſi adminꝰ generalē ꝯtritōem prius habeat de pctīs ſuis. Et deniqꝫ ſi copia ſacerdotū habeti pote rit ſua pctā humiliter ꝯfiteat̉. qꝛ Eccī. xv dicit̉. Non eſt ſpecioſa laus in ore pctōriſ Et iteꝝ Eccī. xxiiij. Dona iniquoꝝ nō ap probat altiſſimus. Idcirco Deutro. xxiij. d̓r. Si fuerit inter vos hō qͥ nocturno tꝑe ſit pollutꝰ ſūmo mane egrediet̉ extra caſtra ⁊ nō reuertet̉ priuſqͣꝫ ad veſꝑaꝫ lauet̉ aqͣ. ⁊ pꝰ ſol̓ occaſū regrediet̉ ad caſtra. Si hͦ ibi ſtatutū erat qͥd dicā de eccl̓ijs deo dica tis. vbi ip̄e deus ſacͣmētaliter pn̄s exiſtit. merito qͥſqꝫ cū omī timore dꝫ ſe diſponere qn̄ eas ingredit̉ ut nō ſolū ab omi mortali peccato eſſet purgatꝰ verū etiam a veniali

De Purificatōne marie virginis. In huius figuram dicit̉ Exo. xxxi. Pone batur iuxta p̄ceptum dn̄i vas eneū cū aqͣ ante oſtiū tabernacl̓i. et ibi aaron ⁊ filij eiꝰ ingreſſuri tabernaculū lauabant manꝰ et pedes. Sic hodie circa fores eccleſie babetur aqua benedicta: ꝑ quam homo purgatur a peccatis venialibus. dūmodo pri us ꝑ penitentiam mortalia deleuit. Et ſic tunc intrās eccleſiā acceptus deo reddit̉. Secundo xp̄us ingreſſurus templum materiale portatus eſt brachijs mr̄is. Et ſic nos portari debemꝰ brachijs ſancte ma tris eccleſie. que ut dicit Ciprianus. non eſt aliud qͣꝫ cōgregatio fideliū fide et charitate vnita. Iſta ſunt duo brachia. extra illa ſunt heretici: ſciſmatici et alij infideles qui oberrant in fide. Similiter om̄s excō municati: ⁊ mali xp̄iani: qui deuiāt a charitate: et ſunt p̄ciſi ab vnitate ſctē matris eccleſie. Hi omnes inq̄ntum tales nō ſūt apti ad intrandū eccleſiā. quia dicit Cipri anus. et habet̉. xxvij. q. i. alienus. Alienus eſt ꝓfanus ⁊ hoſtis: nō poteſt habere deū patrē qui vniuerſalis eccleſie n̄ tenet vni tatē. Ramus fractus ab arbore nō p̄t germīare ⁊cͣ. Fruſtra ergo et indigne eccleſiaꝫ ingredit̉ qui inter brachia eccleſie miſtice nō ꝯſtringit̉. quales ſunt inter xp̄ianos qͣꝫ maxime excōmunicati. De qͥbꝰ Augꝰ. de verbis apl̓i. ſermōe. lxxviij. ⁊ habet̉. xi. q. iij. omnis. Omnis xp̄ianus qͥ a ſacerdoti bus excōmunicat̉ ſathane tradit̉. Subdit quia ſicut in eccleſia eſt xp̄us. ſic extra ec cleſiam eſt dyabolus. Per hoc ergo quaſi diabolo tradit̉. qui ab eccleſie ꝯmunione ⁊ vnione remouet̉. Idcirco dicit idē ſuꝑ Iohannē. Nihil debet ſic formidare xp̄ia nos qͣꝫ ſeꝑari a corꝑe chriſti. Si em̄ ſepa rat̉ a corꝑe xp̄i iam nō eſt membrū xp̄i. et ſi nō eſt membrū xp̄i nō regetat̉ a ſpiritu eius Subdit ibidem Hiero. xi. q. iij. qͦꝝ. vbi dic̄. Quoꝝ dimiſeritis pctā ⁊cͣ. i. qͥbꝰ eccleſiā īterdixeritis niſi recōciliati ꝑ ſatiſ factionē fuerint ip̄is ⁊ ianua regni clauſa erit. Idcirco Criſo. ſuꝑ epl̓am ad Hebr. et habet̉ ibidem in canone. nemo. Nemo contemnat vincula eccleſiaſtica. nō enim homo eſt qui ligat. ſed xp̄us qͥ hanc ptāteꝫ dedit. et dn̄s hoīes fec̄ eē tāti honoris. hec il le. Tercio inductus eſt ut ſiſterent euꝫ dn̄o. Et ſic in nobis debet eſſe cauſa recte intentōis.ſ. cauſa orōis vel deuotōnis debemus eccleſiā ingredi. nō cauſa oſtentati onis et inanis glorie. Sicut hi qͥ vadūt ad eccleſiam ad oſtendendū ornatū veſtiū vel ꝑſone pulcritudinē. vel cauſa laſciuie ad vi dendū mulieres. ⁊ ecōuerſo. qd̓ nōnunqͣꝫ reꝑitur in bofiſatoribꝰ qui negocia ſua nō valent alibi expedire qͣꝫ in eccleſia. Nec etiā cauſa cōfabulatōis nec cauſa ēptiōis et venditōnis. Tales maxime in rigore ipſe ſaluator de tēplo ꝑ flagellū expulit dicens Iohan. ij. Domus mea domus orōis vo cabit̉. et vos facitis eā ſpelluncā latronum Dern̄. Droditorē omnino ſe nouerit qͥcū qꝫ ille eſt qui vicia quelibꝫ in eccleſiā cona tur inducere. et tēpluꝫ dei ſpeluncā latronū vult facere. Hi omnes tēplū ingrediētes non ſiſtūt ſe dn̄o ſicut puer ibis. de qͦ hic dicit̉ ꝙ ꝑentes eius induxerūt eum ut ſiſterēt eum dn̄o. nec veniunt in templum ſicut ſimeon in ſpū ſancto. ſed potiꝰ ſiſtunt ſe diabolo: et eius inducunt̉ ſpiritu cui tali fine ſeruiūt. Et qͣntum hoc deo diſplicꝫ ſatis in hoc ꝑpendi poteſt. cū enim mitiſſi mus hic in terris in humanitate exiſteret nunqͣꝫ talē rigorē ad alios peccatores ſicut ad hos qui domū dei ſuis vicijs dehoneſta rent oſtendit. Caueant igit̉ tales ut nō ſiſtent ſe diabolo vbi ſoli deo intendere ⁊ ẜuire debent. Quartū templū in quod ihūs inducitur eſt templū mētale.i. templū cuiuſlibet fidel̓ aīe. De quo.i. Cor. iij Templū dei ſanctū eſt qd̓ eſtis vos. pͣs. In templo eius om̄es dicent gl̓iam. Ut ergo deus ī hoc tēplo honorificet̉ reqͥritur prīo robur fundamēti. hec eſt fides. Eph̓. ij. Supedificati ſuꝑ fundamētū apl̓oꝝ et ꝓph̓aꝝ. ip̄o ſūmo angulari lapide xp̄o ibū in qͦ oīſedificatio ꝯſtructa creſcit ī templū ſctm̄. Hoc ē fūdamētū illd̓ de q. i. Cor. iij Fundamentum aliud nemo poteſt ponere

LVII. Sermo. p̄ter illud quod poſitū ē quod ē ihūs xp̄s. id eſt fides ibū xp̄i. que eſt fundamentuꝫ ſalutis. Hoc fundamēto carēt omnes heretici et in fide dubij. de here. ca. dubius. Dubius in fide hereticus eſt. Athanaſiꝰ. Hec eſt fides catholica ⁊cͣ. Habent ſe igit̉ articuli fidei ſicut lāpades fundamentales Secūdo requirit̉ culmen edificij.i. recta intentio. Et figurat̉. Eccī. l. Simon onye filius ſacerdos magnus qui in diebꝰ ſuis corroborauit templū. templi etiā altitudo ab ip̄o fundata eſt. duplex edificatio ⁊ ex celſi parietes templi. Tunc eſt duplex altitudo templi quādo recta intētio nō q̄rit aliud niſi regnū dei et iuſticiam eiꝰ. ⁊ ꝑ gͦ tiam venire ad gloriā. Hanc igit̉ intentionem rectā mali habere nō poſſunt. Figu ratur ꝑ cecos ⁊ claudos. ij. Regū. v. Cecus et claudus nō intrabūt in templū. Eccus eſt qui in tenebris ambulat. et nihil q̄ rit niſi bona p̄ſentia. Claudus eſt qͥ incedit duplici via. modo q̄rit tꝑalia modo eterna. ⁊ vterqꝫ deijcit̉ de templo. Math. vi. Nemo p̄t duobus dn̄is ſeruire.i. Iohā. ij. Si quis diligit mundū nō eſt charitas patris in eo. Tercio reqͥritur odor ſacrificij.i. affectio pia que aſcendit in orōne. Et hͦ eſt de rōe oratōis: ut dicit Damaſcenꝰ Oratio eſt pius affectus mentis in deū eleuatus. Illo ſacrificio deus placat̉ ī corde noſtro. ꝓpter quod dicit pͣs. xlix. Immo la deo ſacrificiū laudis. Et iterū. Sacrifi cio laudis honorificabit me. Illic itur qͦ oſtendā illi ſalutare meū. Hoc ergo tē plum ſic diſpoſitū debet ornari varijs coloribus et picturis.ſ. albo caſtitatis. rubro volūtarie paſſionis ꝓ xp̄o. vel ſaltē patien tie in aduerſitatibꝰ. virido fortis ſpei. cro ceo ſpūalis iocunditatis. flaueo celeſtꝭ de ſiderij. et demū nigro ꝓfunde humilitatꝭ Hec eſt virtus illa que omnes alias ꝟtutes exornat ad modū nigri coloris. qͥ aliocolores excipit: diſtinguit ⁊ ornat. Sic di cit gre. Qui ceteras virtutes ſine hūilita te congregat qͣſi qui in ventū pulueres por tat. Et iterū idem. Perit omne qd̓ agitur niſi ī humilitate cuſtodiat̉. In iſtud gͦ tēplum ſic diſpoſitū et ornatū delectat̉ intro duci xp̄us ihūs. iuxta illud ꝓuerb̓. xviij. Delicie mee eſſe cū filijs hominū. Ibi debemꝰ offerre deo pat turtuꝝ aūt duos pul los columbatū.i. duplicem dilectionē: dei ⁊ ꝓximi. vel ſollicitudinē ꝯtemplatōis ⁊ publicā oꝑationē vite actiue. Et debemuſ eum portare in vlnis amplexādo brachijs veri amoris cū ſimeonē. Et ſic portādo de bemus eum benedicere. gratias ei referendo ꝓ omnibꝰ beneficijs ſuis. et demū in p̄ guſtatione diuine dulcedinis qͣſi tedio pre ſentis vite affecti dicere cū Simeōe. nūc dimittis ⁊cͣ Quartū eſt templū eterna le. De quo pͣs. lxiiij. Sanctū eſt templuꝫ tuū mirabile in eqͥtate. Hoc templū ut di cit̉ Apoca. xxi. ſole nō eget neqꝫ luna ut luceant in eo. ſed claritas dei illumīabit illd̓ In hoc tēplo triplex eſt pictura.ſ. diuinitatis. hūanitatis ⁊ angelice dignitatis vl̓ claritatis. et ẜm hͦ eſt triplex gaudiū inexplicabile. De quo. i. Corin. ij. Nec oculus vidit: nec auris audiuit: nec in cor homīs aſcendit q̄ p̄ꝑauit deus diligentibꝰ ſe. Ad hoc inexplicabile gaudiū merent̉ ꝑuenire hi qui reuerēter et digne xp̄m honorauerunt in tēplo virginali ⁊ materiali. ⁊ deni qꝫ ei templū ſpūale p̄parauerunt in qͦ habitauit ꝑ gratiā. Et ſic digni erunt ip̄o eternaliter ꝑfrui in gloria. Ad quā nos ꝑducat ihūs ⁊cͣ. Sermo LVII. Ad idem. Umen ad reue lationē gentiū. Lu. ij. Introductio. Dicit phūs in. iiij. eth̓. ꝙ nobiles: diuites: potētes ⁊ ꝟtuoſi dignifi cant̉ bonore. Spūal̓r. ſic marie feſtu dignificat̉ vltra feſtiuitates alioꝝ ſctōꝝ. Prīo ſic̄ dignificant̉ nobiles. ⁊ ſic maria nobilis. qꝛ mater dei ē. Amb̓. ī li. de ꝟgīta te. Quid nobiliꝰ mr̄e dei. q. d. nihil. iō au guſti. Et ſi omniū noſtrū mēbra ꝟterent̉ in linguas nullus eam plene laudare ſuſficeret. De quo Gregoriꝰ admirans in

De Purificatōne marie virginis. quit. Sancta ⁊ īmaculata virginitas qͥbꝰ laudibꝰ te referā neſcio. quia quem celi capere non poterant tuo gremio contuliſti. Eccleſiaſtici. xliij. Exaltate eam quantuꝫ poteſtis. maior enim eſt omni laude. Secundo ſicut diuites.ſ. in gratia. et ſic ipſa. Eccī. xxiiij. In me omnis gratia vie ⁊ veritatis. Hiero. Ceteris ſanctis ꝑ partes. ſed marie tota ſe infudit plenitudo gratie Unde diuites honorant̉ a pauꝑibꝰ ꝓpter ꝯmunicationē. Richar. de ſancto victore. Nihil a throno dei diuini muneris defluit: quod ꝑ manus marie nō trāſit. iō Der nardus ſuꝑ miſſus eſt. O magna: opia: o multū amabilis Maria. nec nominari potes qͥn accendas. nec cogitati qͥn recreas affectus diligentiū te. nec mirū. qꝛ dicit Dern̄. Xp̄us repleuit eius ventrē ⁊ mē tem. cū receſſit a ventre nō receſſit a mēte Tercio ſicut potentes. ⁊ ſic Maria. Eccī xxiiij. In voluntate poteſtas mea. Dern̄. in ẜmone de natiuitate dicit. Nemo tam idoneus qͥ abijciet gladiū dn̄i. ſicut nec pa trociniū marie. Ecce potentia quā admitatur Anẜ. dicens. O dn̄a nil tibi equale nil tibi ꝯꝑabile. omne quod eſt aūt ſupͣ te eſt aut infra te. ſupra te ſolus deus. infra te omne quod deus nō eſt.ſ. omnis creatura angelica et humana. Ecce potēs eſt. Id̓o Criſo. dicit. Tribularet nimiū ⁊ deſpera rem ſi non marie procinijs animarer. Iō dicit hugo. Dignū eſt quam totis viribꝰ in noſtris neceſſitatibꝰ inuocamꝰ ut eā ſedulis obſequijs honoremus. Quarto bonore digni ſunt virtuoſi. Et ſic ip̄a merito p̄ om̄ibus alijs honoranda eſt. Eccleſiaſtici. xxiiij. In me omnis ſpes vite ⁊ ꝟtutis. Hieronimꝰ. Nullo genere virtutū vacauit: cui angelus plenitudinē gratie ꝓ miſit. Ipſa abundātiſſime et ꝑfectiſſime potuit dicere illud Ruth. iij. Scit omnis populus me eſſe mulierē virtutis. nec mirū. quia illū meruit cōcipere et parere a qͦ omnis virtꝰ ⁊ gratia ꝓcedit. ſine quo nec aliquid virtuoſum dici poterit. Ob hͦ igit̉ et ip̄a lumen merito dici poterit. tam em̄ virtuoſa eius vita fuit. ut om̄ibꝰ ſimul lu men et exemplax virtutis p̄buit. Ideo ꝓ themate aſſumpſi verba vbi ſupra. Cit ca quod tria videnda ſunt. Primo qͥd per lumen ſignificat̉. Secūdo quō ꝑ illud no bis via celeſtis demonſtrat̉ aut reuelatur Tercioqualiter illud lumen hodie honorat̉. Circa primū ſciendū virgo maria ſi gnificatur ꝑ lumen. ⁊ hoc p̄cipue ꝓpter qͣt tuor. Primo quia lumen in eſſentia habꝫ puritatē. Et ſic maria habuit altiſſimam puritatem. Anſelmꝰ. Ea puritate nitebat qua maior ſub deo intelligi nequit. que lō ge angeloꝝ tranſcendit puritatē. Nā ſcri bitur Iob. iiij. In angelis tēꝑitur prauitas. in ea nihil inuenies macule. Cantico. iiij. Tota pulcra es amica mea ⁊ macula non eſt in te. Dern̄. In puritate trāſcēdit angelos et celeſtē omnē creaturā ſuꝑgreditur. quod nō ſolū autoritate ſed et ratōe probari poteſt. Quanto enim aliqua crea tura eſt deo vicinior cōmunior ⁊ ꝯiūctior tanto purior. De quo ſanctus tho. ꝑte. iij q. xxvij. ar. viij. dicit. De quāto aliqͥd ma gis appropinquat primo prīcipio de tanto magis ꝑticipat eius effectū: ut exempli ficat Dyoniſius in celeſti iexarchia. Angeli qui ſunt magis ꝓpinquiores magis ꝑ ticipant bonis diuinis qͣꝫ homines. Sic ip̄a ſuꝑ omnes creaturas eſt deo vicinior qui eſt lumē indeficiens. ideo purior. Cuius puritatem dyoniſiꝰ exꝑtus ait. Si lumen fidei nō haberem. et diuinis lr̄is eru ditus non eſſem maius lumē nō crederē. Idcirco ſoli et lune et ſtellis comꝑatur ſi ue ꝑ ea ſignificatur. ut dicit̉ Apocalip. xij. Mulier amicta ſole: ⁊ luna ſub pedibꝰ eiꝰ In capite coronā habens ſtellarū duodecim. Super quo dicit Dernardus. Si re rum p̄ſentiaꝫ de claritate penſamus. nihil clarius et purius ſole: luna et ſtellis poteri mus reperire. Secundo qꝛ lumē oſtē dit vie directibilitatem: qui alias exarēt in tenebris. Sic maria errantes in huiꝰ mundi tenebris ad celeſtē patriā directa via dirigit et ꝑducit. De quo Dernardꝰ.

LVII. Sermo. Si es in anguſtijs in teꝝ dubijs. mariam cogita. mariā inuoca. ip̄am ſequere nō deuias. qꝛ ip̄a habet normā viuēdi ſinguloꝝ ſanctoꝝ: actuū ⁊ autoꝝ: ut dicit idē ſctūs doctor qui dicit. Marie nō defuit fides pa triarchaꝝ. ſapientia ꝓphetaꝝ. charitas apoſtolorum. cōſtantia martiꝝ. ſobrietas ꝯfeſ iorū. caſtitas virginū. fecuditas ꝯiugatarum. humilitas viduaꝝ. Ideo omnis etaomnis ſtatus. om̄is ꝯditio: oīs homo nor maꝫ viuēdi ⁊ ad vitā eternā ꝑueniēdi po terit in ea inueniri. ita ut ſingulis poſſit di cere illud Iudith. ix. Quod me videtis ſa cere omnes facite. Hinc eſt ꝙ Dern̄. vocat eā viā ꝑ quā itur ad vitā eternā dicēs Regina celoꝝ ꝟgo maria. ip̄a eſt via per quā ſaluator ad nos venit. teneamus ergo viā. ut ꝑ illā ad deū poſſemus ꝑuenire. qͥꝑ illam in noſtrā venit miſeriā. De qͣ ⁊ alibi dicit. Per te acceſſum habemus o bene dicta interuētrix gratie: genitrix ſalutꝭ no ſtre. ut ꝑ te nos ſuſcipiat qui ꝑ te datus ē nobis. In huius figuraꝫ ip̄a dicit̉ maris ſtella: ut canit eccleſia. Aue maris ſtella ⁊cͣ Ip̄a p̄t dicere illud Iob. viij. Qui ſeqͥt̉ qͥ me nō ambulat in tenebris ſed habebit lumen vite. Tercio qꝛ lumē oſtēdit ⁊ hꝫ aſcenſus ꝓprietatē. et ſic maria in tota vita ſua aſcēdit et oſtendebat in ꝟtutibus. De quo hiero. Dietā ſibi ꝯſtituerat ut nl̓ lum momentū ſine fructu meriti trāſiret. Ratio qꝛ nō erat retardata obſtaculis. eo ꝙ nō eſſet in ea inclinatio ad malū. nec te diū ad bonū. Ideo dicere potuit illud eccī iiij. In me omnis gratia vie et veritatꝭ. in me omnis ſpes vite ⁊ virtutis Et maxīe ex feruore deuotiōis ip̄a maiori deuotōne ꝓ incarnatōe filij et mūdi redemptōe dep̄cabat̉. Dicūt enim doctores. dū angelus gabriel ad ꝟginē miſſus venit. ip̄a deuotiſ ſimo deſiderio orauit hūc pſalmū. benedixiſti dn̄e terrā tuā. Et cum intelligeret de dei incarnatōe ꝓfuſis lacrimis dn̄m dep̄cabat̉ ut de cetero diutius tardare nō dignaret̉. Et nō ſemel ſed plurieſ credit̉ lacri mis deuotiōis in celū aſcendiſſe. et totius generis humani oraſſe ſalutē. Augꝰ. Nō dubito tunc mr̄em tanto efficaciores qͣnto dulciores lacrimas effudiſſe. qͥbus lacrimis qͥdquid voluit impetrauit. Figurata ē ꝑ Heſter ut habet̉ eiuſdē. heſter. v. ꝙ aſcē dit ad ſoliū regis aſſueri ad orādum ꝓ po pulo ſuo iſrael qͥ morti deputatus fuit ꝑuerſo cōſilio naaman. qua viſa rex ait. beſtex ego ſum frater tuus noli timere. ⁊ inclinauit ſibi regale ſceptꝝ dicēs. Quidqͥd vis dabo tibi. At illa dixit. Deto ꝓ populo meo et impetrauit. Spūaliter ꝑ heſter virgo glorioſa. ꝑ aſſuerū glorioſus deꝰ pater. ꝑ Naaman dyabolus. ꝑ ſceptrū dei fi lius. et ꝑ populū iſrael totus mūdus ſigni ficat̉. Ad p̄ces igit̉ virginis pater filiū ſuū tanqͣꝫ regale ſceptꝝ inclinauit. qn̄ ipſum in ip̄a incarnari: naſci: educari ꝑmiſit. ⁊ cōſeq̄nter ip̄m mundū redemit Unde virgo glorioſa poſt aſcenſiōem xp̄i ad tantā altitudinem deuotōis ꝑuenit. ut ſolū diuīs cō templatiōibꝰ vacaret. Sicut ſcribit de ea btūs Ignacius: qͥ vixit temꝑe virginis. ꝙ ip̄e quodā die poſt aſcēſionē xp̄i hirl̓m venit. ut ꝟginē tanqͣꝫ ſingulare ſolacium fideliū videret. et inueniēs Iohānē cuſto dem virginis: narrās ſibi ſui cordis affectum: tale recepit reſponſum. Uacat diui nis ꝯtemplatōibꝰ in orōe ſua. ⁊ hoc ſingulis diebus facit vſqꝫ ad horā nonā. ⁊ non paret humanis aſpectibꝰ ſed diuīs. Suſti ne modicū donec velit ſe tibi oſtēdere. Ad ueniēte ꝟo hora nona egreſſa virgo cubiculum orōis: tota diuina dulcedine ꝑfuſa fuit. ita ꝙ facies ſua fulgebat tanqͣꝫ ſol. ſic ꝙ nō potuit eā inſpicere. Un̄ tactꝰ dl̓ core quodam cecidit in terrā clamās. O ſi hec non eſſet vita eterna ignoro qͥd alid̓ eſſet. Et ſic patet quō in motu ſuo admodū luminis habuit aſcenſum Quarto lumen in ſe habet ꝯmunicabilitateꝫ. ⁊ ſic virgo Maria cōmunicat ſe omnibꝰ. Cāti. ij. Ego flos campi. ſicut flos cāpi exponit̉ omnibꝰ ⁊ nulli claudit̉. ſic virgo ſctā omni creature ſe ꝯmunicat. De quo Dex. Ma ria oībꝰ ſinu pietatꝭ aꝑit. ut de plenitudīe

De Purificatiōe Marie virginis cius accipiāt vniuerſi. captiuus redemptionē. eger curationē. triſtis conſolatōem peccator veniā. iuſtus gr̄am. angelus leti ciam. tota trinitas gloriā. ip̄a nō denegat ſed inuitat. ẜm illud Eccī. xxiiij. Trāſite ad me omnes qui cōcupiſcitis me: ⁊ a ge neratōibus meis adimplemī. Idcirco dicit Bern̄. Merito omniū oculi in te reſpi ciunt. quia ꝑ te et de te benigna manꝰ om̄ipotentis quidqͥd creauerat ꝑ te creauit. ꝑ te celū repletū eſt. infernus euacuatus. ex ore tuo pendet cōſolatio miſeroꝝ. redemptio captiuoꝝ. liberatio damnandoꝝ: et vita vniuerſoꝝ. ⁊ hoc quo ad primū prīci pale. Dixi ſcd̓s conſideranduꝫ eſt quō ꝑ hoc glorioſum lumē nobis via celeſtis demonſtrat̉. et tangit̉ in hoc. ad reuelati onem gentiū. Pro quo ſciendū. licet ſcd̓ꝫ Ambro. tota vita marie ꝟginis ſit tanqͣꝫ ſpeculū noſtre ſaluatōis. tamē ſingulariter ꝟba a benedicto ore eius ꝓlata reuelant ⁊ docent nos viā celeſtis patrie. Circa quod ſciendū licet beata virgo pauca ꝟ ba ꝓtulit. quotiens tn̄ aliqͥd dixiſſe legitur ſemꝑ aliquod maximū factū ex ſuis ꝟbis ꝯſecutū eſt. in qͥbus nobis ꝑueniēdi modꝰ ad celū demōſtrat̉ Et hoc tractās bern̄. d. In omni textu qͣttuor euangelioꝝ ſi bene meminimus mariā nō niſi in quattuor locis legimus ꝓtuliſſe ſermonē. Primo ad angelū: qui dū pluries ad eā locutus fuiſſet dixit maria. Ecce ancilla dn̄i fiat mihi ẜm perbum tuū. Scd̓o cum ip̄a eliſabeth viſitaret et eliſabeth eā laudibus extollera dicens. benedicta tu in mulieribꝰ: ⁊ bn̄di ctus fructus ventris tui. ⁊ vnde mihi hͦ ꝙ mater dn̄i mei venit ad me. ip̄a reſpon dit. Magnificat aīa mea dn̄m. Tercio locuta eſt ad filiū cum eſſet. xij. annoꝝ ⁊ ꝑdi diſſet eū: ⁊ inueniſſet euꝫ in tēplo dixit luce. ij. Fili qͥd feciſti nobis: pt̄ tuus ⁊ ego dolentes querebamus te. Quarto locuta eſt ad filiū et ad miniſtros in nuptijs. Io han. ij. Uinū nō habent. hec qͣttuor ꝟba tante virtutis erant et efficacie ut ad qd̓ lilibet eoꝝ ſingulariter ꝓlatū magnū ē miraculū ꝯſecutū. Ad primū eius verbū vbi dixit ad legatōem angeli dans ꝯſenſum. ſtatim verus dei filius deus et homo in v tero eius ſe cōcepit. Ad ſcd̓m ꝙ ſalutauit eliſabeth. infans Iohānes in vtero mr̄is exultauit. et ſpirituſctō repletus ē. Ad ter cium quod dixit. fili qͥd feciſti nobis ſtatiꝫ filius dei obediuit ei. deſcēdit cū illis ī naſareth ⁊ erat ſubditus illis. Luce. ij. Ad qͣrtum dixit. vinū non habent obtinuit. vt aqua in vinū ꝯuerteret̉. Ecce verboꝝ eiꝰ vigoroſitas. In his qͣttuor verbis virgo glorioſa nobis modū veniēdi ad filiū ſuū reuelauit. In primo ꝟbo nos docuit virtuteꝫ ꝟe humilitatis ſine qua nemo ad celum ꝑuenire potuit nec p̄t. Unde cū angelus gabriel eā tā reuerenter ſalutauit. et eam matrē dei futurā p̄coniſauit potuiſſet dixiſſe ecce mater dei: regina celi: dn̄a mū di. omniū tamē oblita ex fonte ꝓfūde hūi litatis dixit. Ecce ancilla dn̄i. offert ſe ꝑſonam ẜuilem qd̓ eſt ſignū ꝟe humilitatꝭ Reuera in deo et ꝓpter deū omnibꝰ ad ẜuiendū ꝑata eſt. Ip̄a nanqꝫ eſt illa q̄ ſepe ſententia iudicis cōtra peccatorē mutauit orādo ꝓ ip̄o. quod figuratū ē. i. Reg. xxv Cum nabel offendiſſet dauid regē ip̄e dedit ſuꝑ eū ſententiā mortis cū iuramento Hoc audiens prudens abigael venit ⁊ cecidit ad pedes eius. et mutauit ſententiaꝫ ita dauid dedit nabel gratiā. Sic ſpūaliter ꝑ nabel qͥlibet peccator. ꝑ dauid xp̄us ihūſ intelligit̉. ꝑ abigael virgo glorioſa ſuꝑ om nes humilima. In hoc ergo ꝟbo docuit. ſi ad celū volumꝰ ꝑuenire debemꝰ nos hu miliare. Aug. ſuꝑ Iohā. Excelſa pr̄ia hu milis eſt via. Hanc hūilitatis virtutē eti am hodie oꝑibus oſtendit cū tꝑus purga tōnis obſeruauit. In ſcd̓o ꝟbo informat nos in omnibus oꝑibus laudem dei que rere. iuxta illud Colocē. iij. Omne qḋcūqꝫ facitis in verbo ⁊ oꝑe in nomīe dn̄i ihū xp̄i facite. Et iterū.i. Corin. x. Siue man ducatis ſiue bibitis vel aliud faciatis: ad dei gloriā facite. ⁊ ſic maria. Unde licꝫ eliſabeth confiteret̉ eā matrē dn̄i alatricem

LVII. Sermo ſpirituſſancti. tamē ip̄a nihil laudis ſibi. ſed totū deo tribuēs dixit. Magnificat anima mea dn̄m. In cuiꝰ recōpenſam eam ecōtra deus magnificauit. ut pctōribꝰ tutū acceſſum ad deū p̄ſtaret. ⁊ hͦ valde ē neceſ ſariū. cū peccator totiēs offendit deū: ⁊ ſic accedere non auderet: ſi mater miẜicordie ducatū ⁊ acceſſum ſibi nō p̄beret. De hoc ſecuro acceſſu dicit Dex. O pctōr ſe curū habes acceſſum ad deū prēm. vbi ha bes matrē ante filiū. filiū ante patrē. mater oſtendit filio pectus et vbera. filius pr̄i latuſ ⁊ vulnera. nec p̄t ibi fieri repulſio pe titōis. vbi tot ſunt charitatis inſignia. iō apl̓us ad Hebre. viij. Accedamꝰ cū fidu cia ad thronū gratie eius. Ip̄a eſt thronꝰ in quo qͥeuit rex glorie nouē menſibꝰ. pſal. lxxxviij. Thronus eiꝰ ſicut ſol in ꝯſpectu meo. Apoca. iij. De throno exiuit fluuiuſ ꝑ mediū ciuitatis.i. gratia dei a ꝟgīe glorioſa ꝑ mediū totius xp̄ianitatis. In tercio ꝟbo nobis charitateꝫ dei et ꝓximi ad ſalutē neceſſariā declarat. in hoc ꝙ filiū ſu um verū deū et hoīem pluſqͣꝫ om̄s homīeſ dilexit. Et in ſignū huiꝰ qn̄ ip̄m ꝑdiderat ī triduo cū maximo dolorequeſiuit. ⁊ iſta dilectio ꝓuenit ex ſingulari ꝯgnitōe. Au guſt. Quanto qͥd ꝑfectius ꝯgnoſcit̉. tāto amplius diligit̉ Ip̄a igit̉ habuit maximā ꝯgnitionē naturalis ⁊ infuſi lumīs. Aug. Quid ignorauit: in qua plenitudo diuini tatis corꝑaliter nouē mēſibus inhabitauit Dern̄. O qͣꝫ ſubtiliter ⁊ vtiliter ſapuit d̓ deo. ⁊ ſic plus dilexit eū qͣꝫ aliqua creatura. Dilectio autē ꝓbat̉ cū res dilecta ꝑdi tur. Hac ergo de cauſa cū ip̄m inuenit dix it. Pater tuus ⁊ ego dolētes q̄rebamꝰ te. O ineffabli dolore tūc cor eiꝰ tenebat̉. ī hͦ ergo ꝙ fuit deus et hō dilectio dei et ꝓximi nobis ꝑ eū ſignificat̉. Si gͦ volumꝰ re nire ad celū debemus charitatē dei ⁊ ꝓximi habere. et cū eā ꝑdimus debet nobis eſſe maximus dolor. Unde ſctūs tho. ꝑte iij. Sicut deū debemꝰ ſuꝑ om̄ia diligere. ſic de eius amiſſione maxime dolere. Hiere. vi. Luctū vnigeniti factibi planctum amarū. glo. Nihil dolentiꝰ morte vnigeniti. ⁊ ſic amiſſione xp̄i. Hoc iteꝝ figurat̉ in hodiernis factis ꝑ par turtuꝝ. in quo ſi gnificat̉ ꝯtritō. que ꝓcedit ex timore ⁊ amore generat̉. In quarto ꝟbo excitat noſ ad pietatē et miſericordiā. in hͦ ꝙ nō petita ad filiū ꝓ defectu vini interceſſit. ⁊ mutatōem aque in vinū impetrauit. ibi incitat nos ꝓ defectibꝰ noſtris ad eā recurrere nā nulli ſe negat. Detn̄. Ille ſileat miſeri cordiā tuā o virgo: qͥ in ſuis neceſſitatibꝰ te inuocatā ſenſit defuiſſe. q. d. nullus ē ta lis cum nimia ſit pietas eius. ꝓpter qd̓ di cit Aug. Scio me nō poſſe ꝑire p̄ pietate marie. Sic nos ꝓ modulo nr̄o ſi volumꝰ ſaluari debemus eſſe pij. ad Titū.i. Sobrie ⁊ pie viuamꝰ in hͦ ſeculo.i. ad Thi. iiij. Pietas ad omnia vtilis eſt. maxīe ad ꝓmiſſiōem vite eterne Criẜ. Miſericordi am dei mereri nō poterit qͥ miſericors n̄ fu erit. Ideo ambro. in epl̓a ad Titū dicit. Omnis ſumma xp̄iane diſcipline cōſiſtit in miſericordia ⁊ pietate. lxxxvi. di. qͥ clementiā Qui clementiā nō habꝫ qͣꝫuis ſpi ritualis apparet: xp̄i mandatū nō adīplebit. Idcirco apl̓us.i. ad Thi. iiij. Exerce teip̄m in pietate. ⁊ hͦ qͣntum ad ſecunduꝫ. Tercis ꝯſideranduꝫ eſt quo hoc gl̓ioſum lumen a nobis honorat̉. Ubi ſciendū volens eā honorare debet ſe ſuis actibꝰ quos hodie fecit cōformare. Et ſunt quat tuor. Primo ſe cū puero qͣdrageſima die iuxta legis p̄ceptum p̄ſentare. In hoc do cuit nos ſi volumus ei placere et ip̄am digne honorare debemus p̄ceptis dei ⁊ eccleſie obedire. quia extra illā obedientiam ſu mus in odio dei. nec p̄t nobis eſſe ſalus. ⁊ ſic nec digne poſſumus ꝟginē glorioſam honorare. Grego. Tanto quiſqꝫ citiꝰ deū placitet. qͣnto magis gladio p̄cepti ſe immolet. Dern̄. in meditatōibus. Quanto quiſ plus obediens fuit. tāto ampliorē mercedē habebit. Et econtra. Scd̓o ip̄a hodie obtulit digniſſimū ſacrificiū. quia filiū ſuum. Et ſic nos nobilius qd̓ habemus eſt corpꝰ ⁊ anima que offerre debemꝰ. Derū. Duo

De Purificatiōe Marie virginis minuta habeo.ſ. corpus et animā que ī ſacrificiū laudis deo offerre debeo. Et cōſequenter etiā tꝑalia. ut dicere poſſumꝰ illd̓ i. Paral̓. vlti. Tua dn̄e ſunt om̄ia ⁊ que de manū tua recepimus dedimuſ tibi. Et ꝯſeq̄nter ſic eam digne poſſumꝰ honorare Tercio ip̄a in templo exiſtens obtulit par turturū: aūt duos pullos colūbaꝝ. Et ſic nos ſi volumus deo et virgini gl̓ioſe pla cere. Offerunt igit̉ illi turturē q̄ eſt auis ſoliuaga.i. ſolitaria. qui ſectant̉ vitā ꝯtem platiuā. Illi ꝟo columbā que eſt auis cōgregatim volans qui ſequunt̉ vitā actiuā Utraqꝫ aūt auis bina bn̄ ponit̉: ⁊ vtraqꝫ ꝓ cantū gemitū habere ꝑhibet̉. bina ponit̉ quia vita ꝯtemplatiua dꝫ habere duplicē oculū. ⁊ vita actiua duplicē actū. Contēplatiua vita debet habere oculū. vnū ut cōtemplet̉ celeſtia ad deſiderandū. et alium quo videat terrena ad deſpiciendū. De qͥ bus pͣs. cvi. Aſcendūt vſqꝫ ad celo: deſcē dunt vſqꝫ ad abiſſos. Actiua duplicē actū habet. quo ad ſeip̄am.ſ. correctionem. pͣs. Exercitabar et ſcopebā ſpm̄ meū. qͦ ad ꝓximi edificationē. Mat. v. Sic luceat lux vr̄a corā hominibꝰ ⁊cͣ. Utraqꝫ tamē vita ſ. actiua et ꝯtemplatiua gemitū habet. qꝛ dicit Aug. In valle lacrimaꝝ ſumus ī qͣ magis flendū eſt quo minus flemus. Cō tēplatiuis duplex debet eſſe gemitꝰ. Unꝰ amotꝭ ꝓ deſiderio patrie. pͣs. cxviij. Heu mihi quia incolatus meus ꝓlongatus ē. Alius deuotōis ex ꝯſideratōe dn̄ice paſſio nis. Sic actiuis eſt duplex. vnus ꝓ peccatis ꝓprijs. pͣs. vi. Lauabo ꝑ ſingula noctes lectū meū lacrimis meis. Aliꝰ ꝯpaſ ſionis. Hiere. ix. Quis dabit oculis meiſ fontē lacrimaꝝ ut plangā die ac nocte interfectos populi mei. In vtraqꝫ vita ꝯſti tuti digne eā poſſunt laudare. Quarto ip̄a ad amplexandū dedit ſymeoni filiū ſu um. et ip̄e Symeō dn̄m bn̄dixit. ⁊ ſic noſ deum debemus laudare ꝓ omnibꝰ bn̄fici iſqꝫ ſuis grates referre. Et ſic ex ꝯſeq̄nti meremur deo et virgini glorioſe accepti eſ ſe. ut veniā peccatoꝝ mereri valeamꝰ ſua interceſſiōe. et gr̄am in p̄ſenti ſeculo. ⁊ glo tiam in futuro Amen. Sermo LVIII. ad idem. Une ad reuela tionē gentiū. ⁊cͣ. Lu. ij. Sciēd̓ lumē eſt multiplex. Primū ē na turalis intelligētie. Illud ex ſe nō ſufficit ad verā cognitionē. quia ſepe fallit̉ in ſuis iudicijs. dicēs malū bonū et bonū maluꝫ ponens tenebras lucē et lucem tenebras. Iſa. v. Tale lumen habuit nathan ꝓpheta. de quo ſcribit̉. ij. Regū. x. Unde inter rogatus a dauid de edificatōe tēpli dixit ex lumine naturalis intelligentie. om̄ia q̄ habes in corde fac. quia dn̄s tecū eſt. ⁊ iō fefellit eum in ſua intelligētia. ꝓpter quod dixit ſaluator Luc̄. xiij. Uide ne lumē qd̓ inte eſt tenebre ſit. Hoc tamen lumen na turalis ſcientie cū ad bonū ꝯuertit̉ multuꝫ adiuuat. Dern̄. Si qͥs calet ingenio ⁊ viget arte inſtrumenta hec ſunt tā vicioruꝫ qͣꝫ virtutū. Uicioꝝ his qui ſua ſciētia ab utunt̉. et ad hoc ſapientes ſunt ut ſeip̄os ex cuſant ſeu excuſare ſciant. De quibꝰ. v politicoꝝ. Seuiſſima eſt iniuſticia que hꝫ arma. Etiā ſunt inſtrumenta virtutū ſic̄ ī his patet qͥ volunt eam vti ad dei laudem. ut legitur de ſancto Dyoniſio. qui ſciētia naturali claruit. et poſtea ſpirituſctō illuſtratus. eo ſubtilius ⁊ ꝓfundius diuinas ſcripturas ſcripſit ⁊ intellexit. ꝓpter quod legit̉ dixiſſe apl̓um de ariſtotile. O ariſtotiles ſi te inueniſſem qualē te deo reſtituiſ ſem. Uoluit in hͦ apl̓s ut ſi intelligēs fuiſ ſet in naturalibꝰ abſqꝫ dubio exinde leuiꝰ ad intelligentiā veniſſet reꝝ diuinarum. non tamē lumē illud ex ſe ſufficit. Secundū lumen eſt litteralis ſciētie. illud eti am nō ſufficit niſi lumine ſpūali adiūcto. Unde.i. Corin. viij. Scientia inflat. hoc intellige dum lumē ſpirituale ei nō adiun gitur. Similitudinē ponit Dern̄. dicens Licet bonos ꝯſiat eſſe cibos. tn̄ tu in ſumē do modū et ordinē non ſeruās. reddis tibi malos et nō bonos. Et ſic de ſcīa. Der̄.

LVIII. Sermo Deus non diligit ſcientē. ſed diligit modū in ea habētē. ergo ſciētia lr̄alis ſine ſpi rituali ſꝑ nocꝫ Iob. xviij. Lux impioꝝ ꝑbit et extinguet. Impij ſunt qui nō ad lau dem dei ſed ſui hec duo lumina ordinant. Eſt tamen lumē hoc quantū ad ſalutē ꝓfi ciens et ꝓdeſſe p̄t diligendū. ꝓut hortam̄ Sapīe. iij. Diligite lumen ſapiētie. cuiuſ ratioquia ut dicit̉ ꝓuer. xiiij. Acceptꝰ eſt regi miniſter intelligens. Terciū eſt lumen ſpiritualis influētie. ⁊ illud ſufficit af ficit et ꝓficit. ⁊ eſt ītima deuotio inflāmāſ affectū. De quo Iſa. lx. Surge illuminare ihrl̓m quia venit lumentum. Qauteꝫ hec deuotio lumen dꝫ appellari dicit̉ Ecci xi. Dulce lumen ⁊ delectabile oculis vide re ſolē. Sol ergo iuſticie hic ꝑ gr̄am non poterit delectabiliter videri niſi ꝑ lumē de uotōis. Ideo berū. Cum purgatus ⁊ exer citatus fueris pete tibi dare lumen deuotionis. qꝛ inter anīam et deum nullū cadit mediū niſi peccatū. Iſa. lix. Iniquitates vr̄e diuiſerunt inter vos et deū veſtrū. Et abſconderūt faciē eius a vobis. Cū igitur homo ſe de peccato purgat. tūc ſtatī amor dei tanqͣꝫ calor de igne: radius de ſole exit ad animā. ex cuius ꝯtactu incipit ip̄a caleſcere. ⁊ viceuerſa deum diligenter ⁊ feruenter diligere. Gre. Amor dei amorē aīe parit et ꝓijcit. ſicut ſol radiū ꝓijcit ⁊ reuertit̉. ſic deus calorē amoris ꝓijcit in animā. et de aīa in deum redit. Et hec deuotio dicit̉ lumen ꝓpter tria que in lumine habent̉.ſ. ardorē: ſplendorē ⁊ decorē. De qͥbus ſupra in ẜmone primo de purificatione. notabili vltimo Circa qd̓ ſciēdū vlterius. tria ſunt prīcipaliter q̄ lumē cuſtodiunt ne extinguat̉. hec ſil̓itudinarie faciunt ut lumē deuotōis in cordibꝰ noſtris nō extinguit̉. Primū ē qn̄ a vēto cuſtodit̉ ſiue abſcondit̉.ſ. elatōis. Propter qd̓ ip̄e ſaluator dicit Math. vi. Attēdite ne iuſti ciam vr̄am faciatis corā homībꝰ ut videa mini ab eis. Neſciat ſiniſtra tua qͥd faciet dextra. Greg. Hic dep̄dari deſiderat qui theſaurū publice in via portat. Scd̓o ſi n̄ debet extingui dꝫ candelis ardentibꝰ aſſociari.i. congregatōi bone et ſancte ut aliorū adiutorio foueat̉. Eccl̓iaſtes. iiij. Melius eſt duos ſimul eſſe qͣꝫ vnū. Habēt eī emolimētū ſocietatis ſue. ſi vnꝰ ceciderit ab alio ſubleuet̉. ꝓuer. xxviij. Frater qͥ ad iuuat̉ a fratre quaſi ciuitas firma. Sicut enim in ciuitate vnus murus aliū corroborat. ſic in ꝯgregatōe bonoꝝ Idcirco Iſi dorus dicit. Donā ſocietatē quere. ſi eris ſocius ꝯuerſatōis. eris et ſocius virtutis. Tercio qn̄ ſemꝑ ligmen cere admīſtratur pabulū. Spūaliter. ⁊ ſic pabulū oꝑatōis bone. ꝓuer. xxvij. Cū defecerint ligna extinguetur ignis. Et ſic vbi defuerint opera bona extinguitur ignis charitatis. et perit omne qḋ agit̉. Idcirco Leui. vi. Ignis in altari meo ſemꝑ ardebit quē nutriat ſacer dos ꝑ ſingulos dies ſubijciēs ligna. Et no ta ſicut tria ſunt que cuſtodiūt lumen ne ex tinguat̉. ſic tria ſunt que impediūt ne extī ctū reaccendat̉. ſcꝫ. remotio: humectatio ⁊ groſſi corꝑis interpoſitio. qͣꝫuis p̄dicatores habent ignitū eloqniū. tn̄ aliqͦs accēde re nō poſſunt. Prīo quia familiaritate vel vicinitate auditores eis non aſſociant̉. ꝓuerbioꝝ. xiij. Qui cū ſapiētibꝰ gradit̉ exit ſapiens ⁊ amicus ſtultoꝝ ſimilis illis efficit̉. Sic dicit̉ Deutro. xxxiij. Qui appro pinquant pedibꝰ eius accipiūt de doctrina eius. Predicatores ſunt pedes dei: qui ꝑ vniuerſum mundū deū portāt. illis oportꝫ appropinqͣre ſi volumus illuminari. pſal. Declaratio ſermonū tuoꝝ illuminat ⁊ in tellectū dat ꝑuulis. Scd̓o aliqui deliciaꝝ ſeculariū amore humectant̉.i. Corint. ij. Animalis hō non ꝑcipit ea que dei ſunt. Ro. viij. Qui ẜm carnē ſunt q̄ carnis ſūt ſapiunt. qui ꝟo ẜm ſpiritū ſunt que ſpiritus ſunt ſentiunt. Et ideo ſubdit apl̓s ibidem. Qui in carne ſunt.i. qui carnaliter ⁊ delicioſe viuūt deo placere neq̄unt. Et ite rū. Si ẜm carnem vixeritis moriemini. Terciū quod impedit ne lumē extinctum reaccendat̉. eſt groſſi corꝑis interpoſitio. i. terrenoꝝ amor ⁊ ſollicitudo. Mat. xiij.

De ſancta Dorothea. Sollicitudo ſeculi huius et amor diuiti arum ſuffocant dei ꝟbum. quod eſt ⁊ habet ſe tanqͣꝫ lumen aīe. De quo pͣs. cxviij. Lucerna pedibꝰ meis verbū tuū ⁊ lumen ſemitis meis. Uolēs igit̉ hic fulgere in gͣtia debet ſe cuſtodire ne lumē gratie in ip̄o extinguat̉. Et ſi extinctum fuerit dꝫ a ſe ī mouere impedimēta ut de nouo accendet̉ Et qui hic in p̄ſenti ſeculo fulgebit ꝑ gr̄am ⁊ deuotiōem. in futuro fulgebit in gloria ꝑ eternā ꝯſolatōnem et glorificationē. Lumen autē gratie et glorie habet ꝟgo impe trare glorioſa. quere de hoc exemplū. Recurramus igit̉ ad merita ip̄ius mr̄is gratie et miſericordie. De ſancta Dorothea. Sermo LIX I gilate et videte. qꝛ neſcitis diē neqꝫ horā. ma thei. xxv. In ſumma euāgeli tria innuunt̉. Primo bonorū ⁊ maloꝝ fi nalis diſcretio ibi. ſimile eſt regnū celorū Scd̓o ſinguloꝝ vniuerſalis reſurrectio. ibi. tūc ſurrexerūt oēs virgines ille. Tercio maloꝝ eternalis excluſio ibi. Amē di co vobis. neſcio vos. Dixi primo innuit̉ bonoꝝ ⁊ maloꝝ diſcretio. Interim ꝙ ſumus in hoc ſeculo nō poſſumus ꝟaciter ⁊ certitudinaliter diſcerni quales ſumus. in fine autē cuiuſſibet apparebit. Et hoc de clarat̉ ꝑ ꝟba et exempla pn̄tis euāgelij v̓bi dicit̉. Simile eſt regnū celoꝝ. Greg.i. militans eccleſia. x. virginibꝰ.i. vniuerſitati fideliū. qui ꝓpter integritatē fidei vir gines vocant̉. Et ſic viri ⁊ mulieres ꝟgines dicunt̉. ij. Corin. xi. Deſpondi vos v ni viro.ſ. ꝑ fidem. ꝟginem caſtā exhibere xp̄o. Augꝰ. Per virginē caſtā intelligit̉ ꝯtinentia a vicijs et voluptatibꝰ. ad quam ſ. continentiā omnes fideles obligantur. qͥ omnes ſignificant̉ ꝑ. x. ꝓpter.x. manda toꝝ dei impletionem. Math. xix. Si vis ad vitam ingredi ſerua mādata. Et ſic di cit Criẜ. ſuꝑ math. Ideo ponit vniuerſita tem fideliū in ꝑſona virginū: ut oſtendat licet virginitas magnū quid ſit. tamē ſi o peribus bonis nō eſt fulcita: cū adulteris foris eijcit̉. ideo neceſſe eſt ut habeat bona oꝑa. Gre. Non ſufficit mala nō agere niſi qͥs ſtudeat bonis oꝑbꝰ abundare. Iō ſub dit. accipientes lāpades ſuas.i. bona oꝑa: ẜm Aug. Sicut lāpades vitree ſunt trāſ lucide. ⁊ ſic oꝑa noſtra etiā corā alijs luce re debent. Mat. v. Sic luceat lux vr̄a cotam homībus ut videant oꝑa vr̄a bona ⁊ glorificent patrē veſtrū qui eſt ī cel̓. Criẜ. autē ꝑ lāpades fidem intelligit. Sicut em̄ lāpas illuminat domū. ſic fides animam. ꝓpter qd̓ dicit̉ poſt baptiſmū. accipe ſtolam candidā. lampadē ardentē: ⁊ cuſtodi baptiſmū tuū ut poſſis xp̄o occurrere. ſub dit. Exierunt obuiā ſponſo ⁊ ſponſe. id eſt xp̄o ⁊ eccleſie ſe p̄parauerūt ad obediēdū exire eſt mūdo ⁊ vicijs renūciare. ſequit̉. Quinqꝫ aūt ex eis erāt fatue: ⁊ anqꝫ prudentes. ꝓuer. xxiiij. Qui cogitat mala face re ſtultus eſt. qui aūt cū charitate ex ſpirituali ſapore ⁊ prudenti ordine ſe in deū ferūt prudentes ſunt. Ad hoc hortatur nos hiero. dicens. Omnes ſenſus nr̄os ī deuꝫ referamus.ſ. viſum auditū: guſtum tactū Aliter dicit Gre. Qui recte credūt et iuſte viuunt prudētes ſunt. Qui autē ꝓfitē tur fidem. et non agunt oꝑa ad ſalutē fatui dicunt̉. De quibus ſubdit. qͥnqꝫ fatue acceptis lampadibꝰ.i. fidem nō ſumpſer̄t oleum ſecū.i. charitatis oꝑa. Quid ꝓdeſt lampas ſine oleo. et ſic fides ſine operibus Gregoriꝰ. Quid ꝓdeſt ſi redemptori noſtronde iungimur. moribꝰ autē diſiūgim̄. Iaco. ij. Fides ſine oꝑibus mortua ē. id ē n̄ fructuoſa. hiero. Quid ꝓdeſt ſi deū fide inuocas: quē oꝑibꝰ negas. Iſi dorꝰ. Deatus eſt qui recte credit: et credendo bn̄ vi uit. ⁊ bene viuuendo rectā fidem cuſtodit. Alio modo ẜm Aug. Fatue habent lampa des ſine oleo.i. bona oꝑa ſine recta intenti one. Grego. xxiiij. moraliū. Qui rectā intentōnem in oꝑe non tenet opus ⁊ cultum ꝑdet. Luce. xi. Si oculus tuus.i. intentō tua nequā eſt. totū corpus tuū tenebroſuꝫ

Sermo LIX. erit.i. totum opus. Hiero. Opus ꝯmenſuratur intentionē. quantū intēdis tantuꝫ facis. Unde magiſter in ſecūdo. di. xl. Ac tus ſimpliciter mali ſunt qui ꝑuerſam intentionē habent. ẜm Grego. Lampades ſine oleo.i. opera ſine charitate. Unde ſicut lampas ſine oleo fetet. ſic opus ſine ca ritate.i. Corin. xiij. Si charitatem nō ha buero nihil ſum. Et tales dicuntur fatui. Per oppoſitū autē ſe habēt prudentes. de quibus ſubdit. Prudentes vero acceperunt oleū in vaſis ſuis cum lampadibus. Hilarius ſuꝑ Mat. Uaſa ſunt humana corda. oleum eſt opuſbonū in charitate fa ctum. Sic ergo receperūt in vaſis oleum cum lampadibus. id eſt fidem cū oꝑe. opcum intentione. omnia illa cum charitate. Hugo. Charitas eſt deo ita familiaris ut manſionē habere nolit vbi charitas nō fu exit. Et dicit idem in libro de laude charitatis. Charitas facilius vincit deū qͣꝫ ho minē. Per oppoſitū dicit Hilariꝰ ſuper Iohā. Fruſtra eſt omnis oꝑatio niſi aſſiſtat dei dilectio. Sequit̉. morā autē faciē te ſponſo.i. deo qui pius eſt et nō immediate iudicat et punit Iſa. xxx. Expectat noſ deus ut miſereat̉ noſtri. Dormitauerunt omnes.ſ. in veniali ꝑ negligentiā. Et dor mierunt.ſ. in mortali ꝑ maliciā. Eccleſiaſtes. viij. Quia nō cito ꝯtra malos ꝓfert̉ ſententia. abſqꝫ vllo timore filij hoīm ꝑpe trāt mala. ſubdit. Attamē ex eo ꝙ peccator centies facit malū. ⁊ ꝑ patientiā ſuſtē tatur ego cognoui ꝙ bonū erit timētibuſ deum. et nō ſit bonū impio ut ꝓlongēt̉ di es eius. ſed quaſi vmbra trāſeunt qui non perent̉ faciē dei. quaſi vmbra.i. leuiter: im prouiſe ad mortē ⁊ ad iudiciū rapiuntur ꝑ peſtilentias vel ꝑ alia media improuiſa. qd̓ innuit in textu cū ſubdit. Media nocte.i. nullo ſciente. ẜm Orige. hoc eſt cū homi nes ſunt remiſſi et negligentes. ſicut in me dia nocte eſt ꝓfunditas ſoporis ⁊ magna frigiditas. ⁊ ſic hoīes in malicia obſtinati Iob. xxx. Dū nō ſperet veniet ei ꝯtritio. i. Teſſa. v. Cum dixerint pax ⁊ ſecuritaſ veniet eis repētinus interitus. Apoca. iij. Ueniā ad tequaſi fur in nocte. Clamor fa ctus eſt.ſ. in iudicio.i. ſonus angeloꝝ tubā tium.i. Teſſa. iiij. Canet enim tuba ⁊ mor tui reſurgēt. O quantus clamor. nō exit anima ita alte in celo. nec ita ꝓfunde in in ferno. nec corpus ita abſconditū in ſepulcro quin audiat hunc clamorem. Ille cla mor fuit ſemꝑ in auribꝰ beati Hieronimi. qui dicit. Quotiens diē iudicij cogito toto corꝑe contremiſco. ſiue bibꝰ ſiue ꝯme do ſemꝑ videtur ſonare in auribꝰ meis il la terribilis tuba. ſurgite mortui venite ad iudiciū. Etiā clamor hic capit̉ ꝓ ſentētia finali eterne damnatōis quā ꝯtra reprobofaciet. De quo Mat. xxv. Diſcedite a me maledicti in ignē eternū. O terribilis cla mor. Subdit. Ecce ſponſus veīt exite ob uiam ei. hoc ē. exhibete vos om̄s ſine vlla ꝯtradictōe: ei cū oꝑbꝰ veſtris obuiando. Reuera obuiabūt ei portātes ſingula oꝑa ſua quaſi an̄ faciē ſcripta Et obuiabūt diſferenter. boni cū magna ꝯſolatōe: mali cū in explicabili terrore. hͦ eſt qd̓ ſubdit. Tūc ſurrexerūt omnes ꝟgines ille.ſ. tam boni qͣꝫ mali diuerſimode. ſic̄ hic excitati a ſom nō corꝑali. aliqui a deo. aliqui a diabolo. aliqui ad peccatū. aliqui ad ꝟtutes. aliqui ad oratōem. aliqui ad fornicationē. aliqui ad miſſam. aliqui ad tabernā. ſic etiā ẜm hͦ reſurgent in iudicio. Sequit̉. Et ornauerunt lampades ſuas. Gre.i. apud ſe cogita uerunt oꝑa ſua ꝓ quibus remuneratōem expectabant. Aug.i. parauerūt rōes.ſ. re currendo ad merita operū. et cogitādo de iuſticia. mali ex timore. boni ex amore. ij. Corin. v. Omnes ſtabimus ante tribunal xp̄i. Unuſquiſqꝫ recipiet ꝓpria corꝑis ꝓut geſſit ſiue bonū ſiue malū. Sic dic̄. Qꝛ nauerunt lāpades ſuas: vtinā omnes bn̄ ornarent. Ubi nota tria requirūtur ad ornandū lampadē. Primo claritas vitri i. puritas ꝯſcientie. Dern̄. In illa die melior eſt pura ꝯſcientia qͣꝫ marſupia plena Secundo plenitudo olei.i. miſericordia ⁊ elemoſina. pͣs. Iocūdꝰ homo qͥ miſeret̉

De ſancta Dorothea. Ambro. Sola elemoſina eſt comes defū ctoꝝ. Tercio inflāmatio ignea.i. fidei cū dilectōe. Leui. vi. Ignis in altari meo ſꝑ ardebit. Ephe. iij. In charitate radicati et fundati. ut poſſitis ꝯp̄hendere cū om̄ibus ſanctis que ſit longitudo ⁊cͣ. Sed heu hoc minime fatui ꝓuidere curauerūt. Iō ſub dit. Fatue ſapientibꝰ dixerūt. Date nobiſ de oleo vr̄o. Aug. Fatue cū ſe vacue inue nerunt foris teſtimoniū queſiuerūt. qͣſi dicerent. Iuſticia vr̄a eſt ſufficiens vos glo rificare et nos excuſare. Ferte ergo teſtīo nium de oꝑibus noſtris que nos facere vidiſtis. Aug. Sicut de ꝯſuetudine ſꝑ inqͥ runt aliqui vnde ſoleāt gaudere. ⁊ ſic apd̓ deū. Ideo aliqui in exteriori iudicio vl̓ te ſtimonio gaudere ſolebāt. et ſic apud deuꝫ q̄runt et poſtulāt ut ſupͣ. Quia lāpades no ſtre extinguunt̉. Gre. hoc ſit. cū oꝑa in ap parentia hoīm ſunt cādida. apud deū vero tenebroſa. Luce. vi. Quod hoībus altū ē abominatio eſt apud deū Uel ẜm Aug. ex tinguuntur. dum oꝑa fatuoꝝ aliena laude ſubijciunt̉. et ſic carēt merito. De qͦ Mat. vi. Faciunt oꝑa ſua ut videant̉ ab hoībꝰ. Amen dico vobis receperūt mercedē ſuaꝫ Idcirco dicit Gre. Sepe ſordet in ꝯſpectu iudicis quod fulgebat in ꝯſpectu hoīs Recte dicit̉ de oꝑibus fatuoꝝ. ſicut de vi ſu ſtellarū. ſtelle que de nocte clare lucent adueniēte ſole et die obſcurant̉. Sic qͥdē ibi eſt. Nullus p̄t aliū iuuare: ſed vix ſuffi cit ſibi ſua iuſticia. Ezech. xviij. Iuſticia iuſti erit ſuꝑ eum. et impietas impij ſuper eū erit. Ideo reſpondebūt ut in textu ſeqͥt̉ Reſponderūt prudētes dicētes. Ne forte nō ſufficiet nobis ⁊ vobis. Hieron̄. Non dicunt ex auaricia vel inuidia vel timore cupiditate. ſed ſignificat ꝙ qͥlibet habebit ſatis ꝓ ſe reſpondere. nec meritū alicuius poterit ei qͥ indignus eſt ꝓdeſſe. De qͦ. xiij q. ij. In p̄ſenti ſeculo ſcimus ſiue orōibus ſiue ꝯſilijs inuicē poſſe nos adiuuari. Cuꝫ aūt an̄ tribunal xp̄i venerimꝰ nec Iob nec Daniel nec nōe rogare poſſe ꝓ quoqͣꝫ. ſed oꝑtet vnūquēqꝫ portare onus ſuū. ut affix mat apl̓us ad Gal̓. vi. dicens. Unuſqͥſqꝫ onus ſuū portabit. ita dicūt. Ite potiꝰ ad pendentes et emite vobis. quaſi dicerēt ẜm Ambr. Uidete quō vos adiuuare poſ ſunt qui adulatōis oleū nobis vendere nō ꝯſueuerunt. Grego. Uenditores olei ſūt adulatores. pſal. xl. Oleum pctōris non impinguet caput meū. Hieron̄. Adulator apud phos diffinit̉ blandus inimicꝰ. Si doneus in epl̓ari. Magis timeo adulatorem hoīem qͣꝫ prīcipem infernalē. Uel eti am quaſi dicerēt. Ite ad pauꝑes: vel ad doctores eccleſie. ꝑ quoꝝ orationeꝫ aūt in formationē ſuſcipiatis oleū. Dū autē irēt emere.i. p̄uenienti morte. ecce ſponſus venit.ſ. cū ſublimitate maxima qui hic venit in humanitate. et que ꝑate erant.ſ. in fide ⁊ bonis oꝑibus. recta intentōe ⁊ charitate. intrauerunt cū eo ad nuptias. Seneca. Ueniēte morte nemo hilaris accipit qͥ ſe ad illā nō p̄parauit. Ideo omnis nr̄a vita debet eſſe p̄paratio ad mortē. Ratio Aug. quia nihil aliud niſi recurſus ad mortem. Et clauſa eſt ianua. Grego. O quāte ex uultatōis ſponſus venit. O quante dulcedinis. intrauerūt cum eo ad nuptias. O qͣnte amaritudinis clauſa eſt ianua. ut im pleretur illud Amos. v. Cunctis qui foriſ ſunt dicit̉ vere re. Reuera primo ve ꝙ ia nua miſericordie eis claudet̉ ad indulgen dum. qd̓ hic nō eſt indultū ibi nunqͣꝫ indulgetur. ꝓpter quod dicitur Eſto cōſentiens ꝓpter aduerſariū dum eſt in via tecum. ne forte tradat te tortoribus ⁊ manci pabunt te carcere. ⁊ nō exies inde: donec reddas nouiſſimū qͣdrātē pͣs. lviij. Nō eī miſeretis omnibꝰ qui oꝑantur iniquitatē Secundo ve. quia ianua gratie eis claude tur ad merendū. que ſolum hic habet̉. vt patet. ij. Corin. vi. Ecce nunc tempus acceptabile. ecce nunc dies ſalutis. ibi non. Apocalip. x. Poſt hoc tempus nō exit tē pus.ſ. merendi. Tercio ve. quia claudit̉ eis ianua glorie ad intrandū. que mō aperitur omnibus vere penitentibꝰ. Mat. iij ⁊. iiij. capitulis. Agite pn̄iaꝫ ⁊ appropinq

LX Sermo qͣbit vob̓ tegnū celoꝝ. Prius egit de retri butōe bonorū. nunc vero agit de retributione malorū dicens. Nouiſſime vero vene runt et relique virgines.ſ. tarde. ut diues Luce. vi. dicentes. Domine dn̄e aperi nobis. Criſo. Nihil ꝓdeſt ex neceſſitate repetita confeſſio que nō eſt facta ex volun tate. Eccleſiaſtici. v. Ne tardes conuerti ad dn̄m. nec differas de die in diem. ſubi to enim veniet ira eius: ⁊ in tꝑe vindicte diſperdet te. Et iterū eccī. xvij. Confitebe ris viuus et ſanus. a mortuo quaſi nihil perit cōfeſſio. Sunt multi in finē peniten tiam ꝓtrahentes dicētes illud Aug. Iuuenis ſum: faciā illud quod me delectat ⁊ poſtea penitentiā agaꝫ. ac ſi diceret. Per cutiam me gladio poſtea vadā ad medicū Heu neſcis vnius hore puncto vulnꝰ ac cipitur quod vix longo tꝑe ad ſanitatē re ducitur. hec Augꝰ. Audi ergo quid dicat dn̄s talibus. Amē dico vobis. neſcio voſ ſcꝫ noticia approbatōis fore dignos gl̓ie. O terribile verbū. amara conſolatio. Cō cludit. Uigilate itaqꝫ. hoc dicit. nō illis. ſꝫ alijs negligentibꝰ hodie viuuentes ꝑ modum diligentis auiſatōis. ut ſitis ſolliciti de animarū vr̄arum ſalute. quia neſcitꝭ di em̄ neqꝫ horam.ſ. vocatōis veſtre ꝑ mor tē ad iudicium. Ex hoc euāgelio chariſ ſimi mei finaliter elicit̉ quomodo p̄ſens ec cleſia ꝑmixta eſt boniſ ⁊ malis. qui omneſ ⁊ ſinguli quales fuerūt in fine aūt pꝰ mor tem diſcernent̉. ⁊ vnuſquiſqꝫ ẜm merita vel demerita a deo habebit retributioneꝫ boni conſolatōem eterne glorie. ſꝫ mali ab hac gloria eternaliter ſecludant̉: ꝓpter in aduertentiā et negligētiā eoꝝ. Hortamur et nos ut ſinguli ſimus circūſpecti ⁊ ſolli citi vigilantes in bonis oꝑibꝰ: ut hic poſſimus ꝓmereri gratiā: et in futuro gl̓iaꝫ. Sermo. LX. ad idē. Uinqꝫ fatue acceptis lampadi bus ſuis non ſumpſerunt oleum ſecum. prudentes ꝟo acceperūt oleū in va ſis ſuis cū lāpadibꝰ. Mat. xxv. Introductio. Zizania ẜm Iſid̓. naſcit̉ inter triticū ⁊ qd̓āmō ſil̓is ē herba tritico. ſic ꝙ ab eo vix poterit diſcerni. ⁊ cū creuerit ſeꝑat̉ ⁊ eradicat̉. Spūal̓r ꝑ zizaniā intelligūt̉ ma li qͥ creſcūt inter bonos. qͦꝝ pauci ſūt reſpe ctu maloꝝ. Ecc̄s.i. Stultoꝝ infinitꝰ ē nu merꝰ. Sꝫ qꝛ tales a bonis n̄ bn̄ pn̄t ꝯgnoſci. iō creſcere cū ill̓ ꝑmittunt̉. q̄ madmod̓ dixit xp̄s Mat. xiij. Sinite vtraqꝫ creſcere vſqꝫ ad meſſem. Suꝑ qͦ dic̄ Auguſ. in omē. Multi inqͥt mali ſunt tolerādi qͦrum pctā manifeſta nō ſūt. ne forte exadicando zizaniā eradicet̉ ⁊ triticū. Sꝫ qͣꝫuis nunc mali cū bonis creſcere ꝑmittūt̉ hͦ ē ꝓpter bonoꝝ exerciciū. ut d. Gre. in moral̓. De us vitā maloꝝ tolerat qꝛ eos ad ꝓbatōeꝫ iuſtoꝝ ẜuat. ut d. Gre. ſuꝑ Ezech. qꝛ abefieri nō valet. quē malicia cayn nō exercꝫ Nā cū diabolꝰ aduerſariꝰ nr̄ tēptare nos nitit̉. tūc ip̄is mal̓ qͣſi armis ꝯͣ nos vtitur ⁊ ꝑ ip̄os ī nos ſeuiēs cruciat. ſꝫ neſciens purgat. In extremo ꝟo iudicio tūc dn̄s a reā mūdabit. zizaniā a tritico ſeꝑabit. triti cū ī horreū. zizaniā igni ī extīguibili tradꝫ Tūc ex fructibꝰ ꝯgͦſcent̉ qͥ fatui vel prudē tes fuerint. de qͦ thema ut ſupͣ In ſūma ꝟboꝝ duo breuiſſime tangunt̉. Prīo ma loꝝ fatuitas ⁊ negligētia. ibi. qͥnqꝫ fatue. ſe cūdo bonoꝝ ſagacitas ⁊ diligētia. ibi. pru dētes. De prīo dic̄. qͥnqꝫ ſatue. Ubi ſci endū. triplex ē fatuitas ſic̄ et prudētia. ſcꝫ cordis oris et oꝑis. Prīa fatuitas cordiſ ⁊ illa ꝓbat̉ ex multꝭ. Prīo ī hͦ cū qͥs ꝟbū dei vilipēdit. ꝓuer.i. Sapīam atꝫ doctri nā ſtulti deſpiciūt. ⁊ iteꝝ ꝓuer. xviij. Nō recipit ſtultꝰ ꝟbū prudētie.i. ꝟbū d̓i. Sꝫ implet̉ ī eo illd̓ Eccī. xxi. Tāqͣꝫ domꝰ extermīata ſic fatuo ſapīa. Nā ſatuꝰ n̄ curat lapides p̄cioſos: ſꝫ reſpuit qꝛ vim ignorat Et ſic fatui ſpūales ſe hn̄t ad ꝟbū dei. nō attēdētes illd̓ Eccī.i. Uerbū dei fōs ſapi ētie ī excelẜ. Sꝫ heu n̄ aduertūt illd̓ Eccī xxi. Cor fatui qͣſi vas ꝯfractū. oēꝫ ſapīam nō tenebit. Nā ſicut cribꝝ furfura retinet nō farinā. ⁊ ſic tales īutilia ⁊ vana. qꝛ Sa piētie. xiij. Uani ſūt oēs hoīes in qͥbꝰ nō ē ſcīa dei. Heu nō ſolū vani ſꝫ miſeri. Aude btā vita. Nō ē maior ⁊ miẜabilior egeſtas qͣꝫ egere ſapīa. ꝓuerb̓. x. Qui indocti

De ſancta Dorothea. ſunt in cordis egeſtate moriēt̉. Sic gͦ qͥ eget ſapīa ſtultus eſt. Exͣ prudētia ꝯſiſtit ī ſuſceptōe ꝟbi dei. de qͦ ꝓuer. xv. Cor ſapi entis q̄rit doctrinam. Et iteꝝ ꝓuer. xviij. Cor prudētꝭ ſuſcipit ſcīaꝫ. ⁊ Eccī. xxi. Or namentū aureū viro prudēti doctrina. Et hͦ nccͣium ē ad ſalutē. De qͦ Gre. ſuꝑ Ezech. Oēs qͥ viā vite ſcire volūt ꝟba ꝟi tatꝭ diligēter audire dn̄t. Scd̓o ꝓbat̉ ſtul ticia cordis ī hͦ. ſi qͥs correctōeꝫ n̄ ſuſcipit Un̄ ꝓuer. xv. Stultꝰ irridet diſciplinaꝫ. nō ſolū irridet ſꝫ et corrigentē odit. ꝓuer. ix. Corripe ſtultū ⁊ odit te. ꝓuer. xv. Nō amat peſtilēs eū qͥ ſe corripit. Iō ꝓuerbi. xij. Qui odit diſciplinā inſipiēſ eſt. O qͦt ſunt tales. de qͥbꝰ Eccī. xxij. Qui docꝫ fatuū qͣſi qͥ ꝯglutinat teſtā. Prudēs ꝟo cor rectōem benigne ſuſcipit. ꝓuer. ix. Argue prudentē ⁊ amabit te. Eccī. x. Uir prudēſ ⁊ diſciplinatꝰ n̄ murmurabit correctꝰ. Ec tales correctōes ꝓſūt circa prudētē. ut d̓t ꝓuer. xvij. Plꝰ ꝓficit vna correctio apd̓ prudētē qͣꝫ cētū plage apd̓ ſtultū. iō d. Criſo. Nō ē ꝯtēnēda correctio qꝛ ē via hoīs ad deū. ꝓpter qd̓ d̓r ꝓuer. xv. qͥ deſpic̄ diſciplinā deſpic̄ aīaꝫ ſuā. Sap̄. iij. Sapīam aūt ⁊ diſciplinā qͥ abicit īfelix ē. ⁊ vacua ē ſpes illoꝝ. Tl̓ibꝰ eueīet q̄rela cū illa ei nō ꝓderit nec ꝓdeſſe pot̓it. d̓ qͦ ꝓuer. v. Cur deteſtatꝰ ſū diſciplinā ⁊ īcrepatōibꝰ n̄ acqͥ euit cor meū. tūc ut d. gre. Ocl̓os pena aꝑiet qͦs hͦ cl̓a clauſit Tercia ſtulticia cor dis ꝯſiſtit ī hͦ cū qͥs alienā ꝯſcīaꝫ plꝰ qͣꝫ ſuā inqͥrit. d̓ qͦ Eccī. xxi. Des fatui facil̓ in domū ꝓxī intrat Gre. ī. iij. mor. Tāto ītēſiꝰ qͥs ſtultꝰ ē. de qͣꝫto ſua ꝓfundiꝰ igrat. O qͦt ſūt tl̓es alioꝝ vitā reſpiciētes. ꝯͣ qͦs d. apl̓s Ro. xiiij. Tu qͥſes qͥ iudicas alienū ẜuū. ſi ſtat dn̄o ſuo ſtat. ſi cadit dn̄o ſuo cadit. ro ma. ij. In qͦ alteꝝ iudicas teip̄ꝫ ꝯdēnas. Merito tl̓es ſtulti dicēdi ſūt. de qͦ Tulliꝰ de ſtulticia. Stultoꝝ ē ꝓpriū aliena vicia cernere: ſuoꝝ obliuiſci. Et ꝙ plꝰ ē ſpēale ſi gnū ē malicie ut d. gre. in mora. Reprobi ſunt qͥ vnū bonū īcaute reſpiciūt. ⁊ ml̓ta gͣuia mala ī qͥbꝰ ſunt nō ꝯſpiciūt. Ec qͥ alios inſpiciūt ſeip̄os nūqͣꝫ agſcūt. Eꝯͣ faciūt ſa piētes Sene. Sūma ph̓ia ē ſuiip̄iꝰ noticia. Det̉. ſt̄ pͣs. Dixit inſipiēs dic̄. Sapi ētia cordis ē plenitudo pctōꝝ. ſi pctā tua re ſpicꝭ ⁊ ea cordialit̓ defleas. Hugo. Multe ſcīe hoīm: nulla melior qͣꝫ vbi ho ꝯgͦſcit ſe ip̄m. Talē ꝯg̓tōeꝫ laudat Dec̄. ī medita. ſuis d. Multo melior ⁊ laudilior ⁊ nobili or es ſi te ꝯgͦſcꝭ qͣꝫ ſi te neglecto ꝯgͦſceres curſū planetaꝝ. Scd̓a fatuitas ē oris. et hec ſil̓r ī tribꝰ ꝓbat̉ prīcipal̓r. Prīo cū qͥſ ſe de bonis iactat. Eccī. xx. Laſciuꝰ ⁊ īprudēs n̄ ẜuabūt tꝑus. Fatuū ē merces ſuas multū ꝑegnātibꝰ mōſtrare. Eccī. vij. Nō te iuſtifices apd̓ deū. Iob. xv. Celi n̄ ſunt mūdi ī ꝯſpcū eiꝰ. qͣnto magꝭ inutil̓ hō qͥ bi bit qͣſi aquā iniqͥtatem. ſtultū ē igit̉ ſeip̄ꝫ ia ctitare. quia Eccl̓s. ix. Neſcit hō an odio vl̓ amore dei dignꝰ ſit. ſꝫ oīa in futuꝝ reẜ uant̉ incerta.i. Cori. x. Qui ſe exiſtīat ſtare videat ne cadat. Exͣ prudētia oris cū qͥſde ſe hūilitet loqͥt̉. ꝓuer. xviij. Sapiēs ī oībꝰ metuit. ſicut Iob. ix. Uerebat oīa oꝑa mea ſciēs ꝙ nō ꝑces delinq̄nti. ſic apl̓us i. Cor. iiij. Nihil mihi ꝯſciꝰ ſū. ſꝫ in hͦ n̄ iu ſtificatꝰ ſū. Sic docuit ip̄e ſaluator diſcipulos ſuos d. Lu. xvij. Cū feceritꝭ oīa q̄ p̄ cepta ſūt vo. dicite inuti. ſer. ſu. Scd̓o ī hͦ ꝙ defectꝰ ſuos facil̓r demōſtrāt. ꝓuer. xij. Fatuꝰ ſtatī indicat irā ſuā. Ecc̄i. xxi. Ino re fatuoꝝ cor eoꝝ. ꝓuer. xxix. Totū ſpm̄ ſu um ꝓfert ſtultꝰ. ſapiēs aūt differt ⁊ r̓ẜuat ī poſteꝝ. Sic gͦ exͣ ſapiēs n̄ facil̓r ꝟba exprimit. Eccī. xxi. In corde ſapiētiū os eoꝝ Et paulo an̄.ſ. Eccī. xx. Nō ſapiēs tacebit vſqꝫ ad tꝑs. idcirco d̓r Eccī. v. Nonor et gl̓ia in ẜmōe ſenſati. līgua īprudētꝭ ſubuer ſio ē illiꝰ. Tercō ꝯſiderat̉ ī hͦ qꝛ alios d̓tra ctorie īfamāt. Eccī. xix. ſagitta īfixa ī femo recaīſ. ſic ꝟbū ī ore ſtl̓i. Itē bn̄t ſe ad modū ſuis. nā ſic̄ ſuſcitiꝰ currit ad lutū qͣꝫ ad auꝝ. ⁊ ſic mali potiꝰ r̄ſpiciūt puū qͣꝫ bonū. Eccī. xxi. Labia īprudētꝭ ſtulta narrabūt Reuera ſil̓ta. qꝛ de talibꝰ detractoribꝰ d̓r Ro.i. Detractores deo odibiles. Alex. ppͣ. ⁊ bt̄. vi. q. i. ſūma. Sūma iniqͥtas ē de trahere. ip̄i em̄ detractores deteriores ſūt qͣꝫ fures. ut pꝫ ibidē. ſic gͦ exͣ qui prudens

LX. Sermo eſt ore alios nō diffamat. Eccl̓iaſtici. xviij Homo ſapiens attendit ab inextia. Eccl̓i. xx. Sapiens in ꝟbis ſeip̄m amabilē facit. Nec tantū ab his verbis: ſed a qͥbuſcūqꝫ alijs nociuis ſe prudens cuſtodit. qꝛ ut di cit pͣs. cxxxix. Uir linguoſus nō diriget̉ in terra. Et eccī. xx. Qui multis vtit̉ verbis ledit aīam ſuam. Et econtra ꝓuer. xiij. ⁊. xxi. Qui cuſtoditos ſuū et linguā ſuam cuſtodit ab anguſtijs aīam ſuam. qꝛ ut di cit ſaluator Mat. xij. De omni ꝟbo ocioſo qd̓ locuti fuerint hoīes reddēt rōem in die iudicij. Tercia fatuitas eſt in oꝑibꝰ ⁊ ꝓbatur in tribꝰ. Prīo qꝛ tales ſpūalibꝰ bonis ſe nō ornant. Et ſic dicit̉ de fatuiſ ꝟ ginibꝰ. Non ſumpſerunt oleū ſecū.ſ. charitatis. ꝓuer. xxi. Theſaurus deſiderabil̓ oleum in habitaculo iuſti. oleū.ſ. charitatis. quia dicit apl̓us.i. Corin. xiij. Si habuero omnē fidem ita ut mōtes trāſferam charitatē autē nō habuero nihil ſum. Et ſi diſtribuero omnē ſubſtantiā in cibos pau perū. ec̄ ſi tradidero corpꝰ meū igni ut ard̓ am charitatē autē n̄ habuero nihil ſū ⁊ ni hil mihi ꝓdeſt. Aug. Charitas ad omnia valet: ſine qua nihil valent oīa. Grego. Quidqͥd p̄cipit̉ inſolidat̉ charitate. Non habet viriditatis ramos boni oꝑis ſi nō ꝑ manet in radice charitatis. Augꝰ. Sola charitas eſt que diſtinguit inter filios regni et filios ꝑditōis. Scd̓o ꝓbat̉ fatuitaſ oꝑis in hoc cū recta intentōe carēt. Aug. de verbis dn̄i. Qui nō ꝓpterea gaudet qꝛ intrinſecus deo placet oleū ſecū non habꝫ Gre. Qui rectam intentōem in oꝑe non tenet totū opus amittit. Magiſter in ſcd̓o di. xl. Actus ſimpliciter mali ſunt qͥ ꝑuerſam intentionē habent. Deus potius ē inſpector cordis qͣꝫ oꝑis. Et opus qd̓libꝫ ita remunerat ẜm ꝙ ex corde ꝓcedit. Debet ergo omnis intentio noſtra in oībꝰ opibus noſtris eſſe honor ⁊ gl̓ia dei.i. Cori. x. Siue manducatis ſiue bibitis vel aliqͥd aliud faciatis ad gloriā dei facite. Tercō fatuitas conſiderat̉ ī hoc qꝛ tarde ſe ad de um conuertūt. ⁊ de meritis bonoꝝ operuꝫ ſibi non ꝓuident. ⁊ negligentes ſunt in fa ctis ſuis. hoc tangit̉ in textu: cū dicit. Mo tam faciēte ſponſo.i. deo ꝑ patientē expectationem. dormitauerunt om̄es.ſ. in veni ali. et dormierūt.ſ. in mortali: paruipendentes dei iuſticiā. Neſcientes illud Eccleſiaſtici. v. Mi ſericordia ⁊ ira ab illo cito approximat. ⁊ in peccatores reſpicit ira illius. Et ſubdit. Ne tardas cōuerti ad dominū. et ne differas de die in diē. ſubito ei venit ira eius. ⁊ in tꝑe vindicte diſꝑdꝫ tehoc eſt qn̄ nullum habes ad hoc reſpectū. Eſt igit̉ ſumma fatuitas ꝙ homo ſeip̄ꝫ ne gligit. et tꝑus ſic inutiliter ꝯſumit: ⁊ amit tit quod nunqͣꝫ recuꝑare poterit. Qui aūt vera ꝓuidentia vtit̉ ille ꝓuidet ſibi in tꝑe oportuno de neceſſitate ſua. Sic tales homines accidioſos et negligētes hortatur Salomō ꝓuer. vi. O piger ſurge ⁊ vade ad formicā diſce ſapientiā. que cū nō habꝫ ducē neqꝫ p̄ceptorē nec principē laborat ī eſtate ſibi cibū ⁊ ꝯgregat in meſſe ꝙ habꝫ in hyeme. et ſic qͥlibet homo dꝫ facere tꝑe gratie qd̓ homini valde breue eſt ⁊ incertum. ꝓpter quod merito magis ſollicitꝰ eſ ſe deberet: ⁊ maiori diligentia ſe in bonis exercere. ut docemur Ecc̄s.ix. Qd̓cunqꝫ p̄t manus tua oꝑari inſtāter fac. quia nec opus nec ratio eſt apud inferos qͦ tu ꝓperas. ad Gal̓. vi. Que homo ſeminauerit hec ⁊ metet. Preꝑemus igit̉ nos in tꝑe ne claudet̉ nobis ianua celeſtis regni. ſic̄ fatuis his accidit virginibꝰ. Uideamus ne ſimus ſerui inutiles. ne locū in nob̓ ba bebit illud Math. xxv. Inutilē ſeruū ꝓijcite in tenebras exteriores. Simus igitur lapiētes ⁊ ꝓuidentes bona in tꝑe oportuno De ſancta Dorothea. vel Appollonia Sermo LXI. Omine domine aperi nobis. Mat ꝓpo. Nota regnuꝫ celorum aperitur mul tiplicibꝰ ꝑſonis: eo ꝙ diuiſiōes gr̄aꝝ ſūt i. Corin. xij. Ip̄a eī ſctā eccleſia habꝫ ſe ut regio diſſimilitudinis: ut dicit Auguſti.

De ſan. Dorothea vel Appollonia in quo vnus ſic alter ſic ibat. Dicit enim Oroſius ſuꝑ iſto pͣs. Dn̄e quis habitabit in tabernaculo tuo. Notandū ꝙ ſūt x. genera hominuꝫ in pn̄ti quibus aꝑitur tabernaculum dn̄i in futuro. Nam ſicut fi lij iſrael multas habuerunt habitatōnes donec ingreſſi ſunt in terrā deſiderabilem in terrā ꝓmiſſionis: in ihrl̓m vbi eſt tem plum dei. ſic populus dei in eccleſia ſancta Primi ſunt immaculati ⁊ innocentes pͣs. xiiij. q̄rit dicens. Dn̄e quis habitabit in tabernaculo tuo. Reſpondet in perſona dn̄i. Innocens manibꝰ et mūdo corde. vl̓ qui ingredit̉ ſine macula. pͣs. cxviij. Dea ti immaculati in via. Ambro. Si vis eſſe beatus ſis immaculatus.i. innocēs. nec alteri nec tibi nocēs. pͣs. xxxvi. Nouit dominus dies immaculatorū. glo. Nouit qͣlem claritatē eterne lucis eis largiturꝰ eſt. qui cum xp̄o regnaturi ſūt. pͣs. xxxvi. He reditas eoꝝ in eternū erit. Apocal̓. xiiij. Uirgines ſunt ⁊ ſequunt̉ agnū quocūqꝫ ierit. intelligit eos qui in innocētia baptiſmali et in carnis puritate ꝑmanſerūt. Eti am ꝑ immaculatos poſſunt intelligi veti penitētes. qui loti ſunt aqua lacrimarū et diuine gratie. De quibus Ezech. xxxvi. Effundā ſuꝑ vos aquā mundā ⁊ mundabimi ab omnibꝰ iniquinam̄tꝭ vr̄is. ⁊ ponā ſpiritū meum in medio vr̄i. ⁊ eritis mihi populus: ⁊ ero vobis deus vſqꝫ in ſempi ternū. pͣs. xcix. Introite portas eius in cō feſſione.ſ. ſacramentali.i. Iohā.i. Si cōfiteamur peccata nr̄a fidel̓ ē et iuſtus deus vt remittat et mūdet nos ab omni iniquitate. Math. v. Deati mūdo corde quoniā ip̄i deum videbūt. Secūdi ſunt amici ad quos etiā ꝑuenit hereditas celeſtꝭ gl̓ie quibus etiā porta ſalutis aꝑiri meret̉. Et hi ſunt obedientes deo ⁊ eccleſie. Ioh. xv Uos amici mei eſtis ſi feceritis quē ego p̄cipio vobis. hoc eſt. ſeruaueritis mandata mea De quibꝰ Math. iij. Marci. Si vis ad vitam ingredi ſerua mādata.ſ. dei ⁊ eccleſie. Ip̄a enim mandata eccleſie ſub decalogo etiā intelligunt̉. Nam ip̄e ſalua tor vbi ſupra ſic inquit. Qui nō audierit eccleſiā ſit tibi ſicut ethnicus et publicanꝰ Sicut nulli infideli ſic et nulli publicano hoc eſt publico peccatori inquātum tali ia nua regni celeſtis aperitur. ſic nec tali infi deli et inobedienti. ſcilicꝫ eccleſie mandatiſ Innocentius papa ⁊ habet̉ in cano. di. xi quis neſciat. vbi dicit. Quis neſciat ꝙ ab omnibus debet obſeruari qd̓ romana ſeruat eccleſia. Et iterū Calixtꝰ papa ibidem. c. non decet. Non decet a capite mē bra diſcedere. Sed iuxta ſcripture teſti monia mēbra caput ſequunt̉. Nulli vero dubiū eſt ꝙ mater eccleſia apl̓ica mater ē omniū eccleſiarū. a cuius nos regulis nul latenus debemus vel cōuenit deuiare: ⁊ ſi cut filius dei venit facere voluntateꝫ pr̄is ſic nos implere debemꝰ voluntatē matris noſtre que eſt eccleſia. Sic etiā dicit Ste phanus papa qͥntus. et habet̉ di. ix. enim uero. vbi dicit. Ꝙ in ſpeculū et exēplat ſancta romana eccleſia cui nobis xp̄s p̄eſſe voluit poſita eſt omnibꝰ: qͥdquid ſtatuit q̇dquid ordinauit ꝑpetue irrefragabiliter obſeruandū eſt. Et dicit Dern̄. in medita tōibꝰ. Quanto qͥs plus ꝓpter deū obedie rit. tanto ampliorē mercedē obtinebit. Tercio celeſtis regni ianua aꝑit̉ iuſtis qͥ declinant a malo et faciunt bonū. Et hoc eſt quod tangit dauid in pͣs. xiiij. Domīe quis habitabit in tabernaculo tuo. dicit. qͥ oꝑatur iuſticiā. Augꝰ de vita chriſtiana Ad veram iuſticiā nō ſufficit ceſſare a ma lo. ſed etiā facere bona oportet. Athanaſius Qui bona egerunt ibunt in vitam eternā Unde Eccleſiaſtici. xxx. Salus anime in ſanctitate iuſticie. pſal. xxxiij. Oculi dn̄i ſuꝑ iuſtos: et aures eius in p̄ces eorum. Sap̄. iij. Iuſtoꝝ aīe in manu dei ſunt. Et Sap̄. iiij. Iuſtus ſi morte p̄occupatꝰ fue rit in refrigerio erit. Et iteꝝ. Sap̄. v. Iu ſti aūt imꝑpetuū viuuent: ⁊ apud dn̄m eſt merces eoꝝ. pͣs. xxxvi. Iuſti hereditabunt terrā et habitabūt in ſeculū ſeculi ſuꝑ eaꝫ. Quarto aperitur dona portantibꝰ. hoc ē ī miẜicordie oꝑbꝰ ſe exercitātibꝰ. Eccī. xvi.

LXI. Sermo Miſericordia vnicuiqꝫ p̄parat locū ẜm merita operū ſuorū. Uidetis bene ꝙ oſtia magnatoꝝ aꝑiuntur dona portātibꝰ. Sic ergo dicit̉ Exo. xxiij. Non apparebis ī cō ſpectu meo vacuus. Gen̄. xliij. Afferte.i. portate dn̄o terte munera. ꝓuer. xxviij. Dona hominis dilatant viā eius. ⁊ ante principem ſpaciū faciunt. ſicut Iacob dixit de fratre irato. Geneſis. xxxij. Placabo eum muneribus. Sic dn̄s placari pote xit donis que ſibi in ꝑſona pauꝑis tribuū tur. Nam ip̄e dixit Math. xxv. Quidqͥd vni ex minimis meis feciſtis mihi feciſtꝭ. Math. v. Deati miſericordes quoniā ip ſi miſericordiā conſeq̄ntur. Idcirco Tho bie. iiij. dicit̉. Noli auertere faciē tuaꝫ ab vllo pauꝑe. ita enim eueniet ut nec auexta tur facies dominia te. Ex iteruꝫ Thobie xij. Elemoſina a morte liberat. ⁊ ip̄a ē que purgat: et facit inuenire vitam eternam. Sic econtra fatuis virginibꝰ oleū miſeri cordie non habentibꝰ dictū eſt Mat. xxv. Amen dico vobis. neſcio vos. Quinto aperitur ianua celeſtis regni veritatē loq̄n tibus. ſicut dicit dauid in p̄nominato pͣs. xiiij. Qui loquitur veritatem cum ꝓximo ſuo ⁊c̄. ſcꝫ hic habitabit in tabernaculo do mini. Et dicit hic qui loquit̉. Ambroſius Ueritas a quocunqꝫ dicit̉ ſemꝑ a ſpiritu ſancto eſt. id ē a deo. Iohan. xiiij. Ego ſū via veritas et vita. Unde de ip̄o dyabolo dicit ſaluator Iohan. viij. Mendax eſt et pater eius.ſ. mendacij. Et ſic qui mendacia loquuntur filij dyaboli ſunt. et eius be reditatem obtinebūt. pͣs. v. Perdes om nes qui loquunt̉ mendaciū. Sic econtra veraces ex deo ſunt. ⁊ hereditatē regni ce leſtis obtinebunt. Idcirco Leui. xix. dicitur. Non mentiemini. nec decipiet vnuſqͥſqꝫ ꝓximū ſuuꝫ. Ephe. iiij. Deponentes omne mendaciū: loquimini veritatē vnuſ quiſqꝫ cum ꝓximo ſuo. Iacobi. v. Sit ẜmo veſter eſt eſt. nō non. pͣs. xi. Diſperdet dominus vniuerſa labia doloſa ⁊ linguaꝫ maliloquā Idcirco Eccl̓iaſti. xxviij. Uer bis tuis facito ſtateram.i. Detri. iiij. Si quis loquitur quaſi ſermones dei loquit̉. ꝓuer. xviij. Mors et vita in manu līgue. Math. xij. Ex verbis tuis damnaberis ex perbis iuſtificaberis. Sexto pacificis. ⁊ tangitur ibi cū dicit. nec fecit ꝓximo ſuo malū.i. qui ſine dolo cum ꝓximis ambu lat. et opprobriū nō accepit aduerſus ꝓximos ſuos. Idcirco apl̓us. Roma. xij. qͣꝫtum in vobis eſt cū omnibꝰ homībus pacem habentes. Math. v. Deati pacifici. quoniā filij dei vocabunt̉. Romano. viij. Si filij et heredes. filij quidem dei. heredes autē chriſti. ij. Corint. xiij. Habete pa cem ⁊ deus pacis et dilectōis exit vobiſcū in gloria et gratia. Septimi ſunt ꝟaciter ſe humiliantes: ⁊ de ſeip̄is in nullo p̄ſumentes. Augꝰ. Si vis intrare ad eternitatē. tene humilitatē. ꝓuerbio. xxix. Himilē ſpiritu ſuſcipiet gloria. pͣs.xvij. Tu populū humilē ſaluū facies. Et dico notā ter qui ſe veraciter humiliat. dicit̉ em̄ eccī xix. Eſt qui ſe nequiter humiliat. ⁊ interiora eius plena ſunt dolo. Qui autē veraci ter ſe humiliat: hic ianuam celeſtis regni meretur ingredi. Math. x. et Luce. xviij. Sinite paruulos venire ad me: ⁊ nolite e os prohibere. taliū enim eſt regnū celorū Octaui ſunt ſapientes. Prouer. xiiij. Acceptus eſt regi miniſter intelligēs. Eccleſiaſtici. iiij. Qui diligūt ſapientiā diligit illos deus. ꝓpter quod dicit̉ ꝓuer. iij. Gloriā ſapientes poſſidebūt. Et Sapīe vi. Concupiſcentia ſapiētie ducit ad reginum ꝑpetuum. diligite ſapientiā ⁊ imꝑtuū regnetis Noni ſunt fideles fidelem fidem immaculatā ſeruantes. Apocal̓. ij. Eſto fidelis vſqꝫ ad mortem: et dabo tibi coronam vite. pſal. c. Oculi mei ad fide les terre. id eſt eccleſie. Et dico qui fidem fideliter ſeruāt. Dicit enim Lucius papa ⁊ habetur in canone. xxiiij. q. i. Arecta fi de et prophetico et apoſtolico tramite ꝓpter nullam tribulatōem licet recedere. cꝰ tōem aſſignat Gre. iij. moraliū. ⁊ habetur ibidē in cano. c. qꝛ. vbi dicit inter cetera. Quia niſi quis fidei ſoliditatē tenuerit.

De vna virgine. diuinā p̄ſentiā nō ꝯgnoſcit. Unde athanaſius. Hec eſt fides catholica quā niſi qͥſqꝫ fideliter firmiterqꝫ crediderit ſaluꝰ eſſe nō poterit. Decimo aꝑitur regnū celeſte militibus fortiter pugnātibꝰ. figuratur in beato ſtephano. Actu. vij. qͥ vidit celos aꝑtos. ꝓpter quod dicit ip̄e ſaluator Ma thei. v. Deati qͥ ꝑſecutionē patiunt̉ ꝓpter iuſticiam. ip̄oꝝ eſt regnū celorū. Act. xiiij. Der multas tribulatōes oꝑtet nos intrate regnum dei. ꝓpter quod dicit apl̓us. ij. ad Thimo. ij. Nemo coronabit̉ niſi qui legitime certauerit. Sic aꝑta eſt ianua ce li dorothee vel Apolonie: ⁊ ſic de alijs. De vna virgine Sermo LII. Quam pulcra et caſta es generatio cū chari ritate. Sap̄. iiij. In ſūma verboꝝ tria innuunt̉ que inuenire adoptat ſponſus in ſpōſa Primo pulcritudiniſ renuſtatem. Secūdo pudicicie ꝓbitatem Tercio cordis charitatē. Primū tangit̉ ibi. cum dicit̉. O qͣꝫ pulcra. ſecundū ibi. caſta generatio. terciū ibi. cum charitate. Dixi primo ſpōſus adoptat in ſpōſa pul critudinis venuſtatē. Nam ẜm Augu. d̓ doctrina xp̄iana. Species corꝑis ē ſimulachrū mentis et figura ꝓbitatiſ. Nam ut ꝯmuniter dicit̉. diſtortū vultū ſeqͥtur diſtortio morū. ideo pulcritudo querit̉ in ſpō ſa et decor. ſic deus qui eſt ſponſus q̄rit pul critudinē mentis et non corꝑis. De quo Augꝰ. in li. de virginibus. Nō q̄rit deus pulcrā carnem ſed pulcrā mentē. Idcirco ſicut pulcritudo corꝑis cōſiderat̉ in qͣttu or. ſic pulcritudo mentis. Prīo in pulcra facie.i. mente ſiue ꝯſcientia. Canti. ij. Facies tua decora.i. mens virtutibꝰ redimita.i. ornata. Seneca. Nil ꝟtute p̄ſtantiꝰ. nil pulcrius Et merito: qꝛ hāc pulcritudi nē ſolus deus tribuit. Unde aug. Uirtus eſt tam nobilis effectus ut nullꝰ oꝑet̉ eam in nobis niſi ſolus deus. Poſſumꝰ tn̄ aliquid coefficere ut deus nobis hanc pulcri tudinē p̄ſtet.ſ. vicijs abrenūciādo. defectꝰ noſtros cognoſcēdo. ꝓ virtutibꝰ deū ſuꝑ plicando. Nam ẜm apl̓m.i. Corī. iij. Dei enim coadiutores ſumuſ. Detamꝰ igitur eam a deo. iuxta illud dictu Detū. Sine dei auxilio quis incaſſum laborat in acquiſitōne virtutū. qꝛ ẜm Richar. anima ꝟtutibus plena eſt dei ſponſa: trinitatis cathe da. Secūdo pulcritudo ꝯſiderat̉ in oculis.i. in ꝯtemplatōe eternoꝝ. Cantic̄. iiij. O qͣꝫ pulcra es amica mea oculi tui ſicut columbarū. Oculi em̄ colūbaruꝫ ſtant ad tria.ſ. ad cauendū ꝑicula. ad colligendum grana. ⁊ ad ſua cubicula. Primo ad cauē dum ꝑicula. ſedent em̄ colūbe iuxta aquaſ ⁊ fluenta ⁊ vident in aquis ne rapaces aues in aere volātes eas interimāt ſed declinant ab eis. Et ſic dn̄ica virgo. Canti. v. Oculi eius ſicut colūbe ſuꝑ riuos aqua rum.i. ſacre ſcripture: ut poſſit a temptati onibus demonū declinare. De quo hiero nimus in quadā epl̓a. Sicut ſtellas celi n̄ extinguit nox. ſic mentes fideliū inherēteſ ſacre ſcripture non obſcurat humana iniquitas. Idē ad ruſticū monachuꝫ. Ama ſcientiā ſcripturarū: ⁊ carnis vicia nō amab̓ Scd̓o ocl̓i colūbe ſtāt ad colligēduꝫ grana. Et ſic oculi ſponſe dei ad virtutum exercicia. De quo augꝰ. Dn̄ica virgo debet inſiſtere oꝑi vel diuine lectōi ⁊ medita tōi. Cui ꝯſonat apl̓us.i. Corin. vij. Uirgo cogitet q̄ dn̄i ſunt. ut ſit ſctā ſpū ⁊ corꝑe. Nam ẜm hiero. Uirginitas ſola abſqꝫ ceteris ꝟtuoſis oꝑbꝰ nō eſt multū lau dāda. ex eo ꝙ d̓r Mat. xvi. Reddꝫ vnicū iqꝫ iuxta oꝑa ſua. Tercio oculi colūbe ſtāt ad ſua cubicula. ſic oculi mētis ſponſe dei ad futura p̄mia. ut de talibꝰ dicet̉ illd̓ Iſa. lx. Qui ſunt hi qui ut nubes voāt et quaſi colūbe ad feneſtras ſuas. Per volatū ītel ligit̉ ꝯtēplatio celeſtꝭ p̄mij. qd̓ ꝓmiſit deꝰ terrena relinq̄ntibꝰ: ⁊ carnē ac mundū vi centibꝰ. dicēs Apocal̓. iij. Uincenti dabo māna abſcōditū.i. maximā dl̓cedinē diuīe fruitōiſ. quā oculꝰ n̄ vidit ne aurꝭ au. nec ī cor hoīs aſcēdit. i. Corī. ij. O ſi xp̄i ſponſa

LXII. Sermo oculis mentis ꝓmiſſa p̄mia ꝯtemplaret̉. Non formidaret ſufferre queqꝫ ardua et relinquere corꝑis oblectamēta. eo ꝙ non ſunt ꝯdigne paſſiōes huiꝰ tꝑis ad futurā gloriā. Roma. viij. Gre. Conſideratio p̄ mij minuit vim flagelli. Tercio pulcritu do corꝑis conſiſtit in labijs. Cantic̄. iiij. Sicut vitta coccinea labia tua. Nā ꝑ vit tam circūligat̉ mentū. ⁊ ſignificat̉ refrena tio lingue vt ſit moderata ꝟbiſ. iuxta illd̓ Iaco. i. Si quis putat ſe religioſum non reſcenans linguā ſuā huius vana ē religio Ideo hortat̉ ſponſam xp̄i Ambro. dicēs. Cuſtodi virgo vias tuas ut nō delinquas in lingua tua. qꝛ non ſolū ocioſa ⁊ vana lo qui. ſed etiā multa loqͥ excellēter plurimū eſt crimen virgini. eo ꝙ in multiloquio ra ro deeſt mendaciū. ꝓuer. x. Ideo Iaco. i. dicit̉. Sit omnis hō velox ad audienduꝫ: tardus ad loquendū Ratio prīa. nam qui cuſtodit os ſuū cuſtodit aīam ſuā. ꝓuer. xiij. nam mors et vita in manibꝰ lingue. ꝓuerb̓. xviij. Deniqꝫ et dn̄s in euangelio Math. xij. Ex verbis tuis ſaluaberis exbis tuis damnaberis. Ratio ſcd̓a. cur vir go dn̄ica debet eſſe ad loq̄ndum tarda. qꝛ taciturnitas eſt ſignū ꝑfectōis et pruden tie. Iaco. i. Qui in verbꝰ nō offendit hic ꝑfectus eſt vir. Tercia rō ꝓpter ꝟginitatis pudorē. exemplo marie ꝟginis. De qͣ Ambro. ſuꝑ lucā. Diſce virgo verboꝝ vitare laſciuiā. maria em̄ in ſalutatōe angeli verebat̉. Dico virginū eſſe ꝓpriū trepida re ad omnis viri affatū. in hͦ ꝟa virginal̓ pudicicia dinoſcit̉. De qua ambro. Ubiqꝫ in virgine ſingulaꝝ virtutuꝫ comes dꝫ eſſe pudor. Hiero. ſuꝑ Lucā. Sermo eaꝝ debet eſſe ratus et pudicus. Rōem ſubdit Nam vbi nō eſt pudicicia ibi nō eſt putā da caſtitas. Quarto ꝯſiſtit in geniſ ⁊ ma xillis. Canti. iiij. vbi collaudat pulcritudo ſponſe xp̄i fidelis aīe. dicit̉ qͣſi fragmē malipunici. ita gene tue abſqꝫ eo qd̓ intrinſecus latet. q. d. pulcritudo corꝑis q̄ exterius patet magna eſt. ſed interior maior. In malopunico cū frāgit̉ apparēt duo cō lores.ſ. albus et rubeus. ſic in ꝟgine dn̄ica exterior albus color eſt exemplaritas ⁊ oſtenſio bonoꝝ opeꝝ. De quo Mat. v. Luceat lux vr̄a corā hoībꝰ ut videant oꝑa veſtra bona et gl̓ificent patrē veſtrū qͥ ī celis eſt. Nam dicit grego. ſuꝑ Ezechielē. Qui in occulto bene viuit carbo eſt. quia minime alijs ꝓdeſt. ſed ſolū ſibiip̄i viuit. Sed qui in publico lumē ſctītatis demon ſtrat. quaſi lampas eſt qui in ſe ardet ⁊ aliis lucet. Quod collaudat Gre. x. moraliū dicens. Non arbitror conſiliū melius qͣꝫ ꝙ ꝓximū tuū exēplo doceas. qꝛ dicit idē in omē. Raro vnqͣꝫ pctōres ad pn̄iam re ditent ſi nulla eſſent bonoꝝ exēpla que eoꝝ mentē traherent. Item apparet etiā color rubeus. Et eſt charitas cordis. nihil enim ꝓficerent omnes p̄fate pulcritudīes.ſ. ꝟtutū claritas. mētis ꝯtēplatio: oris tacitur nitas bonoꝝ exemplaritas: ſi n̄ adeſſet iſte rubeus color.i. cordis caritas. De qͦ Hila rius ſuꝑ Iohā. Fruſtra eſt oīs oꝑatio ni ſi aſſit dei dilectio. Teſtat̉ apl̓us.i. Cori. xiij. dicens. Si charitatē nō habuero nibil ſum. Et p̄dixi in ſcd̓o membro ſponſul querit et deſiderat in ſponſa pudicicie probitatē et puritatē. Eo ꝙ dicit Ambro. ī li. de virginitate. Pulcritudinē maiorē quiſ p̄t eſtimare ꝟginitatis decore: que amat̉ a rege: ꝓbat̉ a iudice. Nam ẜm Damaſ. li. iiij. Quis clauſit celos. quis ſuſcitauit mortuos. quis iordanem intercidit. nōne virgo helias. nonne tres pueri virgines igni puriores ſunt effecti. Nonne daniel corporis virginitatē diligens ferarū dentes nequiuerunt infigi. hec ille. Attamen virginitatis integritas ſine charitate non prodeſt De quo Dernardꝰ in epiſtola ad Senonem. Caſtitas ſine charitate lampas eſt ſine oleo. ſubtrahe oleū ⁊ lampas non lucet. tolle charitatē: ⁊ caſtitas deo n̄ placet. hec ille. Ideo ſequitur membꝝ ter ciū ꝙ ſponſus in ſponſa adoptat cordis ca ritatē. dicens cū caritate. Sed d. q̄ eſt noticia ꝟe charitatis. Rn̄det aug. dicens Quanto quis terrena deſpicit ꝓpter deuꝫ

De ſancto Ualentino. tantū diligit. quia charitas nō q̄rit que ſua ſunt: ſed que ibū xp̄i. Sic apl̓us ad phil̓. iij. Omnia arbitratus ſum ut ſtercora: ut xp̄m lucrifacerē. Sic btūs Petrus in ꝑſona omniū apl̓oꝝ dixit Math. xix. Ecce nos reliquimus om̄ia ⁊cͣ. Que ꝟba tractans Gre. dicit. Qui ad culmē ꝑfectiōis tendunt: omnia derelinquūt ut ſolū deum habere pn̄t. Et ſic homo ī ꝟa charitate dꝫ relinq̄re qͣttuor. Primo omnia impedim̄ ta. Scd̓o omnia retrahentia. Tercio oīa mediantia. Quarto omnia ꝑiclitantia. de his omnibꝰ quere in ẜmone de ꝯuerſione ſancti Pauli. ſuꝑ themate. Ecce nos reli quimus omnia De ſancto Ualentino. Sermo LXIII. Uſtus germina bit ſicut liliū: ⁊ florebit in eternū ante dn̄m. pͣs. In ſumma ꝟ boꝝ btūs Ualentinus a duobꝰ ꝯmendat̉. Primo a decore pulcritudīs. ibi. germīa bit ſicut liliū. ſcd̓o a flore eternitatis. ibi. ⁊ florebit in eternū ante dn̄m. De prīo. iuſtꝰ germinabit ſicut liliū. Pro quo ſciendum iuſtus comꝑatur lilio quadruplici de cauſa.ſ. ꝓpter odorē. decorē. colorē et vigorē Primo ꝓpter odorē. ip̄m em̄ liliū hꝫ mul tum bonū odorē. ſicut videt̉ in exꝑientia. Sic iuſticia optimū habet odorē. qꝛ om̄s virtutes in ſe ꝯp̄hendit. De qua Hiero. Nonne in iuſticia omnes ꝟtutes ꝯp̄hendunt̉. Etiam alie virtutes poſſunt ſtare cū vicio. ut prudētia cū malicia. fortitudo cū iracundia. tꝑantia cum impatiētia. ſic̄ dic̄ Ambro. in examero. vbi prudētia. ibi ma licia. vbi fortitudo ibi iracūdia. vbi tꝑan tia ibi impatientia. plerūqꝫ alia vicia. vbi autē iuſticia ibi omniū virtutū cōcordia. Ip̄a enim iuſticia ꝓprias vtilitates negligit: et ꝯmunia emolimēta p̄ponit. Idcirco Tullius dicit. Iuſticia eſt omniū ꝟtutū regina. Ob hͦ ip̄e ſaluator volens fi deles ſuos viam ſalutis docere dixit Ma thei. vi. Niſi iuſticia vr̄a plus abūdauerit qͣꝫ ſcribaꝝ et phariſeoꝝ nō intrabitis in regnū dei. non dicit. niſi caſtitas: niſi hūilitas ⁊cͣ. nec dicit niſi ſctītas. ſꝫ dicit niſi iu ſticia vr̄a. quaſi oēs ꝟtutes alias ſubno mine iuſticie intelligere vellet. ꝓpter hͦ di cit phūs. v. ethico. Iuſticia ē p̄clariſſima virtutū. maxime famoſum facit homineꝫ. ꝓuerbioꝝ. iiij. Iuſtoꝝ ſemita qͣſi lux ſplē dens. Eccī. xvij. Quaſi ſol oꝑa eoꝝ in con ſpectu dei: ⁊ celi eius ſine intermiſſiōe inſpicientes in vijs eoꝝ. Scd̓o comꝑat̉ li lio ꝓpter vigorē. ip̄m em̄ liliū odore ſuo in firma corꝑa fortificat ⁊ infirmitati ſubuenit. ⁊ ſic iuſticia infirmis cōpatit̉. Unde Criẜ. ſuꝑ Math̓. Iuſticia ſine miſeri cordia crudelitas eſt. Dicit etiā Gre. ⁊ habe tur in cano. xlv. diſ. vera iuſticia. vbi d̓r. Uera iuſticia ꝯpaſſionē habꝫ. falſa ꝟo dedignatōem. qͣꝫuis ⁊ iuſti ſoleant recte pec catoribꝰ indignari. Sed aliud eſt qd̓ agit̉ tipo ſuꝑbie. aliud qd̓ gerit̉ zelo iuſticie. indignant̉ enim iuſti ſed nō dedignātes ſūt. Indignant̉ ſic ꝙ foris diſciplinā ⁊ corre ctōem ſiue increpationē exaggerāt. intꝰ ta men charitatē ⁊ dulcedinē ẜuant. p̄ponūt ſibi in animoplerūqꝫ eos quos corrigunt meliores eſtimāt quos iudicant. ⁊ ꝑ diſci plinā corrigāt ſubditos. ꝑ hūilitatē ꝟo ſer uāt ⁊ cuſtodiūt ſeip̄os. Caſſi. ſt̄ pͣs. Iuſti cū alijs iurgiū n̄ hn̄t ſꝫ cū ſeip̄is. Cōtrariū faciūt hi qͥ d̓ falſa iuſticia ſuꝑbiūt. ceteroſ deſpiciūt. nulla miẜicordia ꝯdeſcēdūt. ⁊ qͥ ſepctōres nō eſtimāt: deteriores tn̄ pctōres fiūt. ſꝫ ita fieri nō dꝫ. Un̄ ꝓuer. xviij. Iuſtꝰ primo accuſator ſuiip̄iꝰ ē. ⁊ ſic qͣꝫto magꝭ ſeip̄m ꝯgͦſcit ⁊ rep̄hēdit. tāto plꝰ ī cō ſideratōe defectus ſui alteri ꝯdeſcēdit. Tercio ꝯꝑat̉ iuſtꝰ lilio ꝓpter colorē. liliū triplicē hꝫ colorē.ſ. albū: aureū ⁊ viriduꝫ. ⁊ ſic iuſtꝰ. Drīo hꝫ albū ⁊ colorē aureum vn̄ Dern̄. in epl̓a. Duo faciūt hoīeꝫ iuſtū ſ. innocētia ⁊ beneficētia. Innocētia iuſti ciā inchoat. beneficētia ꝯſūmat. Si innocentia alteri facit qd̓ ſibi velit. alteri nō ne gat qd̓ ſibi optat. Quo ad primū d. Soc̄tes. Nulli īponas qd̓ ip̄e pati nō poteris.

LXIII. Sermo Quo ad ſecundū loquitur Hiero. in epl̓a ad filiū mauricij. Iuſticia nihil aliud ē qͣꝫ non peccare. non peccare eſt legis p̄cepta ſeruare. Modo p̄ceptū naturale eſt. Qd̓ tibi fieri vis alteri fac. Math. vij. et habetur in cano. di. i. humanū genus. Quecūqꝫ vultis ut faciāt vobis hoīes eadem facite illis. hoc cōuenit aureo colori. Tercio habet liliū colorē viridē. ⁊ deſignat̉ ꝑ deſideriū. Unde Math. v. Deati qͥ eſuri unt et ſitiūt iuſticiā. Hiero. ſuꝑ matheū. Non ſufficit velle iuſticiā niſi patiemur iuſticie famē. ꝓpter quod dixit ip̄e ſaluator Luce. xvij. Cū feceritis omnia q̄ p̄cepta ſunt vobis. dicite inutiles ſerui ſumꝰ Reuera. quia dicit Grego. v. moralium. Sepe iuſticia noſtra ad examen diuine iu ſticie deducta īiuſticia eſt. et ſordet in ꝯſpe ctu diſtricti iudicis quod fulget in eſtima tione oꝑantis. Sic dicit Dern̄. in ẜmōe de aduentu dn̄i. Iuſtus nunqͣꝫ arbitrat̉ ſe comp̄hendiſſe totū quod ad ſalutē ſuā ꝑti net. nunqͣꝫ dicit ſatis eſt. ſed ſemꝑ eluxit ⁊ ſitit iuſticiā. ut ſi ſemꝑ viueret ſemꝑ inqͣꝫ tum in ſe eſt iuſtior eſſe deſideraret: atqꝫ de bono in meliꝰ ꝓficere totis viribꝰ ſuis conaret̉. et ſic non ad annū. n̄ ad tꝑs. ſꝫ in ſeculū ſeculi manet iuſticia eius. Et hoc ē quod d̓r Apoca. xxij. Qui iuſtus eſt iuſtificet̉ adhuc. Quarto iuſtus comꝑat̉ lilio ꝓpter lilij decorē. Ip̄m enim liliū īter omnes flores habet pulcritudinē ⁊ ſic iuſticia. Unde aug. li. viij. de ciuitate. Iuſti cia eſt pulcritudo animi: qua hoīes pulcri ſunt in ꝯſpectu dei. plerūqꝫ etiā corꝑe deformes. Reuera pulcri et letabūdi. qꝛ ſem ꝑ habent deū pn̄tē. Ambro. li. de officijs. Nunqͣꝫ iuſtus ſolus eſt quin cū deo ſꝑ ē qͣ ſi mortuus viuit. quaſi triſtis letus ē. qͣſi pauꝑ diues eſt qꝛ non caduca bona ſꝫ eter na deſiderat. Ideo gre. et habet̉. xij. q. ij. cū deuotiſſimā. vbi dicit inter cetera. Sū mū bonū eſt iuſticiā colere. Itē decor lilij ꝯſiſtit in hoc ꝙ vult eſſe ſine ꝯtagione. ſic iuſticia. vnde Oroſiꝰ. Si quis minꝰ vel magis facit qͣꝫ iuſticia patit̉ iniuſticia eſt. Ideo Aug. in li. de gr̄a et lr̄a. Non om̄ibus iuſtis ꝓmiſſa eſt eterne vite retributio ſed illis tantū qui ſunt iuſti ſine omni iniuſticia. Item decor etiā conſiderat̉ in lilio: qꝛ ſtat inter ſpinas et nō ledit̉. ſic iuſtꝰ Prima ſpina eſt timor dei. Eccī.i. Qui ſine timore dei eſt non poterit iuſtificari. Criſo. Facile deuiat a iuſticia qͥ non timet deū ſed hoīes. Idcirco cū dicit̉ de homībꝰ iuſtis in ſacra ſcriptura ſꝑ timor dn̄i adij. cit̉. Iob.i. Iob erat vix iuſtus ac timēs de um. De ſymeōe Luce. ij. Erat vir iuſtus ⁊ timoratus. Ideo dicit Eccleſiaſticꝰ. Iu ſtus in omnibꝰ metuit. ⁊ merito: qꝛ dicit̉ Eccī. xxvij. Si in timore dn̄i te nō tenueris cito ſubuertet̉ domus tua. Ideo prouer. xxviij. Dtūs vix qui ſemꝑ eſt pauidus. Scd̓a ſpina eſt dolor ſiue paſſio. et hoc quo ad tꝑalem: ſpiritualē ⁊ corꝑalem defectū. Hoc apl̓us. Ro. xij. Flete cū flētibus. ſicut dicit̉ de iob qͥ fuit iuſtus. ⁊ ha bet̉ Iob.i. Iuſticiā ſuā in ꝟa ꝯpaſſiōe on̄ dit. Unde Iob. xxx. Flebam ſuꝑ eū qͥ afflictus erat: ⁊ ꝯpatiebat̉ aīa mea pauperi. nec ſufficit iuſto ꝯpaſſio. niſi etiā cū p̄t aſſit iniurie defenſio. Unde Tulliꝰ. Si es iuſtus non ſolū noceas. ſed etiā nocentes ꝓhibeas. vnde habet̉ in cano. xxiij. q. iij. nō inferēdo. vbi dicit̉ inter cetera. Qui n̄ repellit a ſocio iniuriā ſi p̄t: intantū eſt in vicio qͣntum ille qui facit. Subdit Anaſtaſius ⁊ Damaſius papa. c. qͥ p̄t. vbi dic̄ Qui p̄t obuiare et ꝑturbare ꝑuerſos ⁊ nō facit nihil aliud eſt qͣꝫ fauere impietati eo rum. nec caret ſcrupulo ſocietatis occulte qͥ manifeſto facinori deſinit obuiare. Tercia ſpina eſt tribulatio. pͣs. Multe tribula tiones iuſtoꝝ. Gre. in omē. Recognoſco Iob in ſterqͥlinio. iohannē eſurientē ī heremo. petrū in patibulo. iacobū decollatū gladio. cogito qͣliter deus in futuro crucia bit quos reprobabit: qꝛ ita dire affligit qͦſ amat. Greg. et habet̉. vij. q. i. aduerſitas. Aduerſitas bonis ē ꝓbatio virtutꝭ. Det̉. ſuꝑ Cāti. Quō ſtelle in nocte lucent: ī die latent. ſic virtus que in proſperis latet in

De ſancto Petro in cathedra aduerſis patet. ꝓpter hoc dicitur Thobie xij. qꝛ acceptus eras deo neceſſe eſt vt tem ptatio probaret te. Itē alia cauſa quare iuſtis ꝑmittit dn̄s tribulationes Gregoriꝰ xxiij. moral̓. Electis ſuis ad ſe ꝑegrinanti bus dominus iter aſperū facit ne dū quis vite p̄ſentis requie quaſi vie amenitate pa ſcitur magis eū diu pergere qͣꝫ citius per uenire diriget. Ne igitur oblectetur ī via ⁊ obliuiſcatur eoꝝ que ſunt in patria etiaꝫ ꝓpter eoꝝ remunerationem. Unde dicit Hiero. in epiſtola ad Ciprianū. Quanto in hoc ſeculo ꝑſecutionibꝰ inimicorum vel morboꝝ crudelitate fuerimꝰ afflicti: tanto poſt reſurrectionē in futuro maiora p̄mia cōſequamur. ꝓpter qd̓ dicit Gregꝰ. xxvi. moral̓. Sanctoꝝ mentes eternitatꝭ gloriā p̄ſtolātes vires ex aduerſitatibꝰ ſuſcipiūt quia creſcente pugna glorioſiorē inde ambigunt victoriā. ⁊ ex cōſequenti maiorem coronā. Nota ẜm membꝝ ſupra de vigote lilij recipe ꝓ quario ⁊ dic ſic Iuſticia eſt vigoroſa. Primo in vita. pͣs. Nō vidi iu ſtum derelictum: nec ſemen eiꝰ querere pa nem. Prouerb̓. iij. Tabernaculū iuſtorū benedicet̉. pͣs. Oculi domini ſuꝑ iuſtos ⁊ aures eius in p̄ces eoꝝ. ꝓpter qd̓ dicit auguſtinꝰ. Si iuſtꝰ eſſem nō timerē. Secun do in morte dicit̉ Sap̄. iij. Iuſtoꝝ anime in manu dei ſunt.i. protectōe dei. ⁊ nō tanget illos tormentū malicie. Gloſa ruperti holgot ſuꝑ libꝝ ſapiētie.i. in ꝓtectione dei ſunt. ⁊ ideo nō tanget illos tormentū mali cie. Sap̄. iiij. Iuſtus ſi morte p̄occupatuſ fuerit in refrigerio erit. ꝓpter qd̓ ꝓuerbi. xxviij. dicit̉. Iuſtꝰ quaſi leo ꝯfidēs abſqꝫ terrore erit. qꝛ iuſticia eū ab ira dei liberat Idcirco ꝓuerb̓. xi. Nō ꝓderint diuitie ī die vltiōis. iuſticia liberabit a morte. Ter cio poſt mortē: quia perducit ad vitaꝫ per petuam ⁊ ad regnū eternū Sap̄. v. Iuſti imperpetuū viuuent ⁊ apud dominū eſt mer ces eoꝝ. pͣs. Domine quis habitabit in ta bernaculo tuo. Rn̄det inter cetera. Qui oꝑatur iuſticiā. Math̓. v. Deati qͥ eſuriūt ⁊ ſitiūt iuſticiam. quoniā ip̄i ſaturabūtur. vbi. in eterna gloria. pͣs. Tunc ſatiabor cū apparuerit gloria tua. Idcirco Eccl̓i. xxx. Salus anime in ſanctitate iuſticie. Ad ꝓpoſitū ergo iuſtꝰ germinabit ſicut liliū quo ad primū vbi ſupra. ⁊ florebit an̄ dominuꝫ quo ad ſecundū. qd̓ ſub primo breuitatis cauſa comp̄hendo. ſic hodie florebit beatꝰ martyr ſanctꝰ valentinꝰ. De ſancto petro in cathedra. Sermo LXIIII. xaltet eū in ec cleſia plebis: ⁊ in cathedra ſenioꝝ laudant eū. pͣs. cv. In verbis p̄miſſis beatꝰ Petrꝰ cōmendatura duobꝰ. Primo ab exaltatōe glorioſa. ibi. Exaltent eū. Secūdo a cōmendatōne ho noroſa. ibi. ī cathedra ſenioꝝ De primo ex altent eū in eccleſia plebis. Introductio. Cōſuetudo eſt ī curijs principū. quem rex decorat hunc om̄es ſubditi regis honorare ſolent. Un̄ poeta. Hūc quē rex decorat ppl̓s decenter honorat. Figurat̉ Gen̄. xli. Rex pharao exaltauit Ioſeph dicēſ. Tu eris ſuꝑ domū meā ⁊ ad tui imperiū cūctꝰ ppl̓us obediat. ⁊ tradidit ſibi anulū quo ſigillabant̉ littere regie: in ſignū poteſtatis ſibi ꝯceſſe. qd̓ vidētes oēs alij honorabāt ip̄m. Spiritualiter. ſic xp̄s rex regū ⁊ dn̄s dn̄antiū honorauit beatu petꝝ. pͣs. Conſti tuit eū dn̄m domꝰ ſue.i. eccleſie ſancte quā cōmiſit ei ad regendū. ⁊ ſubſtituit eū vica riū ſuū. ideo merito debemꝰ eū honorare. Hoc eſt qd̓ dicit de oībꝰ alijs ſacerdotibꝰ ⁊ beati petri vicarijs. Deatꝰ gregꝰ. ad mau riciū imꝑatorē. ⁊ habet̉. xi. q. i. ſacerdotibꝰ vbi dicit inter cetera. Dignū eſt vt veſtra ſanctitas ⁊ pietas honorare dignet̉ illos qͥ bus ſuo loco deꝰ honorē tribuit ⁊ angelos aūt deos appellat. Et ſignanter beatu De truꝫ quē ꝯſtituit dn̄m ſuꝑ om̄es principes digniſſimū principē. ſicut hodie canit eccleſia. Tu es paſtor ouiū princeps apl̓oꝝ. tibi tradidit deꝰ om̄ia regna mūdi. ideo merito exaltent eū. Alia introductio. dicit bea tus Gregoriꝰ. Dilecti ⁊ electi dei quāto

LXIIII Sermo ampliꝰ a dn̄o diligunt̉: tanto in tritura ꝑſecutōis duriꝰ ꝯterent̉. Sꝫ qꝛ beatꝰ petrꝰ in patria celeſti p̄ ceterꝭ in multis eſt ſublimatus. ideo in hac vita duriores ſuſtinuit cruciatus. Dro cuiꝰ vlteriori introductōe ſciēdū anteqͣꝫ beatꝰ petrꝰ ꝑuenit ad celeſtꝭ patrie exaltatōꝫ tribꝰ vicibꝰ priꝰ ſuꝑ terrā exaltatꝰ legit̉. Primo exaltatꝰ eſt ꝑ electionē. pͣs. lxxxviij. Exaltaui electū de ple be mea. Pre ceterꝭ enī electꝰ eſt a xp̄o ī pa ſtorē ouiū xp̄i. ⁊ ſuꝑ vniuerſā eccleſiā ꝯſtitutꝰ. Ioh̓. xxi. Simō iohānis diligis me plꝰ his Rn̄dit. Dn̄e tu ſcis qꝛ amo te. tūc ſecūdo ⁊ tercio interrogauit ſi diligeret. qͦ facto dixit. Paſce oues meas. Trina vi ce interrogauit ad deſignandū ꝙ beatꝰ petrus cū ſuis ſucceſſoribꝰ ppl̓m ſibi ſubiectū tripliciter paſcere deberet.ſ. ꝟbo. exēplo. ⁊ orōe.i. De. v. Paſcite qui in vobis ē gregē. Ideo Bern̄. dicit. Iuſto ordine oues paſcunt̉ a paſtoribꝰ. qꝛ lana ⁊ lacte paſcun tur ab ouibꝰ. Et dn̄s ait ꝑ ꝓph̓am Ezech̓. xxxiiij. Egoip̄e requirā oues meas de ma nū tua. vbi denotat quēlibet paſtorē. ſꝫ heu ml̓ti ſūt qͥ inſtāt ad p̄ſidendū ouibꝰ nō ad paſcendū eas: ſꝫ ſeipſos. de quibꝰ Ezech̓. xxxiij. Ue paſtoribꝰ qͥ paſcūt ſeipēs. Heb̓ xiiij. Ip̄i ꝑuigilāt rōeꝫ iddituri ꝓ aībꝰ veſtris. ſed dicit̉ Sap̄. vi. Dei iudiciū duxiſ ſimū fiet his qͥ p̄ſunt. Iō Gregꝰ. in omel̓. Grādis honor grande onꝰ O qͣꝫ cū grādi honore exaltauit beatū petꝝ. ſibi ſoli dictū ē Math̓. xvi. Tu es petrꝰ ⁊ ſuꝑ hāc petraꝫ ſcꝫ quē tu ꝯfeſſus es edificabꝰ eccl̓iaꝫ meā Et dabo tibi claues regni celoꝝ. qd̓cunqꝫ ligaueris ſuꝑ terrā ligatū exit ⁊ ī celis. Et qd̓cūqꝫ ſoluerꝭ ſuꝑ terrā exit ⁊ ſolutū ī cel̓ Nunqͥd nō magnꝰ eſt honor cui rex cōmit tit claues regni ſui in receſſu. ⁊ ſic xp̄s volens recedere de mūdo ad patrē nō tradidit claues regni ſui ⁊ ſpūaliū theſauroꝝ be ate virgini Marie matri ſue digniſſime. d̓ qͦ habet̉ de pn̄ia ⁊ remiſſiōe. c. noua. Dicit Innocentiꝰ papa. Licet beatiſſima virgo maria dignior ⁊ excellentior fuit vniuerapl̓is. nō tn̄ ſibi: ſed iſtis dn̄s claues regni cōmiſit in beato petro. Idcirco ſi volumꝰ intrare regnū celoꝝ refugiū habeamus ad beatū petꝝ tanqͣꝫ ad illiꝰ ꝓcuratorē. qꝛ dic̄ Amb̓. in ẜmone qͥ incipit ꝓpiciatio diuini tatꝭ. Puto inqͥt celos aliter aꝑire nō poſſe niſi claues petri apl̓i aꝑiendi ſumpſerimꝰ Et ſubdit idē. Rogemꝰ petꝝ vt nobis tan qͣꝫ bonus paſtor ⁊ ianitor portas regni cele ſtis aꝑiat. Et ſic qͦ ad hͦ beatꝰ petrꝰ p̄t dicere illd̓ pͣs. De xtera domī fecit virtutē: dextera dn̄i exaltauit me. Secūdo beatꝰ petrꝰ eſt exaltatus ꝑ miraculoꝝ oꝑationē. qꝛ legit̉ Act̉. v. Ꝙ infirmi ponebant̉ in pla teis ī lectulis vt ſaltē vmbra illiꝰ obūbraret quēqꝫ illoꝝ ⁊ liberarēt̉ ab īfirmitatibꝰ ſuis. Sic legit̉ Act̉. ix. Quendā infirmū noīe Eneā ſolo verbo ſanauit dicēs. Enea ſanet te dn̄s ih̓s xp̄s ſurge ⁊ ſterne tibi. qͥ ſurrexit ſtatim. ⁊ ibidē ſubdit de qͣdā diſcipula noīe tabita q̄ infirmata moreret̉. Et petrꝰ rogatꝰ a diſcipul̓ orauit ⁊ dixit. ſurge. ⁊ aꝑuit oculos ⁊ viſo petro reſedit. iſta ſigna cū vidiſſent tā fideles qͣꝫ īfideles ꝙ tantꝭ miracul̓ choruſcaret vocabāt eū non hoīem ſꝫ deū. Act̉. xiiij. dicētes. Dij ſil̓es facti hoībꝰ deſcēderunt ad nos. quoꝝ exto rē ī ꝓfunda hūilitate ſe ꝓſternēs correxit Quid nos qͣi ꝓpria virtute ⁊ ptāte fecimꝰ hūc ambulare. Deꝰ abraā deꝰ Iſaac deus Iacob deꝰ patꝝ nr̄oꝝ gl̓ificauit ꝑ filiū ſuū ih̓m xp̄ꝫ Sic qͦ ad hͦ d̓ eo p̄t dici illd̓ eccl̓i. xvij. Dedit ei ptāteꝫ eoꝝ q̄ ſūt ſuꝑ terram īmo iſta exaltatio miraculoꝝ non eſt dūtaxatī terris: ſꝫ et ſubtꝰ terrā. Nā refert vin centius in ſpeculo hiſtoriali. li. xxij. c. xlix. Ꝙ karolus imꝑator nocte qͣdā ſacri diei dn̄ice cū poſt matutinū reiret pauſatū Audiuit voce terribilē dicentē ſibi kaxole exeat a te ſpūs tuꝰ: qͥ cū exiſſet de corꝑe. duxit eū angelꝰ in vallē q̄ ex vna ꝑte erat tenebroſa ⁊ velut clibanꝰ ardēſ. ex alia ꝟo ꝑte erat ameniſſima. reſpiciēſqꝫ karolꝰ cōtra tenebroſā ꝑtē: ibi erat doleū cū feruēti aqͣ in qͦ vidit patrē ſuum Luduicū vſqꝫ ad fe mora ſtantē qͥ dixit: noli timere karole. qꝛ ꝑmiſit te deus venire huc vt videres quid

De ſancto Petro in cathedra pateret ꝓ peccatis. Nā vno die ſum in pe na huiꝰ dolei. ⁊ altera mittar in ſuauiſſime aque doleo. ⁊ hoc precibꝰ ſancti apl̓i Petri cuiꝰ p̄cibꝰ genꝰ noſtꝝ liberat̉ ⁊ ad paradiſum in gaudiū ꝑducit̉ Ex hͦ patet ꝙ nō eſt tm̄ potēs beatꝰ Petrꝰ in miraculoꝝ oꝑati on ſuꝑ terrā: ſꝫ ⁊ infra terrā. Tercio beatus petrꝰ eſt exaltatꝰ ꝑ paſſiōis tolerātiā qꝛ leuatꝰ a terra. ſuſpenſus in cruce pedibꝰ ſurſuꝫ capite dimiſſo in terra. Eccl̓i. xlvi. Exaltauit eū de terra. Prima exaltatio fa cta eſt xp̄i auctoritate. ad deſignandū illud qd̓ ſcribit̉ ad Heb̓. v. Nemo aſſumat ſibi honorē niſi vocatuſ a deo tanqͣꝫ aaron. ſed heu multi faciūt oppoſitū cū tn̄ ꝓhibetur Eccl̓i. vij. Noli q̄rere ducatū ab homine. nec a rege cathedrā honoris. Nā in terra ſtare nō eſt ꝑiculoſū ſꝫ in alto Chriẜ. Qui in terra ſedet nō habet quo cadet. q. d. per oppoſitū eſt de his qͥ in alto ſūt poſiti. ſicut diuina ſapiētia ait Eccl̓s. viij. Interdum dominat̉ hō hominim malū. Secunda exaltatio facta eſt in cognitōis claritate. d̓ qua dicit dn̄s Math̓. xvi. Quē dicūt homines eſſe filiū hoīs. Rn̄dit Petrꝰ tanqͣꝫ p̄ alijs illuminatꝰ. Tu es xp̄s filiꝰ dei viui nec mirū: qꝛ clatꝰ fuit in cognitōe: qꝛ tres magiſtros ſapiētiſſimos habuit. Primo patrē reuelantē Math̓. xvi. Deatus es pe tre: qꝛ caro ⁊ ſanguis nō reuelauit tibi. ſꝫ pater meꝰ qui in celis eſt. Secūdo filium inſtruentē. Ioh̓. xv. Om̄ia q̄ audiui a pa tre meo nota feci vobis. Tercio ſpūmſanctū infundentē. Ioh̓. xiiij. Spūſſanctus quē mittet vobis pater in noīe meo ille docebit vos oīa. Tercia exaltatio.ſ. in paſ ſione facta eſt ex feruēti charitate. qꝛ p̄ ceteris magis dilexit. ꝓpter qd̓ ip̄ꝫ ſaluator interrogauit Ioh̓. xxi. Diligis me plꝰ his Rn̄dit. tu ſcis dn̄e. nō ſuſcepiſſet martyrium ſi nō ex radice charitatꝭ habuiſſet: īmo om̄es martyres qͥ tormēta ſubierūt ex radice charitatis acceperūt. Un̄ Aug̓. Qūo corꝑalis puluis ꝯtra tā magna tormenta duraret: niſi xp̄s deꝰ in eo habitarꝫ. Ideo dictū eſt thobie ab angelo. c. xij. Quia acceptꝰ eras deo neceſſe eſt vi temptatio ꝓbaret te. Gregꝰ. Qualis vnuſquiſqꝫ apd̓ ſe lateat illata ꝯtumelia ꝓbat Sꝫ qꝛ beatꝰ petrꝰ p̄ ceteris magꝭ dilexerat: ideo ꝓximiꝰ p̄ ceteris xp̄m imitari deberet. Idcirco ꝓpter iſtā trinā exaltatōeꝫ feſtū ſancti petri tribꝰ vicibꝰ in anno celebrat̉. Ex eo enī ꝙ ſuit dignior in autoritate qꝛ princeps apl̓o rum: ⁊ claues regni celoꝝ accepit celebratur hodie eiꝰ feſtū. Ꝙ aūt fuit efficacior ī virtute: ꝓpter hͦ celebrat̉ feſtū ad vincula Et ex hͦ ꝙ fuit feruētior in charitate ob hͦ dies eiꝰ obitꝰ vl̓ natal̓ celebrat̉ Secundo celebrat̉ eiꝰ feſtū ter in anno ꝓpter beneficiū qḋ ei dn̄s ꝯtulit. hoc eſt ꝓpter ptātem ligandi ⁊ ſoluēdi. Ip̄e enī liberat nos a tri bus generibꝰ peccatoꝝ.ſ. locutōis. cogitationis. ⁊ oꝑationis. Tercio ꝓpter debitū qꝛ ip̄e eſt paſtor noſter. Ip̄e enī nos tripliciter paſcit. verbo. exēplo. ⁊ orōe. Ideo ſe ſtum eiꝰ totiēs celebrat̉ nobis in exemplū vt nullꝰ deſperet. ſi qͥs xp̄m negaſſet corde ore ⁊ oꝑe. ſi velit penitere xp̄s vult eū ſuſcipere penitentē. Sermo LXV. Ad idem. altet eū in ec cleſia plebis: ⁊ in cathedra ſeniorum laudant eum. pͣs. cv. Pro doctrina ſciendū. Cupiētes hic ex altari ꝑ vite meritū: ⁊ in patria ꝑ glorie p̄miū debent ad hoc conari ꝑ tria. Primo ꝑ electōeꝫ ⁊ hͦ fieri habet tūc cū ꝑ gratiam ſpūſſancti intrinſecꝰ cōpuncti incipimꝰ in ſpicere vitā noſtrā. bonū ⁊ malū. celū ⁊ ter ram. celeſtē iocunditatē. infernalē calami tatē. momentaneā delectatōeꝫ. ⁊ eternam damnatōeꝫ. mentis noſtre oculis intuēteſ ⁊ rimantes. quid inter iſta potiſſime ſit eligendū. vtꝝ ꝓpter momentaneā delectatio nē expedit mereri eternā damnatōeꝫ. vtꝝ ꝓpter terrena bona expedit carere celeſtibꝰ cū ſint in infinitū meliora. ⁊ ſic reſpiciētes deū p̄ oībꝰ eligamꝰ ⁊ ꝯtraria reſpuamꝰ ſta iuuentes cuſtodire iudicia iuſticie ſue. Sta tim ⁊ vt factū fuerit elegit nos deꝰ vt ſimꝰ

LX Sermo filij dei ex ſeruis diaboli. ⁊ ſic nō eximꝰ me diocriter exaltati. tūc eī implebit̉ in nobis illud Deutro. xviij. Dn̄m deū tuuꝫ hodie elegiſti vt ſit tibi deꝰ ⁊ ambules ī vijs eiꝰ ⁊ elegit te hodie dn̄s vt ſiſ ei ppl̓s peculialiſ ⁊ faciet te excellentiorē cunctꝭ gentibꝰ qͣs creauit in laudē ⁊ gloriā ſuā. Nunqͥd non lumꝰ vehemēter exaltati cū ex ſeruis diaboli eximꝰ adoptiui filij dei. Ioh̓. viij. qui facit peccatū ſeruꝰ eſt peccati. ſic dicit apl̓s Ro. vi. An neſcitꝭ cui exhibetꝭ vos ſeruos ad obediēdū huiꝰ ẜui eſtꝭ.i. Ioh̓. iij. Qui facit peccatū ex diabolo eſt Ideo dicit pͣs. lxxxiij. Elegi abiectos eſſe ī domo dei mei magis qͣꝫ habitare in tabernaculis pctōꝝ ⁊ ſic ſuſanna Daniel̓. xiij. Quid eligā inqͥignoro. meliꝰ eſt michi incidere in manus hoīm qͣꝫ derelinq̄re legē dei mei. ⁊ ſic Elea ſatus vix antiquꝰ potius gaudenter elegit mortē qͣꝫ ꝯtra legē dei agere. ij. Mach̓. vij. Secūdo exaltamur ꝑ oꝑatōeꝫ: cū poſt ele ctionē oꝑa nr̄a cū conatu facimꝰ: cōmunē ſtatū excedimus nō ꝯtenti cōmunibꝰ obſe quijs: ſꝫ quantū vires ſuppetūt cū diſcreto exceſſu oīa faciēdo Dicēdo illud Eccl̓s. ij Magnificaui oꝑa mea: ⁊ tādiu oꝑa ardua ꝯtinuantes. qͦuſqꝫ d̓ exceſſu oꝑm veniamꝰ in exceſſū mentꝭ. Hūc exceſſuꝫ oꝑis docet Dern̄. dicēs. Donū eſt homini ſua obſequia ad cumulū dare. verbi gr̄a. Sufficit ad ſalutē moleſtia ferre patiēter. ſꝫ cumulus eſt deſideranter ⁊ feruēter pati. ſufficit ad ſalutē ſuꝑflua nō reqͥrere. ⁊ nec ꝓpter ip̄a ſi neceſſaria deſint murmurare. ſed cū mulus eſt alijs neceſſaria mīſtrare: qͥ vere ⁊ ꝑ ſe penuriā patiunt̉. Sufficit ad ſalutē p̄latis obedire. ſed cumulꝰ eſt fugere in qͦ ſentit volūtatē oblectari Un̄ Dern̄. Per fecta obediētia legē neſcit. termīo nō habꝫ nec eſt ꝯtēta anguſtijs ꝓfeſſionis. lōgiori modo voluntatē ferūt ī latitudinē charita tis ad om̄e qd̓ eis iniūgit̉ ſpōtanea voluntate alacriqꝫ animo extendit̉. ⁊ ſic de alijs oꝑbꝰ exemplificandū eſt. Tercio exaltamur ꝑ paſſionē: cū enī nos quibuſdā exercitijs paſſionibꝰ equiualentibꝰ ſtrenue exexcitantes.ſ. ꝑ gratiā qua guſtata ⁊ qͣ ſubtracta ſit amaritudo amariſſima. ⁊ equiua let paſſioni in patiēti deſiderio incipiūt fer uenter languere. tn̄ nec ad carnalia deſide ria nec libeat ne liceat ambobꝰ carēteſ. ⁊ ſic inter celū ⁊ terrā ſuſpēſi amariſſime cruciamur. ⁊ talis cruciatꝰ equiualet paſſioni. d̓ tali. Iob. vij. Suſpēſuꝫ elegit anima mea ⁊ oſſa mea mortē. qd̓ exponēs Gregꝰ. dic̄ Per animā nil niſi mentis intentio intelligit̉. Nā om̄e qd̓ ſuſpendit̉ ab imis ad ſuperna eleuat̉. ⁊ oſſa.i. carnis fortitudo mo rit̉. Gregꝰ. Dum mentis intentio ad alta ſublimat omnē in ſe fortitudinē necat. vnde ſancti viri rectiſſime ſciunt ꝙ hic requi em̄ habere nō poſſunt. ideo ſuſpēdia eligūt quia terrena derelinquētes celeſtia deſide rantes ad alta animū tollunt. oſſibꝰ mortē inferunt. qꝛ amore ſuꝑne patrie virtutum ſtudijs accīcti fortes priꝰ mūdo nunc autē deo. ⁊ hi dicunt̉ ſuſpenſi. Unde Hugo li. v. de archa miſtica. Nōne velut a terra ad aera ſuſpendit̉: dū homo ſuꝑ hominē duci tur: ⁊ mentis alienatōne a terrenis in cele ſtia exigit̉. hi tediū habent viuere in ſeculo hoc dicētes cū pͣs. Heu michi qꝛ incolatꝰ meꝰ ꝓlongatꝰ eſt. tales petri martirio corporali coequant̉ qͥ inter celi ⁊ terre ꝯſolatō nes eleuati: pendent miſerabiliter deſolati Et hͦ eſt ꝙ dicit Gregꝰ. Cū gratia cōtem plantibꝰ celeriꝰ non ſubuenit. ſic obſecran ti celū ereū ⁊ terra ferrea. ⁊ ſic ſine ferro ſā guinem fundūt. ⁊ quāto maior paſſio tāto poſt mortē vberior ꝯſolatio. ſic ergo ꝑ buiuſmodi exercitia meremur hic exaltari ꝑ gratiā: ⁊ in futuro ꝑ gloriā. Nota p̄ſens feſtū quinqꝫ de cauſis celebrat̉. Primo ꝓpter petri liberationē ⁊ eiꝰ exaltationē. qꝛ hodie de carcere liberatꝰ ⁊ in cathedra ſublimatus. Secūdo ꝓpter corone clericalis dedicationē. Nam ipſe Petrus ꝓpterig nominiā nominis chriſti abraſus fuit ī ca pite. ⁊ hoc factuꝫ eſt diuina ꝓuidentia ad ſignificandū ꝙ inter deū ⁊ clericum nullū debet eſſe medium. ij. Choꝝ. iij. Nos vero reuelata facie gloriam dn̄i ſpeculantes. ſꝫ

De ſancto Mathia heu quidā ſunt qui inter ſe ⁊ deū ponūt ter ram.i. auꝝ ⁊ argentū. vt auari. quidā lutū vt luxurioſi. quidā ventū vt ſuꝑbi. quidaꝫ ignē vt iracundi. ⁊ ſic de alijs. Idcirco ab radit̉ in ſuꝑiori ꝑte crinis ⁊ ponitur in mo dū corone. qꝛ deo ſeruire regnare eſt. ⁊ circulariter abradit̉ hoc denotat ꝙ ipſi ſine fi ne deo ſeruire ⁊ ip̄m laudare debet Tercō hec feſtiuitas ſit ꝓpter prime miſſe celebra tionem. qꝛ Petrꝰ primā miſſam in pontificatū in anthiochia celebrauit. ⁊ credēdū eſt ꝙ iſto die celebrauit quādo introniſatꝰ fuit vel ſaltem in illo tꝑe. Et ideo iſta dies debet eſſe valde celebris ⁊ ſolēnis. Quarto ꝓ erroris deſtructōne. Olim erat error ꝙ credebāt vt anime defunctoꝝ circa tumulū errarent. vt dicit Maximiꝰ in ẜmone. ꝙ ſuper tumulos cibos apportabāt. cuꝫ tamē corꝑalibꝰ cibis nō indigerēt. ſed demones ꝯſumebant. Idcirco ſancti patres ordinauerūt iſta die feſtū fieri ſancti petri. que fuerūt facta Antiochie: vt virtute illi us feſti hec ſubſcriptio obliuioni traderet̉ Alia quere in paſſionali. Uolens tamē fa cere cū his notabilibꝰ ſcd̓m ẜmonē ſuper p̄dicto themate poſſet tot virtutes aut bona oꝑa colligere quibꝰ homo magnus efficit̉ coram deo. De ſancto mathia. Sermo LXVI. Ollite iugu me um ſuper ros ⁊ diſcite a me qꝛ mitꝭ ſū ⁊ hūilis corde Mat. xi. Introductio. Dura eſt ẜuitꝰ vbi labor ē magnꝰ ⁊ p̄ciū ꝑuū: vbi magna afflictio et ꝑua remuneratio. Spūaliter. Et ſic ẜuitiū mundi peccati ſeu diaboli ē gͣue Hiere. xvij. Seruietꝭ etiā dijs alienis qͥ n̄ dabūt vobis requiē die ac nocte Sap̄. iij. Labor eoꝝ ſine fructu. pn̄t ꝯq̄ri illd̓ Lu. v. Pre ceptor ꝑ totā noctē laborātes nichil cepimꝰ niſi damnū ⁊ verecundiā. de qͦ ad Ro. vi. Quē fructū habuiſtꝭ ī qͥbꝰ nūc erubeſci tis. ⁊ loquit̉ ibi de p̄mio dicēſ. Stipendia peccati mors. Idcirco dimittamꝰ talia ſer uitia hmōi labores. Iſa.i. Quieſcite ꝑuer ſe agere ⁊ diſcite bn̄ facere. Studeamꝰ iugum portare dei: qꝛ valde graue eſt gerere iugū diaboli. Figurat̉ Exod̓.i. ⁊. ij. Pharao aggͣuauit filios iſrael lutū ⁊ paleas cō gregādo Spūaliter. pharao.i. diabolus. rex egipti.i. tenebraꝝ aggͣuat filios ſuos pa leas vanitatꝭ ⁊ lutū iniquitatꝭ colligendo. Prouerb̓. x. Opꝰ iuſti ad vitā: opꝰ impij ad pctm̄. Dern̄. Stultū eſt ẜuire diabolo qͥ nullo placat̉ obſeqͥo. Ideo thema. Tolli te iugū meū ſuꝑ vos ⁊c̄. In ſūma euāge lij duo innuunt. Primo illuminatio nr̄i in tellectꝰ. ibi. ꝯfitebor tibi. Secūdo ſubiūgitur accēſio nr̄i affectꝰ. ibi. tollite iugū. De primo dicit. In illo tꝑe.ſ. cū dixit ih̓s. ſigͣq̄ fecerat ī ciuitatibꝰ iudeoꝝ.ſ. corroſaym Detſaida ⁊ capharnaū facta fuiſſēt ī ciuitatibꝰ gentiliū.ſ. thiro ⁊ ſidone egiſſent pe nitentiā ī cinere ⁊ cilicio. Mō diceret quiſ q̄ eſt ratō ꝙ ppl̓s iudaicꝰ xp̄m reiecit qͥ tn̄ vnū deū credidit. ⁊ gentil̓ ppl̓s eū tā ꝓnus recepit. qꝛ igit̉ vt dicit Chriẜ. multos de iſta q̄ſtione ſciebat dubitaturos. Ideo reſpōdēs dixit. Cōfitebor tibi pt̄. i. gr̄as ago Aug̓. Cōfeſſio n̄ eſt ſolū peccatoꝝ. ſꝫ ⁊ lau datoꝝ tibi pt̄.ſ. ꝑ eternā generatōneꝫ. dn̄e celi ⁊ terre.i. viſibiliū ⁊ īuiſibiliū pͣs. Tui ſūt celi ⁊ tua eſt terra. Hota ī his verbiſ Cōfitebor tibi pater celi ⁊ terre. triplex ex ror excludit̉. Primꝰ iudeoꝝ qͥ dixerūt ibum blaſphemū dei Math̓. xxvi. Dlaſphemauit. excludit̉ ille excor ī hͦ ꝟbo. Cōſi tebor. vbi exprimit vocē laudis. Ioh̓. viij Ego glorifico patrē meū. Secundꝰ fuit error arrianoꝝ: qͥ dixerūt xp̄m nō eſſe deū peꝝ: qͥ excludit̉ in hͦ ꝟbo pater. ip̄e enī eter ni pr̄is filiꝰ. Tercio excludit̉ error mani cheoꝝ qͥ dixerūt deū nō eſſe creatorē inuiſi biliū: ſꝫ ſolū viſibiliū. ⁊ hͦ ibi excludit̉ cum dicit. dn̄e celi ⁊ terre.i. viſibiliū ⁊ inuiſibi liū creator. Sequit̉. qꝛ abſcondiſti hec a ſa pientibꝰ.ſ. archana.ſ. ſapiētie tue. ⁊ ſacramenta redemptōis nr̄e. ⁊ miſteria fidei q̄ in aduētu meo ſunt impleta. a ſapiētibꝰ ⁊ prudētibꝰ.ſ. huiꝰ ſeculi vel his qͥ ſapientes

LXVI Sermo ſibiip̄is vident̉. ideſt. qui ſeculari vl̓ diabolica ſapientia p̄diti ſūt. de qua Iaco. iij. Nō eſt iſta ſapīa deſurſū deſcendēs. ſꝫ ter rena aīalis diabolica. ⁊ hmōi ſapiētiā habebant ſcribe ⁊ phariſei qͥ ſuꝑbe ſibiip̄is vi debant̉ ſapiētes d̓ talibꝰ etiā hic loquitur Ecce cauſa excecatōis ē ſuꝑbia Iaco. iiij. Deꝰ ſuꝑbis reſiſtit humilibꝰ dat gratiaꝫ. De qͦ ſubdit. ⁊ reuelaſti ea ꝑuulis.i. hūilibus. Gregꝰ. Nō dicit inſipientibꝰ ſꝫ ꝑuu lis: qꝛ reprobat ſuꝑbos eoꝝ tumorē nō accuſantiū. Ecce cauſa imminatōis eſt humilitas Prouerb̓. xvi. Ubi humilitas ibi ſapientia. ⁊ ſic reuelatio veritatis facta eſt ꝑuulis.i. hūilibꝰ ꝑ miſericordiā. ⁊ ecōuer lo abſcōſio veritatꝭ facta eſt ſuꝑbis ꝑ iuſti ciā. ⁊ dicit Lu.i. tractans de hac materia ꝙ chriſtꝰ tūc exultauit ſpū. Sed diceres nunqͥd male fecit ih̓s ꝙ locutꝰ eſt d̓ infide litate hoīm Rn̄det Chriẜ. Locutꝰ eſt xp̄s nō de hoīm excecatōe ⁊ infidelitate ſꝫ d̓ oc culta dei iuſticia quā ſuꝑbi ignorauerunt. ⁊ humiles cognouerūt. vel p̄t dici ꝙ exultatio xp̄i refert̉ ad reuelatōeꝫ nō ad abſcōſi onē. Sb̓dit aūt cām reuelatōis: ita pater ſ. ſcm̄ eſt qm̄ ſic placitū eſt an̄ te. id eſt. tunc placuit volūtati tue. q. d. nullā volens aliā reddere rōeꝫ filiꝰ qͣre illos re ꝓbauit: iſtos elegit: niſi beneplacitū patris nobis in exē plū: ac ſecreta dei indicio diſcutere nō p̄ſu minꝰ Gregꝰ. xxv. moral̓. Qui ꝑſcrutator eſt maieſtatꝭ opprimet̉ a gl̓ia. Ro. xi. Incomp̄henſibilia ſunt iudicia eiꝰ ⁊ inueſtigabiles vie eiꝰ. Attn̄ dicit ſanctꝰ Tho. li. iij. ꝯtra gentiles. c. xvi. Ꝙ deꝰ vellet oēs hoīes ſaluos fieri inqͣꝫtū eēt dei capaces ꝑ amorē ⁊ agnitōeꝫ. modo exqͦ nō faciunt tunc damnatōeꝫ ⁊ reprobatōeꝫ eiſip̄is ꝓcurēt. Ideo Math̓. xx. amice nō facio tibi iniuriā. Gloſa. qꝛ iniuſtū eſſe nō p̄t qd̓ inſto placet. Idcirco ad Ro. xi. Noli altū ſa pere ſꝫ timere. Hiere. xviij. Sicut lutū in manu figuli. ſic vos in manu mea. Ro. ix. Cui vult miſerēt̉ quē vult indurat. Subdit. O hō tu qͥs es qui reſpondeas deo. nū quid figmentū dicit ei qͥ ſe finxit qͥ me ſe ciſti ſic. an nō bꝫ ptātem figulꝰ luti ex eadē maſſa facere alid̓ qd̓dā vas ī honorē. alid̓ in ꝯtumeliā. ⁊ ſic volūtas dei eſt tā in generali ad om̄es qͣꝫ in ſpeciali ad aliqͦs. vt.ſ. in electis appareat dei miſericordia ⁊ in alijs iuſticia. Augꝰ. li. i. de ciuitate dei. c. xij. Si oēs manēt in penis in qͦ apparet gratia redimentis Rurſuꝫ. Si om̄es ſaluarent̉ in nullo appareret ſeueritas r̄probatōis etiā ſi om̄es ſaluarent̉: tūc ita libera eſſet mala ⁊ viciū ſicut virtꝰ ⁊cͣ. Attn̄ dicit Augꝰ. et habet̉. xxiij. q. c. iiij. vaſis. Uaſis ire nūqͣꝫ deꝰ redderet interitū ſi nō ſpontaneū inueniret̉ hō habere peccatū. nec deus peccanti homini iuſte infert irā.i. penā. ſi hō ex p̄de ſtinatione cecidiſſet in culpā. Augꝰ. ſuꝑ il lud Ioh̓. vi. Nemo pōt venire ad me niſi pt̄ meꝰ traxerit illū. Multi interrogāt cur trabit illū ⁊ non illū. Rn̄det Augꝰ. Noli diiudicare ſi nō vis errare. cauſa eſſe p̄t: in iuſta eſſe nō p̄t. Ad ꝓpoſitū ꝓſequē do euā gelij materiā dicit Chriẜ. poſſet aliqͦs eſti mare ꝙ xp̄s priuatꝰ eſſet virtute. Iō ſubdit. om̄ia michi tradita ſūt a patre meo In hͦ on̄dit ꝙ ſit eqͣlis potentie cū patre ex eo ꝙ dicit om̄ia. ſꝫ relinquit̉ autoritas princi pij in patre: ꝑ hͦ qd̓ dicit: tradita ſūt mihi a pr̄e. nec tamē ex hoc intelligere debes ꝙ deꝰ deſinit aliqͥd habere qd̓ tradit. Oſtendit ſe nūc equalē ī ſciētia cū ſubdit Nemo nouit filiū niſi pater. Nemo.i. nullꝰ alteciꝰ eſſentie nouit.ſ. in om̄ipotētia.ſ. eſſenti aliter plene ꝑfecte ⁊ comp̄henſiue. ⁊ hͦ dico ꝓpter hoīes qͥ cognoſcūt ꝑ fidē ⁊ btōs ī patria ſil̓r ⁊ angeli ꝑ manifeſtā viſionem nō tn̄ ꝑ viſionē comp̄henſiuā. Augꝰ. Dea ti habet plenā cognitōeꝫ apprehēſionis ſed nō comp̄henſionis. qꝛ dicit ſanctꝰ tho. ꝑte i. q. xij. ar. viij. Nullꝰ intellectꝰ creatꝰ tota liter deū comp̄hendere p̄t: qꝛ deꝰ infinitur eſt. Dam̄. Eternitas ſibi ſoli cognita eſt in tali cognitōe eētiali. ⁊ d̓r hic niſi filiꝰ. ī hͦ ſpūſſanctꝰ nō excludit̉: qꝛ nō eſt alteriꝰ eſſentie Sb̓dit. neqꝫ nouit patrē Un̄ Chricū dicit neqꝫ nouit quis patrē: nō hͦ dicit queū am̄es ignorente cōmuni cognitōne.

De ſancto Mathia qꝛ filiꝰ eū nouit nullꝰ alias eū ſcit. ſic ergo neqꝫ nouit ⁊c̄. vel cui voluerit filiꝰ reuelare. ⁊ ſic filiꝰ eſt cauſa reuelatōis. Un̄ aug. vij. d̓ ciui. dei. Reuelat̉ pt̄ ꝑ verbū ſuū ſic̄ perbū trāſitoriū qd̓ ꝓferimꝰ ſeip̄m on̄dit: qͣꝫto magꝭ verbū dei ꝑ qd̓ facta ſūt oīa: ita on̄dit pr̄em ſic̄ eſt pt̄: qꝛ filiꝰ eſt mentꝭ nr̄e lumē. Luc̄. ij. Lumē ad reuelatōeꝫ gentiū Ioh̓. viij. Ego ſū lux mūdi. Nota hͦ euā geliū legit̉ de ſctō Mathia: qꝛ deus ſibi re demptōis ⁊ fidei ſecreta reuelauit q̄ Iude abſcōdit. pͣs. ep̄atū eiꝰ accipiet alter Act̉. ī patet ad lr̄aꝫ. excecatꝰ eī erat Iudas pul uere malicie: qꝛ ſacramēta redēptōnis dn̄i ce cognoſcere nō potuit ⁊cͣ. Dixi ſecundo ſubiūgit̉ accēſis noſtri affectꝰcū ſubdit. ve nite ad me oēs qͥ laboratꝭ ⁊c̄. Poſtqͣꝫ xp̄s docuit nos qͥd de ipſo credere debeamꝰ vt ꝑ hͦ nr̄m illūinaret intellectū Cōſequēter nos docet qͥd eiꝰ exēplo facere debeamꝰ vt ꝑ hͦ illumīaret intellectū nr̄m ⁊ inflāmarꝫ noſtꝝ affectū. ⁊ dic̄ venite.ſ. credēdo ⁊ obdiēdo nō pedibꝰ ſꝫ moribꝰ nō carne ſꝫ fide om̄es qͥ laboratꝭ.ſ. ſiue ẜm naturā q̄ naſcim̄ ſcꝫ ad laborandū. Iob. v. ſiue ẜm culpā qͣ trāſgredimur in qͣ tranſgreſſione eſt labor magnꝰ Sap̄. v. Laſſati ſumꝰ ī via iniqͥtatis. luxurioſus ī voluptatibꝰ. auarus in cu piditatibꝰ ⁊c̄. Iſte labor ē maxīe afflictiuꝰ vt d̓r Ecc̄i. x. Labor ſtultoꝝ affliget eos. ⁊ onerati eſtꝭ.i. gͣuati onere legis. Act̉. xv. Fuit quꝰ qd̓ nec nos nec pr̄es nr̄i portare potuimꝰ. Itē vnerati onere phariſaice tra ditōis Math̓. xxiij. Imponūt onera gͣuia ⁊ īportabilia. Itē oneca diabolice ẜuitutis pͣs. Iniqͥtates mee ſuꝑgreſſe ſūt caput me um.i. ꝯſciētiā meā. ⁊ ſic onꝰ gͣue gͣuate ſūt ſuꝑ me. ⁊ ego r̄ficiā vos.ſ. cibꝰ euchariſtie doctrine ⁊ ſpūalis gr̄e. Chriẜ. ꝑ ea q̄ dicta ſūt in deſideriū ſui diſcipulos incitauerat. on̄dens ineffabilē ſuā virtutē ⁊ gr̄aꝫ. dicit enī venit e ad me oēs. Dern̄. O felix terminuſ ad me venite a ſtulto labore vr̄o ⁊cͣ. ad me medicū ſalutꝭ. portū quietatꝭ. oſtiū peritatꝭ. vt in die nouiſſimo ad me venire poteritꝭ ad gloriaꝫ eternitatꝭ. venite ad me nūc ꝑ fidē ⁊ bona oꝑa: vt cū venero ad iudiciū ad vos dicere poſſim illud Mat. xxv Uenite ad me benedicti ꝑcipite regnū ⁊cͣ. Chriẜ. Nō dicit venite illi vel ille: ſꝫ om̄s qͥ in triſticijs ⁊ pctīs eſtꝭ ⁊cͣ. Un̄ ſi accedi mꝰ hic in gr̄a: ibi eripiet nos ab om̄i pena ⁊ onere. Nota triplex onꝰ nūc portamꝰ. Primū eſt fragilitatꝭ corꝑis. ſap̄. ix. Cor pus qḋ corrūpit̉ aggrauat aīaꝫ. hͦ ibi non erit.i. Choꝝ. xv. Surget īmortale ⁊ incor ruptibile. Secūdū onꝰ eſt ꝓnitas ad malū Gen̄. viij. Senſus ⁊ cogitatio hoīs ab adoleſcētia ꝓna ſūt in malū Ecc̄i. xvij. qͥd nequius qͣꝫ ꝙ caro excogitare poterit. ad Gal̓. vi. Caro ꝯcupiſcit aduerſus ſpūm. hͦ etiā non erit ibi. Iſa. xxxij. Sedebit ppl̓us meꝰ ī pulcritudīe pacꝭ ⁊ ī requie opulēta. Augꝰ. Ubi velit ſpūs ibi ꝓtinꝰ exit ⁊ corpus. Terciū onꝰ eſt penalitas.ſ. eſuries ſi tis: ab hͦ onere etiaꝫ liberabunt̉ Apoc̄. xxi. Aſterget deꝰ omnē lacrimā ab oculis eoꝝ Sic gͦ dicit reficiaꝫ vos. Et ſubdit. tollite iugū meū ſuꝑ vos: nō iugū diaboli.i. pctm̄ Illd̓ gͣue ē. Ecc̄i. xl. Iugū gͣue aratū ē ſuꝑ filios adā. i. Choꝝ. vij. Nolite iugū ducere cū infidelibꝰ qꝛ ꝯiungit corpꝰ ⁊ aīaꝫ ad penā. ideo dic̄ meū. Nota triplex ē iugū xp̄i. Primū ē euāgelice eruditōis. Rab̓. qꝛ iudeos ⁊ gētiles ī vnitate fidei ꝯiungit̉ Eccl̓i. vlti. Collū vr̄m ſubijcite iugo eius. Secundū eſt diuīe dilectōis eo ꝙ hoīes duos iūgit: ſic iugū d̓r a iungēdo. Col̓. iij. Suꝑ oīa habete charitatē qd̓ eſt vinculū ꝑfectōis. Oſee. vij. Occiſi ſūt abſqꝫ iugo Terciū eſt carnis mortificatōis ⁊ imitatō nis paſſionis. Treū. iij. Donū eſt portare iugū dn̄i ab adoleſcētia.i. penitētiā. ⁊ hͦ de notat cū dicit meū: qꝛ priꝰ portauit. Dern̄. Nō ſufficit crux xp̄i ſine tua. ſuꝑ vos.i. p̄ſidēs vobis ꝑ dn̄m vt impleatꝭ qͦ ad iugū euāgelij. vel ſuꝑ vos.i. in vr̄o ſuꝑiori. ⁊ hͦ qͣꝫtū ad iugū dilectōiſ. Tercio ſuꝑ vos.i. in vr̄o exteriori qd̓ eſt caro qͣꝫtū ad iugum mortificatōis Un̄ Gal̓. vlti. Stigmata in corꝑe meo porto. Subddit. ⁊ diſcite a me.ſ. docēte ⁊ faciēte. n̄ mortuos ſuſcitare

LXVI ermo nō demones effugare non ſuꝑ mare ſiccis pedibꝰ ambulare nō ſigna oꝑari. nā ſigna facere nō ſꝑ ſūt neceſſaria n̄ om̄ibꝰ cōmo da ſūt nec oībꝰ ꝯceſſa. qꝛ mitꝭ ⁊ humilis cor deſū. Reuera mitꝭ ad ꝟba.i. De. ij. Cuꝫ malediceretur nō maledicebat. Ioh̓. viij. mite dixit demoniū nō habeo. Secūdo mi tis ad verbera.i. De. ij. Cū pateret̉ nō cō minabat̉. ſꝫ ait Ioh̓. xviij. Si male locutꝰ ſū ꝑhibe teſtimoniuꝫ de malo. ſi bn̄ cur me cedis. Tercio mitꝭ ad tormēta. Iſa. liij. ſi cut ouis ad occiſionē ductꝰ eſt ⁊ nō aꝑuit os ſuū niſi ad orationem Luc̄. xxiij. Da ter dimitte illis. Subdit ⁊ humilis corde Dern̄. Colluctanee ſūt hūilitas ⁊ māſuetudo. Et ſicut p̄ſumptio ab elatōe: ſic vera manſuetudo ex vera humilitate ꝓcedit. Et nota hic circa lr̄am ſeptē in xp̄s poſſumus ꝯſiderare hūilitates. Primo hūiliauit ſe in incarnatōne. Dhilipp̄. ij. Exinaniuit ſe metip̄m formaꝫ ẜui accipiēs. In hͦ docuit nos de nobilitate generꝭ nō ſuꝑbire cū ip̄e filius dei habitū ẜui aſſūpſit. Augꝰ. O hō pudet te fortaſſe imitari humilē deū. Secūdo hūiliauit ſe ī natiuitate: in qͣ docꝫ noſ ī diuitijs nō ſuꝑbire. Nā ille cuiꝰ eſt celuꝫ ⁊ terra pauꝑtatē elegit. Tercio in circūci ſione q̄ non indiguit. attn̄ circūcidi voluit vt nos in vera pn̄ia noſip̄os hūiliaremus Quarto ī baptiſmate vbi Iohannē ml̓to minorē nō ꝯtēpſit ⁊ ab eo baptiſari voluit. ſic etiā ꝑentibꝰ ſubditꝰ erat Lu. ij. In hoc nos docuit inferiores non ꝯtēnere. Quinto ī aſini ſeſſione. in qͦ docuit d̓ bonis corꝑa libꝰ nō ſuꝑbire ⁊ corpꝰ hūiliter ſubdere ⁊ tenere. Sexto in pedū lotione: in qͦ docuit hūiliter ẜuire. Math̓. xx. Filiꝰ hoīs nō ve nit mīſtrari ſꝫ miniſtrare. Septimo ī crucis paſſiōe. in qͣ docꝫ ꝯtumelias humiliter pati Eccl̓i. ij. In dolore ſuſtine. in hūilitate habepaciētiā. ſic ergo dicit: diſcite a me Et ſubdit p̄miū imitatōis ſue cū ſubdit. ⁊ inuenietꝭ requiē aīabꝰ vr̄is.ſ. in p̄ſenti ⁊ in futuro. In p̄ſenti Eccl̓s vl. Laboraui modicū ⁊ inueni michi multā requiē.ſ. ꝯſcien tie vt ſcꝫ pacē in futuro. Iſa. xxxij. Sedebit ppl̓s meꝰ ī pulcritudīe pacꝭ in tab̓nacu lis fiducie ⁊ ī reqͥe opulēta. Augꝰ. in li. cōfelẜ. Feciſti nos dn̄e a te īquitū eſt corno ſtrū donec reqͥeſcat in te. Ubi nota ſunt aliq̓ qͥ habēt requiem in corꝑibꝰ. vt diues Luc̄. xvi. de epulone. ⁊ ille p̄cipue diues Luc̄. xij. qui dixit Aīa mea habes ml̓ta bo na r̄poſita ī annos plurimos reqͥeſce come de bibe ⁊cͣ. Alij ſūt qͥ inueniūt requiē ī aīabus.ſ. qͥ ſecurā habet ꝯſcientiā. Augꝰ in li. de catheriſandis rudibꝰ. Iocundiꝰ gaudeſ de bona ꝯſciētia inter moleſtias qͣꝫ de mala inter delitias. Seneca. Nō naſcit̉ vera leticia niſi ex pura ꝯſciētia. Tercij ſunt qͥ nec inueniūt requiē nec in aīabꝰ nec in cor poribꝰ vt dānati. Hiere. xvij. Seruietis dijs alienis qͥ nō dabūt vobis requiē die ac nocte. Quarti inueniūt requiē in aīabꝰ ⁊ corꝑibꝰ: vt beati poſt vniuerſalē reſurrectionē. tūc in eis implebit̉ ꝑfecte autoritaſ ſupͣ allegata Iſa. xxxij. Sedebit ppl̓s meſcꝫ qͦ ad requiē ī tabernaculis fiducie qͦ ad requiē corꝑis. ⁊ in reqͥe opulēta qͦ ad vtꝝ qꝫ. ibi exit reqͥes a labore dolore ⁊ timore. a labore Apoc̄. xiiij. Ammō reqͥeſcit ſpūs a laboribꝰ ſuis ⁊ a dolore. Iſa. li. Gaudiū et leticiā tenebūt fugit ab eis dolor ⁊ gemitꝰ. ⁊ a timore Iob. xi. Reqͥeſcet ⁊ nō exit qͥ te exterreat. Eſt at canſa q̄ affectū nr̄m accendere debet ad xp̄i imitatōeꝫ quā ſubiū git ꝯcludēdo euāgeliū di. Iugū meū ſuaue eſt ⁊ onꝰ meū leue. q. d. ſi nō velletꝭ me ſeqͦ ꝓpter p̄miū: hͦ eſt ꝓpter eternā requiē deberetꝭ tn̄ me ſeqͥ ꝓpter ceſſatōneꝫ acerbitatꝭ exiliū laboꝝ. veꝝ quidē requies magna eſt: ſꝫ labor acerbꝰ ⁊ importabil̓. ne hō aliqͣ tenꝰ haberet excuſatōeꝫ dicit ſaluator iugū meū. Eſt iugū euāgelij r̄ſpectu legꝭ. qꝛ lex euāgelij ē charitatꝭ. lex ꝟo vctꝰ ẜuitutꝭ. ad Ro. viij. Nō accepiſtꝭ ſpūm ẜuitutꝭ in timore: ſꝫ accepiſtꝭ ſpūm adoptōis filioꝝ d̓i hͦ eſt ſpūm charitatꝭ quā filiꝰ ad pr̄eꝫ hr̄e d̓beat. ſic dic̄: ⁊ onꝰ meū leue. Aug. d̓ ꝟbidn̄i. Charitas oīa ſeua ⁊ immania.i. magͣ facit leuia.i. Choꝝ. xiij. Charitas om̄ia ſuf fert. Hiero. Amāti nihil eſt difficile. Ip̄e

De ſancto Mathia ergo ſaluator vltra vires hūanos nulli ali qͥd p̄cepit vltra hͦ gr̄aꝫ ſuā beniuole tribuit vt q̄ gͣuia vidēt̉ leuiſſime fiāt. Imitemur gͦ ip̄m ſic̄ hortat̉ in p̄ſenti eū aliqͥbꝰ laboribus ⁊ virtuo ẜ oꝑbꝰ requiremꝰ ⁊ gloriaꝫ ſuā obtinebimꝰ ī futuro: hanc ſanctꝰ Ma thias adeptꝰ eſt vt patꝫ in eiꝰ legenda. Nota ſuꝑ euāgeliū Nemo nouit. Nota hͦ incidētaliter ſuꝑ illd̓ euāgeliū Nemo nouit pr̄eꝫ niſi filiꝰ. Ad dei cognitionē poſſumꝰ venire ꝑ ſeptē qͣlitateſ. Pri mo ꝑ naturalē inſtinctu cū eū cognoſcimꝰ ſummū bonū ⁊ fontē oīm reꝝ. ſic̄ agnus ex naturali inſtinctu mr̄eꝫ ī balatu cognoſcit ſic ī lumīe ratōis in qͦ creati ſumꝰ ad imaginē ⁊ ſil̓itudinē d̓i. pͣs. iiij. Signatū ē ſuꝑ nos lumē vultꝰ tui dn̄e.i. naturalis rō cognoſcēdi deū. ⁊ ſic nemo excuſat̉. ſic ph̓i eū cognouerūt vt ſummū bonū. ſꝫ nihil alid̓ īueſtigare potuerūt. ⁊ ſic vbi īceperūt ibi fi nierūt. Ro. i. Qui cū deū cognouerūt nō ſic̄ deū gl̓ificauerūt ⁊ euanuerūt ī vanitati bus ſuis. Secūdo ꝑ gr̄e īfuſionē. Un̄ ſic̄ hō ī ſplēdore ſoliſ cognoſcit colores differ re abinuicē. ſic ꝑ infuſionē diuine gr̄e cognoſcimꝰ qͣꝫtū creator differt a creatura ⁊ ecōtra. ſic oriēs ab occidēte. de qͦ ad Eph̓. v. Eratꝭ aliqn̄ tenebre.ſ. an̄ infuſionē fidei nūc aūt lux ī dn̄o. pͣs. In lumīe tuo.ſ. infuſo videbimꝰ lumē.ſ. eēntiale Tercio deū cognoſcimꝰ ꝑ angelicā reuelatōneꝫ. ſic̄ hō ꝑ nuncios cognoſcit negocia. ⁊ ſic angeli ſūt nūcij dei. Rich̓. Angelꝰ eſt diuinꝰ nūci us ꝑ quē diuinā volūtatē agnoſcimꝰ licet nō viſibiliter tn̄ inuiſibiliter. ex qͦ enī officō nobis reuelat agnitionē dei. Na ſicut dic̄ Dioniſiꝰ. Angelꝰ eſt manifeſtatio diuini luminis. ⁊ ſic cognouerūt deū antiqui patres Abraam Iſaac ⁊ Iacob. quibꝰ multotiens angeli dei viſibiliter apparuerunt ⁊ docuerūt eos d̓ deo ⁊ d̓ celeſtibꝰ Quar to deum cognoſcimꝰ ꝑ humanā exuditōeꝫ ſicut diſcipuli lr̄as a magiſtris diſcunt. pͣs Auribꝰ nr̄is audiuimꝰ patres noſtri annū ciauerūt nobis opuſ. qd̓ oꝑatus eſt in nob̓ opus creationis. gubernatōnis. glorificationis. ⁊ ſic de alijs. Sꝫ heu plures eruditionem huiuſmodi nō ſuſceperunt: nec aliqui ꝓ deo ſuſtinuerūt: nec hodie ſuſtinent. pͣs. Noluerūt ītelligere vt bn̄ agerēt. Nolunt tales ſeipſos nec deum cognoſcere ꝑ eruditionē. ⁊ ſic nec deus eos cognoſcit ꝑ approbationē. ſed dicit eis Math̓. xxv. di ſcedite a me neſcio vos. Ioh̓. x. Ego ꝯgno ſco oues meas: ⁊ ꝯgnoſcūt me mee. Qui to cognoſcimus deū ꝑ creaturaꝝ ꝯſiderationeꝫ. Ro. i. Inuiſibilia dei per ea que fa cta ſunt intellecta ꝯſpiciuntur. ⁊.1. Choꝝ. xiij. Uidemus nunc per ſpeculum ⁊ in eni gmate. Augꝰ. de ciuitate dei Per ſpeculū id eſt. per ſimilitudinē creaturarum cogno ſcimus deum. quia in creaturis videmus veſtigia dei. Sic dicit̉ ſap̄. xiij. A magnitudine ſpeciei creature cognoſcibilis pote rit eorum creator intueri. ſic ſancta katherina cognouit. Sexto deum cognoſcimus per ſcripturarum inſpectionem. ſicut homo vultum in ſpeculo. Sanctꝰ thomas parte. i. q. i. ar. ix. Maior noticia de deo nō habetur in hac vita qͣꝫ in ſacra ſcriptura. Gregoriꝰ. Sacra ſcriptura eſt quoddam ſpeculum qd̓ oculis mentis proponitur vt interna facies videatur. Ideo dicit ip̄e ſal uator Iohānis ſeptimo Scrutamini ſcri pturas in quibus putatis habere vitam eternam ⁊ teſtimonium habere de me ⁊cͣ. Septimo per miraculorum operationē ſicut ſapiens cognoſcit animam ſuam per operationem potentiarum. ſcilicꝫ per intel lectum ⁊ memoriam qua cognoſcit ſe habe re animam rationalem ⁊ differre a brutis. ⁊ ſic nos cū audimus miracula contra naturam ⁊cͣ. Dene cognoſcimus hoc a deo fi eri cum id natura non poterit operari. ⁊ ſic chriſtus dixit de iudeis. Iohā. quīto. Si opera non feciſſem que nemo alius fecit peccatum non haberent: nunc autem excu ſationem nō habent. ſcilicet de peccato ſue infidelitatis. Sic ergo talibus modis poſ ſumus peruenire ad cognitōnē.ſ. gratuitā dei in preſenti ⁊ mereri vt ip̄m agnoſcamꝰ deniqꝫ pol̓iaꝫ ī fut̉o. ſūt tn̄ aliqͥ qui hͦ deū

LXVI Sermo non cognoſcunt.ſ. ꝑ gratiā neqꝫ in futuro per gloriam. Et taliū etiā ſeptē ſūt genera Primi ſunt ini. Iniqͥtas enī eſt ꝑuerſio naturalis ordīs. Iſa. i. Ue genti pecca trici ⁊ ppl̓o gͣui iniqͥtate ſemī neqͣꝫ ⁊ filijs ſceleratꝭ. Sb̓dit. Dos cognouit poſſeſſorē ſuū ⁊ aſinꝰ p̄ſepe dn̄i ſui: iſrl̓ aūt me nō cognouit ⁊ ppl̓s meꝰ nō intellexit. pͣs. Ob ſcuratū ē inſipiēs cor eoꝝ. Secūdi ſunt ingͣti qͥgr̄as nō agūt de infuſiōe gr̄e. Ro. i Qui nō deū cognouerūt: non ſic̄ deū gl̓ifi cauerūt. Dern̄. Ingͣtitudo eſt ventꝰ vrēs exiccās fontē pietatꝭ. Tercij ſūt inobedi entes nolētes audire p̄dicatōeꝫ vnde deū poſſent cognoſcere. Hiere. vij. Audite vo cē meā ⁊ ero vobis deꝰ. Sb̓dit. ⁊ nō audi erūt neqꝫ inclinauerūt aurē ſuā. ſꝫ abier̄t in voluptatibꝰ ſuis. Quarti increduli n̄ credētes ſacre ſcripture. ſic fuerūt homīes tꝑe noe. Gen̄. vi. Noe centū annis archā edificauit. ⁊ in edificatōe p̄dicauit homībꝰ vt ceſſarēt iniq̄ agere ⁊ irā dei euadere. ip̄i ſubſannauerūt eū. ⁊ ſic cū ſecuriſſimi eēt penit diluuiū. ſic dicit̉ nobis Math̓. xxvi. Sic̄ fuit in diebꝰ noc: ita erit aduentꝰ filij hoīs. Quinti ſunt mūdi amatores qͥ plꝰ amāt corꝑis affectū qͣꝫ aīaꝫ. Ro.i. Seruierūt potiꝰ creature qͣꝫ creatori. Iō Iſa. vi. Exceca cor ppl̓i huiꝰ vt vidētes nō videāt ⁊ audiētes nō intelligāt. Sexti ſūt inuidi p̄ malicia. Sap̄. v. Excecauit eos malicia eoꝝ. Septimi ſūt īdurati qͦs nec ſcriptura ſacra nec miracula illūinare poſ ſunt. de qͥbꝰ Hiere. v. Indurauerūt ſupra petrā corda eoꝝ. pͣs. Ip̄i n̄ cognouer̄t viaſ meas ſi.i. n̄ ītroibūt ī requiē meā. Itē nota volēs ex hͦ notabili ſermoneꝫ facere: poſſet ſic ſcribere. Nemo pr̄em nouit niſi filiꝰ. In ſumma verboꝝ ip̄e ſalua tor duo innuit. Primo inſinuat quo pr̄eꝫ celeſtē nemo nouit. ibi. nemo. Secūdoſpe cificat qͣliter ip̄m ſolū filiꝰ ſpeāliter cognoſcit. ibi. niſi filius. Nota triplex eſt cognitio.ſ. gͣtuita. gl̓ioſa. ⁊ naturalis ⁊ perfecta. Nota ſuꝑ illo ꝟbo Cōfitebor tibi pater dicit glo. ſuꝑ apoc̄. triplex eſt ꝯfeſſio Pri ma peccati. i. Choꝝ. xiiij. Nō ꝯfundatꝭ ꝯfi teri pctā tua. Secūda eſt fidei. Roma. x. Corde credit̉ ad iuſticiā: ore aūt ſit ꝯfeſſio ad ſalutē Tercia eſt ꝯfeſſio laudis ſiue gratiaꝝ actōis Eccl̓i. li. Cōfitebor tibi dn̄e rex ⁊ collaudabo te deū ſaluatorē meū. ⁊ ſic ac cipit̉ hic. hec aūt ꝯfeſſio debet fieri prīo cuꝫ vocali exp̄ſſione: qꝛ non ſolū habemꝰ a deo ſpūm: ſꝫ etiā corpꝰ. igit̉ ⁊cͣ. Notat̉ hͦ ī ver bo Cōfitebor.ſ. corde ⁊ ore. Secūdo cū re cta intentōe tangit̉ ibi cū dicit tibi ⁊ ad ho norē tuū: nō ad fauorē hoīm vel ad lucruꝫ terrenū. Magiſter in. ij. diſt. xl. Actꝰ ſimpliciter mali ſūt qͥꝑuerſā habet intentōem Tercio cū filiali dilectōne: ⁊ notat̉ in hoc ꝟbo pater: cui tenemur filialē dilectōem quā reqͥrit a nobis. Malach̓.i. Si ego pr̄ ſū: vbi ē amor tuꝰ: ⁊ tangit̉ ibi. dn̄e. Quarto cū magnificētiali honore cū dicit celi ⁊ terre. Sūmus honor ⁊ magnificētia in di uina laude eſt cognoſcere deū creatorē eē viſibiliū ⁊ inuiſibiliū. Gregꝰ. xviij. moral̓. Quāuis deꝰ nō indiget laudibꝰ noſtris tn̄ ꝓpter nos vult laudari vt nos ꝓficiamus Quīto cū bn̄ficiali cōmemoratōe ⁊ tangit̉ ibi cū dicit. abſcōdiſti hec a ſapiētibꝰ ⁊ reuelaſti ea ꝑuulis. Amb̓. ſuꝑ lucā. Nichil deo ꝓ bn̄ficijs poſſumꝰ magꝭ facere niſi ꝙ gr̄as agamus. Sexto cum mentali exulta tione. Luc̄. x. Exultauit in ſpū nobis in ex emplū. pͣs. Pſallite dn̄o ī leticia. ij. Cho. ix. Hilarē datorē diligit deꝰ. Sermo LXVI. Ad idem. Enite ad me omnes qui laboratis ⁊ onerati eſtꝭ diſcite a me qꝛ mitꝭ ſum ⁊ hūilis cor de. Math̓. xi. Et inuenietis requiē anima bus veſtris. In ſumma verboꝝ aꝑte ſal uator tria per ordinem oſtendit. Primo laborantes ad ſe venire inducit. ibi. venite Secundo formā ipſum imitandi eis ꝓpo nit. ibi. diſcite a me. Tercio merces laborꝭ ⁊ imitationis ipſis promittit. ibi. ⁊ inueni etis r̄quiē aīabꝰ vr̄is.ſ. hͦ in ꝯſciētia ⁊ poſt mortem in eterna gloria. De primo dicit.

De ſancto Mathia Uenite ad me omnes qui laboratis. Dicit Hugo de ſancto victore. Eſt labor ī vicijs requies ī virtutibꝰ. Ubi tn̄ ſciendū triplex eſt labor. eſt labor ī vicijs. labor ꝓ vicijs. ⁊ labor ꝯtra vicia. Et ẜm hͦ triplices ſūt laborantes: om̄es tn̄ tales ex benignitate ſua vocat. Primꝰ labor ē ī vicijs: ⁊ ſūt tales qͥ ſic laborant in vicijs vt eoꝝ peſſima deſi deria compleant̉. ille eſt iniquꝰ. Hiere. ix Ut inique agerēt laborauerūt. ſic laborat ſuꝑbꝰ in ſuꝑbia. auarꝰ in auaricia. luxurio ſus ī carnis ꝯcupiſcētijs. guloſꝰ in crapula. iracundus in ira. ⁊ ſic de alijs. Greg̓. in moral̓. Quid enī in hac vita laborioſiuſ qͣꝫ terrenis ⁊ carnalibꝰ deſiderijs eſtuare. aut qͥd quietiꝰ qͣꝫ nichil huiꝰ ſeculi appete re. Hinc eſt ꝙ iſraeliticꝰ ppl̓s cuſtodiam ſabbati accepit munere Exo. xx. Egiptus vero ml̓titudine muſcaꝝ fuit ꝑcuſſus. Et ppl̓s qui deū ſequit̉ habet requiē mentis. Egiptꝰ vero.i. mundꝰ muſcis plenꝰ hoc ē iniqͥtatibꝰ. Muſca eſt inquietū aīmal. ⁊ ſic peccatores deſiderijs inqͥetant̉. Eccl̓s.x. Muſce moriētes ꝑdunt ſuauitatē vngēti id ē. cogitatōs crimīoſe q̄ in aīa naſcūt̉ ſua uitatē ſpūs ꝑdere faciūt. Et ſi hec muſce .i. cogitatōes inique ꝑdūt ſuauitatē ſpūs: qͣꝫto magꝭ ꝟba ⁊ oꝑatōes. ⁊ ſic in talibꝰ la boribꝰ laborātibꝰ implet̉ illud Sapīe. iij. Labor eoꝝ ſine fructu īmo ⁊ cum damno. Un̄ Ro. vi. Quē fructū habuiſtꝭ in qͥbuſ nūc erubeſcitꝭ. Stipendia peccati mors. hi merito pn̄t ꝯq̄ri illud Lu. v. ꝑ totā nocteꝫ laborātes nichil cepimꝰ. Hocte laborat qͥ peccatꝭ inſiſtit. iſti nichil boni acquirūt: qꝛ totus oneroſus eſt eorū labor ⁊ penoſus. Eccl̓s. x. Labor ſtultoꝝ affligit eos.ſ. non tm̄ ī p̄ſenti: ſꝫ etiā ī futuro. Et iō tales ex be nignitate ſua vocat ab hmōi labore dicēs Uenite ad me om̄es qͥ laboratis ⁊ onerati eſtis. pͣs. xxxvij. Iniqͥtates mee ſuꝑgreſſe ſūt caput meū. ⁊ ſicut onus graue grauate ſūt ſuꝑ me Reuera graue. qͥd grauiꝰ ⁊ one roſiꝰ pctō ip̄m nec celū nec terra nec ꝑadiſus portare potuit: ab eo igit̉ labore peccati vocat ⁊ refectōeꝫ ꝓmittit dicēs. Ego re ficiā vos.ſ. hic ſacramētali aut ſpūali refectione ⁊ deniqꝫ celeſti in futuro Sed heu minime aduertūt hͦ carnales hoīes: ⁊ ſtul tiores brutꝭ ſe ī hͦ oſtendūt. Un̄ Simō de Caſſia dicit. Aīalia onerifera q̄runt iuxta nature inſtinctū opprimentibꝰ oneribꝰ releuari. ſed hoībꝰ nulla onera grauiora niſi iſta qͥbꝰ ſe ſpōte onerauerunt in aīa: nec tn̄ illa deponere curāt. Sꝫ vt dicit̉ Prouer. ij. Relinquūt iter rectu ⁊ ambulant vias tenebroſas: letant̉ cū malefecerint ⁊ exultant in rebꝰ peſſimis quoꝝ finis interitꝰ ⁊cͣ Secundꝰ eſt labor ꝓ vicijs.ſ. extirpādiſ Et hͦ fit ī ꝟa penitētia ad quā ipſe ſaluator hortat̉ Luc̄. iij. Facite fructꝰ dignos peni tentie. Ro. vi. Sicut exhibuiſtꝭ mēbra veſtra ẜuire immūdicie ⁊ iniqͥtati ad iniqͥtatē: ita ⁊ nunc exhibete mēbra vr̄a ẜuire iu ſticie ī ſanctificatōeꝫ. Deutro. xxv. Scd̓ꝫ menſurā delicti erit plagaꝝ modꝰ Sap̄. xi. Det q̄ qͥs peccat per hec ⁊ puniet̉. Apoc. xviij. Quantū gl̓ificauit ſe ī delicijs tantū date illi luctū ⁊ tormentū. ſꝫ heu būc laborē ml̓ti ꝯtemnūt potiꝰ volūt eſſe ocioſi nec in eis ſuo tꝑe implebit̉ illud p̄s. In labore hoīm nō ſūt. iō cū hoībꝰ nō flagellabunt̉. Glo. ſꝫ cū demonibꝰ. Terciꝰ eſt labor cō tra vicia. ille labor eſt gl̓ioſus. qꝛ coronat laborāteꝫ. Ideo. i. Thi. ij. Labora vt bonꝰ miles.ſ. ad ſuppeditandū inimicos. Et ſubdit. Nemo eniꝫ coronabit̉ niſi qͥ legitīe certauerit. Iō pͣs. Uiriliter agite ⁊ ꝯfortet̉ cor vr̄ꝫ ⁊ ſꝑate ī dn̄o. Eccl̓i. vlti. Oꝑa mini opꝰ vr̄ꝫ an̄ tp̄s ⁊ dabo mercedē ī tꝑe ſuo. om̄es gͦ hmōi laborātes vocat dicēs. Uenite ad me oēs: ⁊ hͦ qͦ ad primū. Dixi ſcd̓o formā imitādi videlicꝫ ꝓponit cū ſb̓dit. diſcite a me qꝛ mitis ſū ⁊ hūilis corde. Aug. d̓ ꝟbis dn̄i. Nō dicit diſcite mortu os ſuſcitare: nō demones effugare. nō ſuꝑ mare ſiccꝭ pedibꝰ ābulare. qꝛ dic̄ Greg̓. iij moral̓. Sāctitatē n̄ ꝓbāt ſigͣ ⁊ miracula: ſꝫ charitatꝭ oꝑa. ⁊ gͦ dicit: diſcite a me.i. do cere ⁊ facere. qꝛ mitꝭ ſū.ſ. exteriꝰ ī moribꝰ. ⁊ hūilis corde hoc eſt veritatis interius in mente: propter illos de quibus Eccl̓i. xix.

LXVI Sermo Eſt qui nequiter ſe humiliat ⁊ īteriora eiꝰ ſunt plena dolo ergo vt illi paruuli de qui bus Math̓. xiiij. Quicūqꝫ humiliauerit ſe vt paruulꝰ ille intrabit in regnū celoruꝫ Ex his ergo ſupradictis verbis nobis a chriſto tria imitanda ꝓponuntur.ſ. mititain conuerſatione. humilitas in cognitione. ⁊ veritas in intentione. ſicut de ſe dicit: mi tis ſum ⁊ humilis corde. Mitis ſum quia nullū ledo. Humilis ſum: quia nulluꝫ deſpicio. corde quia nullū decipio. Huic ſententie concordat Rabanꝰ dicens. Tria a ſaluatore diſcamꝰ vtimꝰ mites moribus vt neminē ledamꝰ ⁊ nullū decipiamꝰ Pri mo docet nos mititatē. Hiero. Mititas ē animi dulcedo quā nulla vincit amaritudo. Sic dicit Donauētura. Mititas abilitat animū ad beniuolentiā ⁊ ad paſſiōis tollexantiā ⁊ aduerſitatis pacientiā que ꝓꝑtet iniurias non turbat̉ nec amaritudine cordis irritat̉. Meritū eius oſtendit ſalua tor Math̓. v. dicēs. Deati mites. Augꝰ. de vita chriſtiana. Mites neminē ledunt nec verbis nec factis: ſꝫ om̄ibus ꝓdeſſe de ſiderant. Premiū eoꝝ eſt ipſi poſſidebūt terrā. de qua pͣs. Credo videre bona domī in terra viuuentiū. Augꝰ. Ubi nullū malū erit nullū bonū latebit. Hanc ergo virtutem a chriſto diſcere debemus qui in ſeip̄o eandem oſtendit. Ip̄e enim mitis fuit ad perba ad verbera ⁊ ad tormenta. vide̓ in p̄ cedenti ſermone. Et nota mites iugulariter tria dona a deo recipiunt. Primo con ſeruationem ab om̄i impatientia ira ⁊ īuidia. Dotiꝰ. Mittitas eſt ſicut antemurale in caſtro anime om̄s lapides duroruꝫ verborum omnes ictus iniurie ſuſcipit ⁊ in pacientia cuſtodit. Exemplum ſicut vaſa vitrea in re molli voluūtur vt a leſione cō ſeruentur. ſic manſuetudo. Ideo Eccl̓i. x. Fili in manſuetudine ſerua animam tuam Secundo mititas multiplicat gratiā De clarat hoc Henricus de frimaria. ſicut roſa ad preſentiam dulcis roris ⁊ ad feruorem ſolis naturaliter ſe aperit: ⁊ econuerſo ad frigidi venti preſentiam ſeipſaꝫ clau dit. ita cor humanum ex dulcore mititatis dilatatur ⁊ ad recipiendum diuinos influ xus capaciꝰ redditur. ſic dicitur Prouerbioꝝ. iij. Manſuetis dabit gratiam. Gregorius. Sicut ira perturbat habitaculum ſpiritus. ſic manſuetudo preparat ⁊ cōſeruat. Tercio facit poſſidere terram de qua Deutro. viij. Ducet te dominus in terram bonam lacte ⁊ melle fluentem ꝑ qd̓ ſignifi cat̉ fruitio diuinitatis ⁊ humanitatis. hāc terram aperte dominus his qui mites ſūt promittit. vt ſupra declaratum eſt. Secū do docet nos ipſe ſaluator vt ſimus humiles moribus. Rabanus. ſcilicet vt neminē contemnamus. Augꝰ. Si magnus vis eſ ſe a minimo inciꝑe. Si cogitas fabricā ma gne celſitudinis conſtruere: inſpice funda mentū magne humilitatis. Gregꝰ. xxxiiij. moralium. Ad hoc vnigenitus dei filius formā infirmitatis noſtre ſuſcepit. vt hāc non ſolum viſibilis: ſed etiā deſpectus apparuit: vt deus humilis doceret homineꝫ non eſſe ſuperbum. Ideo Augꝰ. O homo puderet te imitari hominē humilem ſalteꝫ imitare humilem deum. Erubeſcat homo eſſe ſuperbus cuꝫ humilis ſit deus. Greg̓. xxxviij. moral̓. Sicut ſuꝑbia eſt origo per ditōnis: ita hūilitas eſt inſtrumētū noſtre redemptionis Redemptor noſter magnꝰ manens ſuper om̄ia factus eſt paruus. hoſtis ſuper omnia videri voluit elatus eſſe. Ille dixit. In celū conſcendam. Chriſtuſ vero per ꝓphetam dixit. Repleta eſt malis anima mea ⁊ vita mea ī inferno appropinquabit. Ille dixit ſimilis ero altiſſimo. Hic ꝟo ꝑ ꝓph̓aꝫ dixit. Uermis ſū ⁊ hō ⁊cͣ. Merito dicere potuit. Diſcite a me qꝛ hūilis ſū Ulteriꝰ ſciēdū multi ſūt gradꝰ hūilitatis quos diſcere debemus a chriſto ſaluatore. Primus gradus voluntarie debet ſubeſſe maiori. Roma. xiij. Omnis anima poteſtatibꝰ ſublimioribus ſubdita ſit. Diſcite a chriſto qͥ dixit. Iohan. viij. Que placita ſunt ei facio ſemper. Iohānis quinto. Non veni facere voluntatem meam: ſed eius qui miſit me patris. Et

De ſancto Mathia hoc docuit nos per apl̓m Heb̓. xij. Obedi te p̄poſitis veſtris ipſi enī peruigilant quali rationem reddituri ꝓ animabus veſtris Secundꝰ gradꝰ eſt de nobilitate generiſ non ſuꝑbire. ⁊ hoc docuit in incarnatōne. Philip̄. ij. Exinaniuit ſemetip̄m formaꝫ ſerui accipiens. Augꝰ. Erubeſcat ſuꝑbire humana infirmitas cū ſe dep̄ſſit diuīa ma ieſtas. Terciꝰ gradꝰ eſt de diuitijs non eleuare ⁊ hāc humilitatē docuit in natiuitate. Cū ille cuiꝰ eſt celū ⁊ terra elegit pau pertatē pauperrime natꝰ eſt Luc̄. ij. Inue nietis infantē pannis inuolutū poſitum in p̄ſepio. O ml̓ti hoīes oppoſitū faciūt oſtēdentes ſe in diuitijs ⁊ vanitatibus ſuis. Quartꝰ eſt ſe vilē ſeruitorē r̄putare. hūc gradū docuit cū circūcidi ⁊ in templo p̄ſen tari voluit. ⁊ ſic tanqͣꝫ peccator apparere. qui nullū vulnus peccati habuit tn̄ ligatu tā vulneris nō refugit nobis in exempluꝫ. Quintꝰ ꝙ ab alijs vilis reputari vult Dern̄. Uere humilis nō vult tm̄ humiliſ dici: ſꝫ etiā vilis ſolūmodo reputari. hunc xp̄s docuit in ſuo baptiſmate vbi venit ad Iohannē tanqͣꝫ qͥ baptiſmo indigeret ab eo baptiſari voluit ac ſi minor eo eſſet. Et nota de hac mētali humiliatione ꝙ ſi quis ſe alijs viliorē reputat Dicit ſanctꝰ Tho. ꝙ hoc merito fieri habet ⁊ in eo cognoſcit̉ Primo cū videris aliqd̓ bonū in ꝓximo qd̓ ⁊ in te nō ſcis habere: tūc ex humilitate debes te illi ſubijcere Secūdo cū cogno ſcis aliquē defectū in te quē in alio nō cognoſcis. tūc iteꝝ ex humilitate debes te ei ſubijcere Tercio ſi tales nō ſcias in mani feſto ſigno te p̄fulgere nō poſſe debes cogitare ꝙ aliqd̓ bonū latet in eo qd̓ tu nō percipis. ⁊ ſic iterum debes teipſum vilioreꝫ reputare. hoc reuera nunqͣꝫ euenit ꝙ quis ī ſe occulte habeat qd̓ ille qui magne repu tatiōis eſt nō habet. ⁊ ſic dicit Chriẜ. Qui pere humilis eſt ſemꝑ indigniorem ſe alijſ reputat. ſed heu aliqui ſunt qui bene ſe viles dicunt. ſed reputari nolunt neqꝫ audiri ⁊cͣ. ⁊ hoc ſꝑ eſt qͣſi latens ſignū ſuperbie Sextꝰ gradꝰ eſt inferiores nō cōtemnere: ſed eis humiliter ſe ſubijcere. hāc humi litatem chriſtus in duodecimo anno etatꝭ ſue docuit cum parentibꝰ ſuis ſubditꝰ erat vt Luce. ij. Deſcēdit cum eis in nazareth ⁊ erat ſubditꝰ illis. Dex. Quis quibꝰ deꝰ hominibꝰ cui angeli ſeruiūt. cui principatus ⁊ poteſtates obediunt. ſubditꝰ erat marie ⁊ Ioſeph hominibꝰ. Septimus gradus eſt humiles homines ex corde diligere Eccl̓i. xiij. Om̄e animal diligit ſibi ſimi le. hunc humilitatis gradū chriſtus docuit cum humiles piſcatores in diſcipulos familiares ſibi elegit. vt patet Matth̓. iiij. Mar. i. ⁊ Luce. v. Octauus gradus eſt honorem impendendū ſugere. hunc docuit nos tempore predicationis ſue. cū ſigniſ ⁊ miraculis clareſceret ⁊ iudei vellent euꝫ facere regem. Ioh̓. vi. ip̄e fugit ab eis abſcondit ſe noluit ſuſtinere humanū honorem ⁊cͣ. Nonū ſignū humilitatis eſt honorem impendendū ꝓhibere. ⁊ ſic chriſtuſ Mar. ix. Surdo muto ſanato ꝓhibebat ne cui dicerent. ſimiliter Math̓. viij. de le proſo curato dixit: vade nemini dixeris. Etiā in trāſfiguratōne Math̓. xviij. nemi ni dixeritis viſionem hanc. ⁊ ſic nos docu it Math̓. vi. Neſciat ſiniſtra tua quid faciet de xtera tua. Qui ſe laudari deſiderat ſuꝑbum ſe eſſe demonſtrat. Decimus gradus eſt de oblato honore dolere. ⁊ ſic chriſtus in die palmaꝝ cum magnꝰ honor eſſet ſibi exhibitꝰ fleuit. Luce. xix. ⁊ ſic noſ Chriẜ. ſuꝑ Math̓. Sapiens duꝫ laudat̉ in facie flagellatur in corde. Undecimuſ gradus quādoquis vilia officia exercere non contemnit. hunc gradū chriſtꝰ docuit in pedum ablutione. Ꝙ aūt hmōi exercicia ſigna ſunt vere humilitatis habetur de pe. diſt. ij. ſi quis. vbi dicit Exercitia humilitatis ſunt ſe ſubdere vilioribus officijs. ⁊ ſic chriſtus docuit. Unde cum diſcipulis ſuis pedes lauiſſet. Iohā. xiij. dixit Ex emplum dedi vobis quemadmodum ego feci ita ⁊ vos faciatis. Math̓. xx. Filius hominis nō venit miniſtrari ſed miniſtra re. Duodecimus gradus eſt patienter

LXVII Sermo pati ⁊ cōtemni. hunc gradū habuit chriſtꝰ vt patet in multis locis euāgelij Mat. xiij. Nōne ē hic fabri filiꝰ Ioh̓. viij. Teſtimo niū tuū nō eſt veꝝ. ⁊ iteꝝ. Nōne bn̄dicimꝰ nos qꝛ ſamaritanꝰ es ⁊ demoniū habeſ. nobis in exemplū Eccl̓i. ij. In dolore ſuſtine in hūilitate habepatiētiā. Sicut ī igne ꝓbat̉ auꝝ. ſic hoīes ī camino humiliatōnis. Tredecimꝰ gradꝰ eſt nō ſolū patienter ſꝫ gaudēter ꝑati. Hūc gradū habuit ⁊ docuit in paſſione Heb̓. xij. Propoſito ſibi gaudio ſuſtinuit crucē: ⁊ apl̓i Act̉. v. Ibāt apl̓i gaudētes a cōſpectū ꝯcilij qͦniā digni habiti ſūt ꝑ noīe xp̄i ꝯtumeliā pati. ſic vere hūiles Un̄ Gregꝰ. Qui gloriā nō querit nec cōtumeliā ſentit. Augꝰ. Plures ſūt qͥ volūt humiles videri: pauci vero ꝯtemni. Quartuſdecimꝰ gradus vilē ſe ex corde ꝯfiteri. Iſa. xliij. Narra ſi qͥd habes vt iu ſtificeris. Eccl̓i. iiij. Nō ꝯfundatꝭ ꝓ aīma tua dicere veꝝ. Quintuſdecimꝰ gradus eſt dolor.ſ. qn̄ homo eſt cauſa ſue deſtitutō nis Michee. iiij. Dole ⁊ ſatage filia ſyon qͣſi ꝑturiēs q̄ nūc egrederꝭ d̓ ciuitate ⁊ ha bitabis in regiōe ⁊ venies in babilonē. id ē domū ꝯfuſionis ⁊cͣ. Hi gͦ ſunt gradꝰ vere hūilitatis. Dioniſiꝰ de angelica ierarchia Quāto quiſqꝫ hūilior eſt: tanto deo ꝓpinquior. Amb̓. ſuꝑ beati īmaculati. Quāto quiſqꝫ abiectior in hͦ ſeculo tanto magꝭ ex altabit̉ in futuro. Nā ꝑ quot gradꝰ humi litatis qͥs deſcēdit ꝑ tot ibi aſcendit. Ideo Iſi. Deſcēde vt aſcēdas. ſic ſaluator. Di ſcite a me qꝛ mitis ſum ⁊ hūilis corde: ⁊ in uenietis requiē aīabꝰ veſtris.ſ. hic ⁊ in futuro. hic tercia pars principalis tangit̉ qͣꝫ breuitatis cauſa p̄termitto. Sermo LXVII. Adidem. U domine qui noſti corda oſtende quē elege ris. Act̉. i. In ſūma p̄ſentis epl̓e duo breuiſſime tangunt̉. Primo ꝓponit̉ Iude p̄uaricatio ⁊ eius punitio. ibi. Exurgens Petrus. Secundo ſubiungit̉ Mathie approbatio ⁊ eiꝰ electio. ibi. Tu domine qui noſti corda. vel ibi ſtatuerunt duos ⁊cͣ. De primo dicit. In diebꝰ illis.ſ. in tempore medio inter aſcenſionē domini ⁊ penthecoſtes. tunc exurgēs Petrꝰ tanqͣꝫ principalis ⁊ caput alioꝝ in medio fratrum ⁊ diſcipulorū: qui tanqͣꝫ fratres mu tuo ſe habebāt. erat aūt fere turba hominū cxx. ⁊ dixit.ſ. Petrus. Uiri fratres oportet implexi ſcripturā qͣꝫ predixit ſpirituſſā ctus. Cuiꝰ verbū non poteſt eſſe falſum. qꝛ ſpiritus veritatis eſt per os Dauid de iuda qui fuit dux eoꝝ qui apprehenderūt ibe ſum. qui ſcilicet Iudas conumeratꝰ erat ī nobis. id eſt. vnus ex duodecim apoſtolis ⁊ ſortitus eſt ſorteꝫ miniſterij huiꝰ.i. dignitateꝫ apl̓icam quā non habuit a caſu vel a ſorte. ſed per chriſti electionem. Ioh̓. vi. Nōne ego vos. xij. elegi: ⁊ vnus ex vobis eſt diabolꝰ. Sors enī aliquādo accipitur ꝓ parte. ⁊ ſic accipitur hic quia in partem apoſtoloꝝ vocatus eſt. ⁊ hic quidē poſſedit agrū de mercede iniquitatis. id eſt. poſſideri fecit ab alijs. quia triginta denarios qͥ bus chriſtum vendiderat in templum pro iecit. ex quibꝰ princeps ſacerdotum emit agrū pro ſepultura peregrinorū. vt habet̉ Math̓. xxvij. Cōſequēter nūc innuit cauſas depoſitōis Iude. Ubi nota pluribꝰ d̓ cauſis prelatus deponi cōſueuit. ⁊ ſic Iudas. Primo ꝓpter cauſā notorij homicidij immanitatē.i. crudelitatē. ⁊ ſic iudas malus p̄latus homicidiū cōmiſit. quando dei filiū occidi procurauit. ⁊ hoc homicidium fuit notorium. vnde dicit̉ in textu. Et notum factum eſt om̄ibus habitantibꝰ in hieruſalem. Notoriū fuit homicidiuꝫ Iude tribus modis. Primo per preſumptio nem violentam. Nam ſi ſeruus cum inimi cis capitalibus ſui domini conſilium ſecre tum iniret. preſumeretur cōtra ſeruum ꝙ in mortem domini ſui machinatus fuiſſet. Inimici eniꝫ capitales chriſti erant ſcribꝰ ⁊ phariſei ad qͦs ꝑrexit ⁊ ꝯſiliū cū eis īiuit. Math̓. xxvi. Abijt vnꝰ ex. xij. ad prīcipes ſacerdotū ⁊ ait. Quid vultꝭ michi dare ⁊ ego vob̓ eū tradā Scd̓o fuit notoriū ꝑ ſci

De ſancto Mathia euidentiā: quādo venit turba cū gladijs ⁊ fuſtibꝰ ad capiendū iheſū: tūc nō potuit aliqua tergiuerſatōe celari. Tercio fuit noto tiū ꝑ ꝯfeſſionē ꝓpriaꝫ. Math̓. xxvij. Nec caui tradēs ſanguinē iuſtum. ⁊ iſta ꝯfeſſio facta eſt in iudicio corā principibꝰ ſacerdo tum ⁊ ſenioribꝰ: qui fuerūt iudices populi Secūdo p̄latꝰ p̄t deponi ꝓpter hereticā prauitatē. ſic iudas a fide xp̄i p̄uaricatꝰ fu it. tangit̉ hic in lr̄a cū ſequitur acciꝑe locū miniſterij huiꝰ. de quo p̄uaricatꝰ eſt iudaIpſe eī receſſit de lumīe fidei ad tenebras infidelitatꝭ. Ideo xp̄s poſt ſuū receſſuꝫ dixit. Nūc clarificatꝰ eſt filiꝰ hoīs Ioh̓. xiij. Nā cū ille malus erat cū bonis ſicut corucū columbis. tūc collegiū apl̓oꝝ nō erat ꝑ fecte claꝝ. ⁊ ſic dicit̉ ibidē. erat aūt nox qn̄ receſſit: ad ſignificandū infidelitatē ſuam. Tercio poteſt deponi ꝓpter ſimoniacam prauitatē. ⁊ ſic Iudas qui dedit ſpūale. id eſt. xp̄m ꝓ tꝑali Math̓.xxvij. Acceperūt triginta argēteos p̄cium appreciati a filijs iſrael. hoc notat̉ in textu cū dicit̉. ⁊ hic poſ ſedit agrū de mercede iniquitatis. Nota ſūt quedā diuina.ſ. ſpūſſancti dona vt peccatoꝝ remiſſio. miraculoꝝ oꝑatio. ⁊ hmōi Sūt quedā ſpūalia.ſ. eccl̓ie ſacramenta. Sūt ⁊ quedam ſpūalibꝰ annexa: ſicut ius patronatꝰ. Uendere ergo ſpūale annexuꝫ eſt ſimonia magna. Uendere ſpūale purū eſt ſimonia maior. ſed vendere diuina eſt maxima ſimonia. In xp̄o aūt fuit aliqd̓ totum diuinū qd̓ eſt eius deitas. Fuit qd̓dā ſpūale purum qd̓ eſt eius anima. Fuit qd̓dam ſpūale annexū qd̓ eſt eiꝰ caro: quo me diante anima fuit annexa deitati ⁊ ꝯiūcta: ⁊ ſic Iudas pendidit om̄ia: ergo peſſimus ſimoniacꝰ. ⁊ ꝑ cōſequens dignꝰ damnatō ne ⁊ depoſitōne. Subdit. ⁊ ſuſpenſus crepuit mediꝰ vt pena correſponderet culpe. ⁊ diffuſa ſunt om̄ia viſcera eiꝰ. Iuſtū erat vt viſcera q̄ tantā proditionē conceperant enormiter de ventre cadebant: nec digna fuit anima exire per os illud qd̓ nouiſſime xp̄m indigne tetigerat. ⁊ notu factum eſt omnibꝰ habitantibꝰ in hieruſalē: vt appel laret̉ ager ille acheldemach: hoc eſt ager ſā guinis. nūc adducit ſcripturas Scriptuꝫ eīꝫ in libro pſalmoꝝ eſt pſalmo. lxviij. Fiet cōmoratio eoꝝ deſerta. ⁊ non ſit qui inha bitat in eo. ⁊ ep̄atum eius accipiet alter. hͦ ſcribit̉ pſalmo. cviij. Nota pſalmiſta tria ponit de iuda.ſ. depoſitioneꝫ. depoſitionis rationē. eternā punitionē. Depoſitionem vbi dicit. Fiant dies eius pauci. Nā xp̄s elegit iudā in diſcipulū de mūdo. tandē d̓ diſcipulo in apl̓m. tandē de apl̓atu in pro curatorē. ſed in hoc triplici ſtatu fuerunt dies eiꝰ dies pauci. Sa diceres miꝝ eſt ꝙ xp̄s dei ſapiētia q̄ nec fallere nec falli p̄t elegit Iudā in ꝯſortē diſcipuloꝝ ⁊ paſtorē quin quē ſciebat futuꝝ lupū rapacē: mirabilius ꝙ fecit eū apl̓m quē ſciebat futuruꝫ ꝓditorem ſuū. mirabiliſſimū ꝙ fecit eū ꝓcuratorē quē ſciebat furē eſſe Quare fecit hͦ. Rn̄det̉. Xp̄us poſuit eū in ꝯſortiū diſcipuloꝝ ⁊ paſtorē ouiū ſuaꝝ multiplici ratō ne. Primo ad oſtendendū ꝙ in hͦ mūdo mali ſemꝑ ſunt ꝑmixti cum bonis. in celo tantū boni ſunt. in inferno tantū mali. De quo Gregꝰ. ⁊ habet̉. xxiij. q. iiij. hec aūt vi ta. vbi dicit. Hec aūt vita q̄ inter celū ⁊ infernū ſita ē ſicut ī medio ſubſiſtit. ita vtra qꝫ partiū ciues cōmuniter recipit. ⁊ iterū idē dicit. xx. mora. In eccl̓ia eſt ſicut ī area vbi ſunt triticum ⁊ palee. Secunda ratio ad oſtendendū ꝙ boni ꝓpter malos nō ſunt deſerendi. ſicut aliqui temerarie iudicantes vnam totam congregationē parui pendunt ꝓpter vnū malum. de quibꝰ Auguſtinꝰ in libro de baptiſmo. ⁊ habet̉. xxiij q. iiij. c. quantꝰ. Quantꝰ arrogātie tumor eſt: quāta humilitatis ⁊ leuitatis obliuio: qͣꝫta iactātia. vbi qͥ ſe facere credat ꝙ nec apl̓is ꝯceſſit dn̄s vt zizaniam a frumento putat ſe poſſe diſcernere. Nō ſūt gͦ diiudi cādi nec ſpernēdi exēplo xp̄i. Ioh̓. vi. Nō ne duodecī elegi ⁊ vnꝰ eſt diabolꝰ. Iō Au guſtinus de verbis domini vt habet̉. xxiij. q. iiij. tu bonus. Tu bonus tolera malum Nā chriſtus iudā quē furem ſciuerat eſſe tolerauit ⁊ ad p̄dicandū miſit: eiqꝫ cū alijs

LXVII Sermo euchariſtiā dedit. Idē ſuꝑ Ioh̓. ⁊ habet̉ ī cano. vbi dicit̉ capitulo quid ergo. Quid ergo voluit dn̄s noſter iheſus fratres mei āmonere eccleſiā ſuā. qn̄ vnū ꝑdituꝫ inter duodecim habere voluit. niſi vt malos toleremꝰ ⁊cͣ. Idcirco dicit Gregꝰ. ibidē in canone. c. Hec aūt vita inter cetera Si boni eſtis qͣꝫdiu in hac vita ſubſiſtitis equanimiter tolerate malos. Nā quiſquis malos nō tolerat ſibiip̄i ꝑ intolerantiā teſtis eſt. qꝛ bonꝰ nō eſt. ſꝫ quare roſuit eū eligere in apoſtolū quē ſciebat furē ⁊ futuꝝ ꝓdi torem ſuū. Ratio prima eſt: vt inde bonuꝫ eliceret. Augꝰ. in enchiridion. Omnipotens deꝰ cū ſit ſumme bonus nō ſinit aliqd̓ malū eſſe in ſuis oꝑbꝰ niſi bonuꝫ eliceret. Idē Melius iudicauit de malis beneface re qͣꝫ malū nō ꝑmittere. Secūda ratio vt vanā fiduciā amputaret. Augꝰ. Nemo ſe curꝰ poteſt eſſe in hac vita que temptatio nominat̉. vtrumqꝫ poteſt fieri ex deteriori melior: ⁊ ex meliori deterior. Dern̄. Quſqͣꝫ ſecuritas fratres mei adeſt. Adā cecidit in paradiſo de loco voluptatis. Iudas in mūdo de ſcola ſaluatoris. Detn̄. ad eu geniū papaꝫ. Noli nimis credere affectui tuo nichil bonū fixū animo qd̓ nō negligen tia ⁊ temꝑe aboleſcat. Idcirco. i. Choꝝ. x. Qui exiſtimat ſe ſtare videat ne cadat. Itē voluit xp̄s Iudā facere ꝓcuratorem. quē ſciebat furē Primo vt temporalia cō temnenda ⁊ vilia eſſe demonſtraret Gregoriꝰ. Contēptibilia cū contemptibilibus dant̉. Chriſtꝰ enī in hac vita habuit corpꝰ ⁊ aīaꝫ. habuit matrē ⁊ eccleſiā. habuit qͣndam ꝑſonā ꝓ expenditōe pecunie. ea q̄ cariora habuit carioribꝰ cuſtodibꝰ dereliqͥt. Matrē vero ⁊ eccleſiā cariores habuit qͣꝫ corpꝰ ꝓpriū. idcirco corpꝰ ſuū caris cuſtodibꝰ Ioſeph ⁊ Nicodemo dimiſit. matrē ⁊ eccleſiā carioribꝰ.ſ. matrē Iohāni. eccleſiā Petro tradidit. animā ꝟo chariſſimā patri cōmendauit. pecuniā vero ꝯtemptibilem ⁊ viliſſimam reputauit Iude ad cū ſtodiā dedit. Secūda ratio vt cuſtodiam reꝝ tꝑalium ſignanter ꝑ dilectionem periculoſam: periculoſam oſtenderet. Ecce modica pecunie adminiſtratio fuit Iude eterne damnatōis occaſio. Hiero. Uis co gnoſcere qͣꝫ ꝑiculoſus ſit amor habēdi pecuniā. Nā ille amor fecit Iudā xp̄i ꝓdito rem. ſtultū mercatorē. Eccl̓i. x. Nichil ini quiꝰ qͣꝫ amare pecuniā. Auarꝰ animā ſuaꝫ venalē habet. Eccl̓i. viij. Multos ꝑdidit auꝝ ⁊ argentū. Hiero. Quādo audimus Iudā tradidiſſe xp̄m ꝓpter pecuniā ⁊ impium diſcipulū ꝯdemnamꝰ ꝓprio nos gladio ꝯfodimꝰ. O quāti Iude Iudā damnant. Hiere. vi. A minimo vſqꝫ ad maximum omnes auaricie ſtudent. Idcirco i. Choꝝ. iiij. Querit̉ inter diſpēſatores quiſ fidelis inueniat̉ Luc̄. xij. Quiſputas fide lis ſeruꝰ ⁊ prudēs. Nota tribꝰ modis pōt diſpenſator eſſe malꝰ. Primo iniuſte rapi endo. Abacuc. ij. Ue qui multiplicat non ſua. Augꝰ. Si tenes obolū iniuſte teneris a diabolo. Secūdo auare retinēdo. Chriẜ Diſpēſatores diuitiaꝝ ſumꝰ nō dn̄i. ſicut diues de quo Luc̄. xvi. Dn̄s fuit diuitiaꝝ nec tn̄ rite dn̄s. ſꝫ potiꝰ ſeruꝰ ⁊ nō diſpēſator. Tercio inſipiēter expēdēdo vt diues ille. de quo Luc̄. xij. Anima mea epulare comede ⁊ bibe. Uel etiā villicꝰ Luce. xvi Qui diſſipauit bona domini ſui. Nos ꝟo debemꝰ eſſe boni diſpenſatores. noſtra dare ⁊ non aliena rapere: nō aliena retinere. ſꝫ large imꝑtiri. Augꝰ. Maledictꝰ diſpen ſator qui eſt auarꝰ cū largꝰ eſt dn̄s eiꝰ. Ad ꝓpoſitū dicit in textu vbi ſupra. Epiſcopa tum eiꝰ accipiet alter Nicolaꝰ d̓ lica. Apo ſtolatꝰ eſt ep̄atus. vbi ⁊ ep̄i ſucceſſores ſūt apl̓oꝝ. vt dicit Anacletꝰ. ⁊ habet̉. xxi. diſ. in noua. vbi dicit Apl̓is decedentibꝰ in lo cum eoꝝ ſurrexerūt ep̄i. deinde diſcipuli. lxx. diſcipuli electi. Quoꝝ tipū gerūt ipſi ſacerdotes. Sic ergo dicit ep̄atum.i. apoſtolatū eiꝰ.ſ. iude accipiet alter. Reuera al ter Mathias fuit a iuda non tantū in ꝑſona: ſꝫ in vita. ille ꝓditor: iſte fideliſſimꝰ predicator. ille ſuꝑbus: iſte humilis ⁊ paruiſte lator pecunie: iſte ꝯtemptor totiꝰ terre ne ſubſtantie. ille a diabolo poſſeſſus: iſte

De ſancto Mathia. ſpirituſancto plenus. Ille filius ꝑditiōis iſte filius eterne ſaluatōnis. ille homicidij ꝑpetrator. iſte animaꝝ mortuaꝝ viuificator. illiꝰ viſcera fuſa ſūt ꝑ crepationē. iſtiꝰ viſcera fundebant̉ ad omnes ꝑ ꝯpaſſiōeꝫ ille deſperauit. iſte ꝯfidit deo Ille ſuſpēſui manebat ad trabē. iſte ſuſpēſus erat ad deū ꝑ amorē. Illius guttur erat ꝯfractū ꝑ laquei nodatōem. iſtius guttur erat aptum ꝑ fidei p̄dicatōem. Ille.ſ. iudas in aere in terijt ut eſſꝫ de ꝯſortio demonū. iſte ꝑ fidē xp̄i mortuus fuit vt eſſet in ꝯſortio angelorū. Recte ergo alter iudas mathias vo cari meruit. ꝓpter quod dixi ſcd̓o ſubiūgit̉ mathie approbatio ⁊ eius electio. De quo ſubdit. Oportet ergo ex his viris qͥ nobiſcum ꝯgregati ſunt in omni tꝑe qͦ nobiſcū intrauit et exiuit dn̄s noſter ihūs incipiēſ a baptiſmate Iohānis vſqꝫ in diē qͣ aſſūptus eſt a nobis ꝑ aſcenſionē teſtē reſurre ctōis eius nobiſcū fieri vnū ex iſtis. Nota ex lr̄a elicit̉ quales debēt eſſe electo res. qualis eligendꝰ. qualiter ſit eligenduꝫ ⁊ ad qͥd ſit eligēdꝰ. Quo ad primū vicꝫ qͣ les. Reſpondet̉. ꝙ debent habere vnitatē ⁊ ꝯcordiā. qꝛ hic fuerūt centū ⁊ vigīti viri. et nullus diſcordauit. ſed ꝯmuni ꝯfenſu ioſeph et mathiā tanqͣꝫ viros approba tos corā dn̄o ſtatuerūt. Sed heu nūc vix electores p̄latoꝝ ſunt ſine diſcordia. Se cūdo debent habere diligentiā ꝓuidā.ſ. in qͥrendo bonū p̄latū et vtilē. nō amicos. n̄ ꝓpinquos. ⁊ ſic hic fecerunt. Tercio debēt habere intentionē rectā. ut nō q̄rent vtilitatem ip̄oꝝ: ſed bonorē dei. Ideo nō ē re ſpicienda dignitas ꝑſone. ſed ꝑſona digni tati. alias q̄rentes dignitatē ꝑſone et nō ꝑ ſonā dignitati ſunt ſil̓es his qui ouibꝰ deberent q̄rere paſtorē: et querunt ouibꝰ furem qui eas mactat̉. Quarto debēt habere mentē deuotā. ut imminēte tꝑe electionis orationibꝰ inſiſtāt. qꝛ omnis ptās a deoē Ro. xiij. Sic ergo fecerunt ſancti apoſtoli. Unde dicit̉ in textu. orātes dixerūt. tu dn̄e oſtende quē elegeris. Hic ſecūdo aduertendū qualis debeat p̄latus eſſe qui eligendus eſt: oſtēdit̉ exēplo mathie Pri mo debet eſſe etate maturus. nō dꝫ eſſe pu ex. nā ibi ex his viris notat̉. In puero nā qꝫ eſt vana laſciuia. Eccl̓iaſtes. xi. Adoleſcētia ⁊ voluptas vana ſunt. In pueris eſt leuitas et incōſtantia. Prelatus eī eli gitur ad ſubditoꝝ informatōem. ideo debꝫ habere morū grauitatē. Eligit̉ etiā ad ma loꝝ rep̄ſſionem ſeu reprobatōem. igit̉ debet habere ꝯſtantiā ⁊ firmitatē. ad Tituꝫ ij. In omnibꝰ p̄be teip̄m exemplū bonoruꝫ operū in doctrina et integritate et grauitate. Secūdo nō debet eſſe alienꝰ ſed domeſticus. notat̉ ibi. Qui nobiſcū ꝯgrega ti ſunt. Caput ꝓpriū melius ſcit naturā ſui corꝑis qͣꝫ alienū. amor enim p̄lati de colle gio electi ad eccleſiā eſt naturalis. alieni vero accidentalis. naturalia īmutabilia ſunt accidētalia ꝟo de facili mutari pn̄t. Tercio nō debet eſſe neofitus. et notat̉ cū dici tur. In omni tꝑe. In p̄lato reqͥritur expe rientia. humilitas vera: ⁊ autoritas reuerenda. Prelatus autē neofitus eſt inexꝑ tus. id̓o neſcit ſe ꝯformare qualitatibꝰ ſub ditoꝝ. Eccī. xxxiiij. Uir in multis cogita bit multa. qui nō eſt exꝑtus paucos recognoſcit. Etiā p̄latus neofitus poſſit fieri ſu ꝑbus ⁊ elatus putans ꝙ eccleſia vel religio nō poſſet exigi ſine eo. iō paulus.i. thi mo. iij. Non ſuſcipe neofitū. ne ī ſuperbia elatus in iudiciū dyaboli incidet. Etiā p̄latus neofitus poſſit a ſubditis ꝯtemni et deſpici. ⁊ ſic ſua autoritas poſſet minui et vilificari. ſicut accidit loth cui dixerūt ſodomite. Gen̄. xix. Recede illuc. ingreſſus es ut aduena nūqͥd ut nos iudices. Quar to non debet eſſe inſcius ſed doctus. ⁊ notat̉ in hͦ ꝙ dicitur. intrauit ⁊ exiuit inter nos dn̄s ihūs incipiens a baptiſmate Io hānis. ex hoc patet ꝙ fuit ſapiens: qꝛ doctus a doctore veritatis. imo ab ip̄amet veritate. Ab illo. de quo dicit apl̓us. Oēſ theſauri ſapiētie et ſciētie in eo ſunt recon diti. ad Colocē. ij. ⁊ ſic merito eligendus. Alia duo.ſ. qualiter ſit eligendus. ⁊ ad qͥd in ſeq̄ntibus epl̓e verbis ꝯp̄hendunt̉. cuꝫ

LXVII. Sermo ſubdit ꝯcludendo. et ſtatuerūt duos. Ioſeph qui vocabat̉ barabas qͥ ꝯgnomīatuſ eſt iuſtus. et Mathiā. ⁊ orātes dixerunt. Tu dn̄e qui noſti corda hoīm. oſtēde quē elegeris ex his duobꝰ in locū miniſterij huius et apl̓atus. de quo p̄uaricatꝰ ē Iudas ut abiret in locū ſuū. ⁊ dederūt ſorteſ eis: et cecidit ſors ſuꝑ Mathiā. et ānume ratus eſt cū vndecim apl̓is. Sermo LXVII. ad idem. Ors cecidit ſu per mathiā: et ānumeratꝰ eſt cū. xi. apl̓is. Actu. Introductio. Dicunt naturales ꝙ lux de ſe ꝓijcit ſplendorē: et ſplendor manifeſtat latentia ⁊ occulta. ut patet de ſole ad exꝑientiā. Spūaliter per lucem intelligitur xp̄us qui dicit Iohan. viij. Ego ſum lux mūdi. et Iohan.i. Erat lux ꝟa que illuminat omnē hoīem veniētē in hunc mundū. Et notanter xp̄us d̓r lux qꝛ dicit Ambro. in examero. Lux ē pulcri tudo omnis viſibilis creature. et omnibꝰ creaturis dat pulcritudinē. Sic xp̄us eſt pulcritudo omniū creaturaꝝ. qꝛ omēs cre ature ab ipſo habent ſuā pulcritudinē. teſte Det̉. in ſoliloqͥo qͥ ait. Ab ip̄o eſt qͥdqͥd habet pulcritudinis om̄is creatura ⁊ deco ris. Tu ſolē claritate veſtiſti: ⁊ clarior es ſole. et ſubdit. Quid eſt lux ſolis et decor omnis creature in comꝑatōe tui niſi tene bre. ornaſti celū ſideribꝰ. celū empireū angelis. aera volucribus: aquas piſcibꝰ. terrā herbis et floribꝰ. Sed nō eſt his ſpecies neqꝫ decor in tui comꝑatōe. O fons v niuerſe pulcritudinis ihū. ab hac iocunda luce ihū xp̄o ꝓceſſit ſplendor diuinus: qui manifeſtauit ſuos famulos quos elegit: ut legit̉ de btō Gre. quem volētē latitare ne eligeret̉ in papā. reuelatus eſt ꝑ lucidā cō lumbā e celo miſſam. Et ſic btus Mathias ut dicit Dyoni. in li. celeſtis ierarchie Splendor diuinus affuit qui oſtendebat ip̄m aſſumēd̓ ī apl̓m. et notat̉ hͦ ſors. de qͦ thema In ꝟbis p̄miſſis btūs mathias a duobꝰ ꝯmendat̉. Primo a celica electōe ibi. ſors cecidit. Scd̓o ab a pl̓ica ānumeratōe ibi. Et annumeratus eſt cū. xi. apo ſtolis. De primo dicit. Sors cecidit ſuꝑ mathiā. Dicūt naturales. celū habꝫ vari as ſtellas. ut habet̉ Gen̄. xv. Suſpice celū et numera ſtellas eius ſi potes. q. d. hoc eſt tibi impoſſibile quod ſoli deo poſſibile. pͣs. cxlvi. Qui numerat multitudinē ſtel larū. Et qͣꝫuis varias habet ſtellas inter illas habet ſingulariter ſeptē que dicūt̉ pla nete. Inter illos quidā influunt mititateꝫ ut iupiter. aliqui iracundiā: ut ſaturnꝰ. ali qui humilitatē ut venus. aliqui iuſticiā ut ſol. aliqui ſapientiā ut mercuriꝰ. Spiri tualiter hic ꝑ celū intelligit̉ btūs mathias qͥ varijs virtutibꝰ ornatus fuit tanqͣꝫ ſeptē planetis. que virtutes in lr̄is huiꝰ nominis mathias patent. Prīa lr̄a q̄ ornat hoc nobile nome eſt M. et ſignificat miti tatem q̄ eſt virtus multū laudāda in p̄latis. quia ſcribit̉ Eccī. x. Sedes ducū ſuꝑ borū ſubuertit. et mites ſedere fecit ꝓ eis Idcirco xp̄us p̄latus p̄latoꝝ hanc p̄ alijs docuit diſcipulos. Mat. xi. Diſcite a me quia mittis ſum ⁊cͣ. Scd̓a ꝟtus intelligit̉ ꝑ ſcd̓am lr̄am.ſ. a. et ſignificat auſteritatē vite. Criſo. Circa vitā alioꝝ eſto benignꝰ. ⁊ circa tuā auſterus. audient te hoīes ma gna facientē: et ꝓna mandātē. ⁊ ſic beatꝰ mathias auſterus fuit in vita ꝓpria. ut po tuit dicere cū apl̓o illud.i. Corin. ix. Caſtigo corpus meū et in ſeruitutē redigo. ⁊ merito qꝛ dicit apl̓us.i. Corin. xv. Caro ⁊ ſanguis regnū dei poſſidere nō poſſūt. idē carnaliter viuētes. Roma. viij. Qui ẜm carnem ſunt deo placere nequeunt. qꝛ habet̉ Iohā. iiij. Deus ſpūs eſt. ergo ẜm ſpi ritū viuēs deo placet. eo ꝙ dicit̉. 1. Cor̄. ij. Animalis hō nō ꝑcipit ea que ſpūs d̓i ſūt Sic etiā auſteritas ꝑtinet ad p̄latos. dicit enim Richar. de ſctō victore. Sūt qͥdam qͥ ita mites eſſe volunt: ut de vita ſub ditoꝝ nihil curant. neminē corripiūt. Ta lis mititas nō eſt laudāda. qꝛ xp̄us p̄latus omniū p̄latoꝝ docuit in exēplo. Luce. xix. de ſeruo inutili qͥ receptū talentū poſuit in

De ſancto Mathia. ſudario. qui dicebat. Sciebā qꝛ homo au ſterus es. Math. xxv. Seruū inutilē ꝓij cite in tenebras exteriores. Et ſic btūs ma thias induratis dixit. Annūcio vobis qꝛ viui in infernū deſcendetis. et terra apuit ſe et deglutiuit eos. ut legitur in legenda. Et ſic fuit alter moyſes. Numeri. xvi. qͥ datan ⁊ abiron rebelles terrā deglutire ꝑmiſit. Quilibet ergo p̄latus nō ſolū debet eſſe mittis. ſed etiā auſterus figurat̉ ī thro nō Salomonis. iij. Regū. x. In qͦ ſculpti erāt duo leōes. vnꝰ in apparētia ⁊ apꝑatu mittis. alter auſterus. Et ſic p̄latus mitꝭ eſ ſe debet bonis et rectꝭ corde. vn̄ pͣs. cxxiiij Denefac dn̄e bonis et rectis corde. Auſterus malis. Exodi. xxij. Maleficoſ ne patieris viuere ſuꝑ terrā. Tercia lr̄a huius nominis eſt t. ⁊ ſignificat timorē dn̄i. Exo. xviij. Elige tibi viros timētes deū. Eccī. ij. Qui timent dn̄m inqͥrūt que bn̄placita ſunt ei. Talibꝰ enim aſtat dominꝰ pͣs. cxliiij. Uoluntatē timentium ſe faciet Hmōi fuit btūs mathias figuratꝰ ꝑ abdi am. iij. Reg. xviij. qͥ fuit prīceps in curia regis orie regis iude valde timebat deum ⁊ ſic ip̄e. ꝓpter quod pͣs. dicit. Conſtituit eū dn̄s dominū domus ſue: ⁊ principem oīs poſſeſſionis ſue. Timētes ergo dn̄m d̓ bent eſſe p̄lati: qꝛ timor omnē negligentiā excludit. Eccl̓s. vij. Qui timet deū nihil negligit. Sic ergo cū ip̄i timerent deuꝫ tc̄ timerēt̉ a ppl̓o. Iudit. vlti. Qui timēt te magni erunt apud te ꝑ oīa Quarta lit tera eſt h. et ſignificat humilitatē. Hec etiam virtus ſpēaliter p̄latis ꝯuenit. Eccl̓i xxxij. Rectorē te poſui noli extolli. ſꝫ eſto inter illos qͣſi vnus ex illis. Apl̓s ad Phi lip. ij. In humilitate ſuꝑiores inuicē arbitramini. Eccī. iiij. Quāto magnus es hu milia te in omnibꝰ. Nā tales exaltent̉. Lu ce.i. Depoſuit potētes de ſede et exaltauit humiles. ſic legit̉ de ſaul.i. Regū. xv. Nō ne cū paruulꝰ in oculis tuis eſſes caput fa ctus es in iſrael. Et ſic ſuꝑbus iudas depoſitus eſt. Et humilis mathias exaltatꝰ. immo electus ad celeſtia regna ex humilitate ꝯgnoſcit̉. ut d. Gre. Euidentiſſimū ſig num reproboꝝ eſt ſuꝑbia: electoꝝ hūilitas Quinta lr̄a eſt i. ꝑ quā ſignificat̉ iuſticia. que eſt virtus ut dicit Ambro. in li. de pa diſo. q̄ magis alijs qͣꝫ ſibi ꝓdeſt et vtilita tes ſuas negligit. ꝯmunia emolimēta ꝓponit. ⁊ illa ꝑtinet ad p̄latos. quibꝰ d̓r Sap̄. i. Diligite iuſticiā qͥ iudicatis terrā. Sic e tiā dicit̉ Exo. xviij. Elige viros qͥ diligūt iuſticiā ⁊ odiūt auariciā. Ciprianus. Que qꝫ bona in regno oꝑatur iuſticia. Talis fuit beatus mathias. ideo de eo legit̉ illud ꝓuer. x. Denedictio dn̄i ſuꝑ caput iuſti. iō dedit illi dn̄s partē in tribubus.xij. ſic et nos. pͣs. xxxvi. Non vidi iuſtū derelictuꝫ Idem. Dn̄e quis habitabit in tabernaculo tuo. Rn̄dit. Qui oꝑatur iuſticiā in ſeip ſo. et nō noceat alijs nec ꝓhibeat. qꝛ dicit Tullius. Si es iuſtus nō ſolū nō noceas ſed etiā nocentes ꝓhibeas. Hanc ꝟtutē collaudat Gre. et habet̉. xij. q. ij. Cū deuo tiſſimā. Sūmū in rebꝰ bonū eſt iuſticiā co lere: ⁊ vnicuiqꝫ ſua iura ẜuare. Sexta lr̄a eſt a. et ſignificat amorē. Nā reliqua nihil ꝓſunt ſine amore. Aug. Si charitas deſit cetera nihil ꝓſunt. quia eſt forma virtutū Ideo dicit̉ Ephe. iij. In charitate radica cati et fundati. Hilarius. Fruſtra eſt oīs oꝑatio niſi ſoli deo debeat̉. Sic fuit mathi as in charitate ardens. Augꝰ. Quāto qͦs terrena deſpicit: tāto diligit. Et ſic ip̄e ꝓp ter deum omnia dereliquit. Sic ꝙ potuit dicere cum apl̓o et alijs ꝑfectis. illd̓ Ma thei. xix. Ecce nos reliqͥmus omnia ⁊ ſecu ti ſumus te. Sic ergo nos in charitate dei ip̄m imitari debemus. qꝛ ip̄a charitas vt dicit Hugo eſt fons ꝓpriꝰ de qͦ non ꝯmūi cat alienus. Aug. Omnia ſacramēta habere potes et malus eſſe potes. cū charitate autē malus eſſe nō potes. Ratio. i. Ioh. iiij. Qui in charitate manet in deo manet ⁊ deus in eo. Septima lr̄a eſt s. ꝑ quam ſignificat̉ ſapiētia d̓i. Sap̄. vij. Neminē diligit deus niſi eū quē cū ſapiētia inhabi tat. Et hec p̄cipue ad p̄latos ꝑtinet. Un̄ ꝓuer. iij. Sapiētes gub̓nacula poſſidebūt

LXVIII. Sermo De hac materia poteris plura querere et pplicare. Et quanto hi vendētioreſ ⁊ doctiores fuerint: tāto plus in futuro fulgebūt. De quo Dan̄. xij. Qui docti fuerint ſplendebunt quaſi ſplēdor firmamēti. Et qui ad iuſticiā erudiunt plurimos fulgebunt quaſi ſtelle in ꝑpetuas eternitates. intellige de his qui erudiunt vita ⁊ doctri na. hoc vera ſapientia requirit. vn̄ Greg. nazāzenus. Sapiētia eſt laudabilis. hāc habuit beatus Mathias. nec ſufficiebat ſi bi in ſeip̄o hoc tantū habere: ſed plures ad hoc informauit. Idcirco a dn̄o eligendꝰ et electus eſt et a nobis hodie honorādus ac glorificādus et inuocandus De annūciatōe beate marie ꝟginis Sermo LXVIII. Ngreſſus agelus dixit ad eā. Aue gratia ple na dn̄s tecū. Luce.i. Introductio. Doni rumores letificāt homines ⁊ habent̉ in memoria. Moraliter. O qͣꝫ boni rumores ſunt hodie nūciati. ſic ꝙ locum p̄t habere illud. iiij. Regū. vij. Hec ē dies boni nuncij. ſi tacuerimus ſcelerꝭ rei eximus. Reuera boni nuncij dies: qꝛ dixe cte hec nunciatio eſt ꝯtra annunciationeꝫ ſerpentis: que nobis omnibꝰ mortē intulit: et mala fuit multiplici rōne. Prīa qꝛ fuit nunciatio dubietatis reſpectu mulierꝭ cum dixit ſerpens Geneẜ. iij. Cur p̄cepit deꝰ vobis ut nō ꝯmederetis d̓ oī ligno pa radiſi. rn̄dit. ne forte moriamur. Ecce illd̓ quod deus poſuerat in certo mulier poſuit in dubio. Illa dubietas durauit vſqꝫ ad xp̄m. quia homo dubius fuit quō ſalutem conſequi deberet. Ecōtra hec ānūciatio ē ſecuritatis. Hodie enim angelꝰ dixit. noli timere maria. inueniſti em̄ gr̄am apd̓ dn̄ꝫ Secūda fuit nunciatio falſitatis. qꝛ dixit ſerpens Geneẜ. iij. Nequaqͣꝫ moriemini. Econtra hec nūciatio eſt veritatis. qꝛ illū angelus gabriel nūciauit qui eſt ꝟitas. de quo Iohan. xiiij. Ego ſum via ꝟitas ⁊ vi ta. Tercio fuit mala rōe mortalitatis que ꝓuenit ex illa. Ro. v. Per vnū hominē peccatū in mundū intrauit: et ꝑ peccatuꝫ mors. ⁊ ſic in omnes hoīes mors ꝑtrāſijt Econtra ex hac ānūciatōe homini vitare nit. Ioh̓. x. Ego veni ut vitā habeāt. Ho die dn̄s lignum vite.i. filiū plantauit ī me dio paradiſi.i. in vtero virginis benedicte ut in figura habet̉ Gen̄. ij. ſicut dicitur.i. Corin. xv. Sicut in adam om̄s moriunt̉ ita et in xp̄o viuificabūt̉. Quarto fuit ma la hec annūciatio rōe acerbitatis. Fuit em̄ acerba vtroqꝫ parenti. Primo ade cui dictū eſt Geneẜ. iij. Maledicta terra in oꝑe tuo: ſpinas ⁊ tribulos germīabit tibi. In ſudore vultus tui veſceris pane tuo. Secūdo eue ibidē. In dolore paries filios tu os. ecce maledictio. Sed hodie annūciata eſt benedictio. Dn̄dicta tu in mulieribus. Lu. i. Ecce nūciatio benedictōis ⁊ alacritatis. Auguſ. Hodie maledictio eue mutat̉ in benedictiōem marie. Dec̄. Hodie reuelatū eſt conſiliū ꝑ qd̓ mors tollere tur: vita redderet̉. et homo de ſeruitute di aboli liberaret̉ ⁊ in priſtinā dignitatē reduceret̉. Hodie implet̉ illud Zacharie. iij Letare filia ſyon. ecce venio ⁊ habitabo in medio tui. Idcirco canit hodie eccīa. Hec eſt dies quā fecit dn̄s. hodie dn̄s afflictioonem populi ſui reſpexit ⁊ redēptiōem miſit. hodie mortē quā femina intulit femina fugauit. Hodie deꝰ homo factus id qd̓ fuit ꝑmanſit: ⁊ quod non erat aſſumpſit. Ergo exordiū noſtre redemptōis deuote recolamus et exultemus dicentes. gl̓ia tibi dn̄e. Et merito: quia ut dicit Augꝰ. Factus eſt particeps noſtre humanitatis: vt eſſemus participes ſue diuinitatis. Ideo Alexander ſuper Cantica. Amor erat in orbe regnaturus. ideo miſſus eſt celeſtis paranimphus. quaſi colūba nos factꝰ: portans ramū oliue.i. pacis et ſalutis. de quothema. Miſſus eſt ⁊cͣ In ſumma euāge lij quattuor ꝑ ordinem tangunt̉. Primo noua legatio diuīe maieſtatis. ibi. miſſus eſt. Secūdo ꝓmpta executio angelice dignitatis. ibi. ingreſſus angelus. Tercio

De Annūciatōe Marie virginis mutua collocutio inquirende veritatis. ibiQuō fiet iſtud. Quarto deuota humiliatio virginee voluntatis. ibi. Ecce ancilla dn̄i. De primo dicit. Miſſus eſt angelus etiā apponit In illo tꝑe. Quo ad tꝑus qͥn qꝫ ſunt ꝯſideranda. vicꝫ quo anno. qͦ menſe. qua hedomada. qua die: qua hora angelus miſſus eſt. Quo ad primū hͦ eſt qͦ āno dicunt breuiter ſancti doctores ꝙ fluxis a prīcipio mundi annis quinqꝫ milibus cxcix. In iſto igit̉ vltimo anno facta ē hec legatio. Sed quo ad ſcd̓m.ſ. quo ad mēſer dicunt ꝙ in menſe marcio: ⁊ allegāt illiꝰ plures ratōes: quas alibi reꝑias. Sꝫ quo ad terciū.ſ. hebdomadā colligit̉ ex dictis beati Auguſtini in. iiij. de trinitate. ꝙ vltima hedomada p̄nominati mēſis. Cuiꝰ rō eſt ẜm eundem: ad deſignandū ꝙ in vltīo tꝑe xp̄us incarnari voluit.ſ. in tꝑe gͣtie. d̓ quo Abacuc. ij. Apparebit in fine ſi morā fecerit expecta eū: qꝛ veniēs veniet. Quo ad quartū dicunt ꝙ feria ſexta. qꝛ illo die factus eſt hō. et ſic merito hac die concipi ⁊ naſci debuit. qua die regenerādus erat hō ꝑ eius paſſionē. Sed quo ad quintum hoc eſt quo ad horā diei dicūt ꝯmūiter do ctores: et qͣꝫ maxime Frāciſcus maronis ꝙ hora ꝯpletorij fuit iſta nunciatio incepta. Sed hora matutīali fuit incarnatio celebrata. Et hoc rep̄ſentat eccleſia in cāpana quam mane ⁊ veſꝑe pulſare ordīauit ad huius rei memoriā. Et dicūt ſancti doctores aliqui: ꝙ locutio angeli cū virgine durauit ab hora completorij vſqꝫ ad mediū noctis. Et ſufficit beato Luc̄. verboꝝ ſcribere ſubſtātiā. Sicut in multis exēplis ſcripture habemuſ: ꝙ illa que lōgiſſimo tē pore ſunt ꝑacta breui pagina ſunt deſcrip ta. Sic ſcribit̉ Sap̄. xviij. Dū quietū ſilē. tium tenerēt om̄ia: ⁊ nox in ſuo curſu iter haberet omnipotēs ſermo tuꝰ exiliēs d̓ ce lo a regalibꝰ ſedibꝰ venit. Et intelligit̉ hocetiā ad ꝓpoſitū. Dum em̄ ꝟgini bn̄dicte omnia creata ſilerent. velut cucta in nocte latentia in ea ſopita exant. Tunc oīpotēs ſermo tuus.i. eternū verbū patris venit. Et hoc potuit eſſe hora completorij. Ad ꝓpoſitum tamē dicit apl̓us Gal̓. iiij. Cū ve nit plenitudo tꝑis. Sed diceres circa p̄dicta qͣre tā diu incarnari diſtulit. Rn̄ det thomas. ꝑte. iij. q. i. ar. vi. ꝙ hͦ fecit ml̓ tis rōibꝰ. Primo ꝓpter diuīe iuſticie ma nifeſtationē. Nam dei iuſticia ut di. Aunullū malū ſinit impunitū. Ut igit̉ deus peccatū ade puniret tantos clamores ſuſtinuit et luctus ⁊ ſuſpiria fieri ꝑmiſit ⁊ adā cum ſequacibꝰ ſuis tāto tꝑe expectaret in limbꝰ: ⁊ exul exiſteret a ꝑadio ut manifeſtaret ꝑ diuinā iuſticiā nullū peccatuꝫ dimitti inultū. Secūdo ꝓpter peccati ꝯgnitionem. Unde medicina nō dat̉ infirmis niſi ſe ꝯgnoſcant. modo ip̄i in primo nō co gnouerūt infirmitatē ſuā. debebāt em̄ priꝰ ꝯgnoſcere ꝙ nō a ſe ſed mediāte liberatore redimi debebant. ⁊ ꝙ illi neceſſario indigerent. Tercio ꝓpter deſiderij augmenta tōem. Nam dicit Dern̄. Dilatio rei ama te eſt augmentatio deſiderij. Et qͣnto diu tius deſideratū denegat̉: tanto magis deſideriū augmentat̉. ꝓuer. xiij. Spes que differt̉ affligit aīam. Idcirco poſt clamores ⁊ magna deſideria ſanctoꝝ patꝝ veni re voluit. Exo. iij. Uidi afflictōem populi mei: ⁊ clamorē eius audiui deſcendam et liberabo eum. Quarto ꝓpter bn̄ficij īcar natōnis maiorē ꝯmendationē. quia quod amplius ⁊ diutius differt̉ cum dat̉ p̄cioſius reputat̉. Et ſic dicit Innocentius in ſermone de aduētu dn̄i. Si filius dei ſubi to poſt lapſum hoīs veniſſet ⁊ eū reduxiſſꝫ Ille videns ſe facile ſanatū incidiſſet in in gratitudinis viciū: ⁊ nō magno medico in diguiſſe ſe credidiſſꝫ. Sic ergo ex diutur na expectatōe difficultatē ſaluatōis cogno uit. ergo ⁊cͣ. Quīto ꝓpter ſcripture imple tionem. Oſee. iij. Diebus multis expecta bis me. Ideo dicit Abacuc. ij. Apparebit in fine.i. in tempore gratie De quo pͣs Tꝑus miſerendi eius venit. Et hoc fuit tempus illud quo ad annū: menſem ⁊ heb domadā diē et horā. De qͦ ſupra audiſtis Tunc ergo miſſus eſt angelus. Cur āgelꝰ

LXVIII. Sermo et non hō. Rn̄det Simon de caſſia. Primo quia quilibet homo fuit pctōr. ſed opꝰ incarnatōis debebat hoīem ſoluere a pecca tis. ideo magis ꝯgruū fuit mittere angelū qͣꝫ hoīeꝫ. Scd̓o qꝛ miſſio iſta fuit ꝓpt̓ reuocatōꝫ ad regnū celoꝝ. idcirco mitti cele ſtis ciuis debebat. Tercio qꝛ per incarna tionem dn̄i etiā angelica ruinā reparāda erat. ⁊ decetero pax eſſet inter āgelos et homines. In huiꝰ ergo figurā tꝑe natiuitatis gaudentes angeli cantabāt. gl̓ia in ex celſio deo. ⁊ in terra pax hoībus. Sed qͣ re tantū vnus angelus mittebat̉. Rn̄det̉ ꝓpter celare diabolo opus incarnatiōis et redemptiōis. Dicit tn̄ albertus. ꝙ ſibi ſoli ꝯmiſſum erat ꝙ nunciare ꝟbū deberet. at tamē cū eo erat magnus angeloꝝ exercitꝰ qui nō ſciuerāt in ſpeciali. A ſil̓i ſicut vnꝰ angelꝰ nūciauit gaudiū natiuitatis dn̄i pa ſtoribꝰ. veīt tn̄ magna multitudo cū eo celeſtis curie. Figurat̉ Geneẜ. xxiiij. Abraā miſit vnū.ſ. eleazat ad ꝯducendū ſponſam filio. ille tn̄ multos habuit comites. mō n̄ eſt mīoris dignitatis incarnatio qͣꝫ natiui tas. Solus tn̄ gabriel apparuit. ⁊ colloqū cum virgine habuit. idcirco textus ſpēali ter eum nominat. Sed diceres. qͣrega briel et nō alius. Rn̄dꝫ Dern̄. ſuꝑ miſſus eſt. Gabriel fortitudo interp̄tat̉. Nā per opus incarnatōis virtus altiſſimi manifeſtatur. ergo merito ꝑ fortitudinē annūcia tur. Nam ꝑ hoc opus fortiſſima vicit. pri mo dyabolū. Ioh̓. xij. Nunc prīceps mūdi eijcit̉ foras. Scd̓o mundū. Ioh̓. xvi. Cōfidite ego vici mundū. Tercio omnē intellectū creatū. puto ꝙ omnes angeli n̄ poſſent cape ſuis intelligentijs vehemētiā incarnatōis quā nobis in hoc oꝑe exhibu it. quod opus angelꝰ certe ignorauit. Un̄ interrogatus a virgine. quō fiet iſtud. rn̄dit. Spūſſanctus ſuꝑueniet ī te. q. d. Tu exꝑieris. Augꝰ. Fide capit̉ rōe comp̄hen di non poteſt.ſ. quō deitas hūanitati iungitur: ⁊ deus et homo de ꝟgine naſcitur. Aug. ſermōe.i. de annūciatōe d. Eſt ſtupendū miraculū excellenſ omnē intellectū qui in cherubin eſt terribilis. in omnibus angelis eſt incomp̄henſibilis. ꝯceptus eſt in aluo ꝟginis. Unde virginē ꝯciꝑe ⁊ parere ſuꝑat omnē legē nature. Adhuc tamē fortius eſt ꝙ deus et homo ab homīe naſci voluit. ideo Anẜ. de ꝯceptū virginali. qͥs vltimū primo ꝯiunget niſi dei fortitudo: et ita cōglutinauit ꝙ nec morte ſoluitur. Merito ergo gabriel.i. dei fortitudo mitti tur. Sequit̉. a deo.ſ. ſine medio. Eccepro gotiuū. qꝛ nō eſt ſeruatus ꝯmunis modꝰ. eo ꝙ nō ꝑ ſuꝑiorē reuelatōeꝫ ſꝫ a deo miſſus eſt. Dyoniſiꝰ. c.vij. celeſtis ierarchie. Alij ꝯgnouerūt ſed nō bene et plene. max imme latuit eius modus. qualiter totus ī pa tre: totus in virgine. In ciuitatē galilee. Sed diceres. cur nō in iudeā. Rn̄det̉ quia in galilea cohabitabāt gētiles cū iudeis. inſignū ꝙ vtrūqꝫ ppl̓m vellꝫ redime re. Ioh̓. xi. Hic ihūs moriturus erat pro gente: ⁊ non tm̄ ꝓ gente.ſ. iudaica. ſed vt filius dei diſꝑſos ex varijs gentibꝰ in vnū ꝯgregaret. Ephe. ij. Ip̄e eſt qͥ facit vtraqꝫ vnū. Cui nomē nazareth. qd̓ interp̄tatur : ad ſignificandū ꝙ ip̄e eſſet ille flos d̓ quo Canti. v. Ego flos campi. Dicit flos campi ⁊ nō orti. qꝛ flos orti clauſus ē. ſed flos campi omnibꝰ aꝑtus eſt. ⁊ ſic chriſtꝰ Mat. xi. Uenite ad me omnes. Item floſ gignit̉ ex puriſſimis terre humoribus et calore ſolis. Et ſic xp̄us incarnatus ꝟtu te ſpūſſancti. ex puriſſimo ſanguine ꝟgīs marie. Item in ꝑtibus trāſmarinis habet̉ qͥdam flos qui habet ſtipitem aſperum ⁊ qͥnqꝫ rubea folia. et ſignificat xp̄m. qͥ habuit aſperitatē crucis ⁊ quinqꝫ rubea vul nera. Item cū flos conterit̉. lōge ſpargit odorē. et ſic xp̄us in mortariolo crucis cō tritus. Iſte ergo flos floruit in ꝯceptōne in nazareth. apparuit in natiuitate in betleem. emarcuit in ihrl̓m. floruit inter duo lilia.ſ. angelo annūciante: ꝟgine ꝯſentien te. Apparuit inter duo aīalia. Iaſ. i. Cognouit bos poſſeſſorē ſuū: ⁊ aſinus p̄ſepe domini ſui. Emarcuit inter duos latrones ī cruce. refloruit in reſurrectōe. Sequitur.

De Annūciatōe Marie virginis ad mariā ꝟginē. et merito: ut ꝓphetia im pleret̉ Iſa. vij. Ecce virgo ꝯcipiet ⁊ pari et filiū. et Hiere. xxxi. Nouum faciet dn̄s ſuꝑ terrā: femina circūdabit virū: vbi di cit Dyoniſius de diuinis nominibꝰ. De om̄ibꝰ nouis hoc eſt maximū nouū. Det̉. Deū decebat hmōi natiuitas. Et ſi debebat naſci. tunc de virgine. ⁊ ſi virgo debebat parere. tūc deum. Sic igit̉ miſſus eſt ad virginē. Augꝰ. Ueniens creator mūdi ex mūdis viſceribꝰ in mūdo naſci voluit: ut immundū mundū redimeret. ſic dic̄ Dern̄. ſuꝑ miſſus eſt. Ad virginē carne. ad virginē mente: ad virginē ꝓfeſſiōe. ad virginem talē d̓ qua.i. Corin. vij. Mēte ⁊ corꝑe ſanctā. nec nouiter nec fortuitu in uenta. ſed a ſeculo electā: ab altiſſimo p̄co gnitam. a ſpūſancto p̄paratā. a pr̄iarchis p̄ſignatā. a ꝓphetis ꝓmiſſam. Damaſce li. iiij. c. viij. Ip̄a dei genitrix ꝟgo ab eterno dei cōſilio p̄uiſa. ip̄a eſt quā vidit moy ſes in rubꝰ ardente. gedeon in vellere. eze chiel in porta clauſa in domo dn̄i. Daniel in lapide abſciſo ſine manibꝰ. Aaron in virga et flore. Sanctus tho. ꝑte. iij. q. xx. viij. Merito agnus dei ſine macula debebat naſci. et ſine peccato de virgine pura. Sequitur. Deſponſatā viro. Ambro. vt iudeis tolleret ſcandalū. ut puer hr̄et nutriciū. et ut virgo virginitatis ſue teſtimo niū. cui ſcꝫ viro nomē erat Ioſeph. d̓ do mo.i. de familia dauid. Tres legimus eē viros in ſacra ſcriptura huius noīs. Pri mū ꝓcuratorē egipti qui ꝯmēdat̉ ab innocentia. Scd̓us ioſeph ab arimathia. qͥ cō mendat̉ a pietate et miſericordia. et a d̓uo tione eximia poſuit xp̄m de cruce. ⁊ in mo numentū ſuū collocauit. Tercius fuit ve nus ex. lxxij. diſcipulis. ille ꝯmendat̉ a iuſticia. ut habet̉ Actuū.i. Omnes hi hūc ioſeph figurabant. omniū em̄ ꝟtutes ipſe ꝑfecte habuit. ⁊ ſpecificat eū euangeliſta. ꝙ ſit de domo dauid: ut ꝑ hoc deſignet̉ ve ritas ꝓmiſſionis. pͣs. cxxxi. De fructu vētris tui ponā ſuꝑ ſedem tuā. Et nomē ꝟginis maria. Iſido. Antiquis patribꝰ nomina imponebant̉ ſecreta futuroꝝ ꝯtinētia. a fortiori ergo ꝟgini dei genitrici: q̄ oībus fuit ſanctior ⁊ in ſtatu ſublimior. Un̄ Criẜ. in ẜmone de annūciatōe. Nihil exit in gloria reſpectu beate virginis et omniū p̄cedentiū memoria. Dicit̉ gͦ maria quod hebraice interp̄tatur ſtella maxis. que na uigantibꝰ viā indicat. Et ſic ip̄a miſit radium ꝑ quem totū mundum illuminauit. Greg. Huic mūdo lumen eternū effudit. Dern̄. Sicut nec radius minuit ſideris claritatē. ſic nec filius virginis mr̄is inte gritatē. Scd̓o maria grece ⁊ latine dicit̉ amarū mare. Et ſic ip̄a in paſſione. Lu. ij Tuāip̄ius animā gladiꝰ doloris ꝑtrāſibit Tercio Siriace dicit̉ dn̄a. ⁊ ſic ip̄a dn̄a angeloꝝ ꝓtegens nos ab infeſtatōe inimi corū. Dern̄. Non em̄ hoſtes viſibiles timentaciē ordinatā. ſicut demōes dei matrē. Ambro. Totū collegiū poteſtatꝭ mali gne terret̉ ad inuocationem nomīs marie. Detn̄. Sicut fluit cera a facie ignis. ſic de mones ad inuocatōem noīs marie ꝟgīs. Et ſic dicit. nomē virginis marie. nō a ca ſu hoc nomē. ſed ſpeciali inſtinctu ⁊ angeli ca reuelatōe virgini impoſitū eſt. Et con uenienter hoc venerabile nomē obtinet ex ethimologia. Ip̄m enim habꝫ qͥnqꝫ lr̄as ꝑ quas ip̄ius qͥnqꝫ priuilegia deſignant̉. Et quelibet earū priuilegiū vnū ex his qͥn qꝫ deſignat: que ip̄a ſpecialiter a deo meru it obtinere. ꝓpter que hoc nomen ſibi con grue ꝯuenit. Prima lr̄a huiꝰ ſanctiſſimi nomīs eſt m. ꝑ quā deſignat̉ primū pri uilegiū. ꝙ ip̄a eſt mater omniū ſanctoꝝ. qꝛ omnibꝰ ſanctitatē generauit. Danielis. ix Ueniet ſanctus ſanctoꝝ ⁊ vngat̉. Idcirco Dern̄. Laudamus tuā virginitatē et miramur humilitatē. qꝛ nobis omnibꝰ genui ſti ſanctitatē. Eccī. xxiiij. Ego mater pul cre dilectiōis: ⁊ timoris ⁊ agnitōis ⁊ ſctē ſpei. modo omnia illa ad ſanctitatē ꝑtinēt Et ſic ei ſpecialiter dicere poſſumus illud Iudith. viij. Ora ꝓ nobis qm̄ tu mulier ſancta es. īmo et omniū ſanctorum mater Scd̓a lr̄a eſt a. ꝑ quam ſignificat̉ ſcd̓ꝫ s

LXVIII. Sermo priuilegiū.ſ. ꝙ eſt aduocata omniū pctōꝝ Sic eccleſia nominat eā. Eya ergo aduo cata nr̄a ⁊cͣ. Nota dicit Iſido. Uolēs aduocare ꝓ alio debet habere primo iudicis amiciciam. ⁊ ſic ip̄a: qꝛ mater. Dern̄. Tu mater exulis: tu mater iudicis. Ip̄a ī matre ſalomonis figurat̉. cui ſalomō. iij. Regum. ij. Dete ame qͥd vis: nō eſt phaſut auertā faciē meā a te. Dern̄. in ẜmone de natiuitate. Cū corā tremendo iudice aſſiſtimus qui vibrat gladiū ire ſue ſuꝑ nos. ⁊ quis auertat iram ſuā niſi maria. ꝑ quā ſuſcepimus in terris miſericordiā. q̄re ex emplū in diſcipl̓o ſermone vlti. de iuuene de pauperato. Non miꝝ ſi apud deū potēſ eſt. Dicit em̄ beatus Anẜ. Mira res oīs creatura a deo creata eſt. Deus oīa creauit. ſed maria eū generauit. Et ſic merito habet amiciciā. Scd̓o dꝫ habere pietatꝭ clementiā. ⁊ ſic maria. Un̄ Dern̄. in ẜmo ne qͥ incipit. Magnū ſignū apparuit in celo. Quid ad mariā trepidat accedere hūa na fragilitas. nihil auſterū. nihil terribile ī ea. ſed tota ſuauis ⁊ mittis. Ideo d. augꝰ. in li. retractationū. Scio me ꝑire nō poſſe p̄pietate marie. Sic ergo poſſumus dice re ei illud. iij. Regū. ij. quod dixit adonias ad matrē regis Salomonis. Pro nobis loquere regi: quia in te eſt pietas ⁊ miſericordie clemētia. neqꝫ tibi qͥcqͣꝫ denegarepoterit. Tercio dꝫ p̄ponere rei indigetiā. Et ſic maria. Unde Dern̄. Apud filiū ſu um inducit illud euangelicū. Memēto fili verbi tui. in quo peccatoribꝰ ſpem venie tribuiſti. non eſt opus valentibꝰ medicus: ſed male habētibꝰ. Non veni vocare iuſtoſ ſed peccatoreſ. Ip̄a eſt mulier de qͣ. ij. Re gum. xiiij. que aduocauit ꝓ abſolone apd̓ dauid. allegans generalē infirmitatē dicēOmnes morimur et quaſi aque dilabim̄ in terra. Caſſio. in quadam epl̓a. Tu patrona humani generis. tū afflictis ꝯſolatio. tu infirmis medicina ſingularis. qͥs tuo nō indiget iuuamine cū peccare ꝯmue ſit. ergo ſcd̓o eſt aduocata omniū peccatorum. Tercia lr̄a eſt x. ꝑ quā ſignificat̉ terciū priuilegiū ſiue tercia gratia marie collata. ꝙ ip̄a eſt regula omniū moꝝ ⁊ ꝟ tutuꝫ. Et primo puritatis. qꝛ dicit Anẜ. Ea puritare nitebat qua maior ſub deo in telligi nequit. Ꝙ autē puritas virtus ſit ⁊ nos acceptos deo reddit dicit̉ ꝓuer.xx. ij. Qui diligit mundiciā cordis habebit amicū regē. ⁊ Sap̄. vi. Incorruptio ꝓxi mū facit deo. pͣs. xvij. Scd̓m puritatem ma. me. retri. m. Ip̄a etiā ſpecialiter eſt re gula humilitatis. imo ⁊ magiſtra. Luc̄. i. Ecce ancilla dn̄i. Nō potuit eā ampliꝰ extollere angelus. quia dei matrē futurā eaꝫ p̄dixit. Et ip̄a dixit ſe ancillā ꝑſonā ẜuileꝫ ⁊ humilē. O mira humilitas. hec eſt ꝟtuſ illa quam ip̄e ſaluator docuit diſcipl̓os dicens Math. xi. Diſcite a me qꝛ mitꝭ ſum et humilis corde. Ip̄a etiam eſt regula ca ritatis. Unde Ambro. Sicut ferrū in ig nem miſſum totū ſit igneū. ⁊ ſic ip̄a charitate dei et ꝓximi tota fuit ignea.i. charita te plena. Et ſic excellenter in ſe omnes vir tutes habuit ꝙ verificari poterat de ea illd̓ Iudit. xi. Non eſt talis mulier ſuꝑ terrā ſ. decore virtutū. Dern̄. Ip̄a dignum dei habitaculū omnibꝰ ꝟtutibꝰ plenū. nōmi rum ſi fuerit regula moꝝ. Ambro. in li. de virginitate. Talis fuit vita marie ut eius ſolius vita eſſꝫ omniū regula ⁊ diſciplina Quarta lr̄a huius nominis eſt i. ꝑ hāc ortum ſignificat̉ priuilegiū quo ip̄a dici meret̉ interfectrix omniū vicioꝝ. Unde Bern̄. ſuꝑ miſſus eſt. Sicut dyabolꝰ per mulierē humanū genus ꝑdidit. ſic dn̄s ꝑ mulierē reꝑauit. Sic dicit maximꝰ in ſer mōe. Sicut eua nocuit ꝑ ſtulticiā. ſic ma ria ꝓfuit ꝑ prudentiā. Eua damnauit per ſuꝑbiam. maria ſaluauit ꝑ humilitatē. Ip ſa fuit de qua canit eccleſia. Mortē quā fe mina intulit femina fugauit. Ip̄a fuit illa de qua Gen̄. iij. ex parte diaboli dicit̉. In imiciciaꝫ ponā inter te ⁊ mulierē. ⁊ ſubdit Ip̄a ꝯteret caput tuū. Quinta lr̄a ⁊ vltima eſt a. ꝑ illam ſignificat̉ quintū priui legiū quo ip̄a ſpecialiter dici meruit armo nia.ſ. ſpūſſancti donoꝝ. Aug. tractās illd̓

De Annūciatōe Marie virginis ꝓuer. ix. Sapīa edificauit ſibi domū. excidit columnas ſeptē. dicit. domū edificauit.i. cor virginale ſpūſſancti donis plenū Nam alij ſancti habuerūt gr̄am cū mēſu ra. ip̄a fontē omniū gratiaꝝ. ſic ꝙ ī ea im pleri potuit illud ꝓuer. vlti. Multe filie re gū ꝯgregauerunt diuitias: tu ſola ſuꝑgreſ ſa es vniuerſas. Dern̄. Ip̄a exceſſit fideꝫ patriarchaꝝ ꝓphetaꝝ ſpem. apl̓oꝝ charita tem. ꝯſtantiā martirū. caſtitatē virginuꝫ. Ang. in ẜmōe de aſſumptōe. Quid digni us hac virgine cui nullus ſctōꝝ poterit ꝯ parari. Hieroni. ſil̓r in ẜmone de aſſumptione. Sicut in comꝑatōe dei nullus bonus. ita in ꝯꝑatione marie nulla eſt ꝑfecti or virtutibꝰ. Merito igit̉ maria dicit̉ mater omniū ſanctoꝝ. aduocata omniū pecca toꝝ. regula moꝝ. interfectrix viciorū. armonia ſpūſſancti donoꝝ. Ex ſupradictis ergo ꝯcludit̉ noua legatio diuine ma ieſtatis. Noua vtiqꝫ ⁊ inaudita. Nā licꝫ multe legatōes fuerūt ꝑ oracula ꝓphetaꝝ ⁊cͣ. illa tamē fuit omnibꝰ excellētior. Pri mo ex ꝑte nuncij. quia fuit nunciꝰ de ſuꝑi oribus veniens. de his qui aſtāt an̄ faciē dei. Luce.i. Scd̓o ex ꝑte mittētis. qꝛ immediate miſſus a deo. a ꝯſiliototiꝰ ſctē t̓ni tatis. Tercio ex ꝑte ꝑſone ad quā mittit̉ hec fuit ꝟgo maria omni laude digniſſima Quarto ex ꝑte cauſe. et hec fuit maxima. quia noſtre ſalutis redemptio: ut infra cla rius patebit. Et hoc quantum ad primū. Dixi ſecundo ſubiungit̉ ꝓmpta exe cutio angelice dignitatis. de quo ſubdit. Et ingreſſus ad eā angelus dixit. Aue gͣtia plena dn̄s tecū: benedicta tu in mulieri bus. Doſtillā q̄re ī theſauro antiqͦ circabo diernā feſtiuitateꝫ: vel latiꝰ circa ſermōes Dern̄. ſuꝑ miſſus eſt. Ad ꝓpoſitū tamē ante legatōis executōem angelus reueren diſſimā formauit ſalutationem. in qua vir ginem glorioſam ex quattuor prīcipaliter ꝯmendauit. Primo a vite innocētia. ⁊ hͦ tangit̉ cum dicit̉ aue.i. ſine ve.ſ. pudoris. laboris ⁊ doloris. Geneẜ. iij. Multiplicabo exūnas tuas ⁊ ꝯceptus tuos. in dolore paries filios tuos. Dern̄. Ip̄a ſine cortu ptione fecunda. ſine grauamine grauida. ⁊ ſine dolore puerpera. Sed vnde hoc. qꝛ dicit Bern̄. Propriū delictū nō habuit. ab alieno longe innocēs ſuit. Et ſic ꝑ ꝯſequens nec talis maledictio eue in ea locuꝫ habere potuit. merito dixit ei aue.i. ſine ve Reuera ip̄a fuit ſine re culpe. ſine ve miſerie. ſine ve gehenne. quere in theſauro an tiquo. Scd̓o ip̄am ꝯmendauit a gratie ſuꝑeffluentia. cū dixit. gratia plena. Ubi nota duplex eſt gratia. Prima eſt gratia gratū faciēs. que dicit̉ caritas infuſa: ſine qua nemo eſt acceptus deo. ⁊ q̄ inter om̄ia dona a deo creata eſt excellentiſſimū donū ut dicit Aug. De illa principaliter loquit̉ angelus. Dern̄. Ita copioſe eſt ei collata gratia que omnē vitā ſuā cuſtodiuit ab oī culpa veniali ⁊ mortali. Ideo Augꝰ. dicit. Quid dignius hac virgine que trāſcēdit merita omniū mortaliū. etiā ⁊ angelorū. Alie ſunt gratie gratis date: q̄ licet omni bus hoībus a deo gratis dant̉. non tn̄ hominē ẜm ſe gratificant omnes ſimul nec a liqua eaꝝ. ſed ad multa alia ordināt̉. Tūc hmōi gratie poſſunt dici omnes ꝟtutes alie a charitate Maria ergo nō ſolū habu it donū gratie principalis gratū faciētis ſed etiā plenitudinē gratiaꝝ gratis dataꝝ. De quo Hiero. in ſermone de aſſumption ſic inquit. Si diligenter attendis nil eſt virtutis quod non reſplendeat in virgine maria. Unde ip̄a fuit hūilima. Dernardus. Si maria humilis nō fuiſſet ſpi rituſſanctus ſuꝑ eaꝫ non quieuiſſet nec eā imp̄gnaſſet. Iſaie vltimo. Suꝑ quem reqͥeſcet ſpiritus meus: niſi ſuꝑ quietum et humilē. Itē ſuit caſtiſſima. vn̄ Der̄. Tā te fuit puritatis ꝙ nec angelica puritas au ſa eſt ei ſe ꝯparare. Idē. nec aſtra munda ſunt in ꝯſpectu eius. Tāta mūdicia o maria deus carnē tuam mūdauit: ut etiā ſue diuine puritati eā ꝯglutinare nō deſpexit Itē fuit mitiſſima. Dern̄. Nihil auſterū nihil terribile in ea tota ſuauis ⁊ mittis. Itē fuit miſericordiſſima. Un̄ Ignaciꝰ.

LXVIII. Sermo Maria omniū opeꝝ pietatis vnicuiqꝫ ali quid miniſtrat. miſeris ⁊ afflictis eſt coaſ flicta. Et hec miſericordia nō eſt in beatitu dine diminuta ſed ꝑfecta. Sic igit̉ meri to agratie ſuꝑeffluentia ꝯmendat̉. Tercio ꝯmendauit eā angelus in ſalutatōe ſua a diuina aſſiſtētia: cū dixit dn̄s tecū. Der nardus. Licet cū omnibꝰ ſanctis ſit dn̄s tamen ſingulariter ⁊ ſingulari p̄rogatiua eſt cū maria. ut licet dicit̉ Iobā. xiiij. Si quis diligit me ad eū veniemus ⁊ māſiōeꝫ apud eū faciemus. tamē cū illa excellētiſſi me et ſingulariſſime. Unde exponēs ſup̄dicta ꝟba Dern̄. dic̄. Dn̄s tecū. pt̄ te obumbrās ut tantū ſplendorē filij tui poſſes ſuſtinere. tecū filius vt ſibi ſeruet vteꝝ tu um: et tibi ſeruet virginitatis ſignaculū. Tecū ſpirituſſanctus cuius ꝟtute ꝯcipis ſanctificans te: ut ſola digna eſſes filiū dei portare. Et ſic tota trinitas fuit cū maria. vt corpus mundaret: vitā ſanctificaret: ⁊ animā fecundaret. Aug. Dn̄s tecū manet tecū ꝑſeueret: a te nunqͣꝫ recedet. Hug. deſancto victore: in ẜmone de annūciatōne. Dn̄s tecū in caſtitatis voto. tecum in prudenti conſilio. tecū in vtero. tecū in ꝯſcien tie ſecreto. tecū in ore: oꝑe et corde. tecuꝫ vbiqꝫ. age ſecure quid vis. Hiero. Iā cū virgine erat qͥ ad virginē mittebat. Dn̄s vbiqꝫ ꝑ eſſentiā. in celis ꝑ apparentiā. in angelis ꝑ p̄ſidentiā. in ſanctis ꝑ gr̄am. ī aſ ſumpta humanitate ꝑ vnionē. ſed in virgine ꝑ totius deitatis p̄ſentiā et corꝑaleꝫ exiſtentiā. Merito potuit dicere. dn̄s tecū Sed diceres. quare nō potiꝰ dixit dn̄i in te. Rn̄det̉ ꝙ nō tantū cū ea fuit ꝑ inba bitationē. ſed etiā ꝑ cooꝑationē. Hoc exgo ſignificare volēs dixit: dn̄s tecū. Quarto eam ꝯmendauit a feminea reful gentia. ibi. benedicta tu in mulieribꝰ.i. ſuꝑ omnes mulieres. Reuera nō ſolū ſuꝑ oēſ mulieres: ſed ⁊ ſuꝑ omnes viros pꝰ chri ſtum. nec ſolū ſuꝑ omnes viros ſed ⁊ ſuꝑ omnes angelos et vniuerſaliter ſuꝑ oēm creaturā aliā a xp̄i humanitate. eo ꝙ a ꝟbo aſſumpta eſt. Ideo Anẜ. O bn̄dicta ⁊ ſu ꝑbenedicta: ꝑ te bn̄dicit̉ omnis creatura. Alique mulieres ſunt bn̄dicte qꝛ ꝟgines ſed nō ſunt fecunde. Alique ꝟo ſunt fecūde ſed nō virgines. Petrus rauenen̄. ī ẜmone quodam ſuꝑ miſſus eſt. ſil̓r Dern̄. Maria virgo inter ml̓ieres eſt benedicta. qꝛ decus poſſidet virginitatis. pudoreꝫ et dignitatē ꝑtulit matris. O ꝟe bn̄dicta q̄ celo fuit maior. terra fortior: orbe latior. Deū enim quē mūdus nō capit ſola ſuſce pit. ⁊ portauit eū qui portat orbē. ſuū genu it genitorē: nutriuit omniū viuuentiū nutritorē. Hiero. in ẜmone de aſſumptione. Talibꝰ oppignorare decebat virginē mu neribus ut eſſet gr̄a plena Et ideo dicitur dn̄s tecū: bn̄dicta tu in mulieribus: que dediſti celis ⁊ angelis: terris ⁊ hoībꝰ deū. fidem gentibꝰ: ⁊ finē vicijs. vite ordineꝫ: moribꝰ diſciplinā. ut omnes hoīes iurgētes in gratiarū actōe dicere habēt illd̓ pͣs. lxxxiiij. Denedixiſti dn̄e terrā tuā: auertiſti captiuitatē iacob.ſ. ꝑ ſingularē bn̄dictionem matris. Quintū volumꝰ adde re et eā cū eliſabeth ꝯmēdare a dignitatis ſue excellētia. quia hodie mater dei effecta merito ſuꝑ extollēda ⁊ ſumme ꝯmēdanda Sed qͥd dicā de eius excellētia. et quō valeam eā digne ꝯmendare. exqͦ enim mater dei eſt. ſicut deum nullus ſufficit nec digne laudare poteſt ſic nec matrē. De quo Petrus damiani. Qualiter eam laudare poterit mūdanus homo ꝑ trāſitoriū ꝟbū qui de ſe verbū ꝓtulit quod manet ineter nū. Aug. in quodā ſermone de btā ꝟgine Si omniū noſtrū mēbra verterent̉ in linguas. nullus eā digne laudare ſufficeret. altior eſt celo de qua loquim. ꝓfūdior īfer no ⁊cͣ. Hec ſola eſt que mater et ſponſa vo cari meruit. que enim virgo tā ſancta quā dignaret̉ ſuꝑuenire ſpūſſanctus. que tam ſpecioſaquam deus eligeret ſibi ſponſam. et filio ſuo in matrē. O que tam caſta vt eſſet virgo in partu et poſt partū. O quid dicam pauꝑ ingenio. O quid dicā. qͥdqͥd dico minor laus eſt qͣꝫ tua dignitas reqͥrit O quid dicā dei genitrix cū nō ſufficit lin

De Annūciatōe Marie virginis qua carnis tuas enarrare virtutes. Eccī. xliij. Exaltate eā qͣntum poteſtiſ. qꝛ maior eſt omni laude. Ip̄a eſt de qͣ Dern̄. q̄ totiꝰ mundi obtinuit impetrādo ſalutē. cui ſpeci aliter ꝓ toto genere humano dictū eſt. ne timeas maria inueniſti em̄ gr̄am apud dominū. Quis ergo o beata mater miſericor die valeat inueſtigare tuā longitudinē: la titudinem et ꝓfunditatē. longitudo tua vſ qꝫ ad diē nouiſſimū ſubuenit vniuerẜ inuocantibus te. latitudo tua replet orbem terrarū. altitudo ſuꝑne ciuitatis meruit ꝑ te recuꝑationē. ꝓfunditas ſedentibꝰ in te nebris ⁊ in vmbra mortis obtinuit redēptionem. Hoc ergo quo ad angelicā ſalutationē. reliqua ut ſupra dixi q̄re ī theſauto antiquo. Recurramus ergo oēs ad matrem gratie. ip̄am qͣntū poſſimus laudibꝰ ⁊ p̄conijs extollendo: ut eius inuēto ſuſ fragio poſſimus obtinere gr̄am omnipotē tis dei in hoc ſeculo: ⁊ in futuro fieri ꝑtici pes eterne glorie Amen Sermo LXIX. Ad idem Ngreſſus ange lus ad eam dixit. Aue gr̄a plena dn̄s tecū. Luce.i. Introductio. Uidemus gaudiū oriri dū tribulatiſ nunciat̉ liberatio de anguſtijs. Spūaliter humanū genꝰ ante incarnationē xp̄i erat in maximis tribulatōibus. ſic ꝙ potuit cō queri illud Dan̄. xiij. Anguſtie ſunt mihi vndiqꝫ. Reuera vndiqꝫ. Naꝫ primo erat aridū ex ꝑte defectus humoris.i. carentie gr̄e. pͣs. clii. Aīa mea ſicut terra ſine aqͣ tibi Ideo Iſa. xlv. Rorate celi deſuꝑ ⁊ nubeſ pluent iuſtū Iſta ariditas figurat̉. iij. Re gum. xvij. Tribus annis ⁊ ſex mēſibꝰ non fuit ros neqꝫ pluuia. Et ſic tꝑe nature cul pe et legis ſcripte in his tribꝰ annis nō fu it ros ſalutis ⁊ pluuia bn̄dictiōis vſqꝫ ad ſextū menſem quarti anni. i. tꝑe gratie. de qͦ pͣs. lxxxiiij. Dn̄s dabit benignitatē ⁊ ter ra nr̄a dabit fructū ſuū. Scd̓o hō erat famelicus. Amoſ. v. Mittā famē ſuꝑ terrā nō famē panis ſed famē audiēdi ꝟbū dei. i. filij dei. vel fame vidēdi.ſ. faciē dei. quia nihil ſatiat hoīeꝫ niſi d̓i viſio. hac erat pri mus homo priuatus: ⁊ totū genꝰ hūanū. Sed hodie venit ſemē de celo ſeminatū. in terrā benedictā.i. in vteꝝ ꝟginis bn̄dicte. pͣs. lxxxiiij. Dn̄dixiſti dn̄e terrā tuā. fi gurat̉ Nume. xi. cū deſcēderet nocte ſuꝑ caſtra ros: deſcēdebat ꝑiter ⁊ māna. pͣs. Panē celi dedit eis. Tercio hō erat īfirmus. Iſa.i. Om̄e caput lāguidū ⁊ om̄e cor merēs. Hodie venit ille qͥ ſe medicuꝫ corpoꝝ ⁊ aīaꝝ on̄dit. et ꝙ ꝓpter lāguidos ſe veniſſe teſtat̉. Math. ix. Nō eſt opꝰ va lentibꝰ medicꝰ. ſꝫ male habētibꝰ. Nō veni vocare iuſtos: ſꝫ pctōres ad pn̄iaꝫ. Augꝰ. Sāguis eī medici factꝰ ē medicina frene ticoꝝ. qꝛ ſuo ſanguine curauit noſ a lāguo re aīe. Iſa. lxi. Spūs dn̄i ſuꝑ me eo ꝙ vn xerit me ut mederex ꝯtritoſ corde. Quar to hō erat captiuꝰ. ꝓuer. v. Funibꝰ pctōꝝ qͥſqꝫ ꝯſtringit̉. Sap̄. xvij. Una cathena ꝯſtringit oēs. Hodie venit qͥ captiuos liberat. ⁊ Iſa. lxi. Miſit me ut p̄dicarē captiuis indulgētiā. ꝓpter qd̓ ip̄e ſaluator di xit Iob. viij. Si filiꝰ vos liberauerit veri liberi eritis. Quinto hō erat in aīa mortuus. Gen̄. ij. De ligno ſciētie boni ⁊ ma li ne ꝯmedes. ī qͣcūqꝫ hora ꝯmederis mor te morieris. Rom̄. v. Regnanit mors ab adā. ſꝫ hodie nūciata ⁊ miſſa ē vita.i. cor̄. xv. Sic̄ in adā om̄es moriūt̉. ita ⁊ in xp̄o oēs viuificabunt̉. Figurat̉ Gen̄. ij. Poſuit dn̄s lignū vite ī medio ꝑadiſi.i. filiū ī vtero ꝟgīs bn̄dicte. ꝑ quē vita ⁊ ſalꝰ credentibꝰ illuxit. Ioh̓. x. Ego veni ut vitaꝫ habeāt ⁊ abūdantiꝰ habeāt. Idcirco. iiij. Regū. vij. Hec ē dies boni nūcij: ſi tacue rimꝰ ſceleris arguemur. Hec aūt ſalꝰ īcepit cū angelꝰ ingreſſus ad ꝟginē venit. d̓ quo thema In ꝟbis p̄miſſis duo tāgū tur. Prīo apparitio angelice claritatꝭ. ibi ingreſſus angelus. Scd̓o ſalutatio virginee dignitatis. ibi. Aue gr̄a plena. De pri mo dicit. Ingreſſus angelꝰ.ſ. mēſe ſexto poſt ꝯceptōeꝫ Ioh̓. bap. qͥ fuit ꝯceptus in fine ſeptembris. ſaluator vero in marcio

LXIX. Sermo viceſimaquinta die menſis eiuſdem. Sꝫ quare in iſto mēſe et nō in alio alibi reꝑies Ideo iſte menſis p̄ alijs eſt priuilegiatus Primo quia in eo mūdus eſt creatꝰ. Idcirco iudei habent eū ꝓ primo mēſe anni. ⁊ incipiūt annū ab eodem. Exo. xij. Iſte menſis ſit vobis principiū menſiū. Secūdo quia populus iſraeliticus in eo ē libera tus. Exo. xiij. Egrediemini menſe nouaꝝ frugum. licet non ſint fruges formate: tame in celeſti ꝑadiſo formate erāt noue fru ges. Tercio menſis ille priuilegiatus eſt eo ꝙ mundus in ip̄o eſt redemptus: licet bene ꝯtingit ſolēnitatē paſſiōis in aprili ce lebrari. iſto ergo mēſe.ſ. marcio die ⁊ hora. ut ſup̄ in p̄cedenti ẜmone ingreſſus ē angelus. Sanctus thomas ꝑte. iij. q. iij. ar. ij. Aſſumpto corꝑe in forma hominis. Aug. Facie rutilās veſte choruſcās. Der ſuꝑ miſſus eſt. et ſanctus Tho. Merito ī forma hoīs. quia debebat deū annūciare in carnandū et hoīes redimendū. Ideo ⁊ oēſ angelice apparitōes in veteri teſtamēto or dinant̉ ad illam. quia xp̄m in carne naſciturū oſtenderūt ad eam.ſ. ſolam. Frāciſci maronis. Uirgo a iuuentute lr̄as didicit ⁊ legebat illud Iſa. vij. Ecce virgo ꝯcipiet. cepit d̓ſid̓rare ſi fieri poſſet ꝙ eſſet illiꝰ ꝟgīs ancilla. et occupauit ſe cuꝫ defectibꝰ humani generis. ⁊ deniqꝫ dedit ſe in orati onem. vt cito omnipotēs pater vellet oſtē dere ineffabilē miſericordiā ſuā generi hu mano: ⁊ ꝑ filiū ſuū vnigenitū illd̓ redime re. et ꝑ orōem venit in ꝯtemplationē So la ergo deo dedita flexis genibꝰ: eleuatis oculis. maxillis lacrimis ꝓfuſis. ut imple retur illud Sap̄. xviij. Cum ſilentiū eſſet .ſ. dum virgini omnia creata ſilerēt velut in nocte in ea cuncta latentia ſopita eſſent Sic ergo ſpiritualiter deo vnita ingreſſꝰ eſt angelus oſtio clauſo. Dern̄. vt mōſtra ret ſe āgelū et non hoīem. ⁊ dicit Det̉. ꝙ hec apparitio angelica fuit nimis inſolita quia in forma hoīs cum ingenti lumine. vnde dicit. Credendū eſt ꝙ maria multo tiens vidit angelos: ſed nunqͣꝫ in tāta clari tate. Nota ꝙ quondā angelus maior erat homine in tribꝰ prīcipaliter. Prīo in dignitate. qꝛ ſpiritus. pͣs. ciij. Qui facꝭ an gelos tuos ſpūs. ſed ho terrenꝰ. Geneſis xviij. Quid loquar ad dn̄m cū ſim puluis ⁊ cinis. Scd̓o in familiaritate. Math. xviij. Angeli eoꝝ ſemꝑ vident faciē patris qui in celis eſt. Tercio in gr̄e vbertate. qꝛ angelus in ſplendore. hō in obſcuritate.i. Corint. xiij. Uidemus nūc ꝑ ſpeculū ⁊ in enigmate. Maria ꝟo exceſſit angelos in his tribus. Primo in dignitate: qꝛ electa mater dei et dn̄a angeloꝝ. ideo canit eccīa Aue regina celoꝝ. Scd̓o in familiaritate ꝓpter hoc dixit ei angelus. dominus tecū q. d. aliter qͣꝫ mecū. Tercio in gr̄e vberta te. quia fontē gratiaꝝ generare meruit. Id circo angelus hoc p̄cognoſcens cū om̄i re uerentiali honore quo potuit ad eā ingreſſus eſt. ⁊ eam ſalutauit dicens. Aue gͣtia plena. dicit aue. Suꝑ quo dicit Petrus grecus. Contra vocē mulieris prie. qꝛ erat cauſa omnis ve dixit. aue. Primo eua cor ruit ꝑ ſtulticiā. quia credidit ſerpenti. ⁊ ſic fuit ſeducta in p̄uaricatiōem. Sed maria inſtructa ꝑ ſapientiā prudentiſſime diſſe rans cū angelo. Scd̓o eua cecidit ꝑ ſuꝑbiam. cū deitatē petijt. ſed maria exaltata ē ꝑ humilitatē dū ancilla eſſe voluit dicēs. Ecce ancilla dn̄i. Tercio euā p̄uaricata eſt ꝑ inobedientiā trāſgrediens dei māda tū. ſed maria ꝑfecta eſt ꝑ obedientiā p̄ben do ꝯfenſum. Quarto ſic̄ eua peccauit ꝑ fi duciam credēs ꝟbis ſerpentis. iō maria meruit nobis ſalutē credens ꝟbis angelicis. Quinto euā ꝑ fructus ligni ꝯmeſtionē intulit mortē. Eccī. xxv. A muliere ini tiū peccati et ꝑ illā om̄s morimur. ſꝫ Ma ria attulit fructū vite. Ioh. xi. Ego ſū reſurrectio et vita. Eua duxit nos de ꝑadiſo in exiliū. maria leuat nos de exilio in celū ꝑ euā maledictio. ꝑ mariā oībꝰ nob̓ venit ſalꝰ ⁊ bn̄dictio. Idcirco ꝟbū maledictōis ꝟtit̉ ī ꝟbū bn̄dictōis ⁊ īitiū ſue ſalutatōis aue. Hic tāgit̉ ſcd̓ꝫ prīcipale hꝰ ẜmōi: v bi dixi innuit̉ ſalutatio ꝟginee dignitatꝭ.

De Annūciatōe Marie virginis dicendo. aue gratia plena. Ubi nota ſo lent mulieres in mūdo affectare prīcipaliter quinqꝫ. Primo pulcritudine. Secūdo diuitiarū vbertatē. Tercio ſponſū lau dabilem. Quarto famā celebrē. Quinto ꝓlem nobilē. Om̄ia hec angelꝰ ꝯp̄hēdit in ſalutatione. Primo pulcritudinem Unde licet corꝑali pulcritudine notabil̓r eſſet adornata. de illa tn̄ ip̄a patū curauit. ſciens illud ꝓuer. xxxi. Fallax gr̄a et vana eſt pulcritudo. Pulcritudini ꝟo ſpirituali maxime fulgebat. Unde pulcritudo cor palis mulieris ꝯſiſtit in hoc qn̄ in ſe ē pul cra. Et ſic beata virgo Can. iiij. Tota pul cra es amica. Reuera pulcra pulcritudīe ſpirituali. Hoc tangens angelus dic̄ Auei. ſine ve.ſ. originalis et actualis peccati. quia ſcriptura illa locū in ea habere p̄t. q̄ ſcribitur Ezech. xxxi. Omne lignū ꝑadiſi non eſt aſſimilatū ei. Et pulcritudinē eiuſ miratur Anẜ. Ea puritate nitebat. ⁊cͣ Secūdo pulcritudo cōſiſtit in compoſiti one morū. De qua Sap̄. iiij. O qͣꝫ pulcͣ es caſta generatio cū charitate.i. morū venuſtate. Iſtam pulcritudinē ip̄a excellenter habuit. Unde de ip̄a dicit̉ Canti. vij. Quā pulcri ſunt greſſus tui in calciamētꝭ filia principis. Greſſus ſunt virtutes aīe calciamenta greſſuum ſunt oꝑa virtutum De pulcritudine morū eius dicit Ambr. Nil in maria turuū in oculis. nihil in ver bis ꝓcax. in actu nihil verecundū. non in ceſſus ſolutior. nō vox petulātior. Hiero. Si mariā dei matrē inſpicias. nihil virtu tis: nihil ſpecioſitatis: candoris gl̓ie quod in ea nō ſplenderet. Tercia eſt pulcritudo celeſtꝭ De qua Iſa. xxxij. Sedebat populus meus in pulcritudine pacis. Nūc poſſidet hanc pulcritudinē qua totū mundū illuminauit. Dern̄. Marie pn̄tia totus illuminat̉ orbis. Et etiā ſuꝑna ciuitas ꝟginee lāpadis eſt illuſtrata fulgoribꝰ. pſal. lxxxviij. Thronus eius ſicut ſol in ꝯſpu meo ſemꝑ Quarta eſt pulcritudo diuini tatis. Hiere. xxxi. Denedicat tibi deꝰ pul critudo pacis. Iſtā ip̄a habuit et hodie cō cepit. qua ꝓpter dicit pͣs. Cōcupiuit rex decorem tuum. Ambro. in li. de virginitate. Quid nobilius matre dei et ſplēdidius illa quam ſplendor elegit. Tam ſpendida eſt ꝙ ſalomon in ſpiritu ſplendorem eius admirans dicit Canti. vi. Que eſt iſta q̄ ꝓgredit̉ quaſi aurora pulcra ut luna. electa ut ſol. ecce pulcra. Sic nos ſi volumꝰ eam digne ſalutare cū angelo videamus primo de pulcritudine ſpirituali. quia d̓r Eccī. xv. Non eſt ſpecioſa laus in ore pec catoris. alias dicere poſſet nobis illd̓ Iſa ie. xxix. Hic populus labijs me honorat Hiere. iiij. Laua a malicia cor tuū ihrl̓m. Nam habes os pulcrū et cor falſum. Secundo debemus habere moralē pulcritudinem. Math. v. Luceat lux veſtra coram hominibꝰ. Grego. et habet̉. xi. q. iij. inter cetera. d. Inter cetera ꝯſcīa nob̓ neceſſaria eſt: fama aūt ꝓximis. Idcirco. tomanoꝝ. xij. Prouidentes bona nō tm̄ co ram deo ſed ⁊ corā omnibꝰ hoībꝰ. Et tūc ꝑ eius merita datur nobis claritas diuina ⁊ celeſtis. Secundo optāt mulieres di uitiarū vbertates. Ip̄a tn̄ non curauit de diuitijs temporalibꝰ. ſciens illud Eccleſia ſtici. viij. Multos ꝑdidit aurū et argentū Et ut dicitur ꝓuerb̓. xi. Non ꝓſunt diui tie in die vltionis. Ideo optauit diuitias gratie et has attulit angelus ſeu ip̄am eaſ habere demōſtrauit: in eo ꝙ dixit. gratia plena. Reuera plena. quia dicit Hiero. ī ſermone de aſſumptiōe. Ceteris ſanctis ꝑ partes gratia dat̉. ſed marie ſe totā plenitudo infudit gratie. Et ſic verificatur in ea illud Prouerbioꝝ vltimo. Multe filie re gum congregauerunt diuitias tu ſola ſuꝑ greſſa es vniuerſas. Unde cū ceteri ſancti habebant in ſe aliquā menſurā. ip̄a fontem gratiarū habuit. id eſt chriſtū. De qͦ Dernardus ſuꝑ Cantica. Origo omniū fontiū et fluminū mater eſt omniū virtutum et ſcientiarū fons ihūs chriſtꝰ. Ipſa enim eſt aqueductus. Merito ei dicere potuit angelus: gratia plena. Plena vtiqꝫ: non tantum plenitudine ſufficientie:

LXIX. Sermo que eſt omniū ſanctoꝝ. nec em̄ abundantie que fuit apl̓oꝝ. ſed vltra hoc habuit plenitudinē ſuꝑeffluētie. Eccī. xxiiij. In plenitudine ſanctoꝝ detentio. Sic ergo om̄es alios ſanctos in gratie vbertate exceſſit. Reuera exceſſit. qꝛ cum ceteri determina tas menſuras gratiaꝝ acceperūt: ip̄a vniuerſas menſuras ſimul habuit. De qͥbus menſuris Lu. vi. vbi quadruplex menſu ra nominat̉.ſ. bona: ꝯferta ⁊ coagitata ⁊ ſu ꝑeffluens. Menſura bona eſt habere ea q̄ requirunt̉ ad ſui ſanctificatōem que eſt in omnibus ſanctis. Conferta que requirit̉ ad alioꝝ eruditionē: ⁊ fuit in apl̓is. Coagitata que requirit̉ ad ſui confirmationē: que fuit in iohāne baptiſta qui fuit in vte ro ꝯfirmatus. Suꝑeffluens q̄ eſt ad plenam diffuſionē que in xp̄o eſt. Iohan.i. De plenitudine eius omnes accepimus. Iſtam tn̄ menſurā matri cōmunicauit. qꝛ de plenitudine ſua nobis infudit. Habuit ergo qͣdruplicem plenitudinē. ita ꝙ ſcribi tur de ea Eccī. xxiiij. In me omnis gra tia vite ꝟitatis et virtutis. Tranſite ad me ⁊cͣ. vite quo ad gr̄am ſanctificantē. veri tatis quo ad gratiā in ſtruentē. et virtutis quo ad gr̄am confirmantē. tranſite ad me oēs.ſ. quo ad gr̄am effluentē. Hebre. iiij. Accedamus cū fiducia ad thronū gͣtie eiꝰ Ignacius. Impoſſibile eſt aliquē o virgo ſaluari pctōrem: niſi ꝑ tuū auxiliū ⁊ fauorem. Hugo. Ardos gratie ardebat ī corde ut mirabilia faciebat in corꝑe. exteriꝰ illa mēbra radiādo. Unde hilariꝰ ſuꝑ math. Ioſeph ſponſus virginis ꝯſiderauit ſacra mentū ꝑ diuini luminis radiū. iō Dern̄. De plenitudine eius accipiūt vniuerſi. ca ptiuus redemptionē. eger curationē. peccator veniā. Idcirco ꝯſidera ꝙ hodie poſ ſis particeps fieri eius gr̄e. Sed poſſum ꝯqueri de aliquibus illud Iohā. iiij. Nō habes in quo hauries. Dern̄. Uehementia deſiderij feruor deuotōis ⁊ dilectōnis ⁊ puritas orōis hauriunt fontē miſericor die et pietatis. Porta ergo ydriā tuā hodie. et mūda eā. quia ut dicit̉ Sap̄.i. In maliuolā animā nō introibit ſpūs ſapiētie Tercio affectāt mulieres ſpōſum laudabilē. Sic ip̄a hodie ſponſo nobiliſſimo fuit decorata. Hoc ſentiēs angelus dixit. dn̄s tecuꝫ. qͣſi diceret. aliter qͣꝫ mecū. Me cum tāquaꝫ dn̄s cū ſeruo. ⁊ ſicut creator cum ſua creatura. tecū ſicut filius cuꝫ ſua matre. tecū ſicut aurora cū ſole lucente.ſ. diē gratie nūciando. tecū ſicut flos cū virga florente. Iſa. xi. Egrediet̉ virga de radice ieſſe: ⁊ flos de radice eius aſcendet. Tecū ſicut rex cū regina palaciū ingrediē te. Figurat̉. ij. Regū. ij. mater Salomōiſ ſedens iuxta regē. cui rex. Pete a me qͥdquid vis. non eſt phas ut denegem tibi. Tecū dn̄s. pater ꝑ potentiā. tecū filius ꝑ ſapientiā. tecū ſpirituſſanctus ꝑ clemētiā Idcirco peccator quouis mō peccaſti recurre ad eā. Dern̄. Si es in anguſtijs ꝑculis aut in rebus dubijs mariā inuoca. mariā cogita. nō recedet ab ore tuo. nō a corde ut impetres eius orōis ſuffragium. Et merito. qꝛ ut dicit Dern̄. qꝛ in te ꝑte ⁊ de te pia manus omnipotētis qͥdqͥd crea uit recreauerat ⁊cͣ Quarto optāt muli eres celebrē famā. Hanc cōſiderauit ī ea angelus. idcirco dixit ei in ſalutatōe. Dn̄ dicta tu in mulieribꝰ.i. vltra oēs ml̓ieres O qͣꝫ famoſa fuit illa cuius fama de terris vſqꝫ ad celos redoluit. Unde dicere potuit illud Ruth. iij. Scit omnis ppl̓s te eſſe mulierē virtutis. potius hoc dicere habuit maria. Et licꝫ omnibꝰ virtutibꝰ abūda ret. et in his famoſa eſſet. tamē eius hūili tas tantā famam ei nō ſolū in terra ſꝫ ⁊ in celis fecerat. ꝙ etiā filiū dei in vterū ſuuꝫ humilitateꝫ trahere meruit. hͦ ſignificat̉ Lu.i. Reſpexit hūilitatē ancille ſue. ecce em̄ ex hͦ btām me dicēt omnes generatōes Et hͦ aug. in qͦdā ẜmōe atteſtat̉ vbi ꝟginē gl̓ioſaꝫ qͣſi admirādo alloqͥt̉ dicēs. Ob ſecro ꝟgo glorioſiſſima dic mihi qͥd boni egiſti. quantū p̄cium obtuliſti: ut virtꝰ et ſapientia dei patris que attingit a fine vſ qꝫ ad finē fortiter ſuaniterqꝫ diſponit oīa Totus vbiqꝫ manens. et ſine vlla ſua mu

De Annūciatōe Marie virginis tabilitate in vterū tuū veniēs. ita caſtum caſtellū tui ventris incoluerat: ut ingredi ens nō lederet: ⁊ egrediēs incolumē cuſto diret. Et reſpondēs in ꝑſona virginis di cit. Queris quid obtuleria: ut mater dn̄i mei efficerer. oblatio mea eſt virginitas ⁊ humilitas mea. Nō reſpexit ornam̄ta mea neqꝫ pulcritudinē corꝑis. ſed humilitater mentis. et hec ei intm̄ placuit ut vnigenitū filiū ſuū de me naſci voluit. Ecce qͣꝫ famo ſa fuit nō ſolū in humilitate. ſed ⁊ in caſtitate et in fecūditate vltra om̄es mulieres Ip̄a potuit abūdanter dicere id quod de Iudit dicebat̉: ut ſcribit̉ eiuſdem. xv. ca. Tu gloria ibrl̓m. tu leticia iſrael. tu hono rificentia populi iſrael. Reuera quia. tu gloria in ihrl̓m.i. dei. tu leticia in iſrl̓. id ē angeloꝝ qui vident faciē patris. tu honorificentia ppl̓i.i. generis humani. quia tu feciſti humiliter ⁊ viriliter.ſ. ex eo ꝙ ꝑ tu am humilitatē deū ad terrā traxiſti. Augꝰ. Humilitas marie facta eſt ſcala celi. ⁊ me rito ei angelus dicere potuit. Denedicta tu in mulieribꝰ. Quinto optāt mulieres nobilē ꝓlem. Et ſic ip̄a virgo Maria hodie dotata eſt. Hoc ſenſit eliſabeth. ꝓpter quod dixit ei. Denedictꝰ fructus ventris tui. O nobilis ⁊ generoſus fructꝰ ille fuit. quia dicit̉ Sap̄. xviij. Ex regalibꝰ ſe dibꝰ venit. Roma. i. Ex ſemīe dauid ẜm carnem. O nimis generoſus fructꝰ. in ce lo habens patrē ſine matre. in terra mr̄em ſine patre. O generoſus fructus. ip̄e ſolꝰ natus ex virgineis viſceribꝰ. matrē virginem habuit. ut impleret̉ illud Iſa. vij. Ec ce virgo cōcipiet ⁊ pariet. Hodie lapis ab ſcidit̉ ſine manibꝰ. Danielis. ij. Hodie rubus ardet ⁊ nō ꝯburit̉. Exo. iij. Hodie vel lus gedeonis maduit. Iudicū. vi. Hodie virga aaron floruit. Numeri. xvij. Hodie virgo cepit vnicornū. Aug. Uere ꝟ ginis nobilitas. parientis in virginitate. naſcētis in diuinitate. qͥ ante luciferū geni tus a patre. hodie cōceptꝰ eſt a mr̄e. Dex. O maria hodie facta es mater cuiꝰ deus eſt pater. filius paterne charitatis. et coro na tue caſtitatis. O qͣꝫ benedictus fructꝰ Hodie plantatū ē lignū in medio ꝑadiſi. hodie in virgine cōceptus eſt ꝑ quem toto orbi ſalus effluxit. Anẜ. Non eſt ſalus in mundo niſi quē peꝑit virgo. Der. Nodie dn̄s oꝑatus eſt ſalutē in medio terre. Idcirco nec ꝯuenit nobis hodie tacere qͥn plurimū ei gr̄as referre debemꝰ a qͣ tanta ſalus nobis exorta eſt. Debemus gͦ nos ex emplo angeli virginē glorioſaꝫ deuotꝭ mē tibꝰ hodie celebrare ⁊ ſalutare. Et hͦ maxi me quinqꝫ de cauſis. Pro ꝓpter debitū. Salutatio em̄ p̄cipue debet̉ amicis et benefactoribꝰ. et ſic ex debito tenemūt ip̄aꝫ ſalutare. qꝛ multa bn̄ficia dilectōis ⁊ ſigna nobis exhibuit: ⁊ hodie exhibet nobis in ſalutē. Magnos em̄ labores habuit filiū nutriēdo. in egiptū fugiendo. pauꝑtatē ſu ſtinendo: ⁊ vſqꝫ ad patibulū ip̄m ſequendo. Iohan. xix. Stabat iuxta crucē mater ihū. ſtabat ut ſi forte paſſio xp̄i ſufficiēs n̄ fuiſſet ip̄a ꝑata ad patiendū ꝓ nobis fuiſſet. Sic ab eo tꝑe quo mater dei facta eſt: vſqꝫ ad nouiſſimū diē nō ceſſat petere pro nobis. Dern̄. Suppliciter ⁊ efficaciter ſa lutis noſtre negocia ꝑtractat tanqͣꝫ mr̄ mi ſericordie. mater exulis: mater peccatorū. ⁊ mater iudicis. In ip̄a locum habet illud Roma. vl. Salutate mariā que multū la borauit in vobis.i. in omniū vr̄m ſalutē. Scd̓o dēmus eā ſalutare ꝓpter eiꝰ bn̄ placitū. Et hoc maxime cū illa ſalutatōne qua mariā ſalutauit angelus celeſtis nūci us. et detulit tanqͣꝫ epl̓am in qua recolitur exordiū nr̄e redēptōiſ. redēptio captiuorū victoria hoſtiū. hodie potuit āgelꝰ dicere illd̓ pͣs. Immiſit ī os meū cāticū nouū. nouū ⁊ ml̓tū ſuaue. tā ſuaue ꝙ eā mouit ī ſpū exultare. Lu. i. Mag̓ficat aīa mea dn̄ꝫ. nō ē ſalutatio eiꝰ aliqͣ magꝭ ſibi placita qͣꝫ illa. ſic̄ legit̉ exēplū de qͣdā ſctā moniali ſctītate famoſiſſima ⁊ btē ꝟgini ſpēal̓r deuota. Hec cuidā viro religioſo ⁊ ꝟgini marie ſil̓r deuoto ſub ꝑſona alteriꝰ de ſe manifeſtauit dicēs. Scitote mi dn̄e ꝙ fuit q̄daꝫ genitricis dei dilectrix ī tali monaſterio q̄

LXIX. Sermo ſicut et tu valde virginē glorioſam dilexit cui ꝓ certo tale nuꝑ ſcias accidiſſe. Quadam nocte cū in lecto quieſceret vidit ante ſe mariā ſtare dicentē. dormis ne filia. Cui illa rn̄dit. Non dormio dn̄a chariſſi ma. ſed ſcire deſidero cur ad me peccatricē veniſti. Cui virgo glorioſa. Ne timeas piam matrē filia: cui deuota reddis ſeruitia ſed moneo te ut magis ꝑſeueras. ſalutatione āgelicā ſicut incepiſti diligēter ꝯtinuādo. ſcias em̄ ꝙ maximū gaudiū ex eadē ſalutatione habeo. quod nullus hominum ſufficiēs eſt explicare ẜmone. Nam cū dicis dn̄s tecū. videt̉ mihi ꝙ in me ſimiliter ſit filius meꝰ. ſicut in me fuit cū ꝓ peccatoribus naſci dignatus ſuit. Et ſic̄ tūc mi hi ineffabile gaudiū fuit. ſic nūc cū eadem verba replicas. Ex hoc ergo patet ꝙ mul tū ſibi placet. Tercio debemus eā ſalutare ꝓpter ſalutatōis fructū. Unde ſic̄ hec ſalutatio virgini marie ſumme placet. ſic ip ſam ei dicētibꝰ valde remunerat. ſic̄ legit̉ in pluribꝰ exēplis. Quarto debemꝰ eā ſalu tare ꝓpter cauere ingͣtitudinis viciū. ſum ma enim ingͣtitudo eſt multa bona ſuſciꝑe et nō ꝯgnoſcere et regratiari. Modo dic̄ Dern̄. in ſermone de natiuitate virginis. Altius intuemī quanto deuotiōis affectu eam dn̄s voluit a nobis honorari qui toti us boni plenitudinē poſuit in maria ut ſi quid ſpei in nobis. ſi quid gratie: ſi qͥd ſalu tis ex ea nouimus redūdare. nihil habere nos voluit quod ꝑ marie manus nō trāſi erit. Quinto ꝓpter diaboli ſuppliciū. quia ip̄e inuidus turbat̉ cū videt ⁊ audit ꝑ qͥd homo ſalutē eſt cōſecutus quaꝫ ip̄e amiſit. Unde Eccī. xxij. Muſica in luctu importuna eſt narratio. et ſic cū diabolo. Sic di cit Dern̄. Celū ridet. angelus gaudet. mū dus exultat. infernus contremiſcit. demo nes fugiūt. cū dico Aue maria. Non ſolū dyabolo diſplicet illa vocalis oratio: ſed ſingula verba que in ea ꝯtinent̉. Diſplicꝫ ſibi aue cū ſit ſibi ī eternure Et ve eternu ꝓcurauit ⁊ hominē ſalute priuauit qd̓ ma ria recuꝑauit. diſplicet ſibi maria qꝛ de ea dictū eſt Gen̄. iij. Ip̄a ꝯteret caput tuum Idcirco hoc nomē valde exoſum hꝫ. diſplicet ſibi cū audit gratia plena. qꝛ ip̄e mu lierē ⁊ ꝑ mulierē virū a gratia euacuauit. Diſplicet ſibi dn̄s tecū. dolens valde ꝙ hāc ſocietatem diuinā ip̄a habet a qͣ ip̄e ig nominioſe eſt detruſus. Diſplicet ſibi benedicta tu in mulieribꝰ. qm̄ ip̄e ꝑ mulierē maledictōem dei ꝓcurauit. Diſplicet ſibi vltra modū. et benedictus fructus vētris tui. quia ip̄e ꝑ ſuā ſuggeſtionē fructum.i. mulieris maledictōem pene ⁊ culpe intu lit. Idcirco ex debito tenemur marie placere. Uideamus ergo exinde quē nob̓ fiu ctū venire ꝯſpicimus cū ingratitudīs viciū euitare volumus ⁊ diabolo ſupplicium inferre conamur: tūc virginē glorioſaꝫ hu militer et deuote ſalutare debemus. imoqͣ cūqꝫ es ip̄am ſalutare nō ceſſes. qꝛ ſi immū dus es: ergo ad mundā ⁊ ſanctam dicas. Aue.i. ſine omni ve culpe ⁊ pene. ſi tenebroſus es dicas maria.i. illumīata. ſi pec cator es et gratia cares. dic gratia plena. Si omni bono vacuꝰ es dicas dn̄s tecū. Si pene obligatus es debes accedere ad bn̄dictam ꝓpter qd̓ dicas ei. bn̄dicta tu in mulieribus. q. d. erue me de maledictōibꝰ Si famelicus es dicas. bn̄dictus fructus ventris tui. Ip̄e eniꝫ eſt fructus ille in cō ꝯſpectu ē ꝟa ⁊ eterna ſatietaſ. de qͣ pͣs. Sa tiabor cū apparuerit gl̓ia tua. Hiero. Sigo es laude eā. qꝛ meruiſti habere quā lau das. Si ꝯtinens es lauda. qꝛ hoc nō aliūde habes qͣꝫ ex gratia xp̄i que fuit ī ea. Si ꝯiugata aūt peccatrix. imo cuiuſcūqꝫ ꝯditi onis vel ſexus es lauda eā. qꝛ ex ea fluxit gr̄a et miſericordia. Exultemur ergo oēs ⁊ ſinguli: ⁊ excitemur voce pia ⁊ mēte ſin cera ⁊ deuota exēplo angeli laudātes: qͥ ingreſſus dixit. Aue gr̄a plena dominꝰ tecuꝫ ⁊cͣ. Et ſic ꝑ eius interceſſionē obtinebimꝰ gratiā oīpotētis dei in hͦ ſeculo: ⁊ in futuro efficiemur ꝑticipes eterne glorie. Ad quam me voſqꝫ ꝑducat qͥ hodie in virgine ꝯceptus eternaliter viuit ⁊ regnat. Amē.

De ſancto Georgio De ſancto Georio. Sermo LXX. Ine me nichil poteſtis facere Ioh̓. xv. Et le git̉ hodierna die ad honorē ſan cti Georij ꝓ euāgelicali officio. Thema Dicit ph̓s. in. ij. de aīa. Ꝙ oculi hoīs nō poſſunt cognoſcere colorē ſine lumīe. Nā ad ꝑfectā viſionē requirit̉ ꝙ mediū ſit illuminatum. Spūaliter. Sic naturaliſ in tellectꝰ nō poteſt habere meritoriā cognitionem ⁊ oꝑationē ſine lumine gratie De qͦ Rich̓. de ꝯtemplatōe. li. iij. cap̄. vlti. dicit. Sine gratia nō ſufficimꝰ ad cognitōeꝫ veritatis. nec ad amorē virtutis. Et figurat̉ Act. xij. Petrꝰ in carcere exiſtēs neſciuit que circa eū agebant̉. Sꝫ poſtqͣꝫ angelus eū illuminauit ⁊ eduxit tunc cognouit ⁊ dixit. Nūc ſcio vere: qꝛ miſit deꝰ angelū ſuum ⁊ eripuit me. Spūaliter. Sic homo in carcere peccati exiſtēs ſine illuminatōe gratie nō poteſt quicqͣꝫ meritorie oꝑari nꝰ cognoſcere. De quo Chriſo. Sicut terra nō germinat ſine pluuia. ſic nec homo ſine dei gratia. Ideo Greg̓. ix. moral̓. Spūſſancti gratia menti tercene infundit̉ vt ad intellectū ſui ꝯditoris exigat̉. Dicit nāqꝫ Apl̓s. ij. Choꝝ. iij. Nō ſumꝰ ſufficientes cogitare aliqͥd a nobis tanqͣꝫ ex nobis Si enī nō poſſumꝰ bonū cogitare. multominꝰ oꝑare Propter ꝙ dicit pͥſ. pſalmo. xciij. Si dicebā motus eſt pes meus. miſericor dia tua adiuuabat me. Et Eſa. xxvi. Oīa oꝑa noſtra oꝑatus es domine. Et Apl̓us prima ad Choꝝ. xv. Gratia dei ſuꝫ id qd̓ ſum. De quo thema ſine me ⁊cͣ. In ſūma euāgelij duo innuunt̉. Primo hortat̉ nos ad fructificandū. Secūdo ad in ſe mauendum. Primū patet in principio. Secundum ibi manete ī me. De primo dicit In illo tꝑe.ſ. poſt cenā dixit Iheſus diſcipul̓ ſuis Ego ſum vitis vera. Simō d̓ Caſſia Domi loquit̉ ꝑ ſimilitudineꝫ vt trahat ad veritatē. Nā xp̄us ſimilitudinarie viti comꝑatur multis de cauſis. Primo ſicut vitis eſt arbor ꝑua ⁊ deſpecta. Sic xp̄s modicꝰ in humilitate. qꝛ exinaniuit ſemet ip̄m. Ad Philippen̄. ij. Et deſpectꝰ in de formitate. de quo Eſa. liij. Uidimꝰ eū nō habentē ſpeciē neqꝫ decorē. Putauimꝰ eū tanqͣꝫ leproſū ꝑcuſſum a deo ⁊ humiliatū. Secundo vitis eſt tortuoſa.i. crepich vel knorricht. Et ſic xp̄s liuidꝰ in cruce nō lenis vt impleat̉ illud Eſa. x. Aplāta pedis vſqꝫ ad verticē nō eſt in eo ſanitas. Ter cis vitis eſt arbor humida. nā cū ſcinditur manat liquor. Sic de xp̄o triplex liquor emanauit cū ſciſſus in cruce fuit.ſ. ſanguiſ aqua. ⁊ lacrime Sanguis ad redemptōeꝫ Aqua ad ablutionē. Lacrime in iuſtificationem Nā ſi lacrime marie Magdalene iuſtificabant eā. multomagis lacrime xp̄i. De quibꝰ ad Heb̓. v. Orabat cū lacrimiſ ⁊ exauditꝰ eſt ꝓ ſua reuerentia. Quar to vitis excedit omnia ligna in dulcedine fructꝰ. Et ſic xp̄s om̄es ſanctos. Un̄ Can tic̄. ij. Fructꝰ eiuſdulcis gutturi meo. De quo fructu dicit Orig. O dn̄e tolle d̓ſide rium meū vt attingā dulcem fructū tuum Quinto flores vitis bonū dant odoreꝫ ⁊ ſic xp̄i exemplū. Eccl̓i. xxiiij. Ego quaſi vitis fructificaui ſuauitatē odoris.i. exem pla bona. Un̄ Cantic̄. x. Curremꝰ in odore vngentoꝝ tuoꝝ. Hec vitis figurat̉ Ge neẜ. xl. Uidebāt vitem habentē ꝓpagineſ tres.i. xp̄m habentē tres ſubſtātias. diuinitatem. aīam. ⁊ corpꝰ. Hanc vitē planta re debemꝰ in aīam cordis noſtri. De quo Hiere. xxxi. Erit anima eoꝝ quaſi ortꝰ irriguus. idcirco inuoca hanc vitē dicēdo il lud Cantic̄. v. Ueniet dilectꝰ meꝰ in ortū ſuū. Hec vitis ꝓtulit nobis triplex vinuꝫ ſcilicet vinū compunctiōis. dilectionis. ⁊ ſanguinis effuſionis. Primo vinū com punctionis. vn̄ pſal. lix. Potaſti nos vino cōpunctionis. Un̄ verā compunctōneꝫ hō a ſe nō poteſt habere. ſed a deo. Un̄ hiere. xxi. Poſtqͣꝫ ꝯuertiſti me egi penitentiam. Et Tren̄. vlti. Conuerte nos dn̄e ad te ⁊ cōuertemur. Hoc vinū lacrimaꝝ letificat angeloꝝ collegiuꝫ. De qͦ Detn̄. Lacrime

XIX Sermo penitentium ſunt vinū angelorum Se cundum eſt vinū dilectionis. pſal. ciij. Et vinum letificet cor hominis. id eſt. charitas. Hoc vinū charitatis figuratū eſt Ge neẜ. ix. Noe bibit de vino ⁊ inebriatꝰ eſt ⁊ denudatꝰ. Sic xp̄s bibit de vino charitatis in cruce. Et inebriatꝰ charitate denuda tus eſt a cham. id eſt. a militibus pilati ⁊ obdormiuit in cruce. Ad hoc vinum hortamur Prouerb̓. ix. Uenite bibite vinuꝫ qd̓ miſcui vobis. ſcilicet vinum charitatiſ Hoc dat̉ nobis mixtum. quia ita pure nō poſſumus eum diligere ſicut ipſe nos dile xit. Quia maiorem charitatē nemo habet ⁊cͣ. Ioh̓. xv. De hoc vino bibit apoſtolus Maulus ⁊ ita erat inebriatus ꝙ dixit ad Ro. viij. Scio ⁊ certus ſum ꝙ neqꝫ morſ neqꝫ vita neqꝫ gladiꝰ neqꝫ fames poterit me ſeꝑare a charitate chriſti. de hoc vino bibit beatus Georiꝰ. Tercio hec vitis protulit nobis vinū rubeum ſanguinis effuſionis Ioh̓. vi. Sanguis meus vere eſt potus. Hoc vinū exp̄ſſum eſt de torculari crucis ⁊ conſolat̉ triſtes. Prouerb̓. vlti. Date vinū his qui amaro ſunt corde. dicit notanter ego ſum vitis vera. Augꝰ. vt diſcernet ſe a vite corrumpi.ſ. populo iudeorum. Unde Hiere. ij. Quomodo con uerſa es in amaritudinem. Uitis aliena re uera amara. Un̄ deūt̉. xxxiij. Uua eorum vua fellis botrus amariſſimus. Fel draco num vinum eoruꝫ ⁊cͣ. Quia ꝓpinauerunt xp̄o ſel ⁊ acetū tempore paſſionis. Hec vi tis circūciſa eſt octauo die. Et ſubdit. Da ter meꝰ agricola eſt. Ex quo habet̉ ꝙ chri ſtus ẜm humanitatē eſt vitis. quia caput eccleſie. Et nō ẜm diuinitateꝫ. quia ſic pa ter etiā eſſet vitis. ex eo ꝙ ẜm diuinitateꝫ vnum ſunt. Et pater dicit̉ agricola. qꝛ plā tauit ⁊ rigauit gratie plenitudineꝫ in vite id eſt. in xp̄o homine. Unde pſal. i. Erit tanqͣꝫ lignū qd̓ plantatū eſt ſecus decurſi aquarum qd̓ nō poteſt areſcere Et ſic xp̄s in nullo deficere. quia de plenitudine eius om̄s accepimꝰ gratiā. Et ſubdit omnē pal mitem in me non ferentem fructuꝫ tollet eum. id eſt. omnē fidelē non facienteꝫ opera bona ſeꝑabit a chriſto vite. Ex quo patet ꝙ non ſolū qui mala agunt: ſꝫ etiā qͥ bona facere negligunt ſeꝑantur a chriſto. Fi guratur Luc̄. xiij. Ꝙ. xp̄s abſcidi fecit ficum ſterilē. Et ſic infructuoſi fideles. Un̄ Matth̓. xiij. Seꝑabit malos de medio iu ſtorum. ⁊ mittet eos in caminū ignis. Et iſte locus infernalis competit eis. nō mun dus qui eſt locus laboris. Iob. v. Naſcit̉ homo ad laborem non ad celum. quia ibi datur merces laborātibꝰ. Matth̓. xx. Uo ca operarios ⁊ redde eis mercedem. Nec competit eis eſſe in purgatorio. quia ī hoc mundo non laborauerūt. Unde pſal. lxxij. In labore hominū non ſunt. ⁊ cū hominibus nō flagellabunt̉.ſ. in purgatorio. N competit eis terreſtris paradiſus. quia po ſuit deus hominē in paradiſum voluptatiſ vt operaret̉. Concludit̉ ergo ꝙ locus eoꝝ erit in infimo. id eſt. in inferno. quia ille lo cus non eſt ad operandū. ſꝫ ad punienduꝫ Eccl̓i. ix. Qd̓cunqꝫ poteſt manus tua oꝑa re inſtanter fac. qꝛ nec ratio. nec ſcientia. nec opus eſt apud inferos. ideo hortatur nos Apl̓s ad Collocen̄.i. Fructificantes in om̄i oꝑe bono. Attamē ſcienduꝫ ꝙ tria ſunt que fructum impediunt boni operis. que ſunt figurata per tria que deſolabant fructus in egipto ſcilicet locuſta. brucus. ⁊ erugo. Primū fuit locuſta. de quo Ex odi. x. Mane facto ventus ſurgēs leuauit locuſtas. Et aſcenderūt ſuꝑ vniuerſaꝫ ter ram. Et deuorata eſt omnis herba terre ī egipto. Spūaliter Per locuſtam intel ligit̉ ſuꝑbia. qꝛ locuſta ſaltādo vadit ⁊ ſic ſuꝑbus ſe eleuat. Un̄ pſal. lxxiij. Superbia eorum qui te oderunt aſcendit ſemper ⁊ deſtruit fructum bonoꝝ opeꝝ. de qͦ Gregoriꝰ Perit om̄e qd̓ agit̉ niſi ī humilitate cuſtodiat̉. Nā ſuꝑbia in ꝯſcientia habꝫ ſe ſicut negatio in loyca. quidqͥd poſt ſe inue nit hoc totū deſtruit. ⁊ oppoſitū eiꝰ inducit Et ſic de ſuꝑbia. Ideo Iudith. ix. Suꝑbi nō placuerūt tibi ab initio. Ideo Derū ſuꝑ Cantic̄. ẜmone. iij. Nolite comparari

De ſancto George I An maioribꝰ. nolite minoribꝰ nolite alicui nec vni. ſꝫ dico ꝙ nulli. Sed tene dictū ſalua toris Luc̄. xvij. Cū feceritis om̄ia que p̄cepta ſunt vobis: dicite inutiles ẜui ſumꝰ Fecimꝰ qd̓ debuimꝰ ⁊ nil ampliꝰ. Nā tales locuſtas. id eſt. ſuꝑbos tollet de cōſortio ſanctoꝝ. pſalmo. c. Nō habitabit ī me dio domus mee qui facit ſuperbiā. Se cundum qd̓ ꝯſulpſit terre fructus in egipto. fuit brucus. Un̄ pſalmo. ciiij. Uenit locuſta abrucus cuius non erat numerus Per brucū intelligitur luxuria. qꝛ brucnutrit̉ in ſimo ⁊ in immūdicia. Et ſic luxu tia impedit fructū boni operis. de qͦ Greg̓. Luxuria cū ſemel mente poſſederit vix bona cogitare ꝑmittit. Ideo apl̓us ad Ro. viij. Qui in carne ſunt deo placere nequeunt. Nā deus ſpiritꝰ eſt. Et dicit Hiero. Sicut ignis ⁊ aqua ſimul ſtare nō poſſunt ſic corporales ⁊ ſpirituales delicie. Ideo apl̓s. i. Choꝝ. vi. Fugite fornicationē Nā ẜm Chriẜ. ꝑ vſum fornicationis efficitur homo animalibꝰ ſimilis. Et animalis homo non percipit ea que ſpiritus dei ſunt. Sic nec luxurioſus. Ideo Augꝰ. de cōflictu vicioꝝ ⁊ virtutū. O qͣꝫ parua eſt concubitus hora. per quā perditur vita eterna quia vt dicit Dern̄. Qui carnalibꝰ delitijſ paſcit̉: eternis indignꝰ habet̉ Ideo Ioh̓. in Apoc̄. c. vlti. excludit tales a regno ce lorum dicens. Fures canes venefici ⁊ im pudici. Nam nil coinquinatum intrabit. Apoc̄. xxi. Terciū qd̓ deuorauit fructꝰ terre egipti fuit ergo de quo pſal. lxxvij. Dedit erugini fructꝰ eorū Spiritualiter Per eruginem intelligitur auaricia. quia cadit ſuccincti in ſplendore ſolis Sic aua ricia accreſcit in ꝓſperitate. nunc optans hͦ nunc illud. de quo ph̓s in. iij. Ethic̄. Appe titus diuitiaꝝ creſcit ī infinituꝫ. Et tal̓ eru go. id eſt. auaricia om̄es fructus anime deſtruit. Unde Eccl̓i. x. Nichil iniquius qͣꝫ amare pecuniam. Nā auatꝰ animā ſuam renalem habet. Ideo Luc̄. xij. Cauete ab om̄i auaricia Matth̓. xvi. Quā cōmutati onem dabit homo pro anima ſua. quaſi di ceret nullaꝫ. Nā ꝓpter illa terrena homo perdit celeſtia. iuxta illud Greg̓. Quomo do poſſunt ſperare in celis. qui maiorem ſpem ⁊ amorem ponunt in terrenis. Ideo bortamur ꝑ pſalmiſtam pſalmo. lxi. Diui tie ſi affluant nolite cor apponere. Ratio Eccl̓i. viij. Multos ꝑdidit auꝝ ⁊ argentū Ideo Aug. O damnoſa lucra accipis pe cuniam perdis animaꝫ. Hec tria ſunt que fructum bonoꝝ operū deſtruunt de quibus Iſid̓. li. de ſummo bono dicit. Luxurioſis ſuperbis. ⁊ auaris. demones plus fautores exiſtunt. Attamen poſito ꝙ nec ſis ſu perbus luxurioſus nec auarus. tamē non ſufficit ad vitam eternā: niſi in bono te exerceas. quia dicit Augꝰ. in li. de vita xp̄ia na. Non ſolū a chriſtiano queritur vt ma lo careat. ſed etiam vt in bono ſe exerceat. Nam ſi nichil mali fecerit aut boni. tamē ad eterne vite premium non admittitur. ſed gehenne ignibꝰ mancipat̉. vt habetur Matthei. xxv. De ſeruo inutili habente vnum talentum. ⁊ non negociante fuit dictum. Seruū inutilē proijcite in tenebras exteriores. quia dicit Gregꝰ. Non ſatꝭ eſt malum non agere niſi quiſqꝫ diſcat bonis operibꝰ inſudare. Sed quomodo habet fe agricola circa bonas palmites. Sb̓dit Et omnem palmitem qui fert fructum purga bit eum vt fructum plus affert. Sicut ī vi te materiali alique palmites abſcindūtur ne humor nimis diſpergatur. Et ſic virtꝰ vnita fortior eſt. ⁊ magis fructificat. Sic fideles purgantur per tribulationes vt io cunditas preſentis vite ab eis abſcindat̉. Gregꝰ. Deus electis iter aſperum prebet in via. vt non obliuiſcantur eorum q̄ ſunt in patria. Dern̄. Qd̓ flagelluꝫ grano. fornax auro. lima ferro. hoc facit tribulatio iuſti. ⁊ ſic corda eorū retrahuntur ab amo re mundi. ⁊ faciunt maiorem fructum bonorum operum. pſalmiſta pſalmo. xxxiij. De tali purgationē. Multe tribulationeſ iuſtorum. Apoc̄. vlti. Qui iuſtus eſt iuſti ficetur adhuc. Augꝰ. in omel̓. Quis eſt in hac vita ita mundus vt non fiat magis 2.

LX Sermo mundus Subdit quomodo palmites mū dantur per ſermones eius dicēs. Iam voſ mundi eſtis propter ſermonem meuꝫ quē locutus ſum vobis. Ubi nota ꝙ verbum chriſti mundat. Primo domum a ſordibꝰ peccatorum. ſicut aqua mundat vas. medi cina corpus. Uas enī cui frequēter aqua infunditur licet non retineat eſt tamē mūdius qͣꝫ ſi non infunderetur. ſic ille qui fre quenter audit verbum dei mundior exit qͣꝫ ille qui non audit. Exemplum in vitaſpatrum legitur. Ꝙ cuidam patri monacho dixit vnus. ꝙ verbum dei ſibi nichil ꝓdeſ ſet. quia ſtatim obliuiſceretur. Hoc audiens pater tradidit illi hoc dicens cophinū id eſt. copi ſummo denigratum vt eum plenum aqua afferret. cum facere non poſſet cedijt triſtis. Cui ait patet. Et ſi aquā non attuliſti tamen colatuꝫ hunc mundaſti. ſic aliqui circa verbum dei audiendū ſunt ita negligētes ꝙ poſſunt aſſimilari cribro. qd̓ cum in aqua ponitur ſtatim implet̉. Sed cum extrahitur nil remanet. ſic multi ſunt qui cum dei audiunt verbuꝫ pleni ſunt aqͣ compunctionis ⁊ deuotionis. ſed cum receſſerint vacui remanent Eccl̓i. xxi. Cor fatui quaſi vaſculum fractum omneꝫ ſapi entiam nō retinet. Gregoriꝰ. Quid facit ventus igni. hoc verbū dei audienti inflam met. ⁊ fabet per ventum ignem accendit. et ſic verbum dei cor audientis. Hiere. xxiij. Nonne verba mea quaſi ignis ardēs Lu. vlti. Nonne cor noſtruꝫ ardens erat. pſal mo. cxviij. Ignitum eloquium tuum vehe menter. Secundo verbum dei mūdat ab erroribus tenebrarum. pſalmo. xviij. Lex domini immaculata conuertens aīas Et ideꝫ. pͣs. cxviij. Lucerna pedibꝰ meis verbū tuū. ⁊ lumē ſemitꝭ mei. Nā ſicut lu men eſt formarum ⁊ figurarum manifeſta tiuum. ſic verbuꝫ dei manifeſtat nobis for mas viciorum ⁊ virtutum. Unde apoſtolus ad Ephe. v. Omnia que aguntur a lu mine manifeſtantur. Dixi ſecūdo. Hor tatur nos ad in ſe manendum. ibi. manete in me ⁊ ego in vobis. Et ſubiungit ī textu dicens. Sicut palmes non poteſt ferre fru ctum a ſeipſo niſi manſexit in vite. ſic nec vos: niſi in me manſeritis. Nam palmes cum ſeparatur a vite perdit humorem ſti pitis ⁊ eius pinguedinem. ſic homo ſeparatus a chriſto perdit dei gratiam. Et ſubdit. Ego ſum vitis ⁊ vos palmites. Aug̓. Sicut vnius nature ſunt vitis ⁊ palmes. ſic chriſtus ẜm humanitatem nobiſcum. Unde pſalmo. lxxix. Extendit palmites ſu as vſqꝫ ad mare. Tūc oſtendit ꝙ māſio chriſti ſit neceſſaria homini vt fructificet. dicens. Qui manet in me: ⁊ ego in eo hic ſet fructum multum. Nota manere in chriſto debemus tripliciter. Primo per fidei integritatē. Secundo per ſpei ſecurita tem. Tercio ꝑ charitatis puritatē. Pri mo manere debemus in chriſto per fidei in tegritatem.i. Ioh̓. iiij. Si quis confeſſus fuerit ꝙ chriſtus eſt filius dei in deo manet. Et hoc per fidem qua carent iudei ⁊ pagani. quia raro eſt hereſis quin aliquem articulum fidei credat. Anaſtaſius. Hec eſt fides catholica. hanc fidem bene habemus ſi ipſam opere implemus. quia fides ſine operibus mortua eſt. Iaco. ij. Si eſt) in fide vos probate. ij. ad Choꝝ. vlti. ſcilicet per opera. quia aliqui cōfitentur ſe noſſe deum ore. factis autem negant. ad Thi tum.i. Unde hiero. Quotienſcunqꝫ quis mortaliter peccat: totiens deuꝫ negat. Talibus enī dicitur Eccl̓i. xiiij. Cōfirma verbum ⁊ fideliter age in illo omni tempore īuenies qd̓ tibi neceſſarium eſt. de hac fide dicit Gregꝰ. Liquet quia fides illarum re rum argumentum eſt. que apparere non poſſunt. que enim apparent fidem non habent. ſed argumentum. Secundo ꝑ ſpei ſecuritatem Unde Iudith. viij. Nos ali um deum neſcimus preter te deum in quo ſperamus. Hec eſt que non confunditur. Apoſtolus ad Ro. v. Et hoc ꝓpter ſui ſecuritatem. Gloſa. Confunditur qui quod ſperat non inuenit. Sic ſperauit Golias in fortitudine ſua. Etiam confuſus eſt. qꝛ in funda deiectus. Sic ⁊ Lucifex ſperauit

De ſancto Georgio in ſapientia ⁊ in fortitudine ⁊ pulcritudīe ſua. ⁊ confuſus eſt. quia proiectus eſt ad ꝓfundum luti. Augꝰ. Putabant ſe eſſe excelſos cū ſideribꝰ ⁊ fulgidoſ ⁊ ecce ruerūt in terram. vnde perierunt ⁊ difformes facti ſunt. Sic diues ille qui ſpem poſuit in diuitijs: in horreis ampliatis ⁊ annis pluximis. confuſus eſt. quia mox diuitijs ⁊ vi ta priuatus eſt. Augꝰ. Quid in rebus hu manis certius morte. quid hora mortis in certius inuenitur. non miſeret̉ inopi. non reueretur diuitijs. iuuenibus non parcit. non deniqꝫ ipſa parcit etati. niſi ꝙ ſenibus eſt in ianuis. iuuenibꝰ in inſidijs. Sꝫ pͣs. xxi. dicit. Domine in te ſperauerunt prēs noſtri. ⁊ non ſunt confuſi. Tercio ī deo debemus manere pex charitatis puritateꝫ prima Iohā. iiij. Deus charitas eſt ⁊ qui manet in charitate ⁊cͣ. O nobilis charitaquā qui habet: deum habet. de hac Augꝰ. ⁊ eius affectibꝰ fac me cognoſcere ꝑ amorem. ſequit̉. qꝛ per cognitionē fame amoriſ languet anima mea. refocilla eaꝫ. ſatiat eā dilectio tua. impleat eam amor tuus. Hic amox purus eſſe debet. vt ſcilicet deꝰ amet̉ ꝓpter ſe: non ꝓpter temporalia vel ſpiritualia Qui auteꝫ aliter amauerit audiat qd̓ dicit Augꝰ. Ue anime te deū non q̄renti. te non amanti. que ſi te non diligit peccatꝭ ſeruit. nunqͣꝫ quieta. nunqͣꝫ ſecura. nil q̄ſo ſine te dulceſcat michi. nil placeat p̄cioſuꝫ vileſcat omne preter te. quid tibi eſt aduer ſum. michi ſit moleſtum. tedet gaudere ſi ne te. delectat gaudere flere tecum. contriſtari propter te. ſit nomen tuum michi refocillatio. memoria. conſolatio. ſi peccata mea prohiberet. ſi delicta mea excludat. ta men natura cōmunis non repellit. Multa enī ſunt mouentia ad dilectionē dei. ſicut eius beneficia ſpiritualia. corporalia. temporalia. Augꝰ. Celum ⁊ terra ⁊ om̄ia que in eis ſunt dicunt michi vt amem te deus meus. ſed iſta ſunt tanqͣꝫ incitamēta ad pu rum amorem. Unde Dern̄. ſuper Cātica Cauſa diligendi deus eſt. Tullius Eos tā qͣꝫ pecora diligimus quos non ꝓpter te. ſꝫ ꝓpter vſum diligimus. talis amor eſt carnis. quia eos ꝓpter carnem diligūt. No ta ſuper iſto verbo. Hic fert fructū multuꝫ nō ſufficit pluralitas fructuū niſi etiā aſſit bonitas. Ideo ſciendū ad bonitatē fructus requiruntur multe conditiones. Primuꝫ eſt maturitas. nam fructus debet eſſe tempeſtiuus zeytig. ⁊ ſic fructus boni oꝑis de bet fieri tempore congruo. Eccl̓i. iiij. Fili obſerua tempus. Et apoſtolus ad Galla. vi. Dum tempus habemus oꝑemur bonū Et hoc eſt preſens tempus. Unde. ij. ad Choꝝ. vi. Ecce nunc tempus acceptabile Nō enim ſpectandum eſt ad tempus ſene ctutis. Dern̄. Infelix homo qui offert florem iuuentutis diabolo. ⁊ fecem ſenectutis deo. Dic igitur cum pͣs. lviij. Fortitudinem meam a te cuſtodiam. ſed heu d̓ ml̓ tis conqueritur Hiere. viij. c. Miluus in celo cognouit tempus ſuum. irundo ⁊ Ci conia cuſtodierunt aduentū temporis ſui. Populus autem meus non cognouit iudicium domini. Secundū requiritur in tegritas.ſ. intus ⁊ extra. non interius putridus exterius pulcer. vt hypocrite qͥ ſūt vt ſepulcra dealbata Matth̓. xxiij. de quibus. ij. ad Thi. iij. Speciem pietatis habentes pietatem abnegantes. Habet̉ nan qꝫ in Cano. lxxxiij. diſt. nichil. Nichil ī ec cleſia ſancta amplius nocet: nomē ſanctitatis habens ⁊ peruerſe agens. Terciū eſt odoris ſuauitas. Eccl̓i. xxiiij. Ego qua ſi vitis fructificaui ſuauitatem odoris. id eſt bone fame. Licet eniꝫ ꝓpter ſe ſufficiat puritas conſcientie. tamen ad proximum requiritur odor bone fame. quia dicit Auguſtinus Conſcientia eſt nobis neceſſaria fama proximis. xij. q. i. c. nolo. Qui confi dit conſcientie ⁊ negligit famam crudelis eſt. ad Ro. xij. Prouidentes bona nō tan tum coram deo. ſed etiam coram omnibuſ hominibꝰ. Ideo dicitur Apoc̄. vlti. Qui ſāctus eſt ſanctificetur adhuc qui eſt interius exercet exterius Quartum eſt ſapo ris bonitas. id eſt. dulcedo ī animo. Heb̓. xij. Contemplantes ne radix amaritudīs t 3.

Sermo LXXXI ſurſum germinans impediat. vt aliqui in ſeipſis ſunt amari alios turbantes. Cōtra quos apoſtolus ad Eph̓. iiij. Omnis ama ritudo ⁊ indignatio tollat̉ a vobis Quin tum eſt vtilitas vt non ſit ocioſa Ezechi. xxvij. Et erunt fructus eius in cibum ⁊ folia eius in medicinam.i. Thimo. iiij. Exē plax eſto fideliū in omni conuerſatōe. Se neca. Sermo tuus non ſit inanis. Math̓. v. Sic luceat lux veſtra coram hominibuſ ⁊c̄. Sextum eſt durabilitas. ⁊ ſic nos Luc̄. i. In ſanctitate ⁊ iuſticia ſeruiamus domino. Chriẜ. Tolle ꝑſeuerantiā. nullū obſequium habet mercedem. ſꝫ timeo aliqͦ ſunt mittentes manū ad aratrum ſanctita tis incipientes colere viam domini ⁊ ſpiciunt retro: ⁊ ſic putreſcunt in futuro. Exē plum quedam anima apparuit vni ſancto viro qui hic a deo obtinuit vt ei appareret Interrogauit ſanctum viꝝ dicēs viuit ne aliquis in mundo. at ille cur interrogas. Reſpōdit tantam vidi multitudinē deſcen dere in infernum vt aliquē in mundo eſſe dubitaui. Gregꝰ. Incaſſum bonū agitur ſi ante vite terminum deſerit̉ Ideo matth̓. x. ⁊. xxiiij. Qui ꝑſeuerauerit vſqꝫ in fineꝫ hic ſaluuſerit. Et Apoc̄. ij. Eſto fidelis vi qꝫ ad mortem. ⁊ dabo tibi coronam vite.ſ. eterne ad quā ꝑducat nos ⁊cͣ. De ſancto Marco. . LXXI. Sermo Uſtus quaſi leo ꝯfidens abſqꝫ terrore exit Pro uerb̓. xxviij. Nota vita iuſto rum comparatur ꝓprietatibus leonis. Primo leo habet generoſitateꝫ. qꝛ eſt rex animalium. Et ſic iuſtiores ſunt ge nexoſioreſ. Ideo Chriẜ. ⁊ habetur. xl. diſ. quicunqꝫ. Unuſquiſqꝫ feſtinat quomodo appareat maior. non qui maior iuſtior. ſed qui iuſtior maior eſt ⁊ dignior. Seneca. Generoſiſſimus eſt qui optimus eſt Id̓o Gregꝰ. Summū bonum enim in rebꝰ eſt iuſticiam colere. ⁊ qd̓ equum eſt cuſtodire Secundo leo habet pietatem. quia cibuꝫ ſuum non ſolitarie comedit. ſed alijs animalibus diuidit. ⁊ ſic iuſti. Gregꝰ. Uera iuſticia compaſſioneꝫ habet. Chriẜ. Iuſti cia ſine miſericordia crudelitas eſt. Tuliꝰ Si iuſtus es non ſolum non noceas. ſed etiam innocentibus cōdoleas. Tercio leo habet animoſitatem. ⁊ ſic iuſtus habet con fidentiam vt a deo nō derelinquetur in vi ta. in morte. ⁊ poſt mortē. In vita pͣs. xxx. vi. Non vidi iuſtum derelictum. In mor te Sapīe. iij. Iuſtoruꝫ anime in manu dei ſunt. Ambroſius. Nunqͣꝫ iuſtus ſolus eſt ſed deus cum eo. Augꝰ. Si iuſtus eſſeꝫ n̄ timerem. Prouerb̓. x. Expectatio iuſtorū leticia. Gloſa Ruperti holgot. Fides in ꝓ tectione dei. non tanget tormenta malicie. Sapīe. iiij. Iuſtus ſi morte preoccupatꝰ fuerit: anima eius ī refrigerio exit. quia iuſticia eruit a morte. Iuxta illd̓ Prouerb̓. xi. Diuitie non proderint in die vltionis. ſed iuſticia liberabit a morte. Etiam poſt mortem. quia ducit ad regnuꝫ de quo pͣs. xiiij. Domine quis habitabit in tabernaculo tuo. Reſpondit. Qui operat̉ iuſticiaꝫ Ideo pͣs. cv. Deatiqui cuſtodiunt iudicium ⁊ faciunt iuſticiam in omni tꝑe. Nam iuſticia perducit hominem ad viam vite. Iuxta illud Sapīe.i. Iuſtum deduxit dominus per vias rectas ⁊ oſtēdit illi regnū dei. Quarto leo habet timoroſitatem. ſcili cet cum vidit catulum verberari coram ſe. Sic vere iuſtus habet dei timorem. qꝛ ſcribitur Eccl̓i.i. Qui ſine timore eſt non poterit iuſtificari. Nam talis non habet ꝑſeuerantiaꝫ iuſticie. de quo Chriẜ. Facile diuertit a iuſticia qui non timet deum. ſꝫ hominem. quia timor hominuꝫ defert: ſꝫ nō affert voluntatem male faciendi. Ideo iu ſtis vbi de eis ſcribitur: ſemper timor domini addicitur. vt patet de Iob. c. i. Erat vir iuſtus ac timens deū Similiter Luc̄. ij. Simeon erat vir iuſtus ac timoratus. Quinto qͣꝫuis leo ſit animal forte tamen patitur infirmitatem vt dicit Plinius. qꝛ febres quartanas ratōe caliditatis: ⁊ etiam vt ferocitas edometur. Et ſic vir iuſti

De ſancto Marco oportet vt habeat tribulationes. Iuxta illud pſalmiſte. xxxiij. Multe tribulationes iuſtorum. vt dicit Gregꝰ. in moral̓. Legimus Iob in ſterquilinio Iohānem decol latum gladio. Petrum in patibulo. Hec omnia permittit deus ſuper iuſtos vt probentur. de quo Thobie. xij. Quia acceptꝰ eras deo neceſſe fuit vt temptatio probaret te. ⁊ ſic leo patitur vt ſua ferocitas edo metur. ſicut dicit Caſſiodorꝰ ſuper pſalmi ſtam Deus iuſtos flagellat: ne de iuſticia ſuperbiant. Sic flagellatus eſt apoſtolus ij. ad Choꝝ. xij. Ne magnitudo reuelatio num extollat me: datus eſt michi ſtimuluſ carnis mee angelus ſathane. Nam tribulatio generalis eſt omnibus iuſtiſ. vt dicit Hiero. Quis ſanctorum ſine tribulatōne coronatus eſt. quaſi diceret nullus. Et be atus marcus licꝫ fortis fuit. ſimiliter ⁊ georius vt leo: paſſus eſt tamen infirmitateꝫ tribulationis ⁊ mortis. vt patet in legēda Sermo LXXII. Ad idem. Imilis factus eſt leoni in operibꝰ ſuis.i. Machabeoꝝ. iij. Gregꝰ. dicit. Qꝛ natura vniuſcuiuſqꝫ ex diuerſis componit̉ Ideo per ipſam aliquādo diuerſa deſignā tur. vt exemplificat de leone qui habet vir tutem: habet ⁊ ſeuiciam. ex virtute ſignificat chriſtum: ⁊ hominem iuſtum. Primo ſignificat chriſtum deum qui habet virtutem ex natura. Secundo ſignificat hominem iuſtumqui habet virtutem ex gratia. Tercio diabolum ex ſeuicia. De primo ꝙ xp̄m ſignificat. legitur Apoc̄. v. Ecce vicit leo de tribu iuda. Nam chriſtus in reſurrectione habuit ſe vt leo. vt dicit Iſid̓ Nam ſicut leo eſt animal potens ⁊ forte. ⁊ ſic chriſtus in reſurrectione magnam exhibuit fortitudinem ⁊ potentiam. de quo Ioh̓. x. Poteſtatem habeo ſumendi animam meam: ⁊ iterum ponendi eā. Et mat thei vltimo. Data eſt michi om̄is poteſtain celo ⁊ in terra. Secundo chriſtus habuit ſe vt leo ī reſurrectionē ꝓpter tempꝰ ⁊ modum. quia dicit Iſid̓. Leo natꝰ dormit tribus diebus ⁊ excitatur rugitu. ⁊ ſic chriſtus tercia die a morte reſuſcitatus. Unde Geneẜ. xlix. Requieſcēs accubuiſti vt leo. ſcilicet in ſepulcro. Secūdo leo ſignificat hominem iuſtum. vt patet in p̄cedenti ſermone. Iuſtus quaſi leo ꝯfidēs Prouerb̓. xxviij. Tercio leo ex ſeuicia ſignificat diabolum. prima De. v. Uigilate fratres quia aduerſarius veſter diabolꝰ tanqͣꝫ leo rugiens circūit querens quē de uoret. Et quarto leo ſignificat beatū marcum. ⁊ hoc in multis. Primo ratione deſcriptionis enangelice. Secundo ratione dignitatis excellentie. Tercio ratione for titudinis ⁊ conſtantie. Dixi per leonem in telligitur beatus Marcus ratione deſcriptionis euangelice. quia ſicut leo in deſerto naſcitur ⁊ paſcitur. ſic beatus Marcꝰ in principio deſcriptōnis euangelice ſeu euā gelij ſui mox deducit Ioh̓. ī deſerto rugiē tem. cum dicit vox clamantis in deſerto. ⁊ fuit Iohānes in deſerto predicans baptiſ mum penitentie. Et poſt hec ſtatim ſubiun git chriſtum dimicantem contra diaboluꝫ in deſerto. Sil̓r marcus in medio. Marci viij. deſcribit quomodo chriſtus pauit qͣttuor milia hominum ſemptem panibus et paucis piſcibus. Item in fine euangelij in troducit patrem filium ſuſcitantem. ſicut leo ad ſui clamorem excitat leunculas. ſic patet tercia die ſuſcitauit filium. Secūdo beatus Marcus comparatur leoni ratione fortitudinis ⁊ conſtantie. quia leo ē ani mal forte in aggrediendo. ⁊ ſic beatꝰ Mar cus fortiter tormentis ſe expoſuit. Nā ha buit fortitudinē veritatis. de qua. ij. Eſdre viij. Super omnia vincit veritas. vt d̓ eo potuit verificari illud pͣs. ix. Scito circūdabit te veritas eius ⁊ non timebis a timo re ⁊cͣ. Item habuit fortitudinem charitatis. de quo Dern̄. Fortis virtus charitas de qua Apoſtolus prima Choꝝ. xiij. Charitas omnia ſuffert. ita vt ſcribit̉ Cantic. viij. Aque multe non potuerunt extingue re charitatem meam.i. multe tribulatōes

LXXIII. Sermo quia fortis eſt vt more pilectio. Tercō beatus Marcus comꝑatur leoni ratione dignitatis ⁊ excellentie. nam leo grece dicitur rex latine. Sic ipſe tanqͣꝫ rex fuit excellentis dignitatis. quia d̓ tribu leui. que dignior fuit tribubus Fuit enī patriarcha euangeliſta ⁊ ꝓpheta. Nā ex corruptione calciamenti ſui intellexit ⁊ ꝓphetiſauit cor ruptionem ſui corꝑis. etiā fuit martix. dicit nanqꝫ Augꝰ. Non pena ſed cauſa facit martireꝫ. Proquo nota circa cauſam que facit martitē poteſt eſſe multiplex Prima ꝓ defenſione fidei catholice cū quis patit̉. ⁊ ſic beatus Marcꝰ ⁊ apoſtoli ⁊ alij martyres. de apoſtolis ad Hebre. xi. Temptati ſunt lapidati ſunt occiſi ſūt pro chriſto. Et ſubdit cauſā Teſtimonio fidei ꝓbati ſunt. Tales oēs ꝟe dici merent̉ martyres ⁊ di gni ſūt celeſti p̄mio. vt habet̉ in Cano. xxx. iij. q. viij. Om̄i timore. vbi dicit leo papa Omni timore depoſito qͥ ꝯtra īimicos ſan cte fidei agit: ⁊ aduerſariꝰ oīm religionuꝫ agere viriliter ſtudeat. Si quis morietur celeſte premiū ꝯſequit̉. qualis fuit beatus Marcꝰ. Secunda cauſa martirij eſt quan do quis patit̉ ꝓ defenſione veritatis vite ⁊ iuſticie vt ſanctꝰ Iohānes baptiſta qui arguebat herodē de inceſtu Ideo impletū eſt in eo illud Eccl̓i. xlix. Male tractauer̄t eū qui de vtero mr̄is ꝯſecractꝰ eſt ꝓpheta. ⁊ ſic nos pati debemꝰ ꝓ veritate vite ⁊ iuſticie. qd̓ cōmendat Augꝰ. Et habet̉. xi. q. iij. c. nemo. Meliꝰ eſt pro veritate pati ſuꝑ plicium qͣꝫ ꝓ adulatione ꝯſequi beneficiū. Tercia cauſa martirij quando quis patit̉ pro defenſione libertatis eccleſie. Sicut be atus Thomas cantuarienſis paſſus eſt qͥ potuit dicere hͦ pſal. lxviij. Zelꝰ domꝰ tue comedit me. Quarta cauſa q̄ facit martyrem. quādo quis patit̉ pro obediētia max tris eccleſie. vt beatꝰ Laurentius ex iuſſu Sixti pape diſtribuit theſauros eccleſie. ⁊ humiliter obediuit ⁊ fidem negare noluit. Et ſic duplici de cauſa fuit martyr. Nā beatus Tho. dicit in. ij. ij. q. c. xxiiij. ar. v. Ꝙ om̄ia opera virtutū ẜm qd̓ referūtur in deum ſunt quedā ꝓteſtatōnes fidei ⁊ ſic poſſunt eſſe cauſa martyrij. Et ſic quicūqꝫ patit̉ pro bono opere facienda bona vl̓ ma la vitanda. eſt martyr ꝓpter deuꝫ. Attamē ſciendum ꝙ dicit Ciprianus. Ad perfectum martiriū requirūtur quattuor. Pri mo fiducia in corde. quia corde creditur ad iuſticiam. Ro. x. Secundo requiritur cōſtantia in ẜmone ⁊ queſtione. qꝛ ore ſit cōfeſſio ad ſalutē ibidē. Tercio requiritur ꝑ ſeuerantia in opere. vt cuncta p̄ſentia contemnere. ꝯſanguineos. bona temporalia. ⁊ honores preſentes paruipendere Iuxta il lud Iob. ij. Pellem ꝓ pelle ⁊ om̄ia q̄ homo habet dabit pro anima ſua. Quarto re quiritur patiētia in morte. Unde ſanctus Thomas in. ij. ij. q. cxxiiij. arti. iiij. Ad ꝑfectum martyriū non ſolū requiritur tolerantia carceris vel exilij. aut rapina bono rum temporalium: niſi forte ex his ſequit̉ mors. Sꝫ heu ſunt aliqui ꝯfitentes deum ⁊ veritatē fidei. ſed poſtqͣꝫ venerint ad paſſionem exilij vel rapine tunc reſiliunt. de qͥ bus verificatur illud apoſtoli ad Thitum primo. Confitentur ſe noſſe deum verbis. factis aut negant. Qualis non fuit ſanctꝰ Marcus: ſed fortiter ꝑſeuerauit. ſic ⁊ nos Math̓. x. Qui ꝑſeuerauerit vſqꝫ ī finē hͦ ſaluus erit. Nā dicit Aug. Maior honor deo ⁊ ſanctis eius non ꝓpterit exhibere. qͣꝫ vt ſtudeamus eos imitari. quia dicit Chri ſoſto. ſuper Mat. Que iuſticia eſt ſanctos colere ⁊ ſanctitatē ſpernere. q. d. nulla. Idcirco qͣliter ſanctitas eiꝰ eſt imitan da. patet in eiꝰ legenda. ⁊cͣ. De ſancto Philippo ⁊ Iacobo. LXXIII. Sermo On turbetur cor veſtrū neqꝫ formidet. Ioh̓. xiiij. Et legit̉ pro euangelicali officio Dicit Ph̓us in de animalibus Animalia parua habentia magna corda naturaliter ſunt timida. ſicut lepores ⁊ mures Ra tio quia calor naturalis non poteſt imple

De Philippo et Iacobo re tam maguum cor. ſicut videmus de ig ne. qui citius calefacit clibanum paruum qͣꝫ magnum. ⁊ ſic magnū cor eſt frigidius ⁊ per ꝯſequens timoroſiꝰ Spiritualiter Sic homo habens magnū affectū ad tem poralia ⁊ terrena eſt timoroſus ꝯtra vicia ⁊ ad ſpiritualia exercenda. pͣs. lij. Trepidauerunt timore vbi non erat timor. Sed habens paruū affectū ad terrena eſt fortis ad celeſtia ⁊ ad ſpūalia exercenda. de quo Gregorius. xix. moral̓. Oēs huius ſeculi amatores in terrenis rebus ſunt fortes. In celeſtibꝰ vero debiles. Naꝫ pro terrena gloria vſqꝫ ad mortem deſudare appetunt. ſed pro ſpūali nichil pati poſſūt. timē tes ꝑdere tꝑalia ⁊ nō eterna. de talibꝰ ſcri bitur Iob. vi. Qui timet pruinā cadet ſuper eū nix. qui timet paruā penam temporalem cadit in eternam. Ideo Matthei.x. Nolite timere eos qui occidunt corpꝰ. qd̓ etiā vult dominꝰ in verbis p̄miſſis dicenſ Nō turbet̉ cor veſtꝝ ⁊cͣ. In ſumma euāgelij duo innuunt̉. Primo timoroſa remo tio directe turbationis. ibi. Nō turbetur. Secundo ſubiungit̉ diuerſa manſio celice habitationis. In domo patris mei ſunt māſiones multe. De primo dicit. In illo tempore.ſ. poſt cenā cum dixit chriſtus diſcipulis de eius traditione ⁊ petri negatio ne ⁊ de eoꝝ fuga. tunc diſcipuli fuerūt turbati. Ideo ſaluator conſolabatur eos dicenſ. Non turbetur ⁊cͣ. Pro quo ſciendū Turbatio eſt triplex. Prima laudabilis. Secūda tolerabilis. Tercia vituperabilis. Prima eſt laudabilis. ſcilicet cum homo turbatur de peccatis. de qͣ pͣs. xlvij. Ipſi videntes. ſcilicet peccata turbati ſūt cōmoti ſunt. tremor apprehendit eos. Illa eſt bona turbatio. quia ſignum ſalutis de qͣ apoſtolus ſecunda ad Choꝝ. vij. Gaudeo propter vos. quia contriſtati eſtis ad penitentiam. Naꝫ hec turbatio ⁊ triſticia de let vicia. Unde Hiero. Nulla culpa deletur niſi triſticia anxietur. hoc conſiderans Dauid dicit in p̄s. Cōturbata ſunt om̄ia oſſa mea a facie peccatorum meorum. naꝫ ſicut turbatur oculus colitio vt clarius vi deat. ſic turbatio de peccatis ⁊ de offenſiōe dei perducit hominem ad claritatē viſiōis diuine. Unde apoſtolus. ij. ad Choꝝ. vij. que ẜm deum eſt triſticia: penitentiam in ſalutem ſtabilem operatur. Secūda tur batio eſt tolerabilis. ſcilicet de morte que dū ſit ẜm imperiū ratōis ⁊ nō ꝯtra imꝑiū tūc eſt tolerabilis. vt dicit Damaſce. Si ꝟo ꝓgredit̉ vſqꝫ ad ꝑturbatōem rōnis ⁊ a ſua rectitudine. tūc p̄t fieri vituꝑabil̓. vt dicit Poeta. Qui morteꝫ metuit amittit gaudia vite. qꝛ eſt ſignū ꝙ diligit nimiuꝫ p̄ſentem vitā. qd̓ ꝓhibet̉.i. Ioh̓. ij. Nolite diligere mūdū. Nā licꝫ naturale eſt timere mortē debet tn̄ fieri ẜm imꝑium ratōis ⁊ nō contra rationeꝫ. Et ſic de morte ⁊ receſſu magiſtri turbatio erat in diſcipulis. Un̄ Simon de Caſſia. Que cauſa maior turbatōis ⁊ triſticie qͣꝫ ſeꝑari a dilecto qͥ nō p̄t falli nec fallere. Tercia turbatio ē vituꝑabilis.ſ. ꝓ amiſſione rei tꝑalis ī ſoli citudīe auaricie. Un̄ pͣs. cvi. Turbati ſūt ⁊ moti ſūt ſic̄ ebrius. ⁊ oīs ſapīa eoꝝ deuo rata eſt. Nā tales ſūt qͣſi attoniti in ratōe. Un̄ puerb̓. xv. Cōturbat domū ſuā qui ſe ctat̉ auariciā. nā tales nō qͥeſcūt ī mētibuſ eoꝝ. Un̄ hiere. xlviij. Turbati ſunt ī mari p̄ ſollicitudīe qͥeſcere nō potuerūt. Nā vt dic̄ Tuliꝰ. Tota vita auari hoīs ē plena miſerie ⁊ dolorꝭ. Nā ſic̄ fons turbat̉ pede vt nō reſplēdeat imago. ſic turbatio auari cie obfuſcat claritatē rōis. Talē turbatio nē habuit ille iuuenis cui dixit xp̄s math̓. xix. Si perfectus vis eſſe vende omnia q̄ habes ⁊ da pauperibus. ⁊ veni ſequere me ille autem triſtis abijt. Erat enim multas habens diuitias. Ideo apoſtolus ſecunda Choꝝ. vij. Seculi triſticia mortem opera tur. Nam eſt ſignum ꝙ tales plus diligunt temporalia qͣꝫ eterna. propter qd̓ di cit Ieſus filius ſirach Eccleſiaſtici triceſi mo. Triſticiam longe repelle a te. multos occidit triſticia ⁊ non eſt vtilitas in illa. Item turbatio vituperabilis non ſolum oritur ex auaricia ⁊ ſolicitudine. Sꝫ etiā

LXXIII. Sermo oritur ex indiſcreto precepto prelatorum. Un̄ de Saul dixit Ionatas.i. Reg. xiiij. Pater meꝰ turbauit terrā. quia precepit ꝙ nemo guſtaret cibū vſqꝫ ad veſꝑas. Et ſic erant attenuati ꝙ non ꝓpterant ꝑſequi inimicos. Saul interp̄tatur abutens. ſic qui poteſtate abutit̉ mala multa in cōmunitate oꝑatur. Et ſic fecit Dauid. ij. Reg xxiiij. Qui miſit numerare populū. ꝓpter qd̓ dn̄s miſit peſtilentiā in iſrael. de mane vſqꝫ ad tempus cōſtitutū. mortui ſunt ex populo a Dan vſqꝫ ad Derſabee septuaginta milia viroruꝫ. Nam dicit Apl̓s. ij. ad Choꝝ. vlti. de p̄latis. Dedi eis poteſta tem in edificationē ⁊ non in turbationem ⁊ in deſtructionē. Qualē turbationem in cōmunitate fecit Achab. vt dixit Helias regi Achab. iij. Reg̓. xviij. Non ego turbaui iſrael: ſꝫ tu ⁊ domus patris tui qui de reliquiſti viam domini. Tercio curbatio vituꝑabilis etiā cauſatur ex inobedientia ſubditorū. Et ſic totꝰ exercitus turbatus eſt ꝓpter furtū Achior. Ioſue. vij. Cui dictuꝫ eſt. Quia turbaſti nos ꝯturbet te dn̄s Et ſic hodie ꝓpter inobedientiā mandatorum dei turbat̉ cōmunitas. Un̄ Eccl̓i. xx. viij. Uir peccator turbat amicos Quar to turbatio orit̉ ex verbis bi linguis. ml̓tos ꝑturbat pacē habentes bilinguiū ⁊ ſuſurri um. Un̄ Eccl̓i. xxviij. Suſurriū ⁊ bilinguium multos ꝑturbant pacē habētes. Ci uitates muratas diuitū deſtruxit. Et ſubdit. Deatꝰ qͥ rectꝰ eſt a lingua neqͣꝫ Quī to talis turbatio orit̉ ex ꝑtinacia.i. krigiſheit Ideo Eccl̓i. xi. Attēde tibi a peſtifero fabricat enī mala.i. ꝓpriū ſenſū habet. Iō ibidē dicit̉ de ea re q̄ te nō moleſtat ne cer taueris. Nā ſicut a ſcintilla vna egredit̉ ignis. ſic ab vno dolo auget̉ ſanguis. Tūc ſubdit̉. neqꝫ formidet.ſ. amiſſionē terrenā pͣs. xlviij. Ne timueris cū factꝰ fuerit hō diues. ⁊ cū ml̓tiplicata fuerit gloria domꝰ eiꝰ. qm̄ cū interierit non ſumet oīa: nec deſcendet cū eo gloria eiꝰ. Anima eiꝰ in vita benedicet̉: ſꝫ in futuro nō. Neqꝫ formidet ſcꝫ ꝑſecutionē. ij. Thimo. iij. Omnes qui pie volunt viuere in chriſto perſecutioneꝫ patiuntur Dicit nanqꝫ Gregꝰ. Cū cogno ſco Iob penā pati in ſterquilinio. Iohannem eſurientē in heremo. Petrū extenſuꝫ in patibulo. Iacobū decollatū gladio. Co gito qualiter deꝰ in iudicio cruciabit reꝓbos qui ita affligit ſuos electos. Tūc ſub dit. Creditis in deuꝫ ⁊ in me credite. q. d. ẜm Chriẜ. Si turbamini ꝓpter formā ſer ui.i. humanitatē quā timetꝭ ꝓpter morteꝫ perite nō turbamini ꝓpter meā deitatem. quia ⁊ ſi moriax vt homo: reſurgā qꝛ deus ſum. qui etiā poſt tribulationē ⁊ mortē remunerare ⁊ letificare poſſuꝫ Nota ponit fi dem remediū ꝯtra turbationē. quia fides purgat oculū cordis Act̉. xv. Fide purifi cans corda eoꝝ. Dicit Hiero. Fides clari ficat ⁊ ſerenat vt appareāt pericula. que in tribulatione latebat. Nota ẜm Aug. ſuper Iohannē ⁊ ſuꝑ hͦ verbo Creditis ī deum. dicit. aliud eſt credere deū. aliud ī de um. ⁊ aliud deo. Credere deo ē credere ea eſſe vera q̄ deꝰ loquit̉. hͦ nō ſaluat. qꝛ hͦ faciunt mali. Sꝫ credere deū eſt credere ꝙ deꝰ eſt. Et hͦ credit diabolꝰ. Iaco. ij. Diabolus credit ⁊ ꝯtremiſcit. Sꝫ in deū crede re. eſt credēdo deū diligere ⁊ in eū ire. ⁊ ei firmiter adherere ⁊ eiꝰ mēbris. ⁊ hoc eſt ꝓ prium bonoꝝ. nō illoꝝ qui hac nocte agūt multa maleficia vt de ſubtractōe lactis ⁊cͣ quorum fides eſt corrupta ⁊ mortua. Unde Iacobi. ij. Fides ſine operibus mortua eſt. Ideo Iſido. Deatus eſt qui recte cre dit. recte exedendo bene viuit. bene viuuen do rectam fidem cuſtodit Hec fides eſt re medium contra omne turbationis periculum. vt dicit Auguſtinus ſuper Iohannē Uirtus fidei qua creditur in patrem ⁊ filium eſt ꝓptentior omnibus periculis que fidelibus accidere poſſunt. Ideo. i. Ioh̓. v. Hec eſt victoria que vincit munduꝫ fides veſtra. vt fecerūt ſancti apoſtoli ⁊ martyres. de quo ad Hebreos. xi. Sancti per fidem vicerunt regna. Idcirco hortatur eos ad fidem dicens. Creditis in deum et in me credite. quaſi diceret ſecundum

De Philippo et Iacobo Aug.i. Conſequēs eſt ꝙ in me credere debeatis. qꝛ ego ſum creator ⁊ redemptor ve ſter ⁊ remunerator. Nā nullꝰ poteſt vere in deum patrē credere: niſi etiā credat in fi lium. qꝛ filius eſt eiuſdem nature ⁊ eiuſdē eſſentie cū patre. Ideo dicit̉ Ioh̓. v. Qui non honorificat filium: non honorificat pa trem qui miſit illuꝫ. Ideo Anaſtaſiꝰ. Neceſſarium eſt homini ad eternam ſalutem vt incarnatōeꝫ quoqꝫ dn̄i noſtri iheſu xp̄i fideliter credat. nam ſine hac fide non eſt ſalus Unde habet̉ in Cano. xxiij. q. i. quia Quia niſi ſoliditatē fidei quis tenuerit diuinam preſentiā non cognoſcit Ideo aug. de verbis dn̄i. Ambula ꝑ fideꝫ ⁊ ꝑuenies ad ſpeciem.ſ. viſionis diuine. de quo Iob xi. Qui credit in me etiā ſi mortuus fuerit viuet. Dixi ſecundo ſubiungitur diuerſa manſio celeſtis in habitationis. ibi. In domo patris mei multe manſiones ſūt Nota duplex eſt domus dei. Prima eſt eccleſia militans.i. Thimo. iij. Scias qūc in domo dei te oporteat ambulare. In hac domo multe manſiones ſunt.i. multi hoīeſ in quibꝰ deus manet ꝑ fidem Hiere. xiiij. Tu aūt in nobis es dn̄e.ſ. per fideꝫ Eph̓. iij. Dico xp̄m habitare per fidem in cordibus veſtris. Secūda eſt eccleſia trium phans. ij. ad Choꝝ. v. Habemus domum non manu factaꝫ in celis. pͣs. xxxv. Reple bunt̉ ab vbertate domꝰ tue. In hac domo manſiones multe ſunt ẜm diuerſitatē meritorum. Augꝰ. Una queqꝫ anima ꝓ meritis ſuis illic honorat̉. ⁊ ẜm ꝙ ampliꝰ in merito ſe dilatauit.i. ad Choꝝ. xv. Stella differt a ſtella in claritate. Licet eniꝫ ob iectum beatitudinis eſt vnuꝫ.ſ. deus. ⁊ idē denarius diurnus qui datur omnibꝰ in vi nea domini laborantibꝰ. attamē vnus excedit alium in dignitate ⁊ claritate eterna. Primo ꝑ cognitionē. qͣꝫto amplius quis cognouit deū per veritatē fidei: tanto intēſius cognoſcet per viſionē Secūdo quā to quis deo fretus fuerit ꝑ amorem. tanto amplius perfrueret̉ illo ꝑ claritateꝫ. Exēplum de fonte Qui maius vas habet ma gis recipit. ⁊ non erit inuidia. Dern̄. Qd̓ meum per laborem. tuum per amorē. Aug Unuſquiſqꝫ qd̓ in ſe nō poſſidet. in alio ſe poſſidere gaudet. Gregꝰ. Unicuiqꝫ ſufficit quantuꝫ recipit de hac domo. pͣs. dicit pſalmo. xxvi. Unam petij a domino hanc requiram vt inhabitem in domo domini. Et quid ibi acturi ſumus dicit pͣs. lxxxiij. Deati qui habitant in domo tua domine ī ſecula ſeculorum laudabunt te. Subdit. Si quo minus. id eſt. ſi eſſet aliquis defectus dixiſſem vobis. quia vado vobis parare locum. Sed diceres tamen dicitur Matthei. xxv. Uenite poſſidete regnum qd̓ vobis paratum eſt ab origine mundi. Reſpondet Simon de Caſſia. Parauit ab eterno pater predeſtinando. Filius in humanitate patiendo. ⁊ impedimentuꝫ.ſ. culpe ⁊ pene remouēdo. ⁊ ī celum aſcendē do. Nam licet eſſent ab eterno predeſtina ti. tamen beatitudinem non ꝯſequerentur. niſi ꝑ gratiā que datur tꝑaliter in preſenti Et ſi abiero ⁊ p̄parauero vobis locū. Nicolaus de lica. Nō ꝙ in gloria celeſti quid p̄parauit. ſꝫ poſt aſcenſionē dn̄i ſpūmſanctum miſit ꝑ quē p̄paramur ad ꝯſecutōeꝫ beatitudinis. Iteꝝ veniā ad vos ⁊ accipiā vos ad meipſum. vbi aliqui heretici dixerunt. ꝙ electi non aſſumentur vſqꝫ ad diem̄ iudicij. Hoc eſt contra apoſtolum phi lippen̄.i. Cupio diſſolui ⁊ eſſe cum chriſto ⁊ ſecunda ad Choꝝ. v. Si domus noſtra terreſtris deſtructa eſt. habemus domum non manu factam in celis. Sed ſic eſt intelligendum iterum. ſcilicet in morte accipio vos ad beatitudinem anime. in iudicio vero ad beatitudinem corporis ⁊ anime. vt vbi ego ſum. quia ante ſuam paſſionem iā erat beatus quantum ad animam. ⁊ vos ſi tis. Simon de Caſſa. O ineffabilis dilectio non contentus conſortio angelorum. ſed homines intantum penſauit vt in terram deſcenderet: ⁊ pereuntes quereret. vt in domo paterna ſecum habitarent nobis participans in humanitate vt ſecū eſſemꝰ participes in diuinitate. Et quo ego vado

LXXIII. Sermo ſcere debetis. Et ſubdit. Si cognouiſſetis me.ſ. ꝑfecte quo ad diuinitatē. ⁊ patrē me um vtiqꝫ cognouiſſetis. quaſi diceret. Si filius crederet̉ eternus. tunc ⁊ pater. Am modo cognoſcetis eum ⁊ vidiſtis.ſ. a tem pore paſſionis. qꝛ aperuit eis ſenſum vt intelligerent ſcripturas Luc̄. vlti. Et tūc habuerūt pleniorē noticiā de miſterio diuinitatis. Uel ſic. Ammodo cognoſcetis eum.ſ. per ſpūmſanctum. qꝛ ille vos docebit om̄ia. Ioh̓. xvi. Et vidiſtis eum. id eſt aliqui veſtꝝ. iam viderunt eum.i. intellexe runt. Nam qui recte cognoſcit filium per fidem. in ipſo cognoſcit patres. quia dicit Ioh̓. x. Ego ⁊ pater vnū ſumus. Nam ſicut ſplendor facit cognoſcere lucē a qua ꝓcedit. ita xp̄s facit cognoſcere patrem. quia eſt ſplendor glorie. ad Heb̓.i. Sed qꝛ de hac noticia non om̄es exant informati. ſic̄ philippus qui eſtimabat patrē in ſubſtantia ſine ꝑſona filij videri oculis corꝑalibꝰ. Ideo ait. Dn̄e on̄de nobis patrē. Chriẜ. ꝙ corꝑalibꝰ oculis voluit videre recepit ex Elaya. eiuſdē. c. vi. Uidi dn̄m facie ad faciē ⁊c̄. ſꝫ illa viſio nō fuit in diuīa ſubſtā tia. ſꝫ in ſubiecta creatura. vt dicit Augꝰ. in. ij. ⁊. iiij. de trinitate. ⁊.i. Ioh̓. i. Deum nemo vidit vnqͣꝫ. Ideo dicit Simon de Caſſia. Multū errabat a veritate. ſi patrꝭ on̄ſionē poſcebat ad oculū. Cū nō ſolū cor poralis oculꝰ. ſꝫ etiā glorificatꝰ non ſit cre dendus poſſe intueri diuinitatē. nā anima ſola qn̄ glorificata fuerit intuitiuā viſionē atqꝫ fruitōeꝫ diuinitatꝭ habebit. nō impedit gl̓ificato corꝑe in qͦ erit. Si aūt philip pus poſcebat ad intellectū videre diuinita tē. etiā errabat. ſi q̄rebat aliter qͣꝫ ꝑ fidem qꝛ nō viator ⁊ comp̄henſor poterat ſiml̓ eē Si ī fut̉o erat petitō.ſ. in patria vt oſtēde ret̉. tūc nō incōgrue p̄cabat̉. qꝛ dicit Aug̓ li. i. de tri. Nā vos īplebit cū vultu ſuo vt nichil āpliꝰ reqͥrerēt. ⁊ gͦ ẜm hūc ſenſū bn̄ dixit philippꝰ. Dn̄e on̄de nob̓ prēꝫ ⁊ ſuffi cit nobis. quia ibi exit omnis ſufficientia ſine oī d̓fectu vt dic̄ Bern̄. ī meditatōibꝰ Amabimus ſine modo. videbimꝰ ſine ter ſcilicet ad patrē. ⁊ viam ſcitis. ſcilicꝫ mor tem ⁊ paſſionem. Simon de Caſſia Intel ligitur quo ad debituꝫ.i. ſcire debetis. ipſe enī ſciuit eorum deſideria. ideo dedit eis occaſionem interrogandi. dicit eī thomas Domine neſcimus quo vadis.ſ. in ſpecia li. licet in generali: quomodo poſſumꝰ viā ſcire. dicit Simon de Caſſia. Laudabile Ꝙ cōfiteri ignorantiā ꝓpter acquirereſci. entiam. Reſpondit Iheſus. Ego ſum via veritas ⁊ vita. via in obliquabiliſ. ein vbeg de do kein krum hat. de qua hiere. vi. In terrogate que ſit via recta ⁊ ambulate in ea Hec via eſt xp̄s ⁊ eius vita in humani tate. Unde Augꝰ. chriſtus in humanitate factus eſt nobis via ad diuinitatē. Hec ē via de qua deūt̉. v. Nō declinabitis ad de xteram neqꝫ ad ſiniſtrā. ſed ꝑ viam ibitis quā p̄cepit dominus deus veſter. Ille declinat ad dexteram qui dicit chriſtum eſſe deum. Ille ad ſiniſtrā: qui negat humanitatem Sꝫ ille tenet mediū qui fatet̉ vtrū qꝫ.ſ. chriſtum deum ⁊ hominē. Hec ē via de qua pͣs. cxviij. Deati immaculati qͥ am bulant in via.i. in chriſto. nam omnes alie vie ducūt ad inferos. hec ſola eſt via recta que deducit ad celos. Un̄ Prouerb̓. iiij. Uiam ſapientie monſtrabo tibi quā cum ingreſſus fueris nō habebis offendiculuꝫ. Secundo chriſtus eſt veritas infallibiliſ quia nec fallit̉ nec fallere poteſt. Un̄ Simon de Caſſia. Ipſe eſt a quo verū eſt om ne qd̓ verum eſt. quaſi diceret. Ego ſuꝫ vecitas om̄ia vincens a nullo deuicta. Ipſe enī dicit Luc̄. xxi. Celum ⁊ terra trāſibūt verba aūt mea non tranſibūt. quia ipſe eſt de quo pͣs. cxliiij. Fidelis dn̄s in omnibꝰ perbis ſuis. Tercio chriſtus eſt vita im perturbabilis. vita deſiderabilis. vita ſine morte. conſolatio ſine merore. de qua pͣs. xxxiij. Quis eſt homo qui vult vitā. deſiderat dies videre bonos. per quā vitā deuenimus ad vitā eternā. De quo ſubdit ī textu. Nemo venit ad patrē niſi ꝑ me. qͣſi diceret. miſſus ſum in mundum a patre. ſi vultis eum cognoſcere. tunc ꝑ me cogno

De Philippo et Iacobo mino. Cohabitabimus ſine medio. videbimus ad voluptatem. fruemur ad iocun ditatem. habebimus ad voluptateꝫ. In ra tione exit plenitudo lucis. in voluntate ml̓ titudo pacis. In memoria cōtinuatio eter nitatis. Oqͣꝫ multe manſiones erunt ī domo eternitatis. Primo ibi exit iocunditaſine merore. ibi vita ſine morte. ibi leticia ſine tribulatione. ibi eternitas ſine fine. ad quā eternitatem ꝑducat nos Ieſus ⁊cͣ. Ad idem. . Sermo LXXIIII. Icit ei philipe pus: domine oſtēde nobis pa trem ⁊ ſufficit nobis. Iohā. xiiij. In ſumma duo tangun tur. Primo philippi pia petitio. Secudo chriſti benigna reſponſio. De primo dicit Domine oſtēde nobis patrem. Simon d̓ Caſſia multum etrabat a vero Si patris oſtenſionem petebat ad oculuꝫ corporis qͥ puro mentis intuitu cōſpicit. prima Ioh̓. i. deū nemo vidit vnqͣꝫ. Exodi. xxxiij. Nō videbit me hō ⁊ viuet. Nota ꝙ inter apſtolos quidam petierunt ſecularem ꝓptentiam. Math̓. xx. Dic vt vnus ſedeat a de xtris ⁊cͣ. quidam futurorū ſcientiā math̓. xxiiij. Quādo hec erunt dic nobiſ. qd̓ exit ſignum aduentus tui. Quidā inimicoruꝫ vindictam Luc̄. ix. Dic vt ignis deſcēdet de celo. Philippus non petijt ſecularē potentiam. quia breuis. Eccl̓i. x. Omnis po tentatus breuis. nec mundanā ſcientiam. quia curioſa eſt. prima Choꝝ. viij. Scien tia inflat. Nec inimicorum vindictam. qꝛ prohibita eſt Math̓. v. Diligite inimicos Sꝫ petijt viſionē paternam. que eſt eterna beatitudo. quia ibi ſumma iocunditas. pſalmo. xv. Adimplebis me leticia cū vul tu tuo. Item plena ſatietas. pſalmo. xvi. Satiabor cum apparuerit gloria tua. Itē eterna felicitas. Iohan. xvij. Hec eſt vita eterna vt cognoſcant te ⁊cͣ. Ideo ſubdit ⁊ ſufficit nobis. Augꝰ. in libero arbitrio. Tā ta eſt felicitas iocunditatis eterne. vt ſi nō liceret in ea amplius qͣꝫ vnius diei horam viuere. homo poſſet om̄s delicias huiꝰ mū di cōtemnere. pſalmo. lxxxiij. melior eſt di es vna. Augꝰ. in li. de ciuitate dei. Quid ē qd̓ ꝑ ꝓphetam dominus dicit. Eto illorū deus. niſi ego ero vnde ſatiantur. Ego exo quecunqꝫ ab hominibus deſiderantur. et vita. ⁊ ſalꝰ. ⁊ virtus. ⁊ copioſa gloria. pax ⁊ honor. ⁊ om̄ia bona. Primus igit̉ fru ctus beatitudinis eſt vita Prouerb̓. viij. Qui me inuenerit inueniet vitam. Se cundus eſt ſanitas. Parum prodeſt habere vitam ſi ſemper infirmitas haberet̉. qꝛ vita cum morbo non eſt vita. ſꝫ pena ⁊ miſeria. Eccl̓i. xxx. Melior eſt mors qͣꝫ vita amara. ſed ibi exit ſanitas. Apoc̄. xxi. Neqꝫ clamor neqꝫ luctus neqꝫ dolor. quia ha bebunt medicum preſenteꝫ. de quo Eccl̓i. xxxviij. Altiſſimus de terra creauit medicinam. Tercius fructus eſt victus ſiue comeſtio. parum eſſet habere ſanitatem ſi non haberet quid comederet. vt Luc̄. xxij. Edatis ⁊ bibatis ſuper menſam meam in regno meo. Sꝫ quia multe ſunt comeſtiones que pre nimia tenuitate non ſatiant. ſꝫ ibi non ſic. pſal. xvi. Satiabor cū apparue rit gloria tua. quia vero ml̓ti ſunt qui vno cibꝰ non ſatiantur. Ideo comeſtio habebit ferculorum varietatem. Unum ferculum ex cōtemplatione diuinitatis. aliud huma nitatis. Eſa. vij. Dutirum ⁊ mel comedat Dutiꝝ qd̓ cauſat̉ ex carne.i. humanitas. ſꝫ qꝛ ml̓ti ī comeſtiōe ſolēt habere faſtidiū ibi nō. ſꝫ plena dulcedīe Ecc̄i. xxiiij. Qui edūt me adhuc eſuriēt. Sed ſepe de licata comeſtio ſolet cito finiri. ſꝫ illa habebit per petuitatē. Apoc̄. vij. Nō eſuriēt neqꝫ ſitiēt ampliꝰ. Quartꝰ fructꝰ diuitie. paꝝ eſſet ſi comeſtionē hr̄et ſine diuitijs Prouerb̓. viij. Mecū diuitie ⁊ gl̓ia. pſal. cxi. Gloria ⁊ diuitie ī domo eiꝰ Prouerb̓.i. Abundātia ꝑfruet̉ maloꝝ timore ſublato Matth̓. vi. Theſauriſate vob̓ ⁊cͣ. Iſte nō faciunt iter ſecurum: ſed timoribꝰ plenū Iob. xv. Sonitus terroris ſemper ī auribus meis ⁊ cum pax ſit ſemper iuſidias ſuſpicatur.

LXXI Sermo Quintus fructus pulcritudo. Parum eſ ſet ſi quis haberet diuitias ⁊ aliqua deformitate federetur. Exit igit̉ pulcritudo triplex. Prima a diuinitate. iij. Reg. viij. Impleuerat gloria domini domum dn̄i.i. ſanctos. Sicut ſol ſuo ſplendore om̄ia illu minat. ſic diuinitas om̄ia clarificat. Se cunda a corpore fulgēti Matth̓. xiij. Fulgebunt iuſti ſicut ſol. Tertia ab anima ī riuuente. Centic̄. iiij. O qͣꝫ pulcra es amica mea. abſqꝫ eo qd̓ intrinſecꝰ latet. Eccl̓i. xlij. Gloria domini plenum eſt opus eius Sextus fructus honor. Paꝝ eſſet habere pulcritudinem niſi haberet honorem Primo honorabilē habituꝫ. pſal. xliiij. Aſtitit regina in veſtitu deaurato. id ē. cor pore glorificato. ⁊ circūdata varietate. ſcꝫ in mente. pſal. xliiij. Om̄is gloria eiꝰ filia regis. Secūdo quantū ad dominiū colla tum. pſal. viij. Omnia ſubieciſti ſub pedi bus eius Tercioquantū ad honorabilē familiaritatem. pſal. cxxxviij. Nimis honorati ſunt amici tui deus. Ioh̓. xv. Iam non dicam vos ſeruos. quia ſeruus neſcit quid facit dominus ſuus. ſꝫ amicos Quia om̄iaque audiui a patre meo nota feci vobis.i. Ioh̓. iij. Iam filij dei ſumus nōduꝫ apparuit quid eximus. Septimus fructus pax. Si quis haberet omnia ſupradi cta. ⁊ ſemꝑ guerram quid prodeſſet. pſal. cxlvij. Poſuit fines tuos pacē. Leuit̉. xx. vi. Dabo pacem in finibꝰ veſtris. Unus finis eſt deus Alius corpus. Tercius eſt quilibet proximꝰ Eſa. xxxiij. Sedebit populus meus in pulcritudine pacis. U timus fructus eſt omne bonū Un̄ Augꝰ. Nullū latebit bonum. nullum aderit malū Primo omne bonum in congregatione Sap̄. vij. Uenerunt michi om̄ia bona pa riter cum illa. Doeciꝰ. Deatitudo eſt ſtatus omniuꝫ bonorum aggregatione perfe ctus. Secundo in poſſeſſorum fruitiōe. Parum eſſet ſi quis multa bona poſſideret niſi eis vti liceret. Eccl̓iaſtes. v. Quid ꝓdeſt poſſeſſori niſi ꝙ cernit diuitias oculis ſuis. Hiere. xiij. Requieſcet ⁊ cunctis affluet bonis. Tercio in fruitorum continuatione. quia illa fruitio bonorum nunqͣꝫ finietur neqꝫ interpellabitur. Un̄ pͣs. pſalmo. cxxvij. Uideas bona hieruſalem omnibꝰ diebus vite tue. Eccl̓i. xxxi. Sta bilita ſunt bona illius in domino. Idcirco libenter deberemus ſuſtinere mortem prochriſto: ⁊ mori mundo vt ibi viueremꝰ cur deo. Ad qd̓ hortatur. Augꝰ. Illuc feſtinate vbi ſemper viuatis. ſi enim ſic amatiſ miſeram ⁊ fluidam vitam. vbi homo naſci tur cum dolore: viuit cum labore. ⁊ finitur cum luctu ⁊ merore. quāto magis amare debetis vitam eternam. vbi ſemꝑ ſumma ſecuritas: ſumm ī felicitas. Iō Augꝰ. Si diuitie appetantur. ibi querantur. vbi peri re non poſſunt ⁊ ſeruantur. Augꝰ. in li. cōfeſſio. Domine ſeciſti nos ad te. inquietur eſt cor noſtrum. donec requieſcat in te. Qꝛ in te eſt omnis ſufficientia. ſine omni indigentia. Et ſic dixit Philippus. Domine oſtende nobis patrem ⁊ ſufficit nobis ⁊c̄. De ſancta cruce. LXXV. Sermo Ui me inuene rit īueniet vitā. Prouerb̓. viij. Scribit Iſid̓. de quadaꝫ arbore que eſt in India. ⁊ habet fructus dulciſ ſimos. Ad hanc volant columbe. ⁊ de fructibus eius comedunt mane ⁊ ſero. Draco autē qui eſt naturalis inimicus columbaruꝫ. inſidias ponit eis vt tranſglutiat et occidat. Sed tamen draco intantū timearborem predictam. ꝙ nec audet attingere. nec in ea latitare. Si vmbra pretenditur ad occidentem draco ad orientem declinat. ⁊ hoc naturaliter perpendens colum ba. ſemper in vmbra arboris manet. ⁊ tūc a dracone eſt ſecura. Sed quando colum ba arborem dimittit ⁊ vmbram eius. tunc protinus a dracone deglutitur. Spiritu aliter. Ber arborem nobilem intelligit ſancta crux. d̓qua Ambro. Crux fidelis in ter oēs: arbor vna nobil̓. Hec eſt arbor figurata quā vidit nabuchodonoſor daniel̓.

De ſancta Cruce iiij. Uidi ⁊ ecce arborem in medio terre. cuiꝰ altitudo ad celum pertingebat: ⁊ aſpe ctus eius vſqꝫ ad vniuerſos fines terre. folia eius pulcerrima. fructus eius nimis dulcis. ⁊ eſca vniuerſorum erat in ea. ſubter eam habitabant beſtie. in ramis eiꝰ volucres celi Spūaliter Hec arbor ſancte crucis ī medio terre eſt ſita. pſalmo. lxxiij. Oꝑatus eſt ſalutē in medio terre. Longitudo crucis pertingebat ad celum. quia eſt ſcala quā chriſtꝰ erexit ſibi ⁊ ſuis ſequacibus. Un̄ canit eccleſia. Hec eſt ſcala peccatorum. ꝑ quā chriſtꝰ rex celoꝝ ad ſe traxit om̄ia. In hac arbore eſt eſca omniū animalium.i. peccatorum. quia xp̄i caro qͥ ve re eſt cibus Ioh̓. vi. Ad hanc arboreꝫ pre cioſam volare debent columbe. id eſt. deuo te anime. ſi volunt habere vitā. ⁊ ſedere in vmbra. id eſt. in protectōe illiꝰ dicēdo Cā tic̄. ij. Sub vmbra illius quē deſideraui ſe di. ⁊ fructꝰ eius dulcis gutturi meo. Naꝫ ſub vmbra illius eſt ſecura quia draco. id eſt. diabolus multū timet arborē crucis. qꝛ in ea eſt victꝰ. Gregꝰ. Qui in ligno vince bat ī ligno quoqꝫ vīceret̉ per chriſtū dn̄m noſtrum. īmo etiā in ligno crucis diabolꝰ eſt crucifixꝰ in ſua poteſtate. De quo ada mantinus ſuper libro iudicū. In cruce vi ſibiliter crucifixꝰ eſt xp̄s: inuiſibiliter ꝟo diabolꝰ. Ad Collocen̄. ij. Expoliās princi patus ⁊ poteſtates. ⁊ ideo timet Eſa. xxx. Hauebit aſſur virga ꝑcuſſus. Et ſic hec ē virga d̓ qua pͣs. pſalmo. xxij. Uirga tua ⁊ baculus tuus ⁊cͣ. Ideo ꝯfugere debemus ad vmbram ꝓtectionis ſancte crucis dicē do cū pͣs. pſalmo. xvi. Sub vmbra alarū tuaꝝ protege me. Nā in ea eſt vita colum batuꝫ. id eſt. animaꝝ fideliū. de quo introi tus. Nos aūt gloriari oportet in cruce domini noſtri iheſu xp̄i. in quo eſt ſalus vita ⁊ reſurrectio noſtra. de quo Euſebiꝰ. Tota ſalus mentis ⁊ corꝑis ꝓuenit ex ligno crucis. Ideo thema qui me inuenerit. In verbis duo innuuntur. Primo ſalutifera crucis inuētio glorioſa. ibi. qui me inuene ¶ Secundo ſubungit̉ et vtilitas oꝑoſa ibi. inueniet vitā De primo dicit. Qui me inuenerit. Homini viatori eſt magnuꝫ ſolaciū ⁊ magna ſecuritas. ſi iuxta proſun dum fluuiū inueniet nauem. Et ſic de fluuio p̄ſentis fluxibilis vite. ad portū ſalutꝭ homo peruenire nō potuit Et venit chriſiꝰ in nauicula crucis. de quo Sap̄. xiiij. Exiguo ligno credunt homines ſaluare aīas ſuas. ⁊ tranſeuntes mare ꝑ ratem liberati ſunt. Augꝰ. Nemo poterit trāſire ꝑ mare huiꝰ ſeculi: niſi portatꝰ a cruce xp̄i. Ideo Iſid̓. d̓ ſummo bono Quotiēs in fluctibꝰ ⁊ ꝓcellis es. lignū aſcende crucis ⁊ libera beris. ⁊ Bern̄. ſuꝑ Cantica. Crux xp̄i fuit vite lignū. qd̓ ſolū fuit dignum ferre ſalutem ⁊ vite fructū. Ideo dicit qͥ me inuene rit. Nota inuētio ſancte crucis poſt ānos ducentos a reſurrectione dn̄i facta eſt. de qua hodie eccleſia ſolemniſat. At tū hoc lignum longe ante in immerſione eſt inuētum. Primo a ſeth filio ade. vt habet̉ in euangelio Nicodemi. cū adam infirma retur. ſeth filius eiꝰ portas ꝑadiſi adijt: ⁊ oleum miſericordie quo corpꝰ patris perungeret poſtulauit. Cui apparens angeluſ Michael ait. Noli laborare ⁊ flere ꝓ oleo miſericordie. quia nequa qͣꝫ illud cōſequi poteris niſi completi fuerint quinqꝫ milia annoꝝ. Attn̄ legitur alibi. ꝙ dedit ſibi ramuſculum vt illū in monte libani plantaret. Sed in quadā hiſtoria grecoruꝫ legit̉ ꝙ tradidit ei de ligno in quo Adam pecca uit dicens. quādo fructū fecerit tūc pater ſaluabit̉. rediēs igit̉ ⁊ patrē mortuū inueniens. hūc ramū ſuꝑ tumulū patris plantauit. qui creuit in arborem magnam. ⁊ vſ qꝫ ad tempora Salomonis perdurauit. Secundo a Salomone eſt inuenta Nā Salomon dum domum ſaltus edificaret. vidit arborem tampulcram. ipſe fecit ſuccidere. ⁊ in predictam domum collocare. nuſqͣꝫ tamen vt dicit Iohannes Deleth locari poterat. ne alicubi aptari voluit. modo nimis longū. mō nimis breue. Iō indi gnati artifices ipſā reꝓbauerūt. ⁊ ſuꝑ qͣndā locū vt eſſet pons trāſeuntibꝰ ꝓiecerūt

XX. Sermo Tercio inuenta eſt a regina Sabba. Iſta ẜm Ioſephū dicta fuit Nicaula ⁊ ve nit in hieruſalē. vt habet̉. iij. Reg̓. x. vt au diret ſapientiā Salomonis. Et cū p̄dictū lignū ꝑtranſire debebat iuxta Scolaſticaꝫ hiſtoriā vidit in ſpiritu ꝙ ſaluator in illo li gno ſuſpendendꝰ erat. Ideo ſuꝑ illo ligno ire noluit. ⁊ Salomoni intimauit ꝙ in illo ligno quidā ſuſpendendꝰ erat ꝑ cuiꝰ mortem regnū iudeoꝝ deleci debebat. Ideo ſa lomon lignū illud inde ſuſtulit ⁊ in ꝓfundiſſimis terre viſceribus ſubmergi fecit. Quarto inuenta eſt a iudeis in ꝓbatica piſcina. vbi hoſtias abluebāt. Hec inquā piſcina habuit virtutē ſanādi infirmos. ⁊ p̄ſertim qui prior deſcendebat Ioh̓. v. Et hͦ non ſolū fuit ex deſcenſu angeli. ſꝫ etiam ipſiꝰ ligni. Appropinquāte igit̉ paſſione p̄dictū lignū ſuꝑnatauit. qd̓ iudei videntes ip̄m acceperūt ⁊ crucē dn̄i parauerūt. ip̄m in eo crucifixerunt. Mortuo aūt xp̄o ⁊ ſepulto crucē in terra abſconderūt. vbi per ducentos annos ⁊ vltra latuit. Quin to inuenta fuit ab Helena ⁊ hec ab eccl̓ia celebrat̉. qꝛ alie qͣttuor inuentōnes eiuſdē ligni nondū ſanguine xp̄i ꝯſecrate. Et ipſa inuenit ꝑ iudam ſacerdotē fodientē vt ha betur in legenda. tres cruces ad deſignandum ꝙ homines vtriuſqꝫ ſexus triplices inueniunt̉ qui in eis gerunt crucē Aliqui crucē mali latronis. Aliqui boni latronis. Aliqui crucem xp̄i. Primi ſunt qͥ inueniunt̉ in cruce mali latronis. ⁊ ſunt peccatores in mortali. Nā tales habēt cruciatū ẜm Augu. Una queqꝫ culpa ſibi ipſi pena eſt. De quo Eccl̓i. xij. Nō eſt bene ei: qui eſt aſſidue in malis. Nā ꝯſciētia ad minꝰ die noctuqꝫ vrget eū Dern̄. Sūt qui labores ſuſtinent. non tn̄ eſt eis pars in domīo vt raptores. adulteri. ideo ve portātibꝰ cru cem: ſꝫ nō xp̄i. Sunt enī cornua quattuor crucis huiꝰ. Licet latronū crux nō habuit quattuor ſꝫ tria. tamē ẜm modū crucis di ſpoſita. Primū cornu eſt pena ante peccatum. vt iracundi. ſuperbi. fures. ⁊ ſic de alijs. Primo meditāt̉ puniētes ſe cogitationibꝰ in ſeip̄is qūo ꝑueniant ad peccatū Ita vt impleatur illud pſal. pſalmo. xxxi. Multa flagella peccatoꝝ. Sicut enī Aranea ſe inuoluit vt capiat muſcas multis la boribꝰ. Eſa. lix. Telas aranee texerūt. veniet ꝑuus ventꝰ mortis: ⁊ deſtruit telā vt diues Luce. xij. Miſit horreū dilatare. ⁊ dictū eſt ei. Hac nocte animā repetam a te pͣs. pſalmo. lxxv. Dormierūt ſomniū ſuū ⁊ nil inuenerunt vixi diuitiaꝝ ⁊cͣ. Secū dum cornu eſt pena poſt peccatuꝫ. De quo Sapīe. xvij. Subitaneꝰ timor ſuꝑueniet illis peſſima redarguente cōſcientia. velit peccator vel nolit nō exit ei requies. Unde Eſa. lvij. Cor impij quaſi mare feruēs qd̓ quieſcere nō poteſt. Gregꝰ. Nō eſt maior pena qͣꝫ remordēs ꝯſciētia. Terciū cor nu eſt ꝯfuſio coram hominibꝰ. Un̄ Sap̄. xvij. Semꝑ p̄ſumit ſeua ꝯturbata ꝯſcien tia. Un̄ Catho. Conſciꝰ ip̄e reus de ſe putet oīa dici. Ioh̓. xv. Cuꝫ pax dicat̉ inſidi as ſuſpicat̉. ⁊ Hiere. x. Malicia tua amara. Sꝫ non meliorat̉ quia nō timet deum Chriẜ. Timor hominū differt peccatum. Dern̄. Quid trepidas ad carnis penas. ⁊ gladiū diſtricti iudicis ꝯtemnis Quartuꝫ cornu eſt eternū tormentū Sap̄. xvij. Timida nequicia dat teſtimoniū cōdemnationi. pſal. xli. Abiſſus abiſſum inuocat qꝛ abiſſus criminis inuocat abiſſuꝫ ꝯdem nationis. quia Roma. vi. Stipendia peccati mors. Quia de hac cruce culpe: deſce ditur in cōdemnationē eterne pene. Et ſic latro malꝰ in infernū. Scd̓a crux innē ta fuit boni latronis. ⁊ eſt crux penitentie. Hanc crucem hodie debet nobis inuenire Helena regina.i. ratio. q̄ debet regere oīa ⁊ debet cōpellere iudam.i. ſenſualitatem. ⁊ igne minari eterno ei. Et debet habere qͣttuor cornua. Primū cornu eſt ꝯtritio et dolor ꝓ peccatis. Quā habuit dauid pſalmo. v. Dolor meꝰ in ꝯſpectu meo ſemper. Et ad hāc hortamur Hiere. xxxi. Done tibi ſpeculū ſtatue amaritudinis. Hec ama ritudo facit pacem ꝯſcientie. Eſa. xxxviij. Ecce in pace amaritudo mea amariſſima.

De ſancta Cruce Et ille dolor ẜm ſanctū Tho. in. iiij. non poteſt eſſe minor in volūtate ſicut nec dile ctio: ſꝫ bene in ſenſualitate Et debet eſſe cō tinuꝰ. Ideo pͣs. Dolor meꝰ ⁊cͣ. Augꝰ. vbi dolor finit̉ de pena nichil relinquit̉. Se cundū cornū inferiꝰ vbi pedes affixi fuer̄t vno clauo. ſignificat affectōes aīe: q̄ debēt affigi vno clauo.ſ. timore dei ⁊ timore pec cati ne deū ampliꝰ offendat. pͣs. cxviij. Cō fige timore tuo carnes meas. ſꝫ cū timore peccati pctm̄ ne reincidat. i. Choꝝ. x. Qui ſe exiſtimat ſtare videat ne cadat Eccl̓i. xx. vij. Niſi in timore dei te tenueris cito ſub uertet̉ domꝰ tua. Terciū cornu ad ꝑteꝫ ſiniſtrā: eſt ꝓmptitudo ad ignoſcendū. qꝛ dicit Chriẜ. Hꝰ eſt virtꝰ q̄ hoīeꝫ aſſimilat deoqui nō ſolū inimicis indulſit: ſꝫ etiā in terceſſit. Luc̄. xxiij. Pater dimitte illis. Eccl̓i. xxviij. Relinqꝫ ꝓximo nocenti tibi. ſꝫ clauꝰ eſt timor de ꝓpiciato peccato: de qͦ Eccl̓i. v. De ꝓpiciato peccato noli eſſe ſine metū. Ex qͦ dicit Apl̓us.i. Choꝝ. iiij. Nihil michi ꝯſcius ſum: ſꝫ in hoc nō iuſtificatus ſum. Uidemꝰ ꝙ canis offendēs dn̄m vocatꝰ cū timore accedit. Quartū cornū a dextris: eſt ſatiſfactio quā docꝫ Iohā nes baptiſta. Luc̄. iij. Facite dignos fructus penitētie. ſicut dicit Apl̓us Ro. vi. Sicut exhibuiſtis membra veſtra ſeruire iniquitati ad iniquitatē. ita nūc iuſticie in iuſtificationē. Deūt̉. iiij. Secundū menſuraꝫ peccati plagaꝝ erit modꝰ. qꝛ ẜm Auguſtinū. Nullū malū impunitū: ſi non hic tamē ibi. Et ergo dicit Chriẜ. Nō ſufficit crux ſua: ſine tua. Ideo hortat̉ Math̓. xvi. Qui vult venire poſt me abneget ſemetip ſum ⁊ tollat crucē ſuā ⁊ ſequat̉ me. Sꝫ cla uus affigēs eſt timor iudicij. p̄s. cxviij. A iudicijs tuis timui. qꝛ nichil ibi occultuꝫ. Eccl̓iaſtes. xij. Cūcta q̄ fiūt adducet dn̄s in iudiciū ꝓ omni excato ſiue bonū ſine ma lum ſit. Tercia crux inuenta: fuit crux xp̄i ⁊ ſignificat crucē iuſticiequā portant iuſtidicendo cū apl̓o ad Galla. ij. Xp̄o ꝯfixus ſum cruci. Et Galla. v. Qui xp̄i ſunt carnem ſuā crucifixerūt cū vicijs ⁊ ꝯcupiſcen rijs. Qd̓ deriū ꝑtractat Augꝰ in gloſa dicens. Cōgruit veſtre deuotōi. vt qui domi ni crucifixi paſſionē celebramꝰ reprimendarum carnaliū voluptatū crucē nobis fa ciamus. O ſi vis meritorie te crucifigere. debes hodie habere quattuor cornua crucis.i. quattuor virtutes quas xp̄s in cruce oſtendit. de quibꝰ Bern̄. ſuꝑ Cantica. Chriſtꝰ virtutū gemmis quattuor decora uit cornua crucis. Suꝑeminens charitaſ quā ꝑfecit a dextris crucꝭ. O benigna obe dientia: quā adimpleuit a ſiniſtris. O ſācta patientia: quā exhibuit in ꝓfundo. Ꝙ ſumma hūilitas: quā ſꝑ retinuit. Primum cornu ſuꝑius eſt charitas. Unde ex charitate ſit dolor crucis. de ſubtractione ſpūalis cōſolatōis. pͣs. ciij. Auferes ſpūm eoꝝ ⁊ deficiēt.i. ſpūaleꝫ ꝯſolatōeꝫ. O quā ta eſt illa crux Dern̄. Anima q̄ ſemel didi cit ad ſeipſam intrare: ⁊ intimis ſuſpirijs ſuſpirare. neſcio an ipſi gehennā ad tp̄us exꝑiri penaliꝰ horribiliuſqꝫ extat qͣꝫ ꝯſolatione ſpūali carere. Ideo gloſa ſuꝑ Trenoꝝ.i. Fruſtra querit ꝯſolationē exteriꝰ: qͥ ſpūalem ꝑdidit intrinſecꝰ. Secundum cornua dextris eſt obediētia indificiliuꝫ et arduoꝝ oꝑatōe vt dixis laboribꝰ exhauriat ſanguinē: ⁊ offeret xp̄o deo in recōpenſam qͥ ſanguinē ꝓ nobis effudit. iij. Re. ij. Effundūt ſanguinē belli in pace. hoc eſt in corporali afflictione ſanguinem attenuare Dern̄. Uere genus martyrij eſt qͦtidiana afflictio corꝑis. Terciū cornu a ſiniſtris eſt patiētia in aduerſitatis opp̄ſſione. ſcꝫ paupertatis infirmitatis. Greg. Crux xp̄i tollitur: cū aduerſitas patiēter toleratur. Quartū ⁊ infimū: eſt humilitas ꝓfunda xp̄i. Et ſic nos ſi vilipendimur. ⁊ licet ſit crux humiliter debemꝰ pati. vt Dauid iij. reg̓. xvi. Cui maledixit Semei qd̓ audiens Abiſai filius ſaruie ait. vt qͥd canis iſte moriturus: noſtro maledicit regi. Cui Dauid. dimitte eū vt benedictio det̉ mihi pro maledictione. Eccl̓i. vij. Humilia val de ſpūm tuum. Hiero. Quantumcūqꝫ te humiliaueris xp̄o: humilior nō eris Et ſic

Sermo LXXVI hec eſt crux xp̄i. ꝓ quā venit̉ ad gloriā ⁊ ex altationeꝫ eiꝰ. vt ſcribit̉ ad Philippen̄. ij. Propter qd̓ exaltauit eū ⁊c̄. Dixi ſecū do. ſubiungit̉ crucis xp̄i vtilitaſ. Primo diabolꝰ fugat̉. Augꝰ. Ubi ſignū crucis cū fide crucifixi p̄ceſſerit: ibi inimicus nichil nocebit. nō ſolū fidelibꝰ: ſꝫ ⁊ infidelibꝰ. vt patet exemplū de iudeo in templo deſerto Nā ſicut dauid Saul ꝑ citharā ſpiritum malū effugauit.i. Reg̓. xvi. Sic crux xp̄i repellit hoſtē malignū ab hominibꝰ. Augꝰ Crux xp̄i pellit a nobis exterminatorem. ſi tn̄ cor noſtꝝ habeat deū inhabitatorē Id̓o Innocentiꝰ in inchoatōe cuiuſſibet operis oportet muniri pectus crucis ſignaculo. ꝓpter qd̓ dicit Dern̄. in meditatōibꝰ. Si pulſat turpis cogitatio. ſi p̄mit te caro. ſi demon ꝑauit inſidias. fuge ad ſignū crucꝭ xp̄i ⁊ liberaberis. Secūdo paradiſū vite celeſtis apperit. Damaſcenꝰ. Crux chriſti clauis ꝑadiſi. Eſa. xxij. Dabo clauē domꝰ dauid ſuꝑ humeꝝ eiꝰ. Hec eſt clauis que latroni ꝑadiſuꝫ apperuit. que ꝑ quinqꝫ mi lia ⁊ ducentos annos clauſus fuerat. Cui dn̄s ait. hodie mecū eris in paradiſo Luc̄. xxiij. Ambro. Hoc ſigno celū aꝑitur: ⁊ bomines a malo ẜuant̉ qd̓ ſignū hodie hono ramꝰ ⁊ nos muniemūt ſemꝑ. Sermo LXXVI. Ad idem. Eccata noſtra ip̄e ꝑtulit in corꝑe ſuo vt pec catis mortui. iuſticie viuamꝰ i. Petri. ij. Rabi ſalomon ſuꝑ Exodū dicit Modꝰ eſt aqͥle qn̄ portat pullos ſuos de loco ad locū. ꝙ portat eos ſupra dorſum. Eo ſi ꝓijciat̉ ſagitta ab inferiꝰ r̄cipiat ſagittā: ⁊ nō pulli. Spūaliter Sic xp̄s qn̄ voluit nos de obligatōne eter ne damnatōis portare ad ſpem celeſtꝭ glorificationis: accepit nos.i. penas peccatoꝝ noſtroꝝ ſupra dorſuꝫ ſuū. de quo Deūt̉. xx. iij. Sicut aquila ꝓuocans ad volandū pul los ſuoſ expadit alas et aſſumpſit atqꝫ por tauit in humeris.ſ. qn̄ crucē baiulauit. p̄s. Redemit nos in brachio extēto. Dicit eī magiſter in. iiij. diſt. xv. Primo accepit de noſtro: vt nobis daret de ſuo. ſuſcepit penam: vt nobis daret pene abſolutionē Iō Euſebiꝰ. Tota noſtra ſalꝰ mentꝭ ⁊ corꝑis ꝓuenit ex ligno crucis. In quibꝰ verbis duo īnuunt̉ Primo magna acerbitas xp̄i paſſionis. ibi. peccata noſtra. Secūdo ſub dit̉ mira vtilitas noſtre ſaluatōnis. ibi. vt peccatis mortui ⁊c̄. De primo. peccata no ſtra ꝑtulit.i. penā peccatoꝝ noſtroꝝ perfecte tulit Augꝰ. Si eque penſat̉ culpa hoīs ⁊ p̄cium redemptōis: nō tm̄ diſtat ortꝰ ab occidēte. ⁊ centꝝ terre a ſummo celi cardine. hoc tm̄ valet.i. plus ſoluit qͣꝫ debuit. pͣs. cxxix. Copioſa apud eum redemptio. Subdit in corꝑe ſuo ſuꝑ lignū Ecce pena litas ⁊ acerbitas xp̄i paſſionis. qꝛ eiꝰ pena litas tanta fuit ꝙ nō p̄t bene explicari ab homine. pͣs. lxxxvij. Om̄es fluctꝰ tuos induxiſti ſuꝑ me. Gloſa. id eſt. oīa q̄ de paſſi on eiꝰ ꝓphetata ſunt euenerūt. Naꝫ ſicut eiꝰ natura qͣꝫtū ad teneritatē. oīm hominū naturā incomꝑabiter exceſſit. ſic eiꝰ paſſio alioꝝ paſſionē. Trenoꝝ.i. Uidete ſi eſt do lor ſimilis ⁊cͣ. Ideo dicit Aug̓. Caput nō ſtrū intueamur. multi martyres talia paſſi ſunt. ſꝫ nichil hoꝝ relucet. quo caput nr̄m qꝛ xp̄s nullā ꝯſolatōeꝫ recepit ī ſua paſſio ne ⁊ poluit ſibi hͦ miraculoſe ī paſſione ſb̓trahere. qd̓ ex eius gratia dignatꝰ eſt ſuis martyribꝰ tꝑe paſſionis elargiri. Nā qͣꝫto eis durior fuit tribulatō: tāto martiri ma ior interior ꝯſolatio. Un̄ ſanctꝰ Laurētiuſ ſuꝑ cratere aſſatꝰ dixit Carbones tui refri geriū michi p̄bent. Et ſanctꝰ Tiburciꝰ dū nudis plantis ſuꝑ carbones ignitos duceret̉: ait. Uidet̉ michi ſuꝑ flores roſeos incedere. ſꝫ in xp̄o nulla talis ꝯſolatio Ideo dixit. deꝰ deꝰ meꝰ quare me dereliquiſti. Et ſic patet acerbitas paſſionis in ligno. Hoc lignū crucis figuratū eſt multiplicitet in veteri lege. Prīo Gene. xxij. Abraam colligauit yſaac: ⁊ poſuit eū ſuꝑ ſtrueꝫ lignoꝝ. ⁊ poſt hͦ ſemīs multiplicatio ꝓmit tit̉. ⁊ ſic ml̓tiplicatio xp̄ianoꝝ facta ē. Ioh̓. xij. Si mortuū fuerit: fructū multū affert

De ſancta Cruce ſicut ſtelle ⁊ arene marꝭ. boni xp̄iani ꝑ ſtel las. mali ꝑ arenā. quia iſti erūt in celo vt ſtelle. mali in inferno vt arena in ꝓfundo maris. Secundo figuratur Exodi. xv. Oſtēdit ei lignū qd̓ cū miſiſſet ī aquas. in dulcedinē perſe ſunt aque.i. tribulatōnes pͣs. lxviij. Saluū me fac̄ deꝰ quoniā intra uerūt aque.i. tribulationes. Sꝫ ad dulco rationē tribulatōis eſt efficax lignū ſancte crucis. ⁊ ꝯſideratō dn̄ice paſſionis Greg Quidqͥd tribulatōnis terrena ꝓpinat aduerſitas leue exit. ſi inſpiciat̉ qͥd bibit ī cru cis patibulo: qui inuitat noſ ad celū Tercio figurat̉ Nu. xxi. In palo in quo ẜpens ⁊cͣ. Caſſio. Crux victoria xp̄i: ꝑditio diaboli. infernoꝝ deſtructio. celeſtiū reformatio. mors infideliū. vita iuſtoꝝ. Amb̓. Fugat̉ timor corꝑalis: vbi ꝓtegat dulcor dominice paſſionis. Nā hoc cōtra ſignū nul lum ſtat periculū. Quarto figurat̉.i. Re. xvij. Dauid tulit baculū in manibꝰ. ⁊ elegit ſibi quīqꝫ lapides limpidiſſimos d̓ tor rente: miſit in perā paſtoralē. ⁊ ſignificat baculū crucis ⁊ quīqꝫ vulnera. Gen̄. xxij. In baculo meo trāſiui iordanem iſtū. Ia cob pauꝑ venit in meſopotaniā. ſꝫ cū dua bus turmis redijt.ſ. cū turma gentiū ⁊ iudeoꝝ. Redijt xp̄s de victoria ī cruce habita. Quinto lignū crucis figurat̉ Heſter v. Aman ꝑauerat lignū mardocheo ⁊ ꝑ ſe in eo interijt. ſic diabolꝰ nobis damnatōeꝫ ꝑauit in ligno trāſgreſſionis. ſꝫ victꝰ eſt ꝑ lignū crucis. de quo Gregꝰ. Qui ī ligno vincebat: in lignoqꝫ vinceret̉. Un̄ ⁊ aug. Domuit orbē. vicit diabolū nō ferro: ſed ligno. Sexto figurat̉ lignū crucis Daniel̓. iiij. Ecce arbor in medio terre: cuiꝰ longitudo ꝑtingebat ad celū. ⁊ latitudo ad ter minos terre. eſca vniuerſoꝝ in ea erat. per arborē in medio terre intelligit̉ crux xp̄i in medio terre ſita. De quo pͣs. lxxiij. Oꝑa tus es ſalutē in medio terre. Hec arbor at tingebat celū. qꝛ ꝑ crucē xp̄i oēs nos oportet aſcēdere. Math̓. x. Qui nō accipit cru cem ſuā ⁊ ſequit̉ me: nō eſt me dignꝰ. In hac arbore pendebat eſca oīm animaliū.i. omnium fidelium. quia chriſti corpus nobis datur in cibum Et om̄es volucres celi.i. fideles nidificēt in ea. Dern̄. ī medita tionibꝰ. cū p̄mit caro. cū pulſat turpis cogitatio. recordor crucis ⁊ vulneꝝ xp̄i. reſurgo ⁊ reſipiſco. nō inuenimꝰ ī om̄ibꝰ tꝑibꝰ tam efficax remediuꝫ. ſicut ad vulneꝝ xp̄i refugiū Septimo figurat̉ Canti. iij. Fer culū fecit ſibi rex Salomon. ⁊ dicit̉ a fero fers. qꝛ fert̉ de loco ad locū. ⁊ figurat chriſti crucē. q̄ fuit lectꝰ in qͦ reqͥeuit xp̄s Eſa. xxviij. Coanguſtatū eſt ſtratū. Reuera an guſtū: qꝛ poſuit pedē ſuꝑ pedē. ⁊ nō habuit vbi caput ſuū reclinare. Math̓. viij. Uul pes foueas habēt. filiꝰ aūt ⁊c̄. qd̓ figuratū eſt Geneẜ. xlix. Iacob finitis mandatꝭ qͥ bus filios iſrael inſtruebat: collegit pedes ſuꝑ lectulū ⁊ obijt. Spūaliter. Per Ia cob qͦ interp̄tat̉ ſupplātator intelligit̉ xp̄s qͦ ſupplātauit hoſtē noſtꝝ diabolū. hic collegit pedes in lectulo crucꝭ. ⁊ obdormiuit moriendo. Nā ſic̄ magni dn̄i in meridie ſe reclināt ad dormiendū: ſolēt ſeneſtre claudi vt quietiꝰ dormiēt. ſic xp̄s dormiēs in le ctulo crucis feneſtra mūdi videbat̉ clauſa qn̄ tenebre facte ſunt ꝑ vniuerſā terrā. ab hora ſexta vſqꝫ ad hora nonā. Hic ē lectꝰ de qͦ Matth̓. xxiiij. Erūt duo in lecto vno. ſcilicet diuinitas ⁊ humanitas. vna ſumebat̉ ad penā.ſ. hūanitas. ⁊ alia relinq̄bat̉ li bera.ſ. diuinitas Hoc ē lignū p̄cioſuꝫ īter oīa ligna ſiluaꝝ. vt canit eccl̓ia. In qͦ ſalnr̄a pepēdit. vt dic̄ Euſebiꝰ. Tota ſalꝰ nr̄a mentꝭ ⁊ corꝑis pepēdit ī ligno crucꝭ. Hoc eſt ſignū cū qͦ ſit defenſio ꝯͣ diabolū. vt dic̄ Iſid̓. de ſūmo bono. Si p̄cellis mūdi ⁊ di aboli inuoluerꝭ. lignū aſcēde crucꝭ ⁊ libera berꝭ. vt legit̉ exēplū de iudeo. ſignant ſe ſi gno crucꝭ ⁊ diabolꝰ nō p̄ualuit ꝯͣ eū. Dixi ſecundo. ſubiungit̉ mira vtilitas noſtre ſaluatōis. ibi. vt peccatꝭ mortui. iuſticie viuamꝰ. Augꝰ. in li. de ſalutaribꝰ documētiſ Quid ē pctō mori: niſi oꝑa maligna in no bis dānare. ⁊ hͦ miẜabile ſeculū fugere. et diabolū cū oībꝰ pōpis debellare. Nā ſicut hō mortuꝰ nulli detrahit. nemini moleſtus

LXXVII. Sermo bit̉ ſapīe. xiiij. Pro qͦ ſciendū in ꝟbis pre miſſis duo tangunt̉. Primo lignū crucis bn̄dicit̉. ibi. Dn̄dictū lignū. Secundo rō bn̄dictōis reddit̉. ibi. ꝑ qd̓ ſit iuſticia. Di xi primo lignū crucis bn̄dicit̉. vbi dicit̉ be nedictū lignū. ⁊ merito benedicit̉. Primo qꝛ in eo diabolꝰ ſuꝑat̉. ⁊ hō de poteſtate eiꝰ liberat̉. vt dicit Adamātinꝰ ſuꝑ iudi cū. Uiſibiliter xp̄s crucifixꝰ eſt: ſꝫ inuiſibi liter diabolꝰ ſuꝑatꝰ eſt. ꝓpter qd̓ demones valde timēt crucē. vt dicit Chriẜ. Ubicūqꝫ demones ſignū crucꝭ dominicū viderīt fugiūt. timētes baculū quo plagā ꝑcepeīt Ideo volens eſſe tutꝰ a diaboli temptatōe ꝯſignet ſe crucis ſigno. Nā ꝑ aug. reddit̉ ratio dicens. Ubi ſignū crucifixi cū fide ⁊ deuotōe p̄ceſſerit. ibi inimicꝰ non nocebit. Dico notātex cū deuotōe. nā fures rapto res ⁊cͣ. ſe ſignāt: ⁊ eis nō ꝓficit. Qꝛ dicit Chriẜ. Crux xp̄i nō patrocinat̉ crimini. ſꝫ deuotō cū fide ⁊ dilectōe debet p̄cedere. iu xta illud Ezech̓. ix. Suꝑ quem videris ſi gnum thau nō nocebis. Et ſic canit eccl̓ia Cōtra hͦ ſignū nullū ſtet periculū. Ut legitur exēplū de dono timoris. Cū quidā vir bonꝰ cū vxore ſua diu in pace ⁊ ſanctitate cōmoratꝰ eēt. hoc inuidēs diabolꝰ immiſit eis temptatōes vt ſe ſuſpenderēt. ⁊ ſic pre ſentē miſeriā euaderēt. cū vterqꝫ in hac tē ptatione improba triſtis efficeret̉ ⁊ in importuna cogitatōe. vt nō ſomnū caperent. nec comedere poſſent Queſiuit alter ab atera triſticias ſuas. Reſpōdit vir ꝙ haberet voluntatē ſe ſuſpendendi. Rn̄dit ml̓ier ꝯſimile fore deſideriū ſuū ꝯſentientes am bo laqueos aptant vt ſe ſuſpendant. Tunc mulier dixit viro. O domine conſulerem vt prius biberemꝰ de illo bono vino qd̓ ha bemus in celario de vinea noſtra qd̓ nōdū guſtauimꝰ. ⁊ ſic potati letius ⁊ ſuauiꝰ moriemur. Placuit viro. que afferens vinū obtulit viro. qd̓ cum vellet bibere ſicut cōſueuerat. ſignauit illud crucis ſigno et bibit ⁊ dedit vxori ſue. Cuꝫ autem bibiſſent vinum ſignatum ſancte crucis ſigno. ſtatiꝫ fugit diabolꝰ ⁊ temptatio. ꝙ ꝓ toto mūdo exiſtit. nō īuidet. n̄ ſuꝑbit Et ſic̄ ī mortuo non eſt ſenſus neqꝫ motus. ſic in eo qui eſt mortuus mudo ⁊ peccato non eſt interior affectꝰ criminis: nec exterior. nō tn̄ poſſumus eſſe ſine peccatis de lege cōmuni. vt motꝰ penitꝰ nō aſſurgāt. qꝛ dicit Ambro. Nulla mens nulla anima eſt q̄ nō recipiat agreſtes motus cogitationū malaꝝ. Iō Bern̄. ẜmone. lix. ſuꝑ Canti. Quāuis in hͦ corꝑe manēs ꝓfeceris erras: ſi vicia pu tas emortua. ⁊ nō comp̄ſſa magis veliſ. nolis inter fines tuos habitat Iebuzeꝰ: ſub iugari p̄t: exterminari nō p̄t. Attamē de le ge ſpeciali eſt poſſibile vt aliqͥs attingat ad ſtatū tante ꝑfectōis. vt habeat corpꝰ emor tuum ⁊ ab oībꝰ motibꝰ illicitꝭ alienū. vt di cit Ioh̓. Caſſia in collatōne patꝝ. collatione. ij. Subdit vt iuſticie viuamꝰ.i. virtutibꝰ inſiſtemꝰ. Nā dicit Hiero. Om̄es virtutū ſpecies: noīe iuſticie cōtinent̉. Et hec eſt crux ſpūalis.ſ. peccatꝭ mori: ⁊ iuſticie viuere Habes qͣttuor cornua. de quibꝰ Dern̄. ſuꝑ Cātica qͣttuor ſunt cornua cru cis ſpūalis. ſuperiꝰ obediētia. inferiꝰ humi litas. a dextris charitas. in ſiniſtris patiētia. ⁊ ſic ꝑficit̉ crux tua. de qͣ Matth̓. xvi. Qui vult venire poſt me abneget ſemetip ſuꝫ: ⁊ tollat crucē ſuā. Dicit gloſa ſuꝑ apoſtolū ad Galla. v. Cōgruit noſtre deuotōi vt dn̄i crucifixi paſſionē celebremus. repri mendaꝝ carnaliū voluptatū nobis cruceꝫ faciamꝰ. In hac cruce ſemꝑ pendere debet xp̄ianꝰ. vt ſit fixꝰ clauis.i. p̄ceptis iuſticie. Nā dicit Maximꝰ in ẜmone de martiribus. Uita oīs xp̄iani qͥ ẜm euāgeliū vixerit: crux eſt atqꝫ martyriū. ⁊ ab hac cruce ſpūali nō debemꝰ deſcēdere: ſꝫ vſqꝫ ī finē ꝑſeuerare. de quo Dern̄. Neminē audiamus. nec carnē. neqꝫ ſanguinē a cruce deſcendere ſuadentē: ſꝫ ꝑſeueramꝰ quouſqꝫ deponamur. qd̓ nobis ꝯcedat pater ⁊ filiꝰ ⁊ ſpirituſſanctus. Sermo LXXVII. Ad idem. Enedictum lignum ꝑ qd̓ fit iuſticia. Scri

De ſancta Cruce hoc qd̓ cogitauerūt facere noluiſſent. ſꝫ cō fuſi ad ꝯfeſſionē venerunt ⁊ penituerūt de malo ꝓpoſito. Et ideo docuit beatꝰ Dene dictus ꝯtra malas cogitatōes adhibere ſignum crucis. Cū quidā monachus filius cuiuſdā potētis in cena ſua teneret ei lucer nā. cogitauit in corde ſuo dicēs. Quis eſt hic. cui ego ẜuio. et quis ſum ego: ꝙ tali ẜ uire debeo. clamauit ſan. Dn̄dictus. ſigna cor tuū frater. qd̓cū feciſſet: tentatio receſ ſit. ⁊ quid cogitauit alijs reuelauit. Nā lignū crucis eſt flagellū quo abijciēde ſunt muſce morientes a ſuauitate vngēti. Naꝫ dicit Augꝰ. ſuꝑ Iohannē. Signū crucis a nobis expellit exterminatorē: ſi tamē cor noſtꝝ habeat deū inhabitatorē. Secun do benedictū eſt crucꝭ lignū. qꝛ ꝑ illud me ritum noſtꝝ auget̉. Figurat̉ Geneẜ.xxij. Cū Abraam colligaſſet yſaac ſuꝑ ſtrueꝫ lignoꝝ: multiplicatio ſeminis ⁊ generis ſui ꝓmittitur Cū dicit̉. Multiplicabꝰ ſemen tuū ſicut ſtellas celi. Et ſic ꝑ crucꝭ lignuꝫ aucta eſt multitudo fideliū. vt habet̉ Ioh̓. xij. Si granū frumēti mortuū fuerit: multum fructū affert Reuera multū. qꝛ homi nibꝰ venit ꝯſolatio. angelis vero gaudiorū augmentatio. De primo dicit Rich̓. d̓ ſā cto victore. Sicut ꝑ diaboli temptatōem ī ligno ſurrexit hominū om̄is tribulatō. ſic ꝑ paſſionē xp̄i: in ligno om̄is ꝯſolatio De ſecūdo vero dicit ideꝫ in te crux ſancta an geli augmentant ſua gaudia Tercio be nedictū eſt lignū ſancte crucis. qꝛ ī eo oīa ſuſtentant̉. Un̄ pͣs. xxij. Uirga tua ⁊ baculus tuus.ſ. crucis ipſa me ꝯſolata ſunt. Nā dicit Damaſcenꝰ in li. iiij. Crux chriſti eſt baculꝰ infirmoꝝ. datrix bonoꝝ. auer ſio oīm maloꝝ. Hic eſt baculꝰ de qͦ.i. Reg̓ xvij. Dauid tulit baculū in manibꝰ contra philiſteū: ⁊ ſic nos crucis ſignū ad ſuſtentandum ꝯtra diabolū. De qͦ Chriẜ. Crux xp̄i eſt xp̄ianoꝝ ſpes ⁊ victoria. mortuorū reſurrectio. dux cecoꝝ. via ꝯuerſoꝝ. baculus claudoꝝ. conſolatio paupeꝝ. vite eterne lignū. Quarto benedictū eſt crucꝭ lignum. qꝛ in eo homo reconciliat̉. Un̄ ad Callecen.i. Macificans ꝑſanguinē erucꝭ que in celis ⁊ in terris ſunt. Ideo ambas manus extendit in cruce: ad reconciliādū ambas ꝑtes. de quo Ro. v. Cum inimici eſſemꝰ reconciliati ſumus ꝑ ſanguinē filij eius. Rabanus de laude crucis. Tu crux ſancta es. egrotos curas. meſtos letificas tribulatos ꝯſolas. tu ſtatꝰ credentium. tu firmitas operantiū. tu beatitudo in te ſperantium. Quinto benedictū eſt lignuꝫ crucis. qꝛ in eo aduerſitas dulcorat̉. Figu ratur Exodi. xv. Moyſes clamauit ad dominum pro aquis marat.i. amaris. ⁊ oſtēdit ei lignū aquis impoſitū: dulcorabātur Spiritualiter. aque amare ſunt tribulati ones p̄ſentis vite. que dulcorant̉ ꝑ crucis memoriā. Un̄ Gregꝰ. Quidquid afflicti onis pateris in terris: leue erit ſi inſpiciat̉ quid biberit xp̄s in ligno crucis. Naꝫ ẜm Dern̄. Donꝰ miles nō ſentit ſua vulnera. dū vulnera regis intuet̉. Gregꝰ. Dū paſſio xp̄i intuet̉: nil tā graue qd̓ nō equo ani mo ſuſtinetur. Sexto xp̄s in eo honora tur. ad Philippen̄. ij. Factꝰ eſt obediens vſqꝫ ad mortē: mortē aūt crucis. ꝓpter qd̓ exaltauit eū deus. ſcilicet ꝓpter obediētiaꝫ Dicit magiſter in. iij. ſnīaꝝ diſt. xviij. Ut xp̄s clarificaret̉ in ſua reſurrectōe: humiliatus eſt ī crucis paſſione. Nā humilitas crucis eſt meritū claritatis. ⁊ claritas reſurrectionis eſt preciū ⁊ premiū humilitatis ſue paſſionis. Septimo bn̄dictū eſt lignū crucis. Nam per illud omnis benedictio datur. vt habetur in Cano. de ꝯſecͣ. diſt. v. nunqͣꝫ. vbi dicitur. Sacerdotalis gradus aliaqꝫ ſacramenta ſigno crucis ꝑficiuntur. Ideo Augꝰ. in ẜmone de paſſio ne domini. Crux chriſti nobis eſt cauſa to tius beatitudinis. hec d̓ cecitate liberauit er roris. hec de tenebris reduxit ad lucē. hec debellatos qͥeti ſociauit. hec alienatos deo coniunxit. longe conſtitutos proximos repreſentauit. hec peregrinantes ciues effeeit. hec diſcordiā amputauit. hec eſt pacis firmamentum. hec eſt abundans largitio omnium bonorum. Octauo benedictuꝫ 3

LXXVIII Sermo eſt lignum crucis. nam per illud celum reſeratur. de quo Damaſcenus. Crux xp̄i eſt clauis ꝑadiſi. d̓ qua claue Eſa. xxij. Daboclauem domus Dauid ſuper humeꝝ eius Ideo Gregꝰ. in omel̓. dicit. Crux chriſti paradiſuꝫ patefecit. qd̓ ꝑ quinqꝫ milia an noꝝ ⁊ amplius clauſuꝫ fuit. de qua apertione dixit ſaluator. Hodie mecū eris in pa radiſo. Luc̄. xxiij. Ideo Rabanꝰ ſuꝑ Ge neſim. Dominꝰ in meridie crucē aſcēdit: Et ꝓmiſſa latroni habitatōe paradiſi poſt meridiē hora nona ſpiritū tradidit: vt videlicet hora eadē qua primꝰ homo lignuꝫ p̄uaricationis tetigerat. ſecundus homo li gnum redemptōis aſcenderet. Ex qua ho ra diei p̄uaricatorē Adam de ꝑadiſo expulexit: ea hora latronē eū ꝯfitentē in paradi ſum induceret. Dixi ſecūdo ratio benedi ctionis reddit̉. cuꝫ dicit̉. ꝑ qd̓ ſit iuſticia. Nota multiplex facta fuit iuſticiā ꝑ lignū crucis. Prima. Nā ꝑ illud homo repēdit qd̓ abſtulerat. Iuſtū eſt enī ꝙ ẜm formam ⁊ qͣꝫtitatē delicti: fiat emendatio cū reſtitutione ablati. homo aūt fructū vetitū recepit ab arbore. ꝓpter qd̓ mortalitatem incurrebat. ⁊ ſic homo xp̄s fructū vite reſtituit arbori: cū pependit in ea. Homo de lectatus eſt in om̄i ſuo ſenſu illicite ī ligno. Et ſic xp̄s punitꝰ eſt in om̄i ſenſu ſuo iniu ſte. Penā enī habuit quo ad tactuꝫ. in flagellatione crucifixione ⁊ coronatōe. Penam habuit quo ad viſum ꝯſiderando ma trem lacrimantē ⁊ diſcipulū. audiuit ob ꝑbria ⁊ blaſphemias. alios ſaluos fecit Gu ſtauit acetū cū felle mixtū. odoratꝰ eſt ſputi fetorē. Iuxta illud Eſa. l. Faciē meā nō auerti ab increpantibꝰ ⁊ ꝯſpuentibꝰ īme. Idcirco impletū eſt illud apl̓i Ro. v. Sicut ꝑ vniꝰ delictū in om̄es homines mors in ꝯdemnatōeꝫ trāſijt. ita ꝑ vniꝰ iuſticiaꝫ in om̄es hoīes vita in iuſtificatōeꝫ. de quo Amb̓. in ẜmone de paſſione. Qd̓ Adā in arbore perdidit: hoc xp̄us in cruce inuenit. Secundo iuſtū fuit: ſicut diabolꝰ hominē in ligno deceꝑat ⁊ vicerat: vt per lignū vi ceuerſa falleret̉ ⁊ deciperet̉. de quo Greg. Qui in ligno vincebat ⁊cͣ. Ideo pͣs. cxliiij Iuſtꝰ dn̄s in om̄ibꝰ vijs ſuis. De hac iuſticia loquit̉ magiſter in. iij. diſtin. xx. red dens rationē quare chriſtus potentia non voluit nos liberare: ſed iuſticia dicēs Po tentia vincere noluit: quia diabolus vicio ꝑuerſitatis ſue amator eſt ꝓptentie ⁊ deſertor oppugnatorqꝫ iuſticie. in quo eum homines magis imitant̉ qui neglecta vel poſt poſita iuſticia magis ſtudent: eiuſqꝫ adep tione letantur vel cupiditate inflamātur. Ideo placuit deo vt non potentia ſed iuſti cia vincens hominē liberaret: in qͦ hoīem imitari diſceret ⁊cͣ. De aſcenſione. LXXVIII. Sermo Scendit deus iniubilatione. ⁊ dn̄s in voce tube. pͣs. xlvi. In verbis p̄miſſis duo innuūtur. Primo iocunda xp̄i aſcenſio. Secundo eius tremebunda reuerſio. Primo dicitur. Aſcendit deus in iubilatione. Nota chriſtus multipliciter aſcendit. Primopotenter. quia ꝓprijs viribꝰ. Iohā. iij. Nemo aſcendit in celuꝫ: niſi qui deſcendit. Gloſa. virtute propria. Si tu debes aſcendere oportet ꝙ fiat virtute ſua. Unde philoſophus in libro d̓ ge neratione. Omne leue ſurſum graue deor ſum. Nos vero grauati ſumꝰ peccatis pͣs. xiij. Om̄es declinauerūt ſimul inutiles fa cti ſunt non eſt qui faciat bonū nō eſt vſqꝫ ad vnū. id ē. chriſtum. Ipſe enī leuis ſine omni peccato. Ita potenter aſcēdit. vt mirarentur angeli. dicentes illud Eſa. lxiij. Quis eſt iſte qui venit de Edon.i. ſangui neus. qui viderunt cicatrices vulneꝝ. tin ctis veſtibus de boſra.i. tribulatōne. Iſte formoſus in ſtola ſua. id eſt. claritate ī mul titudine virtutis ſue gradiens. Reſpōdit Ego ſum qui iuſticiaꝫ loquor. ⁊ propugna tor ſum ad ſaluandum. id eſt. pro homine pugnaui contra diabolum queꝫ vici. ⁊ bominem quē ſaluaui. Nō ſic ꝓptenter aſcēdit Enoch. de quo dicitur. Tulit euꝫ dn̄s

De aſcenſione ⁊ nō apparuit. Gen̄. v. nō ſic raptꝰ vt pau lus. nec in currū ſublimatꝰ igneo vt heliaſ ſolū in celū aereū. ſed ipſemet ꝓpria virtu te aſcendit. Dicit enī ſanctꝰ Thomas parte tercia q. lxxiij. In xp̄o erat duplex natu ra. ſcilicet diuina ⁊ humana. Un̄ ẜm vnā quāqꝫ naturaꝫ poteſt accipi ꝓpria virtus. Primo ẜm naturā diuinā. quia in potentia diuinitatis ẜm quā eſt vbiqꝫ cōpetit ſi bi id qd̓ eſt ex potētia diuinitatis facta eſt corꝑalis aſcēſio. Un̄ Greg̓. Ille ꝑ huma nitatem aſcendit in celū: qui ꝑ diuinitatē continet terrā ⁊ celū. Sꝫ ẜm humanā naturam poteſt accipi duplex virtꝰ. Una na turalis que procedit ex principijs nature. ⁊ tali virtute manifeſtū eſt ꝙ chriſtus nō aſcēdit in celū. Alia virtus in humana na tura eſt virtus glorie ex parte anime glori ficate: ex cuiꝰ redundantia glorificat̉ corpus. quia ẜm Aug. Tanta eſt obedientia glorificati corꝑis ad animā. ꝙ vbi vult ſpi ritus ibi ꝓtinus exit ⁊ corpus ꝓpter dote agilitatis. Et ſic illi termini aſſumptꝰ eleuatus ferebat̉ in epl̓a ⁊ euangelio: licet vi dentur ſignificare qͥd alteriꝰ āminiculi. ꝓprie tamē chriſtū aſcendiſſe importāt. quia virtute anime volentis corpꝰ chriſti aſcen dit in celū. Nā ſicut corpꝰ efficit̉ glorioſuꝫ ex participatōe anime: ita ex ꝑticipatōne dei efficit̉ beatū. Et ſic prima radix aſcenſionis chriſti fuit virtꝰ diuina. Ideo chriſtꝰ potenter aſcendit ⁊ ꝓpria virtute non que eſt humane nature naturalis. ſed q̄ eſt vir tutis diuine ⁊ anime ſue beate. Sꝫ dicereſ tamē dicit̉ in epiſtola Nubes ſuſcepit euꝫ Reſpōdetur nō fecit hoc quaſi nubis miniſterio indigeret. ſed ꝑ hoc oſtēdit ꝙ om nis creatura parata ē obſequi creatori ſuo Secūdo chriſtꝰ aſcēdit patenter Act. i. Uidentibꝰ illis aſſumptꝰ eſt.ſ. apoſtolis. de quo Ioh̓. xvi. Uado ad eū qui me miſit ⁊ nemo ex vobis interroget me quo vadiGloſa. Dalā aſcendā vt nemo interrogꝫ qd̓ viſui corꝑali cernat. Ideo illis viden tibꝰ aſcēdere voluit vt ipſi aſcenſionis teſtes exiſterēt. ⁊ naturā humanā ferri in ce lum gauderent. Tercio velociter. vnde dicit̉ volaſſe tanqͣꝫ venti vel angeli. Unde pͣs.xvij. Aſcēdit ſuper cherubin ⁊ volauit ſuꝑ pennas ventoꝝ. potuit ſuper cherubin aſcendere ⁊ volare. quia mouebat̉ non vir tute nature ſicut venti: ſed virtute glorie. ꝑ quā corpus ſuū habebat dotē agitatōis. nō tamē motꝰ iſte fuit ita velox ꝙ in inſtā ti aſcendiſſet hoc enī repugnat motōi corporis locali. que oportet qd̓ cōmetiat̉ ſpacio. Scd̓m hmōi dimenſionē diuidit̉ tp̄s vi. ph̓icoꝝ. Un̄ mouebat̉ ea velocitate qͣ deꝰ diſpoſuerat ⁊ prout expediebat vt diſcipuli eius videre poſſent. Uel alia gloſa aſcendit ſuꝑ cherubin. id eſt. ſuper angeloſ miniſtrantes qui deſignantur in ventis ꝓ pter mobilitate ⁊ velocitatē miniſteriorū. Reuera velociter aſcēdit. refert enī Rabi moyſes maximꝰ aſtronomus qui dicit. a terra vſqꝫ ad celū ſupremū tantū eſſe ſpacium: qͣꝫtum de via plana vnꝰ iret ī ſepteꝫ milibus ſeptingentis annis ſi intantū viueret. ita tn̄ ꝙ īter cuiuſſibet diei quadraginta miliaria iret. ⁊ ꝙ miliare ſit duoruꝫ miliū paſſuū. Hec Rabi moyſes. Hanc menſurationē nouit ille qui fecit om̄ia ī nu mero pondere ⁊ menſura. Quarto aſcē dit letanter. quia cuꝫ magno tripudio ⁊ iu bilo de quo. ps. xlvi. Aſcendit deus in iubilatione. Reuera chriſti aſcenſio erat iubiloſa. Primo ſibijpſi ꝓpter oꝑis ſui ꝯſūmationē. Homines multū ſolent gaudere quādo magna opera laudabili fine peregerint. ſic chriſtus opus ſuū ſibi a patre celeſti cōmiſſum laudabiliter expleuerat. De quo Ioh̓. xvij. Opus cōſummaui qd̓ dediſti michi. Et moriens dixit Iohan. xix. Conſummatū eſt.ſ. quidquid ſibi erat cōmiſſum a patre. Nam vicerat mundū per paupertatem. Ioh̓. xvi. Confidite quoniam ego vici mundum. Item diabolum ex pulerat. Ioh̓. xvi. Princeps huiꝰ mundi iam iudicatus eſt. Item hominem perditum reperierat. ideo letanter aſcendit. De quo Luce. xv. dixit ad angelos Congratu lamini michi quia inueni ouem perditam.

LXXVIII. Sermo Secundo aſcenſio chriſti fuit iocunda angelis ꝓpter ruine reparationem. de quo Ephe. iiij. Chriſtus qui deſcendit ipſe eſt qui aſcendit ſuper omnes celos. vt adimpleret om̄ia.i. omnem ruinam angelorum Nā ex om̄ibꝰ choris angeli ceciderūt con ſentientes lucifero ⁊ peccato eiꝰ. Hāc rui nam chriſtus hodie reꝑare incepit. Iuxta illud p̄s. cix. Iudicauit in nationibus implebit ruinas O quantū gaudiū fuit ange lis in chriſti aſcenſione. quando viderunt tantam multitudinē animarum ad choruꝫ eorum tranſeuntē. Nam dicitur Luc̄. xv. Gaudiuꝫ eſt angelis ſuper vno peccatore penitentiā agente. quantū putas gaudiuꝫ cū tot milia animarum cum chriſto aſcenderunt. potuerunt dicere illud Apoc̄. xix. Gaudeamꝰ ⁊ exultemus ⁊ demus gloriā deo. quia venerunt nuptie agni. Tercio fuit iocunda patribus de limbꝰ venientibꝰ ſcilicet ꝓpter carceris liberationeꝫ. ⁊ ꝓpter regni celeſtis adeptionē ⁊ angeloꝝ aſſocia tionem. De his tribꝰ Eſa. lij. Eleuauerūt vocem ſuā deum laudantes. ſcilicet de libe ratione. ⁊ ſimul laudantes de regni adeptione. quia oculo ad oculū viderunt facieꝫ dn̄i ⁊ delectabilem ſocietatem angelorum Item gaudebant patres propter humane nature ſublimationē vltra angelos ī xp̄o iheſu. Ambro. ſuper illo verbo Nuſqͣꝫ an gelos apprehendit dicit. O qͣꝫ magnum ⁊ mirabile gaudium om̄i ſtuppre plenū. carnem noſtram ſurſum ſedere: ⁊ ab angelis ⁊ archangelis adorari. ideo in veteri teſtamēto ꝑmiſerūt ſe adorare angeli. vt patꝫ Gene. xviij. Abraam tres vidit vnū adorauit In nouo teſtamento poſt aſcenſionē chriſti dixit angelus volenti eum adorare Ne feceris conſeruus tuꝰ ego ſum Apoc̄. xix. Ideo Gregꝰ. in omel̓. aſcēſionis. Na ſcente domino videbatur humiliata deitaſ Aſcendente vero domino exaltata eſt humanitas. et hoc fuit gaudium patribus. Quarto eius aſcenſio eſt iocunda hominibus: quia aſcendit vt patrem pro nobis exoraret. Unde hebre. vij. Accedens per ſemetipſum ad patrem vt pro nobis inter pellat. O ſi duo fratres eſſent in exilio et vnus reuocaretur ad patriam: ⁊ alter derelinqueret̉ in exilio. Utiqꝫ frater exul ro garet vt frater reuocatus exoraret pro eo Et ſic chriſtus nobiſcum fuit in exilio. pͣs. cxix. Habitaui cū habitantibꝰ cedax. id eſt in tribulatione. ſed hodie reuocatus ad pa triam. de quo Iohā. xx. Aſcendo ad patrē meum ⁊ ad patrem veſtrum. Gregoriꝰ in omel̓. Maria ſtabat: dixit aſcendo ad patrem meum ꝑ naturam. veſtrum ꝑ gratiā prima Ioh̓. ij. Aduocatum habemꝰ apud deum patrē: qui eſt ꝓpiciatio pro peccatis noſtris. ideo cicatrices reſeruauit vt patri oſtenderet. Ideo dicit Dern̄. Securum o peccator habes acceſſum ad deum. Ideo pͣs. xcvij. Iubilate in conſpectū regis. hec iubilatio figurat̉. ij. Reg. vi. Dauid dedu xit archam cum iubilo. ⁊ ſic filius dei corpus qḋ aſſumpſit cum tripudio. Quinto aſcendit vtiliter Ioh̓. xvi. Expedit vobis vt ego vadam. Reuera vtilis eſt xp̄i aſcē ſio. de qͣ nobis debet fore iubilatio. Pri mo vt diabolum confunderet. Naū. i. Celebra iuda feſtiuitates tuas: ⁊ redde vota quia nō adijciat vltra vt ꝑ te tranſeat belial. Pex iudam intelligitur confitēs: ⁊ ſi gnificat quēlibet fidelem cui hec verba dicunt̉. vt reddat ꝓmiſſa diabolo vt diabolo renunciat ⁊ pompis eius. quia diabolꝰ vltra n̄ hꝫ tantā poteſtatē. interijt em̄.i. peri it eius ptās. quia n̄ poteſt vincere niſi volentem. vt dicit Hiero. Debilis eſt hoſtis ⁊cͣ. Ergo iocunda. Eſa. xxix. Pauꝑes homines in ſancto iſrael habitabūt. qm̄ deficit qui preualebat. perpende quantū hodie ꝯfundebat̉ cum videbat ſuos captiuos ita aſcendere et ſuum locū de quo eiectus eſt poſſidere. Secundo vt viam p̄pararet. Michee. ij. Aſcendit iter pandens an̄ eos Duo erant loca. vnus vbi triſticia ⁊ mors vt infernus. alter in quo vita ⁊ conſolatio Uia primi loci erat notiſſima. Eſa. v. In fernꝰ dilatauit aīaꝫ ſuā. ⁊ apperuit os ſuū abſqꝫ vllo termīo. ⁊ deſcēderūt fortes ſub

De aſcenſione limeſ ⁊ gl̓ioſi ad eū. ſꝫ viā ī celo nullꝰ ſciuit ſꝫ hodie on̄dit. pͣs. xv. Notas michi feciſti vias vite adīplebis me leticia cū vultu tuo Reuera oſtēdit nobis in ſua ꝯuerſatione. Ioh̓. xiiij. Ego ſum via. Augꝰ. Chriſtꝰ in humanitate eſt nobis via ad ſuam diuinitatem. ideo prima Ioh̓. ij. Qui dicit ſe in ipſo manere debet ſicut ipſe ambulauit ⁊ ille ambulare. Primo chriſtꝰ deſcendit Eph̓. iiij. Qui deſcendit ipſe eſt qui aſcen dit. Reuera deſcendit ꝑ gradus humilita tis. ad Philippen̄. ij. Exinaniuit ſeipſum formam ſerui accipiens. ⁊ ſic nos ꝑ humilitatem. Augꝰ. in li. confeſ. Deſcendite vt aſcendatiſ. Luc̄. xviij. Qui ſe humiliat ex altabitur. Augꝰ. d̓ ciuitate dei. Humilitaſ eſt via in celum non leuans ſe contra deuꝫ Dern̄. Si aſcendere deſideras neceſſe eſt vt deſcendas. Si vis habere celſitudineꝫ dei cape prius humilitatem dei. Prouerb̓ xxix. Humilē ſpūm ſuſtinet gloria. Dern̄ ſuper verbo Aſcendo ad patrem meū dicit Chriſtus deſcendit quo inferius nō debuit videlicet. vſqꝫ ad carnē. vſqꝫ ad crucē. vſqꝫ ad morteꝫ. vſqꝫ ad limbu. Ideo aſcē dit quo celſius non potuit. quia ſuꝑ om̄eſ celos. Marci vlti. Sedet ad dexteraꝫ patris. dextra dei eſt equalitas ẜm diuinitatem. ſed ẜm humanitatem dicit ſanctꝰ tho mas. Eſt frui optimis bonis ⁊ potioribus in diuinitate. ſed heu aliqui in ſuperbia volunt aſcendere qd̓ eſt impoſſibile. aſcēdūt vſqꝫ ad celos. deſcendunt vſqꝫ ad abiſſos. ſicut diabolus Eſa. xiiij. In celum aſcēdaꝫ ſupra aſtra dei exaltabo ſolium meū. Audi ſubdit: quomō cecidiſti lucifex qui mane oriebaris. Unde Fulgentiꝰ. Superbe mē tes quanto altius aſcendunt tantum profundiorem caſum faciunt. Dern̄. Quē ſequuntur miſeri. quē ſequimini. nonne ille eſt mons in quem angelus aſcendit: ⁊ factus eſt diabolus. Iſidorꝰ Si quis in val le non ambulauerit ad montem aſcendere nequit Secundo innocenter vixit. Poſt qͣꝫ deſcendit prima De. ij. Peccatū non fecit. ⁊ ſic nos quia corpora de quanto puriora de tanto leuiora. Et ſic̄ puri a peccato apti ſunt ad aſcendēdū. pͣs. xxiij. Quis aſcendit in montem domini. Reſpondit. Innocens manibꝰ ⁊ mundo corde. Ter cis poſtqͣꝫ paſſus eſt aſcendit. Luce vltimo Nonne oportuit chriſtum pati ⁊ ſic iutra re in gloriam. ſic ⁊ nos per paſſioneꝫ. Act. xiiij. Per multas tribulatiōes ⁊cͣ. Horta tur nos Math̓. xvi. Qui vult venire poſt me abneget ſemetipſum ⁊ tollat crucē ſuam ⁊ ſequatur me. Crux chriſti duobꝰ mo dis tollitur: cum per abſtinentiam corpuſ maceratur. ⁊ per compaſſionem animus. Geneẜ. iiij. Subter te exit appetitus tuuſ Figuratur chriſti paſſio in ꝓceſſione. Noſ tranſiuimus vt diſcipuli poſt crucifixum ſic licet chriſtus non reintrauit cum illis tamen nos crucem reportamus. quia ſemper eſt nobiſcum ſpirituali preſentia Mat thei vltimo. Uobiſcum ſuum. In primitiua eccleſia proceſſio firmabat quintis ferijs. nunc die dominica propter plura feſta. etiam die dominico ad deſignandum eius reſurrectionem. ſed heu multi volūt per diuitias aſcendere quod eſt impoſſibile. Grego. Nemo valet aſcendere ad id qd̓ ſuper ipſum eſt niſi ſciat mactare qd̓ eſt Eccl̓i. xviij. Ne preſtes concupiſcentias anime tue. Quarto prius ſurrexit. ⁊ ſic nos. Ephe. v. Surge qui dormis ⁊ exurge a mortuis ⁊ illuminabit te chriſtuſ. Iſi dorꝰ. Nō ꝓdeſt xp̄i reſurrectio niſi ſurgamus cū xp̄o. Quīto exprobrauit īcredu litatē eoꝝ. ⁊ ſic tu vitā criminalē ꝑ diſplicē tiā. Aug. de ꝟbis dn̄i. Diſpliceat tibi qd̓ es. ſi vis ꝑuenire ad illud qd̓ nō es. Se xto trāſiuit ad montē oliueti. de qͦ aſcēdit ad d̓ſignādū ꝙ ꝑ oꝑa miſericordie aſcēde re d̓bemꝰ Ecci. xvi. Oīs miſericordia faciet vnicuiqꝫ locū ẜm merita opeꝝ ſuoꝝ. Fi gurat̉.i. Mach̓. ij. Dauid ī ſua mīa ꝯſecutꝰ ē regni ſedē ī ſecula.i. Thi. iiij. Pietas ad oīa vtil̓ ē maxīe ad ꝓmiſſionē vite eter ne. Septimo eleuatꝭ manibꝰ ad deſignādum ꝙ omīa noſtra bona in deū debemus tranſfundere.i. Choꝝ. x. Omnia quecūqꝫ

LXXIX Sermo facitis ad gloriam dei facite. Secundo vtiliter quia ad fidei ꝯfirmationem. Auguſtinꝰ in ẜmone de aſcenſione dicit. Xp̄i aſcenſio eſt fidei catholice confirmatio. Tercio vtiliter. quia ad erectōeꝫ ſpei. Au guſtinus. Naturā noſtrā ſublimauit ad ſi dera vt credentibꝰ poſt ſe viam patere demonſtraret. Quarto vtiliter ad charitatis inflāmationē. Chriſtus hodie aſcendit in celū vt cuꝫ illo aſcenderet cor noſtrum. Gregꝰ. Illic ſequamur corde vbi credimꝰ eum corꝑe. Augꝰ. in ẜmone hodierno. Si deuote aſcenſionē celebramꝰ. tunc ſurſum corda habeamus. Reuera debemus inflā maxi charitate. Leo papa in ſermone hodierno. Hodie firmati in paradiſuꝫ ꝑ paſ ſionem eius ampliora ſumꝰ accepturi per ſuā gloriā qͣꝫ perdidimus ꝑ diaboli inſidiā ad Colocen̄. iij. Que ſurſum ſunt querite. Matth̓. vi. Ubi eſt theſaurus tuus ibi et cor tuū. Heb̓. xiij. Nō habemus ꝑmanētem hic ciuitatē. ſed futurā quā querimus Ioh̓. xiiij. Uado parare vobis locum vt vbi ego ſum ⁊ vos ſitis. Sexto aſcendit honoranter. pͣs. lxvij. Aſcendit in altū captiuam duxit captiuitatem. id eſt. eos qui fuerunt a diabolo captiuati. Prouerb̓. xx. Honor regis multitudo ppl̓i. O qͣꝫ cū ma gno honore ſuſceptus eſt hodie. Hieroni. Om̄es virtutes angelice xp̄o venerūt obuiam. pͣs. lxxij. dictū impletuꝫ eſt. In veri tate deduxiſti me: ⁊ cū gloria ſuſcepiſti me Ideo pͣs. lxvij. Pſallite deo qui aſcendit ſuper celos. ideo canit eccleſia. O rex domine virtutum qui triumphatur hodie ⁊cͣ. Secundo ſequitur tremebūda reuerſio in voce tube. prima ad Theſſa. iiij. Canet enī tuba. pͣs. xlix. Deus noſter manifeſte reniet ⁊ nō ſilebit. Zach̓.ix. Dominus in tuba canet ⁊ exibit vt fulgur gladius eius in iudiciuꝫ ſcindens ex vtraqꝫ parte. Sci endum tamē ꝙ audietur triplex vox in aduentu chriſti ad iudicium. ſcilicet vox citationis. vox diſceptationis. vox diffinitōis Prima vox citatōnis Matth̓. xxiiij. Mit tit angelos ſuos cum tuba ⁊ voce magna ⁊ congregabunt electos eiꝰ a quattuor ven tis celi. Chriẜ. O qͣꝫ magna erit illa vox ⁊ terribilis. cui omnia obediunt elementa. q̄ petras ſcindit. inferos frangit. monumēta aperit. vincula mortis diſſoluit. ⁊ vniuerſos ad iudicium ſurgere cōpellit. adeo terribilis erit reprobis ſicut dicit Augꝰ. N. mallent reprobi om̄e tormentuꝫ ſuſtinere qͣꝫ ipſam audire. Tunc reprobi dicēt mōtibus Apoc̄. vi. Cadite ſuper nos. De hac voce dicit Hiero. Siue comedam ſiue bibam ſemper ſonat illa vox in auribꝰ meis. Surgite mortui. Secūda vox diſcepta tionis erit terribilior. Iohel̓. ij. Congrega bo om̄es gentes in valleꝫ Ioſaphat: ⁊ diſ ceptabꝰ cum eis. Primo obijciēdo malis beneficiū paſſionis. ꝓpter qd̓ reſeruauit cicatrices vt dicit Augꝰ. Deinde oꝑa miſe ricordie que nō fecerunt Math̓. xxv. Eſu riui ⁊cͣ. Deinde mala que perpetrauerunt Eccl̓iaſtes vlti. Cuncta que fiunt adducꝫ dominus ad iudicium. O quid reſpondebit miſex peccator Eſa. xxxviij. Quid reſpondebꝰ cum ipſe fecerim. pͣs. cvi. Omnis iniquitas opilabit os ſuū: muta fiunt labia doloſa. quis ſapiens ⁊ intelliget miſe ricordias domini. Tercia vox diffinitio nis: ⁊ eſt terribiliſſima. quādo vltimā ſen tentiam dabit ꝯtra malos. de qua voce dicitur Zach̓. ix. Dn̄s in tuba canet ⁊ exibit vt fulgur gladius eiꝰ in vltima ſententia O qͣꝫ acutꝰ gladiꝰ ſcindēs ex vtraqꝫ parte ſcilicet corpus ⁊ animā. quādo dicetur reprobis. Ite maledicti in igneꝫ eternū qui vobis paratꝰ eſt ⁊cͣ. Ideo canit eccl̓ia vt cū flāmiuoma nube reuerteris ⁊c̄. Sermo LXXIX. Ad idem. Ominus quidē iheſus poſtqͣꝫ locutꝰ eſt eis aſcēd dit in celum. Maxc̄. vlti. Dicunt naturales ꝙ aqua in aqueductū talē hꝫ ꝯditōeꝫ ꝙ qͣꝫtū deſcēdit tm̄ aſcēdit duꝫ fiſtula ſit integͣ Spūal̓t ꝑ aquā ītelligit̉ ppl̓s xp̄ianꝰ. Un̄ apoc̄. xvij. Aqͣs qͣs vidiſti ſūt ppl̓i. Hꝰ aqͣ ducit̉ in fiſtula.i. in tore

De aſcenſione fidei ⁊ gratie diuine. Et cū hec fiſtula ſit in tegra. hec aqua.i. ppl̓s fidelis tm̄ aſcendit ſurſū in celū: qͣꝫtum deſcendit in terris.i. ſe humiliauit Luc̄. xviij. Qui ſe humiliat exaltabit̉. Et ſic xp̄s humiliauit ſe deſcendendo in vteꝝ virginis. ⁊ induit habitum hominis. Secundo humiliauit ſe vſqꝫ ad p̄ſepe. ⁊ ad crucem. ad tumulū. ⁊ ad infernum. ꝓpter qd̓ merito aſcēdit. Iō Dern̄. tractans illud. Aſcendo ad patrē meū dicit. Xp̄s deſcendit quo inferius nō decuit. ideo aſcēdit quo altiꝰ non potuit Quapro pter dicit Greg̓. in omel̓. de aſcēſione. Si cut naſcēte dn̄o diuinitas eſt humiliata. ſic eo aſcendēte humanitas eiꝰ eſt exaltata. dicit enī magiſter in. iij. diſ. xviij. Decuit vt ꝓpter peccatū homo nō intromitteret̉ ī pa radiſum.i. in celū. niſi in homine vno tāta eſſet humilitas q̄ om̄ibꝰ ꝓficere poſſet. ſic̄ in homine tanta fuit ſuꝑbia q̄ oībꝰ nocuit. ⁊ illa reꝑata fuit ſolū ꝑ xp̄m. Ideo Apoc̄. iij. Uidit Iohānes oſtiū apertum illi qui modicaꝫ virtutē habuit.i. xp̄o qui habuit humilitatē. ꝓpter qd̓ Ioh̓. iij. Nemo aſcē dit niſi qͥ deſcendit.i. ꝑmaxime ſe humilia uerit. Augꝰ. Portā quā nobis clauſit ſuꝑ bia. noſtra aperuit humilitas. Simꝰ ergo ip̄m ſectātes ī eiꝰ humilitate. de qͦ Iudith viij. Humiliemꝰ illi aīas noſtras expecte mus humiles ꝯſeruatōeꝫ ⁊ ꝯſolatōeꝫ eiuſ Dern̄. Si vis cape celſitudineꝫ dei. cape prius humilitatē xp̄i. qͥ priꝰ p̄dicauit et ſe humiliauit. de qͦ thema. Dn̄s quidē iheſuſ ⁊cͣ. In ſumma euāgelij duo innuuntur. Primo amicabilis xp̄i apparitio. Secūdo ſubiungit̉ mirabilis eiꝰ aſcēſio. De pri mo dicit. In illo tꝑe.ſ. in die aſcēſionis re cumbentibꝰ vndecim diſcipulis.ſ. in cena culo in qͦ māducauit xp̄s cū diſcipulis an̄ paſſionē. Tūc apparuit illis Ieſus in die aſcēſionis. bis eniꝫ apparuit.ſ. in cenaculo ⁊ in monte oliueti. de quo aſcēdit. Diceres tamē eccleſia canit dn̄s de ſinay aſcendit. Reſpōdꝫ Uuilhelmꝰ in rationali. Hō intelligit̉ quantū ad interpretationeꝫ. quia ſinay interpretatur mandatum. Aſcendit ergo de ſancto mādato. Eūtes docete omnes gentes. Augꝰ. Om̄is chriſti actio eſt noſtra inſtructō. Et chriſtus hodie octo fe cit nobis in exemplū Unde Greg. Opor tet fratres vt illuc ſeqͣmur corde vbi chriſtum credimꝰ aſcendiſſe carne. Primo chriſtus apparuit diſcipulis in cenaculo. ⁊ ſic oportet ꝙ chriſtꝰ nobis prius apparebit ꝑ gratiam in corde. Nam ẜm Richar dum li. iij. de cōtemplatione. Sine gratia nec ſufficimꝰ ad veritatis cognitionē. nec ad virtutis amoreꝫ. quia dicit Auguſtinꝰ. Gratia eſt lumen anime faciens deuꝫ ſuꝑ om̄ia diligere ⁊ ei firmiter adherere Ideo Gregꝰ. Tua nos gratia ſemꝑ preueniet ⁊ ſequatur. preueniet inſpirādo. ⁊ ſequatur adiuuādo. dicit enī Gregꝰ. in. xvij. moral̓ Si lumen gratie in nobis nō appareret: mens noſtra in peccatoꝝ tenebris remane ret. Secundū eſt allocutio. dicit Augꝰ. de triplici habitaculo dei Allocutio eſt eiꝰ debita ⁊ occulta inſpiratio. qua mediante ſuā veritatē ⁊ voluntatē inuiſibiliter oſtēdit. de quo pͣs. lxxxiiij. Audiā quid loquat̉ in me dominus deꝰ meus. Gregoriꝰ. Uox dn̄i auditur cum inſpiratio mente accipit̉ Tercium eſt exprobratio peccatoꝝ. Nā dicit Augꝰ. Hoc eſt ꝓprium gratie vt faciet hominem peccatum ſuum cognoſcere. ⁊ Gregꝰ. Quāto maioris gratie lumē qͥs receperit: tanto magis rep̄henſibileꝫ ſe cognoſcit. Unde pͣs. xlix. Arguam te ⁊ ſtatuam contra te faciem tuam. quaſi diceret qd̓ poſuiſti poſt tergū tuū. de quo in textu. Exprobrauit incredulitatē eorum. ſcilicet ad preſens habitaꝫ. quia his qui viderat eum reſurrexiſſe non crediderunt.ſ. marie Magdalene ⁊ diſcipulis venientibus deEmaus. ad deſignandum ꝙ licet om̄e pec catum eſt redarguendum. ſignanter tamē infidelitatis. quia dicit Augꝰ. Illa manēte cetera detinentur. quia ſine fide ſalſa eſt omnis religio. etiam in bonis moribꝰ. Iō Auguſtinꝰ de verbis apoſtoli. Homo infi delis non poteſt videre ſplendoreꝫ veritatis. ſꝫ in tenebris manet cecitatꝭ. Et lumē

LXXIX Sermo eternū non lucet ei. d̓ qͦ in Cano. xxiij. q. i. qꝛ. niſi quis ſoliditatem fidei tenuerit deuꝫ cognoſcere nō poterit. quia ſcribitur Abacuc. ij. Iuſtus ex fide viuit. Idcirco merito arguitur homo in ſeip̄o quia fidem operibus non impleuit. ⁊ ꝓpter hoc ingemiſcit. qꝛ dicit Hugo d̓ ſancto victore. Tūc peccatorum ſalus incipit: quādo veraciter de peccatis ingemiſcit Quartū eſt man datū ⁊ eiuſdem ꝓpoſitio vt a hieruſalem non diſcederent. ſed expectarent ꝓmiſſionem patris. Spiritualiter. Hieroſolima id eſt. pacifica. Et ſic ſi volumꝰ cū eo aſcen dere a pace non debemus recedere Unde Heb̓. xij. Paceꝫ ⁊ ſanctimoniā ſequamini ſine quibus nemo videbit deum. Ideo Detn̄. Compone mores vt ſis pacificus. ⁊ eris verꝰ dei filius. Matth̓. v. Deati pa cifici quoniā filij dei vocabūtur. Et loquit̉ de pace mētis. de quo Gregꝰ. xxiiij. moral̓. Sanctoꝝ mens tanta pace vtitur. vt nec proſperitate extinguet̉. ſed premiuꝫ eterni tatis expectat ⁊ vires ex aduerſitatibꝰ ſumit. quia creſcente pugna creſcit ⁊ corona. Dicit cū pͣs. pſalmo. xxvi. Si exurgat aduerſum me prelium in hoc ego ſperabo. Quintū eſt comeſtio. ⁊ hec comeſtio ſignificat p̄libationem ⁊ preguſtationē cibi vite eterne dulcedinis. ꝑ deſiderij amorē ⁊ deuotionem. Unde pͣs. xxxiij. Guſtate ⁊ videte quoniā ſuauis eſt dominus. Nā regnum celorum non datur niſi eſurienti. Eſuries anime eſt deſideriū beatitudinis. de quo Ambro. in meditationibꝰ. O domi ne fac me guſtare per amorem qd̓ guſto ꝑ cognitionē. Nam de tali ſpirituali cibo reficitur anima. de quo autor de ſpiritu ⁊ lr̄a Hec eſt vita cordis noſtri cum anima deū contemplatur ⁊ in contemplatione reficit̉ Et qui hanc preguſtationeꝫ non habuerit ad regnum celeſte non anhelat. Un̄ Greg̓ ſuper Ezech̓. Quāto intentiꝰ intelligit.i. guſtat. tanto delectabilius a temporalibuſ delectationibus requieſcit. Et ſubdit his dulce eſt eſſe in terrenis rebus qui nichil guſtauerunt de celeſtibus Sextum eſt ad montem oliueti deductio. Et per hoc ſignificatur oꝑis miſericordie exhibitio. qꝛ dicit Apoſtolus prima ad Thi. iiij. Dietas ad omnia vtilis eſt: maxime ad ꝓmiſſi onem vite eterne. ⁊ ergo non ſufficit in ter ris habere deuotionem interius: niſi etiaꝫ homo exterius exerceat ſe ī miſeratione ad proximum. Nā ſcribitur Eccl̓i. xvi. Miſericordia vnicuiqꝫ parat locum. ẜm illud pͣs. cij. Coronat te in miſericordia ⁊ miſerationibus. Hoc eſt oleum de quo Eccl̓s. x. Oleum de capite nō deficiet. ſcilicꝫ oleum miſericordie. Nam oſtia templi fuerunt de oliua in hieruſaleꝫ. iij. Reg. iij. Et ſic miſericordia eſt celi ianua. Unde.i. ma chab̓. ij. Dauid in miſericordia conſecutꝰ eſt regni ſedem in ſeculo. Septimum eſt verſus bethaniaꝫ deambulatio. Dethanis id eſt domus obedientie. nam ipſe fuit obediens vſqꝫ ad mortem Philippen̄. ij. propter qd̓ exaltauit illum deus. ⁊ ſic nos ſi volumus ſecum aſſumi debemus mandatis ſuis obſequi. Math̓. xix. Si vis ad vi tam ingredi ſerua mandata dei. eo ꝙ dicit Augꝰ. ſuper pſalmiſtā. Sola obediētia accipit palmam. inobedientia penaꝫ. Gloſa Matth̓. ij. Det aliā viam reuerſi ſunt in regionem ſuam. dicit. Sicut ꝑ inobedientiam a paradiſo cecidimus. ita per obediētiam appropinquamus. Octauo eleuat. manibꝰ ferebatur in celum: ⁊ in eleuatōne manuū aſcendit. ⁊ oſtendit manus ⁊ pedeſ ⁊ ſtigmata vulnerum reſeruata. ad oſtendendum ꝙ volentes cū chriſto aſcendere debent eius paſſionem hic portare Math̓. xvi. Qui vult venire poſt me abneget ſemetipſum ⁊ tollat crucem. Ideo in proceſſione portamus crucem ⁊ ſequimur ad ſignandum illud apoſtoli Rom̄. viij. Si compatimur ſimul ⁊ glorificemur. Nam per multas tribulationes oportet nos intrare ad regnum dei. Act̉. xiiij. Sꝫ in omnibus his debet eſſe fides. quia dicit Auguſtinus in libro de fide. Fides eſt humane ſalutis initium. et fundamentum omnium bonorum operum. Ideo ſubdit.

De aſcenſione Cuntes in munduꝫ vniuerſum. quia xp̄s tantū redemit: qͣꝫtum ergo in ſe eſt omnes vult ſaluare. Un̄.i. Thi. i. Uult omnes homines ſaluos fieri. Predicate euangeli um om̄i creature.i. omī homī. ⁊ hͦ ratione ꝯuenientie. Gregꝰ. Homo habet ꝯueniētiam cū omnibꝰ creaturis. eſſe cū lapidibꝰ viuere cū plantis. ſentire cū animalibꝰ. intelligere cū angelis. quapropter ẜm ſimilitudinem homo dicit̉ Microcoſmꝰ.i. minor mundꝰ quaſi omnē creaturā continēẜm eundē homo dicit̉ omnis creatura. qꝛ ꝓpter eum om̄is creatura mundi eſt ꝓducta. Unde magiſter in. ij. ſententiaꝝ. diſ. i. Totū bonū hominis eſt qd̓ factū eſt. de qͦ Apl̓s.i. Choꝝ. iij. Om̄ia noſtra ſuperiora equalia ⁊ inferiora Suꝑiora vt angeli ad miniſtrandū. equalia ad conſolandū. inferiora ad obediendū. pͣs. Omnia ſubieciſti ſub pedibꝰ eiꝰ. Uel ſic ẜm Theophilum. Om̄i creature.i. credenti ⁊ non credenti. Inde eſt ꝙ euangeliū legitur palam om̄ibus vt audiat̉. Doctrina euāgelij excedit omnē doctrinā vt dicit Innocentiꝰ. Euāgelium eſt verbū verbi. ſapiētia ſapientie. verbū illiꝰ de quo Ioh̓.i. In prīcipio erat verbū. Iteꝫ legit̉ verſus aquilonē vbi ſita eſt hieruſalē vnde ad nos ꝑuenit. Un̄ Lu ce vlti. Uos teſtes hoꝝ. Itē ad euāgeliuꝫ dicit̉. dn̄s vobiſcū. quia adeſt dn̄s fidelibꝰ qui credūt euangelio Matth̓. vlti. Uobiſcum ſuum vſqꝫ ad ꝯſummationem ſeculi. Itē quintuplex crux imprimit̉ in ꝓnūcia tionē euangelij. Primo in libro ad deſignandū ꝙ hec ſunt verba crucifixi. Se cundo in fronte. ad deſignanduꝫ ꝙ ipſum euangeliū debemus predicare ⁊ ꝯfiteri corā regibꝰ ⁊ principibꝰ ſine verecūdia ⁊ timore. Tercio in labijs. ⁊ eſt vt oris con feſſio ſit ad ſalutē. Quarto in pectore vt corde credat̉ ad iuſticiā. Quinto in tota facie ad deſignandū ꝙ aꝑta facie gloriam dn̄i ſpeculamur. Tūc ponit premiū dicēs Qui crediderit ⁊ baptiſatus fuerit ſaluuſ erit. Gloſa qͥ crediderit.ſ. fide formata. caritate ornata. qꝛ dicit Ia. in Cano. Fides ſine oꝑibus mortua eſt. Qui vero nō crediderit ꝯdemnabitur Apl̓s ad Hebre. xi. Sꝫ pueri baptiſati ſaluant̉ in patrinoruꝫ fide ⁊ in fide eccleſie. Tunc ponit ſigna in quibꝰ credētes cognoſci poſſēt ⁊ dicit. Si gna autē qui crediderint hec ſequent̉. Et ſunt quinqͣꝫ Primū in noīe meo demonia eijciāt. Hec ſigna nō ſunt neceſſaria nunc corꝑaliter. qꝛ nunc fides ꝯfirmata eſt. Et quoniā miracula hominē ſanctū oſtendūt ſꝫ nō efficiūt Sꝫ ſpiritualiter requirunt̉ ad ſalutē. Primo demonia.i. peccata eijce re debemꝰ ꝑ penitentiā. Apoc̄. xviij. Facta eſt babilon.i. cor peccatoris. habitatio tot demonioꝝ quot vicioruꝫ. Et Gregꝰ. ſuper Marcū. Maria magdalena ſeptē demonia habuit. qꝛ vniuerſis vicijs plena fuit. illa eijciunt̉ ꝑ ꝯtritionē. ꝯfeſſionē. ⁊ ſatiſfa ctionem. Secundū ſignū linguis loquētur nouis. iuxta illud.i. Reg̓. ij. Recedēt petera de ore veſtro. vt ſi quis ſolitꝰ erat ſe cularia verba dicere. verba dei loquatur.i. Pe. iiij. Si quis loquit̉ qͣſi ſermones dei loquit̉. Terciū ſignū ẜpentes tollant.i. ꝑſecutiones detractōes libēter ꝓpter deū ſuſtinēt. d̓ qͥbꝰ pͣs. xiij. Acuerūt linguas ſu as ſic̄ ẜpētes. Nā patiēter tribulatōes fer re. eſt ſignū ſalutꝭ. d̓ qͦ Greg̓. Ego patiētie virtutē. maiorē ſignis ⁊ miraculis credo. Quartum ſignum mortiferum. ſi qͥd biberint nō eis nocebit. ſi temptatōes habēt ⁊ non ꝯſentiūt. ſꝫ īmediate vincerint. Un̄ Gregꝰ. Nō eſt cogitatio tam immūda q̄ mentem polluit: ſi ratio nō ꝯſentit. Unde Dern̄. Demonuꝫ eſt ſuggeſtiones malas ingerere. noſtꝝ eſt nō ꝯſentire. nam quoti ens reſiſtimꝰ: totiēs diabolū ſuperamus. angelos letificamꝰ. deum honoramus. Et ſic non nocet venenū temptationis. Unde Augꝰ. Non ſentit qui non conſentit. q. d. nō ſentit penā qui nō conſentit ad culpam Un̄ poſſumus dicere cū apl̓o. ij. ad Choꝝ. vi. Caſtigati ⁊ non mortificati. id eſt. penā habent ⁊ non moriunt̉ in aīa. Un̄ ad Ro. viij. Nichil damnatōis eſt in his q̄ ſunt ī xp̄o iheſu. ⁊ non ẜm carnem ambulant.

LXXIX Sermo Quintū ſignum ſuper egrotos manus imponant ⁊ bene ſe habebunt egri. Egri di cuntur qui alioꝝ ſubſidio egent in ſuis neceſſitatibꝰ. aliqui in corpore. aliqui in anima. ⁊ quādo his miſericordiā exhibemus. eſurientes cibando. nudos veſtiendo. ſimplices inſtruendo. manꝰ imponunt̉. id eſt. opera miſericordie vt bene ſe habeāt Prouerb̓. vlti. Manus ſuas aperiūt inopi. naꝫ eſt magnū ſignū ſalutꝭ. de quo Amb̓. Nichil ita cōmendat xp̄ianum ſicut miſericor dia. Ideo Gregꝰ. Hec quinqꝫ miracula ſunt tāto maiora: qͣꝫto ſpūaliora. quia per ea nō ſuſcitant̉ corpora: ſed anime. Dixi ſecundo innuit̉ eiꝰ mirabilis aſcēſio dicens. Dn̄s quidē Ieſus poſtqͣꝫ locutꝰ eſt eis. aſſumptꝰ eſt in celū. ipſe oſculatus eſt vnumqueqꝫ ex amore cordiſ intimo. Un̄ Amb̓. in proſa hodierna. Apl̓is cara relīquens oſcula pacis ⁊ valedicēs eis. Eleua tis manibꝰ vt dicit Lucas. ſicut pater a fi lijs recedēs eos benedicit. ⁊ aſſumptus in celū. ⁊ hoc multipliciter Primo in ꝯueni enti tꝑe. qꝛ. xl. die decuit ⁊ conueniēs fuit. Primo vt gaudiū reſurrectōis excederet merorē tribulatōis. Nā Augꝰ. iiij. de trinitate. Xp̄s mortuꝰ fuit qͣdraginta horis. qd̓ fuit tempꝰ meroris diſcipulis. Sꝫ tēpus reſurrectionis fuit eis tempus gaudij qd̓ fuit rationabiliter poſt quadraginta dies ꝓpter exceſſum. vt gaudium excederet tribulationeꝫ. de quo gaudio ait Ioh̓. xvi. Iterum videbꝰ vos ⁊ gaudebit cor veſtrū Secūdo in hoc deſignauit ſi quid patitur ꝓpter deum. tunc cōſolatio conſequens ⁊ leticia maior erit qͣꝫ triſticia habita. d̓ quo Ro. viij. Non ſunt cōdigne paſſiones hu ius tꝑis ad futurā gloria. Auguſtinꝰ. Eſt quedam tribulatio cum fine. leticia ſine fine. Tercio vt nobis modum aſcenſionis miſtice deſignaret. Nam quadragenarius numerus ẜm Auguſtinū perfectionem pe nitentie deſignat. que diſponit hominē ad aſcenſionem. Matth. iiij. Agite penitenti am ⁊ appropinquabit vobis regnū celoruꝫ Chriſoſto. O penitentia rutilantior auro. ſplendidior ſole. quid d̓ te referā. Om nia ligata ſoluis. celum aperis. ⁊ eternam gloriaꝫ tribuis. Secundo aſcendit vtili ter. diceres. nōne magis profeciſſet corporalis preſentia qͣꝫ abſentia. Nā diſcipuli in preſentia magiſtri melius erudiuntur. Reſpōdetur ꝙ longe melius fuit pro nobis vt iret ad celuꝫ: qͣꝫ ꝙ maneret nobiſcū Probat̉ triplici exemplo. Primo meliuſ eſt vt aduocatꝰ in cauſa alicuiꝰ coram domino ſic vt ventilat cauſam illius. ſic chriſtus eſt aduocatus noſter.i. Iohā. ij. Aduocatum habemus apud deum patrē. Iō vtilius eſt vt ſtet coram deo patre. Secū do ꝑſuadetur ſic. Capitaneus guerte cuꝫ ſuis ſtipendarijs vtilius eſt vt ſtat extra ciuitatem reſiſtendo inimicis. qͣꝫ intus cō uerſando cū amicis. Nam nos habemus prelium cum malis ſpiritibꝰ. noſter capitaneus eſt chriſtus. ſtipendarij ſunt om̄es ſancti qui ſecū ſunt. ⁊ ideo vtilius eſt ip̄m eſſe ſuperiꝰ qͣꝫ inferius. de quo deutro. xxx. iij. Aſcēſor celi auxiliator eſt tuus Tercia perſuaſio. Pater familias qͥ habet magnā familiam ⁊ multis indiget. vtilius eſt euꝫ eſſe extra domum querendo diuerſas mer cationes qͣꝫ ſi remaneret in domo. ſic nos habemus magnam indigentiā gratie ſpiri tuſſancti. ſine qua nec poſſemꝰ oꝑari quicqͣꝫ. quā habere nō poterimꝰ niſi chriſtꝰ iret ad celum. Un̄ ait Ioh̓. xvi. Si non abiero paraclitus nō veniet. vnde vtilius pronobis vt ipſe aſcendit in celum. videmꝰ ꝙ qn̄ ſol eſt ī ſup̄ma ꝑte celi quantūcūqꝫ ma gis diſtat a nobis ꝑ ſitū: tanto magis appropinquat ꝑ effectū. quia tunc arbores ⁊ plante producunt fructus. vt patet in eſta te. qd̓ non ſit tempore hiemali quando eſt ꝓpior nobis. Ratio. quia in eſtate mittit nobis radios directe. in hieme vero obliq̄ ideo minus de eius virtute percipimus. Spūaliter. Sol eſt xp̄s Malach̓. vltimo orietur vobis timentibus deuꝫ ſol iuſticie qͣꝫdiu fuit nobiſcum quaſi in vltima parte ſui circuli parum potuimus de hac virtute ſentire. ſed cum aſcendit ſuper omneſ

De ſancta trinitate celos ad Ephe. iiij. Tunc impleuit omnia qꝛ terrā miſericordia. infernū iuſticia. ⁊ ce lū gl̓ia. qꝛ ꝑ miſericordiā in terris pctōres recōciliauit. ꝑ iuſticiā infernuꝫ ſpoliauit. et patres de limbꝰ liberauit. ⁊ cū ip̄o reſurgē tes ad celeſtem gloriam perduxit. Item videmus naturaliter ꝙ non pluit niſi vapor ꝟtute ſolis aſcēdat. figurat̉. iij. Re. xviij. Cū nō pluebat ꝑ annos tres ⁊ mēſes ſex aſcēdit nubecula ꝑua de maxi qͣſi veſtigiuꝫ homīs. ⁊ ſic miſericordia dei. pͣs. lxxxviij. Ubi ſūt miſericordie tue antiqꝫ dn̄e. Hay mo. Aſcēdit in celū vt mitteret donū celi. Tercio aſcēdit letāter. qꝛ aſcēſio xp̄i gau dioſa erat hoībꝰ. Augꝰ. in ẜmone. Reſurrectio xp̄i ſpes nr̄a. aſcēſio glorificatio nr̄a Notandū feſtiuitas hodierna eſt ſancta oīm feſtiuitatū. quapropter cū incarnatus eſt trigintatribꝰ ānis laborauit in terrꝭ. deinde paſſus ⁊ mortuꝰ vt nobis celū aꝑirꝫ. qꝛ hodie cōpletū eſt. Iō Augꝰ. in ẜmone de aſcēſionē. Mors xp̄i nos lib̓auit. reſurrectio viuificauit. aſcēſio nos ꝯſociauit. qꝛ nobis ſpūm d̓ celo tribuit. Ergo feſtiuitaſ hodierna prima oīm feſtiuitatū annūciati onis incarnatōis ⁊cͣ. Naꝫ ſi celebrat̉ dies vniꝰ ſācti qͥ ꝑ mortē euolauit ⁊ dieſ illa ap ꝓpriat̉ ſibi. ⁊ ſic iſta dies p̄t dici dies oīm ſanctoꝝ angeloꝝ. quoꝝ ruinā incepit reꝑa te hodie. ⁊ ſimiliter ſanctoꝝ patriarcharū quoꝝ aīe hodie cū xp̄o aſcēderūt. Itē beate Marie virginis. qꝛ maria hodie letata ē ꝙ carnē filij ſui quā de ſe aſſūpſit hodie ſu ꝑ oēs celos exaltari vidit. Itē eſt gaudiū totiꝰ hūane nature. q̄ hodie exaltata ē. Et p̄t nobis dicere illud Ioh̓. xiiij. Si diligeretis me gauderetꝭ vtiqꝫ. qꝛ vado ad pr̄eꝫ Dicit nāqꝫ Gregꝰ. Dn̄o naſcēti videbat̉ humiliata diuinitas. ſꝫ xp̄o aſcēdente humanitas eſt exaltata. Na ẜm Greg̓. Hec natura cui dictū eſt. Terta es ⁊ in terrā re uerteris. hodie exaltata eſt ſuꝑ oēs celos. ꝙ omni homini poteſt dici hodie illud p̄s. lxvij. Pſallite domino qni aſcendit ſuper celos ad orientē. quem igitur nos in ſua in uocamus aſcenſione. vt virtute illius celū aſcēdere valeamus. vbi regnaturi cū eo ꝑ infinita ſecula ſeculoꝝ. De trinitate. Sermo LXXX. Altitudo diuitia rum ſciētie ⁊ ſapiētie dei. Ro. xi. Hodie eccl̓ia venerat̉ feſtum ſan cte trinitatis. Cuiꝰ ratio eſt. qꝛ diſiunctim mentio facta eſt in feſtiuitatibꝰ penthecoſtes de his ꝑſonis Primo de potentia pa tris qui ſpūmſanctuꝫ in noīe filij miſit. de hoc in die pentecoſtes euangeliuꝫ Iohan. xiiij. Paraclitū ſpūmſanctū quē mittꝫ pa ter in nomine meo. Deinde feria ſecunda mentio facta eſt de filio qui per ſuā morteꝫ ſapienter nos redemit. iuxta illud euāgelij Ioh̓. iij. Sic deus dilexit mundū vt oīs qͥ credit in ipſuꝫ non pereat. ſed habebit vi tam eternā. Sꝫ poſt hec feria tercia facta eſt mentio de ſpūſancto. qui per ſuā bonitatem eſt hoſtiariꝰ ouiū. qꝛ aperit nobis viaꝫ celeſtis vite. ⁊ fuit euāgelium feria tercia Ioh̓. x. Qui intrat per hoſtiū in ouile ouium huic hoſtiariꝰ aperit ⁊ ſaluabit̉ vt paſcua inueniet. nō igitur ſic differūt in ꝑſonis vt credat eos quis differre in eſſentia. Igit̉ ad deſignandū vnitatē eſſentie vno die coniunctim feſtiuamus. Et rationabiliter ſtatuit eccleſia hoc feſtum ſtatim poſt miſſionem ſpirituſſancti. ad ſignificanduꝫ ꝙ nemo de hac ſancta trinitate quidquid dicere poteſt. ſed ſolum qui habet per inſpi rationem ſpūſſancti. de quo prima Choꝝ. ij. Que dei ſunt nemo cognoſcit niſi ſpiritus dei. ẜm qd̓ dicit Hilarius. In talibꝰ ſoli deo de ſe credendum eſt. ⁊ qui ſe ſolus nouit. Dicit nāqꝫ philoſophus. ij. metha. Sicut oculus nocticoracis habet ſe ad lumen ſolis. ita intellectꝰ noſter ad manifeſtiſſima oīm nature. ergo minus poteſt ap prehendere creatorem nature. Ideo Chri ſoſto. ſuper epiſtolā Cū de deo loqui inten dimus quo ad eſſentie vnitatē ꝑſonaꝝ trinitatē. tūc nll̓a ſufficit līgua ad exprimēdū ne intellectꝰ ad ītelligendū. Hinc ē qd̓ d̓r

LXXI Sermo O altitudo ⁊cͣ. In ſumma epl̓e tria innuuntur. Primo ꝓfunditas ſapīe beate trinitatiſ. ibi. O altitudo ⁊cͣ. Secūdo ſub iungit̉ imbecillitas intelligētie humane ca pacitatis ibi. Quis cognouit ſenſum dn̄i Tercio vnitas eſſentie ⁊ differētia perſonalitatis. ibi. Ex ip̄o. de prima dicit̉. O al titudo. Sciendū epl̓a ſic venit ad ꝓpoſitum ẜm liram. qꝛ gentiles cōuerſi inſultabant ꝯtra iudeos. audiēte Paulo. tū qꝛ a principio fuerūt electi. ⁊ ꝑ eoꝝ prauitateꝫ dn̄m reliquerūt. Tū qꝛ eruditi in lege. et tn̄ legē ⁊ fidē ſpreuerūt. Tū qꝛ filij eoruꝫ ſcꝫ apl̓i quaſi radices fidei fuerūt ⁊ eis iu dei nō crediderūt nec audire voluerūt Re ſpondit apl̓s. Hoc maxime ꝓuenit ex permiſſione diuina. cuiꝰ ſapīa ⁊ ſciētia ita ꝓfū da eſt ꝙ etiā cōprehendi ⁊ inueſtigari non poteſt. iuxta illud Eccl̓s. viij. Intellexi ꝙ oīm opeꝝ dei nullam homo poſſit inuenire ratōem. hoc innuens dixit O altitudo ⁊cͣ Sciendū. dixi primo ꝙ ꝓfunditas diui ne ſapiētie ⁊ ſciētie notat̉ ex tribꝰ Primo ex reꝝ mirabili creatōe. Secūdo ex mirabili eaꝝ mutatōe. Tercio ex mirabiliſſima earundē finali diſpoſitōe. primū ibi. O altitudo diuitiaꝝ ſapiētie ⁊ ſciētie dei. qͦ ad reꝝ creationē. Secundū ibi. qꝛ incōprehē ſibilia ſunt iudicia eiꝰ. quo ad taliū rerum ꝑmiſſiuā mutationē. Terciū ibi. ⁊ inueſti gabiles vie eiꝰ.ſ. qͣꝫtum ad finalē diſpoſiti onem. De primo dicit. O altitudo diuiti arum. quo ad mirabilē reꝝ creationē. reue ra mirabilis eſt reꝝ creatio. Et hͦ tripliciter. Primo reſpectu materie. qꝛ om̄ia ex nichilocreanit. ⁊ hͦ eſt creare. quia differē tia eſt inter facere ⁊ creare. Creare eſt aliquid ex nichilo ꝓducere. facere eſt ex aliquo. qꝛ tūc facere dicit̉. cū per voluntatem eiꝰ aliquid noui ꝯtingit. Modo creatio q̄ ſit ex nichilo eſt ita mirabilis ꝙ eiꝰ noticia nō potuit ꝑuenire ad hoīeꝫ. niſi ꝑ reuelationem. vt teſtat̉ Greg̓. ſuꝑ Ezech̓. tractās illud Geneẜ.i. In principio creauit deus celum ⁊ terram. Eſt eniꝫ tam mirabilis et alta ipſa creatio. ꝙ ph̓i nō potuerūt ꝑciꝑe vt Ariſtoteles dicit mundū fuiſſe ab eterno. ⁊ poſuit duo principia.ſ. materiā ⁊ formam ꝯſeruationē ⁊ gubernationē. ip̄e bene innuit. vij. polliticoꝝ. Diuina virtꝰ gubernat mundū. Secūdo creatio fuit mirabi lis reſpectū talis. qꝛ in inſtanti. pͣs. cxlviij. Ipſe dixit ⁊ facta ſunt. Geneẜ.i. Fiat lux ⁊ facta eſt lux. Nā ẜm Hugonē de argēti na in cōpendio theoloice veritatis li. ij. c. i. Homo oꝑat̉ ſucceſſine ſiue paulatim. angelꝰ repente. deꝰ in inſtanti. pͣs. eodē Mā dauit ⁊ creata ſunt vniuerſa in inſtāti pͣs. Ip̄e dixit ⁊ facta ſunt. Tercio creatio ē mirabilis reſpectu diſpoſitōis. dicit̉ enim Sap̄. xi. Om̄ia in menſura numero ⁊ pondere diſpoſita ſunt. Sed diceres quare res ita mirabiliter creauit. dicit ſanctꝰ thomas ꝯtra gentiles li. ij. ⁊ ar. iij. Ad fundationem fidei. qd̓ ſic deducit̉. Nā vidētes multitudinē ⁊ magnitudinē creaturarum potentiam patris miramur. a magnitudīe ſpeciei creature cognoſci poterit eoꝝ creator. deinde vidētes debitū ordinē tūc ſapi entiā filij miramur. Ro. i. Inuiſibilia dei ꝑ ea q̄ facta ſunt intellectū ꝯſpiciunt ⁊ deinde videntes reꝝ pulcritudinē. tunc boni tatē ſpūſſancti ꝯtemplamur. ẜm illud pſal miſte. xci. Delectaſti me dn̄e ī factura tua ⁊ ſic ex noticia creaturaꝝ in noticiā trinita tis venimꝰ. Dixi ſecūdo ꝓfunditas huiꝰ ſapiētie notat̉ ex creaturaꝝ mirabili muta tione. Ip̄e enī īmutabilis eſt Malach̓. iij. Ego enī dn̄s ⁊ nō mutor. ⁊ omnia mutabi lia creauit. de quo Doetiꝰ de ꝯſolatōe. li. iij. metro. ix. O qui ꝑpetua mundū ratōe gubernas: terrarūqꝫ ſatur qui tempus ab euo ire iubes ſtabiliſqꝫ manes des cuncta moueri. de quo Ro. viij. Uanitati omnicreatura ſubiecta eſt. Etiā angeli mutabiles ſunt creati. per gratiā ꝯfirmati. de quo Iob. iiij. Ecce qui ſeruiūt ei nō ſunt ſtabiles. ⁊ in angelis reꝑit prauitatē. Sed di ceres quare ita creauit deꝰ eos vt de ſtatu bono verterent̉ in malū. Rn̄det Augꝰ. in Encheridion. Deꝰ adeo bonꝰ eſt ꝙ nequa qͣꝫ ꝑmittit mala. niſi elicerꝫ bona. hoc dedu

De trinitate cit magiſter in. ij. ſnīaꝝ. diſt. iij. Querens cur deꝰ hominem temptare ꝑmiſit quē caſurum preſciuit. Reſpōdet primo ꝓpter hͦ vt oſtenderet neminē poſſe in hac peregrinatione ſine temptatione viuere. Secūdoquia in hoc laus ⁊ gloria oſtēditur. nō quia diabolus temptat: ſꝫ quia homo ſtre nue reſiſteret. Et dicit ibidē magiſter in ſe cundo diſt. xxxiij. Glorioſius eſt nō conſen tire qͣꝫ non temptari poſſe. Scribit̉ enim Iob. vij. Militia eſt vita bominis ſuꝑ ter tam.i. certatio. Naꝫ nemo coronabit̉ niſi legittime certauerit. ij. ad Thi. ij. Nā ſi n̄ eſſet pugna nō eſſet victoria. ſi nō victoria nō daret̉ corona. Ideo apl̓us. ij. ad Thi. iiij. Donū certamē certaui curſum ꝯſummaui. fidē ſeruaui. ideo repoſita eſt michi corona iuſticie. Ꝙ deꝰ ꝑmiſit multa mala in veteri ⁊ nouo teſtamēto vt elicere bona. permiſit Ioſeph vendi ⁊ in carcerē tru di. ex quo multa bona ꝯſecuta ſunt. permiſit Thomā in fide dubitare Ioh̓. xx. Ex quibꝰ multa bona venerunt. vt patet de ſe Signāter dicit Gregꝰ. in eo ꝙ Thomas dubitauit vulnus dubitationis in nobis amputauit. ⁊ ſic finaliter ex tali reꝝ mutatione cognoſcimꝰ fidē trinitatis. nā ex donatione reꝝ cognoſcimꝰ patris potentiam Ro. xiij. Om̄is poteſtas a dn̄o deo eſt Et ſic ait iheſus pilato. Nō haberes poteſtatem aduerſus me niſi data eſſꝫ tibi deſuꝑ. Deinde ex eaꝝ labilitate ⁊ diſpoſitōne intelligit̉ filij ſapiētia ad ſignificandū nobis ꝙ nō habemꝰ hic manentē ciuitatē. ſed ex reꝝ ſimiliū productōne oſtendit̉ nobis bonitas ſpūſſancti. hoc notat apl̓us in textu dicens. O qͣꝫ incōprehenſibilia ſunt iudicia eius. pͣs. xxxv. Iudicia tua abiſſus ml̓ ta. Naꝫ dicit̉ Eccl̓s. viij. Oīm opeꝝ dn̄i nō poſſit inueniri ratio. Tercio notatur ꝓfunditas diuine ſapiētie in reꝝ creatura rum finali poſitione. quos vult ſaluat. qͦs vult damnat. Exodi. xxxiij. Miſereor cui voluero ⁊ clemens ero in quē michi placu exit. vt patet ī figura Malach̓.i. Iacob di lexi Eſau aūt odio habui. Similiter d̓ du obus regibus Pharao ⁊ nabuchodonoſor vterqꝫ dep̄dauit ⁊ impugnauit populum dei. ⁊ vnꝰ penituit. ⁊ alter non. Naꝫ de illa finali diſtinctōne dicit in textu. Ꝙ qͣꝫ inueſtigabiles vie eiꝰ. Augꝰ. Nullꝰ ex cogitare poteſt quomodo ſcribere eſt poſſibile. videamꝰ de thiro ⁊ ſidone Math̓. xi. Ue tibi bethſaida. ve tibi coroſay. Si ī thi ro ⁊ ſidone facte fuiſſent virtutes. in cinere ⁊ cilicio egiſſent penitētiaꝫ. cur p̄dicauit illis ⁊ nō iſtis. Augꝰ. Cauſa eſſe poteſt ſed iniuſta eſſe nō poteſt. dicit enī ſanctꝰ Tho mas. predeſtinatio includit tria. Primo a deo inchoat̉ Greg. Et habet̉. xxiij. q. iiij. Obtineri nequa qͣꝫ poſſunt que p̄deſtinata nō fuerint. ⁊ tamē nō ponūt neceſſitatē bene oꝑandi ad ſaluandū. ſic nec p̄ſcientia male agendi. dicit enī Augꝰ. ⁊ habet̉. xxiij. q. iiij. Nabuchodonoſor. Nequaqͣꝫ deus redderet interitū niſi homo volūtarie mereretur. ergo non neceſſitas ſed voluntas operat̉. Secūdo deprecatione ſanctorum adiuuat̉. Gregꝰ. Que ſācti viri impetrāt iſta predeſtinata ſunt vt p̄cibus obtinean tur. Cui cōſonat Augꝰ. de penitē. diſtin. i. que ex his. Tres mortuos ſuſcitauit xp̄s ad diſcipuloꝝ petitōnes. quartū nō Mat. viij. de quo dixit. Sinite mortuoſ ſepelire mortuos ſuos. quia defuerunt viri qui ꝓ eo deprecaſſent. ideo ſuſcitari non meruit. Iaco. vltimo. Orate inuicē vt ſaluemini Ideo Augꝰ. Adeo diſpoſita eſt predeſtinatio vt electi ex labore perueniūt ad alios poſtulando: ⁊ merent̉ accipere qd̓ ante ſecula diſpoſuit dare. vt patet de yſaac. dicit enī Gregꝰ. exemplū. Cui promiſit fructū Geneẜ. xxi. ⁊ tamē poſtmodū dep̄catꝰ eſt pro vxore ſua. Ideo. i. De. iij. Om̄s vna nimes eſtote in oratōne. Tercio propria operatōe conſūmatur. i. Choꝝ. iij. Dei enī coadiutores ſumꝰ. Augꝰ. Qui te creauit ſine te: non te ſaluabit ſine te. Ideo Eccle ſiaſtes.ix. Qd̓cunqꝫ poteſt manus tua ⁊cͣ Dicit Athanaſius. Hec eſt fides catholi ca. Qui bona egerunt ibunt ad vitam eter nam ⁊cͣ. Et apoſtolꝰ. ij. Choꝝ. v. Omnes

L Sermo ſtabimꝰ ante tribunal chriſti. Et Matth̓. xvi. Filius hominis venturus eſt in gloria patris ſui cum angelis ſuis: ⁊ tūc reddet vnicuiqꝫ iuxta oꝑa ſua. Apoc̄. xiiij. Oꝑa eoꝝ ſequunt̉ illos. Ideo in finali diſpoſiti on relucet fides trinitatis. in hoc ꝙ ſaluat ⁊ damnat intelligit̉ ꝓptentia patris. in hoc ꝙ variat ſtatum hominis. nunc in gratia. nunc ſine gratia intelligit̉ ſapientia filij. in hoc vero ꝙ ꝑmittit malos ſublimari ⁊ bonos humiliari ⁊ puniri intelligitur bonitaſ ſpūſſancti. Dixi ſecūdo ſubiugitur imbecilitas intelligentie hūane capacitatis. ibi. Quis cognouit ſenſum domini. cur hoc ꝑ mittit ſic hoc ita: quis cōſiliarius eius fuit ꝙ ita ſtabiliuit terrā: decorauit celū ſtelliſ quis prior dedit illi ⁊ retribuet̉ ei. quaſi di ceret nullus. Nota humanꝰ ſenſus non poteſt altitudinē diuine ſapiētie cape propter tria. Primo ꝓpter creaturarū īnu meroſitatē. Augꝰ. Opera eiꝰ qͥs dinumerare poterit. quaſi diceret nullus. Iob. xxx. vi. Memento ꝙ ignoras opus eiꝰ. quaſi dicerꝫ quid tūc operatorē. Iob. xxxvi. Ec ce deus magnꝰ vincēs ſcientiā noſtrā. Iō ſap̄. ix. Senſū tuū quis ſciet niſi tu dederꝭ ſapientiā ⁊ miſeris ſpiritū tuū d̓ altiſſimiſ quis nouit Iudā damnari. latronē ſaluari. Ideo Eccl̓i.i. Sapiētia dei p̄cedente om̄ia quis inueſtigabit. quaſi diceret nullus cognouit ſenſuꝫ. Secūdo altitudīeꝫ ſapiētie dei nō poſſumus capere ꝓpter noſtri intellectꝰ paruitatē Temiſtius ſuꝑ de anima. Ea q̄ ſcimꝰ ſunt minima his q̄ ignoramꝰ. ⁊ hoc quantūcunqꝫ modica actuꝫ cū labore acquirimꝰ. Eccl̓s.i. Qui addit ſciētiā audit ⁊ laborat. ⁊ quantū laborat tā tum acquirit ⁊ valde labilia ſunt. Iuxta il lud Ariſtotel̓. ij. Elencoꝝ Sepe qd̓ ſcimꝰ trāſpoſitū ignoramus. Et ſi quādoqꝫ durant ꝑ ſe tamē nō ſaluant. ẜm illud Ariſto tel̓. v. Ethicoꝝ. Stat eē bonū geometria ⁊ malū hominē. īmo ſepius ex ſe in precipicium ducūt. Teſte apoſtolo. i. Cho. viij Scientia inflat. charitas edificat. Dice res quare ſic intellectū obfuſcare permiſit ipſe nouit. Ideo dicit quo ad hoc: quis cō ſiliarius eius fuit. Tercio altitudineꝫ diuine ſapientie capere non poſſumꝰ propter meritoꝝ inſufficientiā vel diminuibilitatē dicit enī Apoſtolꝰ. ij. Choꝝ. iij. Nichil eī ſufficiētes ſumꝰ cogitare aliquid a nobis quaſi ex nobis. nichil ſibi dedimꝰ aūt conceſſimꝰ. ſed om̄ia a ſua bonitate habemus. prima Choꝝ. iiij. Quid habes qd̓ nō accepiſti. Iaco.i. Omne datū optimū deſuꝑ. Diceres quare vni dat ⁊ non alteri. ipſe nouit. Ideo dicit. quis prior d̓dit illi: ⁊ re tribuet̉ ei. Attamē ex hoc relucet fides tri nitatis. Primo in creaturaruꝫ innumero ſitate. patris potētia. Secūdo in noſtri intellectus paruitate. ſapiētia filij. Tercio ī noſtroꝝ meritorū tenuitate vel diminuibi litate. bonitas ſpūſſancti. qui nō multominus facit ſolē ſuū orici ſuper bonos ⁊ malos. ideo exquo ſumꝰ imbecilles ⁊ infirmi ⁊ non capaces altitudinis diuine ſapiētie docemur. Eccl̓i. xxx. Altiora te ne queſieris: ⁊ fortiora te ne ſcrutatꝰ fueris. Prouerb̓. xxv. Qui perſcrutator eſt maieſtatiſ opprimet̉ a gloria. Ideo hec feſtiuitas eſt precipua omniū feſtiuitatum. ⁊ inde celebratur in cōmuni feſto die dominico. vt nl̓ lus habeat ſingularē perſcrutationē propter vitare exorē. Dicit enī hilarius in li. de ciuitate. Uirtus terreni luminis obſtupeſcit qd̓ nobis ī ſole iuſticie. ſuꝑeminēter clareſcit. ideo nō ē ꝑſcrutāda. Pr īo qꝛ vanū. iō n̄ poſſit ꝯſeqͥ finē ītentū. Hugo de ſa cto victore. Uide quid poteſt ſenſus carnis in mundo. ex hoc intelligas quid poſſit ſenſus ī deo. Exemplū de ſancto Aug. Nulla eſt īutilior ſollicitudo qͣꝫ occupatō trinitatis. Secundo quia periculoſum. Prouerbio. xxv. Sicut qui comedit memultū non eſt ei bonū. ⁊ ſic qui ꝑſcrutator eſt maieſtatis. ideo Roma. xij. Non oportet plus ſapere qͣꝫ oportet. Auguſtinꝰ libro de trinitate. Ubi vnitas trinitatis querit̉ nullibi periculoſiꝰ errat̉: nec laborioſiꝰ que rit̉: nec fructuoſiꝰ inuenitur. Ideo Greg Hec ſumma trinitas magis eſt fide vene

De corpore chriſti randa qͣꝫ ſtudioſe inueſtiganda. Dixi ſe cundo ſubiungit̉ vnitas eſſentie ⁊ trinitaſ ꝑſonalitatis dicens. quoniam ex ip̄o ſunt om̄ia. Hugo de argētina in cōpendio theo lice veritatis li. i. cap̄. x. Ex. dicit cauſam efficientē ⁊ eſſe a nullo. ⁊ hoc patri ꝯuenit qui eſt principiū ſine principio. Secundo ꝑ ip̄m lij ꝑ notat oꝑationē ſiue mediū eſſe ab alio ⁊ conuenit filio qui eſt principiū de principio In ip̄o hec p̄poſitō in notat ꝯſer uationē ⁊ eſſe ab alijs. ꝓpterea cōuenit ſpi rituiſancto qui eſt cōtinentia om̄is boni. ⁊ ſic manifeſte hic tangit trinitatē ꝑſonarū ⁊ eſſentie vnitatē que relucet in ſcripturꝭ miraculis figurꝭ ⁊ creaturꝭ. ideo ſubdit ip̄i honor laus ⁊ gloria. ⁊ merito. Primo ꝓpter debitū Iſa. xliij. Dopulū iſtū forma ui michi laudē meā narrabit. Secūdo ꝓpter meritū.i. reg̓. ij. Qui honorificat me honorificabꝰ eum. Eccl̓i. xxiiij. Qui elucidant me vitā eternā poſſidebūt. Tercio ꝓpter exemplū. quia dicit Augꝰ Nō ceſſat laudes tuas vniuerſa creatura. pͣs. cxlviij Om̄is ſpūs laudat dn̄m. ergo ⁊ ſpiritus humanus laudat dominū. Quarto ꝓpter officiū aſueſcēdū in patria. pͣs. lxxxiij. De ati qui habitant in domo tua domine in ſe cula ſeculorū laudabūt te. Ideo beatꝰ Gre goriꝰ inſtituit in fine pſalmoꝝ. Gloria patri. Ideo hodie introitꝰ. Denedicta ſit ſan cta trinitas. Et daniel. iij. Denedicamus patres ⁊ filium. De corpore chriſti. Sermo LXXXI. Ccipite et man ducate hoc eſt corpꝰ meum.i. Choꝝ. xi. ſcribit̉. ⁊ legit̉ hodierna die pro epl̓ari officio. In verbis p̄miſſis duo innuūtur. Primo gratioſa donatio ſaluatoris. ibi. accipite. Secūdo ſub iungit̉ miraculoſa refectio peccatoris. ibi. ⁊ manducate hoc eſt corpꝰ meū. De primo dicit accipite. O qͣꝫ gratioſa ⁊ amoro ſa donatio. Nā cōparando gradus diuine largitatis quantū ad donū. tūc iſte eſt ſum mus graduū. Primꝰ gradꝰ amoris ⁊ donationis eſt. ꝙ eſt largitꝰ homini celū ⁊ ter ram ⁊ om̄es irratōnales creaturas ad obe diendū. pͣs. viij. Om̄ia ſubieciſti ſub pedibus eiꝰ Eccl̓i. xvij. Deus creauit hominē de terra ⁊ dedit ei poteſtatē eorū que ſunt ſuꝑ terrā. ⁊ dixit Geneẜ.i. Dominamini piſcibꝰ maris ⁊ volucribꝰ celi. Cuiꝰ donationis recolit Augꝰ. dicēs. O anima mea dilige deū qui dedit tibi celū cū ſideribus aerem cū volatilibꝰ. aquā cū piſcibꝰ. terrā cū germinibꝰ. totū mundū cū om̄ibus que in eo ſunt. Secundꝰ gradꝰ amoroſe donationis eſt: ꝙ dedit homini nobiliſſimas creaturas anime ratōnali celeſtes.i. angelos ad miniſtrandū. Unde Heb̓.i. Qm̄s ſunt adminiſtratorij ſpiritꝰ ⁊ in miniſteriū miſſi ꝓpter eos qui hereditatē capiūt ſalutis. Hiero. dicit. Magna dignitas aīmaruꝫ: ꝙ vnaqueqꝫ anima habet vnū angelū ad cuſtodē ſibi d̓putatū. d̓ qͦ dixit ſaluator Math̓. xviij. Angeli eoꝝ ſemꝑ vidēt faci eꝫ patris eoꝝ qui in celis eſt. vbi dicit Au guſtinꝰ. Dicunt̉ angeli noſtri: quia nobis ſeruiūt ⁊ nos ꝯciues ſuos habere cupiunt Ideo Chriẜ. ſuꝑ epiſtolaꝫ ad Hebre. O quantꝰ honor nobis exiſtit: ꝙ angelos ad nos ſicut ad amicos ſuos trāſmiſit. Ter cius gradꝰ amoroſe donatōis eſt. ꝙ largitus eſt ſeip̄m. ⁊ hoc ml̓tis modis. Primo dedit ſeip̄m nobis in ſociū noſtrū ſeu noſtre peregrinatōnis. Daruth. iij. In terriſ viſus eſt: ⁊ cū hominibꝰ cōuerſatꝰ eſt. Ecce ſocius vie in hac peregrinatōne. de quo prima Ioh̓.i. Qd̓ vidimꝰ ⁊ audiuimꝰ: et manꝰ noſtre tractauerūt d̓ verbꝰ vite Se cundo dedit ſeip̄m in ſeruū noſtre neceſſitatis Philippen̄. ij. Exinaniuit ſemetip̄m forma ſerui accipiēſ. d̓ qͦ ꝑ ſe dixit Math̓. xx. Filiꝰ hominis nō venit miniſtrari. ſed miniſtrare. Reuera ſeruiuit nobis trigintatribus annis in humanitate. d̓ quo Iſa. xliij. Seruire me feciſtis peccatis veſtris ꝓpter qd̓ dixit Luc̄. xxij. Ego in medio ve ſtrum ſum: ſicut qui miniſtrat. Tercio ſe dedit in preciū noſtre redemptōis. Un̄

LXXXI Sermo Eph̓. v. Dilexit nos ⁊ ſeipſuꝫ obtulit pronobis hoſtiā ⁊ oblationē deo in odorē ſua uitatis. de quo Matth̓. xx. Filiꝰ hominis renit dare animā ſuā in redemptionē pro multis Quarto dedit ſe homini in cibum Ioh̓. vi. Danis quē ego dabo caro eſt pro mūdi vita. vbi Gregꝰ. Donꝰ paſtor dn̄s iheſus animā ſuā ꝓouibꝰ poſuit: ⁊ in ſacra mento corpꝰ ⁊ aīam ⁊ ſanguineꝫ dedit. vt oues quas redimerat: carnis ſue ſacramēto ſatiaret. ⁊ magna dilectio ⁊ amoroſa ⁊ gratioſa. Hec eſt donatio de qͣ habet̉ de re ē ligione ⁊ veneratōe ſanctorum in clemētinis. ſi dominū. vbi dicit̉ O diuini amorꝭ immenſitas diuine pietatis ſuꝑabundantia diuine largitatis affluentia. dedit nobiſ oīa ſub pedibꝰ. angelicos ſpūs mīſtros volēs adhuc exuberātē charitatē d̓mōſtrare p̄cipue liberalitatē ſeip̄m nobis exhibuit. Tranſcendēs omnē liberalitatē dilectionem ⁊ modū tribuit ſeip̄m in cibū. O ſingularis ⁊ diuina liberalitas vbi donatio ve nit in donū: ⁊ datū eſt idē penitꝰ cū datore O qͣꝫ larga ⁊ ꝓdigia largitas: cū qͥs tribuit ſeipſum. ⁊ qͣꝫ magna charitas. de qua Ioh̓. xiij. Cū dilexiſſet ſuos: vſqꝫ in fineꝫ dilexit eos.i. in fine oſtendit dilectionem inſuꝑabundantē. que figurat̉. ij. Reg. xij. vbi dixit ꝓpheta Nathan ad dauid. Qui dā vix pauꝑ habuit vnā ouem quā nutrie rat vt filiū. erat enī de pane illiꝰ comedēs de calice bibens: in ſinu ſuo dormiens. Mi ſtice pauper eſt chriſtꝰ. ij. Choꝝ. viij. Qui cū diues eſſet ꝓpter nos egenꝰ factꝰ ē. ouiſ eſt vnaqueqꝫ fidelis anima. pͣs. xcix. Nos populus eius ⁊ oues paſcue eius. Hanc ouem emit care. d̓ qua.i. Choꝝ. vi. Empti eſtis p̄cio magno quia ſanguine agni incō taminati.i. De.i. Nutriuit eā pane celeſti. quia ſacramēto corporis ſui Sap̄. xvi. Angeloꝝ eſca nutriuiſti populū tuū. ⁊ in ſi nū ſuo requieſcet. ſcilicet miſericordie ſue. tandē in ſinu Abrae recipiet̉. Ecce quāta dilectio. quā dationē amoroſā memoratur Augꝰ. dicēs. Quid tribuā dn̄o ꝓ om̄ibus que retribuit michi. donauit vitā. donauit ſcientiā. donauit voluntatē liberā. ſubſtātiam ⁊ ingeniū. Et quid plura donauit ſeipſum ⁊ om̄ia ſua vt eſſent om̄ia tua. Ideo Bern̄. Quid plꝰ dare debuit qͣꝫ ſeipſuꝫ ī eduliū. ꝙ potuit dicere illd̓ Iſa. v. Quid vltra debui facere qd̓ nō feci. Nā maiora ſigna dilectōnis nobis exhibuit in donati onibus ſuis: qͣꝫ patribꝰ veteris teſtamēti. Nā illis dedit māna corruptōi obnoxiuꝫ in alterā diē reſeruatū. illud vero alienuꝫ eſt ab om̄i corruptione. pͣs. xv. Nō dabis ſanctū tuū videre corruptionē. Unde canit eccleſia. Sumit vnꝰ ſumūt mille: quātū iſti tantū ille: nec ſumptꝰ cōſumit̉. Iſti qui manducauerūt māna mortui ſunt corporaliter: ⁊ aliqui eternaliter. vt datan et abiron. Qu. xvi. Qui ꝟo manducat hūc panē viuet ineternū. Ioh̓. vi. Illis dedit aquā d̓ petra: nobis vero ſanguinē de late re. Ecce magnitudo dilectionis ⁊ amoroſe donatōis. ideo Ambro. ⁊ habet̉ de ꝯſec̄. diſt. ij. reuera. vbi dicit̉. Sicut lux potior eſt qͣꝫ vmbra: veritas qͣꝫ figura. ſic hoc donum digniꝰ ⁊ amoroſiꝰ eſt illo. qd̓ perpen dens Dern̄. dicit. Duto ꝙ omnes angeli ſuis intelligentijs nō poſſunt capere vehementiā charitatis. Et hͦ eſt cū dicit. Accipite ⁊ manducate. Notandū hunc amabilem cibū debemꝰ capere multis modis. Primo fideliter ſine errore. Secūdo ſinceriter: ſine cōtagione. Tercio diligenter cū cōſcientie diſcuſſione. Quarto humili ter: cū contritione ⁊ tremore. Quinto decenter: cū recta intentōe. Sexto prudēter cū ſtudioſa meditatōne. Septimo feruen ter: cū deuota ꝯtemplatione. Octauo ami cabiliter: cū charitatiua affectōne. Nono dignāter: cū meritoria oꝑatione Decimo dulciter: cum experimentali p̄guſtatione. Primo debemꝰ acciꝑe fideliter ſine exto re. Dicit nanqꝫ Dern̄. in epl̓a ad petrū pa pam. Hec ſacramēta neceſſario fidem exi gunt: ⁊ rationē nō admittūt. Hic mordeat linguā fallax ſophiſta. Taceāt ⁊ argumēta ariſtotelica. talis ſubſtātia nō inuenit̉ ꝑ illa ſed oportet credere ſalubriter qd̓ non

De corpore chriſti inuenit̉ vtiliter. Nā hic eſt putens altus. de quo Ioh̓. iiij. Nō habes vnde hauries Hic eſt torrens: vbi nullꝰ patꝝ potuit trāſ uadare Ideo ad Heb̓. xi. Oportet accedē tem ad deū credere: quia eſt. Et inquirēti bus ſe remunerator eſt. Sꝫ ꝙ poſſibile fu it chriſto nobis p̄bere corpꝰ ſuū. probat̉ a ſimili a maiore ⁊ minore. Primo a ſimili a maiore qḋ priꝰ fecit: quia vnā ſubſtantiā in aliā trāſmutauit. Ioh̓. ij. Aquā in vinū Secūdo probat̉ a minore. ſcꝫ ab his que fiunt ab arte a natura ⁊ gratia. Primo q̄ fiunt ab arte. vt cineres artificialiter mutant̉ in vitrū. ſi hoc facit ars: multomagis fabricator artiū. Eccl̓s. viij. Om̄e qd̓ voluerit faciet: ⁊ ſermo illiꝰ poteſtate plenus eſt. nec quiſqͣꝫ dicere poteſt: cur ita facis. Secūdo probat̉ in his que fiūt a natura. apes naturaliter faciūt mel de ſucco floruꝫ Sol de terra aurū. in nobis vero panis et aqua mutant̉ in ſanguinē ⁊ carnē naturaliter. Si hoc facit natura: quid naturaruꝫ dominꝰ. Tercio probat̉ ex his que fiūt a gratia. vt Moyſes Exodi. iiij. ⁊. vij. capi. Proiecit virgā ⁊ facta eſt ſerpens. cū cau da recipiēs in virge naturā reuertit̉. ecce ex gratia natura bis eſt mutata. ⁊ flumina egipti verſa ſunt in ſanguinē. Rurſus ad moyſi p̄ces cruor ceſſauit ⁊ in aquaꝝ naturam remeauit. Nu. xx. Moyſes aquaꝫ de petra ꝓduxit: qd̓ natura n̄ habuit: ſed hoc Moyſes ex gratia fecit. Ambro. de ſacramentis. ⁊ habet̉ de ꝯſe. diſt. ij. reuera. Reuera dicit ſi tantū valuit benedictio huma na: quantū valebit benedictio diuina. Ad uertimus gratiā maioris virtutis qͣꝫ naturā. Nā ſacramentū perbo creatoris cōfi cit̉. pͣs. xxxij. Ipſe dixit ⁊ facta ſunt. Naꝫ illa poteſtate qua cōuerſa fuit mulier ī ſtatuam ſalis: illa poteſtate trāſmutatur ſubſtantia panis. Tercio probat̉ a maiori. qꝛ fecit ex gratia. Nā om̄ia creauit ex nichilo ⁊ trāſmutauit terrā in carnē ⁊ oſſa noſtra in creationē ade. nōne maiꝰ eſt nouas naturas ex nichilo creare: qͣꝫ res ⁊ naturas creatas mutare. Ideo Ambro. d̓ ſacramē tis. Quid queris nature ordinē in chriſti corpore. cū p̄ter naturā ſit in ſacramentis. Et ip̄e dominꝰ iheſus conceptꝰ de virgine Eatenꝰ dicit̉ Iſa. lxx. Niſi credideritis n̄ intelligetis. Et maximiꝰ in ẜmone. Enarrari nō poteſt. credi poteſt. ſi lingua ⁊ ſenſus deficit. tūc fides ſufficit. Nā magna ē fidei ꝑfectio: ⁊ exit copioſa remuneratio. cū tantū de deo ꝑ fidē conciꝑe. qd̓ ſermone nō poteſt explicari. Ideo Augꝰ. d̓ ꝟbiſ domini. Ambula ꝑ fidē: ⁊ ꝑuenies ad ſpeciem. nemo letificat̉ in patria: quē fides n̄ conſolat̉ in via. Nā dicit dominꝰ Iohā. xx. Deati qui nō viderunt ⁊ crediderunt. Nā ꝓpter verā fidē habebimus in futuro clarā viſionē. Quapropter hortat̉ Euſebi us dicēs. Recedat ergo om̄e infidelitatis ambiguū. qꝛ ip̄e eſt auctor muneris qͥ eſt teſtis veritatis. Nā inuiſibilis ſacerdos: viſibiles creaturas in ſubſtantiā corporis ſui verbo ſuo cōſecrata poteſtate conuertit dicēs. accipite. vbi Augꝰ. Diuina opera nō ſunt diſcutienda: ſꝫ credēda. nā pro luce rationis: habes omnipotentiā cōditorꝭ. Et ideo quātominus capis in intellectu: tanto ampliꝰ venerari debes ī ſacramento Nā ip̄e fuit ille de quo Heſter. xiij. Dn̄e in ditione tua cūcta ſunt poſita. nā creden dum eſt ſine heſitatione ꝙ chriſtꝰ fuit con uiua ⁊ ꝯuiuiū. vt dicit Hiero. ⁊ habetur d̓ ꝯſe. diſt. ij. nec moyſes. Ip̄e fuit comedēs ⁊ qui comedit̉. Dicit gloſa. vt daret exem plum alijs. ſicut baptiſatꝰ eſt alijs in exēplum. vt patet de ꝯſe. diſt. iiij. per aquam. ¶ Dixi ſecundo ſubiungit̉ miraculoſa refectio peccatoris: cū dicit. manducate hoc eſt corpꝰ meū. Māducate ſacramētaliter ⁊ ſpūaliter. Nā homines in receptōne et manducatione huiꝰ ſacramēti habent ſe in qͣdruplici differētia. Aliqui accipiūt ⁊ mā ducant hunc cibū tantum ſacramētaliter. Aliqui ſpūaliter tantū. Tercij nec ſacramentaliter nec ſpūaliter Quarti ſpūaliter ⁊ ſacramentaliter ſimul. Primi dico ac cipiunt hunc cibū ſacramentaliter tantū: ita ꝙ nō cōſequunt̉ gratiā. vt ſunt omnes

LXXXI. Sermo homines exiſtētes in peccato mortali. Un̄ Eccl̓s. vi. Eſt malū qḋdaꝫ qd̓ vidi ſub ſole. vit cui deꝰ dedit diuitias. ſubſtantiā. et honorē. ⁊ nichil deeſt anime ſue. nec tribu it poteſtatē ei deꝰ vt comedat ex eo. Heb̓. vlti. Habemꝰ altare de quo nō habent poteſtatē edere: qui tabernaculo corporis deſeruiunt Nā dicit̉.i. Choꝝ. x. Nō poteſtꝭ menſe domini ꝑticipes eſſe: ⁊ menſe demo nioꝝ. De quibꝰ Gregꝰ. Sumūt peccatores in mortali ſacramētaliter verā carneꝫ ⁊ veꝝ ſanguinē chriſti: p̄ſentiali eſſentia. ſꝫ nō ſalubri efficientia. Nā dicit Auguſtīꝰ. Quotidie ſumptū ſacramētaliter: nō dat vitam eternā: ſed ſpūaliter. Pro quo ſciē dum ꝙ triplices ſunt ꝑſone: que recipiūt ſacramētaliter tantū. Primi ſunt malici oſi qui ſumunt in voluntate peccandi. De quibꝰ Iſa. xxix. Appropinquat populꝰ iſte ore ſuo. cor aūt eoꝝ longe eſt a me. Appro pinquat ore ꝑ ſuſceptionē: ſed cor a deo lō ge eſt ꝑ peccandi voluntatē. Et tales conſe quuntur tria mala. Primū eſt peccati ſui aggrauatio. Augꝰ. Habentes volūtatem peccandi: magis dico aggrauari euchariſtie ꝑceptione qͣꝫ purificari. Secundū eſt dei inhonoratio. Augꝰ. Chriſtū conculcat qui libere peccat. ⁊ eū abſqꝫ timore īdigne ꝑcipit. Magis enī delinquūt qui iam ī ce lis regnantē contemnunt: qͣꝫ qui in terris ambulantē crucifixerūt. Hec Augꝰ. Ideo Ambro. Qui pollutꝰ accedit: nō ſolū corpus xp̄i lacerat. ſꝫ totā trinitatē adunataꝫ chriſti corꝑi inhonorat. Terciū malū qd̓ incurrit eſt eterna damnatio. i. Choꝝ. xi. Qui manducat indigne: iudiciū ſibi man ducat ⁊ bibit. dicit Ambro. Penā mortis chriſti meret̉: ac ſi chriſtū occidiſſet. Se cundi qui accipiūt ſacramentaliter tantuꝫ ſunt doloſi ⁊ hypocrite. qui foris boni appa rentes. occulte ſunt praui. ⁊ tanqͣꝫ iuſti accedunt ad altare. ij. ad Thi. iij. Speciem pietatis habentes.i. religioniſ. pietatē aūt abnegātes.i. charitateꝫ. Et ſunt hi qui ore remittunt ꝓximo: nō tamē corde. De qui bus pͣs. xxvij. Loquūtur pacē cū proximo mala aūt in cordibꝰ eoꝝ ⁊cͣ. Sicut etiā detractores: qui apparent boni in facie hoīs: retro loquitur om̄e malū De talibꝰ Ecc̄i. i. Ne acceſſeris ad deū duplici corde ne ſu eris hypocrita in ꝯſpectu hoīs. Tales ſūt ſocij iude traditoris qui in ſpecie amici eſt oſculatꝰ chriſtū: ⁊ tradidit euꝫ. de quibus Augꝰ. Qui accipit miſteriū vnitatis. ⁊ n̄ tenet vinculū pacis: nō accipit pro ſe. ſed contra ſe. Quia dicit Ambro. Indignum eſt illi deū ꝓpicium eſſe: qui crudelis eſt in ꝓximis. Tercij ſunt qui recipiunt ſacramentaliter tantū. vt p̄ſumptuoſi: qui non timent in magnis peccatis cōmunicare. de his habet̉ de ꝯſe. diſt. ij. ſancta. Sācta no cent malis. nō qꝛ illa res mala ſit. ſꝫ quia malus qḋ bonū eſt: male accipit. Nā ſicut lucē ſolis oculꝰ ſanꝰ accipit ad delectatio nem. eger ad ꝑturbatōnē. ⁊ ſic ſanꝰ homo vinū ad iocunditatē. febricitās aūt ad ma iorem infirmitatē. ⁊ ſic peccator in mortali Ideo Matth̓. vij. Nolite ſanctū dare canibus. Secūdi ſunt qui recipiūt ſpiritu aliter tantū. ⁊ nō ſacramētaliter. Hoc eſt ꝙ recipiūt gratiā ſacramēti: ſed nō ſacramentū. Unde Prouerb̓. xij. Qui bonus eſt: hauriat ſibi gratiā a dn̄o. Et ſuntquat tuor genera hominū qui ſpiritualiter recipiunt hoc ſacramentū. Primi ſunt qͥ in in firmitate cōſtituti ſunt. ſic ꝙ non retinent cibū: tamē ex corde deſiderāt hoc ſacramē tum. ſed ꝓpter infirmitatē ⁊ vomitū. non p̄ſumunt illud ſumere. ⁊ hi ſunt qͥ mandu cant ſpiritualiter.i. gratiā ſacramēti ꝑcipi unt. ꝓpter deſideriū qd̓ habēt ad ſacramen tum. ⁊ tales nullo modo reciꝑe debēt hoc ſacramentū qui ſic infirmati ſunt ꝙ cibuꝫ retinere nō poſſunt: quia ſufficit eis illa ſpi ritualis manducatio. Un̄ legit̉ ꝙ quidam habens deuotionē magnā ad ſacramentū: om̄i die ſi aliqͦ modo potuit miſſaꝫ audiuit integrā. cū mori debebat. ⁊ ꝓpter vomitum cōicare nō poſſet. ⁊ de hͦ multū doleret. petijt ſibi latꝰ ſuū leuare ⁊ in panno mūdiſſi mo corpꝰ xp̄i inuoluere. ⁊ eiꝰ lateri applica re. ⁊ mox vt corpꝰ xp̄i nudā carnem illius

De corpore chriſti hominis tetigit vſqꝫ ad cor cunctis viden tibꝰ penetrauit. Secundi qui ſpūaliter manducāt ſunt qui p̄parauerūt ſe ad hͦ ſacramentū ẜm ſuum poſſe: ⁊ ſacerdos dene gat eis. etiā cū ipſi humiliter petunt ⁊ deſi derāt hoc ſacramentū. iſti etiā vt puto ſpiritualiter ſumūt. ergo patiēter ferre debēt tales. ſi hoc ſacramentū eis ad libitū non porrigitur Tercij qͥ ſpiritualiter mādu cant ſunt qͥ in agone ꝯſtituti libenter vellēt cōfiteri ⁊ cōmunicari. ſꝫ ſacerdotē nō poſſunt habere. ſi tales in cōtritione ⁊ ꝓpoſito tali d̓cederēt: ſpiritualiter cōmunicaue runt. ꝓpter contritionē quā habuerūt de peccatis. ⁊ deſideriū qd̓ habēt ad ſacramē tum. Quarti ſunt qui ex puro corde deo ſeruiūt: ⁊ cū magno deſiderio hoc ſacramē tum appetunt. ⁊ tamē ex humilitate ⁊ reuerentia ſacramenti nō audent accedere. ⁊ ſic om̄i die quilibet homo: qui habet magnum affectū ⁊ deuotionē ad ſacramentū poteſt ſe cōmunicare ſpūaliter. Tales qn̄ qꝫ qui ex deuotōne audiūt miſſā: maiorem gratiā interdū recipiūt qͣꝫ ip̄e ſacerdos celebrans miſſam. quia quandoqꝫ ipſe ſacer dos nō eſt bene diſpoſitꝰ. iſti vero oppoſito ſignanter homines boni ſine mortali pecca to: qui deſiderāt ꝑticipes fieri. De qͦ Auguſtinꝰ. ⁊ habet̉ de cōſecra. diſt. ij. c. paneꝫ Panē in altari ſpiritualiter manducare: eſt innocentiā ad altare portare.ſ. per fidē ⁊ charitatē. Nā ẜm Aug̓. Corpꝰ xp̄i mā ducare ⁊ ſanguinē bibere non eſt aliud niſi in chriſto manere: ⁊ chriſtū manentē in ſe habere. ſcilicet ꝑ fidē ⁊ charitatē. Naꝫ di cit Augꝰ. Crede ⁊ manducaſti. ad Ro. i. Iuſtus ex fide viuit. Tercij ſunt qͥ nec ſacramentaliter nec ſpiritualiter manducant. ⁊ ſunt obſtinati ⁊ deſꝑati peccatores hij a fonte gratiaꝝ ſe diuidūt: non mirū ꝙ areſcūt. nunqͥd poteſt areſcere ſtirpꝰ abſqꝫ humore ⁊ carectū abſqꝫ aqͣ. qͣſi diceret nō Iob. viij. Palmes ſi in vite nō manſerit areſcit: ⁊ excidet̉: ⁊ in igneꝫ mittet̉. ⁊ ſic ta les. Nā dicit̉ de nō recipientibꝰ diſcipulos Luce. x. Remiſſiꝰ erit terre ſodomoꝝ in die illa: qͣꝫ huic ciuitati que nō recepit nos. Nā dicit̉ Ioh̓. xv. Quid tunc de do mino. Ideo hiere. xvij. Domine om̄es qͥ te derelinquūt ꝯfundent̉ ⁊ in terra ſcriben tur. id eſt. in inferno. ⁊ dicet̉ eis illud mat thei. xxv. Hoſpes erā ⁊ non me collegiſtiIte maledicti in ignē eternū. ſꝫ heu volūt ſibijp̄is applaudere ⁊ ſe excuſare dicētes. Ueliꝰ eſt chriſti corpus nō ſumere: qͣꝫ in peccato ⁊ indigne ſuſcipere. Reſpōdet rerum eſt. tamē dolere debēt ꝙ ſunt vaſa ire qui deberent eſſe vaſa gratie. ⁊ ꝙ abutunt̉ libero arbitrio. ⁊ ſequūtur ꝓpriam volūtatem viuuentes ꝯtra dei dilectionē. cum ẜm Aug̓. Nichil peccatū niſi voluntariū. ⁊ ſic volūtarie mancipant ſe damnationi Et horum hominū ſunt tria genera. Primi infi deles excecati in lumine fidei. Exodi. xij. Alienigena nō comedet ex eo. ad Hebre. xi. Oportet accedentē credere. ⁊ ſic Ioh vi. Quomodo poteſt nobis dare ſuā carnem ad manducandū. Sap̄. ij. Excecauit eos malicia eoꝝ. ⁊ Ioh̓. iij. Qui incredulus eſt filio: nō videbit vitā eternā. ſed ira dei manet ſuꝑ eum. Secūdi negligēteſ qui temporalibꝰ lucris ⁊ ſecularibꝰ negocijs intantū ſe implicant: vt ſanctā cōmunionem debito tempore negligunt. de illis Math̓. xxij. Miſit rex ſeruos ſuos. aliqui ibant in villā. aliqui in negociationeꝫ. alij neglexerūt. Gregꝰ. Malediciū negocium ꝑ qd̓ negligit̉ diuinū officium. Luce. xiiij. Nemo illorum viroꝝ guſtabit cenā mea. Itē Nū. xx. Si quis mundus eſt ⁊ in itinere non fuerit. id eſt. nō habet impedimētum iuſte neceſſitatis. ⁊ non fecerit phaſe. exterminabit̉ anima eius de populo. quia ſacrificiū nō obtulit domino tempore ſuo. peccatū ſuū portabit. Eph̓. iij. Ergo vt poſ ſitis apprehedere que ſit ſublimitas ⁊ profunditas ⁊cͣ. Tercij ſunt contemnentes qui ita mundū amant: vt ſumere contemnunt. de quibꝰ Ioh̓. iij. Lux venit in mun dum: ⁊ dilexerūt homines magꝭ tenebras qͣꝫ lucē. erant enī illoꝝ opera mala Quar ti accipiunt ſacramētaliter ⁊ ſpūaliter ſiml̓ x

LXXXII. Sermo ⁊ ſunt boni ⁊ electi qui cū cordis contritōe ⁊ pura ꝯfeſſione ⁊ recta intentōe accedūt. de tali manducatōne Ioh̓. vi. dicit̉. Qui manducat me viuit propter me. Nam ẜm Greg̓. Hoc ſacramētū dedit nobis xp̄s ī ſalut mediū. qd̓ p̄ſtare dignet̉ p. ⁊ ſ. ⁊ ſ.ſ. Sermo LXXXII. Ad idem Ccipite et man ducate hoc eſt corpus meum. 1. Choꝝ. xi Dixi ꝙ ſecundo debemus acciꝑe hoc venerabile ſacramen tum ſincere ſine contagione. ſcilicet morta lis peccati. de quo Nū. xviij. Qui mundꝰ eſt veſcet̉ ex eo. Nā ẜm Aug̓. Corpꝰ chriſti conculcat qui peccat ⁊ indigne abſqꝫ timore ꝑcipit. Ideo Exodi. xix. Qui accedunt ad dn̄m ſanctificent̉. Iſa.i. Lauami ni ⁊ mūdi eſtote. Nā dicit Augꝰ. ⁊ habet̉ de conſe. diſt. ij. ſancta. Sancta nocēt malis: proſunt bonis mala.i. peccatoribus in mortali. Ideo. i. Reg̓. xxi. Cū Dauid venit ad Abimelech petēs panē. SacerdoAbimelech reſpōdit nō ſunt hic panes. ni ſi panes ꝓpoſitionis. ſi ſerui ſunt mundi maxime a mulieribꝰ manducent. vbi dicit Hiero. ⁊ habet̉. xxxiij. q. iiij. c. Sciatis. di cens. Si panes ꝓpoſitionis ab his qͥ vxo res ſuas tetigerant comedi nō poterant. quātomagis panis ille qui de celo deſcen dit. Ergo eo tempore quo carnes agni mā ducaturi ſumꝰ: vacare a carnalibꝰ deſiderijs debemꝰ. Et habet̉ ex cōcilio Elibertino. de ꝯſe. diſt. ij. om̄is homo. Omnis homo ante ſacramentū cōmunionis: a ꝓpria vxore debet abſtīere tribꝰ quattuor aūt ſex diebꝰ.ſ. ꝙ ab ea nō exigat. Dicit Dartholomeus brix. tamē reddere debet quolibet tempore. vt habet̉. xxiij. q. v. ſi dicat. Ibi dicit̉ exigens peccat: ⁊ nō reddēs. ⁊ nō tātum debemꝰ eſſe mundi ab opere carnali. ſed vt dicit Hiero. Ab om̄i opere ẜuili.i. peccato mortali. Matth̓. vij. Nolite ſāctū dare canibꝰ.i. peccatoribꝰ pollutꝭ Rōeꝫ aſ ſigͣt Amb̓. Qui pollutꝰ accedit: nō ſolū cor pꝰ xp̄i lacerat. ſꝫ tota trinitate adunatā xp̄i corꝑi inhonorat. iō Dern̄. Ue hoī: cui ſalꝰ mūdi ad iudiciū ē. cui vita morſ ē. cui abſo lutō dānatio eſt. cui gr̄a ira. cui calix ꝓpici ationis eſt vas indignatōnis. hec ille Nā ſi Ora fuit ꝑcuſſus ꝓpter tactū arche ruinaꝫ minantē. ij. Reg. vi. Quia cōmiſcuit ſe vxori. quid de accedētibꝰ indigne ad cor pus chriſti. Amb̓. Denaꝫ mortis chriſti merent̉ ac ſi chriſtū occidiſſent qui īdigne percipiūt. Cui cōſonat hilariꝰ. Talis deū ad vindictā cōcitat. ⁊ ſanctoſ a ſe fugat. hoſteꝫ letificat. vitā ſuā abbreuiat. qui corpꝰ chriſti indigne manducat. ſeip̄m peccatis illaqueat. pͣs. lxviij. Fiat menſa eoꝝ corar ip̄is in laqueū in retributōes ⁊ ī ſcandalū Attamē homo volēs frequētare hoc ſacra mentū. debet reſpicere vt nō ſolū ſine mortali. ſed etiā a venialibꝰ ſit cor mundatum. Diceres vtrū venialia impediūt effectū huiꝰ ſacramēti. Rn̄det ſanctus Tho. ꝑte iij. q. lxxix. arti. viij. Peccata venialia dupliciter accipi pn̄t. Primo ꝓut ſunt p̄teri ta ⁊ ſic in nullo impediūt effectū huius ſacramēti. Secūdo inquantū ſunt actu exer citata. ſic impediūt effectū huiꝰ ſacramēti nō in toto: ſed in ꝑte. qui ſic accedit mente diſtracta ꝑ venialia peccata. que tollunt ab eo actualē refectionē ſpūalis dulcedīs non autē gratie habitualis vel charitatis. Un̄ iſte qui cū actu venialis peccati accedit: manducat in habitu ſpūaliter. ſed nō actualiter. Ideo habitualē effectū huiꝰ ſa cramenti ꝑcipit: ⁊ nō actualē. hec thomas Ideo magis bonū eſt. vt hō ſtudeat ſe per ꝯfeſſionē emēdare. ⁊ ꝑ contritionē purificare. Uerecundū eſt aīe deuote ad ſpōſuꝫ cū macula accedere. Ideo Dioniſiꝰ. Sacerdos accedēs ad canonē lauat digitos ad deſignandū mundiciā. etiā a venialibꝰ. Hiero. Dic clerice qͥd tibi cū caducꝭ ⁊ vanis qͥ aſtas ſacris aris. Dicit eniꝫ ꝓpheta Iſa. lij. Mundabimini qͥ fertis vala dn̄i. Reuera illa mūdatio nō ſolū debet eſſe ab actu peccandi libera. ſed etiam ab affectu. Dicit Augꝰ. ⁊ habet̉ de cōſe. diſt. ij. quoti die. Si mens eſt in affectu peccādi magiſ

De corpore chriſtidico aggrauari euchariſtie ꝑceptōe qͣꝫ pu rificari. qꝛ qd̓ dat̉ in remediū ⁊ ſalutē. ver titur in iudiciū ⁊ damnationē. De qͦ Hay mo. Qui ita ſuſcipit ſacramentū: ſibi magnum acqͥrit tormentū. Augꝰ. in ẜmone d̓ aduētu dn̄i. Muta vitā: ſi vis accipere vi tam. Dicit nāqꝫ Chriẜ. ⁊ habet̉ de conſe. diſt. iiij. nō poteſt. Nō poteſt quiſqͣꝫ gr̄am celeſtꝭ vite acciꝑe. niſi purgatus fuerit ab om̄i ſorde. Diceres dictū eſt ꝙ hͦ peccatum magnū eſt. ſicut illoꝝ xp̄ꝫ occidentiū ſꝫ illud fuit maximū ⁊ grauiſſimū Math̓. xxiij. Ueniet ſuꝑ vos omnis ſanguis iuſti ab Abel vſqꝫ ad ſanguinē zacharie. Rn̄det ſanctꝰ Tho. ꝑte. iij. q. lxxx. ar. v. dicēs Ꝙ peccatū indigne ſumentiū hͦ ſacramē tū: comꝑat̉ pctō xp̄m occidētiū ẜm ſil̓itudinē. qꝛ vtrūqꝫ cōmittit̉ ꝯͣ corpꝰ xp̄i. nō āt ẜm crimīs qͣꝫtitatē. peccatū eīꝫ occidentiū xp̄m fuit gͣuiꝰ. Primo in hͦ. qꝛ illud pctm̄ fuit ꝯͣ corpꝰ xp̄i ī ſua ꝓpria ſpecie: hoc autē eſt peccatū ꝯͣ corpꝰ xp̄i in ſpecie ſacramēti. Scd̓o illd̓ peccatū ꝓceſſit ex intentōe nocendi xp̄o. hͦ aūt nō Un̄ peccatū infidelita tis qd̓ funditꝰ ſeꝑat hoīeꝫ ab eccl̓ie vnitate. ſimpliciter loqͥndo maxīe hoīeꝫ ineptū reddit ad ſuſceptōeꝫ huiꝰ ſacramēti: qd̓ ē ſacramētū eccl̓iaſtice vnitatꝭ vt dictū eſt. vn̄ eſt ꝙ grauiꝰ peccat infidelis accipiens hͦ ſacramentū qͣꝫ peccator fidelis. ⁊ magꝭ ꝯtemnit xp̄ꝫ qͥ eſt ſub hͦ ſacramēto. p̄ſertiꝫ ſi n̄ credit chriſtū ſub hͦ ſacramēto eſſe. qꝛ qͣꝫtū eſt ex ſe. diminuit ſanctitatē huiꝰ ſacramēti ⁊ virtutē xp̄i oꝑationis in hͦ ſacra mento: qd̓ eſt ꝯtemnere ip̄m ſacramentū in ſe. Sꝫ ip̄e fidelis qui ſumit cū ꝯſcientia peccati. ꝯtemnit hͦ ſacramentū nō in ſeip̄o ſed quantū ad vſuꝫ indigne ſuſcipiēs. Iō ſubdit in epl̓a. Nō dijudicās corpꝰ dn̄i.i. nō diſcernēs ip̄m ab alijs cibis: qd̓ maxīe facit qͥ nō credit xp̄m eſſe ſub hͦ ſacramēto Itē ille qͥ hͦ ſacramētū in lutū ꝓijceret grauiꝰ peccaret qͣꝫ ille qͥ cū ꝯſcīa peccati mortalis ſumit. ⁊ in hͦ: qꝛ hͦ faceret ex intentōe iniuriā inferēdo huic ſacramēto: qd̓ nō in tendit peccator corpꝰ xp̄i indigne ſuſcipiēſ Diceres an ſit peccatū corpꝰ xp̄i in pctō mortali videre. vl̓ an peccator repelli debꝫ Rn̄det Durandꝰ ſimiliter ⁊ bonauentura ſuꝑ. iiij. ſentētiaꝝ. Ꝙ quidā accedūt ex fi de: ſꝫ nō ex charitate. iſti pn̄t videre. ſꝫ nō ſumere. qꝛ tales ſunt vniti xp̄o ī fide. ⁊ fides correſpōdet viſui. Alij fide ⁊ charitate: tales poſſunt videre ⁊ ſumere. Tercij nec fide nec charitate. vt infideles. ⁊ hi de bēt repelli ab vtroqꝫ. Iō ſanctꝰ Tho. ꝑte iij. q. lxxx. Per viſū n̄ attingimꝰ corpꝰ xp̄i qͦ ad ſubſtātiaꝫ: ſꝫ ſpēs ſacramētales. ideo a viſiōe nullꝰ baptiſatꝰ ꝓhibet̉. Attn̄ notā dū ꝙ dic̄ Detrꝰ d̓ tharātaſia ſuꝑ. iiij. ſen. Ab hͦ venerabili ſacramēto excludit̉ qͥs tri plici ratōe. Primo ꝓpter indignitate ſui. ⁊ eſt pctm̄ mortale: vel volūtas eiꝰ. Secū do ꝓpter reuerentiā ſacͣmenti. ⁊ ſic nichil aliud qͣꝫ peccatū excludit hoīeꝫ a ſacramē to. vt īmundicia corꝑis. pollutio corꝑis. il luſio nocturnalis. qͣꝫuis ẜm ſe ꝯſiderata n̄ pōt eſſe peccatū mortale. tn̄ in ſua cā qn̄qꝫ habet peccatū mortale annexū. Prouenit qn̄qꝫ a cā extrinſeca ſpūali.ſ. a demonū illuſione. qn̄qꝫ intrinſeca ſpūali.ſ. a p̄cedētibus cogitatōibꝰ. qn̄qꝫ ab intrinſeca corꝑa li.ſ. ex ſuꝑfluitate nature. Uel ab extrinſeca corꝑali.ſ. ex ſuꝑfluitate cibi ⁊ potꝰ. ⁊ ẜꝫ ꝙ cauſe ſūt peccati. ſic ⁊ effectꝰ. ⁊ ſic p̄t ꝯſi derari an pollutio ex neceſſitate īpedit ſuum ptionē ſacramēti. ſꝫ ex reuerētia niſi neceſ ſitas vrge: tūc ē dimittēdū. Sꝫ q̄ ē illa ne ceſſitas. Rn̄det̉ eſt īfirmitas ī laico. vel fe ſtiuitas in clero. vt ptꝫ diſt. vi. teſtamētuꝫ Ibidē hēt̉ declaratō pollutōis optīa Sin aūt dubitat̉ de cā ex reuerētia. abſtinendū ē. Augꝰ. Donaꝝ mentiū eſt timere culpā: vbi cl̓ia nō eſt. ⁊ habet̉ diſ. v. ad eiꝰ ꝯcubitū. ibi habet̉ d̓ ml̓ieribꝰ mēſtruatꝭ Idcirco ꝓpter lubricitatē vl̓ īfirmitatē q̄ n̄ eſt diuturna. p̄t ſe abſtinere ab hͦ ſacͣmēto ex r̄ue rentia. Itē ꝓpt̓ reuerētiā ſacͣmenti reqͥrit̉ etiā abſtinētia a cibꝰ ⁊ potu: hͦ ē ieiuniū. vt dic̄ ſā. tho. ꝑte. iij. q. lxxx. ar. viij. Ieiuniū ē duplex Primū nat̄e.ſ. pͥuatō cibi ⁊ potꝰ cuiuſcūqꝫ. ⁊ tale ieiuniū reqͥrit̉ ad hͦ ſacr̄m

LXXXII. Sermo vt neqꝫ poſt ſumptionem ſalis vel aque vel medicine aūt alteriꝰ cibi vel potus. vel medicine in quantūcunqꝫ parua quātitate licet hoc ſacramentū recipere. nō refert vtrū huiuſmodi nutrit vel nō dummodo ſumitur per modū cibi ⁊ potus. Si reliqͥe caſualiter deglutiant̉: non impediunt ſum ptionem huius ſacramenti. quia nō ſumūtur per modum cibi. ſic etiam de reliquijs aque quibus os abluit̉ non in magna quā titate. ſed permixte ſaliue qd̓ vitari nō poteſt. Secundū eſt ieiuniū eccleſie qd̓ inſtituit̉ ad maceratōneꝫ corporis. ⁊ tale ieiunium per predicta non impeditur. Et hͦ ieiunium eccleſie dicit ſanctus Thomas incipitur a media nocte: ⁊ ſi poſt mediam noctem aliquid ſumitur per modum cibi vel potus. Et ſi eſt ſanus: non poteſt eadē die ſumere ſacramētum. poteſt vero ſi an te mediam noctem. Nec refert vtruꝫ poſt cibum vel potum dormiexit. aut indigeſtuſ ſit. quantum ad rationem precepti. refert tamen quantū ad ꝑturbationem mentis quā patiuntur homines ꝓpter inſomneitatem vel indigeſtionē. Quia ſi mens ml̓tum perturbetur: homo redditur meptꝰ ad ſumptionem huius ſacramenti. Ideo prima Choꝝ. xi. legit̉ Probet autem ſeipſum homo. ſcilicet conſcientiā ſuā. Dixi tercō debemus hoc venerabile ſacramentum ac cipere diligenter: cum conſcientie diſcuſſione. Nam habetur in Cano. xi. q. iij. inter perba. Non hominum linguas ſed conſcientias ſcrutari debemus. Augꝰ. Quidqͥd eſt contra conſcientiam edificat ad gehennam. Greg. ſuper Ezech̓. In omni qd̓ agitur ſemper debet homo tacite ad interioreꝫ teſtem currere. hoc eſt ad conſcientiam. ij. Choꝝ.i. Gloria noſtra eſt teſtimoniū con ſcientie noſtre Nā ſicut cū in teſte inuenit̉ aliquid falſitatis: totum teſtimoniū deroboratur. ⁊ ſic de cōſcientia. Iaco. ij. Offen dens in vno factus eſt omniū reus. Ideo Luc̄. xi. Si oculus tuus ſimplex eſt: totuꝫ corpus tuum lucidū exit. ſi oculus neqͣꝫ.i. conſcientia: totū corpus tenebroſuꝫ. Di ceres exquo debeo ingredi domum conſci entie. tamē conſcientia me retrahit a venerabili ſacramento. ſed ratio attrahit. Reſpondetur ſuperior pars rationis debet hͦ iudicare. ⁊ voluntas ſuperior arbiter eſſe. ⁊ eligere quid ſit faciendū Dicit primo cō ſcientia. O ardua eſt res corpus dominicum ſuſcipere. Ratio. penſa quanta vtilitas ⁊ conſolatio totiꝰ eccleſie. hoc debet te mouere. Conſcientia. que eſt iſta. Ratio. eſt redemptoris et redemptionis noſtre memoriale dulciſſimū. pignus eterne here ditatis. future iocunditatis amabile prelu diū. arra ſponſe iocale diuinū. vnio frater nalis eccleſie triumphantis cū militante. ſuaue glutiniū. vbi veritas reuelata facie hic paleata. ſed illa celeſtis hieruſalem ha bet deum iocundius. Iſta militans in terra mirabilius. illa habet eū omnino ſecure iſta proficue. ſi credis in hoc ſacramēto pa nem celeſtem dari omne delectamentum in ſe habentē: ⁊ deſideras illā delectatōeꝫ Conſciētia. deſidero. quero. ⁊ laboro. Ra tio. bonum eſt deſiderium. ſed mirabile ꝙ vis te remouere cum vere credis ſub ſacra mento illam ſuauitatē veriſſime contineri. Facis ſicut qui vinū vehemēter appetit. et vas in quo eſt non vult attingere. Conſcientia. alijs exercitijs ⁊ ꝑ alia oꝑa melius poſſit hauriri illa dulcedo. vtputa in ſecre ta orōe. Ratio. hic ē fons totiꝰ grē ⁊ dulcorꝭ. nichil ratōis habꝫ riuū q̄rere. ⁊ fontē deſerere. licꝫ alibi poſſꝫ q̄ri. melius tn̄ ⁊ fructuoſiꝰ ⁊ iocūdius eſt arborē cū fructu hr̄e qͣꝫ ſolū fructū. Cōſciētia. O qͣꝫ multi fontē ſuſcipiūt: qͥ de eiꝰ dulcedīe nichil ſciunt. Fons dici p̄t ⁊ eſſe: nō tn̄ cuilibet patēs. ſꝫ ſignatꝰ. vt d̓r in canticꝭ canticoꝝ. iiij Oriꝰ ꝯcluſus. fons ſignatꝰ. Ratio. ita eſt vt dicꝭ de his qͥ ad exteriora diffuſi: ad īte riora nō reſpiciūt nucleū ſumētes. nōdum cōminuunt. ſꝫ ſimul cū teſta deglutiūt. nichil ꝑciꝑe poſſunt latētis dulcedīs. iuxta illud Dern̄. Om̄s ꝯq̄rimur nobis deeſſe gratiā. ſi iuſtiꝰ q̄reret̉. nullꝰ ſibi gr̄aꝫ deeſſe ſentirꝫ Cōſcīa. ego timeo accedere. ⁊ puto

De corpore chriſti opus valde tremendum. Ratio. nec vale ret ſi ſine timore accederes. ſed ſi propter timorem eſſet abſtinendū. tunc pre ceteris magis ſancti plus timerent. ergo magꝭ ab ſtinere deberent. Ponamꝰ hominem qui adhibita diligentia pro modulo ⁊ poſſe: nichil ſcit reſtare ex debito faciendū. ⁊ ſi ſcitet quidē: nollet negligere. Utꝝ meliꝰ ſecurius ⁊ rationabiliꝰ ſit talem abſtinere qͣꝫ accedere Conſcīa. Hoc q̄ro. Ratio. ſi hūc melius eſt abſtinere male conſolati eſſent omnes deuoti qui frequenter cōmunicant niſi ex reuelatione diuina in ſtatu gratie ſe eſſe cognoſcerent. ⁊ ſic periculoſum eſſꝫ fieri ſacerdotem. maxime qui ad ſepe celebrandum ratione officij vel beneficij eſt ob ligatus. Naꝫ ſecuritas hominum hic eſſe non poteſt. ergo ſi bonum eſt ex humilitate dimittere. multo melius ex humilitate accedere. Nam neſcis hoc deo placere. Primo qꝛ deus poſuit in poteſtate hominis ſuſcipere. Secundo: quia dedit ei bonam voluntatem non peccandi. Tercio dedit deſiderium communionis. Quarto quia delitie iheſu chriſti ſunt eſſe cuꝫ filijs hominum. Prouerb̓. viij. Quinto ingratitudo diuinis delicijs non dare locū. Cōſcientia. ego nulluꝫ ſcio peccatum niſi ſcru pulum. Ratio. ſi peccata haberes. maius dignum eſſet vt dimitteres peccata ꝓpter ſacramentū. ⁊ ſi es indiſpoſitus. diſpōne te ergo quia non eſt omniū lumentium vna diſpoſitio. Probat ſeip̄ꝫ homo. Primo incipiens an ſe peccaſſe doleat: ⁊ confeſſus eſt omnia peccata: ſaltem mortalia. ⁊ ſi paratus eſt penitentiam facere. ⁊ voluntateꝫ habet a peccatis deſiſtere. ⁊ facit diligentiam ſuam pro oportunitate loci ⁊ temporis ⁊ virium. qͣꝫdiu quis in iſtis deficeret nūqͣꝫ deberet accedere. Secūdo proficiens an proximo in ſuo peccato condoleat. ⁊ in oratione deuotus exiſtit. fugit vicia. ⁊ occa ſiones ⁊ vanitates leuium peccatorum. et pronum in virtutibꝰ ſe inueniat. ⁊ ad obedientiam mandatorū dei. Tercio homo perfectus probat ſe an mori pro proximo ſit paratus. aūt ſi letanter patitur. ⁊ ſi nitimet amplius qͣꝫ deum. ⁊ habꝫ intima ſu ſpiria poſt deum deſiderando ſummum bo num. ferens ſpiritum eius ſurſum. quia di cit Dern̄. Principalior eſt ſpiritus vbi amat qͣꝫ vbi animat. ⁊ hoc cauſatur ex cha ritate ſummi boni quod eſt ſacramētaliter preſens. Sermo LXXXIII. Ad idem Ccipite et man ducate hoc eſt corpus meum. 1. Choꝝ. xi. Audiſtis quomodo accipere debemus hoc venerabile ſacramē tum. fideliter ſine errore. ſinceriter ſine cō tagione. diligenter. cuꝫ conſcientie diſcuſſione Quarto videndū eſt ꝙ recipiatur decenter cum recta intentione. eo ꝙ dicit Gregoriꝰ.xxvi. moral̓. Intentio ꝑſtituat fundamentum operi noſtro. Nam ſicut ſa brica columnis innititur. columne baſibꝰ infulciuntur. ita vita noſtra virtutibus ⁊ virtutes intima intentione ſubſiſtunt. pro pter qd̓ dicit Gregꝰ. xxviij. moral̓. Uigilanti cura: per cuncta oꝑa noſtra intentio noſtra eſt penſanda. vt nil amplius tempo rale appetat. ſed totum ſe in ſoliū eternitatis figat. ne ſic extra fundamentū actionis noſtre fabrica ponatur. totum in nichiluꝫ ſoluatur. Nam qui rectam intentionē non habet in opere. totuꝫ opus amittit. eo ꝙ di cit magiſter in. ij. ſententiaꝝ. diſt. xl. Actuſ ſimpliciter mali ſunt qui peruerſam intentioneꝫ habent. nam mala intentio facit bonum opus non valere. vt habetur in Cano. xxiij. q. v. Cū miniſter. vbi dicit̉ Cum miniſter ſponte occidit quem iudex iubet occidere homicida eſt. intelligenduꝫ eſt d̓ intentione ſpeciali: que dat cauſam operi. Ideo Gregꝰ. xxviij. moral̓. Sicut oculus corporalis eſt corporis lucerna. ſic per radium intentionis illuſtrantur intentionis merita. Hoc idem etiā patet de opere indifferēti ad meritū. vel ad demeritū. vt pa tet diſt. xli. quiſqͥs. ⁊. c. delicie. ⁊ ſunt ꝟba ſācti auguſti. de doctrīa xp̄iana. Q. ſapiēſ

LXXXIII. Sermo Precioſiſſimo cibꝰ ſine aliquo vtitur vicio Inſipiens aūt fediſſima gule flāma in viliſſimum cibum ardeſcat. Et ſapiens magis ⁊ potius more domini piſcem veſcere poteſt qͣꝫ lenticulā more Eſa. quia non ci bus ſed appetitus eſt in culpa. Nā deus plus reſpicit intentionem ⁊ voluntatē qͣꝫ actꝰ hominis. nam intentio facit actum bo num vel malum. vt habetur de vſuris capitulo Conſuluit. Ꝙ ſola ſpes ⁊ intentio ſine pacto facit vſurariū. Ideo Alexander papa. xv. q. vi. Si ſacerdotibꝰ non attendenda ſunt que fiunt. ſed quo animo fiunt vbi gloſa. Potius reſpiciēda eſt cauſa fa cti. qͣꝫ ip̄m factum. Nam ẜm Augu. Si quis aliquid operatur. vt terrenum cōmodum conſequatur. non exit cor mundū qd̓ in terra voluptatur. ⁊ ſic de opere acceden di. Ad hoc venerabile ſacramentum opus in ſe bonum eſt. videat autem vnuſquiſqꝫ intentioneꝫ. Nam dicit bonauentura. In tentio non eſt omnibus vna. Aliqui trahuntur amore. vt inflāmentur. Aliqui infirmitate. vt curētur. Aliqui ex memoria delictorum. vt deleantur. Aliqui ex tribulatione. vt liberentur. Aliqui ex deſiderio gratie. vt exaudientur. Aliqui ex gratiarū actionē pro beneficijs. cum nichil dignius Aliqui ex dei honore ⁊ ſanctorum. cum nichil maius. Aliqui ex dileccione ⁊ compaſ ſione proximi. cum pro ſalute viuorum et mortuorum nichil efficacius. vt habetur d̓ ꝯſecra. diſt. ij. nichil. Nichil in ſacrificijs maius. nulla oblatio potior iſta. ⁊ ſic intētio eſt radix operis. Ro. xi. Si radix bona ⁊ rami. Nam ẜm Dedā. Theſaurus cor dis eſt intentio quā reſpicit dominꝰ. vt di cit Gregoriꝰ. Cor ⁊ non ſubſtantiam pen ſat deus. non quantū. ſed ex quanto Nam ſicut arbor mala non poteſt bonos fructus facere. ſic nec mala intentio opera bona. vt patet d̓ chriſti paſſione. quo ad intentionē chriſti. fuit enim opus noſtre ſalutis. ſcilicet quo ad noſtram redemptionem. ſed fu it iudeis damnatio. quo ad eoꝝ intentōeꝫ. Pro quo ſcienduꝫ intentio eſt ml̓tiplex Ratio. quia vt dicit Hugo de archa noe. Cor hominis ī tot diuiditur. quot ſunt ea que concupiſcit ⁊ amat. ergo ẜm diuerſita tem concupiſcentie ſeu amoris exit diuerſi tas intentionis. Unde Dernardꝰ ſuꝑ Cā tica ſermone. iiij. Si amans turpia appetit ⁊ intentio turpis eſt fedans faciem anime. ſi honeſta appetit. intentio honeſta eſt ergo diuerſe ſunt intentiones ẜm diuerſoſ affectꝰ. Prima intentio ẜm Dern̄. peruerſa ⁊ iniqua. vt illa que procedit ex voluntate affectata ⁊ amore carnali tendens ad fineꝫ qui eſt contrarius vltimo fine. vt qui intendunt gule. vt magis luxurie vacari poſſunt. talis eſt intentio obſtinatoruꝫ vt intendere vni vicio ꝓpter aliud inducendum. ſcilicet ſuperbie veſtimentorum. propter complacere meretrici. Dicit nanqꝫ Bern̄. de libero arbitrio. Quantū malum intendis. tantum maluꝫ facis. Sicut patet de fure qui intendit furari magnum theſaurum. ⁊ poſito ꝙ non conſequeretur actum. tamen fur coram deo probatur. vt habetur. xiiij. q. vi. cap̄. fur. vbi dicitur. nō furtur. ſed mens furātis attenditur. Se cunda intentio eſt falſa ⁊ ficta que ꝓcedit ex affectata voluntate. mendacitet tendēs in deum ⁊ apparenter falſe ⁊ nō vere. quia proptec fauorem hominum. de quo dicit Dernardꝰ. Tendere quaſi in deum. ſed non propter deum. hypocrite anime eſt. Unde Matth̓. vi. Exterminant facies ſu as. vt videantur ab hominibus. Hec intē tio fedat animam per turpitudinem hypo criſis: ⁊ occidit eam. de quo Augꝰ. in ẜmo ne de cōmuni vita clericorum. ⁊ habetur. Cano. xij. q. i. nolo. Qui hypocrita ē mortuus eſt. licet viuit corporaliter. tamē mor tuus eſt ſpiritualiter. Tercia intentio eſt mercēnaria ⁊ obliqua. que procedit ex voluntate affectata puſillanimiter tendēs in deū. nō ꝓpter deū. ſꝫ ꝓpter vite p̄ſentis ne ceſſaria. ex qͣ volūtate incuruant̉ quo ad ſe vnde mercēnaria eſt. qꝛ filijs veris nō con uenit. vt patꝫ ꝑ Ambro. qͥ dicit īgloſa ſuꝑ Lucā. cap̄. xv. Filius qui habet ſpūſſancti

De corpore chriſti pignus in corde: ſecularis lucra mercediſ non q̄rit: ſed ius ſeruat heredis. Et de hac intentione dicit Dern̄. Tendere in deum ꝓpter vite neceſſaria eſt puſillanimis anime. quia non habet magnā cōfidentiā pro dei viſione. de quo pͣs. liiij. Iacta cogitatū tuū in domino. ⁊ ipſe te enutriet. Et iterū pͣs. xxxvi. Spera in domino ⁊ fac bonitate ⁊ paſceris in diuitijs eiꝰ. Idcirco ſi intentio ſit obliqua. deus debet eſſe fundamētū de quo Dern̄. Qui intendit in aliud qͣꝫ in deū. tamē ꝓpter deū eſt negociū marthe et nō Marie. nondū ꝑuenit ad ꝑfectū decorem: quia non querit deū ꝓpter ſe. ſꝫ in ordine ad alteꝝ. Quarta eſt intentio inordinata ⁊ inimica deo. vt intendere bonum affectu bono ⁊ affectu malo. quia bona intē tio non excuſat opus malum. vt patet ī ca no. i. q. i. non eſt. vbi dicit Grego. Nō eſt putanda elemoſina ſi pauperibus diſpenſetur. qd̓ ex illicitis rebꝰ acquiritur. qꝛ nō ſunt facienda mala: vt bona eueniēt. quia talis magis aggrauat̉ qͣꝫ iuuat̉. Aliud eſt ꝓpter cōmiſſa peccata elemoſinas facere. Aliud ꝓpter elemoſinas peccata perpetra re. vt ſunt qui diuitibꝰ furant̉ ⁊ pauꝑibus tribuunt. Hec elemoſina nō placet deo. licet bona ſit eorum intentio. vt habetur. xvi q. v. Elemoſina illa placet que non ex illici tis ⁊ iniquitate congeritur. ſed que de rebus a deo cōceſſis ⁊ bene acquiſitis deo im penditur. Metriſta. Quidquid agunt ho mines intentio iudicat omnes Ideo dicit Gregꝰ. Quiſqꝫ ſacerdotiū vel epiſcopatū nō ad elatōnis pompam. ſed ad vtilitatem deſiderat adipiſci. bonum opus deſiderat. ſed bene prius vires ſuas cum eo quē ſubi turus eſt honoreꝫ mētiatur. vt ſi eſt impar abſtineat ⁊ ad id cum metu etiam ſui ſe exi ſtimat ſufficere accedat. vt ſic intentio eiꝰ non exit inordinata nec deo inimica Quī ta intentio eſt vera ⁊ recta: que in deū prin cipaliter ⁊ propter ipſum dirigetur. que eſt actuum bonorum. ⁊ procedit ex voluntate affectata ſpecialiter ⁊ eſt igne amoris calefacta. Hec nullibi hominem ſiſtere ꝑmittit. niſi in deo. Unde Origenes ſuper Cantica capitulo quīto. Qui recto deſide rio intus eſtuat. nil in intētione portat qd̓ non feruore eſtuantis deſiderij in deum liqueſcat. Hec autem intentio adhuc nō eſt perfecta. quia adhuc per multa occupata. Eſt tamen recta ⁊ puluerem terrene contemnationis faciliter abſtergere poteſt. qꝛ occupatio ſit propter deum. ⁊ eſt Marthe negocium: ⁊ non Marie. vt dicit ⁊ ſupra Dernardus. ⁊ ſubdit. Recta eſt noſtra in tentio. ſcilicꝫ vt in omni actione noſtra aūt dei honorem. aut vtilitatem proximi. aut bonam conſcientiam queramus. Sexta eſt intentio pura ſimplex ⁊ magis immediata. ⁊ omni odore dulcior ⁊ ſuauior: finis eius ad vltimum finem allectam. ⁊ eſt contemplatiuorum. ⁊ illa procedit ex volū tate affectata experimentaliter. Experimē talis enim odor vltimi finis omnia cōtraria contemnit. In nullo alio fine qͣꝫ in vltimo fine quieſcit. de qua Hugo ſuper ſeptimo angelice exarchie. Experientia eſt rerum magiſtra ⁊ mater intelligētie. Nā ille veritatem optime nouit. qui non ſoluꝫ audiendo: ſed etiam faciendo ⁊ ſtudendo didicit. Et in tali experientia: tunc ambulat intentio. ⁊ quaſi currit in odore dilecti dicens cum ſponſa Canti. i. Curremus in odore vngentorum tuorum. Hec intentio intendit ſolum in deum: ⁊ immediate quā tum poteſt ⁊ ꝓpter ipſum. ſed vt pluries non totaliter ꝓpter ipſum ſolum: ſed etiaꝫ ꝓpter ſe querentes delectari ⁊ conſolari re tinentes adhuc aliquid de proprio vt dicit Bernardꝰ. Et ideo talis intentio clamat cum Petro Matth̓. xix. Ecce nos reliqͥmus omnia ⁊cͣ. quid ergo nobis exit In hͦ qd̓ dicit. quid erit nobis. non totaliter pro pter ipſum ſolum: ſed etiā ꝓpter ſe querēſ delectari ⁊ conſolari. Ergo adhuc habet aliquid ꝓprij. iuxta illud p̄s. cxviij. Inclina cor meum ad faciendas iuſtificationeſ tuas propter retributionem. quā tamē intentioneꝫ dn̄s non ſolum rep̄hendit. qꝛ nō principaliter querebat mercedem. ſꝫ dn̄i

LXX Sermo volūtatē cū ml̓ti tales ſint in domo patris Septima eſt intentio q̄ immediata ſimplificata ⁊ deificata ⁊ amore finis eterni totaliter attracta. ⁊ hec eſt beatoꝝ ī patria Et hec intentio dicit̉ deifica qꝛ ẜm Dern̄ in libro de diligēdo deū. illa intentio nihil relinquit in volūtate admixtū vel ꝓprium ſꝫ totū ꝑ intentionē dixigit in deū. Et ſubdit ibidē. Illa intentio eo deificatior ⁊ purificacior eſt. qꝛ in ea nichil de ꝓprio admixtum reinquit̉. eo ſuauior eſt quo totū diuinū eſt qd̓ ſentit̉. Nā in hac intentōe homo a ſeip̄o liq̄ſcit. ⁊ in deū penitꝰ ſe trāſfor mat. qꝛ om̄ia in om̄ibꝰ eſt deꝰ. nā licet ī ho mine ibi manet ſubſtātia. tamē alia forma alia gl̓ia. alia erit potētia. Et dicit Dern̄. ibidē. Impoſſibile eſt fieri niſi poſt reſurrectionē vel poſt reſumptionē corporis ab anima: quia adhuc anime deſiderio naturali appetūt vnionē corpoꝝ ſuoꝝ. Idē ſentit Augꝰ. de appetitu corpoꝝ ſuꝑ Geneẜ. Diceres ꝑ qͥ ſigna recta ⁊ ſimplex inten tio cognoſcit̉. Rn̄dit Henricꝰ de firmaria ꝙ huiꝰ intentionis ſunt aliqͣ ſigna. quedā exteriora: quo ad hoīes. ⁊ quedā interiora quo ad ꝯſcientiā. Signa igit̉ exteriora recte intentōis ẜm Orig. ſuꝑ Cantica ſunt quinqꝫ. Primū ſignū eſt humane laudiſ deteſtatio ⁊ dei glorificatō. Un̄ Math̓. vi Cū facis elemoſinā noli tuba canere. ſicut hypocrite faciūt. de qͦ Chriẜ. Tuba eſt oīactꝰ ꝑ quē demonſtrat̉ oꝑis iactantia. Au guſtinꝰ. Iactantia eſt eo ꝑiculoſior qͦ noīe religioſior. q̄ eſt vitāda: qꝛ neſcimꝰ an̄ deo placent oꝑa noſtra. Eccl̓s. ix. Sūt iuſti qͦ rum oꝑa in manu dei. Ideo Luc̄. xvij. Cū feceritis om̄ia q̄ p̄cepta ſunt vobis: dicite Serui inutiles ſumꝰ: qd̓ debuimꝰ facere nō fecimꝰ. Secundū eſt rationabilis tri ſticia ⁊ exultatio mentis Math̓. vi. Cum ieiunatis nolite fieri ſicut hypocrite triſtes Hiero. ibidē dicit. Nō inueni veriꝰ ſignū boni cordis qͣꝫ ſi erūpas foris in dulcedinē mentꝭ ⁊ frequētiā ſobrie exultatōis tri ſticie. Terciū ſignū eſt ordo correptōis vt priꝰ a teip̄o īcipiēſ. ⁊ deinde poſt hͦ aliocorripies. Un̄ Luce. vi. Hypocrita eijce primo trabē de oculo tuo. ⁊ tūc videbis eicere feſtucā de oculo frīs tui. dicit Orig. ibidē. Niſi fallor nichil aliud appetis niſi apparere iuſtꝰ: dū me corrigis ⁊ te negligꝭ Nā ſcribit̉ Prouerb̓. xviij. Iuſtus prior accuſator ſui eſt. Ideo Gregꝰ. Imꝑitus medicꝰ eſt qͥ alioꝝ curā gerit: ⁊ ſeip̄ꝫ neſcit ꝓpter qd̓ docet apl̓s.i. Thi. vi. Cōſideca teip̄m: ne ⁊ tu tempterꝭ. Eccl̓i. xxxi. Intel lige q̄ ꝓximi tui ſunt ex teip̄o. hoc eſt ſi me ⁊ te corrigis. incipe primo a te: ⁊ nō a me. ⁊ hͦ requirit vera ⁊ recta intentio. Quar tum eſt benignitas cōpaſſionis. Un̄ greg̓. Qui bonꝰ eſt corde: benignꝰ eſt cōpaſſione qꝛ vera iuſticia ⁊ intētio cōpaſſionē habet Falſa indignatōeꝫ vt phariſeoꝝ Matth̓. xxiij. Imponūt onera grauia ⁊c̄. Et ve vobis ſcribis ⁊ phariſeis qͥ alijs clauditis re gnum celoꝝ ⁊ nō ſinitꝭ intrare: nec vos in tratꝭ. qui alios ex charitate nō docebāt viā dei: nec cōpatiebant̉ peccantibꝰ ex charita te. ⁊ ſic nō fuerūt in via ſalutis: carenteſte cta intentōe in benignitate cōpaſſionis. qꝛ dicit Augꝰ. ſuꝑ pͣs. Inqͣꝫtū maior charitas tanto plꝰ torquet te cū quē peccare vi des. Quintū ſignū eſt immobilitas men tis taꝫ in aduerſis qͣꝫ in ꝓſperis. vt Iob qͥ dixit Iob.i. Si bona ſuſcepimꝰ de manu dn̄i. mala aūt qͣre nō ſuſtineamꝰ. Ibidē di cit̉. Erat Iob ſimplex ⁊ rectꝰ. qd̓ exponēſ Gregꝰ. dicit. Simplex ⁊ rectꝰ eſt ille qͥ ad uerẜ nō frangit̉. qͥ ad tꝑalia nō inclinat̉. qͥ ad ſuꝑiora totꝰ exigit̉. qͥ diuīe volūtati hu militer ſubicit̉. Hec Orig. breuiter enumerat exponēſ illd̓ Cant̉. vij. Quā pulcri ſūt greſſꝰ tui ī calciamētꝭ tuis filia principis.i. in oībꝰ tuis q̄ agis. Si laudē humanā vites. ſi ſobrie.i. rōnabiliter exultes. ſi primo te corripis. ſi alijs benignitatē exhibes. ſi patientiā ī aduerſis on̄dis. Hi ſunt ſigna exteriora. Poſt hͦ videndū eſt d̓ ſi gnis interioribꝰ. dicit eī Dern̄. in li. d̓ pre ceptis. Ꝙ interior oculꝰ intētionis vere ſit ſimplex duo arbitror neceſſaria.ſ. charitatem in intētione. et veritatē in electōe

De corpore chriſti Primo ergo neceſſaria eſt charitas in intentione. Ratio. quia charitas dixigit intentionē ad om̄ia illa que ad finē principa liter ſunt intentū. quia charitas vnit ⁊ in om̄ibus vnū intēdit: ⁊ om̄ia que poteſt cū illo vnire querit. Colocen̄. iij. Suꝑ om̄ia habete charitatē qd̓ eſt vinculū ꝑfectōnis Secundū veritas ī electōe: quia illa nō ſinit errare circa finē intētū. Dern̄. Quo modo ſimplex eſt oculꝰ intentōnis: cū ignorantia veritatis bonū non diligit: ⁊ malum neſciens agit. ergo ad verā intentiōeꝫ requirit̉ amor boni ⁊ cognitio veri. ſic etiā nec charitas ſinit intentōneꝫ ante finē intentum ſtare. nec veritas ſinit eam circa fi nem errare. Dern̄. Ueritas nō querit angulos: nec ei diuerſoria placēt. pͣs. l. Spiritum rectū innoua in viſceribꝰ meis. id ē. intentōem rectā. Quia ẜm Richardū de ſancto victore. Inter om̄ia que ad ſaluteꝫ ſpectare vident primū ⁊ principale eſt bona voluntas: ꝑ quā in nobis diuine ſimili tudinis imago reparat̉. Sꝫ quia intentio ſine charitate eſt remiſſa. ſine veritate corrupta. igit̉ cōſidera verā intētionē ꝑ ſigna p̄habita. Daſiliꝰ. Porro vnū eſt neceſſa rium. ſcilicet recta intentio: ad dei gloriam Quinto accipere debemꝰ hͦ venerabile ſacramentū humiliter cū tremore ⁊ timore reuerentie. Nā ſanctꝰ Iohānes baptiſta ſanctificatꝰ erat in vtero: tamē de eo legit̉ cū deberet chriſtū baptiſare: non audebat ſanctā dei tangere verticē: ſed clamauit cū tremore ſanctifica me ſaluator. Iteꝫ legit eccl̓ia tremūt poteſtates. Dic igit̉ cū Iob cap̄. Ante qͣꝫ comedā ſuſpiro. ⁊ tanqͣꝫ inundantis aque: ſic rugitꝰ meꝰ. Timuit eī Abraam loqui cuꝫ angelo. Geneẜ. xviij. Quid loquar ad dominū cū ſim cinis et puluis. Fuit angelꝰ in ꝑſona dn̄i. Multo magis timere debes tu: accipiēdo dn̄m an geloꝝ. Timuit enī moyſes loqui Pharaoni. Exodi. iij. Quis ego ſum vt loqͣr pha raoni. quid tu facere debes accipiēdo regē regū dominū dominantiū. Ideo ſcribit̉ in collationibꝰ patrū. Quantūcunqꝫ puritatis ſit homo: nō debet ſe exiſtimare dignū Nā homo ignarꝰ eſt negligēs ⁊ obliuioſus ideo debet ſe indignū eſtimare ꝓpter multorum exceſſuū ignorantiā negligentiaꝫ et obliuionē. dicendo cū Centutione Math̓ viij. Domine nō ſum dignꝰ vt intres ſub tectū meū. Nō ſum dignꝰ: ſꝫ neceſſarius. Reuera nō dignꝰ. nā hoc ſacramentū eſt ſpeculū ſine macula. candor lucis eterne. Sap̄. vij. Ideo pͣs. xxxiij. Timete dominum om̄s ſancti eiꝰ. ⁊ merito Iob. xv. Ce li nō ſunt mundi in cōſpectu eiꝰ. quāto ma gis inutilis homo. Augꝰ. Chriſtu ꝯculcat qui hoc venerabile ſacramentū ſine timore reuerentiali accipit. Sermo LXXXIIII. Ad idem Ccipite et manducate hoc eſt corpus meum. i. Choꝝ. xi. Audiſtis quomodo accipiendū eſt hoc venerabile ſacramentū quinqꝫ modis. ſcilicet fideliter: ſine errore ſinceriter: ſine cōtagione. diligēter: cū cōſciētie diſcuſſione. decenter: cū recta inten tione. humiliter: cū tremore Nunc ſexto videndū eſt ꝙ accipiat̉ prudēter: cū ſtudi oſa meditatōne. nā nō ſufficit recta intentio: niſi aſſit ſtudioſa meditatio. qꝛ niſi ſpiritus humanus aliquē finē p̄cognoſceret: neſciret quo tenderet vbi quieſceret. ⁊ vbi illū finē aliqͣliter deſideraret: nunqͣꝫ eum q̄rere curaret. ſꝫ eſſet vacuꝰ ⁊ ꝓfugꝰ ſuper terrā vt alter Cayn a facie dn̄i ꝓiectꝰ nun qͣꝫ ſtabilis ꝑmaneret. Un̄ Hugo li. de ar cha nōe. Meditatio ſtudioſa ꝑ oīa diſcur rendo. ⁊ hunc finē intentū inueſtigando: quaſi curatiue queret inueſtiget ⁊ inueniet ⁊ ſpūm ad illam cum exultatōne adducit. ideo iter meditatōnis rationabiliter ſequi tur iter intentōis. Richardꝰ. li. i. de archa miſtica Studioſa meditatio querit ardua apprehendere. obſcura diſrumꝑe. occulta penetrare. donec veritatē diu queſitā inue niet. Et ſic amor boni ⁊ cognitio veri que ſunt neceſſaria intentioni augmentantur ⁊ confortantur. pſalmiſta. pſalm. xxxviijo

LXXXIIII. Sermo In meditatōe mea exardeſcit ignis. Dernardus. Ignis ea q̄ inflāmat inflāmat ad boni amorē ⁊ veri cognitionē. Diceres que eſt differētia inter meditationē ⁊ cogitationē. Reſpōdet Richardꝰ li. i. d̓ archa miſtica. cap̄. iij. dicēs. Unā ⁊ eandē mate riam aliter ꝑ cogitationē intuimur: aliter ꝑ meditationē rimamur. multa em̄ a ſein uicem differūt: licet in materia ꝯueniant. Idē Richardꝰ. Cogitatio eſt improuidꝰ animi aſpectꝰ: ad euacuationē pronꝰ. Ip̄e enī ſe ſingulis pene momentis ꝯſueuit ad inepta ⁊ friuola relaxare. ⁊ ſine vllo diſcre tionis freno ad om̄ia ſe ingerere vel precipitē dare. Meditatio vero eſt ſtudioſa mē tis intentio prouidꝰ animi intuitꝰ ad veri tatis inquiſitionē. Ex his patet iſtoꝝ multiplex differētia ẜm Richardum ibidem. Primo cogitatio ꝑ diuerſa huc illuc diuagat̉. ſed meditatio circa magna ⁊ ardua ad directionis finē: cū animi induſtria ad magna ꝑuenire querit. Secūdo differūt qꝛ cogitatio ſexpit: meditatio intēdit et ad plurima venit. Tercio cogitatio eſt ſine labore ⁊ fructu: meditatio vero cū labore ⁊ fructū. Quarto cogitatio eſt ſemꝑ vaga motu de vno ad aliud trāſit: meditatio ſꝑ vnū aliquid inceſſanter intēdit. At tn̄ frequētex vnū ponit̉ ꝓ reliquo. Cogitatio qn̄ qꝫ in meditationē ꝯuertit̉. dicit Richardꝰ Ideo memoriā debemꝰ habere triū. Prīo ꝓprioꝝ vicioꝝ ad deteſtandū vt doleamuſ Apoc̄. ij. Memento vnde excideris ⁊ agepenitentiā. qꝛ Chriẜ. ſuꝑ epl̓aꝫ ad Hebre os. ⁊ habet̉ de pe. diſtin. iij. quia Iudas in quit peccaui: nullū delictoꝝ tale remediuꝫ habꝫ ſicut eoꝝ ꝯtinua memoria Gloſa ad compunctōneꝫ: nō ad delectatōneꝫ. ꝓpter qd̓ Deūt̉. ix. Memento inquit vt nō obliuiſcaris ꝙ ad iracundiā ꝓuocaſti dominū deū tuū. ps. cxxxvi. Suꝑ flumina babilo nis illic ſedimꝰ ⁊ fleuimus: dū recordaremur ſion.i. in captiuitate peccati ⁊ ꝯfuſionis flere debemꝰ cū recordaremur ſion.i. gratie ꝑdite ⁊ innocentie. in quo ſtatu homo deū ſpeculatur. Augꝰ. Quāto quiſqꝫ ſtrictior tanto in eo ꝓ memoria delictoruꝫ ſit fletus vberior. vt ezechias Iſa. xxxviij. Recogitabo tibi om̄es annos meos ī ama ritudine anime mee. Trenoꝝ. iij. Recordata eſt hieruſalē dieꝝ afflictōis ⁊ p̄uaricationis quo ad culpā. oīm deſiderabiliū ſuoꝝ quo ad gratiā. Secūdo debemꝰ ha bere memoriā mortis ad peccatū vitandū. Eccl̓i. vij. Memorare nouiſſima tua ⁊ ne ternum nō peccabis. Si diē mortis hoīes meditari vellent: ab om̄i immūdicia aīos ſuos cohiberēt. Sꝫ heū ꝯquerit̉ Trenoꝝ i. Sordes eiꝰ in pedibꝰ illiꝰ qꝛ nō eſt recor datꝰ finis. Et ergoqui nūc volūt meditari ſalubriter: neceſſe eſt ergo hanc aliquan do dolenter ſuſtinere. Augꝰ. in ẜmone de innocentibꝰ. Hoc anīaduerſione peccator ꝯcutitur qui dū viueret oblitꝰ eſt dei: moriens obliuiſcat̉ ſui. Tercio dei iudicioꝝ ad timendum. Eccl̓s. xi. Si homo annis multis vixerit meminiſſe debet tenebroſi tē poris ⁊ dieꝝ multoꝝ vanitatꝭ. qui cū vene rint arguent̉ p̄terita Prouerb̓. xij. Cogitationes iuſtoꝝ iudicia.ſ. dei. Eccl̓s. vlti. Cuncta que fiūt adducet dn̄s ad iudiciuꝫ Eccl̓i. xviij. Memēto ire ⁊ tp̄s retributio nis: hec om̄ia in oculis dei. pͣs. lxx. Memo rabor iuſticie tue ſolliꝰ. Quarto debemuſ habere meditationē beneficioꝝ dei: ad gratias deo agendū. Luc̄. xvi. Recordare qꝛ recepiſti bona in vita tua Reuera bona na turalia delectabilia ſubſtātialia.ſ. corpus ⁊ ſanguinē xp̄i. Nā de manna dato dn̄s p̄cepit Exodi. xvi. Imple gomor ex eo ⁊ cū ſtodiat̉ in futuro retrogeneratōes vt nouerint panē quo alui vos in ſolitudine. ita iuſtū īmo multū iuſtius eſt ꝙ nos implea mus cor noſtrū memoria beneficij ⁊ doni celeſtis: qūo dedit ſeip̄m nobis in ſacramē to altaris. Nā eiꝰ corpꝰ in ſacramēto cum in aliquo ſimile eſt manna. in aliquo multo excellentius ⁊ p̄cioſiꝰ. qꝛ ſicut lux potior eſt qͣꝫ vmbra: veritas qͣꝫ figura. ita hoc donum digniꝰ eſt illo. de ꝯſe. diſt. ij. Reuera Itē illud fuit corruptione obnoxiū in alte rum diem reſeruatū. iſtud vero eſt alienuꝫ

De corpore chriſti ab om̄i corruptōe ineternū. pͣs. xv. Nō da bis ſanctū tuū videre corruptionē. Un̄ ca nit eccleſia. Summit vnꝰ ſumunt mille. nec ſumptꝰ ꝯſumit̉. Itē māna qn̄ caluit ſol liq̄ fiebat. hoc ſacramentū nullū patit̉ accidēſ qꝛ accidēs ſtat ſine ſubiecto. Itē iſti om̄es ſunt mortui. aliqͥ corꝑaliter. aliqͥ eternaliter. vt datan ⁊ abiron. Qu. xvi. Iſtud facit alios eſſe ſine corruptōne culpe ⁊ pene Iobā. vi. Si qͥs manducauerit ex hͦ pane viuet ineternū. pͣs. cx. Memoriā fecit mirabiliū ſuoꝝ: eſcā dedit timētibꝰ ſe. Item nota memorari debemꝰ damnū ⁊ fructū in de ꝓcedentē. Fructꝰ inde ꝓcedēs eſt mul tiplex Primꝰ ad diligendū inflāmat. ſicut ad p̄ſentiā ignis expellit̉ frigꝰ: ſic ad p̄ſentiā corꝑis xp̄i tēpeditas. Exemplū habet̉ in malogranato. ſicut qͥ panē calidū de clibano recipit cū pane ſumit caloreꝫ. ſic qͥ recipit corpꝰ dn̄i ignitū amorē recipit. ſed heu patiēs febres: licet ſit in camino ignicalorē nō ſentit. ⁊ ſic peccator in mortali licet hͦ ſacramentū ſumit nō ſentit tn̄ calorē charitatꝭ ratōe malicie ⁊ iniqͥtatis. Unde Hiere. vi. Sicut ciſterna facit aquā frigidā. ſic malicia. Ideo Dern̄. Qui mandu cat ⁊ amat: augmētū amoris ſentiat. Se cundꝰ fructꝰ eſt ꝙ hͦ ſacramentū luceat: hͦ eſt ꝙ illuminat mentē hoīs: ⁊ latentia pec cata p̄terita manifeſtat. ⁊ figuratur ꝑ mel qd̓ Ionathas comedit de arbore.i. Reg xiiij. Et dixit vidiſtꝭ qd̓ illuminati ſūt ocu li mei: eo ꝙ paululū guſtaui d̓ melle. Mel eſt ſapiētia dei īcreata. Un̄ Iſa. vij. Dutiꝝ ⁊ mel comedat.i. humanitatē ⁊ diuini tatē in cibū recipiat. hic cibꝰ illumīat mētis oculos. Un̄ Chriẜ. Sicut ī ſole naturaliter apparēt athomi. qͥ extra ſolē nō diſcernunt. ſic in p̄ſentia digne acceptionis huiꝰ ſacramēti cognoſcunt̉ defectꝰ ſpūaleſ qͦs homo alias nō cognoſceret. Iō Iſid̓. Accedite ⁊ illuminamini: qꝛ lux eſt mūdi Tercio delet venialia. de quo Inno. dicit. Hoc ſacramentū venialia delet: ⁊ mor talia cauet. Similiter ⁊ Ambro. li. de ſacͣ mentis. Iſte panis quotidianus ſumitur in remediū quotidiane infirmitatis. ꝓpter qd̓ dicit Dern̄. Nō manducamus corpꝰ dn̄i qꝛ boni ſumꝰ: ſed vt boni efficiamur. Ideo Augꝰ. de verbis dn̄i. Accipe quoti die qd̓ tibi quotidie ꝓſit. Quarto p̄fuat afuturis mortalibꝰ. qꝛ peccatum eſt mors ſpūalis anime. Un̄ ſicut hō p̄ſeruat̉ a mor te corꝑis dupliciter ſicut dicit ſanctꝰ Tho mas ꝑte. iij. q. lix. arti. iiij. Primo natura roborat̉ interius ꝑ medicinā Secūdo cor pus p̄ſeruatur exterius per arma. Utroqꝫ modo ſacramentū euchariſtie preſeruat a peccato. Primo roborat interiꝰ ſpiritum Un̄ pͣs. ciij. Danis cor hominis ꝯfirmat. qꝛ eſt panis vite. qui vitā manducat: mori nō poteſt. Accedite ⁊ abſoluemini: quia ē remiſſio peccatoꝝ. hec ille. qꝛ ẜm Aug. de verbis dn̄i. Iſte panis anime noſtre ſubſtantiā fulcit ⁊ in eſſe gratuitꝰ ponit. Alio modo inquantū eſt ſignū paſſionis xp̄i. ꝑ quā victi ſunt demones: repellit demonū impugnationē. de quo Chriẜ. ſuꝑ Iohā. Ut leones flāmaꝫ ſpirātes: ſic ab illa mēſa r̄cedimꝰ diabolo effecti terribileſ. Quī to auget.ſ. preteritā gratiā. de quo ſanctuſ Thomas dicit. Hoc ſacramentū eſt gratiarum augmentū. Figurat̉ Nu. xi. vbi legit̉ Ꝙ deſcēdente māna: deſcēdit pariter ⁊ ros. ſic in xp̄i corꝑe accipit̉ ros gratie. Nā ſicut ros facit fructus terre creſcere ⁊ augmētat illos. ⁊ ſic hoc ſacramentū facit deuote recipiētes in meritꝭ creſcere ⁊ gr̄a. Prouerb̓. iij. Nubes rore ꝯcreſcūt.i. deuotꝭ gr̄a augmentat̉. Nā ſic̄ ignis nō eſt ſi ne ſplēdore. ſic hͦ ſacramentū digne ſumptū nō eſt ſine augmēto gratie. Iſa. lv. Co medite bonū ⁊ in craſſitudīe delectabit̉ aīa veſtra. Un̄ Geneẜ. xlix. Pīguis eſt paniſ Aſer. Spūaliter aſex interp̄tat̉ beatitudo. hic eſt pax eterne beatitudinis. qͥ impīguat hominē ꝑ gratie augmentū. Sexto hͦ ſa cramentū vnit nos deo. de quo Augꝰ. Ci bus grandiū creſce ⁊ manducabis me. nō me mutabis in te: ſꝫ tu mutaberis in me. ⁊ hͦ ꝑ amorē. Nā dicit dioniſiꝰ. Amor trāſformat amantē in amatū. Et figuratur in

LXXXIIII. Sermo tranſfiguratōne ſuꝑnaturali. ⁊ in ſacramē to vbi vna ſubſtātia tranſmutat̉ in aliam. Itē mens deuota ſit deifica. ad Galla. v. Uiuo ego. nō ego: ſed viuit in me chriſtꝰ. Hoc fit ſpūaliter cū quis nō agit̉ a ſuo ſpi ritu: ſꝫ chriſti. ⁊ vitā ſuā ꝯformet exempliſ xp̄i. Un̄ Ioh̓. vi. Qui manducat me. viuit ꝓpter me. ideo orat eccleſia in collecta dicēs. Fac me ſemꝑ inherere tuis manda tis: ⁊ a te nunqͣꝫ ſeparari. Ideo hoc ſacramentū dicit̉ cōmunio. eo ꝙ in hͦ ſacramento cōmunicamꝰ omniū bonoꝝ in eccleſia ⁊ meritis omniū ſanctoꝝ. vt impletur illud Ioh̓. iiij. Alij laborauerūt ⁊ vos in laboreſ eorum introiſtis. Et dicitur electis illud Eph̓. v. Iā nō eſtis hoſpites ⁊ aduene. ſꝫ ciues ſanctoꝝ ⁊ domeſtici dei Itē ꝑ dignā ſuſceptionē huiꝰ ſacramenti homo etiā ſit particeps meritoꝝ chriſti in humanitate. Unde Dern̄. Deus dedit nobis filiū ſuū qꝛ gratiā cōmunicauit nobis ꝑ illū. d̓ quo Augꝰ. Om̄ia bona ſua nobis cōmunicauit: qui mala noſtra aſſumpſit. Iō Dern̄. Domīe opeꝝ bonoꝝ egemꝰ: vbi defecerīt mea: ibi ſupplent tua. vt impletur illud.i. Choꝝ. iij. Om̄ia veſtra ſunt: vos aūt xp̄i. Septimo hoc ſacramentū mitigat fomiteꝫ. ſicut aqua ignis calorē refrenat. ſic cō cupiſcētia carnis mitigat̉. Und̓. pͣs. xxij. Suꝑ aquā refectōnis educauit me. Figu rat̉ Iudicū. vij. In viſione gedeonis. ꝙ panis ſubcinericeꝰ ſubuertebat caſtra ma dian Madian intelligit̉ ꝯtradictio. ⁊ ſigni ficat fomittē carnis qui ſemꝑ ꝯtradicit ſpi ritui: cuiꝰ caſtra ſunt carnis deſideria: que ſubuertit panis iſte mitigādo ea. Oſee. xiij ij. Ero qͣſi ros in iſrael. Nā ſicut ros miti gat calorē: ſic hoc ſacramentū minuit calo rem praue ꝯcupiſcētie. ⁊ hoc ꝓpter augmē tum charitatis. de qua Augꝰ. in li. lxxxiij. q̄ſtionū. Augmentū charitatis: eſt diminutio fomittis. Ideo Amb̓. Qui vulnus habet: medicinā requirat. Octauo lib̓at a reatu pene Dicit ſanctꝰ Tho. ꝑte. iij. q. lxxxix. ar. vi. Hoc ſacramentū ē ſacrificiuꝫ ⁊ ſacramentū. Sacramentū eſt inqͣꝫtum recipit̉ ꝓut ꝯtinet̉ inuiſibilis gratia ſub vi ſibili ſpecie. Sꝫ ſacrificiū inqͣꝫtū offertur ꝓ viuis ⁊ mortuis. ⁊ ſacramētū.ſ. inqͣꝫtū inſtituit̉ ad ſpūaliter nutriendū ꝑ vnionē ad xp̄m ⁊ ad membra eius. ſicut nutrimen tum vnit̉: nutritur. ſed quia hec vnio ſit ꝑ charitatē. ex cuiꝰ feruore aliquis cōſequit̉ remiſſionē: nō ſolū culpe: ſed ⁊ pene Idcir co nō directe: ſed ꝑ ꝯcomitantiā ſequitur remiſſio pene. nō totꝰ: ſed ẜm modū feruo ris ⁊ deuotionis. Inqͣꝫtū vero eſt ſacrificium habet vim ſatiſfactiuā. ⁊ nō attendi tur quātitas oblatōnis: ſꝫ quātitas deuoti onis. ⁊ nō ꝓ tota pena: ſed pro parte ratio ne deuotōis hominis. Ideo dicit Hiero. Aqua que apponit̉ eſt ſignū mundatōnis a pena. ⁊ ſic liberat a culpa ⁊ a pena. licꝫ nō totali: ſꝫ ꝑtiali. Un̄ Prouerb̓. xxvi. Sunus abſconditū extinguit iras. Gregoriꝰ. Dn̄s dedit nobis ſacramentū ſalutꝭ in remiſſionem criminū. Nono dulcedinē p̄ſtat. vnde Sap̄. xvi. Danē de celo p̄ſtitiſti eis: om̄e delectamentuꝫ ſuauitatis in ſe habentē. de quo Augꝰ. Deꝰ intrat in men tem om̄i dulcedine dulcior: om̄i ſuauitate ſuauior. de quo pͣs. liiij. Qui ſiml̓ mecum dulces capiebas cibos. Ratio aug. ibi diuina dulcēdo ī ſuo fonte bibitur. Ideo dixit dominꝰ Ioh̓. vij. Si quis ſitit veniat ⁊ bibat. ſcilicet dulcedinē huiꝰ ſacramēti Dicit nanqꝫ pͣs. lxvij. Paraſti in dulcedine tua pauperi deꝰ. Et ſalomon Cantic̄. ij. Fructꝰ eiꝰ dulcis gutturi meo. ꝓpter qd̓ exclamat Orig. dicēs. O domine tolle de ſideriū meū: vt attingā dulcē fructū.ſ. tui ſacramēti. Diceres tamē ſepius ſumo ⁊ tantam dulcednē ſacramenti nō ſentio. Reſpondet̉. iſte eſt cibus medicine anime Un̄ ſicut medicꝰ peritꝰ dat quibuſdā medicinā dulcem in pallato corꝑis. alijs ꝟo prebet dulcedinē in pallato mentis. qͣꝫuiin gutture nō ſit dulcis. tamē in ratōe ſentit̉ ꝙ ſanat: ⁊ ſic mentē delectat. Et ſic dominus deꝰ quibuſdā fidelibꝰ dat ꝑ intimū affectū: vt ardentiꝰ delectent̉ in deuotōne dulcedinis. Alijs veto ꝑ pium intellectuꝫ

De corpore chriſti eo ꝙ intelligūt ſe a peccatis ampliꝰ abſtinere ⁊ virtutibꝰ adherere. ⁊ credunt hunc cibū vitā eternā dare. Et ſic licet nō ſapiunt ꝑ effectū dulcedinē: tamē per intellectum. Un̄ ſap̄. viij. Nō habet amaritudinem cōuerſatio illiꝰ: nec tediū cōuictꝰ eiꝰ ſed leticiā ſpūalem. Et figurat̉ Exodi. vi. Guſtꝰ māne erat ſimile cū melle. ⁊ figura bat dulcedinē huiꝰ ſacramēti. quā quidē dulcedinē ſenſit Augꝰ. vt de eo legit̉. Diſplicebat ei quidqͥd agebat̉ in ſeculop̄ dul cedine dei. Sꝫ heu aliqui ſunt qͥ nec ī intel lectu nec in affectu ſuauitatē ſentiūt. ⁊ ſūt hi qui dulcedini humane aūt carnali inſiſtunt. Nā animalis homo nō ꝑcipit ea q̄ ſpūs dei ſunt. prima. Chorin. ij. Ro. viij. Qui in carne ſunt que carnis ſunt ſentit Nā dicit Salomō Prouerb̓. xxvij. Ani ma ſaturata cōculcabit fauū. ſic̄ filij iſrael ſaturati cibis cepis ⁊ carnibꝰ egipti. Nu. xi. Nō delectabant̉ in māna. Sic ẜm grego. Qui terrene delectatōi inhiant: ſpiritualis dulcedīs cibi faſtidiū habēt. Sap̄. xvi. Dulcedinē tuā in filios demōſtrabas Quā dulcedinē ſenſit matex Auguſtini q̄ poſt dignā ſuſceptionē huiꝰ ſacramēti clamauit ī exceſſu dicēs. Uolemꝰ ad celū volemꝰ ad celū. poſt hec veniēs ad ſeip̄am interrogata cur ita clamaſſet. Reſpōdit. cor meū ⁊ caro mea exultauerūt in deū viuuꝫ. pͣs. lxxxiij. Decimo viuificat. ſcilicꝫ hic in gratia: ibi in gloria. Un̄ pͣs. xxxv. Domine apud te eſt fons vite. d̓ quo ſaluator Ioh̓. vi. Qui manducat hūc panē: viuet ineternū. de quo Iſid̓. Hic eſt panis vite. qͥ vitā manducat: nori neq̄at. Un̄ Ioh̓. vi Qui manducat me viuit ꝓpter me. Un decimo aſſociat ſanctis ⁊ angelis dei. de qͦ Rabanꝰ. Qui hoc ſacramentū digne ꝑ cipit: ſocietatē ſanctorum digne percipiat. Duodecimo aſſecurat. ſcilicet in aggreſ ſu. vt homo poteſt dicere illd̓ pͣs. xxij. Si ambulauero in medio vmbre mortis nō ti mebo mala: quoniā tu mecū es Figuratur nāqꝫ ꝑ panem ſubcinericiū. iij. Reg. xix. In cuiꝰ fortitudine ambulauit Helias vſ qꝫ ad montē domini Nā dicit Dernardꝰ Corpꝰ chriſti eſt peregrinātibꝰ dieta egro tis medicina. debiles cōfortat. valētes delectat. timidos ſecurat Un̄ dicit̉ viaticus quaſi cuſtos vie Et ideo dat̉ in agone mo rientibꝰ. Primo ꝓpter confortationē: qꝛ longa via ſine cibꝰ nō eſt amplectāda Un̄ Hugo li. iij. de ſacramētis. Cibꝰ ille nō eſt corꝑis ſed mentis. nā de ore trāſit ad corconfortās anime vires. Secūdo datur in agone ꝓpter ſecurationē ⁊ ꝓtectioneꝫ: qꝛ homini morienti maximū preliū inſtat. idcirco dat̉ in protectorē. pͣs. xxxvi. Domīuſ ꝓtector vite mee a quo trepidabo. Et apl̓s Ro. viij. Si deꝰ pro nobis: qͦs cōtra nos. ⁊ Hiere. xx. Dominꝰ mecū tanqͣꝫ bellator fortis. Ideo cū infirmaris memorare cuꝫ hoc ſacramentū ſummis: vt ab inimicis tuis defenderis. Nā hic chriſtꝰ p̄ſens eſt. ⁊ an geli. Daniel̓. vij. Milia miliū mīſtrabant ei. Ideo Chriẜ. ſuꝑ Ioh̓. Ad hͦ ſacramētum angeli concurrūt. demones fugiunt. Hij ſunt duodeciꝫ fructꝰ ligni vite. apoc̄. vltimo. qui oriunt̉ ex hoc venerabili ſacramento. Et dicit Nicolaꝰ de licā ſuper Iohā. Alia ſacramēta habēt ſingulares eſ fectus. vt in baptiſmo ſolꝰ baptiſatꝰ ſuſci pit gratiā. ſed in immolatione huius ſacramē ti eſt vniuerſalis effectꝰ. quia nō ſolū ſacer dos cōſequitur effectū. ſed viui ⁊ mortui. Ratio. quia in ip̄o cōtinetur cauſa vniuer ſalis omniū ſacramentoꝝ.ſ. xp̄s. Et ſic nō eſt de layco recipiente quantū eſt ex opere oꝑato. et quantū ꝯſiderat̉ vt ꝑceptio. quā uis ex intentione ꝑcipiētis poſſit cōmunicari om̄ibus. vel aliquibꝰ ad quos dirigit ſuā intentionē. Ideo de hͦ ſacramēto vene rabili dicit Alexandex. ⁊ habet̉ de conſe c. diſt. ij. nichil. Nichil in ſacrificijs maius nulla oblatio potior iſta. Et iſti duodecim fructꝰ habent̉ breuiter ī his metris. Inflā mat memorat delet p̄ſeruat ⁊ auget. Unit ⁊ mitigat liberat dulcedinē p̄ſtat. Uiuificat ⁊ aſſociat: ⁊ in fine ſecurat. Itē nō ſolum eſt meditanda vtilitas huiꝰ ſacramen ti digne percipientiū: ſed etiā penalitas q̄

x Sermo conſequit̉ indigne recipiētes. Incurrit homō enī triplicē penā.ſ. tꝑalem. ſpiritualeꝫ. ⁊ eternalē. Primo temporalē.i. Choꝝ. xi. Ideo inter vos multi imbecilleſ ſūt. ⁊ mul ti dormiūt. Unde legit̉ ꝙ quidā ꝓhibitus ne accederet ⁊ verecundia ductus non dimiſit: ſed acceſſit. ideo ſubitanea morte coram altari interijt. Paſcaſiꝰ Qui īdigne manducat. ſi bonitas dei nō reſiſteret. ſtatim angeli eū punirēt. Secūdo penā ſpiritualem. quia diabolꝰ maiorē in eos accipit poteſtatē. Unde de iuda. poſt buccellā panis intrauit in eū ſathanas. Cibꝰ ille nō erat corpꝰ xp̄i. qͣꝫto magꝭ corpꝰ xp̄i. Augꝰ Nullꝰ malignꝰ ad corpꝰ xp̄i accedat. nullꝰ fictꝰ nullꝰ īduratꝰ aīo appropīqͣt De talibꝰ p̄t dici vt de iuda. Manꝰ tradentꝭ eſt mecum in menſa. Luc̄. xxij. Tercio eternalem.i. Choꝝ. xi. Reus erit iudicio. Amb̓. Penā xp̄i mortis meret̉ qui pollutꝰ accedit: totā trinitatē īhonorat. Dern̄. Ue bomini cui ſalꝰ mūdi iudiciū eſt: vita mors ē cui abſolutio damnatio. cui gratia ira. Id circo iudiciū ſibi manducat ⁊ bibit. Sermo LXXXV. Ad idem. Ccipite et man ducate hoc eſt corpus meum. i. Choꝝ. xi. Audiſtiſquomodo hoc venerabile ſacramentū recipiendū eſt fideliter ſine errore. ſinceriter ſine ꝯtagiōe diligenter cū cordis ⁊ conſciētie diſſcuſſio ne. humiliter cū timore. decenter cū recta intentōne. prudētex cū ſtudioſa meditatio ne. Nūc ſeptimo videndū ē ꝙ accipiet̉ fer uentex cū deuota ꝯtemplatione. ⁊ bene cōtemplatio ſequit̉ meditatōeꝫ: qꝛ meditatio eſt eternoꝝ inueſtigatio. cū magna animi induſtria. nec veritatꝭ ab inquiſitōe dimittit donec inueniet qd̓ querit. ⁊ qͣꝫcito q̄ ſitum inuenit̉: tūc incipit inherere gaudēter. Et ẜm Rich̓. libro.i. Sic ſtudioſa me ditatio intantū exercuit ſe ⁊ ꝓfecit: ꝙ ī cō templatōnē trāſiuit. pͣs. lxv. Tranſiuimꝰ ꝑ ignē ⁊ aquā ⁊ eduxiſti nos in refrigeriū id eſt. in contemplatōeꝫ eternoꝝ. qꝛ ꝓpriū eſt meditatōni. ſua ꝓmotione ſemꝑ ad altiora tendere. Sꝫ contemplatōi ꝓpriū eſt iocunditatis ſuo ſpectaculo cū admiratōe inherere. Sꝫ. d. quid eſt ꝯtemplatio. Re ſpondet Richardꝰ li. i. de archa noc. c. iiij. Contēplatio eſt libera mentis ꝑſpicatio in ſapiētie ſpectaculo cū āmiratōne ſuſpenſa In hac deſcriptōne innuūtur quattuor. Primū eſt liber contēplationis motus ab om̄ibus excoriatꝰ ⁊ in nullo impeditꝰ. Ex hoc patet ꝙ ſpiritꝰ ꝯtemplatiuꝰ debet eſſe ſine peccato. qꝛ qui peccat Ioh̓. viij. ſeruꝰ eſt peccati. ⁊ vinculis eiꝰ ligat̉: ne ſurſū fe ratur. Etiā debet eſſe liber a deſiderio ⁊ cu ra tēporaliū: q̄ ſunt dure ſeruitutꝭ.i. Thimo. vi. Qui cupiūt fieri diuites: incidunt in temptatōes ⁊ laqueū diaboli. Greg̓. xxx. moral̓. Tūc ſpiritꝰ libet dimittit̉. quando calcatis terrenis deſiderijs mens ab appe titu temporaliū exonerat̉. Ideo Iſido. de ſummo bono. Oculꝰ alta cōſpicere nō poterit: quē puluis terrene cupiditatis claudit. Gregꝰ. xix. moral̓. Cōtemplari dei ſapientiam nō poſſunt qui ſibiip̄is ſapiētes ſunt. Secundū qd̓ neceſſariū eſt cōtemplantibꝰ: eſt ꝙ oculus contemplatōis ſit ꝑ ſpicax.i. gratia dei ſanatꝰ. Dicit enī Hugo li. ix. celeſtis ierarchie. Triplex eſt ocu lus. Primꝰ eſt carnis quo homo videt ea que ſunt extra ſe. Secundꝰ oculꝰ ratōnis quo videt ea q̄ ſunt intra ſe. Terciꝰ ē oculus ꝯtemplatōis: quo videt homo ea que ſunt ſupra ſe. Primꝰ eſt aꝑtus.ſ. oculꝰ car nis. Oculꝰ ſecundꝰ.ſ. ratōnis eſt lippus. Terciꝰ.ſ. cōtemplatōis eſt clauſus ⁊ cecꝰ Ideo neceſſariū eſt vt oculꝰ contemplationis perſpicax ſanet̉. id eſt. purget̉ ab om̄i labe ⁊ cupiditate terrenoꝝ. prima Ioh̓.i. Deꝰ lux eſt: ⁊ tenebre nō ſunt ī eo. Tercium eſt ꝙ oculus in ſpectaculo ſapientie eterne ſit directus.ſ. contēplari deum non quocūqꝫ modo: ſed cū delectatione ex qua dā experimētali ſuauitate ⁊ affectu. Actꝰ ergo contemplatōnis duo includit. ſcilicꝫ cognitionem. ⁊ ſapproſam delectationem. ⁊ delectatio adiuuat cognitionem. qꝛ dicit

De corpore chriſti Rich̓. ẜm menſurā delectationis diſpenſa tur ⁊ modꝰ manifeſtatōnis. Quartū eſt mentalis ſuſpēſio: ex admiratōne cauſata. Rich̓. li. d̓ archa miſtica. De quāto aīma ab infimis ſit remotior: de tanto in ſeipſa purior. ⁊ ad ſublimia ſublimior. ⁊ quanto ſublimior: tanto diutiꝰ in ſuperioribꝰ ſuſpē ditur. Iob. vij. Suſpendiū elegit aīa mea Qd̓ percellen̄. exponit dicēs. Suſpendiū eſt extenſio mentis in eterna ſpectacula. iu xta illud. pͣs. xxiiij. Oculi mei ſemꝑ ad dominū quoniā ip̄e euellet d̓ laq̄o pedes meos. Rich̓. li. v. de archa miſtica. Nōne vo lut a terra ad aera ſuſpendit̉. dū homo ſuper hominē ducit̉: ⁊ anima a ſemetipſa excutitur: ⁊ mentis alienatōe in celeſtibꝰ tota exigit̉. Quapropter aīa cōtemplatiua dolēter ad inferiora relabit̉. vt patet exem plum de ſancto Dern̄. qui ſemꝑ fleuit qn̄ comedere debuit. Interrogātibꝰ fratribꝰ cut fleret. Reſpōdit. nonne debeo flere: qꝛ prius erā ſpūalis nunc animalis. Ecce dolenter deſcendunt anime contēplatiue ad inferiora. Sꝫ diceres q̄ ſunt diſpoſitōes que diſponūt animā ad ꝯtemplatōeꝫ. Re ſpondet Rich̓. li. de ꝯtemplatōe. Nos de bemus a nouiſſimis inciꝑe: ⁊ paulatiꝫ mē tem ſubleuare. ⁊ ꝑ exteriorē noticiā: ad co gnitionem inuiſibiliū aſcēdere. Primꝰ gradꝰ eſſe debet in imaginatōne ſola. ⁊ nichil ratiocinādo inueſtigare. ⁊ oriūtur ab his q̄ ſenſu corporeo hauriunt̉ cū imagina mur. O qͣꝫ multifarie ⁊ iocūde ſunt creatu te. ⁊ imaginatio in cōſiderationē adducit ⁊ infert ammirationē ⁊ ſtuporē. Secūdus gradꝰ dū illud qd̓ in imaginatōe cōſi ſtit: procedit ratiocinādo. ⁊ ꝑ rationē q̄ri mus: ⁊ inuenimꝰ reꝝ vtilitatē ⁊ ordinem Et hic gradꝰ eſt ſuꝑior: eo ꝙ ratio ī eo operatur. Terciꝰ gradꝰ eſt ẜm Rich̓. Quā do ex ſimilitudine reꝝ viſibiliū in ſpecula tionem reꝝ inuiſibiliū ſubleuamur. Ro. primo Inuiſibilia dei ꝑ ea que facta ſunt ī tellectu conſpiciunt̉. Quartꝰ gradꝰ quā do circa inuiſibilia ſpeculando inſiſtimꝰ. ⁊ ea ꝑ experiētiam cognoſcimꝰ ⁊ intelligentia capimꝰ: ⁊ venimꝰ in conſiderationē celeſtiū om̄ibꝰ ſenſibꝰ remotis. eo ꝙ tā a cor poralibꝰ qͣꝫ a temꝑalibꝰ magiſ elongamur Ideo iſte gradꝰ eſt alijs ꝑfectior. qꝛ ſpūs in eo magis purificatur ⁊ eternis vnitur. Quintꝰ gradꝰ eſt quādo ſuꝑ rationē. ⁊ nō p̄ter rationē in hac ꝯtemplationis ſpeculatione ⁊ mentis ſubleuatione aſcendimꝰ ad ea q̄ ex diuīa r̄uelatōe cognoſcimꝰ. que nulla ratōne humana plene inueſtiga re ſufficimꝰ. talia ſunt illa q̄ de diuinitatis natura: in illa ſimplici eſſentia credimꝰ: et ſcripture autoritate probamus. Et eſt gradus excellentior: qui ſuꝑat rationē. Se xtus gradus verſatur circa ea que ſunt ſu pra rationē: ⁊ videntur quaſi contra ratō nem. ⁊ ſunt pene om̄ia que de ꝑſonarū trinitate credere iubemur. de quibꝰ cū ratio humana conſulitur: nichil aliud qͣꝫ cōtraria videntur. Iſte gradꝰ eſt ꝑfectior omni bus: quia in eo pura intelligentia oꝑatur que ad contemplationē diuine eſſentie ad mittitur. Alio modo ẜm Orig. ſuꝑ Cantica. cap̄. ij. declarātur gradus cōtemplati onis. vbi dicit. Contemplatorem rerum certū te iudico: ſi primo te ꝑficit actio Nā vbi actiua vita terminat̉: ibi contemplati na inchoatur: ⁊ gradatim ſurſum tendit. donec in viſione intuitiua conſummat̉. de quo Gregoriꝰ. v. moral̓. Qui arcem contemplationis aſcendere deſiderat. priꝰ ne ceſſe eſt vt in opere ꝑfecte actionis ſe exer ceat. Secundo de viſibilibꝰ ad inuiſibilia procedere. Ro. i. Inuiſibilia dei ⁊cͣ. ſapīe xiij. A magnitudīe ſpeciei creature creator eorum poſſit videri. Dern̄. ſuꝑ Cantica. Tanta formaꝝ varietas atqꝫ ſpecieꝝ numeroſitas in rebꝰ creatis. ſunt quidam ra dij diuinitatis. Tercio eſt mente om̄ia ob lectamenta carnis tranſcendere. pͣs. liiij. Elongaui fugiēs ⁊ manſi in ſolitudine. ſcꝫ nō delectando in creatura. Quarto eſt ſupra rationē tranſcēdere ⁊ ſpeculari ea que metas humane capacitatis excedunt. vt diuinitatis naturam ⁊ ſimplicem eiꝰ eſſen tiam. ⁊ eſt ſupra rationem: ſed non preter 3

LXXXVI Sermo rationem. quia per intelligentiā capit̉ que eſt ſuperior intellectu. Nā ẜm Richardū Intelligentia eſt vis anime qͣ de diuinis inquātū poſſibile eſt cognoſcit celeſtia archana penetrando. ⁊ cōtemplatiue anime acies acuitur. Quinto quādo tranſcēdit ſuꝑ om̄ia intelligibilia ſupra ⁊ cōtra rationem. vt de trinitate vbi intelligentia non habet locū. ⁊ ibi homo diu ſtare nō poteſt. quia dicit Gregꝰ. v. moral̓. Quādo ſpūs ſurſum vehit̉: tunc mens immēſitate lumi nis verberata reuocat̉: cū internā dulcedi nem deguſtat. amore eſtuat. ⁊ infirmitatis ſue tenebras cognoſcit. quia illud qd̓ ardē ter diligit: habere nequit ſaltē ꝑfecte Di ceres que ſequit̉ talem contemplationem vtilitas. Reſpondet̉ primo. qꝛ ſpiritus hu manus dulciter cōſolatur. Unde Fortunatus. Nequa qͣꝫ deꝰ deuote anime ſe applicat ⁊ inclinat: niſi totā ſe in contemplatione exigat ⁊ occurrat Ideo Damaſcenꝰ Qualis quis in futuro eſſe debet: taleꝫ in preſenti ſe exhibeat. exquo felicitas in futu ta contemplatione diuine eſſentie exiſtat. ideo Luce. x. Maria optimā ꝑtem elegit. Richardꝰ libro.i. de contēplatione. Que eſt pars opima: quā elegit Maria. niſi videre ⁊ vacare qͣꝫ ſuauis eſt dominꝰ. Nam Maria ſedens ſecꝰ pedes domini: audiebat verbū illius. ſummā itaqꝫ ſapientiā in carne latitantē. quā oculis carnis videre non poterat: audiendo intelligebat. intelligendo videbat. qꝛ credebat. ⁊ in hunc mo dum ſedendo ⁊ credendo ⁊ audiēdo ſumme veritatis contēplatione vacabat. Hec eſt pars que electis ⁊ ꝑfectis nunqͣꝫ aufer tur. quia cōtemplatio in hac vita inchoatur: ⁊ in futuro auget̉: ⁊ imperpetuū celebrabitur. Secundo ſpiritꝰ humanꝰ in cō templatione deo familiariꝰ ⁊ amiciciꝰ vni tur. vt dicit Gregꝰ. xxv. moral̓. Sepe miſericors deꝰ qͦs tenere diligit: eos ſollicici us ab extraneis actionibꝰ cuſtodit. Nam pater familias ad eum laborem ſeruos dixi git: aquo filios ſuſpendit. vt filij ſine vexatione ſecuri ſint. Figuratur Iohā. vltimo vbi Ibeſus dixit Petro de Iohānequē diligebat. Sic eū volo manere donec veniam: tu me ſequere. vbi dicit Auguſtinꝰ Per hos duos apoſtolos ſignificant̉ due vite. Contēplatiua per Iohannē. Actiua per Detrū Ecce iniunxit Petro. tu me ſe quere. vbi dicit Hiero. per paſſionē debere ſequi petrū. ecce actiua petri in labore. Contemplatiua Iohānis intellecta in re quie. vna in operatione actōnis. altera in mercede contemplationis. vna declinat a malo ⁊ facit bonū. altera nullū habet malū quo declinat. ſed magnū habet quo fruat̉ bonum. vnde vna cuꝫ hoſte pugnat. altera ſine hoſte regnat. vna carnales libidines vetat. alia ſpūalibus delectationibꝰ vacat. vna ſubuenit indigenti. altera ibi eſt vbi nullum inuenit indigentē. hec Auguſtinꝰ Ergo ſic volo eū manere Gloſa. id eſt. no lo eum per martiriū cōſummari. Orige. Hec vita contemplatiua eſt ſummū bene ficium qd̓ anime cōferri poteſt in hac vita ⁊ habet perfectiſſimas delectationes annexas. Nam alie delectatōnes habet faſtidium ſpiritꝰ. Prouerb̓. xiiij. Extrema gaudij luctus occupat Tercio ſpiritꝰ huma nus in itinere vite ꝯtēplatiue ſomno quietatur: ⁊ vigilia illuminat̉. Figurat̉ Gen̄. xxxij. Iacobqui qn̄qꝫ dicebatur luctator. poſt luctū ⁊ ſomnū cōtemplationis vocatus eſt iſrael. id eſt. vidēs deū. eo ꝙ tam in luctu qͣꝫ in ſomno contemplationis didicit videre ſpiritualia. vnde dixit Uidi do minū facie ad faciē. Un̄ Hugo libro. iiij. de clauſtro anime. Tūc ex Iacob ſit iſrael quādo poſt ſudatōes bone operatōis. veni tur ad lucē contemplatōis. pͣs. xiij. Tunc exaltabit̉ Iacob ⁊ letabit̉ iſrael. Iacob. i. vita actiua luctat̉ contra vicia. emarcuit neruus. id eſt. nō occidit̉ ſpiritus in luctamine. ſed tamē infirmatur ⁊ fatigatur pͣs. xxxvij. Afflictus ſum ⁊ humiliatꝰ ſum nimis. Pex iſrael videntē vita contēplatiua ſignificat̉. que ſi dormit. id eſt. ab amore temporalium ⁊ ſeculi quieſcit contēplatur celeſtia Cantica x. Ego dimio ⁊ ca

De corpore chriſti meuꝫ vigilat. claudit oculos ſeculo. aperit chriſto: ille ſomnꝰ placet deo. Cāti. ij. Ad iuro vos filie iſrael ne excitetis. Quarto ſpiritus facie pulcrificat̉: ⁊ viſu clarificat̉ Rich̓. li. i. de patriarchis. Duas legimuſ vxores Iacob habuiſſe.ſ. liaꝫ ⁊ rachel. lia fecundior. rachel formoſior. lia fecunda ſꝫ lippa. rachel ſterilis ſed formoſa. Spiritualiter ꝑ liā actiua vita: ad quā ꝑtinet flete gemere ſuſpirare. Per rachel vita con templatiua: q̄ interp̄tatur viſus principiū ad illā pertinet meditari cōtemplari intelligere ⁊ diſcernere. Rich̓. Quid dulcius quid iocundiꝰ qͣꝫ oculos mentis ad ſūme ſapientie contemplationē exigere. Ex hac contemplatōe ſumme ſapiētie: facies mētis pulcrificat̉. Exemplū de Moyſe Exo. xxxiiij. cuiꝰ facies ſplēdida facta fuit ex cōſortio domini intantū ꝙ iudei videre non potuerūt in eū. Gregoriꝰ. vi. Moral̓. Uita contemplatiua in anima cōtemplantis eſt ſpecioſa. ꝓpter qd̓ dicit̉ Canti. iiij. To ta pulcra es amica mea ⁊ macula nō eſt in te. Quinto ſpūs humanus dulciter et multipliciter reficit̉. Primo cibat̉ ⁊ forti ficatur. Comedere ergo ſpiritualiter nihil aliud eſt ẜm Grego. ſuꝑ Ezech̓. qͣꝫ ſuꝑni luminis in cōtemplationibꝰ paſci Cant̉. ij Fructꝰ eiꝰ dulcis gutturi meo. vbi Orig. Da michi domine fructū dulcē. fructū vi te anime mee. altus es: extolle domine de ſideriū meū. benedictꝰ es: ſanctifica obſequentē. imputribilis es: purifica affectuꝫ. ſuauis es: letifica animā. Secūdo ſpiritꝰ reficitur in potu ⁊ inebriat̉ gratia vn̄ anima contēplatiua gloriat̉. Introduxit me rex in cellā vinariā. Gloſa.i. in dulcedīeꝫ gratie. ita me recreatam ſentio ab amore terrenoꝝ in ſuꝑna tranſlatā. ſꝫ hanc refectionem ſpiritꝰ humanꝰ ambulans in vijs actiue vite. vix ⁊ raro exꝑitur. Un̄ Augꝰ Contēplatiui nō actiui guſtare poſſunt ſiceram bonā. ad qd̓ guſtandū neceſſe eſt a tumultu ſeculi ceſſare: qd̓ nō faciūt actiui Et ergo nō habēt ſenſum guſtꝰ exercitatū ideo nō reficiunt̉ ſpiritualiter. Richar. d̓ ſancto victore. Quādo ꝓ contemplatōis dulcedinē ſuper nos rapimur: quaſi qd̓dā ſuauitatis vinū ſumētes inebriamur: ⁊ a nobiſip̄is alienamur. nichil hac dulcedine iocundiꝰ ſentit̉. nichil animū ab amore mundi elongat. nichil mentē contra temptationes roborat. Sexto ſpiritꝰ humanus in itinere vite contemplatiue a labore vie releuat̉. ⁊ hoc ꝑ diuina allocutionem. Luce. xxiiij. Nōne cor noſtrū ardens erat in nobis: dum nobis loqueret̉ in via. Qd̓ exponit Gregoriꝰ. Chriſti audito ẜmone exardeſcit animꝰ: corporis recedit frigus. ſic mens in celeſti deſiderio anxia libet audire precepta celeſtia. ⁊ quot mandatꝭ inſtruitur: tot facibꝰ inflāmatur. Iō Dern̄. Deus quaſi vie viator itinerantibꝰ ſe ſoci ans: omnē vie reuelat laborē. Rich̓. d̓ ſan cto victore. Tunc ad omnē laborē hilareſcit laborat nec laceſcit: feſtinat nec deficit. laceratur ⁊ neſcit. irridet̉ ⁊ non aduertit. hec ille. Septimo ſpiritus in itinere vite contēplatiue: vltra om̄ia inferiora mentaliter in celeſtibꝰ eleuat̉. Hugo in principio li. de clauſtro aīe. Contemplatio clauſtrum anime dicit̉: in cuiꝰ ſinu dū ſe recipit ammodo ſola celeſtia meditat̉. a terrenis ſeparat̉. in domino delectat̉. angelica dulcedine perfruit̉. legit in libro vite. cōſiderat patris potentiā. filij ſapientiā. ſpiri tuſſancti clementiā. hoc non facit ſpiritus vite actiue. Dernardꝰ ſuper Canti. Licet anima in actione ad deum tendit ꝓpter de um: tamen adhuc eſt ſollicita ⁊ ꝑturbata Ideo Auguſtinꝰ. ix. de trinitate. Spiritꝰ in itinere vite actiue ab huiuſmodi cōſolationibus impeditur ⁊ amaritudinibꝰ reple tur. Unde Orig. ſuper Cantica. Qui terrenis inheret inuenire non poteſt niſi qd̓ ī terris latet. ſcilicet amaritudinē ⁊ laboreꝫ Qui autē celeſtibꝰ inuenit dulcedinem ⁊ conſolationē. ſed om̄is dulcedo reperitur in corpore chriſti. Sapīe. xvi. Paneꝫ de celo preſtitiſti eis: omne delectamentū in ſe habenteꝫ. Sis ergo contemplatiuꝰ abſtrahēdo te a terrenis ⁊ adherēdo celeſtibꝰ.

LXXXVI Sermo Nota quattuor impediunt contemplationes. Unde Dern̄. ſuper Cantica. Primū eſt ſenſus egens.ſ. egritudo corporis. quia animā ad corpꝰ afficit̉ qd̓ contemplari nō poteſt. niſi dominꝰ fecerit hoc de gratia ſpe ciali. vt ſcilicet Maulo. Secundū impedi mentum cura terrenoꝝ actuū. Un̄ Dern̄ Sicut puluis oculo iniectus nō ſinit ocu lum clare videre. ſic terrenorū occupatio. Terciū culpa mordens ſcilicet p̄terita vel p̄ſentia: licet peccata ſunt deleta tamē impediunt ſicut tenebre viſuꝫ. ſic om̄i tempore dolere debemꝰ ⁊ flere ſuꝑ pctā. Quartū ſantaſmata corporaliū imaginū. ⁊ hͦ eſt diſ ficiliꝰ: ergo requirit̉ ſolitudo. Dern̄. Om nem oportet contemplantē eſſe ſurdū mutum ⁊ cecū. vt videns nō videat. audiens nō intelligat.i. nō ſecū portat. Sermo LXXXVI. Ad idem. Ccipite et man ducate hoc eſt corpus meum. i. Choꝝ. xi. Audiſtiſquomodo accipere debemꝰ hoc venerabile ſacramentum fideliter ſine errore. ſinceriter ſine cōtagione diligenter cū conſciētie diſcuſſione. humiliter cū timore. decenter cum recta intentōne. prudenter cum ſtudioſa me ditatione. ſeruentex cū deuota contempla tionē. Nunc octauo acciꝑe debemꝰ amica biliter cū charitatiua affectione. Dicit nāqꝫ Augꝰ. de ſpiritu ⁊ anima. Charitas eſt via dei ad homīes: ⁊ hominū ad deū. ſꝫ qꝛ audiſtis ꝙ ex charitate datus eſt iſte cibꝰ Ideo digne volens accedere debet ſtare in charitatē. Et bene charitatiua affectio ſeqͥ tur contemplationē: quia ꝑficit eandem. Unde Augꝰ. li. octauo de trinitate. c. penultimo. De quāto flagrantius deū diligimus: de tanto ſereniꝰ eum videbimꝰ. ideo charitatiua affectio debet immediate ſequi contemplationē. De quo Hugo de angelica ierarchia quia dilectio maior eſt qͣꝫ in telligentia. plꝰ em̄ diligit̉ qͣꝫ intelligit̉. ⁊ af fectio dilectionis intrat vbi ſcientia foris ſtat. Augꝰ. Nullū bonū perſecte noſcitur qd̓ nō perfecte amat̉. Ideo Eccl̓i. ij. Qui timētis deū diligite illū. ⁊ illuminabit corda veſtra. ergo charitatiua affectio ſequit̉ contemplationē tanqͣꝫ perficiens eā Di ceres que eſt charitatiua affectio. Reſpon det Dioniſius. iiij. de diuinis nominibus Charitas eſt virtus vnitiua amantis cum amato. ſed affectꝰ vel affectio ẜm Hugonem de ſancto victore. eſt ſpontanea quedam dulcis ipſius animi inclinatio ad ali quid. ⁊ ſic variant̉ amores ẜm variā inclinationem affectionū ⁊ motuū. Sūt enim ſex affectiones vel amores quibꝰ inclinamur ad aliquid. Primꝰ eſt affectꝰ naturalis de quo Hugo dicit. Eſt cuiuſlibꝫ ad carnem ſuā. Unde Eph̓. v. Nemo vnqͣꝫ carneꝫ ſuā odio habuit: ſed nutrit ⁊ fouet eam. Ph̓s. ix. ethicoꝝ. Naturale eſt ꝙ qͥ libet diligit ſuū eſſe ⁊ opus ſuū. Itē matrꝭ ad filiū Iſa. xlix. Nūquid mater poteſt obliuiſci infantis Itē hominis ad domeſticū ſuum. quis em̄ domeſticorū curam non ha bet. vt dicit apoſtolꝰ.i. ad Thimo. v. fidem negauit ⁊ eſt infideli deterior. hūc ſane affectū ſicut non admittere impoſſibile eſt: ita eū non ſequi virtutis ſumme eſt. ni ſi ratione regulet̉. ſꝑ em̄ iſte affectus mollia ſuggerit ⁊ ſuauia qd̓ iocundū qd̓ terrenum qḋ voluptuoſuꝫ qd̓ delicatū libenter amplectitur. qd̓ vero aſpeꝝ ⁊ voluptati cōtratium om̄i horrore refugit. qd̓ circa huius affectōnis executio amor peruerſus eſt ⁊ a chriſto interdicitur Matth̓. xvi. Qui amat animā ſuam perdet eā. Qui odit ani mam ſuam in hoc mundo in vitā eternam cuſtodit eam. Auguſtinus. Si male amaueris tunc odiſti. Si bene oderis tūc ama ſti. pͣs. x. Qui diligit iniquitatē: odit animam ſuam. Naturale eſt ꝙ homo erga ſe ⁊ ſuos affectum habet. ſed amorē ẜm affectum habere non debet. ſed ẜm rationem. hec ille. Idcirco ab iſto affectu naturali differt affectio charitatiua. quia illa inna ſcitur: iſta infunditur a deo. Secundus affectus eſt carnalis. de quo Auguſtinus Carnalis affectus eſt plerūqꝫ neqꝫ virtus

De corpore chriſti neqꝫ viciū. ſed eſt quedā exterioris homīs habitudo. animū ſibi intuentis inclinans facile vt cum videtur forma alicuiꝰ elegātior ſermo auditur ſuauior venuſtus aſpectus. ⁊ ſic ꝓuocataffectū. hoc eſt qd̓ in puero Moyſi apparuit. Exodi. ij. Qui ꝓpter elegantē formam tribꝰ menſibꝰ ꝓpter pre ceptum pharaonis abſcondebat̉. ⁊ a filia pharaonis in filiū fuit adoptatus. etiā car nalis affectus ad noxiā voluptatem ī quā libet ſpeciem ſuauitatis male compungit. ſicut carnalis affectus fuit Dauid in ſpeciem Derſabee. Hic abſtulit ſapientiā ſalomonis ⁊ ad idoloruꝫ culturam eijcit. talis affectus nō habet nomen veri amoris. Eccl̓i. xvij. Mil nequiꝰ qͣꝫ qd̓ cato excogitare poteſt. Ro. viij. Qui in carne ſunt d̓o placere nequeunt. Dioniſius. Amor carnalis eſt anxietate plenus affectio charita tiua plena iocunditate. Unde Richat. iij de trinitate. Sicut charitate nichil eſt me lius ita nichil iocundiꝰ. Tercius affectꝰ eſt officialis. dequo Hugo. Officialē affectum dicimus cū animus alicuiꝰ propter munera vel obſequia ad aliquē ſit inclinatus. ⁊ talis affectus licet ſit periculoſus ne ſit ingratus. cauendū eſt tamen ne delinitus muneribꝰ allectus obſequijs fouet vicioſa. ergo neceſſariū eſt videre vt dilectō que oritur ex tali affectu ſic fiat vt diligat̉ ille qui in virtutibꝰ eſt adornatus. ⁊ retributio ẜm rationem ⁊ nō ẜm affectum impendatur. ⁊ ab hoc multum differt charitatiua dilectio ⁊ affectio. quia iſta querit que ſua ſunt. ſed charitas non querit ſua: Quartus eſt affectus rationalis Hugo Et eſt qui ex virtutis conſideratione orit̉ ſcilicet cum oculis noſtris alicuius hominis virtutem videmus: vel famam diuulgatam mens noſtra dulcedinis ſuauitate perfunditur. Sequitur ergo hic eſt affectus cum nos audita martyrum paſſione ſuauiſſima deuotōne compugimur ad ꝓxi mi dilectionē accendimūt. ille affectꝰ eſt ꝑ fectior alijs: qꝛ ꝓcedit exēplariter ex iudicio virtutꝭ Ab iſto affectu differt affectio charitatiua. qꝛ iſta mediāte rōe ab exēplis exterioribꝰ orit̉ affectō charitatiua a ſpūſā cto ad amādū etiā pctōres īflāmat Quī tus affectꝰ eſt ſpiritualis. qꝛ a ſpūſancto ori tur vel inſpiratur. ⁊ hic eſt triplex qꝛ quādoqꝫ immittitur a ſpiritu maligno. quandoqꝫ a ſpiritu humano. quādoqꝫ a ſpirituſancto. De ſpiritu maligno oriuntur affectiones vicioſe. Unde Hugo. Quādo in clinat aliqueꝫ ad vicia. illo affectu Amon filiꝰ Dauid improbe ſue ſororis Thamat exarſit in amplexus. Iſtum quoqꝫ affectū miſit demon in cor iude vt chriſtum trade ret. Iſto affectu inclinamur ad queqꝫ turpia. Unde Oſee. iiij. Spiritus fornicatō nis decepit eos. Ex ſpiritu autem humanō tam innata qͣꝫ etiā per exercicia ſtudioſe acquiſita oriuntur quinqꝫ affectus amo roſi ad ſummū bonum diligendum qd̓ eſt ſumme appetibile. ⁊ ſit quaſi ſimilis affectōi charitatiue vel gratuite. vt etiā ſi acce ptatur fit maximꝰ gradꝰ charitatꝭ. de quo Iobā. xv. Animā ſuā ponat qͥs ꝓ amicis ſuis. Sil̓es gradꝰ ex puris naturalibꝰ inueniunt̉ multi aſcēdiſſe. Un̄ Augꝰ. de ci. dei li. iiij. narrat Ꝙ multi vtilitatē reipublice ꝓprie vite p̄ponebant. Et exēplificat G Tuliꝰ li. i. de offi. ca. ij. dicēs. Duo erāt p̄cepta platōnis notata volentiū reipublice p̄eſſe. Primū vt vtilitatē ciuiū ſic tueantur: vt quecūqꝫ agant ad eā referāt obliti cōmodoꝝ ſuoꝝ. Secundū vt totū corpꝰ reipublice tueant̉ principaliter ne aliquā ꝑtē fouerēt ⁊ alterā derelinquerēt De ſpū aūt diuīo affectꝰ charitatꝭ infundit̉ vt patebit infra. licet in meritis differt a p̄dictiſ tn̄ in multꝭ etiā ꝯuenit cū eiſ. ꝓpter qd̓ diſ ficile eſt diſtinguere inter illos.ſ. charitati uā naturalē. ⁊ acqͥſitā. ꝓpter ſimilitudinē actuū. Tn̄ differūt. Primo qͣꝫtū ad originē. qꝛ charitas gͣtuita a ſolo deo infundit̉. Ro. v. Charitas dei diffuſa ē ī cordibꝰ noſtrꝭ ꝑ ſpūmſanctū. Natural̓ aūt ꝑ naturā innaſcit̉. ⁊ altera ꝑ exercitium acquiritur. Secūdo differūt quantū ad ſubtilitatem. quia charitas gratuita eſt viuificatiua pu

LXXXVI Sermo tior ⁊ feruentior. quia nunqͣꝫ eſt ſine ſpirituſancto qui datur in ea. neutra autē illarum viuificat. Tercio differunt quantuꝫ ad formalitatē. quia charitas alias virtutes informat ⁊ perficit. Ambro. vtraqꝫ illarum manet informis ⁊ imperfecta ſine iſta. Quarto differūt quantū ad finis capacitatem: quia charitas gratuita ſpiritū humanū a culpa educit. in gratiā cōducit ad verum finem perducit. ad eternam beatitudinē inducit. Unde Rabanꝰ in quodam ſermone. Charitas eſt ignis in medi tationē. mentē purificans a ſordibꝰ vicio rum. Prouerbio. x. Uniuerſa delicta operit charitas. Eſt lux in oratione mentē irradians claritate virtutū. Uel in gratiaꝝ actione: mentem dulcorans dulcedine di uinorum beneficioꝝ. vinū in contemplatō ne: mentem inebrians iocunda delectatio ne. ſol in eterna beatitudine: mentē clarificans ſereniſſimo lumine ſuauiſſimo calore. ſed nulla iſtarum eſt talis: nec naturalis: nec acqͥſita. niſi charitas gͣtuita. Di ceres qͥbꝰ ſignis charitatiua affectio a deo inſpirata cognoſcitur. Reſpondetur ẜm Thomā. Charitas gratuita habet ſimilitudinem cū dilectione naturali ⁊ acquiſita. ideo non poſſumus pro certo ſcire chacitatem gratuitā. Ratio prima quia charitas importat diuinā acceptionē que nos latet Eccl̓es.ix. Nemo ſcit an amore vel odio dei dignus ſit. Secunda ratio. qꝛ intellectus noſter obumbratꝰ carne ebes eſt ad ſpiritualia cognoſcendū. Sap̄. ix. Cor pus qḋ corrumpitur aggrauat animaꝫ. et terrena inhabitatio deprimit ſenſum. charitas autē ſpirituale eſt. ideo homo certitudinaliter neſcit ipſam ſe habere. Tercia quia ſimilitudo actuū naturalis ⁊ acquiſite charitatis hoc impedit. quia ratio eſt iudicium dei qui vt humiliemur ordinauit que in nobis ſunt fore occulta ne de nobis preſumamus. qͣꝫuis habere preſentiā charitatis ſit neceſſariū ad ſalutē: nō tamē ſci re ſe habere. Nota quot ſunt coniecture ⁊ ſigna que oriuntur ex actibꝰ charitatꝭ. Et ſunt ẜm triplicē ſtatum hominū. ſcilicet in cipientium. proficientiū. ⁊ ꝑfectoꝝ. ꝓpter qd̓ dicunt ſancti doctores. Aliqua ſunt ſigna charitatis iam genite. Aliqua iā robo rate. Aliqua charitatis ꝑfecte. Dicit nan qꝫ Augꝰ. ſuꝑ epiſtolā Iohā. Charitas na ſcitur. nata nutrit̉. nutrita roborat̉. roborata ꝑficitur. Charitas habet ſe vt herba vel ſemē. de quo Marci. iiij. Semē proiectū in terrā primo generat herbā. deinde ſpicā deinde fructū. ⁊ ſic fuit charitas in beato Petro. primo erat berba cū dixit. ſi oportuerit me mori tecū non te negabo. ſed poſt hoc fuit ſpica in aduentū ſpirituſſancti. et ꝓtulit fructū qd̓ in die penthecoſtes ꝯuer tit circiter tria milia hominū. Nā habetur de pe. diſt. ij. q. i. Cui hec. Nemo repente ſit ſummꝰ. ſed in bona cōuerſatōne que ſine charitate nulla eſt. ab infimis inchoat: vt ad magna ꝑueniat. Idcirco videnduꝫ eſt de ſignis charitatis genite ſiue infuſe ſeu incipientis. ⁊ dicit Dern̄. in ſermone de oībus ſanctis. Ꝙ quattuor ſunt ſigna charitatis genite. Primū eſt dolor d̓ cul pa p̄terita. vt habet̉ de pe. diſt. ij. c. charitas. Sine charitate verā contritionē quihabere non poteſt. qua adueniēte peccatū diſplicet homini. qꝛ charitas ⁊ culpa mor talis opponunt̉. ideo ſiml̓ ſtare nō poſſunt in eadē voluntate. ſed quādo charitas appropinquat: tunc culpā per dolorē contriti onis remouet. qꝛ dicit Aug̓. omel̓. viij. ſu per Ioh̓. Radix oīm bonoꝝ eſt charitas. ſic radix oīm maloꝝ ē mali cupiditas. igit̉ ſtare ſimul nō pn̄t eo ꝙ habet̉.i. Ioh̓. iiij. Qui ī charitate manet ī deo manet. modo peccator nō manet in deo.i. Ioh̓. iij. Qui facit pctm̄ ex diabolo eſt. qͣles fuerūt iudei Ioh̓. viij. Uos ex pr̄e diabolo eſtꝭ. qꝛ deſi deria pr̄is veſtri vultꝭ facere.ſ. pctm̄. Diē nāqꝫ Greg̓. Qui adhuc ꝑ illicita deſideria d̓fluit: ꝓfecto deū n̄ amat. Iō pͣs. xcvi Qui diligitꝭ dn̄m odite malū.i. peccatuꝫ. Prouerb̓. x. Uniuerſa de licta oꝑit chari tas.ſ. ꝑ ꝯtritionē quā īducit. ⁊ ꝯtritio quā inducit charitas debet eſſe talis vt dic̄ ſā.

De corpore chriſti Thomas parte. iij. q. lxxxvi. Qd̓ homini diſpliceant peccata ſua om̄ia ꝓpter hͦ qd̓ ſunt cōtra deū: non ꝓpter penā vel infamiam. Nā dicit Proſper de vita contēplati ua. Charitas eſt volūtas recta deo coniun cta. Idcirco homo conterit̉: ex eo ꝙ offendit deū peccatis ſuis. Secundū ſignum charitatis genite: eſt firmū ꝓpoſitum cauendi futura cū effectu. Nā ꝓpoſitum cauendi om̄ia peccata mortalia ꝓpter deum cū affectu. nec ꝑ amorē naturalē. nec acqui ſitum poteſt haberi ſine gratia adiuuante. Unde Augꝰ. li. i. retractationū. c. viij. dicit. Ꝙ voluntas ip̄a ſine dei gratia nō liberatur a ſeruitute diaboli. quia facta ē ſerua peccati. licet enī ꝓpter libertatē arbitrij poſſet vitare aliqd̓ peccatū mortale. nō tamen ꝓpter infirmitatē poſſet diu qd̓ libet in cōmuni vitare quin in aliqd̓ incidat Ex go diu eſſe ſine conſciētia mortalis peccati ſignū eſt charitatis genite. Nā charitas in mente habet ſe vt ignis conſumēs rubiginem culpe ⁊ mundans ferrū. De qͦ Proſper de vita cōtemplatiua. Charitas ē voluntas recta. igne ſpūſſancti ignita. ab om̄i bus terrenis auerſa. Terciū ſignū chari tatis genite eſt ẜm Dern̄. delectatio ī auditu ſermonis dei. Unde Eccl̓i. ij. Qui diligunt illū ſeruabūt verbū illius. Ratio qꝛ amantes delectant̉ in ſermonibꝰ amatorū ſiue ſint ſermones inſpirati ſiue inſcripti ſi ue exteriꝰ auditi. vt ex illis capiāt experimentuꝫ mutuoꝝ affectuū. Chriẜ. Mos ē amantiū vt amorē ſuū ſilentio tacere neq̄ant. Un̄ Gilbertꝰ ſuꝑ Cantica ẜmone. xv dicit. Charitas inſpiratōe.i. interna allocutione: nō eſt contenta. ſꝫ ſacri ſermonis inſtitutiones velut clipeus memoriter vn diqꝫ app̄hendit. Ioh̓. viij. Qui ex deo eſt perbuꝫ dei audit. vbi Gregꝰ. Unuſquiſqꝫ ſe interrogetan ex deo ſit.ſ. per charitateꝫ qua ⁊ verbū dei efficit Un̄ Augꝰ. Uerbū dei eſt probatoriū: per qd̓ filij dei cernūtur a filijs diaboli. Ideo Ioh̓. xiiij. Qui diligit me ſermonē meū ſeruabit. dicēs cum pͣs. lxxxiiij. Audiā quid loquat̉ in me dominus deus meꝰ. ſed heu aliqui ſurdi ſunt vt aſpides ad audiendū verbū dei. ⁊ hͦ eſt ſignū carentie dilectionis dei: eo ꝙ ſcribit̉ ij. Ioh̓.i. Om̄is qui nō ꝑmanet in doctrina chriſti: deū non amat. Quartū ſignū charitatis genite eſt ꝓmptitudo boni operis. de quo Simon de Caſſia. Neſcit feriari dilectio. qꝛ charitas eſt maxime operatiua: eo ꝙ ipſa eſt amor ſuus. ideo diligit omnē actū ordinabilē in hunc finem. Gre goriꝰ in omel̓. Amor dei nunqͣꝫ eſt ocioſuſ operat̉ magna ſi ē. ſi operari renuit: amor non eſt. Et ſubdit ꝓbatio dilectionis exhibitio eſt operis. Quintū ſignū ponit am broſiꝰ in li. ſimilitudinū. Et eſt quādo aliquis de defectu ſpirituali alioꝝ triſtatur. ⁊ de ꝓfectu ſpirituali letat̉ Un̄. i. Choꝝ. xiij. Charitas nō gaudet ſuꝑ iniquitate: ꝯgau det aūt veritati. Augꝰ. Non dolere de ma lo proximi non eſt charitas dei. Ratio ẜm Dioniſiū. quia cū charitas ardor ſit ⁊ vir tus vnitiua. iō nitit̉ oīa liq̄facere ⁊ in vnū ꝯflare vt in ip̄a vniant̉. de qͦ Grego. ſuper Ezech̓. Ecce qͣlis eſt charitas qͥ diuerſita tes mentiū accēdit ꝯcremat ⁊ ꝯflat: liq̄ facit ⁊ quaſi in vnā ſpecieꝫ animi reformat. qꝛ amor eſt virtꝰ vnitiua amantꝭ cū amato. Sextū ſignū ponit Anẜ. dicēs. Sic decet diligere deū. vt nichil diligat̉ preter ſupra vel ꝯtra eū. Nā dic̄ ſaluator Mat. x. Qui amat patrē vel matrē pluſqͣꝫ menō eſt me dignꝰ. ſꝫ oīa diligēda ſunt ꝓpter ip̄m. vt dicit Augꝰ. Qui diligit ꝓximū ſal tem ſancte ⁊ ſpūaliter. quid diligit in eo ni ſi deum. Itē alia ſunt ſigna charitatꝭ roborate ſiue ꝓficientis dilectōis. Et ſūt qui qꝫ. Primū ſignū charitatis roborate eſt ꝯſciētie frequēs diſcuſſio ⁊ examinatō nō ſolū de peccatꝭ mortalibꝰ. ſꝫ etiā venialibꝰ Ratio. qꝛ ſicut charitas genita ſeu incipiens opponitur peccato mortali: ita feruor charitatis. qui eſt roborate charitatis opponitur veniali. vnde ip̄m expellet ab anima ne ſpirituſſancto diſpliceat. Dicit nan qꝫ Auguſtinus. Peccatum veniale licet animam non occidit. tamen quibuſdam

LXXXVI Sermo poſtulis borrida ſcabie deformem faciet. Quapropter roborata charitas om̄es oſ ficinas mentis viſitat. illuminat. ⁊ mūdat de quo Gregoriꝰ. Charitas roborata nec minimā poſſidet peccati paleā: nec eam reſidere facit. ſed ſtatim igne ſubtiliſſime cic cumſpectionis exurit. Unde Proſper de vita ꝯtemplatiua. Charitas roborata: eſt om̄is corruptōis ⁊ vanitatis neſcia. Se cundum ſignū eſt cōcupiſcentie diminutō quia quāto charitas dei magis augmētatur in mente hominis. tanto magis a concupiſcentia temporaliū elongat̉. Un̄ Auguſtinus in enchiridion. Creſcente charitate minuitur concupiſcētia. vbi autē non eſt charitas: ibi regnat cupiditas. Amb̓. Mens charitate accenſa: priuatur concu piſcentia. Ex quo cognoſcit̉ ꝙ amatores mundi. ardentes in mūdiali dilectōne: ca rent charitate dei. Un̄ prima Ioh̓. ij. Si quis diligit mundū: nō eſt charitas pr̄is in eo. Auguſtinꝰ. Qui biberit de fluuio pa radiſi: in eo extincta eſt ſitis huiꝰ mundi. Terciū ſignū eſt interioꝝ ſenſuū exerci tatio vitalis. quia ſicut exercitatio ſeuſuū corꝑaliū eſt ſignū corꝑalis vite: ita exerci tatio ſenſuū ſpūalium eſt ſignū ſpiritualis vite. Sunt nanqꝫ quinqꝫ ſenſus interiores.ſ. ſenſus cōmunis. imaginatō. eſtima tiua. fantaſia. ⁊ memoria. ſicut quinqꝫ ſūt ſenſus exteriores. ꝓpter qd̓ dicit Gregꝰ. in moral̓. Habitare in corꝑe animā ꝓbāt vitales ſenſus corporis. ita habitare ī anima ſpūm ip̄m ꝓbat vita ſpūalis. illud ex viſu ⁊ auditu dinoſcit̉. iſtud ex charitate ⁊ alijs virtutibꝰ ꝓbatur. igit̉ ex charitate q̄ eſt vita anime. vt dicit Hugo de arra aīe ſenſus interiores viuificant̉. Iō Dern̄. Fons vite charitas nec viuere dicā: qui n̄ habet illā. ergo exercitatio ſenſuū interioꝝ eſt augmētate charitatis ſignū Quartu lignū eſt ſtudioſa mādatoꝝ obſeruatio. qd̓ ſine dilectione fieri non poteſt. Ioh̓. xiiij. Qui diligit me mādata mea ẜuabit. Ro. xiij. Plenitudo legis eſt dilectio. Hoc ſignum habuit xp̄s. qꝛ dixit Ioh̓. xiiij. Sicut mandatum dedit michi patet ſic facio. Gregꝰ. Qūo quis ex charitate proficeret qui fontē in ſe dilectōis nō haberet. ⁊ iā ali qualiter guſtaret. Quintū ſignū eſt diui naꝝ voluntatū manifeſtatio. Ratio huius qꝛ amor eſt cā cōicationis. Et ideo amicꝭ reuelat ⁊ cōicat amico ſuo ſecreta ſua. qͣſi credēs ea nō ponere extra ſe. ſed ẜm qd̓ī eo eſt ſic̄ in ip̄o. Amicꝰ em̄ meus eſt qͣſi alter ego. Ait Rich̓. li. iiij. de ꝯtemplatione c. xvi. Si vis noſcere qꝛ ſubtilitas diuina rū reuelationū ſit manifeſtū diuine dilecti onis indiciū. Audi Iohā. xv. Iā nō dicā vos ẜuos: ſꝫ amicos. qꝛ om̄ia nota feci vobis q̄ audiui a patre meo. qꝛ ex magnitudi ne diuine dilectōis: pendet modꝰ diuīe re uelationis. vt dicit ibidē. Certū ergo tibi ſignū ſit ꝙ dilectū tuū minꝰ diligis. vt ab illo minus diligeris. ſi theoricos exceſſus nōdū vocantē ſeqͥ merueris. Exqͦ patet ꝙ creſcente reuelatōe creſcit ⁊ dilectio. Iteꝫ alia ſunt ſigna ꝑfecte charitatꝭ ſignāter ꝓut poteſt ꝑfici in via. qꝛ dicit̉ Prouerbio. iiij. Iuſtoꝝ ſemita quaſi lux ſplendēs creſcit ⁊ ꝓficit vſqꝫ ad ꝑfectū diē. ſcilicet ꝑfe cte charitatis Ideo ſciendū in viatoribꝰ eſt duplex ꝑfectio charitatis. Una eſt neceſſitatis ⁊ ſufficientie. Alia eſt priuilegiate ſanctitatis ⁊ excellentie. Has perfectō nes tangit Proſper libro. iij. de vita ꝯtem platiua vbi dicit. In hac vita perfecti ſūt illi qui perfecte deum diligunt. qui volunt quod deus vult. Nullis peccatis quibus offenditur deus acquieſcunt. ⁊ ſemper ad virtutes diligendas ⁊ habendas ſe extendunt. In hoc ꝙ dicit. qui volunt qd̓ vult deus. tangit perfectionem neceſſitatiſ. De hac ꝑfectione ſcribit̉ Deutro. xviij. Per fectus eris ⁊ abſqꝫ macula coraꝫ domino deo tuo. macula ſcilicet criminali Sed in hoc ꝙ dicit ſemꝑ ad virtutes ſe extendūt ibi tangit ꝑfectioneꝫ excellētie. quia dicit Bernardꝰ. Indefeſſum ꝓficiendi ſtudiuꝫ ⁊ iugis conatus ad perfectioneꝫ reputatur ꝑfecte ſcilicet capiēdo ꝑfectum cui nichil deeſt. talis exit in patria. nullo modo ī via

De corpore chriſti haberi poteſt. ergo talis perfectōnis ſigna hic nō querunt̉. Ro. vij. Uelle adiacꝫ mi chi: ꝑficere nō inuenio. Sꝫ ſigna charitatis ſufficientie ⁊ excellentie ſunt duplicia. quedā ex actibꝰ exterioribꝰ. quedā ex actibꝰ interioribꝰ. ſed de vtriſqꝫ pn̄t multa ſignari. tamē de vtraqꝫ ad p̄ſens quīqꝫ ſufficient. Primū ſignū extrinſecū ꝑfecte charitatis eſt. ſi pro ſalute ꝓximi mori quis ſit ꝑatus. Ratio huiꝰ. qꝛ dicit Aug̓. in libro de gratia ⁊ libero arbitrio. Qꝛ parua charitas nō ſufficit ad implēda magna mandata. vt ſunt mori ꝓ fratribꝰ. ⁊ aīmaſ noſtras ꝓ eis ponere. De qͦ idē Perfecta charitas hec eſt vt etiā mori ꝓ chriſto ſit paratꝰ. Orig. Uolūtarie patiēdo probauit qd̓ veraciter amauit. tanto amor eſt altior: quāto patiēdo mortē voluntas eſt paratior. Secundū ſignū extrinſecū perfecte charitatis. ſi qͥs inimicos diligit ⁊ eis ꝓpter deum bene facit. quia ſicut dicit hugo de arra anime. Amor trāſformat aman tem in ſimilitudinē amati. non ſolū quantuꝫ ad ſimilitudinē: ſed etiā quantū ad ope rationes arduas ⁊ difficiles. Cū igit̉ dominꝰ amator qui diligit inimicos ⁊ eis benefacit: amator dei cōſtituitur. vt habetur Matth̓. v. Diligite inimicos ⁊ benefacite eis vt ſitis ꝑfecti: ſicut ⁊ pater veſter ꝑfectus eſt. hoc nō poteſt fieri per quālibet dilectionem: ſed ſolū per dilectionē ꝑfectam quia dicit Augꝰ in enchiridion. Illa dilectio inimicorū eſt perfectorū. ⁊ Orig. ſuꝑ Cantica. In exhibitōne pietatis: probat̉ magnitudo amoris. ideo illud ſignū verū eſt. diligere inimicos ꝓpter deū. Tercium ſignū extrinſecū. ſi quis om̄ia aduerſā tia gaudenter ſuſcipit ⁊ patienter ferat. qꝛ charitas ꝑfecta mentē ab amore huiꝰ vite quaſi totaliter auertit. ⁊ occidēdo quaſi inſenſibilem reddit. quia penas temporales ⁊ morteꝫ contemnere facit. Unde Gregꝰ in omel̓. Fortis eſt vt mors dilectio. quia ſicut mors corpus interemit: ſic charitas vite eterne: ab amore temporaliū menteꝫ auertit ⁊ occidit: ⁊ ad eterna deſideria qua ſi inſenſibilē reddit. neqꝫ ſanctꝰ quilibet ꝓdomino mori potuiſſet in corꝑe: ſi prius a terrenis deſiderijs mori nō potuiſſet in mē te. Un̄ prima Choꝝ. xiij. Charitas omnia ſuffert. Actu. v. Ibāt apoſtoli gaudētes a cōſpectū cōcilij. Quartū ſignū. ſi om̄ibꝰ abrenūciare quis ꝑatus ſit: ⁊ ſeqͥ chriſtū. Ratio huiꝰ ſigni. qꝛ ꝑfecta charitas om̄ia rēnuit que eiꝰ officiū impediūt. ad Philip pen̄. iij. Omnia arbitratꝰ ſum vt ſtercora. vt xp̄m lucrifacerē. ſed tꝑaliū ꝯcupiſcentia maxime impedit affectū charitatis. vt dicit Augꝰ. li. lxxxiij. q. xxvi. Charitatis venenū eſt ſpes adipiſcendoꝝ ac retinēdorum tꝑaliū. ⁊ nutrimentū charitatis ē mi nutio cupiditatis. Derfecta ꝟo charitas eſt: vbi nulla eſt cupiditas. De quo Greg̓. viij. moral̓. Ad culmen ꝑfectōnis tendūt: qui exteriꝰ cuncta derelinquūt: qui ſe rebꝰ habitis nudant. gloria honoris ſe ſpoliant deſiderioꝝ eternoꝝ aſſiduitate ſe affligant De quo Augꝰ. Quantū quis deſpicit. tā tum diligit. tales fuerūt apoſtoli. in quorū ꝑſona dixit Petrꝰ. Ecce nos reliquimuſ om̄ia. Nā charitas ꝑfecta nō timet ꝑditi onē tꝑaliū. de quo Canti. viij. Si dederit homo omnē ſubſtantiā domꝰ ſue ꝓ dilectō ne quaſi nichil deſpiciet eaꝫ. quia charitaſ non querit que ſua ſunt: ſed q̄ iheſu chriſti prima ad Choꝝ. xiij. ꝓpter qd̓ dic̄ Hiero. Perfectus chriſti ſeruꝰ nichil querit preter chriſtū. ꝓpter qd̓ dixit ſaluator Mat. xix. Si vis perfectus eſſe vade ⁊ vende om̄ia ⁊c̄. Quintum ſignum extrinſecuꝫ Si nichil aliud qͣꝫ ſolū deū timuerit. quia dicit̉.i. Ioh̓. iiij. Perfecta charitas foris mittit timorē. qd̓ exponēs Guilhel. ẜmōe xviij. Charitas ꝓximi caret liuore. ſꝫ chari tas xp̄i carꝫ timore. Hec enī nichil penale habꝫ. timor aūt habꝫ penā. ergo in xp̄i cha ritate nō erit timor niſi filialis. quid enī ti mebit charitas veteres offenſas non. quia multitudinem peccatorū oꝑit charitas. qͥd infirmitatem ꝓprie conſcientie ne recedat non. Nam fortis eſt vt mors dilectio. Cā ticoꝝ. viij. Quid tꝑales ꝓ ebriſto timebit

LXXXVII Sermo moleſtias finibiles cū nec ſi eterno fuerint te fatigare ⁊ euaneſcere poterint. quia cha ritas eſt ꝯſummata ꝑfectio. nō ideo amat charitas ne pereat: ſꝫ vellet ineternū perire penaliter qͣꝫ priuari vſu amoris eternaliter. hec ille. Ex his patet qūo ꝑfecta chari tas expellit timorem. Sermo LXXXVII. Ad idem. Ccipite et manducate hoc eſt corpus meum. 1. Choꝝ. xi. Audiſtiſquomodo accipere debemꝰ hoc venerabile ſacramentum cum charitatiua affectione. Et q̄ ſunt ſigna charitatis genite. roborate. ⁊ ꝑfecte Nunc igit̉ videndū eſt de ſignis intrinſecis ꝑfecte charitatis. Sunt enī quedam actiones charitatis ꝑfecte ⁊ intrinſecꝰ ma nantes a charitate. ⁊ iſta ſunt tanto verioxa. qͣꝫto intimiora. quāto charitas eſt ꝑfectior: tanto acutior ad intima ꝑtingēs. vt dicit Hugo ſuper. vij. angelice ierarchie. Ideo interiores ⁊ ꝑfectiores elicit actus. Primū ſignū intrinſecū perfecte charitatis ſunt ꝓfunda ⁊ intima ſuſpiria mentꝭ Ratio hec eſt. quādo memoria rei amate intima mentis amantis tangit. ſtatim ſuſpiria amoroſa quaſi quoſdā nuncioſamo ris exprimit. donec eū p̄ſentia dilecti reficiet. Gregorius.ij. moral̓. adducens illud Iob. Anteqͣꝫ comedā ſuſpiro. mens ad in ſpectionem fulgoris intimi ſuſpirijs regetata cōualeſcit. quia amor charitatis eā re ficit. ⁊ refectio cōtemplatōnis paſcit. Te pidus autē amor hoc facere non poteſt. qꝛ non eſt amor ꝑfectus. Ideo Richardꝰ in tractatu de charitate dicit. Intima ſuſpiria ſunt ꝑfecte charitatis ſigna. Secundum ſignuꝫ ſunt alta deſideria. quia dicit Auguſtinꝰ li. xiij. confeſſionū. Om̄ia ponderibꝰ ſuis loca ſua petunt. grauia deorſuꝫ vt lapis. leuia ſurſum vt ignis. ſed qd̓ eſt pondus in corporalibꝰ: hoc eſt amor ī ſpiritualibꝰ. Unde dicit ibidem. Amor meus pondus meū. Eo feror quocunqꝫ feror. dono tuo accendimur ⁊ ſurſū ferimur. Ideo amor quāto plus accendit̉ tanto amoroſa deſideria magis ſurſum ferunt̉. Nec quie ſcunt donec ad locū ſuū. ſcilicet ad amatuꝫ ꝑuenient. Gregoriꝰ. viij. moral̓. Sancti viri deſiderijs eternis anhelant in tanta al titudine vite ſe ſubleuāt. vt audire iā que mundi ſunt graue ac deprimēs pondꝰ ſibi credant valde penale ꝙ illis interius non ſonat qd̓ nō amant. Hoc ſignū charitatis habuit maria magdalena. Orig. in omel̓. Stabat iuxta monumentū foris plorans oneroſi ſunt michi angeli. grauant me. et conſolantur. ego em̄ creatoreꝫ meū quero. ⁊ ideo om̄is creatura grauis michi eſt ad videndū. Unde in tractatu de charitate. Fruſtra exteriꝰ cōſolantur: qui dulci vulnere amoris intus vulnerant̉. ſi interius eſtuant talibus deſiderijs: vt iam ad vitā ſpiritꝰ ꝑ cruciatus anhelant. Tercium ſi gnum ſunt cogitatōnes languide. Ratio huius ſigni Fulgētius in quodā ſermone dicit. Neceſſe eſt quo p̄ceſſit dilectōis the ſaurus.i. amatū: illic ſequatur cogitatōis affectus. id eſt. deſideriū amoroſum. Ideo veritas ait Matth̓. vi. Ubi theſaurꝰ tuus ibi ⁊ cor tuū. ⁊ ergo in celis theſauriſamuſ celeſtia diligamus. Uis noſſe vbi theſauriſas attende quid amas. quid cogitas. ita theſaurū tuum ex amore cognoſceſ. ⁊ amo rem tuum iudicio cogitatōnis tue intelligas. planū ē ꝙ cogitatio faſtidit: om̄e alid̓ ab amato. Un̄ glo. ſuꝑ illud Cant̉. v. Adiuro vos filie hierl̓m vt annūcietꝭ dilecto qꝛ amore langueo. ſic p̄ magnitudīe amorꝭ oīa tꝑalia ſūt mihi faſtidiū vnde langueo. Orig. Incipiētes amāt. ꝓficiētes ardēt. ſꝫ ꝑfecti languēt. ergo cogitatōes lāguide ſūt ſigͣ amoris. Quartū ſignū expectōes tedioſe. Rōem huiꝰ dic̄ Linconiēſis ſuꝑ vij. angelice iexarchie. amore tendēte ī re amatā nil velociꝰ nil acutiꝰ nil penetrabiliꝰ qꝛ natura ſua n̄ qͥeſcit: donec ſuꝑnaturalit̓ totā penetrauerit ꝓfunditatē ⁊ trāſfigerit amoriſtotalitatē qͣꝫtū p̄t. Iō qn̄ curſꝰ iſtiꝰ īpedit̉ vl̓ r̄tardat̉ tota mēs turbat̉ ⁊ expectatōe attediat̉. qꝛ dic̄ Rich̓. li. x. d̓ ꝯtem.

De corpore chriſti cap̄. xv. Amanti omnis mora videtur nimis longa: ⁊ expectatio oneroſa. ideo clamat cū Iob ſancto. Tedet aīam meā vite mee. eiuſdē. x. Greg̓. iij. moral̓. hͦ exponēs dic̄. Tūc pn̄s vita tedere.i. vileſcere inci pit dū diuinꝰ amor dulceſcere incipit.i. ꝑ ficit. Gilbertꝰ ẜmone. xi. O qͣꝫ durum eſt amanti: animū cū chriſto ⁊ mūdo diuide re. O qͣꝫ duꝝ eſt dilectōi curas ꝑegrinas admittere celeſte ſecretū infeſtari ſeculari bus turbis Sequit̉ amor ille nichil magꝭ vult qͣꝫ amare. Quintū ſignū ſunt affectiones cauſate ex extaſi. Extaſis ẜm papiam eſt exceſſus mentis. qꝛ ſicut dic̄ Dio niſiꝰ in. iiij. li. de diuinis nominibꝰ. Amor in deū tendēs eſt extaſim faciens. qꝛ amor ille nō ꝑmittit eſſe ſuiipſiꝰ per mentis ſobrietatem: ſed eiꝰ qui amat per mentis ex ceſſum. Sꝫ illi qui ſui nō ſunt ſꝫ alioꝝ. extra ſe ſunt. dicit Bern̄. li. de p̄ceptis diſcipuloꝝ circa finē. Nobis eſt p̄ſentior ſpūs vbi amat: qͣꝫ vbi animat. hͦ intelligit̉ qͣꝫtū ad conatū affectōis ſue. Hūc aūt exceſſum nō poteſt facere niſi charitas ꝑfecta: que ꝑ ſuā perfectam inclinationē cauſat tendē tiam in rem amatā. Un̄ apoſtolꝰ ad Gal̓. ij. Uiuo ego. iā nō ego: ſed viuit ī me xp̄s Dioniſiꝰ ibidē dicit. Uerꝰ amator extaſiꝫ patiens: deo viuit ⁊ non ſibi. i. Choꝝ. vi. Qui adheret deo: vnꝰ ſpiritꝰ efficit̉ cū eo. Nota qualiter dilectō charitatiua ꝑ gradus diſtinguat̉. Auguſtinꝰ ſuꝑ Canonicā Ioh̓. Nunqͥd mox cū naſcit̉. mox perfecta eſt. īmo vt perficitur naſcit̉. nata nutritur. nutrita roboratur. ⁊ roborata ꝑficit̉. ⁊ cum ad perfectū venerit dicit. Cupio diſſolui. ⁊ eſſe cū chriſto. Augꝰ. in quadā epl̓a. Tan to nobis meliꝰ eſt: qͣꝫto magis ad deū imꝰ quo nichil meliꝰ. Imꝰ aūt nō ambulando ſed amādo. ⁊ qͣꝫto habemꝰ p̄ſentiorē: d̓ tāto amorē puriorē. Ideo videamꝰ de gradi bus. quia dicit Gregꝰ. xxij. moral̓. Nemo repente ſit ſummꝰ: ſed ꝑ gradꝰ ad ſummū ꝑuenitur. Nota quidam incipiūt ab infimo gradu amoris gratuiti aſcendendo ad gradꝰ violentulos deinde vſqꝫ ad gradus amoris ſeraphici. Primꝰ gradꝰ amoris gratuiti: eſt amor īcomꝑabilis qͥ eſt cōmu nis omniū electoꝝ. ⁊ eſt infimꝰ ⁊ tante vir tutis ꝙ om̄e peccatū mortale expellit. ⁊ de um ſuꝑ omnē creaturā diligit. Et hic gradus eſt neceſſitatis Matth̓. x. Qui diligit patrē vl̓ matrē pluſqͣꝫ me: nō eſt me dignꝰ Igit̉ eſt ſuꝑ om̄ia diligendꝰ. Anẜ. nichil eſt diligendū p̄ter deū. ⁊ quidqͥd diligitur debet diligi ꝓpter deū. Ratio. In quo eſt ſumma diligibilitas ſumme debet diligi. ſꝫ in deo eſt ſumma diligibilitas: quia ſum mum bonū. ergo ſumme debet diligi. de qͦ Dernar. Sicut ſerpenſ moyſi comedebat om̄es ſerpentes magoꝝ: ſic amor diuinus omnē abſorbet amoreꝫ. Exemplū patet in igne materiali. qui denigrat ⁊ obfuſcat rē quantūcunqꝫ pulcrā. ſic diuinꝰ amor omnem terrenā dilectionē. Iſtū gradū appel lat Dern̄. ſinceruꝫ amorē. quia mens iſto amore deū ita ſincere diligit ꝙ nichil p̄ter ip̄m vel ſupra ip̄m equale ſibi diligit. ⁊ nichil aliud ab ip̄o ſperat ⁊ cupit niſi ſolum amare ſinceriter. ⁊ nichil admiſcēdo om̄ibus alijs cōtemptis. ſicut fecit Apl̓us ad Philippen̄. iij. Om̄ia arbitratꝰ ſū vt ſtercora. vt xp̄m lucrifacerē. Hunc amorē deſiderauit Augꝰ. in li. ꝯfeſ. dicens. O felix ⁊ ſecura dulcedo diuini amoris. quis michi det vt venies in cor meum. ⁊ inebries illud amore tuo vt amplectat vnū bonum in quo omnia bona. Signum naturale eſt in amantibus ꝙ penale eſt eis cum ſe debeant ſeparari a familiari colloquio. Spiritualiter ſic exiſtentibus in tali charitate penale eſt ꝙ debent ceſſare a colloquio deuote orationis: ⁊ intime deuotionis. Nā quotiens ex aliqua cauſa extrinſeca impediuntur: ex hoc non modicū merorem mētis incurrunt. eo ꝙ iugiter diuinā p̄ſentiā habere deſiderant. Secundꝰ gradꝰ gratuiti amoris eſt incontaminabilis. ⁊ eſt aſfectio cordis tante puritatis exiſtens ꝙ nl̓ lo affectu amoris intrinſeci cōtaminari poteſt. Et iſte gradus amoris tranſcendit primum in hoc. quia ī primo gradu om̄is

LXXXVII Sermo terrena ſuauitas eſt non appetibilis. in ſecundo aūt gradu om̄is delectatio q̄ xp̄m n̄ redolet abominabilis eſt menti deuote. ⁊ omnem affectū excludit niſi p̄ter xp̄m ꝯcu piſcit. in quo ardeſcit. in qͦ quieſcit. vnū ſitit. vnū diligit. dicēs cū pͣs. xxvi. Unā petij a dn̄o: hanc requirā. qͣſi diceret Cetera ſunt michi abominabilia. Hunc gradū videt̉ attigiſſe Apl̓s ad Gall̓. vi. Michi mū dus crucifiꝰ eſt ⁊ ego mūdo. Hūc graduꝫ bene ſenſit Augꝰ. cū pre nimia dulcedine diuini amoris qͣi faſtidio ductꝰ dixit. Cur hic ſum in iſta valle miſerie: ⁊ qͥd hic agā ignoro. nā amor tuꝰ in me dn̄e ꝯcupiſcentias excitauit eternas. ⁊ idem dicit alibi. Qui ſemel biberit de fluuio ꝑadiſi. reſtat vt in eo extincta ſit ſitis huiꝰ mūdi. Huiꝰ amoris ꝓpriū eſt ꝙ p̄ ſui puritate ita deuꝫ caſte diligit. ꝙ nichil a deo q̄rit niſi amare pure ⁊ ſimpliciter ꝓpter ſe: ⁊ ingentē boni tatē. De hͦ amore caſto dicit Augꝰ. Quicūqꝫ a deo p̄ter deū aliqͥd q̄rit. n̄ caſte q̄rit nec diligit deū. De hͦ etiā loquit̉ Bern̄. ſu per Canti. Amor caſtꝰ eſt ſibijpſi premiuꝫ ⁊ meritū. Timor enī p̄ter ſe: nō querit fru ctum aliū extra ſe. Nā fructꝰ eiꝰ vſus eiuſ eſt. ⁊ ꝑ hoc patere poteſt. nā ſi queris qͣre diligā deū. Reſpōdeo. qꝛ amor ſuꝰ eſt michi dulcꝭ ⁊ delectabilis. Si queris ꝓpter quē fructū diligo deū. Rn̄deo. in hͦ nulluꝫ fructū requirā: niſi vt dulcedinē ſui amoris plene habeā. Signū aūt naturale patꝫ in ſimili. Nā naturaliter amātes interiuſ areſcūt. eo ꝙ ex cordis applicatōe circa redilectā multipliciter ſe ſpūs exaltat. exqͦ ī teriora patiunt̉ exiccatōneꝫ. Spūaliter. Sic ex amore vehemēti diuinꝰ affectꝰ ani me eſt exiccatꝰ ab om̄i inclinatōe cuiuſcūqꝫ delectatōis terrene. ſolū guſtandū deū. de quo pͣs. xxxiij. Guſtate ⁊ videte qͦniam ſuauis eſt dn̄s. q. d. nullꝰ ꝓpteſt recte eſtimare quāta ſit dulcedo diuine ſuauitatis. niſi illā ꝑ diuinū influxū demeruit guſtare. Terciꝰ gradꝰ eſt imꝑturbabilis que nulla re trāſitoria poteſt ꝑturbari. Et id̓o ille gradꝰ amoris bene dicit̉ imꝑturbabil̓ quia hoc ſolū diligit. ⁊ nichil eſt qd̓ ſua vo luntate priuari p̄terit. cū nō habet affectū ad iſta trāſitoria. Un̄ Prouerb̓ xij. Non ꝯtriſtabit iuſtū quidqͥd ei acciderit. Sed qͥs eſt ille iuſtꝰ quē nullꝰ euentus ꝯtriſtari poteſt. Rn̄det̉ ꝙ eſt ille qͥ cor ſuū totū per amorē inflāmatū ordinat in deū. qui etiaꝫ rectꝰ dicit̉ Canti.i. Recti diligūt te. qꝛ eo rū deſideriū ꝑferuēs erigit̉ in deū. ⁊ nullo mō affectu obliqͦ ad iſta tranſitoria incuruantur. tales nichil ꝯtriſtat. nō damna rerū. nō ꝓpinquoꝝ. nō violētia. qꝛ ẜm apl̓m Ro. viij. Neqꝫ mors neqꝫ tribulatio ⁊cͣ. Ratio. qꝛ principalis intentio aīe amoroſe eſt ſic delectari in amato. quidqͥd preter p̄uaricationē amato accidit: nō ꝯtriſtat ſꝫ gaudet de flagellis ſibi celitꝰ miſſis tanqͣꝫ de veſte regis. qua deꝰ pater filiū ſuū peſti re voluit. qͥ amaritudinē trigintatribꝰ annis ſuſtinuit. Hunc gradū amoris attigerat apl̓s cū p̄ ſuauitate diuini amoris cupi ebat diſſolui. ad Philippen̄.i. Huiꝰ amoris ꝓpriū eſt ꝙ ſolū hͦ reputat malū ſi mēſ ſentit ſubtractā diuine p̄ſentie ſuauitatē. ⁊ ſic p̄t ꝓrumpere in hec verba Orig. ſuper Canti. Heu inquit quo abijt gaudiū meū vbi latet amor meꝰ. vbi eſt dulcēdo cordis mei. dereliq̄ſti me ſalꝰ mea. Ex qͥbꝰ verbis innuit̉ ꝙ mens amoroſa maximū habꝫ tediū de dilecti abſentia. ex eo ꝙ p̄ter euꝫ om̄e gaudiū reputat ſolū moleſtiā ⁊ mero rem. qd̓ bene oſtēdit Orig. in omel̓. Stabat Maria iuxta monumentū foriſ plorās q̄ ꝯſolationē ab angelis reciꝑe nolebat. qͣſi diceret. Queroſi ſunt mihi angeli grauāt me ⁊ ꝯſolant̉. ego enī creatorē meū quero. ⁊ ideo om̄is creatura grauis michi ad videndū. Cui cōſonat Detn̄. in tractatu de charitate dicens. Fruſtra niſi fallor conat̉ exteriori ꝯſolatio amantꝭ aīe lenire dolorē cū dulce vulnꝰ amoris intꝰ curari oporteat. Signū aūt naturale in hͦ gradu ꝓbabiliter ad cognoſcendū eſt in hͦ. ꝙ ibi eſt ariditas oculoꝝ ⁊ carentia lacrimaꝝ. naturali ter enī amoroſi ex aduſtione caloris humi dū ꝯſumens ſiccitatē oculoꝝ incurrūt. Ex

De corpore chriſti quo ſpūaliter informamur ꝙ anima amo toſa ab affectōe terrenoꝝ ſic debet eſſe exic cata igne charitatꝭ ꝙ nūqͣꝫ ꝓ re trāſitoria lactimas effundet. niſi fuerint ſibi diuinitus ꝓpinate. ⁊ hoc ꝯtingit ex triplici cauſa. Primo ex peccatoꝝ recordatōe in ꝟa ꝯtritōe. vt patet in Petro qui poſt negati onē fleuit amare. Secūdo ex ꝓximorū cōpaſſione. vt patet in Ioſeph qui vidit fra tres ſuos pauore ꝯcuſſos: a fletu ſe nō potuit ꝯtinere. Tercio ex ſponſi ſubtractōne ⁊ celeſtis gaudij delectatōe. vt patꝫ ī thobia ⁊ anna eiꝰ vxore. que poſt filiū ſpirās fleuit ⁊ circūbat ꝑ oēs vias ꝑ quas ſpes redeundi videbat̉. Dicit niſſere. De nale eſt qd̓ exterius nō ſonat. qd̓ quis īterius amat. ſic anima amoroſa ꝓ ſponſi pre ſentia debet iugiter ſuſpirare ⁊ om̄es vias ardentiſſimas deſiderijs obſeruare per qͣs ſe credit ſue dulcedinis amplexibꝰ reunire Quartꝰ gradꝰ amoris eſt inſuꝑabilis. ⁊ dicit̉ amor inſuꝑabilis ideo: qꝛ nec aliqͣ mundi delectatio. nec carnalis affectio. nō hoſtilis impugnatio ip̄m poterit ſuꝑare. Hūc gradū attigit apl̓s Ro. viij. Scio et certꝰ ſum ꝙ neqꝫ mors neqꝫ vita. qꝛ chriſti amor vehemēter in deū trāſformat. ſicut fer ignitū ſit totaliter ignis. ſic talis trāſ format̉ in amorē. Et dicit̉ charitas vulne tans. qꝛ vulnerat affectionē ⁊ trāſfigit eā. vt mors eiꝰ deſiderijs reſiſtere non poſſit. Exemplū in Maria magdalena que fuit charitate xp̄i fecūda: ita vt a xp̄o mortuo ſepari nō poterat Un̄ Hugo. Faciliꝰ erat animā eiꝰ ſeꝑari a corꝑe qd̓ viuificabat: qͣꝫ ab corpore qd̓ amabat. Et de hoc amoce inſuꝑabili loquit̉ Dern̄. dicēs. O inſu ꝑabilis virtꝰ charitatꝭ q̄ ip̄m inſuꝑabileꝫ ſuꝑaſti: ⁊ cui om̄ia ſubiecta ſunt: omniū pe dibꝰ ſubieciſti dū victꝰ amore deꝰ nō ſolū homo fieri voluit: ſed opprobriū hominuꝫ ⁊ abiectio plebis. Ad hūc gradū amoris inuitat ſponſus ſponſam. Canti. vlti. Done meſicut ſignaculū ſuꝑ cor tuū. Et bene chriſtus comꝑatur ſignaculo amoris duplici ratione Orima qua ex eius vita no bis lucet forma ⁊ ſpeculuꝫ ꝑfecti amoris. quā formā mens deuota ſibi debet imprimere intime: ꝙ totam vitā ſuā valeat con formare amori eiꝰ. Secunda quia chriſtꝰ ſigna perfecti amoris indelibiliter corpori ſuo impreſſit. nam ad modū ſigilli fuit ſcul ptus. in capite corona ſpinea. in manibus ⁊ pedibꝰ clauis duxiſſimis ꝑfoſſus. in late re lancea trāſuerberatꝰ. ⁊ toto corpore fuit virgarum verberibꝰ laceratꝰ: ita ꝙ a plan ta pedis vſqꝫ ad verticeꝫ nulla pars illeſa permanſit. Et reuera quicūqꝫ illud amorꝭ ſignaculū cordi ſuo bene imprimeret: ⁊ intime cogitaret qͣꝫ amare nos redemit ⁊ qͣꝫ feruēter ⁊ fideliter ſalutē noſtrā queſiuit. tunc homo ad om̄ia illa feruenter poſſet aſ fici. per que honor dei ⁊ ſalus ꝓximi poſſet procurari. ꝓprium huiꝰ amoris eſt ꝙ anima plus velit eſſe dei qͣꝫ ſuiip̄ius. De quo Augꝰ. in li. lxxxiij. q̄ſtionū. Cū deus magis diligit̉ qͣꝫ animꝰ: ſequit̉ ꝙ homo malit eſſe eius qͣꝫ ſuus. Ratio ẜm Dern̄. qꝛ preſentialior eſt ſpiritus vbi amat qͣꝫ vbi animat. dicens cum apoſtolo ad Gall̓. ij. Uiuo ego iā non ego ſed viuit in me chriſtus Signū aūt naturale in iſto gradu eſt ex cecitate oculorum que cauſatur ex ſiccitate corporis. Spiritualiter. ſic oculi inte riores anime amoroſi qui ſunt intellectuſ ⁊ affectus. profundant in corde duplici ra tione. Primo totū ītra eſt qd̓ mens amo roſa querit ⁊ diligit. extra nichil querit. ni chil ſapit. Secūdo hoc idem ſit in acceſſu ⁊ receſſu. animus enī facilius perpendit. Accedit ſponſus quādo deuotōne inſolita mentē tāgit. recedit qn̄ d̓core ſue p̄ſentie menti ſe ſubtrahit. Quintꝰ gradꝰ amoris eſt amor infatigabilis qui mentis affe ctum indeſinenter ſurſum eleuat infatigabiliter feruido amore. vt ſolū bonū diuinū ⁊ nichil aliud ſibi ſapīat. ⁊ verbo diuino vi uat delicijs affluens innixa ſuper dilectuꝫ ſuum. Canti. iij. ſcribit̉ ex eorum perſone. Que eſt iſta que aſcendit ꝑ deſertū.i. ſolitudinem vite p̄ſentis. Et aſcēdit in ſecretum dei habitaculū ſicut virgula fumi. ſcꝫ

CXXVII I Sermo ſupra ſeip̄am erecta faciēs multa oꝑa bona. ⁊ nichil reputans ſe feciſſe. iuxta illud Luce. xvij. Cū feceritis om̄ia que p̄cepta ſunt vobis dicite īutiles ſerui ſumꝰ. Pro prium huiꝰ amoris eſt ꝙ om̄e malū nō ſen tit. ⁊ pro dilecto paruipēdit omnē aduerſitatem ⁊ penalitateꝫ. Unde dicit Detn̄. Utinā ille amor noſtris infigeretur mētibus: vt quidquid diuina prouidētia nobiſ pati cōtulerit. Hoc dulciter ⁊ totaliter ſine moleſtia patiamur. īmo d̓ hoc potiꝰ intrin ſecus gaudeamus ⁊ deo de hoc laudes deuotiſſimas exoluamꝰ. Exēplo cetus apoſtolici. Qui ibant gaudētes a ꝯſpectu ꝯcilij: quoniā digni habiti ſunt ꝓ nomine xp̄i cōtumeliā pati. quia charitas om̄ia ſuffert i. Choꝝ. xiij. Signuꝫ naturale amoris eſt quia amantes ꝯſueuerunt de amore ſuo ri gmos facere: ⁊ cantus in laudē ⁊ memori am amati. vt ex his moueant̉ ad crebrius cogitandū de amato. vt ꝑ hoc ſemꝑ habea tur in memoria: qui nō poteſt haberi ꝑ pre ſentiam. Sic deuota anima debet deo gratiaꝝ actiones iugiter decantare. ⁊ eiꝰ bene ficia ſemꝑ in mente reuoluere. dicens cuꝫ Iſa. eiuſdē. lxiij. Miſerationū domini recordabor ⁊ laudē dicam pro om̄ibꝰ que re tribuit michi dominꝰ deus noſter Sextꝰ gradus eſt amor inſeꝑabilis qui ſic animā cū ſponſo ligat: ꝙ animꝰ amantis de alio cogitare neſcit quidqͥd em̄ agat quidqͥd di cat hoc ſemper dormiens ſomniat. hoc vigilans om̄i hora tractat. hoc amore ligatꝰ fuit Bern̄. dicēs O iheſu ſumma benigni tas. o mira cordis iocunditas. incōprehen ſa bonitas: me ſtringit tua charitas. Hic ē ille deuotōnis gradus exceſſiuꝰ qui aīam totā rapit in deū. nō ſinēs ip̄am ſui ipſiꝰ eſ ſe ẜm Dioniſiū: ſed amati. Iſtū videt̉ attigiſſe cū dixit. Quis michi det vt venies ī cor meū: ⁊ īebriet amore tuo: ⁊ amplectar vnum bonū in quo ſunt om̄ia. Hunc gradum videt̉ poſſediſſe ſponſa Canti. iij. Te nui eū nec dimittā donec eū introducaꝫ in domū matris mee ⁊ in cubiculū genitricꝭ mee. ſuꝑ quo dicit Gilbertꝰ. O domīe ihe ſu qͣꝫ dulce eſt te querere. ⁊ dulciꝰ tenere. In vno pij laboris eſt exercitiū. ſed in alte ro ꝑfecta leticia. Nā ip̄e tactus fructu nō caret. mulier em̄ euāgelica felici fructu tetigit fimbriam iheſu: ⁊ ſtatim ſanata eſt a fluxu carnalis ſanguinis. ꝑ fimbriam veſti menti intelligere debemꝰ virtutes ⁊ dona gratiaꝝ quibꝰ chriſti humanitas peſtita fu it. quas cum mens d̓uota tetigerit affectu interioris amoris. reſtringit̉ in ip̄a omnis fluxus carnalis delectatōnis. ⁊ homo efficitur deiformis. iuxta illud apl̓i.1. Cho. vi. Qui adheret deo: vnus ſpiritꝰ efficit̉ cuꝫ eo. hoc tantū dictum eſt ẜm Aug. Ꝙ ani ma amoroſa non viuit ſui ipſiꝰ vita: ſed vi ta ſponſi ꝑ amoris iura ſibi vendicat qd̓ ē ſponſi. Propriū huiꝰ amoris eſt ꝙ anima amoroſa frequenter ⁊ inceſſanter cogitat d̓ amato. de quo Dern̄. Amans poſt rem amatam indefeſſis oculis contemplatur. Naꝫ ẜm Aug̓. Ubi amor ibi oculus. vbi dolor ibi manus. Ideo Fulgentius. Ubi dilectionis eſt theſautꝰ: ibi ⁊ cogitatōnis affectus. Signum naturale hunc graduꝫ ꝓbabiliter cognoſcendū eſt ineqͣlitas pul ſus Nam vehemēter amans habet pulſuꝫ aut nimis tardū. aut nimis velocē. ẜm diuerias amati app̄henſiones. Et em̄ taceſſꝰ ſi anxie dilecti abſentiā patitur. velox aūt dum ex ſpe conſequendi dilectū cor aperit̉ ⁊ hilaratur. ex qua hilaritate ſpiritus inflā matur: ⁊ pulſus naturaliter excitat̉. Spirituales auteꝫ pulſus anime amoroſe ſunt eius affectōnes. qui veloces ſunt cū gaudꝫ de dilecti p̄ſentia. tardi autē ſunt dum tri ſtatur ⁊ dolet de dilecti abſentia. Aſſumēſ illud Orig. ſuper Canti. Heu heu qͦ abijt gaudiū. vbi latet amor meus. ſalus mea. Nam anima amoroſa in hac amoris anxi etate eſt fixa: ſic in dulcedine dilecti: ꝙ pre ter eum omne gaudiū moleſtiam reputat. Ita ꝙ dicit Gilbertꝰ ſuper Cantica. Durum eſt amanti peregrinas curas immittere ⁊ celeſte ſecretum infeſtari. Septimus gradus eſt amor inſatiabilis. qͥ ideo dicit̉ inſatiabilis: qꝛ mentē tanta ſuauitate

De corpore chriſti perfundit: ꝙ guſtu diuine dulcedinis ſati ari nō poteſt. ſed quo ampliuſ bibit: amplius ſitit. iuxta illud Eccl̓i. xxiiij. Qui edūt me adhuc eſuriunt: ⁊ qui bibūt adhuc ſiti unt. In hoc gradu anima eſſe cōſtituta cognoſcitur. quādo ad affectū inuſitatuꝫ ad quendā guſtū innominatū diuinitꝰ intromittitur. quē guſtū bene guſtauit beatꝰ Auguſtinꝰ cū dixit. x. confeſſionū. Intromittis in me quādoqꝫ intrinſecus ⁊ neſcio in quā dulcedinē: que ſi perficeret̉ in me neſcio quid exit. vnū tamē ſcio ꝙ vita iſta n̄ erit. In hoc gradu amoris anima capitur in illum abiſſuꝫ diuini luminis: ⁊ in tantā ſuauitatem diuini amoris vt animꝰ exteriorum omniū oblitꝰ penitus neſciat ſeipſum: ⁊ totus tranſeat in deum: quēadmodum aurora a claritate ſolis abſorbetur et ſtilla aque multo vino infuſa deficere a ſe tota videt̉: dum alterius ſaporem induit ⁊ colorem. vt dicit Dernardꝰ in tractatu de charitate Sicut vides in languidis nil eē vigoris: ſed totus eoꝝ motus ex alieno dependet imperio. ſi quis ad tantū gradū perfectionis profecerit: nil iam ꝓpriū agit niliam ꝓprio arbitrio relinquit. ſed om̄ia diuine diſpenſationi dimittit. Nec mirū quia mens in tali gradu amoris ſibiipſi ⁊ om̄ibus rebus creatis funditus moritur. vt poſſit viuere ſoli deo. Unde vere poſſet dicere cum Auguſtino. Moriax vt illi viuere queam. De quibꝰ mentibꝰ loquitur apoſtolus ad Collocen̄. iij. Mortui eſtis ⁊ vita veſtra abſcōdita eſt in chriſto deo. Et de tali morte ꝓpteſt exponi illud Deutro. vltimo. de morte Moyſi cui dictum eſt a domnio. Ad me deſcende ad montem iſti abarim ⁊ contemplari terram ⁊ morere in monte. Ille mons eminentiam cōtempla tionis ſignat. Abarim interpretatur tranſitus: ⁊ ſignificat virum contemplatiuuꝫ qui de meditatione tranſit in contemplati onem. ⁊ de contemplatione in admirationem. ⁊ de admiratione in mentis alienationem. ⁊ de mentis alienatōne in quendaꝫ delicatam mortem. Et hoc eſt mori ī mon te. Qui vult contemplari diuinam ſapien tiam: oportet eum om̄ia corporalia īmo et ipſam rationem tranſcendere. quia ſecundum Grego. Mens viſibilibꝰ dedita videre non poteſt inuiſibilia. Unde bohetiuſ de conſolatione philoſophie. Ꝙ lumē in creatum nec capitur ſenſu: nec imaginati one. omnē etiam rationē ⁊ intelligentiam ſupergreditur. Et ex hac luce choruſcanti mens ſibi deficiens ⁊ in ſui alienationem tranſiens: dulciter moritur cū patriarcha Iacob. Iam dulciter moriax ⁊ letꝰ: quia vidi faciem tuam. Huius amoris ꝓpriuꝫ eſt ꝙ guſtum internuꝫ ⁊ ſapientie diuine dulcedineꝫ tā ardenter deſiderat ꝙ licet bibat: tamē ſic bibendo ſitim nō extinguit deſiderij. quia affectus talis in nullo gradu familiari cōtentus eſt: ſed ſemper inte riora penetrans ex vi tranſformatiua amo ris tantū mergit̉ in dilectū: vt ſponſus ſe ab ea vulneratū dicat. Canti. iiij. Uulneraſti cor meum ſoror mea in vno ictu oculorum tuorum. Nam ẜm Dern̄. in tracta tu de charitate. Deuota anima habet ocu los. vnum quo intelligit. aliuꝫ quo diligit ⁊ vnum cognitionis. aliuꝫ amoris. dexter dilectio. ſiniſter intellectio. Et dilectio be ne rectus dicitur. quia recto aſpectu in dilectum figitur. Tū quia ex ſua intima penetratione per ip̄m dilectus vulneratur. quia vbi intellectus repellitur: ibi iſte admittitur. ſcilicet amando. qd̓ patet. Plus enī ſapere qͣꝫ oportet om̄es prohibemur. ſꝫ amare plus qͣꝫ poſſe precipimur. cū dicit̉. Dilige dominū deum tuum ex toto corde tuo ⁊ tota anima tua. Unde in Cantic̄. de amoroſis mentibꝰ. adoleſcētule dilexerūt te nimis. Nam velle nimis ẜm Dernar. eſt plus eſſe qͣꝫ poſſe. Sicut ergo nimis di citur qd̓ ſupra poſſe ⁊ vires acceptatur. in finitus quippe ⁊ immēſus eſt deus. nunqͣꝫ amor charitatis intenditur vt nullꝰ ſit mo dus vel menſura amoris. Sic igit̉ amanſ ⁊ ſi nimis amat poſſe ſuo: minus tamē vel le ſuo. ꝓpter qd̓ amor ille vt Dern̄. dicit apparet modicꝰ dum preguſtatus quid

LXXXVIII. Sermo delicijs amplius in deſiderijs exardeſcit. que ſi dentur ad plenitudinē: nunqͣꝫ tamē ad ſatietatē: nō ſolū viatoribꝰ: ſic nec ipſis comp̄henſoribꝰ. d̓ quo pſal. xvi. Satiabor cuꝫ apparuerit gloria tua. ibi dicit Dern̄. Per ſatietatē debemus accipere deſiderij abundantiā: non autē finem ipſius deſide xij. cōſtat enī ꝙ ſaciati non ſunt qui ſemꝑ eluciunt. Nam ẜm Dern̄. Sacietas parit faſtidiū. Guſtus autē diuini dulcoris ſemper parit deſiderij incitamentū. fames enī anime deſideriū eſt Uere beata eſurieſ que ſolum eſurit qd̓ ſemꝑ habet. ⁊ ſic amāſ ipſo amore circulū facit: vt nullus ſit finiſ amoris. Propriū huiꝰ amoris eſt ꝙ ducit vſqꝫ in ſyon. id eſt. ad contemplationē nudam diuine eſſentie cum leticia ſempiterna. Et confert ẜm Aug̓. menti indicibi le gaudium qd̓ nec verbis exprimi poteſt. de quo Gregoriꝰ. iij. moral̓. Sepe amantis animus tanto contemplationis munere impletur vt videre valeat qd̓ om̄ino loqui non valet: nec enarrare poteſt. vt alter Moyſes deſcendens a conſortio domini ī anima ⁊ corpore aliqua ſigna ⁊ teſtimonia faciet vt in illa regione lucis fuerat Unde Hugo. Dū de contemplatōe ⁊ ſecreto re uertimur quid nobiſcū afferre poterimus niſi lucē de regione lucis portamus. quis ſcire poterit ꝙ ibi fuimus: niſi illuminati rediremus. ſi vidimus patris potentiam. apportemus lucem timoris. ſi filij ſapientiam: lucem veritatis. ſi ſpirituſſancti clementiā: apportemꝰ nobiſcū lucem dilectō nis. Signum aūt naturale probabiliter hͦ cognoſcenduꝫ eſt. ꝙ ſi mens aliqua iſtum gradū attingit: tūc talis nunqͣꝫ ſciat loqui niſi dulcedinem verbi. Et qd̓ in om̄ibus de ſiderijs ſuis eleuata ad eternaꝫ vitam qd̓ vſqꝫ ad totam obliuionē vite temporalis tranſierit. ut dicit Bernardus. ⁊ ſic fuit ex pertus Auguſtinꝰ cum dixit. Nil me delectat niſi de te loqui. de te audire. de te cō ferre. tuam gloriam frequēter ī corde meo reuoluere. qd̓ p̄ſtat nobis pater ⁊ filius ⁊ ſpirituſſanctus Amen. Sermo LXXXVIII. Ad idem. Ccipite et man ducate hoc eſt corpus meum. 1. Choꝝ. xi. Audiſtiſquomodo accipere debemꝰ hoc venerabile ſacramentum cum charitatiua affectōne. Nunc ꝟo videndum eſt quid ſequit̉ ip̄am charitatiuam affectionem. ⁊ eſt eternoꝝ occulta reuelatio Nam ẜm Grego. xiij. confeſſionū Charitas eſt pondus inclinans amantem ad amatum: ⁊ appropinquare facit amato inquantū poteſt. Nā dicit Dioniſiꝰ Quā to propinquius eſt amans amato: tāto verius ⁊ ſubtilius reuelatur ſibi amatū. Un de Hugo ſuꝑ. vij. angelice ierarchie Qui ardentius diligunt profundiꝰ conſpiciūt ⁊ ſubtilius diſcernūt. ⁊ quia cautiori modo reſpiciunt: proculdubio euidentius co gnoſcunt. Idcirco quanto eterna magis amantur: tanto perfectius cognoſcunt̉. Et ſic verificatur verbū Richardi. iiij. de cōtemplatione. Ex magnitudine diuine dilectionis: pendet modus diuine reuelationis. ergo merito ſequit̉ charitatiuā affecti onem occulta eternoꝝ reuelatio. Nota reuelatio eternorum dicitur occulta. quia non niſi in occulto percipitur. de quo Hugo libro. iiij. de archa nōe dicit. In reuelationibus neceſſaria eſt ſecreta habitatio ⁊ mentis collectio ſiue vnio. Unde ſi ſcrute mur ſcripturas. tunc vix aūt nunqͣꝫ deum locutum fuiſſe in multitudine inueniemuſ ſed quotiens voluit aliquid innoteſcere bominibus non gentibꝰ aūt populis. ſed pau cis ⁊ a conuentū hominū ſegregatis vel ꝑ nocturna ſilentia. vel in campis. vel in ſoli tudinibus. montibus. ⁊ vallibꝰ ſe manifeſtauit. Sic locutus fuit nōe Geneẜ. vi. et abraam Geneẜ. xij. ⁊ Iacob in via Gen̄. xxviij. In ſomnis vidit ſcalam ⁊ dominū innixum. poſtqͣꝫ euigilauit dixit. Uere dominus eſt in loco iſto. ſic ⁊ Moyſi Exodi iij. cum paſcebat oues ietro cognati ſui ſacerdotis Madian. Cum minaſſet gregeꝫ

De corpore chriſti ad interiora deſerti venit ad montem dei oreb apparuit dominus in flāma ignis de medio rubi. Et vidit ꝙ rubus ardebat ⁊ non cōburebatur. Et Ezechieli circa fluui um chobor ⁊ ſic quaſi om̄ibus ꝓphetis Et ſequit̉. quid eſt ꝙ in ſecreto loquit̉ deꝰ: niſi ꝙ nos ad ſecretū vocat. ⁊ ꝙ cū paucꝭ loquitur: niſi ꝙ nos colligit ⁊ inueniet. ſic ſi milis eſt ratio quare in ſcripturis obſcure loquitur niſi vt veritas malis abſcondat̉ ⁊ bonis reuelet̉. de quo Math̓. vij. Nolite margaritas ꝓijcere ante porcos ne max garite porcoꝝ pedibꝰ ꝯculcentur. Ex his patet ꝙ reuelationes nō ſunt equales. qꝛ nō om̄es homīes equaliter a ſenſu abſtrahunt̉ nec equaliter in intellectu exercitan tur nec equaliter in intellectu ſurſum eleuantur. Ideo neceſſe fuit vt quibuſdā fierent reuelatōnes ſenſibiliter. quibuſdā intelligibiliter. Nā quibuſdā patribꝰ fiebāt ſenſibiles reuelatōnes. ⁊ exemplificat dio niſiꝰ. iiij. cap̄. angelice ierarchie. ſicut paſtoribꝰ ⁊ quibuſdaꝫ alijs. hec reuelatio ad intrandū eterna allicit. Secūda reuelatō eſt intellectualis. que ſit intellectua liter vi uentibꝰ vt filijs iſrael ex egipto exeuntibꝰ iam intellectualiter ambulantibꝰ. ⁊ hec re uelatio introducit ad eterna vt poſtmodū patebit. Tercia reuelatio eſt ſuperintelle ctualis. ⁊ hec ſit tantū mentibꝰ vnitis. et egreſſis de egipio ⁊ interioribꝰ deſenti exe untibus vt Moyſi. ⁊ hec reuelatio eterni tati cōuenit. Iſtas reuelatōnes mens percipit que in infimis ⁊ in intimis ſtare con ſueuit. Itē nota ꝙ reuelatio ſenſibilis ſit plebi ſimpliciter viuuenti. de egipto tempo rali exire deſideranti ad terrā promiſſe he reditatꝭ. Et hec reuelatio vt dicit Richar dus ſuꝑ Apoc̄. c. i. ſenſibilis ſit dupliciter Fit em̄ qn̄qꝫ per ſigna ſenſibilia vt quādo tes videntur ſenſibꝰ corporalibꝰ. id eſt. ex tra ⁊ abſqꝫ ſignificatōne miſtica. vt phamoni ⁊ his qui nullū ſenſum ſpūaleꝫ ⁊ mi ſticum intellexerūt. ⁊ ſic nō fuit perfecta re uelatio. quia illis vltra ſenſum nō fuit reuelatum. Eſt alia reuelatio ſenſibilis.ſ. vi ſio corporalis que ſit ſenſibꝰ exterioribus vt quando res videntur in quibꝰ latent ſi gna miſtica. qualis fuit facta patribꝰ veteris legis. vt Abraam Iſaac Iacob. quia miſtica nouerant. ſimiliter ⁊ Moyſi cū in rubꝰ ardenti ſenſibiliter dominus apparēſ ſibi in ſubiecta creatura dicens. Ego ſum deus Abraam deus Iſaac deus Iacob hͦ nomen michi eſt in eternū. In hac reuela tione ſenſibili oſtendit deus ignem deitatꝭ vniendi cum rubo humanitatis. Nā verbum eternū oſtendit ſuā ſenſibilē denominationem. in quo coniūgit eterna cū temporalibus. ſpiritualia corporalibꝰ. patriaꝫ exulibꝰ. In hoc ꝙ dicit. Ego ſum dominꝰ deus Abraam. ego inquit ſum: qꝛ eſſe me um eſt incōmutabile. hoc etiā oſtēdit Iohā. viij. Anteqͣꝫ Abraam fieret ego ſuꝫ. ⁊ Math̓. xxij. Ego ſum deꝰ Abraam nō eſt deus mortuoꝝ: ſed viuuentium. Sꝫ non viuunt in temporali mutabilitate: ſꝫ ī eter na ſtabilitate. nō in corꝑali mortalitate. ſꝫ in ſpūs immortalitate: nō in exilio huius calamitatis: ſꝫ in eterna hereditate. vt egi ptum corporalem ⁊ temporalem ⁊ peregrini egrediamur. ⁊ ad terrā hereditatis pro miſſaꝫ patribꝰ.ſ. eternā beatitudinis ⁊ eter nitatis anhelamur. Augꝰ. in ẜmone d̓ natiuitate domini dicit. Natꝰ eſt nobis xp̄s in tempore volubilitatis vt nos ꝑducat ad patris eternitatē. Factus eſt deus homo. vt homo fieret deus. veniet igit̉ modo nō corꝑaliter ſed mentaliter.ſ. memoria cogitando eterna. Nā dicit Augꝰ. iiij. de tri nitate. c. xvij. Cū eterna cogitamꝰ non ſumus in hoc mūdo. qꝛ eū iam trāſcendimꝰ veniet etiā intellectu eterna contemplādo Gregꝰ. xviij. moral̓. In ſanctis viris eter nitas iugiter aſpirat̉. reniet etiā volūtate eterna amando. Gregꝰ. Suꝑiora amare ſurſuꝫ eſt ire. Nā dū homo magno deſide rio ad celeſtia inhiat hoc qd̓ ip̄m capere q̄rat iam deguſtat. Secunda reuelatio ītellectualis illa non ſit oculis carnis ſꝫ mentis. vt dicit Richardus. Et ſit dupliciter. Primo quādo animꝰ per ſpūmſanctum

LXXXVIII. Sermo illuminatꝰ formalibus rerum viſibilium ſimilitudinibꝰ ⁊ imaginibꝰ premōſtratis ſiue p̄ſentatis ad inuiſibiliū cognitionē du citur. Et hanc Ioh̓. in Apoc̄. vidit ⁊ Eze chiel ꝓpheta. vt dicit gloſa ſuꝑ primū ꝓlo gum Apoc̄. ⁊ in fine alterius prologi dicit̉ ꝙ Ioh̓. imagines vidit in mente ⁊ in eis peritatē intellexit. hec reuelatio ad eterna ducit. qꝛ ꝑ eā intellectꝰ ad īuiſibiliū ⁊ eter norū cognitionē exurgit. Un̄ Rich̓. Qn̄ intellectꝰ ꝑ internā inſpirationē ſuauiter tactus nullis mediantibꝰ teꝝ viſibiliū for miſ ad celeſtiū cognitionē erigit̉. ſicut Da uid ꝓpheta vidit in ſpiritu q̄ vidit Et Ha īmo ſuꝑ Apoc̄. ꝯcordat dicēs. Intellectu alis reuelatio ſit qn̄qꝫ nō ꝑ corporales reſ nec per ſimilitudines. ſꝫ ip̄a veritas imme diate manifeſtatur videntibꝰ qd̓ ꝓprie electorum eſt Math̓. xvi. Caro ⁊ ſanguis nō reuelauit tibi: ſed pater meꝰ ꝑ interiorem inſpiratōnem. pͣs. lxxxiiij. Audiā quid loquatur in me dominꝰ deuſ. Nā talis reuelatio intellectualis non ſit niſi intelligenti bus vt moyſi ⁊ interiora deſerti ingrediētibus vbi om̄e velū remouet̉ ab eis. Nam r̄uelatio dicit̉ quaſi veli remotio ab oculis ītellectualibꝰ. Quā remotionē petiuit da uid. Reuela oculos meos ⁊ cōſiderabo mi rabilia de lege tua. i. Choꝝ. ij. Nobis reue lauit deus ꝑ ſpūmſanctū qui om̄ia ſcrutat̉ profunda dei. Tercia reuelatio eſt ſuꝑintellectualis. ⁊ dicit̉ ſuꝑ intellectualis. quia amplius habet fieri per dilectōeꝫ qͣꝫ per in tellectū: quia plus diligitur qͣꝫ intelligit̉. ⁊ dilectio intrat vbi intellectus foris ſtat. Nec obſtat qd̓ dicit Augꝰ. Incognita ne quaqͣꝫ poſſunt amari. que duplex eſt intel lectualis ⁊ affectualis. Idcirco dicit Dio niſiꝰ. Uerus amator dei vnit̉ īmediatius deo qͣꝫ intellectꝰ. nam qd̓ intellectꝰ non ca pit noticia affectualis percipit: que eſt ſuperior intellectuali Uercellen̄. ſuꝑ Cant̉. Intellectus ⁊ affectus ſimul coambulant vſqꝫ ad nouiſſimū defectū Intellectus in celeſtibꝰ vbi habet ſue cognitōnis ⁊ luminis ſui ꝯſummationē. tunc affectuſ ꝯtinet ad deuꝫ principalia ſuſpiria ⁊ ſuper intellectuales extenſiones ⁊ immiſſiones feruidos fulgores: ⁊ fulgidos feruores ad que om̄ia intelligentia trahi nō poteſt: ſed affe ctus. Et ſubdit. tanta eſt virtꝰ veri amoriſ ꝙ non ſolū facit angelos ⁊ homines excedere naturā ꝓpriam vt in deum aſcendant ſed etiā deum quaſi naturā propriā egredi vt ad creaturas quaſi infra naturā ꝓpriaꝫ condeſcendāt procedendo. Ex his patꝫ ꝙ reuelatio ſuꝑ intellectualis non ſit per intellectualem cognitionē. ſed per ardentiſſi mam ⁊ ſuꝑferuidā dilectōnis experimētalem noticiā. Unde Dioniſiꝰ de diuinis nominibꝰ. Audendū eſt dicere pro veritate. cum tranſit ē inegreſſibilis a ſe. licet ip ſe ſuam immenſitatē noſtre capacitati cōtemperet eo tamē non mutato. Et hec reuelatio nō ſit niſi in ſeraphicis mentibus in interioribꝰ deſerti exiſtentibꝰ in caligine occulti ſilētij. ideo Dioniſiꝰ. O amice thimothee vt ſis capax illiꝰ reuelatōnis incor porari ſic radio diuino derelinque ſenſus ⁊ ſenſibilia exteriora ⁊ intellectuales oꝑati oneſ. ⁊ om̄e intelligibile ⁊ forti conatū hec comprime. Et ſicut eſt tibi poſſibile conſur ge ſuper intellectualiter ad vnionē dei. qui eſt ſuper omnē cognitionē. ⁊ ſic te habe in caligine iſta donec diuinꝰ radiꝰ vere ⁊ circumuelate appareat. ⁊ ſic reuelet ſe. ergo ẜm linconiēſem cōmētatorē dioniſij. Gra dus illiꝰ aſcenſionis ſunt. Primo derelinquere om̄ia ſenſibilia. Secūdo om̄ia intelligibilia. iō ingredere caliginē vbi apparet deus. O qͣꝫ pulcra eſt talis anima vt implebitur illud Iſa. lviij. Implebit dominus ſplendoribꝰ animā tuā. Exempluꝫ de Moyſe cuiꝰ facies ſplendida fuit: qui ſeparauit ſe a populo aſcendens in montem ſex diebꝰ fuit in nube. ſeptimo die apparuit ſpiritus domini quaſi ignis ardēs. ſecre tum ibi inuenit̉ vere ⁊ tenet̉ qualis ibi inuenitur. ⁊ non eſt effabile homini ut paulo ij. Choꝝ. xij. Scio hominē raptum in tercium celum an in corpore vel extra corpuſ neſcio. ⁊ vidit ea que nō licent homini loqͥ

De corpore chriſti cui talis reuelatio ſit p̄t dicere illud Mat. xi. Confiteor tibi pater celeſtis qꝛ abſcondiſti hec a ſapientibꝰ ⁊ prudentibꝰ: ⁊ reuelaſti ea paruulis ⁊cͣ. Sermo LXXXIX. Ad idem. Ccipite et manducate hoc eſt corpus meum. i. Choꝝ. xi. Audiſtis quomodo accipere debemꝰ hoc venerabile ſacramentum amicabiliter cū charitatiua affectōne quā ꝯſequitur occulta reuelatio eternorū. Nūc videndū eſt qūo reciꝑe debemus dulciter cū experimētali p̄guſtatōne. Pro quo ſciendū dicit papias. Experiētia ideꝫ ē qd̓ noticia. Un̄ ſi om̄es homīes dicunt michi hͦ guſtabile eſt dulce: ꝑ hoc non habemus noticiā exꝑimentaleꝫ de illo. Etiā quantūcunqꝫ ꝓbant ꝑ ratōes ſꝫ ẜm opini onē fidē vel ſcientiā habere poſſent. Sꝫ ſi guſtꝰ meꝰ attingit guſtabile vel attingetur ab illo. tūc ab illo habeo noticiā experimētalem. ſic etiā de ſenſibꝰ interioribꝰ. Si le go vel audio ab aliquo ꝙ dulcis ſit dominus ꝓpter hoc nō habeo noticiā. niſi guſtꝰ ſpūalis attingat̉ diuina dulcedine. vt dicam cū ſponſa Canti. ij. Fructꝰ eius dulcꝭ gutturi meo. vbi loquit̉ de guſtu ſpirituali ⁊ ſequit̉ congrue p̄cedentia.ſ. charitatiuā affectionē. ⁊ occultā reuelationē eternorū Quid ꝓdeſt multa cognoſcere vel intelligere nec illa exꝑiri nec aliquē vſum illorū habere. Ideo Hugo ſuꝑ. vij. angelice ierarchie. Nō facit ꝑfectum cognitio verita tis: niſi etiā habitus virtutis in experientia ſubſequat̉: magiſtra em̄ intelligēdi eſt experientia. Et iſte optime veritatē nouit qui eam nō ſolū audiendo ſed faciendo et guſtando didicit. Ad hanc experientiam hortat̉ Petrus.i. Pet̉. ij. Si tn̄ guſtatis qͣꝫ dulcis eſt dominꝰ. Diceres in quibus ſenſibꝰ habet̉ experimentalis noticia. Aug de ſpiritu ⁊ anima dicit. Duo ſunt ſenſus in homine exterior ⁊ interior. Exterior re ficitur in contemplatōe humanitatis. In terior in contemplatōe diuinitatis. ꝓpterea deus factꝰ eſt homo: vt hominē beatifi caret: ⁊ tota cōuerſio hominis eſſet ad ip̄ꝫ ⁊ tota delectatio eſſet in illo. Cū ꝑ ſenſum carnis videt̉ in carne. ⁊ per ſenſum mentꝭ videt̉ ꝑ diuinitatis contemplationē. Se quitur. hoc exit totū bonū hominis ſiue ingreditur ſiue egredit̉ paſcua in factore inueniet. Et infra dicit. Cū homo cōſtat ex corpore ⁊ anima. ⁊ ī carne ſunt quinqꝫ ſen ſus.i. viſus auditꝰ ⁊cͣ. Et ſic in anima qui qꝫ ſenſus ſpirituales: quia anima eſt ſpiri tus. Unde de viſu ſpirituali Deutro. xxx. ij. Uidete quoniā ego ſum deꝰ. De auditu Apoc̄. ij. Qui habet aures audiendi au diat quid ſpiritꝰ dicat. id eſt. ſenſum intelligendi. De guſtu pͣs. xxxiij. Guſtate ⁊ vi dete ⁊cͣ De odore. ij. Choꝝ. ij. Donꝰ odor chriſti ſumus. De tactu Math̓. ix. Quis me tetigit: loquit̉ de tactu ſpirituali.ſ. per fidem Si interiores ſenſus debent habere vigorē neceſſe eſt vt ſenſus exteriores ſopiantur. id eſt. a ſua euagatione reſtringā tur. Unde Gregoriꝰ. iij. moral̓. Si exterior euagatio ſenſus claudit̉. interior ſenſꝰ aperit̉. Huiꝰ rationē reddit Hugo li. iij. d̓ archa noe. Sentes quas cure carnales exagitant nō comp̄hendunt ſapientiā ſapi dam. ſꝫ qui minorant̉ actu inuenient eam Quādo animꝰ ab exterioribꝰ abſtrabitur ad ſeip̄m colligit̉ ⁊ robuſtior ad contēplan da eterna ſubleuat̉. ⁊ cum a delectatōe car nali abſtrahitur neceſſe eſt vt ſtatiꝫ aliqͥd ſpiritualis gaudij p̄guſtare incipiat. ne om nino a delectatione remanſerit aliena qua ſi ſemen aridū ſine humore Ideo iſtas mē tes interne deſiderium dulcedinis trahit quas nulla cōcupiſcentia carnalis affectꝰ qꝫ foris relegauit. Idcirco pͣs. xxxiij. Gu ſtate ⁊ videte ⁊cͣ. Guſtū iſtū nemo extinguere poteſt niſi qui expertꝰ eſt. Un̄ Gregoriꝰ. Suauitatē eius non cognoſcetis. ſi hanc nō cognoſcitis minime guſtatiſ. qꝛ a nullo exprimit̉ niſi per experientiā noſcit̉. ideo oportꝫ querere qualiter ſpiritꝰ noſter ad iſtā guſtus experientiā poſſit ꝑtingere.

X ermo Reſpōdet Hugo ſuꝑ prologo angelice ie xarchie. Iheſus dei filiꝰ qui eſt ſapiētia patris venit vt creatura ī humanitate: ⁊ manifeſtauit ſe in oꝑibus ſuis. ⁊ ceperat inuiſibilis videri viſibiliter. Et ſapiētia patriſ Iheſus incarnatus factus eſt quaſi lumē in teſta vt nos illuminaret ⁊ ad patreꝫ reduceret Ioh̓. iiij. Ipſi audiuimꝰ ⁊ ſcimus quoniā hic eſt iheſus ſaluator mūdi. ⁊ ſic cauſabat in nobis ⁊ in ſenſibꝰ interioribuſ quandā noticiā credibilem eternoꝝ ſuper naturalē. Ro. i. Inuiſibilia dei ⁊c̄. Et ſic Ioh̓. vi. Quo ibimꝰ verba vite eterne ha bes. Et Ioh̓. vij. Nunqͣꝫ ſic locutꝰ eſt homo. Sed vt dicit dioniſiꝰ. Illa noticia n̄ eſt exꝑimētal̓: qꝛ experiētia repugnat fidet Secundo ſapiētia incarnata q̄ ſunt inuiſi bilia ꝑ viſibilia maīfeſtauit. Et voluit oſtē dere quomodo eſſet cibꝰ animaꝝ ⁊ refectō Ideo ẜm Hugonē dicit̉. Carnem aſſumptam nobis in eduliū poſuit in ſacramēto vt per cibū carnis ad guſtū inuitaret diuinitatis. Canti. v. Comedi fauū cum melle meo. Orig. Fauus eſt cera virginea cellu lis diſtincta melle repletis. Nā comedere fauum cū melle: non eſt aliud niſi manducare corpus carnis virginee repletū cū dulciſſima diuinitate. ⁊ ſic ꝑ guſtū humanitatꝭ peruenit̉ ad guſtū diuinitatis. Sꝫ diceres qͣliter ſenſus ſpūalis interior eter na experiat̉. Gregorius. v. moral̓. reſpondet. Eternitas ꝑ mentē cernitur ſine aſpe ctu videtur. auditur ſine motu. ſuſcipitur ſine corpore. Sap̄. xvi. Danē de celo preſtitiſti eis om̄e delectamentū in ſe habentē id eſt. om̄is ſaporis ſuauitatem. Primo vi detur ſpiritualibꝰ oculis Iob. xxv. Uide bunt faciem eiꝰ in iubilo. Gregꝰ. iij. moral̓ Hoc ſit cum ſpiritualis oculus in radio eterni ſolis figit̉ om̄i immutabilitate ꝯcul cata veritati eterne inheret. ⁊ ſic experientiam habuit ſponſa que dixit. Dilectꝰ meꝰ candidus ⁊ rubicūdus electus ex milibuſ ⁊ deſiderabilis. Canti. v. Secūdo audit̉ ſpiritualibus auribus Gregoriꝰ ſuꝑ Ezechiel̓. omel̓. vij. Non querit aures corporis ſed mētis. Apoc̄. ij. ⁊ Math̓. xiij. Qui habet aures audiendi audiat. Richardus Ille habet aures audiendi qui habet ſenſū intelligendi ⁊ affectum diligēdi. Auguſtinus ſuper Geneẜ. Dei ſapientia loquitur inſpiratione occulta. Tercio odorat̉ Dio niſius. iiij. celeſtis ierarchie. Deus redolet in ſenſu ſpirituali cuꝫ diuina gratia pla cet: ⁊ ſancta delectatōne nos replet. Can. i. Curremus in odore vngentorum tuorū Ubi Beda. Si dominus ſuauis ſit vniuerſis maxime tamen domeſticis. ⁊ quāto quis familiariꝰ vite merito ac mentis puritate appropinquat: tanto recentiꝰ flagrā tiam ſentit. ⁊ hmōi non capit intelligentiā niſi quantū attingit experientia. ij. Choꝝ. ij. Deo gratias qui noticie ſue odorē manifeſtauit per nos in om̄i loco. Quarto tāgitur ſcilicet cum deus per amorem tenet̉ ⁊ amplexatur. Richardꝰ. Deus per intel ligentiam videtur. per memoriā auditur. ſed per dilectionem amplexatur ⁊ attingit̉ Et ſic Cantic̄. ij. dicit̉. Leua eius ſub capite meo. id eſt. intus ſplēdores qui ad ſta tum viatorum pertinent. Dextera eius. id eſt. amor in patria amplexabitur qui ſpecu lum neſcit ſed premium Canti. iij. Tenui eum nec dimittaꝫ. Quinto ſentitur guſtu Bern̄. libro d̓ amore dei. Cum mente deo inheremus deo fruimur. ⁊ in fruitione eſt dulcis ſapor. ⁊ in iſto ſapore guſtatur ⁊ in anima reficitur. ⁊ hec refectio nō eſt ꝑ ſpeculum: ſed per diuine dulcedinis experien tiam Et hec eſt portio Marie optima que non auferetur ab ea. Dernardꝰ ſuꝑ Can. Deus vniformiter non ſapit omnibꝰ. Nā pro varijs deſiderijs variatur diuine pre ſentie guſtus. aliqui tantū audiunt. ſꝫ electi ſic audiunt cibuꝫ ſapientie dei vt degu ſtant. Ideo Richardꝰ de trinitate cap̄. iij Non debet nobis ſufficere eternorum noticia que eſt per fidem ſolum: niſi apprehēdemus ⁊ iſtam que eſt per intelligentiam. ſed nec dum ſufficimus niſi ad illaꝫ que eſt per experientiam perueniamus. tunc enim deuꝫ quis guſtat cum om̄es cōſolationes

De corpore chriſti renuit. Grecꝰ ꝓdij moral̓. Cum temporalem amiſſionem non lugeo. de temporali habundantia conſolari nō valeo: ſed in memoria dei ſolliꝰ delectatꝰ ſum. pͣs. lxxxvi. Rēnuit ꝯſolari anima mea memor dei ⁊c̄ Dernardꝰ. Super mel ⁊ om̄ia eſt dulcis eius preſentia: ⁊ delectationis p̄ſentia. Et quāto delicias ſpirituales plus experiris de tanto auidius eas appetis. Sermo XC. Ad idem. Ccipite et manducate hoc eſt corpus meum. 1. Choꝝ. xi. Audiſtis quomodo accipere debemꝰ hoc venerabile ſacramentum cū experimentali preguſtatione Nūc decimo ⁊ vltimo dicendū vt accipiat̉ cuꝫ meritoria operatōe. eo ꝙ dixit dn̄s Mat. xvi. ſe redditurum vnicuiqꝫ iuxta oꝑa ſua Apoc̄. xiiij. Oꝑa illoꝝ ſequent̉ illos. Nā cū aliquis in ſpūalibꝰ exercitatꝰ fuerit ad eterna directꝰ ꝑ rectā intentionē. expeditꝰ ꝑ frequentē meditatōeꝫ. eleuatꝰ ſuꝑ limpidā ꝯtemplatōeꝫ. accenſus ꝑ feruidā dilectionē. ⁊ de eternis inſtructꝰ ꝑ multiplicē inſtructōeꝫ. ⁊ cū fuerit eterna exꝑtus ꝑ dulcē p̄guſtationē. de quibꝰ ſupra patuit. Quidnā reſtat niſi vt eternis ingrediatur ꝑ deiformē ⁊ meritoriā oꝑationeꝫ. Quid nam om̄ia p̄dicta valerent. ſi ea deiformis oꝑatio nō ꝯſummaret. Nō enī ꝑfectū fac̄ cognitio veritatꝭ: niſi ī oꝑatione ſubſeqͣtur habitꝰ virtutꝭ. Dicit enī Hugo ſuꝑ. vij. angelice exarchie. ⁊ in li. de tribꝰ dietꝭ cir ca finē. Quid nobis ꝓdeſt ſi in deo cogno ſcimꝰ maieſtatis celſitudinē: ⁊ nullā inde colligimꝰ vtilitatē. Si autē de illo intimo diuine contemplatōis ſecreto reuertimur quid nobiſcū afferre poterimꝰ niſi luceꝫ ex emplaris oꝑationis. ⁊ ſequit̉ merito omnia p̄dicta. Nā ad hoc facta eſt rationalis creatura. vt oꝑationes tales oꝑetur ꝑ qͣs mediante gratia finē ſuū eternuꝫ ⁊ vltimū canſequat̉. Qd̓ oſtēdit linconiēſis cōmen tator ſuꝑ iij angelice ierarchie dicēs. gacta eſt ratōnalis creatura nō ſolū ꝓpter in herere deo per dilectionē: ſed etiā propter operari ẜm ſacras ordinatōnes ad proximum ex dilectione ꝓximi. ⁊ ſi p̄dicto modo nō operet̉ tunc caret fine ꝓpter quā facta eſt cū neutra dilectio maneat ſine alte ra. Nā ẜm Grego. Charitas oꝑatur ma gna. Et apl̓s. ij. ad Theſſal̓. iij. Qui nō laborat nō manducet. ſic primꝰ angelꝰ ⁊ primus homo nō oꝑantes ẜm oꝑationes ſacras a ꝓpria gratia recedentes volūtarie. ⁊ elongātes ceciderunt in corruptionē na turalis eſſentie: nō ꝙ ip̄i caderent penitus in nō eſſe. ſꝫ ꝙ ipſi vt pretactū eſt a ꝓpria integritatis plenitudine ceciderūt ꝑ auerſionem a ſummo bono. ideo hortat̉ apl̓us ij. Choꝝ. vi. Hortamur vos ne inuanum gratiā dei recipiatis. Seneca. Non licet ociari a bono opere. quia ociuꝫ eſt mors ⁊ viui hominis ſepultura. Ideo dicit hiero. Nil deteriꝰ ocio in ſancto ꝓpoſito. qꝛ ociū eſt nouerca virtutuꝫ. ꝓpter qd̓ dicit Der nardus ſuper Cantica. Sapientiam ſcride in tempore ocij. nam diabolus inueniēs domum vacantem intrat in eam. Matth̓. xij. Et valerius. Uanam dant ocia mentem. Nā ẜm Dern̄. Nil p̄cioſiꝰ tꝑe. qꝛ ſicut capillꝰ nō ꝑibit d̓ capite. ſic nec momē tū de tꝑe. Nā om̄e tp̄s impēſum requiret̉ qūo ſit expēſum. ideo ratōalis creatura fa cta eſt vt oꝑet̉ Iob. v. Naſcit̉ hō ad labo rem vt auis ad volandū. Sciendū cum homo ꝯſtat ex duplici natura.ſ. corꝑali et ſpūali Ideo debet duplices oꝑatōes oꝑari ſcꝫ vt ẜm vtrāqꝫ naturā tendat ad eterna ⁊ ſic totꝰ homo cū tota familia ſua.ſ. corꝑa li ⁊ ſpūali bn̄ ordinet̉ ⁊ pacificet̉ vt regnū efficiat̉ eterno deo. niſi enī deꝰ regnū ī nobis habere poſſet n̄ dixiſſet Luce. xvij. Re gnum dei intra vos eſt. Hoc autē regnuꝫ vt dicit apoſtolus Ro. xiiij. non eſt eſca ⁊ potus: ſed iuſticia ⁊ pax ⁊ gaudiū in ſpi rituſancto. iuſticia rectificans iudicia rōis pax trāquillās imperia facultatꝭ Gaudiū adīplēs deſideriū volūtatꝭ Greg̓. exponēs

XC Sermo illud verbum dicit. Hec ſunt velut imago ⁊ arra perhennis leticie futuri ſeculi Dicit enī Augꝰ. d̓ ſpiritu ⁊ anima. Nobilis cre atura eſt anima. ciuitas nanqꝫ dei. de quo pͣs. lxxxv. Glorioſa dicta ſunt de te ciuitaſ dei. quia ad imaginē ⁊ ſimilitudinē dei facta eſt. Hec ciuitas appellata eſt hieruſalem. quia ad fruendā viſionem illius ſum me pacꝭ que facit vtraqꝫ vnū Creatura ē paradiſus in qua celeſtia dei meditantur. ⁊ quaſi in paradiſo voluptatis delectantur Eſt enī domus ſummi patris ꝑ manſionē Eſt etiā ſponſa chriſti ꝓpter dilectionem. Eſt templū ſpūſſancti ꝓpter ſanctificatio nem. Et eſt ciuitas eterni regis ꝓpter cōcordiam ciuiū. quia nulla eſt ciuitas abſqꝫ populo Diſpoſuit in ea conditor noſter po pulum triplicis gradꝰ. ſcilicet ſapiētes ad conſulendū. milites ad pugnādū. artificeſ ad miniſtrandū. Sunt enī intellectus animi conſiliarij dicentes illud Eccl̓es vlti. Time deū ⁊ mandata eius obſerua. hͦ eſt om̄is homo rationalis. Sunt milites qui hoſtes concupiſcentiaꝝ impugnāt per arma iuſticie. ij. Choꝝ. vi. Per arma iuſticie dei cōmendemus noſmetip̄os in multa patientia. animales ſiue ſenſualeſ tanqͣꝫ ruſtici ⁊ artifices mechanici qui corporali bus rudimentis inſiſtunt ⁊ corpori miniſtrant. Et tota iſta familia anime pacificata eſt ⁊ quelibet ad ſuū officiū ⁊ opus ordi nata ⁊ directa. ⁊ regi ſummo plene eſt ſub iecta. Om̄es extranei regnū anime ꝑturbantes eijciant̉ ⁊ excludant̉. Extranei ſūt vt dicit Richardus libroquinto de ꝯtem platione. c. xvi. omnes cogitatꝰ tam vani qͣꝫ noxij qui nō deſeruiunt noſtre vtilitati. ſimiliter turba inordinatorū affectuum ⁊ ſolicitudinum quas oportet om̄es eijcere vt regis noſtri legibus tanto liberius ⁊ iocundiꝰ liceat inherere. Diceres qualiter tamen noſtra operatio. ſcilicet corporalis ⁊ ſpiritualis ſit deiformis. id ē. diuine operationi cōformis. Niſi enī poſſemus deo patri noſtro aliqualiter cōformiter oꝑari tanqͣꝫ filij: deus nō dixiſſet eſtote perfecti ſicut patet veſter celeſtis perfectꝰ eſt. Ma thei. v. Sicut enī imaginē dei patris noſtri tenemus in mente: ita etiā vt veri filij ſimus debemꝰ tenere in oꝑatione. Nā eiꝰ filij tunc ſummuſ. ſi opera eius facimꝰ Ioh̓. viij. Si filij Abrae eſtis opera Abrae facite. Dicit enī dioniſius. iiij. eccleſiaſtice iei rarchie. Ꝙiam in hoc ſeculo deiformam vitaꝫ inchoamus quā in celo ꝯſūmabimꝰ Dicit eī dioniſiꝰ ibidē. In celo ierarchie ſunt. ⁊ ſunt ordinaliter diſtincte.ſ. in primas. medias. ⁊ infimas. ſic nos deiformeſ operationes operari debemus. Et ẜm ſup̄ mas ordinatōnes ſimus ordinati ad deuꝫ Secūdū medias bene ordinati ad noſmet ipſos. Secundū vltimas ſiue infimas bene ordinati ad exteriora. Et ſic oꝑationes noſtre erunt deiformes ⁊ deo acceꝑte. Dicit Dern̄. in libro de conſideratōne. ca. v. Deus in ſeraphin amat vt charitas ī cherubin noſcit vt veritas. in throno ſedet vt equitas. oportet igit̉ vt nos inquantū poſ ſumus deū ⁊ ſummū bonū diligamꝰ. Ro. xij. Spiritu feruentes vt ſummā veritatē cognoſcamus. qꝛ noſſe deū ꝯſummata noticia eſt. vt ſummā equitatē in nobis teneamus. pͣs. xxxvi. Cuſtodi innocentiā ⁊ vi di eqͥtatē. ⁊ ſic bn̄ eximꝰ ordinati qͦ ad deuꝫ ꝑ deiformes oꝑatōes. qꝛ dicit linconiēſis ſuꝑ. x. angelice exarchie Intellectꝰ huma nus ī ſuo ſup̄mo gͣdū adintꝰ habet vt cuꝫ ſeraphin ferueat amore. luceat ſciētia cum cherubin. Spūalis factꝰ dicere p̄t cū thro nis ſanctꝰ ſanctꝰ. Secūdo qͦ ad nos bn̄ or dinati deiformes oꝑatōes oꝑemur ad ſil̓itudinē medie ierarchie. Dern̄. vbi ſupra. Deꝰ dn̄at̉ vt maieſtas. oꝑat̉ vt virtꝰ. tuetur vt ſalꝰ. oportꝫ etiā vt nos om̄e impedi mentū diuīe ꝑticipatōis dn̄ando ſuꝑamꝰ ⁊ oꝑatōi virtutū ẜm gr̄aꝫ ſtudioſe inſiſtemus vt oībꝰ inordinatꝭ motibꝰ ⁊ īpulſioni bus potēter reſiſtamꝰ. ⁊ ſic eximꝰ bn̄ ordinati ī nobiſmetip̄is ꝑ deiformes oꝑatōes: qꝛ dicit linconiēſis vbi ſupͣ. In media ierarchia oportet vt dominemur cū domina tōibꝰ. vt fortes ſimꝰ cū ꝟtutibꝰ ⁊ ordīati

De ſancto Iohāne baptiſta cum poteſtatibus. Tercio debemus eſſe bene ordinati ad exteriora vt oꝑemur dei formes oꝑationes ad ſimilitudinē infime ierarchie. in qua deus vt dicit Dernardꝰ regit vt prīcipiū. reuelat vt lux. aſſiſtit vt pietas. oportet vt omnia exemplariter ad primū principiū reuocemus: vt lumē veri tatis verbis ⁊ factis alijs oſtendamus: vt oꝑa pietatis om̄ibus deuote exhibeamus Et ſic bene eximꝰ ordinati ad exteriora per deiformes oꝑationes ad ſimilitudinem in ſime ierarchie. quia dicit linconiēſis in vltima noſtra ierarchia. oportet vt principemur cū principatibꝰ.ſ. om̄ia ad primū prin cipium reducendo. vt reuelemꝰ veritatem cum archangelis. ⁊ pietatē exhibeamꝰ aſſiſtendo indigenti cū angelis. Thobie. iiij. Quomō potuerꝭ eſto miſericors. ⁊ ſic patet ꝙ per vtraſqꝫ oꝑationes interiores et exteriores ſiue vite actiue ſiue contempla tiue ſpiritus humanꝰ ad intrinſecū ad eter num maneriū ingrediat̉. quia dicit ꝓſper in libro de vita contemplatiua. Uita contemplatiua ⁊ actiua diuerſis itineribus in cedunt ⁊ ad eandē patriā tendunt. Actiua vita inquit Proſper habet ſollicitū curſū Contemplatiua vero gaudiū ſempiternuꝫ In actiua contempnit̉ mūdus. in illa aūt videbit̉ deus. hec ille. Et cōcordat Augꝰ. Sicut malis oꝑibus quaſi quibuſdā ſeris ac pectibꝰ vite ianua claudit̉. ita abſqꝫ bonis oꝑibus ſine dubio nō aperit̉. igit̉ non ſolū bonis oꝑibus hominis interioris: ſed etiā exterioris peruenit̉ ad eterna Math̓. xvi. Reddꝫ vnicuiqꝫ iuxta opera ſua. Nā dū bona oꝑa facimꝰ quid aliud qͣꝫ quedaꝫ itinera agimꝰ per q̄ ad patriā feſtinamus. Gregꝰ. xxij. moral̓. Quāuis in vſu oꝑis ſit temporalitas. tamē in intentione debet eſſe eternitas. Nota ſicut ꝑ opera interi oris hominis vt per contemplationē qn̄qꝫ ſit p̄libatio vite eterne. ita etiā per oꝑa exterioris hominis ſit quandoqꝫ ſimilitudo vel imago eterne vite. vt dicit Dern̄. li. de amore dei. Sūt aliqui qui ſic ſe ſentiūt ſic viciſſe om̄es ꝯtradictōnes carnis. vt ī om ni ſubſtantia carnis non reperitur niſi inſtrumentū boni operis. ſed ſi in ipſis miſerijs ꝯtabeſcunt: tunc in interiori homīe for tius conualeſcunt. ij. Choꝝ. xij. Cum infir mor tunc fortior ſum ⁊ potens. Nā ip̄i no uam quandā percipiūt ſpūaleꝫ gratiā ocu li ſunt ſimpliceſ. aureſ obtemperātes ī brōe feruētes tactꝰ honeſtꝰ dulcꝭ guſtꝰ. ſi nō in guſtu ſuauitatis: tamē per mutuū charita tis incentiuū Apoc̄. iij. Oꝑa tua plena ſūt coram deo. Dicit enī Albertꝰ libro de diuinis miſterijs. Facit dulcedinē in guſtu gaudiū in corde. Unde Orig. ſuꝑ Canti. De natura boni operis eſt ꝙ ad ipſiꝰ mul tiplicationē multiplicat̉ ⁊ delectatio quaſi ꝯdimentū cibi ſpiritualis. vt ſoliꝰ dei donū obtineat in motū guſtu ⁊ viſu. ⁊ om̄e deſiderium eius in eternitate feliciter terminatur. ⁊ ſic ibit in domum eternitatis ſue. Eccl̓s. vltimo. Ibi dicit Augꝰ. de ſpiritu ⁊ anima exit manifeſta viſio. plena cognitio. vera dilectio. firma ꝯiunctio. plena refectio. ſocietas indiuiſa. ſimilitudo ꝑfecta. vita beata ⁊ eterna. ad quā nos ꝑducat ⁊cͣ De ſancto Iohanne baptiſta. Sermo XCI. Ohānes eſt nomen eiꝰ. Luce primo. In ſum ma verboꝝ duo innuūtur. Primortꝰ tripudij natiuitatis Iohā. ibi. Eli ſabeth. Secūdo ſubiungit̉ mixandū ꝓdigium de eiꝰ dignitate. ibi. Apertū ē ilico os eiꝰ De primo dicit̉ Eliſabeth impletū eſt tempꝰ pariēdi. Erat illa Eliſabeth q̄ erat ſterilis vt dicit̉ Luc̓.i. Dixit nāqꝫ angelꝰ Anne ꝙ deꝰ aliqn̄ claudit vteꝝ alicuiꝰ. hoc ideo facit vt mirabiliꝰ denuo apperiat. ⁊ n̄ catōe libidinis eſſe qd̓ naſcit̉. ſꝫ hͦ magꝭ di uine munerꝭ fore cognoſcat̉. om̄s eī qͦs ex mulieribꝰ ſterilibꝰ recitat ſcriptura natos excellentes pueri legunt̉. vt Iſaac ex ſara ſterili ad. lxxxx. annū cui re ꝓmiſſa erat oīgentiū bn̄dictio. Rachel ſterilis genuit ioſeph dn̄ꝫ totiꝰ egipti. quis fortior ſamſone ſanctior ſamuele. ⁊ tamē hi omnes matres

XCI Sermo ſteriles habuerunt. ⁊ ſic noſter patronus ſanctus Iohānes. Simon d̓ Caſſia. Na tura deficit in parentibꝰ vt ꝑ nature legeꝫ non poſſent generare: ſed ex gratia cooperante ſpeciali. Ideo cōmemorat euāgeliſta dicens. Impletū eſt. ſubdit peꝑit filiuꝫ nō quemcūqꝫ ſed magnū gratie ⁊ virtutibus Ideo Dern̄. in ſermone hodierno di cit. Hodie illuxit inſignis ⁊ tanto ceteris ſanctior: quāto ſanctiorē hominē terris eſ fudit. hodie natꝰ eſt xp̄i conſanguineꝰ. ſpōſi amicus. de quo Eliſabeth. Impletū eſt tempꝰ pariendi. Iſta beata Eliſabeth pepe xit ẜm legē matrimonij cū dolore. Iohan. xvi. Mulier cū parit triſticiā habet. Di ceres nunquid iſte dolor eſt mulieri meritorius cū dolor partus eſt ꝓpter penā peccati introductus. vt dixit dominꝰ Eue Ge neẜ. iij. Multiplicabo erumnas tuaſ. ⁊ ſic eſt neceſſitatis. modo iſta que ſunt neceſſaria ꝑ ſe nō ſunt meritoria. quia om̄e meritum debet eſſe voluntariū. vt dicit Dex. de gratia ⁊ libero arbitrio. Reſpōdet Chri ſoſto. ſuꝑ Math̓. De neceſſitate poteſt fieri virtus cū patienter tolerat̉. ⁊ ſic muliex patiēter tolerans dolorē ꝓpter hoc qd̓ om̄ipotens deus pro peccatis introduxit. volens in hoc ſatiſfacere diuine voluntati ⁊ ordinationi indubitāter meret̉ in dolote partus. ſicut qui viuit de labore manuū ſuaꝝ meret̉ in hoc volens ſatiſfacere ſtatu to dei. quia impoſuit deus filijs adē dicēs In ſudore vultus tui ⁊cͣ. pͣs. cxxvij. Labo res manuū tuaꝝ qui manducabis ⁊c̄. ideo i. Thimo. ij. Saluatur mulier ꝑ generationem filioꝝ. ſi perſeuerauerit in fide ⁊ di lectione. Diceres quid faciet mulier ſte tilis cui non incumbit onus partꝰ. Reſpō detur ꝙ illud quod fecit Anna.i. Reg.i. Ubi felix anna lacrimas fundebat coram domino. vt conciperet ⁊ pareret fructū in dei laudem. ⁊ factū eſt. Similiter rebecca que fuit infecunda que ex orationibꝰ concepit ⁊ peperit. Diceres quid faciet mulier que etiā fuſis lacrimis ⁊ ꝑ orationē nō po teſt habere prolem. Reſpondet̉ ꝙ debet in tendere fructibꝰ ſpiritualibꝰ que ſunt bona oꝑa qui fructus ſpirituales ſunt deo magꝭ placidi qͣꝫ carnales vt ait Augꝰ. Ꝙ matia feliciꝰ concepit xp̄m mente qͣꝫ ventre. Om̄ipotens deꝰ forte diſpoſuit ꝙ ita muliex ſit diſpoſita ad vitā altiorē abſtulit ei fructuuꝫ carnalē vt occupet̉ circa iſta q̄ dei ſunt ꝓpter qd̓ virginitas ⁊ viduitas preferuntur matrimonio. quia perſant̉ ⁊ occupantur circa magis bona. prima Choꝝ. vij. Mulier innupta ⁊ virgo cogitet q̄ domini ſunt. vt ſit ſancta corꝑe ⁊ ſpiritu. que aūt nupta cogitat q̄ ſunt mundi. ⁊ quomo do viro placeat. Ideo apl̓s ibidē. Deatior erit ſi ſic ꝑmanſerit. Subdit. audierūt vicini.i. iſti qui erant cohabitāteſ ⁊ cogna ti.i. qui erant ex eiꝰ ꝯſanguinitate. quia ma gnificauit dn̄s miſericordiā ſuā cuꝫ illa. id eſt. magnā miſericordiā fecit.ſ. auferendo ſterilitatis opprobriū dando ei tantū ⁊ talem filiū. Nota in hac natiuitate ſanctus Iohānes habuit quadruplicē p̄rogatiuaꝫ ꝯtra qͣttuor defectus ſeu incōmoda que ha bet qͥlibet mortalis in ſua natiuitate. Pri mus defectꝰ eſt ꝙ quilibet peccator īmundꝰ naſcit̉. qꝛ in peccatꝭ vt dicit Iob. Nemo mūdꝰ a ſorde nec īfans vniꝰ diei cuiꝰ vita ſuꝑ terrā ad Eph̓. ij. Oēs naſcimur filij ire. Hāc irā oſtendit dn̄s in pueris qͥ ſine baptiſmo moriūt̉. qꝛ priuant̉ eiꝰ viſio ne eo ꝙ in peccatis ſunt concepti ⁊ naſcunt̉ Hūc defectū nō habuit ſanctꝰ Ioh̓es. qꝛ ſanctꝰ natꝰ eſt. qꝛ ſanctificatꝰ in vtero vt p̄dixit angelꝰ Luce.i. Replebit̉ ſpūſancto adhuc ex vtero matris ſue. Secundꝰ defectꝰ. quia naſcit̉ ſtultꝰ ⁊ ignarꝰ boni ⁊ ma li Prouerb̓. xxij. Stulticia colligata ē in corde pueri. vt patet ad oculum. quia puex pro pomo daret prouinciam. ab iſto im munis fuit Iohānes. O quāte ſapientie in vtero matus exiſtens chriſtū ⁊ matreꝫ eius cognouit. ⁊ xp̄m ſue matri indicauit Et in vtero in ꝓphetam vnctus Auguſti. Celum ⁊ terram nonduꝫ viderat. ⁊ dominum celi ⁊ terce cognouit. Et ante fuit ſue matris magiſter: qͣꝫ eius filius. ⁊ prius

De ſancto Iohāne baptiſta ipſam docuit: qͣꝫ ipſa eum lactauit. Ter cius defectus. qꝛ debilis ⁊ infirmus naſci tur ⁊ ſe in nullo iuuare poteſt. Huiꝰ exem plum habemꝰ in Dauid cū pugnaturꝰ eēt cū Golia dixit Sauli non vales reſiſtere philiſteo ita nec pugnare: quia puer es.i. Reg̓. xvij. Contra hūc defectu natus eſt Iohānes puer fortis. Unde canit eccl̓ia. Antra deſerti teneris ſub annis ciuiū tur & mas fugiens petiſti ⁊cͣ. Quartꝰ defectꝰ quia triſtis ⁊ flens naſcit̉. Et iſta eſt cōmu nis cantilena omniū. Deatꝰ Iohānes nō duꝫ natꝰ gauiſus eſt ⁊ exultauit. Unde di xit mater eiꝰ ad beatā virginē Luc̄. i. Exqͦ facta eſt vox ſalutatōis tue in auribꝰ meis exultauit infans ī vtero meo. Ip̄e nanqꝫ eſt ſecundꝰ yſaac. qͥ interp̄tatur riſus. Un̄ poterat dicere mater. Riſum fecit michi dn̄s. Geneẜ. xxi. ideo dicit in textu. Congratulabant̉ ei ẜm qd̓ angelꝰ p̄dixit. ⁊ ml̓ti in natiuitate eiꝰ gaudebūt. ſed ẜm apl̓m Ro. xv. Quecūqꝫ ſcripta ſunt ad noſtraꝫ doctrinā ſcripta ſunt. In verbis iſtꝭ informamur ꝙ debemus gaudere de bonis ꝓxi morum Ro. xij. Gaudete cū gaudentibꝰ: qd̓ nō faciūt odioſi. qui triſtant̉ d̓ bono ꝓxi moꝝ. Augꝰ. Inuidia eſt dolor felicitatꝭ ali ene. de aliena miſeria exultant. ⁊ de alieno gaudio triſtant̉. ⁊ hoc ẜm Nicolaū de lita ſuꝑ canonica beati Iohā. Frequēter inuidia cōtingit in hominibꝰ eiuſdē ſtatus ſeu artificij. vt in collegijſ ⁊ conuētibꝰ merca toribꝰ aūt alijs equalibꝰ. Diceres vnde ſurgit hoc. dicit Deatꝰ Gregꝰ. v. moral̓. exponēſ illud Iob. v. Paruulū occidit in uidia dicit Inuidere non poſſumꝰ niſi eis quos nobis in aliquo meliores putamus. Paruulꝰ eſt. qꝛ ip̄e teſtimoniū perhibet ꝙ minor ſit ei cuiꝰ inuidia torquet̉. ⁊ ſic antiquus hoſtis amiſſa beatitudine minorem ſe cognouit. ⁊ ſic chayn d̓ſpecto ſuo ſacrifi cio inuidebat fratri. ⁊ ſic eſau benedictione ꝑdita Et licet ꝑ om̄e viciū qd̓ perpetratur humano cordi diabolicū virus infunditur ſignanter in iſto Sapīe. ij. Inuidia diabo li mors intrauit in orbē terrarū. Nam cū deuicem coliuetis pritedio corripit in ſa exteriora iudicāt. color pallore afficitur oculi deprimunt̉. mens accendit̉. Et factū eſt die octauo venerunt circūcidere puerū ⁊ vocauerūt nomīe patris ſui Zachariaꝫ Lira. quia talis cōſuetudo fuit apud antiquos ſignātex potentes. Et ait mater: ne quaqͣꝫ: ſed vocabit̉ Iohānes. Iohannes eſt nomen valde gratioſū. ideo excreuit in apoſtolatū vltra numeꝝ viceſimū. qd̓ non legit̉ de alijs nominibꝰ apoſtolicis. qꝛ tantum Martinꝰ quintꝰ. Donifaciꝰ octauuſ Gregoriꝰ duodecimꝰ. ſed Iohānes vice ſimus ſextꝰ. vt dicit gloſa clementinarum Unde hoc nomē cōpetit beato Iohāni. qꝛ Iohānes dicit̉ in quo eſt gratia. Sāctus Thomas de articulis fidei dicit. Ioh̓es fuit ī vtero ſanctificatꝰ. beata virgo maria ⁊ xp̄s. Sāctificatio Iohānis ꝯſiſtebat in iſto. quia fuit mūdatus ab om̄i peccato ori ginali. ⁊ preſtitū ſibi fuit nō peccare mortaliter ſed venialiter. Deata aūt virgo ita ſanctificata ꝙ nec mortaliter nec venialiter peccare potuit. Nā peccatū veniale ori tur ꝙ appetitꝰ ſenſitiuꝰ n̄ totaliter ſubijcit̉ ratōi quin interdū moueat̉ p̄ter ratōeꝫ vel ꝯtra ratōeꝫ. ſꝫ ī beata ꝟgine totaliter ſubiectꝰ fuit ratōi ꝑ virtutē gr̄e ſanctificantis ipſam. ꝙ nunqͣꝫ cōtra rationē moueretur Innuebat patri quē vellet vocare eum ꝑ ſigna viſibilia. quia non ſolū erat mutus: ſed etiā ſurdus. ideo poſtulans pugillareꝫ ſcripſit Iohānes eſt nomen eius. quaſi di ceret non impono ſibi. ſed impoſitum eſt ei a deo. non tenet nomen de terris. ſed de ce lis Iohānes eſt nomē eius. iſta verba tra ctat Hugo de ſancto victore. Puer voca tur Iohannes ⁊ naſcitur de patre muto. Et ſic gratia dei naſcitur: quādo ſumꝰ mu ti ſilentium mentis tenentes. Sapientie xviij. Dum medium ſilentium tenerent omnia. omnipotens ſermo tuus de regalibus ſedibus venit. Silentium mentis eſt tranquillitas cordis ab omni euagatione mentis libera. Et iſta natiuitas gratie eſt nobis valde neceſſaria. quia eſt arra futu

Sermo XCI re gl̓ie. Ro. vi. Gr̄a d̓i vita eterna. Ioh̓s eſt nomē eiꝰ. Simō de Caſſia. O magnū nomē qd̓ patri reſtituit vocē. gaudiū vicinis. ppl̓o ſacerdotē Hoc ē factū ad p̄ſagiū futuroꝝ. qꝛ ſola gr̄a miracula oꝑatur. ſola gr̄a ad dicendū veritatē linguas fac̄ diſer tas. Et bn̄ ꝯueniebat hͦ nomē in qͦ eſt gr̄a. Primo ꝓpter plenitudinē diuīe gr̄e. Lu. i. Spūſancto replebit̉ ab vtero. De hiere mia legit̉ ꝙ ſāctificatꝰ eſt. de Iohā. ꝙ ſpū ſancto repletꝰ ē. ſanctificatio mūdationē ſignificat. repletō inundatōꝫ. mirabile qd̓ apl̓i quinqͣgeſimo die a reſurrectōe. hͦ Iohannes ī vtero ꝯſecutꝰ ē. Secūdo bn̄ ꝯuenit ſibi hͦ nomē ꝓpter tp̄s gr̄e Matth̓. xi. Lex ⁊ ꝓph̓e vſqꝫ ad iohannē. ex eo ignū dei euāgeliſabat̉ qꝛ nūciauit xp̄m. Ioh̓.i. Gratia ⁊ veritas ꝑ ibeſum xp̄m facta eſt. Tercio ꝓpter excellentiā gratie quā primꝰ p̄dicauit.ſ. pctōꝝ remiſſionē. glorie col latōneꝫ Math̓. iij. Denitētiā agite ⁊ apꝓpinquabit vobis ⁊cͣ. Et mirati ſunt vniuerſi.ſ. de ꝯcordia patris ⁊ matris in noīe Ioh̓is Secūdo innuit̉ mirandū ꝓdigiū de eiꝰ dignitate. ibi. apertū eſt ilico os eiꝰ ⁊ lingua ⁊ bn̄dixit deū. Ambro. Fides linguā ſoluit quā īcredulitas ligauit. dicēdo cū pͣs. cxxv. Credidi ꝓpter qd̓ locutꝰ ſū Et factꝰ eſt timor ſuꝑ oēs vicinos eoꝝ.ſ. admiratōis. ꝙ deꝰ ſic mirabiliter puniuit za chariā ⁊ liberauit ⁊ ſuꝑ oīa mōtana iudee diuulgabant̉ ꝟba hec quaſi facta inſolita. ⁊ poſuerunt omnes qui audierūt in corde ſuo. qꝛ talia inſolita magis memorie commēdant̉ dicētes. Quiſputas puer iſte exit q. d. qͣꝫ magnꝰ ⁊ ſanctꝰ. Dern̄. Nōne ma gnus ⁊ ſanctꝰ quē p̄ om̄ibꝰ cōmendauit dominꝰ. Dicit enī apl̓s. ij. Choꝝ. x. Nō qͥ ſe ip̄m cōmendat ille ꝓbatꝰ eſt: ſꝫ quē deꝰ cō mendat. ⁊ ſic̄ Iohānes noluit ſeip̄m cōmendare Ioh̓. i. Cū interrogaret̉ a phariſeis an̄ eſſet xp̄s. Rn̄dit. non ſum. ſciuit eī ſcriptū Prouerb̓.xxvij. Laudet te os alienū ⁊ nō tuū. Et ſic Iohānes a triplici bus homībꝰ laudatꝰ ⁊ veneratꝰ fuit. Pri mo ab herode malo. Mar. vi. Metuit herodes Iohannē vt viꝝ ſanctū. Secūdo a bonis Math̓. xxi. Om̄es eū vt ꝓphetā ba bebant. Tercio ab optimo.i. xp̄o Math̓. xi. Inter natos mulieꝝ ⁊cͣ. Iſta eſt vera cōmendatio q̄ fit a iudice vero. de qͦ apl̓us i. Choꝝ. iiij. Michi ꝓ minimo ē vt a vobiſ iudicer. qui me iudicat dn̄s eſt. Dernar. Quid alieno vel mei ꝯtentus ſuꝫ teſtimonio: cū ſoliꝰ dei p̄ſentandꝰ ſum iudicio Et ſic Iohānes vere iuſtꝰ: quia a vero iudice laudatꝰ. O reuera Iohānes eſt a xp̄o lau datus. Iohānes fuit lucerna ardēs. Ioh̓. v. Cōſuetudo eſt ciuiū in ciuitatibꝰ. quando vnꝰ voluit aliū in noctis tenebroſis vi ſitare facit parare lucernā Et ſic xp̄s quaſi ciuis mūdi. pͣs. cxviij. Incola ego ſum in terra volēs viſitare humanū genꝰ ī nocte legis Moſaice. parauit lucernā.i. Iohan nē. de quo pͣs. cxxxi. Paraui lucernā xp̄o meo. Primo dicit̉ lucerna. qꝛ lucerna lucet illis qͥ retro vadūt. aliqͦ in manibꝰ portant ne offendant̉. ⁊ ſic beatꝰ Iohānes vi ta ⁊ doctrina luxit illis qͥ erant in tenebris peccatoꝝ. Luc̄. iij. Facite dignos fructꝰ pe nitētie. Ideo Chriẜ. in ẜmone d̓ Iohāne Iohānes magiſteriū vite ſanctitatꝭ forma iuſticie norma virginitatꝭ ſpeculū pudicicie titulꝰ caſtitatꝭ exemplū penitentie via. Scd̓o lucerna obſtructa ē vndiqꝫ ⁊ a vētꝭ extīgui n̄ p̄t. ita beatꝰ ioh̓es n̄ a ventꝭ tribu lationū. iō figuratꝰ ꝑ lapidē ab Eſton. de qͦ Solinꝰ ī li. de mirabilibꝰ mundi. Un̄ qͥ ſemel accēdit̉ extingui nō p̄t. ſic iohānes. Mat. xi. Quid exiſtꝭ ī deſertū videre arūdinē a vēto agitatā. Prouerb̓. xxxi. Non extinguet̉ in nocte lucerna eiꝰ. Tercio lucerna n̄ hꝫ lucēa ſeip̄a: ſꝫ mutuat aliūde. ⁊ ſic Iohānes n̄ lucebat a ſeip̄o: ſꝫ a xp̄o recte ſic̄ lucifer a ſole. ⁊ ſic ioh̓es. Ioh̓.i. nō erat ille lux. ſꝫ vt teſtimoniū ꝑhiberet d̓ lu mine.i. d̓ xp̄o. qͥ erat lux ꝟa. Iō qn̄ venerūt ſacͣdotes īterrogātes an eēt xp̄s. Rn̄dit Ego ſū vox clamantꝭ ī deẜto Ioh̓.i. hͦ eſt ꝯtra multos lr̄atos qui ſibi aſcribūt lumē intelligentie qd̓ lumē a deo habēt. ⁊ a ſeip̄is eſtimant ſcire. vt Alanus. ideo priuantur

De ſancto Iohāne baptiſta lumine ſcientie. Exēplū de Alano doctore magno qui ſibi aſcripſit ⁊ ꝑdidit: humilia tus recepit. Et ſicut Iohānes ſe humilia uit: ſic ⁊ nos. Dern̄. in ẜmone hodierno. Quid eſt tot ⁊ tantis p̄conijs Ioh̓. extollere ſi ip̄m negligimꝰ in moribꝰ imitari. tales eſſemꝰ ſicut illi qui laudāt pugillanteſ ⁊ pugnare nō audent. Quarta dicit̉ lucerna ꝓpter lucis obumbrationē. videmꝰ quādo lucerna accendit̉. ſi maior apporta tur. illa obumbrat̉. ⁊ ſic̄ ſole oriente lucifex obumbrat̉ ſic d̓ iohāne Ioh̓. iij. Illū oportet creſcere: me aūt minui Itē ardēs igne charitatꝭ vt dure ex charitate phariſeos corriperet ⁊ herodē. Itē lucens ꝑ vitā iuſticie ⁊ veritatꝭ. Nota Iohānes poſt xp̄m ⁊ matrē eius pre cunctis mortalibꝰ multa priuilegia habuit. Primū eſt āgelice miſſionis qm̄ ab eodē angelo a quo xp̄s fuit p̄nunciatus.ſ. a Gabriel. Secundū mirifice ꝯceptionis. Erat enī in matre ſterilitas naturalis: ⁊ tam in matre qͣꝫ in patre longeuitas. ꝓpter qd̓ filiū habere nō poterāt ẜm natura Et illa duo impedimēta tangit euāgeliſta Luce.i. Nō erat illis filiꝰ eo ꝙ Elizabeth erat ſterilis ⁊ ambo ꝓceſſiſſent ī diebꝰ ſuis. ⁊ tn̄ potentia generādi in vtroqꝫ reuixit virtute diuina. ideo eiꝰ ꝯceptio fuit miraculoſa qd̓ammodo. Tercio ba bet priuilegiū ſolennis natiuitatis. de quo Luce.i. Multi in natiuitate eiꝰ gaudebūt. qꝛ regina glorie p̄ſens fuit. Et ẜm aliquoſ officio pietatis inſiſtebat. rex ⁊ dominꝰ celi fuit in vtero virginis. Et ꝓpter iſtas progatiuas ſingularis ⁊ ſolēnis eſt iſta natiui tas. Yſaac ꝑ angelū fuit nunciatꝰ ⁊ a ſteri libus parentibꝰ natus: ſed nō in vtero ſāctificatus. Samuel legit̉ matris p̄cibꝰ obtentus. ſed nō angelo annūciatus. Etiā legitur de ſampſone ꝙ fuit ab angelo nunci atus: ſed nō in vtero ſanctificatus. Et ſic patent p̄rogatiua ſancti iohannis. Item chriſtus cōmendauit eū dicens eū angelū Math̓. xi. Hic eſt de quo dictū eſt. Ego mitto angelū meū.ſ. ꝓpter vitam angelicā Ideo canit eccleſia nimis felix meritiſ qꝫ celſi neſciēs labē niuei pudoris. ChriCōuerſatio Iohānis oīm hoīm vitā culpabilē fecit apparere. quēadmodū duꝫ videris veſtē candidaꝫ dicis ſatis pulcra eſt quā ſi ſuꝑ niuē locaueris ſordida eſſe incipiet. que prius fuit decora. ⁊ ſic cōuerſatio alioꝝ ſanctoꝝ reſpectu Iohānis. Quā no bis p̄ſtet iheſus xp̄s. Sermo XCII. Ad idem. Ohānes eſt nomen eiꝰ. Luce primo. Legitur ī libro de ꝓprietatibꝰ reꝝ. Tur tur eſt auis caſta querēs deſexta ⁊ loca ſolitaria diligens. ⁊ fugit ꝯſortia. Hec auis adueniēte pernali tꝑe qͣrula voce nunciat nouitatē tꝑis. Cant̉. ij. Iā hyems trāſijt imber abijt ⁊ r̄ceſſit flores apparuerūt ī ter ra noſtra. qꝛ vox turturis audita eſt ī terra noſtra. Spūaliter ꝑ turturē intelligit̉ beatꝰ Iohānes. Primo qꝛ tuctur eſt auis caſta. ⁊ ſic beatꝰ Iohā. qꝛ ꝑpetua virgo qd̓ patet ex eo. qꝛ vitauit om̄ia q̄ ſolēt ad libidinē incitare. quoꝝ ſunt qͣttuor iuxta illud poete. veſtꝭ pulcra. cibꝰ largꝰ. ociū quoqꝫ ſomnꝰ. Primo veſtꝭ pulcra Mat. xi. Qui mollibꝰ veſtiunt̉ ⁊cͣ. Mat. iij. Iohānes ha bebat veſtimentū d̓ pilis cameloꝝ qd̓ ſuꝑ nudo corꝑe portabat. Secūdū eſt cibꝰ. ꝓuerb̓. xxix. Qui d̓licate nutrit ẜuū ſuū ſen tit eū ꝯtumacē. Cibꝰ āt ioh̓is erāt locuſte Mat. iij. ẜm Chriẜ. Locuſte ſūt volatilia mūda cocta ī oleo pauꝑi p̄bēt victū. ſimil̓r mel ſilueſtre fuit eiꝰ cibꝰ. qd̓ ẜm Rabanū ⁊ ſanctū Tho. d̓ aqͥno folia ſūt lata ⁊ rotū da lactei melleiqꝫ colorꝭ. Dotꝰ eiꝰ nō fuit vinū. Prouerb̓. xx. Luxurioſa res vinuꝫ Hiero. Uēter vino eſtuās ⁊cͣ. Luc̄. i. Uinū ⁊ ſicerā nō bibet. ſꝫ potꝰ eiꝰ fuit pura aqͣ vt canit eccl̓ia Cui latex hauſtū ſaciata pa ſtū mella locuſtꝭ. Scd̓o auis iſta fugit cō ſortia. ⁊ ſic btūs ioh̓es. de qͦ canit hymnuſ Antra deẜti tenerꝭ ſub ānis ciuiū turmas fugiēs petiſti ⁊cͣ. Chriẜ. Cōuerſatō Ioh̓. oīm vitam hoīm faciebat vitam culpabilē apparere: quēadmodum ſi oppoſueris

XCII Sermo albam veſtē iuxta niuē apparet ſordida licet nō ſit Sic ſunt in comꝑatōe Iohānis alij nati mulieꝝ. Tercio in aduentu ſuo nouū tempꝰ annūciat Math̓. iij. Penitē tiam agite ⁊cͣ. Math̓. xi. Lex ⁊ ꝓphete vſqꝫ ad Iohannē. qꝛ tp̄s gratie ab eo incipi tur. ergo habet nomē a gratia. De quo the ma Iohānes eſt nomē eius. Iohānes in terp̄tatur gratia. ſi illa debet naſci in nobiſ tunc reſpiciamꝰ quomodo Ioh̓es natus eſt tripliciter. Nā natiuitas Ioh̓. corꝑalis nō fuit naturalis tantū: ſed etiā qd̓ammodo ſuꝑnaturalis cooꝑatio: quia ſterilitas ⁊ ſenectus. Spūaliter. ⁊ ſic in nobis. Zacharias memorās deū interp̄tatur Et ſignificat illos qui habent dei memoriā pͣs xxxviij. In meditatōe mea exardeſcet ignis.ſ. gratie. Hugo. Sicut ligna nutriunt ignē. ſic meditationibꝰ ⁊ cogitatōnibꝰ nutritur gratia. Elizabeth interp̄tat̉ dei mei ſaturitas.i. nō feruētiꝰ aliud deſiderare p̄ter deū. Prouerb̓. x. Egeſtatē oꝑata ē ma nꝰ remiſſa.i. exile deſideriū. pͣs. lxxx. Tri buet eis ẜm deſideria cordis eoꝝ Ideo di ctum ē Zacharie. Exaudita eſt oratio tua Sꝫ in ſancto loco annunciat̉ ad ſignifican dū illud. i. Choꝝ. iij. Templū dei ſanctuꝫ eſt: qd̓ eſtꝭ vos. Leuitici. xi. Sācti eſtote qm̄ ego ſanctꝰ ſum. Sꝫ vbi vixit Ioh̓es in ſolitudine ⁊ ſic dei gratia dū ſumꝰ ī gratia ſolitudinē queramꝰ Dern̄. O aīa mea eſto ſola vt ſoli illi ſeruies quē ſolū elegerꝭ fuge publicū. ſcias te habere ſpōſum verecundū qͥ nō velit tibi exhibere ſuā p̄ſentiā ceterꝭ p̄ſentibꝰ. Zacharie. ij. Fugite d̓ medio babilonis.i. mūdi. Ioh̓. xvi. In mun do p̄ſſurā habebitis: ſed qꝛ ſolitudo eſt ad colloquendū deo familiariſ. Exo. iij. Daſcente Moyſe oues in deſerto apparuit ei dn̄s in rubꝰ ardēti loquēs ſibi familiariter Petrꝰ damiani. Solitaria vita eſt celeſtꝭ doctrine ſchola. diuinaꝝ artiū diſciplina. Amb̓. Sola erat Maria ⁊ loquebat̉ cum angelo. Solus erat Petrꝰ ⁊ totū orbē ſa crandaꝝ gentiū cognouit miſteria. plꝰ intelligo de ſolitudine mentꝭ qͣꝫ corꝑis. quia iſta ſine illa nō eſt vtil̓. ſꝫ illa ſine iſta ad ſa lutē ſufficit. Orig. ſuper Exodo omel̓. iij. Relinq̄ndꝰ eſt mūdꝰ ſi deo ẜuire volumꝰ relinq̄ndꝰ nō loco: ſꝫ animo. xxiij. q. iiij. c. recedite. Et Augꝰ. de ꝟbis dn̄i. Recedite ⁊ immundū nolite tangere. nō contactu corꝑis: ſꝫ cordis. Sꝫ heu aliqͥ non ſunt in mūdo: ſꝫ mundꝰ ī eis. in his n̄ viuit Ioh̓. id ē. gr̄a dei. ij. Choꝝ. vi. Que ꝑticipatio iuſti cū iniuſto. aūt q̄ ꝯueniētia lucis ad te nebras. Augꝰ. v. de ci. dei. Merito deficit qͥ ſe ſeꝑat a deo qͥ eū fecit. Idcirco Ioh̓es fuit ſegregatꝰ primo a mūdo. ſecūdo a pra uo ꝯſortio. Prouerb̓.i. Fili ne ambules ī ſemitis prauoꝝ. Eccl̓i. xiij. Que cōmunicatio ſancti ad canē. Deda. Meliꝰ eſt ma loꝝ odiū qͣꝫ cōſortiū. ij. ad Choꝝ. vi. Immundū ne tetigerꝭ. ⁊ Leuit̉. xxij. Oīs qͥte tigerit immundū immūdꝰ exit vel mortici niū. Orig. ſuꝑ Leui. Morticiniū ꝯtingit qͥ in peccatꝭ mortuū ſequit̉ ⁊ imitat̉. Ecc̄i. xiij. Qui tetigerit picem inqͥnabitur ab ea Math̓. v. Qui viderit mulierē ⁊cͣ Deda Iā tetigit cor ꝯcupiſcētie viciū ⁊ factū eſt immundū. ⁊ ſic Ioh̓es ſegregatus fuit ab oībꝰ his vt deo ſoli ẜuiret ⁊ viueret Der. in li. d̓ diligēdo deū. Ratio vrget. iuſticia dictat. vt hō ſe totū illi tradat. a quo totuꝫ ſe hꝫ. ⁊ ſic Ioh̓es vt ẜuaret mūdas manꝰ qͥbꝰ xp̄m tangeret. ⁊ ocl̓os qͥbꝰ ſpūmſāctū ī colūbe ſpecie videret. aures qͥbꝰ pr̄is vocē auditꝫ mūdū reliqͥt. Un̄ canit̉ antra de ſexti ⁊cͣ. Amb̓. Nō licꝫ hoī aliqͦ mēbro ab uti. qꝛ mēbra nr̄a ſūt ſāctitatꝭ inſtrumēta. Ro. vi. Exhibete mēbra vr̄a ẜuire iuſticie. Chriẜ. in qͦdā ẜmōe btī ioh̓is dic̄. Iohānes ē prīceps monachoꝝ ī heremo viuit. ī heremo nutrit̉. ī heremo expectat xp̄ꝫ cuiꝰ vita auſtera veſtꝭ hirſuta. cibꝰ locuſta vel herba. potꝰ aqͣ. lectꝰ terra. inqͥlinꝰ beſtia ip̄e exul mundi. heres ꝑadiſi. i. Choꝝ. xv. Gta dei ſū ⁊cͣ. Hugo d̓ clauſtro aīe. Fuge luge attēde dep̄care. fuge mundū. qꝛ vani tas. Luge pctm̄. qꝛ iniqͥtas. attēde carneꝫ: qui fragilis dep̄care deū quie miſericus eſt ⁊ tu miſerabilis.

De ſan. Petro ⁊ paulo apoſtolis De ſanctis Petro et Paulo apl̓is. Sermo XCIII. Ibi dabo claueregni celorū. Mat. xvi. In ſū ma euangelij duo innuunt̉ Prīs ꝓfeſſio eterne veritatis. in prīcipio. Secū do collatio magne poteſtatis. ibi. Tibi dabo claues. De primo dicit. In illo tꝑe.ſ. cū iudei temptauerūt eius diuītatē dicētes. Magiſter volumus a te ſignū videre ip̄e arguit eos dicēs. generatio praua ⁊ a dultera ſignū petit. Criẜ. ſuꝑ Matheum. Semꝑ ſignū petere et querere eſt nunqͣm velle credere. Ideo ait diſcipul̓. Cauete afermēto phariſeoꝝ.i. a falſa fide ⁊ doctrīa eorum. Et in illo tꝑe venit ihūs in parteſ ceſaree philippi. ad differentiā alteriꝰ ceſaree in paleſtina. Et dicit̉ ceſarea philippi. qꝛ ampliauit eā philippus in honorem tiberij ceſaris qͥ dedit ei qͣrtam partē regni: ut dicit Ioſephꝰ et hieronimus. Iſta ciuitas priꝰ dicebat̉ lachis: ⁊ poſtea dan a filijs dan eā occupantibꝰ. Iudicū. xviij. Et ibi habitabāt gentiles in finibus eius. Et ex hͦ ꝙ confeſſio et inquiſitio fidet ibi facta eſt oſtendit̉ fundatio eccleſie in fide gētiū. Interrogauit diſcipulos ſuos. De da. Interrogauit nō quaſi neſciēs ſciētiā de ſe vel alioꝝ. ſed ut ꝯfeſſionem recte fidei diſcipuloꝝ digna mercede remuneraret. ⁊ errorē hoīm ꝑ cōfeſſionē diſcipuloꝝ eliminaret. quia nō eſt ꝑiculoſior error qͣꝫ in fide. Aug. de fide. Fides eſt omniū bonoꝝ fundamentū ⁊ hūane ſalutis initiū. ſine qͣ omnis labor vacuus ⁊cͣ. Item interroga Q uit ẜm Orig. ideo ut docemur ſcrutari qͥd alij ſentiant de nobis: ut ſi qͥd mali occaſionem debemꝰ vitare. ſi qͥd boni debemꝰ amare. iuxta illud Ro. xij. Prouidēteſ bona nō tantū corā deo. ſed etiā corā omnibꝰ hoībꝰ. ut habet̉ de cōſe. di. i. Nobis nō tm̄ ꝯſciētia bona eſt neceſſaria: ſed etiā fama xi. q. iij. inter ꝟba. Cōſciētia eſt nobis ne ceſſaria fama ꝓximis. ideo Eccī. xlij. Curam habe de bono nomīe. Rō ꝓuer. xxij. Melius eſt nomē bonū qͣꝫ diuitie multe. Et dixit. Quē dicūt hoīes.i. turbe vul gares. nō quē me dicūt ſcribe et phariſei Ratio Criſ. qꝛ opinio ſcribaruꝫ erat mala de xp̄o. Ex quo habemus ꝙ nō multū debemus pōderare falſas opiniōes malorū hoīm de nobis ſed ꝓboꝝ et ſimpliciū. Au guſ. de ſācta viduitate. Si aliqͥd de nobis male credunt ⁊ fingūt ⁊ famā decolorant. afferūt cōſcientie ſolaciū et plenū gaudiū eo ꝙ merces eſt tanqͣꝫ ſtipendiū militantiū. Dicit em̄ apl̓us. ij. Corin. vi. Pet glo riam ⁊ ignobilitatē: ꝑ infamiā ⁊ bonā famā. katho. Cum recte viuas nō curas ꝟba maloꝝ. Filiū hoīs ꝓpter mr̄is ſctīta tem: integritatē et virginitatem ⁊cͣ. At illi dixerunt. alij iohannē baptiſtā. et hͦ ꝓpter eminentiā vite ⁊ ſanctitatē. Et ſic errauit herodes Marci. vi. Iohannē decollaui ⁊ ip̄e ſurrexit a mortuis. ideo oꝑantur ꝟtu tes in eo. Alij heliā ꝓpter zeli veritatē. qꝛ rep̄hēdit achab ⁊ vezabel. ⁊ ſic xp̄s phari ſeoſ. lu. vi. Uerob̓ diuitibꝰ Alij hieremiā ꝓpter pietatē exqͦ plāxit Hiere. ix. Quis dabit oculis meis lacrimas. ⁊ ſic chriſtus Mar. viij. Miſereor ſuꝑ turbas. Et fleuit ſuꝑ ihrl̓m. Luce. xix. Aut vnū ex ꝓphetꝭ ꝓpter ſapientie claritatē. ut vnus ſurrexit ut helias qui habuit duplicē ſpm̄ belie. iiij Reg. v. dixit ad Ieſi. Nonne erat cor me um in pn̄ti qn̄ reuerſus eſt naaman de cur rū ſuo in occurſuꝫ tibi. Et ſic xp̄us cogno uit cogitatōes. Math. ix. Ut qͥd cogitatꝭ mala. Audita opiniōe hoīm: querit ab eo de opinione diſcipuloꝝ Uos autē quē me eſſe dicitis. q. d. vos ad teſtimoniū p̄ordinati. Act.i. Eritis mihi teſtes. vobis datum eſt noſſe miſteriū regni. Math. xiij. Uos eſtis lux mūdi. Math. v. Uos eſtis qͥbus omnia que audiui nota feci. Iohā. xv. Uos eſtis qui ſemꝑ mecum fuiſtis. doctrinā audiuiſtis. mirabilia vidiſtis. Quem me eſſe dicitis. ſi alij errāt vos nō debetis errare ſi vultis ſaluari. Hebr. xi. Impoſſibile ē ſine fide placere deo. Ioh. iij. Qui eſt incredulus filio nō habꝫ vitā 2

XCIII. Sermo. eternam. ſed ira dei manet ſuꝑ eū. Augꝰ. Sine fide falſa eſt omnis ꝟtus etiā ī optimis moribus. Abacuc. ij. Iuſtus ex fide viuit. Hebre. xi. Accedentē ad deū optꝫ credere. Reſpōdens ſimon petrꝰ tanqͣꝫ os et caput apl̓oꝝ ꝓ oībus. ad innuenduꝫ ꝙ p̄lati debent eſſe ꝓmpti ad reſpondēdū de articulis fidei. ut ptꝫ in cano. xxi. di. de qͥbus in fine dicit̉. Prelatoꝝ eſt ꝯfirmare fidem ſubditorū. Ideo Innocētiꝰ ⁊ habet̉ xxiiij. q. i. quotiēs. Quotiēs ratio fidei vē tilat̉ ad petrū.i. ad romanā eccleſiā refera tur: ⁊ nō ad laicos. ut habet̉ de hereticꝭ. li. vi. quicūqꝫ. Inhibemus vnicuiqꝫ laice ꝑ ſone de fide diſputare. Item Innocētiuſ de baptiſmo ⁊ eiꝰ effectu. c. maiores eccl̓ie Maiores cauſas p̄ſertiꝫ articulos fidei cō tingentes ad petri ſedem referēdas intelligit̉ in eo ꝙ petrus ꝓ oībus reſpondit. Nota in multis inuenit̉ ꝓmptitudo petri. Primo in abrenūciatōe ſeculi cū fratre ſuo. Mat. iiij. At illi ꝯtinuo relictis re tibus ſecuti ſunt eū. Secundo in fletu pec cati. Lu. xxij. Egreſſus foras fleuit amare Tercio in ꝯtemptū omnis ꝑiculi. Iohā. vlti. Quia audiuit ꝙ dn̄s adeſſet ſtatim tunica ſuccinxit ſe. Quarto in oblatōe tor menti. Math. xxvi. Si mori oporteat me tecū. Quinto in ſequela ad penā. Math. xxxvi. petrus ſequebat̉ a longe. Sexto ī de fenſione dn̄i. Math. xxvi. Simō petrus eduxit gladiū. Septimo in amore Iohā. vlti. Petre amas me. Octauo in veritatis fidei ꝯfeſſiōe. ſicut hic dixit petrꝰ. Tu es xp̄us filius dei viui. Itē nota petrꝰ habuit veritatē fidei triplicē. primo integrā. ſcd̓o feruidā. tercio ſolidā. Primo in tegrā. qꝛ vtrāqꝫ naturā ꝯfeſſus eſt.ſ. diui nitatis et hūanitatis. cū dixit. Tu es cri ſtus. in hͦ confitet̉ humanā naturaꝫ: quia xp̄s interp̄tatur vnctus. Unde pͣs. xliiij. Unxit te deus deus tuus.ſ. in regē ⁊ pon tificē. Sed in hͦ ꝙ dixit. filius dei viui cō fitet̉ diuinā naturā. Et dicit̉ notāter viui ẜm hiero. ad differentiā eoꝝ qui putan tur dij et mortui ſunt. Ip̄e ſolus deꝰ īmor talis. Ezech. xviij. Uiuo ego dicit dn̄s. Orige. Ip̄e ſolus habet immortalitatem. ⁊ eſt fons vite. Et ſicut petrus habuit fidē integrā. ſic et nos habere debemꝰ. qꝛ dicit Athanaſius. Quā niſi quiſqꝫ integrā ⁊cͣ. abſqꝫ dubio ineternū ꝑibit. Etiā dꝫ eſſe in tegra id eſt oꝑibus approbata. Iacobi. ij. Fides ſine oꝑibus mortua eſt. Hieroni. Quid ꝓdeſt ſi impie agis ꝙ deū voce inuocas quem oꝑibus negas. Ille ꝟo credit qui exercet oꝑando quod credit. Iſi. Deatus vix qui recte credit: et credēdo bene viuit. Ideo dicit. Deatus es ſymon i. obediens. non petrus.i. cognoſcēs. quia ꝯgnitio fidei per ſe nō ſaluat ſed obediētia oꝑis. Gre. Tunc veraciter fideles ſumꝰ ſi quod ꝟbis ꝓmittimꝰ oꝑibus adimplemus. Secundo habuit fidem feruidā. quia informatā charitate Nam ẜm Aug. Charitas eſt forma fidei. Et in deū crede re eſt credendo ꝑ amorem in deū ire: et ei ꝑ fidem formatā tanqͣꝫ vltimo fini adherere. De qua fide dicit Aug. Ille apd̓ deū habet plus meriti qͥ plus habuit de fide. Unde augꝰ. Nulle maiores diuitie: nulli honores. nulli theſauri maiores huiꝰ mūdi qͣꝫ fides catholica. Et ſic beatus petruſ feruidus fuit. quia omnes minas principū contēpſit. Actuū. v. Oꝑtet magis obe dire deo qͣꝫ hominibus. Ita erat dulcedo ſue dilectōis ut dicit Criſo. ꝙ nō minꝰ dolores qͣꝫ p̄mia diligebat: et ꝯtumeliaſ ⁊ do lores reputauit delicias. Tercio habu it fidem ſolidā ꝙ ꝓ xp̄o ſententiā mortis volūtarie tolerauit. De quo Criſo. Ad to lexandū ꝓ xp̄o vulnera et mortis ꝑicula erat omni ſaxo durior. omni adamante fit mior. ſic ꝙ nulla res tranſitoria eum potuit amouere De quo Luceus papa ⁊ ha bet̉. xxiiij. q. ij. a recta. Arecta fide et apl̓i ca tramite ꝓpter nullā ꝑturbatōem licꝫ re cedere. Et augꝰ. de exercitu francoꝝ. ⁊ habetur. xxiij. q. viij. Omni timore poſtpoſito ſi quis ꝓ fidei veritate morit̉ celeſte p̄mium ꝯſequit̉. Et ſic beatus petrꝰ. iō cōmendat eum dn̄s dicens. Dtūs es ſymō

De ſan. Petro ⁊ paulo apoſtolis bationa. bationa interp̄tatur filius colum de. Itē columba habet ſex ꝓprietates laudabiles que beato petro cōpetunt. Pri mo cito domat̉: ut dicit Petrꝰ de creſcētia Si ad columbā certis mēſibus ponat̉ colubus. ut in iulio. auguſto et ſeptembri citius domatur. quia tunc faciliter poteſt inuenire cibum in propinquo. Sic be atus Petrus vocatus a chriſto: faciliter domatus erat iuxta mare cū ait. Ueni te poſt me. Et illi ſtatim relictis retibus Mat. iiij. Gre. Ad vnius vocis iuſſionē petrus et andreas ſecuti ſunt redemptorē. Sed heu aliqui dicūt cras cras. Talibuſ dicet̉ ꝓuer.i. Uocaui vos rēnuiſtis. Id̓o Eccī. v. Ne tardes cōuerti ad dominū Secundo parē valde diligit. et abſqꝫ eo volare nō ꝯſueuit. Et ſic btūs Petruſ vt dicit Leo papa p̄ dilectōne voluit ſcire traditorē. Aug. Si ſciuiſſet dentibꝰ euꝫ diſcepiſſet. ideo p̄ dilectōe ait p̄ ceteris. Si oꝑteat me mori tecū. Luce. xxij. Dn̄e paratus ſum tecū in mortē ⁊ in carcerē ire Hoc tūc non impleuit ſed negauit. ut ver bum dei impleret̉. Sed tamē poſtea exiuit ⁊ fleuit amare. Et fuit primus in fletu quia feruēter dilexit. ideo p̄ alijs ſibi datū fuit ꝙ ꝑ vmbrā ſanauit infirmos. Iohā. vlti. Diligis me plus his. Tercio gemitū ꝓ cantu habet qn̄ pullos vel parem ꝑdit. Et ſic beatus petrus pꝰ amiſſionem ſpūalium fructuū et xp̄i fleuit. De qͦ Ege ſippus papa. Quādo petrus culpā negati onis ad memoriā reducebat: vberrime lacrimas emittebat. et illud in cōſuetudineꝫ duxit ut eius facies tota aduſta credebat̉. Et clemēs papa Qn̄ audiuit in nocte galicantū ad orōem ſurrexit et ad fletū. Et ſi ip̄e qui ſemel negauit quid nos qui totiēs quotiēs peccamus. xi. q. iij. eſtimāt. Quo tiens quis mortaliter peccat totiēs deum negat. Ideo docet flere. Ambr. Ablue te lacrimis. laua te fletibus. Nam ẜm Auin li. de pn̄ia. Lacrime ſunt teſtes doloris ⁊ ꝟe penitentie. et qͥ ſe lacrimās miſerum fatet̉ illi deus miſeret̉. et ſic dicit calixtuſ papa. Fletus lacrimis deleuit pctm̄ negationis. Et he fuerūt lacrime doloris. Iter habuit gemitū amoris. eo ꝙ pn̄tiā xp̄i pꝰ aſcenſionem nō tacuit. Ideo ut refert Cle mens papa in itinerario. qꝛ ſemꝑ in ſinu ſuo ſudariū portabat. quo crebre lacrimas tergebat. quādo dulcis locutōnis ⁊ p̄ſen tie domini erat memor pre amoris dulcedine lacrimas nō potuit ꝯtinere. Quar to colūba habet ꝓprietatem alias ad rethe ducēdi. ut dicit magiſter in ꝓprietatibꝰ re rum. xij. li. ꝙ aliqn̄ colūba domat̉ ⁊ ad deceptionē ſilueſtriū informat̉ ut alijs ſe aſſociat: ⁊ cum alijs in rethe vadit. Et ſic be atus petrus domatus erat a ſpūſancto in die pente. plenius informatus ad colūbaſ ſilueſtres.i. infideles capiēdos. Ideo illiſ ſe ſociauit quādo p̄dicauit. et eos ad rethe fidei duxit. quia ut legit̉ Actuū. ij. vna vice tria milia ad fidem duxit. altera die qͥn qꝫ milia ad rethe fidei ꝑduxit. Ut autem ad rethe chriſti duceret cū eis captus fuit nō tantū ſemel ſed pluries. Uno mō a Theophilo principe anthiochie vbi totā ciuitatē cepit. Alio mō ab herode agrippa. ſed angelus dn̄i liberauit eum. Tercō a nerone ut hodie. Et ſic ad rethe fidei ꝑduxit Proceſſum ⁊ martinianū milites: qui eū abire ꝑmiſerunt. Ultimo a militibus ⁊ p̄fecto agrippe pn̄tatus. Ita facere debent p̄dicatores hodie. Quinto columba eſt auis medicinalis: ut dicit Conſtantinus. qꝛ habet ſanguinē medicinalem quia ſanguis eiuſd̓ ſub dextra ala extractꝰ ⁊ calide oculis inſtillatus dolorē mitigat Et ſic beatus petius medicus corꝑis ⁊ anime. Nam multis infirmis medelā corꝑis p̄ſtitit vmbra ſui corporis. Actuū. v. Et multo melior animarū medicus. Sequitur. Reſpondens ihūs ait. Deatꝰ es ſymon bationa. non petrus. qꝛ petrꝰ inter p̄tatur cognoſcens. ſymon obediens. quia cognitio fidei ꝑ ſe laudē non habet. ſꝫ obe dientia et oꝑa in charitate. Augꝰ. de verbis domini. Nulle maiores diuitie: ut ſupra. in p̄ſenti ſermōe Quoniā caro et A

XCIII. Sermo. ſanguis nō reuelauit tibi. Nicolaus de lira.i. homo mortalis. de conſe. di. iiij. c. gr̄a Fides non eſt tantū liberi arbitrij ſed douū dei. Sed pater meꝰ qui in celis ē. Ma thei. xi. Nemo nouit filiū niſi pater. Et e go dico tibi. qꝛ tu es petrꝰ. Hic mutat no men. Et ſuꝑ hanc petrā.i. ſuꝑ me. i. Cori. xi. Petra autē erat xp̄us. Hec petra ē fū damentū fidei noſtre. De quo.1. Corī. iij. Fundamentū nemo p̄t aliud ponere p̄ter illud quod poſitū eſt quod eſt xp̄us. Edifi cabo eccleſiā meam. ⁊ porte inferi.i. demo nes: heretici tia. non p̄ualebūt aduerſus eam. Rō quia domus dei firmiter eſt edificata. Mat. vij. Uir prudens edificat domū ſuā ſuꝑ firmā petrā.i. xp̄m. vbi nec pluuia.i. ſuggeſtiones demonū. nec flumi na.i. hereticoꝝ cōſortia. nec venti.i. tixan norū ꝑſecutio poſſunt p̄ualere. Greg. Oc cidi poſſunt. flecti nequeunt electi. Et hͦ ꝓpter tria. Primo ꝓpter debilitatē impugnantis. Hiero. Debilis eſt hoſtiſ ⁊cͣ. Se cūdo ꝓpter fortitudinē auxiliātis.i. Reg. ij. Non eſt fortis ut deus noſter. Tercio ꝓpter ſollicitudinē cuſtodientis. Iſa. lxij. Suꝑ muros tuos ꝯſtitui cuſtodes. Ip̄a eſt bethel.i. domus dei. ſuꝑ quam Iacob angelos dei vidit aſcēdentes ⁊ deſcēdēteſ Geneẜ. xxviij. Et Iſa. xxi. Cuſtos quideꝫ nocte ⁊cͣ. Ad roma. viij. Si deus ꝓ nobiſ qͥs contra nos ⁊cͣ. Et tibi dabo claues regni celoꝝ. tibi qꝛ recepit ꝓ ſe ⁊ ſucceſſoribꝰ ſuis. ſicut ꝯfeſſio ſua erat ⁊ etiam aliorum Claues regniceloꝝ.i. eccleſie. qꝛ ē cephas i. caput. Ideo augꝰ. ſuꝑ Iohā. et habetur xxiiij. q. i. quodcunqꝫ. vbi dicit̉. Detrus qn̄ claues ſuſcepit eccleſiā ſanctā ſignifica uit. Hiero. Petrus ſingulariter recepit: ut omnes intelligant̉. quicūqꝫ ſcꝫ ab vnitate fidei ſe ſeꝑant. nec a peccatis abſoluū tur. nec regnū celoꝝ ingredi poſſunt. nec a lios a peccatis abſoluere. Diceres tamen regnū celoꝝ aꝑtū eſt in xp̄i paſſione. Apoca. iiij. Uidi oſtiū aꝑtum in celo. Re ſpondet ſanc. tho. in. iiij. di. xviij. Claues accipiunt̉ hic methaforice ad ſil̓itudinem clauiū materialiū. Sed be claues que date ſunt ſunt ſpūales. ⁊ dant̉ preſbiteris ad claudendū vel aꝑiendū regnū celoꝝ Nota regnū claudit̉ duplicit̓. vniuerſaliter et ꝑticl̓ariter. vniuerſaliter.ſ. toti generi hu mano. Et hoc dupliciter.ſ. ꝑpetue ⁊ tꝑali ter. ꝑpetue ut pueris deſcēdentibꝰ ad limbū. Contra hoc nulla clauis. qꝛ ibi manebūt eternaliter. tꝑaliter ꝓpter peccatū ade Contra hͦ claues ſunt ſoli date xp̄o. Iſaie xxij. Dabo clauē domus dauid ſuꝑ hume rum eius. et Apoca. Demo poterat aperire librū niſi agnus Particulariter ec dupliciter. ꝑpetua et tꝑalis. ꝑpetua ut pec catum mortale qui in eo morit̉. Iob. vij. Qui deſcēdunt ad inferos nō reuertūtur vltra in domū ſuā. Quedam ꝑticularis n̄ ꝑpetua. ut ſi quis peccat mortaliter in pn̄ti et demeret̉ penā. Contra illā clauſuraꝫ eſt duplex clauis.ſ. autoritatis que in ſolo deo eſt. que aꝑit ꝑ gr̄e infuſionē. Luce. v. Quis eſt qui peccata dimittit niſi ſolꝰ de us. Sed alio mō admīſtratiue. Et ſic data eſt clauis p̄latis eccleſie qͥ aꝑiunt ꝑ miniſteriū ſacramentoꝝ in quibus eſt ꝟtꝰ paſ ſionis. Ad argumentū xp̄us in paſſione remouit clauſurā ꝑximā.ſ. generalē. tn̄ adhuc qͥlibet p̄t ſibi apponere clauſurā par ticularē. Nota ſanc. tho. in iiij. li. di. xviij Claues ſunt due. Prīa poteſtas ligandi ⁊ ſoluendi. Scd̓a diſcernēdi. ut ſcientia: q̄ eſt habitus acquiſitus vel infuſus non eſt clauis ſed autoritas vtēdi ſciētia ad diſcer nendū. Nā ſciētia bn̄ eſt diſpoſitio faciēs ad bn̄ eſſe ut melius exequat̉ officiū diſcer nendi. nā ſicut in foro iudiciali duo actus reqͥruntur. Primo cauſam diſcernere. ſe cūdo ſentētiare. ſic in foro penitētiali Pri mo autoritas diſcernēdi dicit̉ clauis ſciētie. ſed poteſtas ligādi dicit̉ clauis potētie De qua potētia ſubdit. Qd̓cunqꝫ ligaue ris ⁊cͣ.ſ. claue nō errāte celeſtiſcurie appro babit. Petrus de tharantaſia. Hec aꝑtio et ligatio ſit tripliciter. Prīo qͦ ad culpar non abſoluēdo ab ea. Scd̓o quo ad penā ſenſus ligādo tꝑali pena. Tercio quo ad

De ſan. Petro ⁊ paulo apoſtolis penam ligando.ſ. ſentētia excōmunicationis Diceres. p̄t ne ſacerdos vti ꝟtute clauiū iuxta ſuā volūtatē. Rn̄dent docto res ſuꝑ. iiij. di. xviij. ꝙ ſacerdos ligādo ⁊ ſoluendo oꝑatur ut miniſter dei: ⁊ ut inſtrumentū nō mortuū ſed viuū. Sed ad ratam oꝑam inſtrumenti requirunt̉ tria. Primū recta diſpoſitio inſtrumēti. Secundū eſt ꝓportio materie. Terciū victumotoris. Nam ſecuris ſi nō ſit acuta nō ſe cabit. vel ſi nō habet materiā ſibi ꝓporcionatam. vicꝫ ligneā. qꝛ nō lapides. vel non moueat̉ ab aliquo. Sic ſil̓r in abſolutōe ſa cerdotis debet ꝯcurrere rectꝰ vſus ſue po teſtatis. et p̄paratio ſuſcipientis: ⁊ ꝟtꝰ dei motoris. ſi vnū deficit fruſtrat̉ effectꝰ. Ex quo patet ꝙ incautū eſt habere nō intelligentē ꝯfeſſorē vel ſacerdotē: qui ſcit in tex peccatū mortale ⁊ veniale diſtinguere. Et valde incauti ſunt qui credūt ſe abſolutos cū grauia ꝯfitent̉ ſimplicibꝰ: vti de vſuris ⁊ de rapinis: dicētes. qͥd ad me. ip ſe recepit ad ſe vel ſupra ſe. nō attēdētes il lud Math. xv. Si cecus ceco ducatū preſtat ambo in foueā cadunt Sermo XCIIII Ad idem Ibi dabo claueſ regni celoꝝ. Math. xvi. Nota multe ſunt claues habiles ad portā regni reſerandā. Prima eſt eccleſia ſtica poteſtas collata ſacerdotali dignitati Nota iſta poteſtas clauium extēdit ſe ad multa. Primo ad peccatoꝝ remiſſionem ⁊ retentionē. De quo Iohā. xx. Accipite ſpirituſanctū quoꝝ remiſeritis pctā r̄mittunt̉ eis. ⁊ quoꝝ retinueritis retēta erunt Diceres Luce. v. dicit̉. Quis eſt qͥ pec cata dimittit niſi ſolus deus. Reſpondet̉ ꝙ vtrunqꝫ verū eſt ꝙ deus remittit ⁊ ſa cerdos. ſed dn̄ter. Ex peccato em̄ mortali tria īcōmoda ī hoīe generāt̉ Primū ē dei inimicicia. Augꝰ. Scio deū omni criminoſo inimicū. Sap̄. xiiij. Odio habꝫ dominus impios ⁊ impietatē eoꝝ. Secūdū eſt deformis macula. qꝛ in anīa peccatoriſ imago et ſimilitudo dei deturpat̉. Treno rum. iiij. Denigrata eſt ſuꝑ carbones facies eoꝝ.ſ. anime. Terciū eſt reatus.i. obligatio ad penā eternā. qꝛ peccāt ꝯtra deuꝫ eternū. Modo iſta tria ſolus deus ꝟtute cōtritōis remittit. ſolus em̄ remittit offēſam. ſoluſ lauat maculā. ſolus diſſoluit ob ligationē eternā. Iſta tria figurant̉ Luce xv. in filio ꝓdigo. de quo tria dicūt̉. Pri mo ꝙ pater ip̄m amplexatus ⁊ oſculatus fuit. Scd̓o ꝙ ip̄m ſtola indui fecit. Tercio ꝙ dixit filius meus mortuus fuit ⁊ re uixit. Pex primū ꝙ amplexatus fuit da tur intelligi ꝙ ſolius dei eſt remittere peccata. De quo Ezech. xviij. Si auerterit ſe impius ab impietate ſua. omniū iniqui tatū nō recordabor. Per ſcd̓m ꝙ ſtolam induit ei dat̉ intelligi lauare maculā ⁊ decorare animā eſt ſolius dei. pͣs. l. Lauabis me et ſuꝑ niuem de albabor. Per terciū ꝙ dixit. filius meus fuit mortuus ⁊ reuixit. dat̉ intelligi ꝙ eius eſt remittere penā eter nam. Iſa. xliij. Ego ſum qͥ deleo iniquitates.i. penas eternas iniquitatū. Sed quia iuſticia dei nō patit̉ ut remaneat aliqd̓ ma lum impunitū: ut dicit Aug. ideo remanet obligatus ad penā purgatorij. Sacerdos autē tria facit ex parte ſui in abſolutōe peccatoris. Primo ip̄m abſolutū eſ ſe diiudicat quantūcunqꝫ ſit a deo abſolutus interius. ꝓ abſoluto tn̄ nō recipit̉ ab eccleſia militāte niſi ad arbitriū ſacerdotꝭ Et figurat̉ in veteri lege Leui. xiiij. Quā tumcūqꝫ leproſus eſſet mūdatus: tamē ꝓ mundato nō recipiebat̉ niſi iudicio ſacerdotis. Ideo dixit dn̄s leproſo mundato Math. viij. Uade ⁊ oſtēde te ſacerdotibꝰ Secūdo ip̄m a pena purgatorij abſoluit. ⁊ pena p̄ſenti ſatiſfactoria ip̄ꝫ ligat. ita ꝙ ſi ſufficiens fuerit aliā penā purgatorij nō ſuſtinebit. Tercio qꝛ de ip̄a pena ſatiſfactoria iniūcta ſiue iniungēda partē relaxat. ij. Cor. ij. Nam et ego qd̓ donaui ſi qͥd donaui ꝓpter vos in ꝑſona xp̄i. Et illa ſūt ſignata in reſuſcitatōe laſari. Ioh̓. xi. So lus nanqꝫ xp̄us reſuſcitauit eū a mortuis A 3

XCIIII. Sermo. Diſcipulis autē tria ꝯmiſit. Prīo lapidē tollere.i. penā purgatorij in penam ſatiſfactoriā cōmutare. Secūdo laſarū ſolue re eſt peccatorē interius a deo abſolutum oſtēdere Tercio eū libere ꝑmittere abire eſt ſufficiēti pena iniuncta eū a pena purgatorij abſoluere. qm̄ ſi ſufficiēter cōpleuerit illā aliā penā purgatorij nō ſuſtinebit. Et ſic patet qn̄ dicit̉. ſolus deꝰ remittit peccatū. intelligendū eſt ad tria p̄dicta i. remittit offenſaꝫ. lauat maculā. et dimit tit penā eternā. Sed qn̄ dicit̉. ſacerdos re mittit peccatuꝫ. hoc intelligit̉ quo ad alia tria. Primo abſolutū eſſe diiudicat. Se cūdo penā purgatorij in ſatiſfactoriā ꝯmu tat. Tercio de ip̄a pena ſatiſfactoria ꝑtē relaxat. Secundo iſta poteſtas ſe extē dit ad iuriſdictōnem excōmunicādi et ab ſoluēdi. Et hoc innuit cū dicit. Quodcūqꝫ ligaueris ſuꝑ terrā. Excōmunicatio a git in re qd̓ ſonat in voce quaſi extra ꝯmu nionē poſitio. Aug. et habetur. xi. q. iij. oīſ excōmunicatꝰ ſathane tradit̉. Ideo greg. Sentētia excōmunicationis ſiue iuſta ſiue iniuſta ſemꝑ eſt timēda. Aug. ſuꝑ pͣs. cv. Qui iuſtus eſt ⁊ iniuſte maledicit̉ p̄miū illi reddit̉. et ecōuerſo Roma. xiij. qͥ poteſtati reſiſtit ⁊cͣ. Criſoſt. ſuꝑ epl̓am ad Hebre. et habet̉. xv. q. iij. nemo. Nēo cō temnat vincula eccleſiaſtica. quia nō ē hō qui ligat. ſed xp̄us qui hāc poteſtatē dedit Tercio iſta ptās extēdit ſe ad indulgētiarū largitōem. Quid ſunt indulgentie. Reſpondet̉ ꝙ eſt theſaurus eccleſie ꝓueniens ex paſſione xp̄i et meritis ſanctoruꝫ ⁊ totius eccleſie ex miſericordia om̄ipotē tentis dei. ut patꝫ de pe. et re. cum ex eo. c. vlti. li. vi. Iſtū theſauꝝ ꝯmiſit dn̄s ſedi apl̓ice. Math. xvi. Et habet̉ de vſu pallij ad honorē. et de pe. et re. cōſuluiſti. Et dicitur theſaurus. qꝛ nulla res charior qͣꝫ ſāguis xp̄i effuſus. de quo primordie fluunt indulgētie Diceres quare deus ptāteꝫ dedit vicatio ſuo diſpenſandi indulgētias Rn̄det hoſtiē. Chriſtus ſcit pctōres p̄ fra gilitate cito labiles in magna peccata: et anteqͣꝫ ꝓ vno peccato ſeptē annos implerent iteꝝ caderēt in multa. niſi gr̄a dei eos cōſeruaret. Et ſic ꝓ ſatiſfactōe hic omiſſa relinqͥtur pena purgatorij que eſt gͣuiſIdeo motus miſericordia et ꝓ minoratine illius pene reliquit gr̄am quandā q̄ flu it de merito ſue paſſiōis. Diceres quot reqͥruntur ad obtinēdas indulgētias. Re ſpondet ſctūs Tho. qͣttuor. Primo ex ꝑ te dantis autoritas diſpēſandi. ideo ep̄us in aliena dioceſi niſi alter ꝯſentiret indulgentias dare nō habꝫ ſed in ſua tantū. Et talis que pleniſſima eſt in apl̓ico limitata eſt in ep̄is Et licet papa vel epūs ſit ī pctō mortali. nihilominus habꝫ autoritatē diſpenſādi cuilibet fideli. qꝛ peccatū nō tollit vicariatuꝫ xp̄i. Nam licet petrus negauit tamē adhuc manſit xp̄i vicarius. ut habe tur de peni. di. iiij. Cū tamē. qꝛ nō ex meri to ſed ex officio diſpēſat. Scd̓o ex ꝑte dā tis cauſa rationabil̓ requirit quare dātur ſ. ad honorē dei et ſalutē ꝓximi. Dicit ſan ctus tho. ſuꝑ. iiij. ſententiaꝝ. di. xx. Sicut theſaurus corꝑalis ꝯſueuit dari ꝓpter duo ſ. ꝓpter gl̓iam prīcipis ut faciūt reges libe rales: ⁊ ꝓpter vtilitatē ꝯmunitatiſ. Et ſic theſaurus eccleſie dat̉ ad honorē dei ⁊ vti litatē eccleſie.ſ. ꝓ defenſione eccleſie ⁊ fid̓i contra hereticos. Itē duo requirūtur ex ꝑte merentis et recipiētis. Prīo ꝙ ſit ꝯfeſſus et ꝯtritus.i. in penitentia ⁊ ſtatu merendi. Secūdo ꝙ faciat illud ꝓpter qd̓ dantur indulgētie. Idcirco nō dat̉ ꝓ ſola voluntate ſed ꝓ effectu ꝯſeq̄nte volunta tem. tamē habens volūtatē ſine effectu ha bebit magnū p̄miū ꝓpter notabile ꝓpoſitum et augmentū ꝯtritōis. licet multū delet. non tn̄ ꝑ modū indulgentie. Diceres an vnus alteri poſſit indulgētias ꝓme reri. Reſpondet ſctūs Tho. in. iiij. ꝙ nō: niſi ꝓcedat ex intentōe dantiſ. Concordat Albertus. Sil̓r de his in purgatorio directe eis nō ꝓſunt: ſed indirecte ꝑ moduꝫ ſuffragij quecunqꝫ fecerit hoc vel hoc. Diceres. vtrū ſit vni ſicut et alteri. Reſpondet ſanctus tho. in. iiij. ꝙ ſic: quantū

De Uiſitatōne marie virginis. ad remiſſionē pene tꝑalis de ꝓpe vel longe venienti. ſed nō quantū ad acquiſitōem p̄mij eſſentialis. Nā quātum vnus habet maiorē deuotōnem et laborē et magis tri buit. ẜm hͦ magis meret̉. Et ſic nō equali ter quo ad acqͥſitōem gratie ⁊ glorie. Hec ſctūs tho. Itē indulgentia ſic diffinit̉. eſt remiſſio pene debite merito alieno ſuffragante. diſpenſato ex theſauro eccl̓ie virtu te clauiū ꝓueniens. Correlariū nō dat̉ ꝓ pecunia ſed ꝓ dei honorificētia. nō ſit oboloꝝ virtute ſed clauiū poteſtate. Secū da clauis eſt penitētia. Math. iij. Benitē tiam agite ⁊cͣ. Hec clauis apperuit latrōi marie magdalene et Petro. O penitētia que es ſole ſplendidior. luna clarior: auro rutilātior. omnia ligata ſoluis. ꝑadiſū ape ris. Tercia clauis eſt ſana doctrina. Apoca. iij. Lingue eoꝝ claues celi ſcē ſunt Et Luce. xi. Tuliſtis clauē ſciētie. Cum iſta claue apperuit petrus vna die tribꝰ mi libus hoīm. poſtea quīqꝫ milibꝰ regnū celoꝝ. Et tales doctores lucebūt tanqͣꝫ ſtelle Daniel̓. xij. Qui ad iuſticiā erudiūt multos erūt quaſi ſtelle in ꝑpetuas eternitateſ Dern̄. Quantū qͥs edificauerit ex meritꝭ vite. cū tot tantiſqꝫ recipiet mercedē retri butōis. Et qͣnto quis exemplū male conuerſatōis tribuit tāto magis punietur. Quarta clauis eſt paſſio xp̄i poſt lapſum primoꝝ ꝑentū clauſum erat celū. nullus ī paradiſum intrare poterat. clamauerūt iu ſti Iſa. lxiiij. Utinā dixūperes celū. Dauid pͣs. cxliij. Emitte manū tuā ⁊cͣ. qn̄ demiſereri voluit ait Iſa. xxij. Dabo claueꝫ domus dauid ſuꝑ humeruꝫ eius. Sic et nos aſſumamus hanc clauē.i. xp̄i crucē in memoriā paſſionis. Nā dicit Damaſce. Crux xp̄i clauis ꝑadiſi. Grego. Crux xp̄i paradiſum patefecit quod ꝑ qͥnqꝫ milia ānorum clauſum fuit. Ideo ait ſaluator latroni. Luce. xxxiij. Hodie mecum eris in paradiſo ⁊cͣ. De viſitatione glorioſe virginis Ma tie ad Eliſabeth. Sermo XCV. Enedicta tu in b mulieribus. Luce.i. Phūs i. de generatōe. Ceſſante motu celi ceſſat generatio ⁊ corruptio in iſtis in ferioribꝰ. Spūaliter. ꝑ celū intelligit̉ bea ta virgo maria ꝓpter ſitꝰ altitudinē. Eccī i. Altitudinē celi qͥs mēſus eſt. Et ſic ma ria alta dignitate quā nullus exprimere va let. De quo Aug. O ineffabilis laus marie ſi omniū noſtrū mēbra ꝟterent̉ in linguas ⁊cͣ. Scd̓o ꝓpter ſtellaꝝ multitudinē Geneẜ. xv. Suſpice ī celū ⁊ numera ſtellas ſi potes. ⁊ ſic virtutes et gr̄e Marie. Dern̄. Quis virgo bn̄dicta longitudinē ⁊ latitudinē gratie tue valet inueſtigare. Tercio ꝓpter claritatē. Anſel. Ea purita te nitebat qua maior ſub deo intelligi neqͥt Et ſi hoc celū nō moueret̉ ſua pietate: tūc ceſſaret generatio virtutū in nobis ⁊ peccatoꝝ corruptio.i. remiſſio nō daret̉. De quo Ignacius in epl̓a ad btām virginem Impoſſibile eſt ſaluare pctōrem niſi ꝑ tuū o virgo auxiliū ⁊ fauorē. Hoc figuratū eſt i. Regū. xxv. Nabal et om̄is domus eiuſ ꝑijſſet niſi abigall ꝑrexiſſet in occurſū da uid et iram mitigaſſet. Spūaliter Nabal ſtultus.i. peccator: quoꝝ infinitus ē nume tus. Eccl̓s.i. Stultoꝝ infinitus eſt nume rus ꝑijſſet. niſi Abigat.i. maria iudicꝭ irā mitigaſſet. Caſſiod̓. in li. collationū. Tota ſalus humani generis cōſiſtit in multi tudine gratie marie et fauoris. ergo abiga il erat ꝯmēdata a dauid dicēs. Denedicta tu que ꝓhibuiſti me ne vlciſcerer me manu mea Et ſic nos eā bn̄dicere ⁊ lauda re debemus. Anſel. Omne bonū ꝑditum in Adam recuꝑatur ꝑ mariā. Ideo dicit thema. Dn̄dicta tu in mulieribꝰ In ſū ma euāgelij duo innuunt̉. Drimo ꝟginiſ ſalutatio ꝯmendabilis. ibi. exurgēs. Secundo ſubiungit̉ eius exultatio admirabi lis. ibi. magnificat. De primo dicit. In il lo tꝑe.ſ. cū maria ꝯſenſum dedit annunci tioni angeli dicēs. Fiat mihi ẜm verbum tuū: et audirꝫ de ꝯgnata eliſabeth ꝙ mēſiſ A 4

CV. Sermo. ſextus eſſet illi.ſ. cōceptōnis Iohannis in vtero matris. Tūc exurgens maria a locō ꝯtemplatōis. non ꝓpter exꝑiri ut fecerunt filij iſrael Ioſue. ij. ⁊ ad explorandū terrā hiericho. De quo Ambr. Non qͣſi incredula d̓ oraculo. nec qͣſi incerta de nū cio. nec quaſi dubitās de exēplo. ſed quaſi leta ꝑ voto. religioſa ꝓ officio. feſtina p̄gaudio in montana abijt.ſ. a nazareth in ihrl̓m. Primo ut ꝯgnate ſue ꝯgauderet. que tā diu ſterilis erat. Et dixit Luce.i. Sic fecit mihi dn̄s in diebus in quibus reſpexit auferre opprobriū meū inter hoīeſ Secūdo ut ſeruitiū ei impenderet. Ideo Ambro. dicit. Diſcite ⁊ vos mulieres ſe dulitatē quā p̄gnantibꝰ debetis exhibere cognatis. cū Maria mater dei nō recorda ta tante dignitatis a loco deuotōis ⁊ ꝯtem platōis ſurrexit. nō recordata vie aſperita tem ad miniſtrandū ꝯgnate venit Nota maria omni ſtatui ſe ꝯformauit: ad deſignandū ꝯmunitatē gratie. Nā ſepe ꝯtingit ꝙ actiui deſpiciūt ꝯtemplatōes tanqͣꝫ ocioſas. ſicut Martha ꝯquerēdo ſuꝑ mariā ſororē eius. Luce. x. Dn̄e nō eſt tibi cure ꝙ ſoror mea reliquit me ſolā miniſtrare. qͣſi diceret. ip̄a ociat̉ et ego laboro. Sed ē ſalubre ociū occupatio in deū ꝑ dei verbuꝫ Symon de caſſia. Quod genus armoruꝫ vtilius: quis limacior et ſplēdidior gladiuſ qͣꝫ verbū dei. Nam ex pharetra cordis ve niunt ignea tela.i. orōes deuote. Nā ſcribitur. ij. palippo. xx. Cū ignoramus qͥd debeamus agere hoc ſolū reſidui habeamus vt oculos ad celū dirigamꝰ. Itē ꝯtēplati ui deſpiciūt actōnes ꝙ nimis ſunt terreni ⁊ ſolliciti. ita ꝙ nō poſſunt vacare ꝯſolationibꝰ diuinis. Cōtra tales loqͥtur Bern̄. ad fratres dei de monte in epl̓a. Nolo vt arbitreris ſolū lucere deū niſi in cella tua. aut ſolitariorū deus tantū ſit immo ⁊ omniū Idcirco beata virgo maria vt vtrūqꝫ ſtatū approbaret. ip̄a vtrāqꝫ vitā duxit.ſ. cō templatiuā ⁊ actiuā. Ip̄a fuit ꝯtemplatiua. qꝛ cōſeruabat omnia ꝟba conferēs ea in corde ſuo. Etiā actiua. exurgēs abijt in montana ad ſeruiendū p̄gnate. nobis in ex emplū. qꝛ dicit Ambro. Marie vita oīm noſtrū exēplat eſt ⁊ diſciplina. Ideo ſicut ip̄a fuit actiua et ꝯtēplatiua. et ſic nos. Nam ſicut vita corꝑalis ꝯſiſtit in duobꝰ ut dicit ꝑhūs in de longitudine ⁊ breuita te vite.ſ. in labore ⁊ reqͥe. nec valet ut hō ſemꝑ exiſtat in labore. qꝛ dixit phūs. viij. politicoꝝ. Omnis laborans reqͥe indiget. quia labor nimius cauſat defectu et ſeniū ut patet de longitudine ⁊ breuitate vite. Semꝑ etiā qͥeſcere et ociari non valet. qꝛ cauſat pigriciā. vnde ocia dāt vicia. ergo vtrūqꝫ requirit̉. Spūaliter. ſic etiā ad vi tam ſpūalem duo reqͥrunt̉.ſ. actio ⁊ ꝯtem platio. Actio ad miniſteriū ꝓximi. ꝯtēpla tio ad dilectionē dei. Nam ut habet̉ de ab tenum. Niſi cū pridē. Cōtemplatiua vita licet magis ſecura ⁊ ſuauis ſit. tn̄ actiua magis eſt fructifera. Ideo hug. Qui dulcedinē ꝯtēplatōis guſtare deſiderat. neceſ ſe eſt ut in actiōibꝰ ſe exerceat: ⁊ deniqꝫ ad ꝯtēplationē ſe trāſferat. ut fec̄ maria que fuit in ꝯtemplatōe: ⁊ deniqꝫ ſe dedit ad a ctionē Pro quo ſciendū. tres ſunt cauſe quibus hō a iocūda ꝯtemplatōe ad tem pus ſe ſeꝑat. et ad actiuā vitā ſe tranſfert. Primo ꝓpter lucrū animaꝝ. Dern̄. Sci ens ſponſa voluntatē ſponſi zelantis aīarū ſalutē: exijt ad tꝑus cū eſt neceſſariū ad operationē. ut poſtea redeat ad ꝯtemplatio nem. Nam ẜm Criẜ. Inimicus eſt veritatis qui crimē nō abſorbet extātis. Ip̄e re atū incurrit dū alienis reatibus tacet. vn̄ habet̉ de bereticis. qͥ alios. Qui alios ab errore nō reuocat dū poteſt. ſeip̄m exare demōſtrat. Nam Ezech. iij. Si nō annū ciaueris nec locutus fueris ut auertatur a via ſua impia: ſanguinem eius de manu tua requirā. Nam talis reus eſt mortis anime fratris ſui: ut dicit Criẜ. Qui indi genti nō porrigit manū in auxiliū iniuriā facit manifeſte. Latronū ſocius eſt qui vi cini ſui patit̉ infringi domū. Crudelis paſtor erga gregē dū exroneā ouē nō reuocā dū ſe exhibet. hec Criẜ. De quo etiā ī can̄.

De Uiſitatōne marie virginis. lxxxiij. di. error. Error cui nō reſiſtit̉ approbatur. Eſt nanqꝫ valde placidū deo et ſalubre ꝓximo ꝯuertere peccatorē ut dic̄ Gregorius ſuꝑ Ezech. omē. xij. Nulluꝫ om̄ipotēti deo tale ſacrificiū ſicut zelꝰ aīa rum. ideo Iaco. v. Qui ꝯuerti fecerit pec catorē ab errore vie ſue ſaluabit aīam eiuſ a morte. Et hec eſt prima cauſa poſtponen di ꝯtemplationē. Secunda ꝓpter ꝯmu ne bonum vel officiū. Nam cū p̄latꝰ ſubditoꝝ neceſſitati intendere debet oꝑtet obmittere ꝯtemplatōem. Uel ecōuerſo ſubditus ex obedientia p̄lati. Unde gregoriꝰ in quadam epl̓a. Sūt nōnulli magnis muneribus dotati: dum ſolius ꝯtēplatōnis ſtudij inardeſcūt parere vtilitati ꝓximoꝝ refugiunt. hi ꝓcul tanto rei ſunt quanto in publico ꝓdeſſe potuerunt ⁊ nō fecerunt. Ideo Innocentiꝰ tercius. et habet̉ de abrenūcia. niſi cū pridem. Faciliꝰ indul getur ut aſcēdat monachus ad p̄ſulatū qͣꝫ p̄ſul ad monachatū. Tercia cauſa īter mittendi ꝯtemplationē eſt qn̄ more ſuo re cedente ſponſo nō ſentit anima ſolitas ꝯſo latōnes. vadit enim ⁊ recedit ſponſus pro ſuo velle. tunc anima lāguet ex deſiderio ſponſi: et toto conatu reuocat eum. Reuer tere dilecte mi. ſi nō tunc inuocat angelos dicens. Adiuro vos filie ihrl̓m vt annūcietis dilecto quia amore langueo. Si n̄ veniet: anima ſciēs voluntatē ſponſi redu cit ſe in actiuā vitam ut ſic fructificet ſpōſo quouſqꝫ gratia redeat. Ezech̓.i. Animalia ibant ⁊ reuertebant̉.ſ. de actōe in cō templatōnem. Hugo. Qui ꝯtemplatiōis dulcedinem deſiderat neceſſe eſt ut ſe ī actione exerceat. Auguſt. Impoſſibile ē ad gratiā ꝯtemplatōis ꝑuenire ſi nō ꝑuenit̉ in labore et actionē. Nā homo haurire debet in actōne quod effundat in ꝯtemplati one. Ideo ambro. dicit. Qui marie exop tat p̄miū imitetur eius exemplū. ſcꝫ vt va dat de ꝯtēplatōne ad actōem: et ecōuerſo. Sunt nōnulli qui poſtqͣꝫ ꝯplent horas mē te diſtracta eſtimāt ſe ſatiſfeciſſe. Reuera non. Dern̄. Nulla vnqͣꝫ ſeruū dei nec dies nec hora inueniat ocioſum. Exempluꝫ in maria que exurgens.ſ. a contemplatōe abijt in montana.ſ. in ihrl̓m cū feſtinatōe. nō recordata vie aſperitatē. Primo fe ſtinauit ꝓpter virginitatis pudorē. Ambro. Diſcite virgines nō circūcurſare ꝑ a lienas edes. n̄ demorari ī plateis. Dern̄. ſuꝑ miſſus eſt. Solēt virgines que vere virgines ſunt pauere ad cuiuſſibet viri aſ pectū. ſciētes in vaſis fictilibꝰ theſauꝝ por tare p̄cioſum. Secundo feſtinauit ut dicit Orige. ut ſanctificaret iobānē ibis in vtero matris eius. Tercio ſeſtinauit: qꝛ ſpirituſancto repleta. Ambro. Neſcit tar da molimina ſpūſſancti gr̄a. Quarto ut doceret nos ſpūaliter ad iohannē.i. ad gr̄aꝫ dei feſtinare.i. Thimo. iiij. Noli ne gligere gratiā que in te eſt. Eccl̓s. v. Ne dixeris cras cras. Dern̄. Qui hodie aptus non es forte cras minus aptus eris. Nota circa aſcenſum quē fecit maria in montana aſcendendo: ſignificat ſpiritualē aſcenſum ad montē dn̄i. Dern̄. Nō equa via hoīs. ſꝫ ꝓut ſpūs ei moderat̉. qꝛ nō tm̄ poſſet qͥs aſcēdere qͥn altiꝰ. Nā oīa ꝟtuoſa oꝑa bn̄t modū. ſꝫ caritas ē ſine mō Un̄ Dern̄. de diligēdo deū. Cā diligendi deū: deus eſt. ſꝫ deꝰ eſt modꝰ ſine mō. ſicut ſine via nullus ꝑuenit ⁊cͣ. ſic nec ſine caritate ad deū ambulare quis poſſet ſed errare. Ambro. Magna res amor ſed ſunt in eo gradus. Dern̄. Qui amat ardentius ꝑuenit citius. Hugo. Quantuꝫ potes tā tum dilige. poſſe tuum nō ſolum via eſt. ſed menſura tua. quantum plus amas tā tū plus habes. Dern̄. Quāto maior dile ctio tāto altior mētis aſcēſio Subdit ī textū. Et introiuit in domū zacharie ⁊ ſa lutauit eliſabeth. Diceres qͣre maria nō ſa lutauit prius virū eliſabeth.ſ. zachariā. cū ſcribit̉.i. Corin. xi. Caput mulieris vir ē. Reſpondet̉. zacharias adhuc erat mutuſ et nō decebat virgini cū viro muto ſigniſ ſe occupare Amb̓. Uenit maior ad miorē mr̄ dei ad mr̄em ꝓphete. nō ſolū venit ſed ⁊ ſalutauit. ecce humilitas. Auguſtinus.

XC Sermo. Decet quāto virgo caſtior: tāto humilior. Ip̄a erat in gratia humilitatis in qua ē ꝓ feſſio caſtitatis. Ip̄a humilitatē eandē vt ait ambro. quā angelo exhibuit hoībuſ ex hibere curauit. āgelo dixit Ecce ancilla domini. homini exemplo et oꝑe demōſtrauit Diceres. quibus ꝟbis eam ſalutauit. Reſpondet̉ ẜm Iordanū ꝙ nō eſt ſcriptum periſimile. ſalutauit em̄ eā his verbiſ Aue mater. quod patet ex effectu. Di ceres. cur maria nō manifeſtauit q̄ ab angelo audiuit. Reſpondet Criẜ. Non credebat poſſe fidem adhibere mirādis relati bus. ſed Ambro. dicit. Quod maria occultauit hoc eliſabeth reuelauit. Factū eſt ut audiuit ſalutationē marie eliſabeth exuultauit infans in vtero eius. Quare exul tauit Iohānes in vtero matris. quia iam ſenſit aduētū dn̄i. Ideo dicit Ambx. Uocem prior audiuit Eliſabeth. ſed iohānes prior gr̄am ſenſit. Eliſabeth aꝑuit aures nature. iohannes exultauit ratōe miſterij. Illa cognouit ꝯgnatam. iohānes ꝟo xp̄m Ibi ꝟbū implet̉ angelicū. implebitur ſpi rituſācto ex vtero matris ſue. Orig. Nō antea repletus fuerat iohānes ſpūſancto donec aſſiſteret que xp̄m in vtero gerebat Et ſequit̉ in textū repleta eſt ſpūſancto eli ſabeth.ſ. ꝑ filiū. ſed filius prius repletꝰ eſt. Unde Origen̄. Propheta acutius vidit parente. et vidit quod ꝟbis explicare nō poterat. ſaltauit in vtero miles. ſenſit nō palpebris ſed ſpiritu regē. Ideo Dern̄. A ſeculo nō eſt auditū ꝙ exultauit qͥs in vtero matris. O felices matres: ſed feliciores nati. nō miꝝ ꝙ Iohānes exultauit matres iungūt̉: amplexibꝰ venit̉ ad oſcu la. felices vteri copulant̉. Regē quoqꝫ et militē niſi duo parietes tenerrimi diſiun gunt. Et licet eliſabeth erat repleta ſpūſan cto cū maria. tamē Maria prius ante cōceptum xp̄i. ſed eliſabet poſt. ſed tn̄ reple tio virginis fuit abundantie longioris. qꝛ de plenitudine eius omnes accipimꝰ ut dicit Dern̄. Ab ea pctōr accipit veniā. iuſtꝰ gr̄am. trinitas gloriā. angeli leticiā. filius dei noſtre carnis ſubſtantiā. Attamē eliſabeth ſufficientie rarioris accepit gratiā ꝙ nō potuit celare: ut impleret̉ illud Mathei. xij. Ex abundantia cordis os loqͥtur. De quo ſubdit in textu. Exclamauit voce magna eliſabeth. dicit gloſa. Uoce ma gna clamauit. Primo qꝛ magnalia vidit. ſ. deū cōceptū ⁊ homīem. Secūdo quia vi dit eam concepiſſe in virginali caſtitate. vt ꝓfeſſa Luce.i. Fecit mihi magna qͥ potens eſt. Tercio clamauit voce magna qꝛ habuit vocē magnā in vtero. De qͣ Ioh. i. Ego vox clamātis in deſerto. Que vox inſonuit in auribꝰ peccatoꝝ: phariſeorum penitentiū ⁊ militū. Quarto clamauit vo ce magna. hͦ eſt ex magna deuotōe. Nā de uotio eſt clamor magnus: ita ut in celo auditur. ut ita dictū eſt moyſi a dn̄o. Quid clamas ad me. Exodi. xiiij. cum tn̄ nō clamaret clamore oris. ſed deſiderio cordis. Et ſic eliſabeth clamās dixit. ꝯmendādo beatā virginē. Denedicta tu in mulieribꝰ i. ſuꝑ omnes mulieres. Et bn̄dicta ab angelo. qꝛ ruinā angelicā reꝑauit. Et etiā be nedicta eſt a muliere eliſabeth. qꝛ mortem quā femina intulit ip̄a fugauit. Idcirco vbi angelus ſalutatōeꝫ angelicā dimiſit ibi eliſabeth incepit dicens. benedicta tu ī mu lieribꝰ. dicit Theophilus. Sunt quedaꝫ mulieres benedicte que virgines ſunt ⁊ ca ſte. q̄dam vero que fecunde. ip̄a aūt bn̄dicta ſuꝑ omnes mulieres. qꝛ virgo caſta: caſtiſſima. ⁊ fecūda. licꝫ em̄ xp̄m peꝑit: tn̄ ꝟgo ꝑmāſit incorrupta. Iō merito poſſu mꝰ dicere bn̄dicta Dicūt naturales ꝙ bn̄dicta ē berba multū vtilis ⁊ ml̓te ꝟtutꝭ De ruffa em̄ legit̉ ꝙ in qͣcūqꝫ domo vel ca mera poſita fuerit. ibi nec ꝟmis venenoſuſ nec ſerpens vel rana latere poteſt ꝓpter eꝰ adorē. Habet etiam hanc virtutē ꝙ pum corruptū reformat qui virtutē ꝑdiderat: ſi ei imponitur. et ſi de ip̄o quis biberit tu beum et bonum colorem acquirit. Spūs liter. benedicta eſt virgo maria. que ſi īponit̉ in domo cordis: ibi nullus ſerpēs īfer nalis manebit. vn̄ Amb̓. in li. p̄fationum.

De Uiſitatōnē marie virginis. Ad inuocationē nominis marie cūcta ter rentur. et concio poteſtatis maligne. Ma rie enim p̄ſentia ineſtimabilia infert demo nibus ſupplicia. Item ſicut benedicta ruffa reformat potū ⁊ ſtatū priſtinū p̄bet. ſic benedicta maria potū diuine gratie quem eua ꝑdidit ip̄a reſtituit ⁊ reꝑauit. Cui an gelus Luc̄. i. Inueniſti em̄ gr̄am apud dominū. De quo Hiero. in ẜmone de aſſum ptione. Quidqͥd maledictōis infuſum eſt ꝑ euam. totum abſtulit benedictio marie. Inſuꝑ et gratiā refudit xp̄i ortus quē pri us non habuit omnis mundus. Ideo hec benedicta ꝑducit nos ad bonū colorē. i. diuini luminis claritatē. De quo Mat. xiij. Fulgebunt iuſti ſicut ſol in regno pr̄is eorum. Et ſicut hec herba p̄ ceteris habet hͦ nomen. ſic maria inter mulieres. vt de ea poteſt dici illud Iudith. xiij. Denedicta eſ tu filia a dn̄o deo excelſo p̄ omnibus muli exibus ſuꝑ terram. Et merito ſuꝑ omnes mulieres benedicta ꝓpter qͣttuor. Primo ꝓpter plenitudinē gratie. Secundo ꝓpter celſitudinē ꝑſone. Tercio ꝓpter multitudinem miſericordie. Quarto ꝓpter ingra altitudinē glorie. Dixi primo benedicta es ſuꝑ omnes ꝓpter plenitudinē gr̄e. quia dicit Dern̄. O benedicta inuentrix gratie. genitrix vite. ꝑ te habemus acceſſum ad dei filiū. benedicta es ꝓpter gratiā cordis: oris et oꝑis. cordis quia eius cor delicioſum ſicut ꝑadiſus. Eccl̓i. xl. Sic̄ paradiſus in benedictōe vbi diuerſe ſpecies virtutuꝫ. Dern̄. Uere ꝑadiſus dei es ma ria que mūdo lignū vite attuliſti. de quo qui manducauerit viuet ineternū. Denedicta ꝓpter gratiā oris. pͣs. xliiij. Diffuſa eſt gratia in labijs tuis. Nam deus acceptauit verba oris eius. Dern̄. Cui placui ſti in ſilentio magis placita es in verbo hu militatis. Ecce ancilla dn̄i. verba humili tatis. vinū non habent. verba benignitatiſ benedicta ꝓpter gratiā oꝑis et cōuerſatio nis. Hiero. Quidquid in maria geſtū eſt totum puritas et ſanctitas: totū gratia et ꝟitas. totū miſericordia ⁊ iuſticia. Se cundo benedicta ꝓpter celſitudinē ꝑſone. Ip̄a em̄ eſt illa de qua Ignacius in epiſto la ad beatā virginē. Impoſſibile eſt aliquē ſaluari peccatorē o virgo niſi ꝑ tuū auxiliū et fauorē. Quia Caſſianꝰ in libro collatio nū dicit. Tota ſalus humani generis cōſi ſtit in plenitudine gratie marie. Aug. De nedicta tu in mulieribꝰ que vitam viris ⁊ mulieribus peꝑiſti. Tercio bn̄dicta ꝓ pter multitudinem miſericordie. Dern̄. Quis miẜicordie tue o beneditaꝫ latitudi nem altitudinē et ꝓfunditatē poterit inueſtigare. O reuera benedicta ꝓ multiplici miẜicordia quā homo recipit ab ea. Pri mo ꝑ eam deus homini factus eſt placabil̓ Ip̄a figurat̉.i. Regū. xxv. ꝑ abigati. cum offenſus dauid occidere voluit nabal. Abi ga occurrēs placauit eū. qui placatus dixit. Denedictū eloquiū tuum. et benedicta tu que prohibuiſti me ⁊cͣ. Spiritualiter. Nabal ſtultus eſt peccator. Abiga matia. que interp̄tatur patris exultatio. ⁊ ſi gnificat mariā que exultauit in deo. Illa placauit irā patris. Dernardꝰ. Nemo tā idoneus qui gladiū domini abijciat: iraꝫ placat ſicut tu benedicta amantiſſima. Ide Quis ſcit quotiēs iram refrigeras iudicis. Nam deus de ea dixit illud p̄s. lv. A dextris eſt mihi ne commouear. Secundo ꝑ eam homo factus eſt deo acceptabilis. Unde Dernar. O virgo benedi cta. ꝑ te datur reis venia. egris medela. iuſtis gratia. angelis leticia. ſanctis gloria Cui conſonat Augꝰ. dicens. O virgo benedicta. per tuā benedictōnem benedicit̉ omnis creatura. benedicta ꝑ gratiaꝫ quā inueniſti. prerogatiuā quā meruiſti. miſericordiā quam peperiſti. gloriam quam ac quiſiuiſti. ſicut ꝑ te particeps eſt noſtre in firmitatis et miſerie. ita ꝑ te nos faciet ꝑticipes ſue glorie. Quarto benedicta propter altitudinē glorie. Unde bernardꝰ Sicut non eſt locus dignior in mundo qͣꝫ vbi xp̄us dei filius nouē menſibꝰ qͥeuit. ita nō eſt locus altior in celo vbi marie cor pus quieſcit. Ideo Auguſtinꝰ. Tantum

x Sermo. theſauꝝ dignius eſt ſeruare celū qͣꝫ terra Tunc ſubdit in textu. Et bn̄dictꝰ fructus vētris tui: ibi ⁊ ponit̉ ꝓ qꝛ. Nota an gelꝰ ad virginē nō dixit. bn̄dictꝰ fructꝰ vē tris tui. qꝛ virgo nonduꝫ conceperat cum eam angelus ſalutauit. Sed poſtea cū con ſenſum dedit. tunc eliſabeth ꝑcipiens ip̄aꝫ cōcipiſſe verū deū et hoīem addidit. Et be nedictus fructus ventris tui. Hic eſt fru ctus generoſiſſimus. quia de vtero ⁊ ſtirpe regali. vnde ad Roma.i. Qui factus ē ei ex ſemine dauid ẜm carnē: ut ꝓmiſit ꝑ pſal. cxxxi. De fructu vētris tui ⁊cͣ. O qͣꝫ nobilis fructus qui eternaliter natus ē de patre. tēporaliter de virgine. De qͦ bern̄. O maria illius es mater cuiꝰ deus eſt patex. et filius paterne charitatis eſt corona tue virginitatis. qd̓ ꝓphetauit Iſaias. c. iiij. dicens. Fructus terre ſublimis exit in magnificentia. Item hic eſt fructus delicioſiſſimus. Primo delicioſus in decore Unde pͣs. xliiij. Specioſus forma p̄ filijs hominū. ad Hebre.i. Qui cum ſit ſplendor glorie. ⁊ Salomō Sapīe. vij. Candor lucis eterne ⁊ ſpeculū ſine macula. Se cundo delicioſior in odore. Eccl̓i. xxiiij. Ego quaſi vitꝭ fructificaui ſuauitatē odo ris. De quo Canticoꝝ.i. Curremꝰ omneſ in odore vngentorū tuoꝝ. vbi Dernardꝰ Curremus in odore miſericordie ſue. qꝛ n̄ deſpicit peccatores. nō ſpreuit publicanū. nō Matheū nec zacheū. nec mulierē adul terā. Tercio delicioſiſſimus in ſapore Canti.i. Fructus eius dulcis gutturi meo Dicit nanqꝫ Dern̄. Fructus quanto alti or: tanto dulcior. et quia tu ſolus altiſſimꝰ ibū chriſte. ergo tu ſolus dulciſſimus. Tercio eſt fructus virtuoſiſſimus. qꝛ fru ctus ſalutis. ſine quo nō eſt ſalus: ut habetur Actuū. iiij. Non eſt nomē ſub celo in quo oꝑtet ſaluari niſi in nomine ihū xp̄i. ideo Anſelmus. Non eſt ſalus in mundo niſi quē peꝑit virgo Et ſic ip̄a eſt arbor ſa lutaris que fructū portauit ſalutis. ꝙ dic̄ Dern̄. O vere plantatio celeſtis p̄cioſior ſanctis.i. ſanctoꝝ vniuerſis. Ideo exclamat Augꝰ dicens. Quid nos tātilli. quid actione puſilli matris laudes tante refera mus. Et ſi omniū noſtra mēbra verterent̉ in linguas eius laudes enarrare nō ſuffici mus. Idcirco ſciendū ꝙ feſtū huiꝰ digniſſime virginis pluries celebrat̉ in anno tribus de cauſis. Primo ꝓpter dei complacentiā. Nam licet placet deo laus alijs ſanctis exhibita. pſal. cl. Laudate dominū in ſanctis eius. Multo magis laus impenſa ſue beatiſſime genitrici. De quo Hiero. de p̄rogatiuis marie. Magis remunerat deus cultū qui matri ſue impenditur. qͣꝫ qui cuilibet ſanctoꝝ miniſtratur. Secundo ꝓpter noſtrā indigentiā. Und̓ hugo. Dignū eſt vt quā tot vicibus inuo camus. ut eam p̄ alijs ſanctis honoremꝰ Nam ip̄a eſt mediatrix inter nos et deuꝫ De quo Seduliꝰ. Scio ꝙ dudū celeſtia ⁊ terreſtria corruiſſent: ſi marie gratia ea nō ſuſtentaſſet. Ideo Bern̄. O benedicta mater ſaluatoris: tu ſingulis ꝓ ſingulis neceſſitatibꝰ ſubuenis. ꝓ diuerſitate mor borum diuerſas medicinas largiris. Tercio ꝓpter ip̄ius excellentē dignitatē Dicit nanqꝫ Dern̄. Quantā gratiā adep ta eſt p̄ ceteris in terris. tantā ⁊ maiorem gloria obtinet in celis. De qua damaſcenꝰ Si eius gloriā ſcribere volumus deficiūt verba quibus exprimere valeamuſ. Hāc gloriā ꝯgnouit eliſabeth ⁊ admirās dixit. Unde mihi hoc: ut mater domini mei ve niat ad me. quaſi diceret. Quo iure: qua iuſticia: vel quibus meritis accidit ꝙ mi hi ſterili et ſeni. et ſcd̓m reputationem ho minū mihi maledicte: vt veniet mater do mini mei ad me. ſcilicꝫ mater fecūda: ma ter benedicta. que eſt plena gratia. quaſi diceret. Admiror de humilitate tue viſitati onis. Et merito admiror ꝓpter magnificē tiam tue virtutis que apparet in te. Ecce enim ut facta eſt vox ſalutatōnis tue ī au ribus meis exultauit infans in gaudio in vtero meo Dicit glo. qꝛ Iohannes līgua nō poterat. ſꝫ aīo exultāti ſaluatorē ſaluta uit: et ſui p̄curſorꝭ officiū īchoauit. ip̄a em̄

De Uiſitatōne marie virginis. Eliſabeth ꝯgnouit ꝑ ſpirituſanctū. qꝛ iſta exultatio fuit ꝓpter p̄ſentiam domini in vtero virginis conſtituti. Et fuit quoddā miraculū diuinū quod nō potuit fieri ꝑ na turā. Unde ambro. Si tanta exultatio in proceſſu primo fuit ad ſalutationē marie ut exultaret infanſ in vtero repleta eſt ma ter infantis ſpirituſancto. qͣntum putas v ſum tanti tꝑis Marie addidiſſe p̄ſentiam cōſiderate chariſſimi qͣꝫ magne virtutis ē marie ſalutatio que marie ꝯfert gaudium ꝯfert ⁊ ſpirituſanctū. cōfert et reuelationem diuinoꝝ ſecretoꝝ. cōfert et ꝓphetie actum. ideo libenter debemus ip̄am ſaluta re ꝓpter reſalutationis lucrū. Idcirco qui voluerit habere ſpirituſſācti gratiā. hodie deuote ſalutet ip̄am Sermo XCVI. Ad idem Eſpexit humili V tatē ancille ſue. Luce.i. Auiſ quelibet que vult in altū volare prius ſe deprimit. deinde ſe ī altū releuat Spūaliter. ſic qui eſſe vult altus ⁊ magnuſ corā domino neceſſe eſt ut prius ſe de primat humiliādo in ſeip̄o. quia dic̄ greNequaqͣꝫ ſequens gloria hunc exaltat: qͥ ſe hic nō humiliat. Figuratur Heſter.i. in vaſti regina que noluit ſe erga aſſueruꝫ regē humiliare. ergo nō potuit regnare. qꝛ ſcribitur ꝓuer. xxix. Humilē ſpiritu ſuſci piet gloria. Hoc ꝑpendens beata ꝟgo ma ria ideo ſe valde huiliauit. iuxta illud Eccleſiaſtici. iij. Quāto maior es humilia te in omnibus. Ip̄a fuit magna: quia mater dei: domina mudi: ⁊ regina angelorū. Attamen dixit ſe ancillā. vbi Ambro. Eandem humilitatē quam angelo exhibuit hominibus exhibere curauit. in hoc ꝙ ꝯgna te ſue Eliſabeth miniſtrare voluit. Dicit bern̄. Nequaqͣꝫ vltra omnes hoīes exalta ta fuiſſet niſi vltra omnes homines ſe humiliaſſet. Ideo auguſtinꝰ. Facta eſt humilitas marie ſcala celeſtis: ꝑ quā deꝰ deſcendit de celis ad terrā. Propter qd̓ dicit Dern̄. Quid ergo tu dicis virgo ſuꝑ ba. maria oblita virginitate: de ſola glori atur humilitate: dicēs. Reſpexit humilitatem ancille ſue: que ſunt ꝟba thematis. Iſta eſt ſecūda pars huius euāgelij in qua innuitur marie exaltatio admirabilis cum ſubdit in textu. ait maria. Magnificat anima mea dn̄m. Cōſuetudo erat ī ve teri lege qn̄ deus mirabilia fecit tunc cōſueuerunt dicere cantica. Et plus potuit omnibus virgo beatiſſima facere canticū: magnificādo dn̄m. Nam de quattuor mu lieribus legit̉ que fecerunt cātica. Dri ma fuit maria ſoror Moyſi ī tranſitū maris tubri dicens. Cantemus domino: glo rioſe enim eſt magnificatus. ꝓiecit equū et aſcenſorem in mare. Exodi. xv. Sed iſta virgo amplius magnificare potuit: quia per eam velut ꝑ diuine claritatis ſtel lam maris p̄ſentis vite trāſimus. Unde Anẜ. in oratōibus. Sicut om̄is a te auer ſus neceſſe eſt ut intereat. ita omnis ad te conuerſus impoſſibile eſt ut pereat. Naꝫ ip̄a eſt ſcala celi. porta paradiſi. Et ſicut ꝑ euam cunctis eſt clauſa porta. ſic ꝑ mariā cunctis patefacta. Secunda mulier fu it delbora. Iudicum. v. que cecinit canticum domino ꝓ victoria inimicorū. ſcꝫ ꝙ Siſare a Iael occiſus eſt. et Iabin rex ca naan a facie iſrael humiliatus eſt. iō Debora ait. Denedicite domino ego ſum q̄ canam et pſallam deo meo iſrael. Sed hec virgo potuit amplius magnificare deuꝫ. quia ex ea natus eſt victor qui ait Iohā. xvi. Confidite quia ego vici munduꝫ. De quo victore Iſaie. xix. Clamabunt ad do minum a facie tribulantis: et mittam eis ſaluatorē et propugnatorē qui liberet eos Hic ſaluator et ꝓpugnator venit per Ma riam. ideo Anſelmus in oratōnibꝰ. Quid digne referamꝰ dei genitrici. ego captiuꝰ eram ꝑ eius ꝓlem redemptus ſum. perdi tus eram. per eius filium inuentus ſum. mortuus eram: per eius partum viuificatus ſum: contriſtatus eram. per eam con ſolatus ſum. exul eram: ⁊ per eius prolē demiſeria ad patriā reductus ſuꝫ. Tercia

XLVI. Sermo. mulier que cecinit erat iudith. q̄ caput bo lofernis amputauit. et dixit Iudith. xvi. Cantate dn̄o in cimbalis. modulamini illi pſalmū nouū. exultate ⁊ inuocate nomē eius. dn̄s conterēs bella. dn̄s nomen illi. Sed hec virgo amplius. quia ip̄a contriuit ſerpentis antiqui caput. quoniā in ea impletū eſt quod dixerat. Ip̄a cōteret caput tuū. Geneſis. iij. Ambro. in ſermone de natiuitate virginis. Ip̄a caput cōtriuit in eo ꝙ virginitatē ſimul et humilitatem deo ſanctificauit Quarta mulier anna. i. Regū. ij. dixit. Exultauit cor meū ī domino. Sed hec amplius potuit magnificare dn̄m que ſuſcepit fecūditatis priuile giū manente virginitate. Anẜ. in oratōibus. Mira res omnis creatura a deo creata. et dei natura ex maria nata Deus qui omnia fecit. ip̄e ſe ex maria fecit Dex. Re dempturus deus genus humanū vniuerſum p̄cium poſuit in mariā. Ideo Augꝰ. Facta eſt ſecunda mater in qua integritas virginitatis ſeruaret̉. Dern̄. in ſermone de aſſumptōe. Quod natura nō habuit v ſus neſciuit: ratio ignorauit: mens nō capit. celū pauet. terra ſtupet. omnis celeſtiſ creatura mirat̉. hoc totū ꝑ gabrielē diuinitus eſt marie nunciatū. Hiero. Sicut ī comꝑatione dei nemo bonus. ita in ꝯꝑati one matris dei nulla inuenit̉ ꝑfecta virtuſ Hoc ip̄a in ſpiritu cognoſcēs omnes vires in gratiarū actionē et laudem dei expē dit: ut dicit Orige. loquens in ꝑſona ma rie. Magnificat anima mea dominū. qua ſi diceret tanto munere me dn̄s ſublima uit. ut nullo lingue officio poſſum explica re. ſed toto effectu interiorū ⁊ exterioꝝ viriū volo eiꝰ benignitatē contēplari. Subanima cōp̄hendunt̉ inferiores vires ī cō paratōne ad corpus. ſub ſpiritu vires ſuperiores quibus recipit̉ ſupra ſe dulcedo ꝯtemplatōis. ideo dicit. Magnificat aīa ⁊cͣ. Hic magnificare ẜm Daſilium nō eſt idē quod magnū facere. quia dominus nō recepit augmentū nec decrementū. ſed eſt idem quod magnū p̄dicare vel laudare. ſiue ore ſiue opere. Ideo origenes. Magni ficatur dominus. nō ꝙ vox humana ei ali quid adiūgat. ſed quia magnificatur in no bis dum anima noſtra que ad imaginem dei facta eſt ſiue creata. ꝑ iuſticiam ſe xp̄o conformat qui eſt imago patris. et ſic anima dominū magnificat quādo imago dei que eſt ī ip̄a magnificat̉. id eſt virtutū ma gnitudine magna efficitur. ſicut ſi imago depicta ſit magna. dicimus magnus Criſtoferus ſiue magnus petrus. Ideo ip̄a in ter omnes ſanctos eſt virtutū magnitudi ne maxima. Hiero. Si diligenter attendis nihil candoris et virtutis eſt quod in ea nō reſplendeat. ⁊ in talibus deū magni ficat. Sic nos magnificare debemꝰ deum in ſuis beneficijs. Primo beneficia ſibi attribuendo. Caſſiod̓. in epiſtola. Omnis ꝓfectus ad diuinarū munera dei referendus. quia nihil conſtat fore bonū niſi ab il lo cognoſcat̉ fore collatū. Iſa. xxvi. Om nia oꝑa noſtra oꝑatus es domine. Quod docet aug. in epiſtola. In omnibꝰ actibꝰ bonis da illi claritatem et humilitatem.i. Corin. iiij. Quid habes quod nō accepiſti Secundo ꝓ ip̄is gratias agendo. xvi. q. i. reuera. Reuera homo de eo qd̓ poſſidet primū gratias deo agat qui cucta lax git̉. Eccl̓iaſtes.i. Ad locū vnde exeūt flumina illic reuertunt̉. id eſt dei beneficia reuertunt̉.ſ. ꝑ gratiarū actionē ut iterū fluāt Caſſio. Spem de futuris recipit qui d̓ da tis beneficijs gratias agit. Dern̄. in epiſtola ad heremitā cancellarium. Nil gratius danti ab accipienti poteſt rependi: qͣꝫ ſi gratum habuerit quod accepit. Sed qͥdam ut porci glandes ꝯmedētes. Roma. i. Qui duꝫ deū ꝯgnouerunt nō ſicut deū glorificauerunt: nec gratias egerūt. Aug. Quod deus dederat gratis: tulit ingratis. imo tales punit. iiij. Regū. xx. Ezechias egrotauit ꝓ ingratitudine. Ter cio nos in eis exercitando. dicendo Mathei. xxv. Domine quinqꝫ talenta tradidi ſti mihi. Ecce alia quinqꝫ ⁊cͣ. Ideo Deda dicit. Eius anima deū magnificat qui

De Uiſitatōne marie virginis. omnes interioris hominis ſui affectꝰ diuinis laudibus ac ſeruitijs mancipat eiuſ ſpiritus in deo exultat quē nil in terrenis libet. nulla caducarū rerū affluētia emollit: nulla aduerſitas frāgit. Sed ſola illius a quoſalꝰ ſperat̉ eterna memoria delectat. Ideo hugo in tractatu de cātico btē virginis. Duo et duo anima et ſpūſ. anima ma gnificat ſpūs exultat. Iteꝝ duo. dn̄s ⁊ ſa lutaris. verba duo. res vna. dn̄s potentiā: notat ſalutaris miſericordiā. Nā duo ſūt que beatoꝝ angeloꝝ et hoīm ſpiritus in fō te ſummi boni eternā ꝯtemplatōem hauri unt.ſ. incomp̄henſibilis maieſtas: ineffabilis bonitas. Primū generat caſtū timo rē. alterū dilectionē. ꝓ maieſtate veneran tur deum. ꝓ bonitate amāt eum. Ideo le gitur. tremūt poteſtates. Hugo. Hic tremor nō eſt ꝯcuſſio trāquillitatis ſed inceſ ſabilis ⁊ viuifica intentio ꝑpetue ꝯtēpla tionis. Nam quia eū quem vidēt ꝑfecte nunqͣꝫ comp̄hendere ſufficiūt. Sed ſemꝑ ſupra ſe ꝯſpiciunt in quo quaſi ꝑ admirationem vigilāt. ne ī eo ꝙ app̄henderēt vn qͣꝫ torpeſcant. quanto ꝑſpicacius intuent̉ tanto ardētius amāt. qꝛ ip̄m videre ſape eſt. quia quod videt̉ dulcedo eſt. Et reue ra dulcedo quanto ꝑfectius ſentit̉: tāto de ſiderabilius appetit̉. Ad hanc lucē ꝯtemplatōis maria ſublimata fuit: que celeſtis patrie dulcedinē in verbis ſuis mirabiliter exp̄ſſit inquantū ineffabiliter ꝯp̄hēdit. Nam aīa eius magnificat dn̄m in eiꝰ incōp̄henſibili maieſtate. in hͦ ꝙ ſpūs exultat in hoc eterne dulcedinis guſtū ꝑcepiſſe oſtendit. quaſi diceret. Ego ex aīa mea et ſpiritu meo.i. ex toto corde: tota volūta te laudo deum de ſalutatōe quā deus hūano generi p̄parauit. nunc video de me aſſummi quod credo ꝓ me debere offerri. iam video tꝑus gratie appropinquare ⁊ ꝓmiſ ſum patris: ⁊ deſideriū patꝝ implexi. Iō p̄t nos hortari ꝑ illd̓ pͣs. xxxiij. Magnifica te dn̄m mecuꝫ. Dern̄.i. magnitudinē dei mecum p̄dicate. magnificate mecū. qꝛ car nē de me ꝓ nobis aſſumpſit. Magnificate mecū. qꝛ ſic deus dilexit mundū ut filiū daret vnigenitū. Magnificate mecū quia ꝓprio filio non peꝑcit deus: ſed ꝓ omnibus tradidit illū. Ideo bern̄. exclamat di cens. O ineffabilis ardor caritatis quis tāte pietatis diuitias nō obſtupeſcat. vt ex deo ante tꝑa natus naſceretur ꝓ hominibus in tēpore. Quis poſſit exiſtimare vt portaretur manibus virgineis portator or bis. panis augelorū aleret̉. virtus celorū infirmaretur. vita angeloꝝ moreret̉. Ma gnificat in his anima marie dn̄m. magni ficet et noſtra. De quo Dern̄. Animemur gratulemur: amemuſ: laudemꝰ: adoremꝰ gratias illi agamus. quoniā ꝑ eandē redēptoris noſtri mortē de tenebris ad luceꝫ. de morte ad vitā. de corruptione ad incor ruptionē: de exilio ad patriam. de luctu ad gaudiū. de terris ad celeſtia regna vocati ſumus. Quecūqꝫ igit̉ anima in talibꝰ fue rit incitamētis occupata nil cōcupiſcit ter renū nil tranſitoriū. ſed mūdus eſt ei carcex celū habitatio. qꝛ tm̄ illū appetit qͥ ſuꝑ omnes eſt. ⁊ dicet cū maria. Magnificat anima mea dn̄m. ⁊ exultauit ſpūs meꝰ ⁊cͣ. Dicit bern̄. Exultauit.i. extra oēm creatu ram et extra ſeip̄am p̄ immenſitate gaudij ſaltauit. ac ſi diceret. Anima mea q̄ dn̄m magnificat nō in quolibet alio ſed in illo tā tū exultat quē amādo magnificat. nō in tē porali ꝓſperitate nec in mūdiali vanitate ſed in deo ſalutari meo. Phil̓. iiij. Gaude te in domino ſemꝑ Tunc ſubiungit̉ ex uultatōis ratio vbi dicit̉. Quia reſpexit hu militateꝫ ancille ſue. Hugo. ac ſi diceret. Merito in ip̄o exulto. quia eius dona ꝓp ter ipſum diligo Ideo in ip̄o exulto. quia de eius gratia exulto Notādū hoīes vario modo exultāt. Primi exultāt neqꝫ a deo neqꝫ in deo. ut qui in carnis volupta te gaudent et in peccatis. De quibꝰ ꝓuerbiorum. ij. Letantur cum malefecerint. ⁊ exultant in rebus peſſimis. Iſti nec a deo neque in deo exultant. quia malum eſt vn de exultant. et deus malum non fecit: et malum culpe inducit mortem anime. de qͦ

XCVI. Sermo. Sap̄. i. Deus mortē nō fecit ſed impij. ⁊ ſic eorū gaudiū non eſt a deo nec in deo. qꝛ ſui gaudij finis in malignitate ꝯſtituitur. ſicut dicit Augꝰ. Gaudet piſcis cū videt eſcam ſed hamū nō ꝯſiderat. ſed cū educi tur de aqua torquent̉ eius viſcera. Sic ē de peccatore. vn̄ Aug. Seculi leticia ē im punita neqͥcia. Et implebitur in eis illud Iob. xxi. Tenent tympanū ⁊ citharā du cunt in bonis dies ſuos ⁊ in pūcto ad infer num deſcēdunt. De talibꝰ Lu. vi. dic̄ ſaluator. Ue vobis qͥ hic ridetis qm̄ lugebi tis et flebitis. Scd̓i exultāt a deo ſꝫ nō in deo. ut qui acceptis donis dei gr̄a abutū tur. et ea q̄ ꝓpter ſalutē aīe data ſunt ad car nis ſuauitate et gloriā ſeculi ꝯuertūt. acceptis donis dei letātur ⁊ gaudent ſe habere qḋ deus ꝯtulit. ſed nō vtunt̉ ut ad ip̄m poſſent ꝑtingere. ſed ut alijs in gr̄e ꝑcepti on monſtrent̉ amicti. Iſti gaudēt a deo ſed nō in deo. nec ꝓpter deū diligūt quod a deo ꝑceperūt. De tali gaudio dicit greiij. mora. Quot extra deū q̄rimus gaudia tot poſtmodū cogamur ſentire tormenta. Iuxta illud Apoca. xviij. Quantū glorificauit ſe in delicijs tantū date illi tormē tum ⁊ luctū. Rōem aſſignat gre. in omel̓. de virginibꝰ. Nemo p̄t hic gaudere cū ſeculo. et ibi regnare cum xp̄o. Tercij exuultanta deo ⁊ in deo. Et ſunt qͥ ꝑceptam gͣtiaꝫ ad amorē dei ꝯuertūt in quo gaudēt Unde Der. in epl̓a. Illud ſolū voꝝ ē gau dium quod nō de creatura ſed de creatore ꝯcipit̉. Hoc nō habēt impij. De quo aug. x. ꝯfeſſionū. vbi dicit. Eſt gaudiū qd̓ non dat̉ impijs gaudere a te: de te: et in te ⁊ ꝓp ter te. Ideo ſollicite ꝯſiderandū eſt dum mentē nr̄am aliqua leticia tangit videamꝰ ne a malo oriat̉. Et ſi a bono orta ne ad ma lam intentionē animū ꝯpellat: ſed ꝙ ī deo finaliter ꝑſiſtat. quale fuit gaudiū marie: cuius ſpus exultauit in deo. eo ꝙ reſpexit humilitatē ancille ſue.i. acceptauit. Nā ſi cut ꝑ ſuꝑbiam eue mors intrauit in mundum. ſic ꝑ hūilitatē Marie vita redditur mūdo. Unde canit eccleſia. Mortē quaꝫ femina intulit femina fugauit Ideo data eſt nobis femina ꝓ femina. dicit Der. hu milis ꝓ ſuꝑba. Nam ſicut ꝑ ſuꝑbiā eue habuimus damnatōis ſententiā. ſic ꝑ hu militatē marie ſaluatōis gratiā. Nam hu militas marie ẜm Dern̄. facta eſt porta pa radiſi. ſcala celi. Ideo augꝰ. Audeo dicere ꝙ nec placuiſſet ꝟginitas marie deo ſine eius humilitate. ꝓpter hoc idem exclamās dicit. O beata huilitas marie que deū hoī bus peꝑit. vitam mortalibꝰ dedit. celos in nouauit. aīas liberauit. ꝓpter qd̓ licet habuit omnes virtutes. tamē ſolū memorat̉ ꝟ tute hūilitatis dicens. Reſpexit hūilitatē ⁊c̄. quia illa gr̄am meret̉. Iſa. vl. Ad queꝫ reſpiciā niſi ad humilē qͥetum ⁊ trementē ẜmones meos. qualis fuit maria. qꝛ deus hūilibus dat gr̄am. Iaco. iiij. ꝓpter qd̓ di cit Dern̄. Magna ꝟtus humilitas cui ſa cile ſe inclinat diuina maieſtas. ꝓpter hoc ſubiūgit dicens. Ex hͦ beatā me dicēt oēs generatōeſ. Gre. Non ſolū tu eliſabeth. ſꝫ omnes generatōes angelice ⁊ hūane. ſicut iudei ⁊ gētiles me beatā dicēt. qꝛ amiſſaꝫ beatitudinē omnes ꝑ fructū mei vteri recuꝑabunt. Uerito debemus eā dicere beatā. Dicit nāqꝫ iohānes de ſctō geminiāo Sicut ſol nō mittit radios ſuos ſuꝑ terram niſi ꝑ aerē. ſic ſol iuſticie dn̄s deꝰ nr̄ nō mittit radios ſue gratie niſi ꝑ mariam Bern̄. Nihil nos habere voluit qd̓ per marie manus nō trāſijt. Ideo merito eā btām dicent oēs generatiōes. qꝛ generauit hoībus vitam. angelis leticiā. iuſtis glori am. peccatoribꝰ veniā. Ideo ſubdit. Fecit mihi magna qͥ potēs eſt. Reuera magna Prīo qꝛ eam in mr̄em elegit ꝙ eſt mr̄ cre atoris: ſaluatoris: redēptoris ⁊ mater dei Unde hug. Nihil vnqͣꝫ fuit maiꝰ qͣꝫ ꝙ de us hō factus eſt. Nam eſt ita magnū opꝰ dicit ambro. ꝙ excedit hūanū ſenſū ⁊ intelligentiā. ⁊ ꝙ nō p̄t caꝑe ratio ſed fideliſ pſeſſio. Ideo Derū. M magua dignitas marie: facta eſt illius matex cuiꝰ deus ē pt̄ a ſeculo nō eſt auditū ꝙ ſublimitas ⁊ vilitas conuenirēt in vnū. Nil deo ſublimiuſ

De ſancta Margaretha ⁊ limo viliꝰ. ⁊ tn̄ deus deſcendit in limū. qd̓ mirat̉ Iſaias. c. vlti. dicēs. Quis vnqͣꝫ audiuit talia vel vidit huic ſil̓e. Scd̓o magna fecit ei qui potēs eſt. qꝛ in ſingulareꝫ matrē dignificauit. qꝛ ſola virgo ⁊ ma ter. Un̄ Augꝰ. Que virgo tā caſta vt eſſꝫ virgo poſt partū. qͥ tam fecunda vt eēt dei mater. Ideo Dern̄. Uirginitatē ml̓te poſ ſident. nulla ꝟo gaudiū matris habens cū virginitatis pudore qͣꝫ ip̄a ſola. Nā dicit Ambro. in exameron. Fenix eſt auis non habens parem. ſic Maria vt canit eccleſia nec ſimilē prima viſa eſt: nec habere ſequē tem. ꝓpter qd̓ dicit Chriẜ. ſermone de an nunciatōe. Nil eſt in gloria p̄cedentiū oīmemoria quibꝰ fecit dn̄s magna ſic̄ marie Nā ip̄a fuit virgo ſine grauamine grauida. ſine dolore puerpera. ſol natꝰ de ſtella. pater de filia. creator de creatura. in ea im pletū eſt illud. iij. Reg̓. ij. Non eſt ſimile opꝰ factū in vniuerſis regnis. Eſt enī opꝰ mirabile ⁊ ſingulare inter om̄ia. ⁊ ſuꝑ om nia oꝑa. ꝙ deꝰ ⁊ homo in vnā ꝯuenerunt ꝑſonam. ideo dixit. Fecit mihi magna. dicit Petrꝰ rauanenẜ. O virgo maria matrem te fecit nō natura ſꝫ gratia. in toto cō ceptū tuo atqꝫ partu aucta eſt puritas. ro borata integritas. ⁊ ſaluata virginitas. et hͦ erat opꝰ ſpūſſancti. vt dicit Auguſtinꝰ. Qui ſcripſit tabulas lapideas ſine ſtilo ferreo. ip̄e grauauit virginē a ſpūſancto. qͥ fecit virgā Aaron ſine pluuia germinate. ip̄e fecit Mariā ſine corruptōe generare. ⁊ hoc fuit magnū Tercio fecit ei magna qui magnā poteſtatē ei tradidit Un̄ eccl̓i. xxiiij. In hieruſalē poteſtas mea. Reuera in hieruſalē ſurſum ⁊ deorſum. hoc eſt ī ec cleſia triumphanti ⁊ militanti habꝫ poteſtatem. de quo Hiero. Data eſt tibi om̄is poteſtas in celo ⁊ in terra. ⁊ quecūqꝫ volu eris impetrare poteris. vt canit eccl̓ia Au di nos: nā te filius nichil negans honorat Ip̄a eſt mater ſalomonis cui dicebat̉. iij. Reg. ij. Dete a me quid vis nō eſt phas vt auertā faciē meam a te Ideo Dernar. Quid poterit negare: cui nō eſt negatum Theophilū de intemi ſacibꝰ deuocari. Ideo poteſt dici cuilibet xp̄iano qd̓ angelus dixit Agar. Gen̄. xvi. Reuertere ad dominā tuā ⁊ humiliare ſub manibꝰ eius. Quarto magna fecit ei: quia magnā gratiam ei cōtulit. Un̄ Prouerbio. vltimo. Multe filie regū cōgregauerūt diuitias.ſ. gratie. quas tu ſola ſuꝑgreſſa es. vt habet̉ Eccl̓i. xxiiij. In me om̄is gratia vie ⁊ veritatis. in me om̄is ſpes vite ⁊ virtutiſ. ꝙ po tuit dicere illud Eccl̓i. vltimo. Uidete qꝛ nō ſolū michi laboraui exquirētibꝰ veritatem. quia deus gratiā om̄i homini neceſſariaꝫ infudit in Mariā. de quo Hiero. Ceteris ſanctis ꝑ partes gratia p̄ſtatur. Ma rie vero tota ſe infudit: ⁊ ab ea in nos fluit vt dicit Bern̄. Si quid ſpei in nobis eſt. ſi quid ſalutis. ſi quid gratie ex ea nouimus redundare. ꝓpter qd̓ ſubdit Dern̄. Intue mini quanto deuotōnis affectu eā voluit a nobis honorari qui totiꝰ boni plenitudinē poſuit in Mariā. Ideo om̄es debemus ad eā habere recurſum. eo ꝙ dicit Chriẜ Ne minē reꝑi mendicū qui ſe Marie feciſſet ſedulū ſeruū. ꝓpter qd̓ dicit Oroſiꝰ ſuper Cantica. Quos nō ſaluat dei iuſticia: ſaluat Marie miſericordia infinita ⁊cͣ. De ſancta Margaretha. Sermo XXVII. Eni ſponſa mea veni coronaberis. Cantic. iiij. In verbis p̄miſſis vocat ſpōſus xp̄s ſponſaꝫ ſuā ad duo Primo ad gratiā Se cūdo ad gloriā. De primo dicit. Ueni ſpō ſa mea. Spōſus aīe eſt xp̄s. de qͦ Oſee.ij. Spōſabo te michi ī fide ⁊ miſericordia O mira dignatio quā admirat̉ Bern̄. O aīa mea vnde tibi hec gl̓ia. vt dicerꝭ ſpōſa xp̄i. ⁊ nō ex noſtris meritꝭ: ſꝫ ex flagrantiā ſue charitatꝭ. Dern̄. Quis digne cogitare poterit quāto affectu nos diligit. vt aīaꝫ noſtrā ī ſpōſā eligit. vt igit̉ aīa noſtra digne mereat̉ dici dei ſpōſa ꝑ vnionē gratie. Itē ſciendū xp̄s ſpōſus q̄rit in ſpōſa ſua multa. Primo pulcritudinis venuſtatē. ſic xp̄s

XXVII Sermo puritatē ꝯſcientie. Augꝰ. d̓ virginibꝰ. Nō querit deꝰ pulcrā carnē. ſꝫ mentis puritatē. Ideo.i. ad Theſſal̓. iiij. Hec eſt volun tas dei ſanctificatio veſtra. Hugo in li. de bono ꝯſciētie. Deꝰ qͥ amator eſt mundicie cor pollutū peccatꝭ nō p̄t inhabitare. Gregoriꝰ ſuꝑ Ezech̓. In om̄i tꝑe tacite debet homo ad ꝯſcientiā currere. Nā ẜm apl̓m ij. Choꝝ.i. Gloria noſtra hec ē teſtimoniū ꝯſciētie noſtre. non remittas te ſuꝑ verba adulatoria hoīm qͥ te dicūt bonū. xi. q. iij. in ter verba. Nō linguas hoīm: ſꝫ ꝯſciētias curare debemꝰ. Ideo ſicut ſpōſa ſolet faciē lauare ⁊ ſpeculū inſpicere. ſic nos. Hiere. xxxi. Statue tibi ſpeculū ⁊cͣ. Gregꝰ. Spe cula ſunt dei mādata Iſa.i. Lauam ī mūdi eſtote. Iſid̓. Ablue te lacrimis laua te fletibꝰ. Secūdo ſpōſus requirit in ſpōſa diſcipline moralitatē. debet enī eſſe in ver bis morigerata. in oꝑbꝰ diſciplīata. Am bro. Cuſtodi virgo vias tuas vt in verbiſ tuis nō delinqͣs. nā ſignū bonitatis eſt ī cor de diſciplinate loqͥ Mat. xij. Ex abundātia cordis os loquit̉. nā virgo vel muliex qͣ turpia loquit̉ eſt malicie cordis ſignū Arſtotel̓. iiij. ethicoꝝ. Qualis vnuſquiſqꝫ eſt talia loquit̉ operatur ⁊ taliter viuit. Et ſic mala locutio eſt bonorū morū corruptio.i. Choꝝ. xv. Corrūpunt bonos mores collo quia praua. pͣs. xxxiij. Prohibe linguā tuam a malo ⁊ labia tua ne loquant̉ dolū Ra tio Prouerb̓. xiij. Qui cuſtodit os ſuū cu ſtodit aīaꝫ ſuā. Et Prouerb̓. xviij. Morſ ⁊ vita in manibꝰ lingue. de quo Math̓. xij. Ex verbis tuis damnaberꝭ ex verbis tuis iuſtificaberis. Ia. iij. Qui ī verbo nō offen dit hic ꝑfectꝰ eſt vir. Itē debet eē diſciplinata in moribꝰ vt nullū ſcādaliſat. Chriẜ. Om̄ia agamꝰ ne ſcandaliſet̉ ꝓximꝰ Mat. xviij. De illi ꝑ quē ſcandalū venit. ⁊ prīa ad Titū. ij. Oībꝰ p̄be te exemplū bonoruꝫ opeꝝ. de quo Math̓. v. Sic luceat lux veſtra corā hominibꝰ. vt videant oꝑa veſtra bona. Nā ẜm Grego. ſuꝑ Ezech̓. Qui in occulto bene viuit carbꝰ eſt. qꝛ minime ꝓfi cit alijs: ſꝫ ſibiip̄i ſolū. Qui vero in publico lumē ſanctitatis demōſtrat lampas eſt quia in ſe ardet ⁊ alijs lucet. qd̓ collaudat Gregꝰ. x. moral̓. dicēs. Nō arbitror cōſilium meliꝰ qͣꝫ ꝙ ꝓximū exemplo doceas. Idē ī omel̓. Raro vnqͣꝫ peccatores ad pe nitentiā redirēt ſi nulla eſſent bonoꝝ exem pla q̄ eoꝝ mentes traherēt. Tercio ſpon ſus querit diuitiaꝝ vbertatem. he diuitie ꝯſiſtūt in virtutibꝰ. vere diuitie nō ſūt opeſ ſꝫ virtutes interiores. Seneca. Nil virtute p̄ſtantiꝰ nil pulcriꝰ Richar. Anima virtutibꝰ plena eſt dei ſponſa. trinitatꝭ cathedra. Et virtutes interiores deo placen tes inter ceteras ſunt due humilitas ⁊ cha ritas. Nā quid ꝓdeſt habere ꝯſciētie puri ritatē ⁊ diſcipline moralitatē ſine humilitate. Gregꝰ. Qui alias virtutes ſine humilitate ꝯgregat: quaſi qui puluerē in vētū portat Greg̓. viij. omel̓. ſuꝑ Ezechielē. Nullꝰ exit an̄ deū boni oꝑis fructꝰ. ſi nō ꝓ cedit ex radice humiliatōnis. Suꝑbia eſt oīm virtutū inimica. Eccl̓i. ix. Magna eſt potētia dei ſoliꝰ ⁊ ab humilibꝰ honoratur. Secūda virtꝰ q̄ aīaꝫ ditat ⁊ ſponſo xp̄o placabilē reddit eſt charitas. Augꝰ. Charitas valet ad oīa. ſine qͣ nichil valent oīa. Quid caſtitas: puritas: diſciplīe morali tas ſine charitate: nichi. Dern̄. in epl̓a ad Senonē. Caſtitas ſine charitate eſt lampas ſine oleo. ſubtrahe oleū lampas nō lu cet. tolle charitatē: caſtitas nō placet deo. Quid enī maiꝰ ⁊ ampliꝰ eſt qd̓ ſponſus q̄ rit in ſponſa qͣꝫ charitas. Hilariꝰ. Fruſtra exit an̄ deū oīs oꝑatio: niſi ſoli deo impen dat̉ dilectio. i. Choꝝ. xiiij. Si charitatē n̄ habuero nichil ſū. Ideo Hugo. Quātur potes tm̄ dilige. Dern̄. Modꝰ diligēdi ē ſine modo. Hāc babuit btā Margaretha Nā in hͦ ꝓbat̉ eiꝰ dilectio. qꝛ totū mundū deſpexit. diuitias. delectatōes. ⁊ honores. Augꝰ. Quantū qͥs deſpicit ꝓpter deuꝫ tm̄ diligit eū. ⁊ ſic ip̄a. qꝛ dicit apl̓s. Charitaſ nō q̄rit q̄ ſua ſūt: ſꝫ q̄ iheſu xp̄i. ⁊ ſic ip̄a p̄t dicere cū apl̓o Philippen̄. iij. Om̄ia arbitratꝰ ſū vt ſtercora. vt xp̄m lucrifacerē. Quarto ſponſus q̄rit ī ſpōſa ſubiectōis

De ſancta Margaretha ⁊ obediētie voluntatē. ⁊ ſic xp̄s in anima. Mat. xvi. Qui vult venire poſt me abneget ſemetip̄m.i. ꝓpriā volūtatē Eccl̓i. xv iij. A volūtate tua auertere. Euſebiꝰ ī ep̄i ſtola. Illo die bn̄ vixiſti in qͣ voluntatē ꝓpriā abnegaſti ⁊ deſiderijs reſtitiſti. Der. Quid odit deꝰ: aut qͥd punit: niſi ꝓpriā vo luntatē. tolle ꝓpriā volūtatē ⁊ infernꝰ non erit. Nil ardet ī infernor niſi ꝓpria voluntas: dei volūtate ꝯtempta. Ideo Hiero. Tm̄ virtutibꝰ adijcias qͣꝫtū volūtati proprie ſubtraxeris. Quīto ſpōſus reqͥrit in ſpōſa membroꝝ ſanitatē. vt n̄ ſit languennec clauda. ⁊ hec ſanitas ſponſe attēdit̉ in agilitate. qꝛ ſignū ꝑfecte ſanitatꝭ ē agilitaſ ⁊ ſic ſpōſa xp̄i debet eſſe agilis ad bona oꝑa Eccl̓i. xxxi. In om̄ibꝰ oꝑibꝰ tuiſeſto velox Et eccl̓s. ix. Qd̓cūqꝫ p̄t manꝰ tua oꝑari ī ſtāter fac: n̄ dicēdo cras cras habēdo volū tatē ſine actōe oꝑis. Hiere. xlviij. Maledictꝰ qͥ facit opꝰ dn̄i negligēter. ⁊ ſic fecit beata Margaretha. vt canit eccl̓ia. Ibat de virtute ī virtutē ardēter ſitiēs aīe ſalu tē. Sexto ſpōſus q̄rit in ſpōſa fidelitatē vt ſit ei ita fidel̓ in amore ꝙ nulli placere deſiderat niſi ei. ⁊ ſic xp̄s ī aīa. Dern̄. In om̄i tꝑe intēde ī deū ꝓpter deū. Aug. Si qͥs aliqͥd oꝑat̉ vt terrenū cōmodū ꝯcupiſcat̉ nō exit cor mundū qd̓ in terra voluta.i. Choꝝ. x. Oīa quecūqꝫ facitꝭ ad gloriaꝫ dei facite. ⁊ ſic beata Margaretha. ideo eſt illa cui dictū eſt. Ueni coronaberꝭ. Apl̓us ij. ad Thimo. ij. Nullus coronabit̉ niſi qͥ legitime certauerit. Ip̄a cectauit ꝯͣ diabolū quē vicit. ꝯtra tirannū olibriū quē ſuꝑa uit ꝑ ꝯſtantiā. cōtra patrē cui nō ꝯſenſit. ⁊ ꝯͣ totū mundū quē ꝯtēpſit ⁊ ſuppeditauit. Sermo XVIII. Ad idem. Qua pulcra eſt caſta generatio cum charitate. Sap̄. iiij. In verbis p̄miſſis duo innuunt̉. Primo mirat̉ virginalē caſtitatē ibi. O qͣꝫ pulcra. Secūdo hortatur ad filialē charitatē. ibi. cuꝫ charitate. De primo dicit. O qͣꝫ pulcra ⁊ caſta eſt generatio. Nota hoīes ſolēt mirari tria. ſcꝫ qd̓ raꝝ. qd̓ puloꝝ. ⁊ qd̓ magnū. Et ſic ſapiens mirat̉ virginalē caſtitatē qͣſi raꝝ. Nā ẜm cōmunē modū loquēdi triplex eſt gradus virginitatis. Primꝰ eſt ītegritas car nis abſqꝫ om̄i exꝑimēto veneree delectatō nis. ⁊ illa cū ſola eſt: nō eſt virtus nec de ſe meritoria. qꝛ eſt diſpoſitio corꝑis ⁊ natura lis. cū in pueris inueniat̉ vſu ratōis caren tibꝰ. īmo eſt donū nature cū quo om̄es naſcimur Secūdꝰ gradꝰ eſt ītegritas carnis cū ꝓpoſito eandē ẜuandi ad tp̄us. ⁊ poſtea nubedi. Et illud etiā nō eſt virtꝰ virginita tis. qͣꝫuis tales ẜm vſū vulgariū virgineſ dicunt̉ ſoluꝫ ratōne corꝑalis integritatis Terciꝰ gradꝰ eſt integritas carnis cū ꝓpo ſito ꝑpetue ſeruādi incorruptōeꝫ carnis et mentꝭ. quā priꝰ nunqͣꝫ volūtarie amiſit. et illa virginitas ꝯſiſtit ī circūſtantijs debitꝭ ⁊ eſt virtꝰ ⁊ actꝰ virtutꝭ. ⁊ eſt meritoria et deo accepta. Et q̄ ſic ſunt ꝟgines ſunt in ſcripturꝭ ml̓tipliciter cōmendate. Et dixi volūtarie qꝛ īuolūtarie quocūqꝫ modo fie tet deciſio ſemīs ꝑ reſolutōeꝫ ⁊ ꝓ poſſe re nitunt̉. tunc nō amittit̉ virginitas. Augꝰ. Reuera nō p̄t corrūpi niſi priꝰ mēs corru pta fuerit. Iō dixi. requirit̉ ꝓpoſitū perpe tuū. qꝛ hͦ eſt formale ⁊ ſpūale. Augꝰ. Uir ginitas ē in corꝑe corruptibili incorruptio nis ꝑpetua meditatio. Nā cū hō ꝑdit materiale. hͦ eſt integritatē carnis cū ꝓpoſito ⁊ volūtarie. tūc ꝟginitas eſt amiſſa ⁊ nun qͣꝫ recuꝑanda. Hiero. ad Euſtochiū. Au denter loqͦr cū oīa deꝰ poſſit ſuſcitare: virginē nō p̄t nec recuꝑare pꝰ ruinā. Si ẜua to materiali ꝑdit formale. cū eī ꝓponit aliqn̄ oꝑam dare veneri: tūc ꝑdit̉ ꝟginitas mētis. ⁊ p̄t recuꝑari ꝑ pn̄iaꝫ ⁊ reſumptōeꝫ prioris ꝓpoſiti. vt ſi ꝟgo ꝓponit corꝑe nu bere nō ē ꝟgo mēte. ſꝫ ſi poſtea mutādo vo luntatē delib̓ate ꝓponit ꝑpetue abſtinere. tūc reꝑata eſt ꝟginitas cui debet̉ aureola Itē reqͥrit̉ ꝙ ſit ꝓpter deū. vt bēat ꝓpoſituꝫ ꝑpetuū ꝓpter deū: vt diuīs rebꝰ poſſit vacari liberiꝰ. ⁊ ſic placet deo. Et nō ꝑuuꝫ p̄miū meret̉ apud deū. q̄ ꝓpter deū carniſ D

XXVIII Sermo dulcedinē reſpuit quā mundꝰ ꝓ magno cō cupiſcit. Si āt hō ꝓponeret ꝯtinere ꝓpter verecundiā. aut ſanitatē. aūt libertatem ne oporteret ſubeſſe marito: nō eſſet actꝰ virginitatis. qꝛ tales ſine ꝯſtātia carēt debito fine. Idcirco ꝓpter deū debet fieri vt liberi us vacet deo.1. Choꝝ. vij. Uirgo cogitat q̄ dn̄i ſunt. vt ſit ſācta corꝑe ⁊ ſpū. qd̓ non p̄t ita libere coniugata facere.i. Choꝝ. vij. Qui cū vxore eſt ſollicitꝰ eſt ⁊ diuiſus. q̄ nupta eſt cogitet q̄ ſūt mūdi ⁊ quomō viro placeat. Querit̉ vtꝝ virginitas ſit p̄ferē da matrimonio. Nota vt dicit ſāctꝰ Tho mas ꝯtra gētiles. Fuit hereſis quorundaꝫ ꝙ virginitas nō eſt melior matrimonio. ſꝫ ille error reprobat̉ multꝭ de cauſis. Prīo autoritate beati Aug. de ſācta virginitate vbi dicit̉. Statū matrimonij bono virgīalis ꝯtinētie aūt vidual̓ nō eqͣmus. Itē de ſancta viduitate. Dona eſt pudicicia ꝯiugalis. melior vidualis. optima virginalis Itē de bono ꝯiugali. Donū ſuſāne ī caſtitate ꝯiugali laudamꝰ. ⁊ bonū viduale anne cōmendamꝰ. ſꝫ magꝭ Marie virginis an̄ponimꝰ. Iō Ciprianꝰ. Quo virginū ſublimior eſt gl̓ia. maior debet eſſe vita. Flos eī eſt germis decꝰ atqꝫ ornamētū gr̄e ſpūaliſ atqꝫ illuſtrior portio gregꝭ xp̄i. Secūdo reprobat̉ ille extor exēplo xp̄i. qͥ virginitatē in ſe ẜuauit: ⁊ ſibi puriſſimā virginē in matrē elegit. Tercio autoritate apl̓i qui ꝟginitatē ꝯſuluit.i. Choꝝ. vij. Qui matri monio iūgit virginē bn̄ facit. qͥ n̄ iūgit me liꝰ facit. Quarto illd̓ eſt meliꝰ ꝑ qd̓ homo equat̉ angelis: ⁊ ſic ſtatꝰ virginal̓. Unde Amb̓. de virginitate. Uirginitas ꝯditōeꝫ hūane nature excellit ꝑ quā hoīes angeliſ aſſimilant̉. maior tn̄ victoria virginuꝫ qͣꝫ angeloꝝ. qꝛ angeli ſine carne viuūt. virgines ī carne triuphāt. Quīto bonū diuinū ē meliꝰ bono hūano: ⁊ bonū aīe bono corꝑiſ ⁊ bonū ꝯtemplatiue vite: bono vite actiue virginitas autē recta ordinat̉ ad bonū aīe ẜm vitā cōtemplatiuā q̄ eſt cogitare ea q̄ dei ſunt. Nā dicit ſan. Tho. in. ij. ij. q. cxx. xvi. Licet cōiugiū etiā ordinat̉ in deum et actꝰ matrimonij. tn̄ vſus corꝑalis copule retrahit aīaꝫ: ne totali intentōe ferat̉ ī deū ⁊ ī dei ẜuitiū. ⁊ hͦ ſit dupliciter. Uno mō ꝓpter ſollicitudinē gubernatōis filioꝝ vxo ris ⁊ familie. Secūdo ꝓpter vehementiā delectatōis. Augꝰ. in primo ſoliloquioruꝫ Nil ampliꝰ deijcit virilē aīm qͣꝫ blādimēta feminaꝝ. nā faciūt cecitatē mentꝭ ꝙ nō cognoſcit qͥ ꝟa bona ſunt ⁊ diuina. ſꝫ caſtitas virginaliſabilitat intellectū ⁊ acuit ad deū ⁊ ad diuina intelligēdum. vt patet in Iohanne euāgeliſta. Itē licꝫ ſtatꝰ religio nis ſit melior ſeculari: nō tn̄ ꝓpter hͦ om̄is religioſus eſt melior ſeculari. īmo cōtingit aliqn̄ ſecularē pluribꝰ religioſis melioreꝫ eſſe. ſic in ꝓpoſito de virginitate. nō om̄is ꝟgo om̄i ꝯiugata eſt melior. īmo p̄t ꝯtingere ꝙ ml̓iex ꝯiugata eſt melior ꝟgine tripli ci ratōne ẜm Tho. in. ij. ij. q. cxlvij. Drīo ex ip̄iꝰ amore caſtitatis. ſic̄ ille qͥ eſt ꝯiugatꝰ habet aīm magꝭ ꝑatū ad ẜuādū caſtitatē ſi oportet qͣꝫ ille qͥ actu ē ꝟgo. Un̄ augꝰ. d̓ bono ꝯiugali. Ego nō ſū melior qͣꝫ abraaꝫ. licꝫ melior ſit caſtitaſcelibū qͣꝫ caſtitas nu ptiaꝝ. Et ratōeꝫ ſubdit: qd̓ eī ego nūc ago illi meliꝰ egiſſent: ſi tūc tꝑis agendū fuiſſet ſed qd̓ tūc illi egerunt: ſic ego nūc agerē ſi agendū eſſꝫ. Secūdo qꝛ forte q̄ nō eſt virgo hꝫ aliquā excellētiorē ꝟtutē quā nō hꝫ ꝟgo. Augꝰ. d̓ virginitate. Un̄ ꝟgo qͣꝫuis ſollicita ſit q̄ dn̄i ſūt. ne forte tn̄ ꝓpter aliquā ſibi cognitā infirmitatē non eſt iuncta matrimonio. Illa ꝟo multꝭ ſe p̄ferre nitit̉ ip̄a tn̄ nō poſſit bibere calicē dn̄ice paſſiōis Tercio poſſꝫ ꝯtingere ꝙ ꝟgo hr̄et aliquē defectū ad maliciā declinantē quē ꝯiuga ta nō haberet. Nā Albertꝰ magnꝰ ſuꝑ aue maria ponit qͣttuor defectus virginū. d̓ du obꝰ dicā. Primꝰ ē ſuꝑbia. Augꝰ. Meliꝰ eſt hūile ꝯiugiū qͣꝫ ſuꝑba ꝟginitas. Ideo Augꝰ. Dico ꝙ ſuꝑbis eſt vtile cadere in eo in qͦ extollunt̉ vt humiliēt̉: qͥd eī ꝓdeſt ꝯtinētia ſi dn̄et̉ ſuꝑbia. Dern̄. Audeo dicere: nō placuiſſet deo ꝟginitas marie ſine hūilitate. Amb̓. Quāto ꝟgo caſtior tā to humilior debet eſſe. Secūdus defectuſ

De diuiſione apoſtolorū virginū eſt torpor: ille in eſt ꝓpter innocētiā. Gregꝰ. Plerūqꝫ qͥ ſe in nullis pctōꝝ molibꝰ opp̄ſſos ſciūt. nec ſe in magnis vicijs obnoxios efficiunt̉ ſepe tepidi. ⁊ bn̄ p̄t ꝯtingere ꝙ ꝯiugate in arduis actibꝰ ſe exerceāt. Itē ꝯiugata vltra hͦ generat ⁊ nutrit filios ad laudē ⁊ ẜuitiū dei. ⁊ intendit cure domeſtice: ⁊ ꝓuidet neceſſitatibꝰ pro prijs ⁊ ꝓximoꝝ. q̄ oīa ꝑtinēt ad vitā actiuā: ⁊ ſunt oīa meritoria cū fiūt ex charitate: ⁊ debite ordinant̉. ⁊ ſic poſſet magꝭ meteri ⁊ ꝑ ꝯſequēs melior fore. Secundo mirant̉ hoīes rē magnā. ⁊ ſic virginitas ē donū magnū. de qͣ Caſſianꝰ in li. collationū. Maior eſt virtꝰ caſtitatē tenere qͣꝫ demones expellere. Nōne magnū ſi ex hoīe fieret angelꝰ. ⁊ ſic virgines ſunt homīes ⁊ angeli terreſtres. de qͦ Hiero. In carne p̄tex carnē viuere plꝰ eſt āgelica vita qͣꝫ hu mana. Cui ꝯſonat Augꝰ. Que maior glo ria ſuꝑ terrā qͣꝫ in carne corꝑali ducere vitā angelicā. ⁊ nūc in valle miſerie in carne ſua tenere ꝙ alij nō poſſunt hāc vitā habere. de quo Luce. xx. In reſurrectōe nō nu bent neqꝫ nubent̉: ſꝫ erunt ſicut angeli dei. Ideo Amb̓. de viduis. Maior eſt victoria virginuꝫ qͣꝫ angeloꝝ. angeli ſine carne viuūt: virgines ī carne triūphant. Tercio mirant̉ hoīes rem pulcrā. ⁊ ſic virgini tas. de qͣ Augꝰ. O fulgida virginitas gēma virtutū. germana angeloꝝ. lux aīaruꝫ lampas eccl̓iaꝝ. nā ſicut lampas illumīat habitaculū ⁊ facit iocundū: ſic virginitas vitā virtuoſā. Ideo xp̄s amat pulcritudi nē virginitatis. de qͦ Amb̓. de virginibus Pulcritudinē maiorem qͥs p̄t exiſtimare virginitatis decore q̄ amat̉ a rege. ꝓbat̉ a iudice. Ꝙ virginitas amatur a xp̄o dicit Deda ſuꝑ Lucā. Sicut xp̄s in ſūma pacenatꝰ eſt. vt ſe pacē diligere on̄deret: ita de virgine natꝰ eſt vt virginitatē ſe diligere demōſtraret. ꝓpter qd̓ dicit Damaſce. Quāto angelꝰ homini ſuꝑior. tāto virgini tas eſt nuptijs honorabilior Iō Prouer. xxij. Qui diligit cordis mundiciā habebit regem amicū. ⁊ ſic beata Margaretha vt habet̉ in eius legenda. De diuiſione apoſtoloꝝ. Sermo XCIX. Legi vos vt ea tis ⁊ fructuꝫ afferatis Ioh̓. xv. Dicūt naturales p̄ſertim marcianꝰ. Ꝙ ſol qͥ eſt rex planetaꝝ in medio exiſtēs biſſenos radios a ſe mittit ex qͥbus ſuꝑiora ⁊ īferiora illuminant̉. Spūaliter. Per ſolē intelligit̉ xp̄s Malach̓. vltimo. Oriet̉ vobis timētibꝰ deū ſol iuſticie qͥ eſt rex: nō ſolū oīm ſtellaꝝ: ſꝫ oīm creaturarū ⁊ cauſa ſuꝑioꝝ ⁊ inferioꝝ. vt habet̉ d̓ ſum ma trinitate ⁊ fide catholica. firmiter credi mus. Hic emiſit a ſe biſſenos radios. id ē duodecim apl̓os qͥ bn̄ radijs comꝑant̉. qꝛ ſolius ſolis eſt longe lateqꝫ diffundere. ſic fides apl̓oꝝ ꝑ vniuerſū mundū. pͣs. xviij. In om̄eꝫ terrā exiuit ſonus eoꝝ Et qn̄ ſol emittit radios lucꝭ tūc dormiētes excitant̉ infirmi meliꝰ habēt. Iteꝫ Math̓. v. Uos eſtis lux mūdi. Suꝑ qͦ Baſiliꝰ. Adueniē te luce egritudines ⁊ dolores alleuiant̉. ho mines a ſomno excitant̉. aues gratulātur. beſtie ad latibula fugiūt. ſic ſimiliter adueniēte fide apl̓oꝝ mūdꝰ fuit melioratꝰ ī fide in bonis oꝑbꝰ fecūdatꝰ. a peccatꝭ alleuiatus. a negligētie ſomno excitatꝰ. ad celeſti uꝫ ꝯtemplatōeꝫ animatꝰ. a poteſtate demo nū exemptꝰ. Hec emiſſio duodecim apl̓orū figurat̉ Qu. xiij. In Moyſe qͥ emiſit duo deciꝫ viros vt ꝯſiderarēt terrā ꝓmiſſiōis vt ad eā ceteꝝ ppl̓m animarēt. Spūaliter Per Moyſen intelligit̉ xp̄s. qͥ hodie ſolē nes duodecim viros miſit vt iudeis ⁊ gē tilibꝰ dicerēt de fertilitate terre ꝓmiſſiōis .i. regni celeſtꝭ. vt ad hͦ anhelantes ꝓuocarent. Ideo canit eccl̓ia Duodecim iudiceſ nō ab vno ſꝫ in vnū diuiſuꝫ. vt diuiſos in vnū colligerēt. d̓ qͦ thema. In ſūma euā gelij duo innuunt̉. Primo electio ſpēalis ⁊ grōſa. ibi. Elegi voſ. Scd̓o fructificatō ſpūalis ⁊ glorioſa. ibi. vt eatꝭ ⁊ fructū af. De primo dicit. Elegi vos. de hac electōe dicit̉ Eph̓.i. Elegit vos ante ꝯſtitutōem D

XCIX Sermo mūdi vt eſſemꝰ ſācti ⁊ īmaculati ī ꝯſpectu eiꝰ in charitate. Itē xp̄s elegit eos primo vt ppl̓m ſuū paſcerēt. figurat̉. iij. Reg̓. x. Salomon elegit duodecim p̄fectos ex oīgente iſrael vt cibaria domui ſue ꝓuiderēt Sic xp̄s de cibꝰ aīe Deutro. viij. Nō in ſolo pane viuit homo. Hiere. iij. Mittam vobis paſtores ẜm cor meū qͥ paſcēt vos ſciētia ⁊ doctrina. Ideo dixit petro Iobā. vlti. Paſce oues meas. Secundo elegit eos vt teſtimoniū veritati ꝑhiberēt. Act̉. i. Accipiētꝭ virtutē ſuꝑne mētis ſpūſſancti in vos ⁊ eritꝭ mihi teſtes in om̄i iudea ⁊ ſamaria vſqꝫ ad vltimū terre. Ideo figurant̉ ꝑ duodecim lapides allatos d̓ ior dano fluuio Ioſue. iiij. Nā lapis eſt firmꝰ ⁊ durꝰ. Et ſic ip̄i firmi ⁊ duxi ī teſtimonio peritatis. de quo Augꝰ. ad voluſianū. qͣndā erāt timidi ante aduentū ſpūſſancti. ſꝫ poſt in ꝯfeſſione fidei facti ſunt fortes per martiriū in teſtimonio xp̄i. Tercio elegit eos vt miracula facerēt. Math̓. x. Conuo catis iheſus duodecim diſcipulis dedit eiſ poteſtatē ſuꝑ oīa demonia: ⁊ vt languidoſ curarēt. Augꝰ. in ẜmonē de apl̓is. Dedit eis ptāteꝫ ſuꝑ naturā vt eā curarēt. ſuper demones vt eos vincerēt. ſuꝑ elemēta vt ea mutarent. ſuꝑ mortē vt ip̄am ꝯtemnerent. ſuꝑ angelos vt corpꝰ xp̄i ꝯſecrarent. qꝛ tūc in primitiua eccl̓ia neceſſaria erāt mi racula ꝓpter ꝯuerſionē increduloꝝ. Ideo figurant̉ ꝑ duodecī portas hierl̓m Apoc̄. xxi. Nā ſicut ꝑ portas ſit ingreſſus in ciui tatē: ſic ꝑ apl̓oꝝ miracula in fidē. Iſid̓. de ſummo bono li. i. c. i. Tūc ſigna faciebant exteriꝰ vt fides roboraret̉ interiꝰ. ſignāter vnū miꝝ fecit deꝰ ꝑ eos. de quo Dernar. in epl̓a ad fratres de monte. Licet magna miracula in terris dn̄s geſſit. hoc tn̄ maximū ſuꝑ om̄ia emicuit ⁊ cetera illuſtrauit. ꝙ in paucꝭ ſimplicibꝰ totū mundū ⁊ oēm ſapiētie eiꝰ altitudinē ſibi ſubiugauit Am bro. ſuꝑ lucā. Nō miſit ſapiētes nobiles ⁊ diuites: ſꝫ piſcatores. ne fides catholica aſcriberet̉ ꝓptētie ⁊ diuitijs mūdi. cū gladio verbi dei: nō corꝑali. de qͦ Eph̓. vi. Aſ ſumite gladiū ſpūs. O qͣꝫ acutiſſime pene trat. Amb̓. de virginibꝰ. Donꝰ gladiꝰ ver bū dei. qͦ ſcrutator cordiū ⁊ renum diuidet mundanū a mūdo. Quarto elegit eos vt electos d̓ terra meterēt. qꝛ legit̉ Apoc̄. xv. iij. Angelꝰ exiuit de templo clamans voce magna ad ſedentē ſuꝑ nubē. Mitte falceꝫ tuā ⁊ mēte qꝛ venit hora vt metat̉: qm̄ ma turauit meſſis terre. et miſit ille qͥ ſedebat ſuꝑ nubē falcē ſuā ſuꝑ terrā ⁊ meſſuit eam Spūaliter falx ẜm Haymonē ſuꝑ Apoc̄. eſt p̄dicatio. ſꝫ angelꝰ eſt p̄dicator. p̄cipue ſignificat p̄dicatores magnos.ſ. apl̓os qͥ hodie cū falce p̄dicatōnis miſſi ſunt in vni uerſā terrā. qꝛ illa fuit hora debita meſſionis. vt patet in Petro. qui vna die meſſu it tria milia hoīm. alia die quīqꝫ milia. vt patet Act̉. ij. ⁊. iiij Cū quibꝰ veniēs in die iudicij portās mampulos ſuos. ⁊ dicet ad dn̄m illud Canti. v. Meſſui mirrā meam cū aromatibꝰ meis. ⁊ tūc mercedē accipiet iuxta illud Ioh̓. iiij. Qui metet mercedeꝫ accipiet ⁊ ꝯgregat fructū in vitā eternaꝫ. Ita dicenduꝫ de ceteris apl̓is qͥ terrā dn̄i fideliter meſſuerūt. Sꝫ Luc̄. x. dicit̉. Ro gate dn̄m meſſis vt mittet oꝑarios ī meſſeꝫ ſuā. meſſis ml̓ta oꝑarij aūt pauci. Gre goriꝰ. in omel̓. Mundꝰ ſacerdotibꝰ plenꝰ ſꝫ in meſſe dei ratꝰ inuenit̉ bonus operator Officiū ſacerdotale accepimꝰ: ſꝫ opus ſa cerdotij nō implemꝰ. Ioh̓. iiij. Regiones albe ſunt ad meſſem. ſꝫ ſacerdotes nō perpendūt illd̓. Iſa. vi. Ue michi qꝛ tacui.i. Choꝝ. ix. Ue michi ſi nō euangeliſauero. quid dicēt in iudicio cū videbūt Petruꝫ cū iudea ⁊ romano ppl̓o. paulū cuꝫ grecis ⁊ gentilibꝰ. Dartholomeū cū indis. ſimiliter Thomā ⁊ Mathiā cū italicis. Gre goriꝰ. Quid dicturi ſumꝰ cū ad dn̄m vacui veniemꝰ. Hic paſtores vocati ſumꝰ ibi gregē nō ducimꝰ. Quinto elegit eos vt ſe cum in iudicio ſederēt. Ideo figurati ſunt iij. Reg̓. vij. Duodeciꝫ leonculi circa thro num Salomonis exāt ſculpti. ⁊ ſignificāt duodecim apl̓os Math̓. xix. Uos qui reli quiſtis om̄ia ſedebitis ſuꝑ ſedes duodeci

De diuiſione apondiorū Dixi ſecūdo. ſubiūgit̉ fructificatio ſpiritualis ⁊ glorioſa. ibi. vt eatis ⁊ fructu afferatis. Dicūt naturales inter om̄ia volatilia tam domita qͣꝫ indomita nō eſt aliquod ita ſepe afferēs fructū ſicut colūbe domate nā interdū duodecies in anno. ſic ſācti apoſtoli ſunt dicti colūbe. Mat. x. Eſtote ſimplices ſic̄ columbe Nā columba ꝓprios ⁊ alienos pulloſ paſcit. ſic apl̓i equaliter per bum dei p̄dicabant iudeis ⁊ gentilibꝰ. de quo apl̓s ad Ro. i. Grecis barbaris ſapiē tibꝰ ⁊ inſipientibꝰ ⁊cͣ. Secūdo laqueum nō cauet vt eſcā ſibi acqͥret. ſic apl̓i vincu la ⁊ carcere nō timebāt vt lucra animarū facerēt. Un̄ Act̉. v. Ibant apl̓i gaudētes a cōſpectu ꝯcilij qm̄ digni habiti ſunt ꝓ no mine xp̄i contumeliā pati. de quo dicitur Act̉. xxi. nō ſolū alligari: ſꝫ etiā ꝑatus ſuꝫ mori ꝓ nomīe xp̄i. Tercio comꝑant̉ co lumbe ꝓpter fructuū pluralitatē. d̓ quo dicit. vt fructū afferatis ⁊ fructus veſter ma neat. Nā duodecim apl̓i ſunt duodecī exploratores Nu. xiij. Qui portauerunt tri plices fructꝰ de terra ꝓmiſſionis.ſ. malogranata. ficꝰ. ⁊ botros. Primo malogranatū qd̓ duꝝ habet corticē: ſed intꝰ grana ſuauia. Et ſignificat fideꝫ in qua eſt dura cortex ſacramēti. duxū enī eſt credere ꝙ ſb̓ forma panis latet totꝰ xp̄s. Un̄ Ioh̓. vi. Durus eſt hic ẜmo. ⁊ tn̄ dulcia grana ſūt ibi. id eſt. eterna gaudia. Qui crediderit ⁊ baptiſatꝰ fuerit hic ſaluus exit Mar. vl. Secundo apportauerūt ficū qui totꝰ ſuauis eſt ⁊ comeſtibiliſ. ⁊ ſignificat ſpem que tota gaudia eterna deguſtando delectat. Un̄ Ro. v. Spes nō cōfundit. ⁊ ad Ro. viij. Spe enī ſalui facti ſumꝰ. Tercio apportauerunt botrū. id eſt. charitatē q̄ nos inebriat vt obliuiſcamur miſeriaꝝ huius mundi. Un̄ Canti.i. Dibite chariſſimi ⁊ inebriamini.ſ. vino charitatis. ille fructuſ manet.i. Choꝝ. xiij. Charitas non excidit Gloſa.i. deficiet. ꝓpter quā fructuoſitatē apl̓i aſſimilant̉ ouibꝰ Mat. x. Ecce mitto vos ſicut oues. Dicit Iſid̓. Quis īter oīa quadrupedia affert fructū in om̄ibꝰ.ſ. ī car ne. pelle. ⁊ pilis. in fimo. ſic ⁊ apl̓i. Idcirco ꝓpter cōmunitatē fructuū comꝑant̉ celo. vt hodie canit eccl̓ia Hi ſunt celi in quibꝰ xp̄e habitas. nā ſicut ſtellas celi numerare nō poſſumꝰ ſic nec fructꝰ virtutū apl̓oꝝ ex primere ſufficimus. ⁊ ſicut a celo venit lumē. ſic ab ip̄is venit nobis lumen fidei. vt hodie canit eccl̓ia. Aduenerūt hodie portā tes facē ⁊ illuminātes patriā.ſ. lumē fidei Nā ip̄i ſunt duodecim ſacerdotes qͥ extra xerūt duodecim lapides d̓ fluuio iordaniſ id eſt. duodecim articulos fidei de flumīe ſacre ſcripture. Nam Petrꝰ extraxit pri muꝫ lapidē.i. primū edidit articulū fidei dicēs. Credo in deū patrē om̄ipotentem. Andreas ſecundū dicēs. ⁊ in iheſum xp̄m filiū eiꝰ vnicū dn̄m noſtꝝ. Iacobꝰ terciuꝫ dicēs. qui ꝯceptꝰ eſt de ſpūſancto natus ex maria virgine. Iohannes quartū dicens. paſſus ſub pontio pilato crucifixꝰ mortuꝰ ⁊ ſepultꝰ. Philippꝰ quintū. deſcēdit ad in ferna tercia die reſurrexit a mortuis. Dar tholomeꝰ ſextū. aſcendit ad celos ſedet ad dexterā dei patris om̄ipotentis. Thomas ſeptimū. inde venturꝰ eſt iudicare viuoſ ⁊ mortuos. Mattheꝰ octauū. Credo in ſpirituſanctū. Iacobꝰ nonū. ſanctā eccleſiaꝫ catholicā: ſanctoꝝ cōmunionē. Simon de cimū. remiſſionē peccatoꝝ. Thadeꝰ vnde cimū. carnis reſurrectionē Mathias duo decimū ⁊ vltimū. ⁊ vitā eternā Amē. Hi ſunt duodecim lapides nobiliſſimi de fluuio iordanis.i. de deitate ⁊ hūanitate. naꝫ ſicut iordanꝰ cōponit̉ a ior ⁊ dan. ſic xp̄s ex duabꝰ naturꝭ.ſ. deitatꝭ ⁊ hūanitatꝭ. Iō figurant̉ ꝑ duodecim fontes in helim Exo. xv. ex quibꝰ biberūt filij iſrael.i. om̄es fide les. Itē p̄ter hūc fructū fidei adhuc attu lerūt triplicē fructū.ſ. patiētie. mititatis. ⁊ charitatꝭ. Primo fructū patiētie in quo ſi gnificant̉ ꝑ oues q̄ patiēter ſuſtinēt tormē ta illata. ſic ip̄i vt dixit ſaluator Luce. xxi. In patiētia veſtra poſſidebitꝭ aīas veſtraſ Sꝫ heu pauci ſunt nūc ſequētes eoꝝ exēpla. qd̓ ꝯquerit̉ Augꝰ. nimis dolenduꝫ ꝙ apl̓i nec minis nec tormētis potuerunt a B

XII. M charitate dei ſeꝑari. nos ꝟo īterdū ocioſa fabula ⁊ vilia oꝑa. ꝓpter hͦ Greg̓. Om̄ia bona priꝰ geſta ꝯfundimꝰ q̄ an̄ ꝯſtruximꝰ. Iō hortat̉ nos ad patiētiā beatꝰ Au. dicēſ Noli murmurare fili ꝯͣ flagellū dei. qꝛ qd̓ pateris medicina eſt ⁊ nō pena. noli xpelle re flagellū: ſi vis ꝯſeqͥ dei regnū. Secun do attulerūt fructū māſuetudīs ⁊ mititatꝭ vt docuit eos xp̄s Math̓. xi. Diſcite a me qꝛ mitꝭ ſū Dicit Hiero. Mititas ē animi dl̓cēdo quā nō vīcit amaritudo: ⁊ malū ꝓmalo nō reddit. ⁊ hec ē nccͣia ad eternā vi tā ꝯſeq̄ndā. de qͦ Amb̓. ſuꝑ lucā. Cū depoſuero om̄e peccatū neceſſe ē vt mitꝭ ſiꝫ. qͥd ꝓdeſt carere ſceleribꝰ niſi fuero mitꝭ ⁊ mā ſuetꝰ. Tercio attulerūt fructū charitatꝭ ⁊ ī charitate mortui ſūt ꝓ xp̄i noīe. ⁊ hͦ eſt maximū vt dicit Augꝰ. H eſt ꝑfecta cha xitas vt qͥs mori ꝓ xp̄o ſit ꝑatꝰ. d̓ qͦ Orig Tanto amor altior qͣꝫto ad mortē ꝑatior. Hi ſūt fructꝰ de qͥbꝰ apl̓s ad Ro. vi. Habetꝭ fructꝰ ī ſanctificatōeꝫ. Idcirco a nob̓ merito ſūt honorādi. Uidemꝰ ꝙ iſti qui a terrenis regibꝰ honorant̉ ill̓ etiā a ſubditꝭ honor impendit̉. ſic apl̓i valde honorant̉ a rege glorie. pͣs. cxxxviij. Nimis honorati ſunt amici tui deꝰ. Nā dixit eos lucē mūdi Mat. v. Uos eſtꝭ lux mūdi. dicit Daſiliꝰ. Ueniēte luce diei egritudines alleui ant̉. hoīes de ſomno excitant̉. Itē honora uit eos: magnā ptāteꝫ eis ꝯferēdo. de quo Augꝰ. Dedit eis ptāteꝫ ſuꝑ naturā vt eā curarēt. ſuꝑ demones vt eos expellerēt vt ſupͣ. ꝓpter qd̓ eos honorare debemus. Itē ſunt honorādi qꝛ iā apd̓ deū nos orōibꝰ ſu is ꝓtegūt. nā hͦ faciunt alij ſācti: a fortiori apl̓i. Iō Dern̄. in ẜmōe de vigilia penthecoſtes. Si potētes fuerūt ī terris ⁊ oraue rūt ꝓ pctōribꝰ. nūc āpliꝰ ī celis. qꝛ nūc veriꝰ cognoſcūt miſerias nr̄as apd̓ patrē. qꝛ illa patria charitatē nō minuit ſꝫ augmētat. Quarto honorādi ſūt p̄ ceterꝭ qꝛ iudices noſtri erūt ī extremo iudicio. de quo Math̓. xix. Uos qͥ reliqͥſtꝭ oīa ſedebitꝭ iudicātes duodecī tribꝰ iſrl̓. Rabanꝰ.i. vniuerſitatē iudicādoꝝ. attn̄ dicit tribꝰ iſrael .i. iudeos p̄cipue. qꝛ viſis miracul̓ ⁊ audita p̄dicatōe dei ⁊ diſcipuloꝝ credere noluerūt. iō ait dn̄s Math̓. x. Amē dico vobiſ qͥ nō receꝑit vos tolerabiliꝰ exit terre ſodo moꝝ ⁊ gomorreoꝝ qͣꝫ huic ciuitati. Item ip̄i ſpecialiter iudicabunt iudeos vt teſtes erūt ꝯͣ ſuos ⁊ eccl̓ie ꝑſecutores Math̓. xij. Si ego in beelebub eijcio d̓monia filij ve ſtri in qͦ eijciūt. ideo iudices vr̄i erūt. Glo ſa nō potētia ſꝫ oꝑatōe qd̓ d̓o attribuūt et ꝙ vos eijciēt in beelebub. Diceres tn̄ dicit̉ Ioh̓. v. Pater om̄e iudiciū dedit fi lio: quo tūc iudicabūt apl̓i. Rn̄det alexandex de halis. Modꝰ iudicādi ē quītuplex Primꝰ autoritatꝭ abſolute. de qͦ.i. Reg̓. ij Dn̄s iudicabit fines terre. Illo mō iudicabit tota trinitas. Secūdꝰ modꝰ ē autoritatꝭ ⁊ ptātꝭ delegate ſeu ꝓlatōis ad finē ⁊ ſic xp̄s iudicabit ẜm ꝙ hō Ioh̓. v. Oē iudiciū dedit filio. Terciꝰ modꝰ ē excellētie ⁊ dignitatꝭ aſſeſſorie qūo iudicabūt apoſtoli ⁊ viri ꝑfecti. nō vt xp̄o ꝯſulerēt Ro. xi. Quis ꝯſiliariꝰ eiꝰ fuit. ſꝫ. xij. ſedes. Et ſpēalis digͥtas qͣ iudici ꝓpinqͥores erunt. qͥ ꝓpter eū hͦ abiecti ſuerūt. iō ibi eminētiores erūt. Quartꝰ approbatōis qūo iudica būt oēs ſācti approbātes diuina ſentētiaꝫ ꝯͣ pctōres. īmo filiꝰ ꝯtra patrē. i. Choꝝ. vi. Neſcitꝭ qꝛ angl̓os iudicabimꝰ. Quintꝰ cō paratōis iudicandoꝝ culpā manifeſtādo. ſic iudicabūt minꝰ mali vl̓ etiā mali Mat. xij. de niniuitꝭ. Ex qͦpatet ꝙ āgeli nō iudi cabūt niſi iudicio approbatōis. ⁊ nō ſic̄ aſſeſſores. qꝛ tales debet eē ꝯſortes ī natura. nec iſti aſſeſſores erunt ꝓpter neceſſitatē ⁊ ꝯſiliū dādū vt dictū ē. ſꝫ dignitatē. nec ibi ꝓ pctōribꝰ intercedēt nec ſācti nec angeli ſic̄ ſolebāt. ſꝫ approbabunt ſnīaꝫ iudicis ꝯͣ pctōres. Cauſā aūt qͣre apl̓i iudicabūt mō p̄dicto aſſignat Chriẜ. omel̓. xxvij. Futuꝝ erit ī die iudicij ꝙ dicēt iudei. dn̄e te non cognouimꝰ filiū tuū. qͥs p̄t videre theſauꝝ in terra ſolē nube tectū. Rn̄debunt apl̓i. ⁊ nos ſumꝰ hoīes ſicut ⁊ voſ: nos piſcatoreſ ⁊ ruſtici. vos ſcribe ⁊ ſacerdotes ī plebe. voſcripturaꝫ p̄ oculis habuiſtis. nos anteqͣꝫ miracula eiꝰ videbamꝰ cognouimꝰ eū. voaūt poſt tantaꝝ virtutū teſtimonia intelli

De ſancta Maria magdalena gere nō poteratꝭ. ⁊ ſic erūt ad magnā infideliū ꝯfuſionē. Ecce qͣlis ſctōꝝ apl̓oꝝ leticia qn̄ cū tot milibꝰ apparebūt qͦs viā veri tatis docuerūt: veniet petrꝰ cū antiochia ⁊ roma. Paulꝰ cū grecia. Andreas cū achaia. ideo canit eccl̓ia. Exultet celū laudibus reſultet terra gaudijs apoſtoloꝝ gloriā ſacra canūt ſolemnia. vt cū iudex aduenerit xp̄s in fine ſeculi nos ſempiterni gaudij fa ciet eſſe ꝑticipes. ad qd̓ gaudiū nos ꝑducat ibeſus xp̄s Amē. De ſancta maria magdalena. Sermo C Epit rigare pedes lacrimis iheſu Luce. vij. Thema Ariſtoteles ī de ani malibꝰ dicit. Ciconia cū adulterata fuerit ſtatim volat ad fontē poſt coitū ſe lauando vt veniēs ad maſculū fetorē nō ſentiet alias eā occideret alijs ꝯuocatꝭ ſicut probat Alexāder in li. d̓ naturis reꝝ. Ꝙ ciconia aque appropinquabat ſe lauare volēs ⁊ ip ſe impediuit veniēs maſculꝰ cū alijs fetorē adulterij ſentiēs ip̄am occidit. Spūaliter ꝑ ciconiā adulterā intelligit̉ peccatrix aīa. de qua Hiere. iij. Fornicata es cū amatoribꝰ multꝭ. idcirco ad delendū fetorē reqͥri tur ꝙ currat ad aquā ꝯtritionis ⁊ lacrima rū. qꝛ dicit Chriẜ. Nemo flens ad deū acceſſit qͥ nō impetrauit qd̓ poſtulauit. Ideo Amb̓. Laua te lacrimis dilue te fletibꝰ. qꝛ ẜm Hiero. Orō deū lenit: ſꝫ lacrima deū cogit.ſ. ad miſerandum. Ideo ſubiungit. D humilis lacrima tuū eſt regnū. tua ē po tentia. vincis inuincibilē. ligas om̄ipoten tem. de quo Hiere. xxxi. In fletu venient ad me ⁊ in miſericordia reducaꝫ eos. Hoc ꝯſiderās maria magdalena. d̓ qͣ Augꝰ Ua ria erat īnumerꝭ vicioꝝ ſordibꝰ plena ⁊ in quinata. ideo ad fontē pietatis cucurrit. ⁊ facta eſt innoxia. de qͣ Innocētiꝰ tercius in ſumma dicit. Uenit maria ad fontē miſeri cordiaꝝ cū riuo lacrimaꝝ. ⁊ cū largo fletu. largā eiꝰ impetrauit miſericordiā. de qͦ thema. Cepit lacrimis riggre pedes ⁊cͣ. C ſumma euāgelij dus immum mereri nigna ſuſceptō Marie peniten Secūdo maligna murmuratio phariſei inuidētis. primū patet ī prīcipio. ſecundū ibi. vidēs phariſeus De primo dicit. Rogabat ib̓m quidā phariſeꝰ vt cū illo māducaret. ⁊ erat phariſeꝰ.i. diuiſus ab alijs ī exteriori appatentia. ⁊ noīe religiōis gloriabat̉. vt ho die hypocrite faciūt. qͥ ſunt foris aurei: intus luto pleni. foris oues: intus lupi. foris humiles: intꝰ ſuꝑbi. foris mites: intꝰ ama riſſimi. de qͥbꝰ Gregꝰ. xxxiiij. mora. Cūctꝭ apud ſe ī cogitatōe tumētibꝰ in eſt clamor ī locutōe. amaritudo in ſilētio: diſſolutio in hilaritate. furor in triſticia. inhoneſtas in locutōe. rancor in rep̄henſione Iob. xiij. Nō veniet in cōſpectu eiꝰ oīs hypocrita. Nā iſte phariſeꝰ rep̄henſibil̓ erat in tribꝰ ſic̄ oīs hypocrita. ¶ Prīo erga ſeip̄m ma le eſtimādo ⁊ temerarie iudicando. iudica bat qḋ ignorabat. credebat qd̓ n̄ ita erat. ſꝫ ſeip̄m decepit. dicebat eā peccatricē īmundā abominabilē ⁊ d̓o odibilē qd̓ iā nō erat Iō falſe iudicabat. nā venerat ad xp̄m pec catrix: ſꝫ mox fuerat iuſtificata. venerat lā guida: ſꝫ mox ſanata: qͣſi mortua ſꝫ viuificata a vita. ⁊ hͦ iudiciū ꝓuenit ex ſuꝑbia q̄ ē rep̄henſibil̓. ꝓuerb̓. viij. Arrogātiā ⁊ ſuꝑbiā d̓teſtor. Iō Luc̄. xij. Attendite a fermēto phariſeoꝝ qd̓ ē hypocriẜ. Fermētuꝫ fac̄ eleuari paſcā. ſic hypocriẜ eleuat mētē de qͦ in ca. de peni. diſt.i. Taciturnitaſ. vbi d̓r. vbi hypocriẜ r̄gnat. ibi hūilitaſn̄ hꝫ lo cū. iō thobias docuit filiū ſuū. c. iiij. dicēs. Suꝑbiā ī tuo ſenſu nūqͣꝫ dn̄ari ꝑmittas. ī ip̄a ſūpſit initiū oīs ꝑditio. Iō Iaco. iiij. Deꝰ ſuꝑbis r̄ſiſtit. Caſſianꝰ d̓ īſtitutꝭ monachoꝝ. vide qͣꝫtū ē malū ſuꝑbie. ut nō an gelū. ſed deū meretur habere aduerſariuꝫ. Dern̄. Et ſi deꝰ nō peꝑcit ſuꝑbis angelis nec hominibus parciturꝰ eſt. ¶ Secūdo iſte phariſeꝰ erat rep̄hēſibilis erga ꝓximū ei inuidēdo. qꝛ nō fauebat remedium. Eſt enī ꝯditio hypocritarū. vt om̄es ſpernunt nulli fauēt. om̄es maculāt vt ſoli ip̄i fulge ant. Un̄ poeta. Alteriꝰ lucra dolet inuidꝰ ac ſua damna. nā de alteriꝰ luce excecant̉. ⁊ eſt peccatū diabolicuꝫ Sap̄. ij. Inuidia

Sermo diaboli mors intrauit in orbē ter. Tercio iſte phariſeꝰ peccauit erga xp̄m quē ꝓphetam eſſe negauit. ⁊ hoſpitē tam gratū vilifi cauit dicēs. ſi hic eſſet ꝓpheta ſciret vtiqꝫ q̄ ⁊ qualis eſſet mulier. Gregꝰ. in omel̓. Si hec mulier ad pedes phariſei veniſſet canibꝰ expulſa fuiſſet. ⁊ ſic ille rep̄henſibil̓ qꝛ murmurabat ꝯtra hoſpitē ꝯtra quē ſcri bit̉.i. pe. iiij. Hoſpitales inuicē ſine murmuratōe. O quot ſunt hodie tales aduerſus deū murmurātes ſicut iſte ꝯtra xp̄m. de quibꝰ Augꝰ Surmurās ꝯtra deū blaſ phemꝰ eſt. Ideo Sap̄. i. Cuſtodite vos a murmuratōe qꝛ nichil ꝓdeſt. Reuera nō ꝓdeſt: ſꝫ nocet Gregꝰ. Nemo murmurāſ regnū dei accipit. Ideo. i. Choꝝ. x. Neqꝫ murmuraueritis ſic̄ qͥdā ⁊ ꝑierūt ⁊cͣ. Tūc ſubdit in textū. ⁊ ecce mulier q̄ erat ī ciuitate peccatrix. Ecce in ſcriptura ſemꝑ pronouitate ponit̉ ⁊ ꝓ raritate: quia rariſſime inueniūtur vere penitētes. Un̄ Amb̓. d̓ pe nitētia. Faciliꝰ inueni qͥ innocentiā ẜuaue rūt qͣꝫ qͥ verā penitētiā egerūt. multe igitur ſunt ml̓ieres q̄ nouitates peccatoꝝ inueni unt. ſꝫ nō modū penitēdi antiquū ſuſcipiūt neſcientes miſere illud Gregꝰ. iij. moral̓. Qui nouū peccatū vel modū peccādi īueniunt. nouā penā niſi ſatiſfecerint ſuſtinebunt. ⁊ dicit notāter peccatrix nō nomīat eā. qꝛ hec eſt ꝯſuetudo ſcripture. iuxta illd̓ apl̓i Eph̓. v. Fornicatio ⁊ om̄is immundi cia nō nominet̉ in vobis. ¶ Itē nota ipſa habuit tres occaſiōes peccadi. Prima cor poris pulcritudo. Un̄ ꝓuerb̓. xi. Circulus aureꝰ in naribꝰ ſuis pulcra mulier ⁊ fatua Nā ſi ſus haberet aureū circulū eque bene locaret ſe ī lutū. ⁊ ſic muliex pulcra ⁊ fatua nō vtēs ratōne. de tali pulcritudine. Prouerb̓. vlt. Fallax gratia ⁊ vana pulcritudo qꝛ eſt quaſi gladiꝰ ſplēdēs ⁊ ſcindēs. Pro uerb̓. v. Acuta qͣſi gladiꝰ biceps. qꝛ ſcindit corpꝰ ⁊ aīam. de quo Hiero. Gladiꝰ igneus ſpecies mulieris. Ideo Eccl̓i. ix. Auer te faciē tuā a muliere compta. Naꝫ ꝓpter ſpeciē mulieris multi ꝑierunt. de qͦ Prouerb. vij. Uulneratos multos deiecit ⁊ for tiſſimi īterfecti ſunt ab ea. Un̄ poeta Adā ſamſonē dauid regē ſalomonē. Mulier d̓ cepit qͥs modo tutus exit. ¶ Secūda occaſio peccati erat opulentia. qꝛ diues. habuit enī caſtꝝ nomine Magdalon a quo dicta eſt Magdalena. Eccl̓i. xi. Si eris diues nō eris immunis a peccato. Nam diuitie cauſant gulā ex qua ſequit̉ carnalis ꝯcupi ſcentia Ezech̓. xvi. Hec fuit iniquitas ſodome ſaturitas ⁊ abundātia panis. pͣs. lxx. ij. Prodijt quaſi ex adipe iniquitas eorū Luc. xxi. Attēdite ne corꝑa veſtra grauan tut a crapula. Gregꝰ. Qui carnē delicate reficit. hic in ſpiritu deficit. ⁊ hoc fecit maria ¶ Terciū fuit libertas: libera enī fuit neminem timuit. Gregꝰ. Ubi nō timet̉ rep̄henſor ſecuriꝰ accedit temtator. Iō nō eſt ꝓficuū mulieribꝰ vt reliquēt̉ ibi eaꝝ liber tate ⁊ ꝓpria volūtate. qꝛ ſcribit̉ Eccl̓i. xxv. Ul̓iex ſi primatū tenet ꝯtraria ē viro ſuo ꝓpter docet eccl̓iaſticus. xxxiij. ſilie ⁊ ml̓ieri ne deſptāteꝫ ī vita tua. ꝓpter qd̓ di xit dn̄s ml̓ieri Gen̄. iij. Sb̓ ptāte viri ex⁊ Eph̓. v. ml̓ieres ſubdite ſint vir. Quarta occaſio fuit ocioſitas q̄ ē occaſio pctōꝝ. Greli. xxxiij. Multā maliciā docuit aciolutas. Iō hiero. Sꝑ aliqͥd oꝑis facito ne te diabolꝰ īueniet ocioſū. Nā dicit Seneca Ociū eſt viui hoīs ſepulta. Idcirco noīat ea peccatricē qꝛ lias occaſiōes peccandi habuit. ꝓpter qd̓ dic̄ Greg. Uniuerſis vi cijs plena fuit. Idcirco ſūt aliqͥ ſe occupātes an peccauit ſpūaliter vel corꝑaliter. de G nō ē ml̓tū diſputādū. ſꝫ ſufficit ī exēplū. ꝙ mgr̄aliter penituit. d̓ qͦ in textu. Ut cognouit ꝙ accubuiſſꝫ ih̓us ī domo phariſei habuit fiduciā ꝙ qͥ le ꝓſū mūdauit mūdaret ⁊ eā. Amb̓. Cōtēdit hec ml̓iex xp̄m hoſpitē honorare. ꝙ iſte ē hoſpes qͥ de celo ve nit. alij hoſpites ferinas carnes ī ꝯuiuio re quirūt. Ego aſſatū cor meū ī igne amoris offerā. dabo illi lacrimas ꝓ vino. ¶ Pro qͦ ſciendū maria magdalena ml̓ta p̄cioſiora fercula ad ꝯuiuiū ꝯtulit qͣꝫ phariſeꝰ. d̓ qͥbꝰ canit eccl̓ia. Aphariſeo es inuitatꝰ. marie fercul̓ ſaturatꝰ. Primū ferculū fuit ꝓprie

De ſancta Maria magdalena īfirmitatꝭ ⁊ peccati cognitio. Seneca. Sa luti ſinitiū eſt ꝓpria cognitio. hanc habuit Maria vt dicit euāgeliſta. vt cognouit qꝛ ibeſus accubuiſſet in domo ſimonis attulit alabaſtꝝ vngenti. Gloſa dicit. Maria de liberauit intra ſe Ecce tu es peccatrix oīm immūdiſſima ⁊ diu iacuiſti in peccatis. vi diſti iheſuꝫ intrantē ī domū. qui ob hͦ venit vt peccatores ſaluos faceret. hic eſt qͥ faciliter peccata dimittit. Et peccatores dulciter recipit modo obtulit ſe michi. certe nō recedā ab eo. ſꝫ vadā ad eū ⁊ ponaꝫ me in manibꝰ miſericordie ſue Ideo Auguſtinꝰ Nouit qͣꝫto morbo liberauit. ⁊ ideo illū ad ſanandū eſſe idoneū ad quē veniebat infallibiliter p̄ſumebat. acceſſit immūda receſſit purgata. acceſſit egra: receſſit ſana. ita nos noſtrā fragilitatē ꝓpriā agnoſcamus. Nō ſicut illi de quibꝰ Bern̄. Multi multa ſciunt ⁊ ſeip̄os neſciūt. alios inſpiciunt ⁊ ſeip̄os obliuiſcunt̉. ⁊ accedamꝰ cū Maria ad xp̄m. qꝛ alibi nobis eſſe malū eſt. qꝛ dicit Augꝰ. in ſoliloquioꝝ Scio qm̄ mihi male eſt p̄ter te domine. conferā me ad te vbi bene michi erit de te ¶ Secundū fuit cōfuſio q̄ tangit̉ ibi. ⁊ ſtans retro: nō in fa cie. talis fuit cōfuſio publicani Luc̄. xviij. Hec eſt cōfuſio adducēs gratiā ⁊ gloriaꝫ Ecc̄i. iiij. Ideo Gregꝰ. ſuꝑ cōuiuantes in greſſa eſt nec ꝓpter eos penitere erubuit. tamē indignā ſe conſiderās ad pedes retro ſtetit. ⁊ potuit dicere illud.i. Eſdre. ix. Domine deꝰ meꝰ confundat leuare facieꝫ meā ad te. quia multiplices ſunt iniqͥtateſ mee. Hāc erubeſcentiā quilibet penitēs ha bere debet patiēdo erubeſcentiā. qꝛ vbi ma gna erubeſcentia: ibi digna eſt penitentia. Hiero. Melior eſt modica amaritudo in ſaucibꝰ qͣꝫ totū tormentū in viſceribꝰ Cui cōſonat Dern̄. Meliꝰ eſt nūc erubeſcere corā paucis qͣꝫ in futuro corā omnibꝰ deo angelis ⁊ ſāctis. ¶ Terciū ferculū fuit ma gna humiliatio: que innuit̉ ibi. ſecꝰ pedes nō ad caput. Sꝫ cur ſe humiliauit. qꝛ magnum pondꝰ peccatoꝝ ip̄am ad terrā pͥme bat ẜm Marcū euāgeliſtā. Habuit ſeptē demonia ⁊ illa exibāt de ea ante pedes ih̓u Iuxta illud Abacuc. iij. Egrediet̉ diabolꝰ ante pedes. qꝛ ſola humilitas fugat diabolum. ¶ Quartū fuit lacrimoſa ꝯtritio ⁊ tā gitur cū dicit̉. cū lacrimis cepit rigare pedes eiꝰ. ꝯſiderauit enī ꝙ oculis terrena cō cupierat. ⁊ viros īcaute inſpexerat. ideo ꝑ penitentiā ꝯterens flebat. vt dicit Gregꝰ. in omel̓. Cōſiderauit etiā ante ꝯuerſioneꝫ ſuam ꝙ filit tenebroſa. immunda. frigida. ⁊ humida. calida. ⁊ ſalſa. ideo habuit lacri mas claras. vt tenebroſā aīam illumīaret Lacrimas humidas. vt immūdiciā ablu eret. calidas vt frigidā inflāmaret. habuit etiā lacrimas ſalſas vt inſipidā ſale dinīe ſapientie condiret. De his lacrimis dicit Chriſo. Sicut vehemēs imber cū prorum pit poſt hoc ſit ſerenitas. ſic lacrimis effuſis apparet tranquillitas: ⁊ perit caligo rea tus. ¶ Quintū ferculū humilis ſatiſfactio ⁊ tangit̉ ibi. ⁊ capillis ſuis terſit. quia ẜm Grego. Capillos ad compoſitōeꝫ vultus exhibuerat. ſed iam capillis lacrimas tergebat. ¶ Sextū fuit vehemēs dn̄i dilectō ⁊ tangit̉ ibi. oſculata eſt pedes. quia vana ore loquendo peccauerat. ⁊ ſuꝑbe vixerat. ideo nūc deuotā ſe exhibebat. Fuit enī hec oſculatio in ſignū recōciliationiſ. quia fuit dei inimica. oſculabat̉ pedes iheſu in ſignū ꝙ fuit deo reconciliata. illi etiam cum ipſa oſculant̉ qui prius inimici effecti poſtmodum per penitentiā ſunt ad pacem reducti ¶ Septimū ferculū fuit inenarrabilis deuotio cum ſubditur. vngento vngebat. qꝛ multotiens in corpore ſe vnxit. ideo illud nunc deo exhibuit. Illis ferculis Maria chriſtum ꝑauit licet ipſum phariſeus inui tauit. Ideo dicit Gregorius in omel̓. Ad phariſei prandium dominus deſcendebat ⁊ apud penitentem Mariam mentis epulis delectabatur. apud phariſeum veritas paſcebatur foris. apud peccatricem cōuer ſam intus paſcebatur. Dixi ſecundo innuitur maligna murmuratio phariſei inuidentis. ibi. Uidens autem phariſeus qui vocauit eum ait intra ſe. Hic ſi eſſet

Sermo ꝓpheta ſciret vtiqꝫ que ⁊ qualis eſt hec mu liex que tangit eū: quia peccatrix eſt. quaſi dicens. Ignarꝰ eſt ⁊ neſciēs eā peccatricē qd̓ peccatū tota ciuitas agnoſcit Aug̓. O phariſee dn̄i inuitator ⁊ irriſor qͣꝫta tua p̄ſumptio. iudicas iudicē viuoꝝ ⁊ mortuorū. ſpernis penitentē amaritudine plenaꝫ que multo excellentiꝰ paſcit hoſpitē tuuꝫ qͣꝫ tu. Cōtra hūc inuehit Chriẜ. dicēs. O phariſee neſcꝭ mulierꝭ mentē nūc illi oculi fluūt lacrimis qͥ quondā affluxer̄t laſciuis viſibꝰ: nūc ꝯuertunt̉ ad fletū: qͥ quondam ad luxuriā. oliꝫ capillos cōpoſuerat ad de corē vt intuentiū ꝓuocaret affectꝰ: nūc ad dei honorē eos ſpargit ⁊ capillis lacrimaſ tergit. Tūc ſubdit. reſpondēs iheſus.ſ. ad cogitatōeꝫ phariſei on̄dens ſe pluſqͣꝫ prophetā dicēs. Simon habeo tibi aliqͥd dice re. ſcꝫ ꝓ informatōe. At ille: magiſter dic. Ait iheſus: duo debitores erāt cuidā fene ratori.i. vſurario. iſte fenerator ẜm gloſaꝫ eſt xp̄s qͥ in baptiſmo gratiā: in iudicio āt requirit eam tanqͣꝫ ſortē ⁊ bono oꝑa vltra ſortē. Ille etiā ꝓ peccato mortali in hac vi ta ꝑpetrato ⁊ nō deleto exigit penā eternaꝫ Illi gͦ feneratori qͥd debiti ſumꝰ.i. Choꝝ. iiij. Quid habes qd̓ nō accepiſti. ⁊ ſi accepiſti: quid gloriaris quaſi nō acceperꝭ. Iō ſubdit̉: vnꝰ debebat denarios quingentos ⁊ ſignificat Mariā magdalenā: que in decuplo plus peccauit qͣꝫ ſimon. ſicut quinqͣginta eſt ꝓportio decupla ad quingēta Iō dicit. Aliꝰ.ſ. ſimon debebat denarios quīquaginta. nō habentibꝰ vnde redderēt donauit vtriſqꝫ. ſcilicet debitoribꝰ. quia peccatores non habent vnde deo reddent cū gratiā dei amiſerunt: ⁊ ꝯſequenter omnia bona amiſerunt que ad vſum debitū receperunt. poſſunt enī per ſe peccare nec per ſe a peccatis reſurgere. qd̓ innuit pͣs. lxxvij. dicens. Homo eſt vadens. ſcilicet libere ī peccatum ⁊ non rediens per ſe a peccato. Ideo oportet concurrere ad miſericordiā dei ⁊ donationem eius quā innuit ibi. hic donauit vtriſqꝫ. id eſt. miſericorditer dimi ſit. Quis ergo plus euꝫ diligit.i. diligere deberet. Reſpōdit ſimon. Eſtimo ꝙ is cui plus donauit. At ille reſpondit. Recte iudicaſti ꝙ Maria plus diligit me qͣꝫ tu. qꝛ plura peccata illi indulgeo. Gregorius in omel̓. Cum ſua ſentētia phariſeus cōuincitur funem portat cum quo ligatur. plus tenebatur peccatrix diligere ex dimiſſo. ſꝫ phariſeus plus tenebatur diligere ex com miſſo: quia ſibi cōmiſſa erat maior ſcientia legis. Item ẜm Augu. Summus om̄es de bitores deo. Et tale debitum eſt duplex.ſ. pro dimiſſo ⁊ cōmiſſo. ⁊ non cōmiſſo p̄ſeruationis. Nā ẜm eum nullū eſt peccatum qd̓ fecit vnus homo qd̓ non poſſꝫ cōmitte re alter niſi a deo preſeruaretur. ⁊ ſic om̄s tenemur deum diligere. peccator penitēs pro dimiſſionē: alter vero pro cōſeruatiōe Et conuerſus dominus ad Mariaꝫ dixit. Simon vides hanc muliereꝝ. quaſi diceret corpore cōſideras: ſed non corde. ⁊ redarguit eū ex triplici defectu dicens. Intraui domuꝫ tuā: aquam pedibꝰ meis non dediſti qui erant feſſi ex labore. ſed mihi de traxiſti. hec autem lacrimis rigauit pedes meoſ ⁊ capillis ſuis terſit. quaſi diceret ſic te in opere pietatis excellit. vt dicit Thitus. Facilis eſt effuſio aquaꝝ difficilis eſ fuſio lacrimaꝝ. tu promptis non es vſus. hec aūt effudit nō prompta lacrimis pedeſ meos rigando. ⁊ maculas ꝓprias ꝑ eas la uando. ¶ Secūdo reprehendit eum ex defectu charitatis dicens. oſculum michi nō dediſti. hec autē exquo intrauit domum tu am nō ceſſat oſculari pedes meoſ. quaſi di ceret oſculū eſt ſignū amicicie qd̓ ſignū nō ſemel exhibuit: ſꝫ pluries. exqͦ intrauit. id ē a tempore in quo ſedi: nō ſolū ori: ſꝫ pedibꝰ qui ſunt inferiores partis corꝑis oſculum dedit. ¶ Tercio rep̄hendit eū ex defectu hi laritatis ⁊ leticie. oleo caput meū nō vnxiſti. hec aūt vngēto vnxit pedes meos in ſignū deuotōis ⁊ leticie ſpūalis q̄ ex ꝯfidentia venie orit̉. Math̓. vi. Tu aūt cū ieiunas vnge caput tuū. hoc oleū ẜm Chriſo. ſi triſticiaꝫ īuenit diſſoluit. d̓ſideriū malū ꝯſumit trepidatōeꝫ abijcit. ⁊ hͦ oleo ſpūaliſ

De ſancta Maria magdalena leticie vnxit maria pedes ibeſu. Miſtice pe des iheſu ſunt pauꝑes qͥ ſunt inferior parſi corporis miſtici ꝑ deiectionē ⁊ cruci affixi ꝑ afflictionē. Diues ergo volēs obtinere veniā in p̄ſenti ⁊ gloriā regni in futuro. qd̓ regnū eſt pauperū Math̓. v. debet intrare ⁊ ſecꝰ pedes iſtos ſtare ꝑ familiaritatis ex hibitionē Eccl̓i. iiij. Congregatōi paupeꝝ affabilē te facito. ⁊ debet ſtare circa pedes ꝑ amicicie acqͥſitionē. iuxta illud Luc̄. xvi. Facite vobis amicos d̓ māmona iniquita tis. ⁊ debet eos lacrimis rigare.ſ. ꝑ cordis cōpaſſionē. Iob. xxx. Fleba quondā ſuper eo qͥ afflictꝰ erat. ⁊ aīa mea cōpatiebat̉ pau peri. ſic nos iuxta illud Eccl̓i. iiij. Ab iopene auertas ocl̓os. ⁊ ne auertas faciē tuam ab egeno. declina pauꝑi ſine triſticia autē tuā ⁊ r̄dde d̓bitū tuū Sꝫ ecōtra accidit hodie illud Iaco. ij. Nōne diuites ꝑ potētiā opprimūt vos. Itē debet capillis tergere ꝑ tꝑaliū cōicationē ⁊ miſerie releuationē. vt Iob. xxxi. Nō comedi buccellā meā ſolꝰ. iuxta illud Thob̓. iiij. Si multuꝫ fuerit tibi abundāter tribue. ſꝫ heu multi ſūt diuites ſicut ille epulo qͥ nec micaꝫ panis dedit mendico lazaro. Idcirco euenit ſibi illud Prouerb̓. xxviij. Qui deſpicit dep̄canteꝫ ſuſtinebit penuriā. Itē illis pedibꝰ.i. pauperibꝰ debet dare oſculū ꝑ blandā allocuti onē. ẜm illd̓ Prouerb̓. xvi. Labio deoſculat̉ qͥ recta verba rn̄det.ſ. v̓ba ꝯſolationis ⁊ nō exaſperatōis. d̓ quo Eccl̓i. iiij. Ne ex aſperas pauꝑem in inopia ſua. ⁊ cor īopis ne afflixeris. Itē debet vngere vngēto. ſcꝫ ꝑ miſericordie hilaritatē. Eccl̓i. xviij. In om̄i dato hilarē te fac. qꝛ dicit̉. ij. Choꝝ.i. Hilarē datorē diligit deꝰ. tūc implebitur in eo illud qd̓ ſequit̉. remittunt̉ ſibi peccata ml̓ta: qm̄ dilexit multū.i. De. iiij. Cha ritas oꝑit multitudinē peccatoꝝ. Gregꝰ. Quid fratres credimꝰ dilectōnē niſi ignē quid culpā niſi rubiginē. qꝛ arſit valde per amorē igneū. Tanto nāqꝫ peccati rubigo ꝯſumit̉ qͣꝫto cor magno charitatis igne cō cremat̉. Prouerbio. x. Uniuerſa delicta oꝑit charitas. Tūc ſubdit̉. Cui minus di mittit̉ minꝰ diligit. Diceres minꝰ dimiſſū eſt beate virgini: qꝛ ſolū originale qͣꝫ Marie magdalene. ⁊ tn̄ beata virgo magis di lexit. Reſpondet̉ ꝙ illud verbuꝫ intelligit̉ ceteris paribꝰ. vnde ⁊ ſi deus minꝰ beate virgini dimiſit. tamē incomꝑabiliter plꝰ gratie donauit qͣꝫ magdalene. ⁊ ideo plus dilexit. ⁊ ſic hodie iuſti qui non in magnis peccatis exceſſerūt nō minus ex dilectōne oꝑari debent ad gratiaꝝ actionē reddēdā Et ſi nō pro remiſſione multoꝝ criminuꝫ tamē pro conſeruatōne a multis. quia non eſt peccatū qd̓ fecit vnus homo quin alter poſſꝫ facere. niſi gratia dei p̄ſeruaret̉. Di ceres an ampliꝰ tenet̉ diligere deum peni tens qͣꝫ innocēs. Reſpondet̉ ꝙ innocens qꝛ excellentiꝰ beneficiū eſt p̄ſeruari a malo qͣꝫ permittere incidere ⁊ poſtea liberare. Et ſic beata virgo fuit plus debitrix dilegere deū ſicut ⁊ fecit ⁊ magis grata d̓ beneficio p̄ſeruationis qͣꝫ Maria magdalena de beneficio remiſſionis. Tūc ſubdit. qui ſimul accumbebāt dicere intra ſe Quis eſt hic qui peccata dimittit. Gre g. Ecce egra q̄ venit ad medicū ſanata eſt. ſed de ſalute eiꝰ adhuc alij egrotāt. vnde eiꝰ ſanatio fa cta eſt alijs egritudinibꝰ occaſio. vt dicit Augꝰ. ſuꝑ Iohannē de iuda. Iſte d̓ bono odore morit̉ quo alij viuunt. ſic iſti hic dicentes. Quis ē hic qͥ etiā peccata dimittit Diceres. cur chriſtꝰ nō reſpondit ad illam queſtionē ſicut ad alias. Reſpondet̉ quia ſuperius reſpondit ad eam facto verbo ⁊ miraculo.ſ. Luce. v. Ut ſciatis quia filius hominis habet poteſtatē in terra dimittendi peccata. dixit paralitico. Dico tibi ſurge ⁊ tolle grabatū tuū. Uel etiam iō ſicut dicit Gregꝰ. Celeſtis medicꝰ egros reſpuit quos de medicamento fieri nouit deteriores. Ideo dixit mulieri. vade ī pa ce. id eſt. fides tua ſaluā te fecit. Dernat. Fides eā ſanā fecit: quia qd̓ petijt poſſe ſe acciꝑe non dubitauit. Gregꝰ In viā pacꝭ abire precipitur vt eam confirmaret ne a rectitudine ⁊ via veritatis vite in via ſcādali vlteriꝰ n̄ deuiaret. Diceres dimiſſa

CI Sermo ſunt ei peccata multa qm̄ dilexit multū. exgo eiꝰ ſalꝰ potius deberet aſcribi charitati qͣꝫ fidei. Rn̄det̉ ꝙ loquit̉ hͦ de fide formata oꝑans ꝑ dilectionē. ⁊ hec non excludit charitatē. qꝛ ẜm Augꝰ. Charitas eſt forma fidei. nā fides ſine charitate eſt ſic̄ lam pas ſine oleo. Hec eſt charitas de qͣ Pro uerb̓. viij. Ego diligētes me diligo. Reue ra dilexit eā Ioh̓. xi. Diligebat dn̄s max thā ⁊ ſororē eiꝰ Mariā. Nā ml̓ta dilectio nis ſigna ei exhibuit. Primo ꝙ indulgen tiā oīm peccatoꝝ ei dedit Secūdo ꝙ tribꝰ vicibꝰ eā excuſabat. Primo apud phariſe um de peccatis vt hic. Secūdo apud ſoro rem de accidia. Tercio apud iudā de ꝓdigalitate. Tercio eā dilexit. qꝛ ea flente dominus fleuit. Ioh̓. xi. . Ad idem. Sermo Imon vides hāc mulierē Luc̄. vij. Dicit Gregꝰ. Sacra ſcriptura nō ſolū virtutes aſſerit ſanctoꝝ ſꝫ etiā caſus innoteſcit vt videamꝰ ī lapſibꝰ quid time re debemꝰ. ⁊ in virtutibꝰ qͥd imitari ſtudea mus. iuxta illud Amb̓. Si ſecutꝰ es errā tē ſeq̄re penitentē. qꝛ dicit Chriẜ. Nō graue eſt luctantē cadere: ſed deiectū iacere ⁊ nolle ſurgere. Et Chriẜ. in li. d̓ lapſu. Hu manū eſt peccare. ſꝫ diabolicū in peccatꝭ ꝑ ſeuerare. Idcirco capiamꝰ hāc mulierē ī exemplū penitētie. d̓ qͣ thema. vides hanc mulieres. Pro qͦ nota ẜm Aug̓. duo ſunt ꝑ q̄ hoīes ſaluant̉.ſ. innocētia ⁊ penitentia de quibꝰ pͣs. xxiiij. Innocētes ⁊ recti adbeſerūt michi. Ideo hic dn̄s poſuit nobis exemplū eundi ad vitā in duabꝰ ml̓ieribꝰ noīe maria.ſ. Mariā. ⁊ Mariā magdalenā. Hec ſunt duo luminaria mag̓. maiꝰ qd̓ p̄eſt diei.i. innocētia: minꝰ nocti.i. peniten tia. ſꝫ innocētia rara eſt niſi in puerꝭ bapti ſatis. de quo Augꝰ. de ciuitate dei. Dauciſſimi ſunt tante felicitatꝭ vt adueniente adoleſcētia nō damnabilia cōmittūt pecca ta. ideo poſſuꝫ dicere Exod̓. xxv. Inſpice ⁊ fac ẜm exēplar qd̓ tibi demōſtratum eſt in monte.i. in alta penitētiali vita.ſ. marie magdalene. ideo canit eccl̓ia. Precioſam margaritā ſtellāqꝫ clariſſimā locaſti ī arce pranice curie vt eſſet euidēs tue exemplū clemētie. ideo poſſuꝫ tibi hodie dicere. vides hāc mulierē. Itē multa debemus vi dere ī hac muliere penitēte. Primo ꝙ penitentia eiꝰ fuit tēpeſtiua: nō moroſa: nō ex pectauit tp̄s ſenectutꝭ: nec tp̄s infirmitatꝭ nec appropinqͣntis mortꝭ: ſꝫ ſtatim cū ītel lexit medicū aīe in domo ſimonis p̄ſenteꝫ ſuꝑ ꝯuiuātes irruit nobis in exempluꝫ. vt docemur Eccl̓i. v. Ne tardes cōuerti ad dn̄m ⁊ ne differas de die in diē: ne vtaris voce coruina dicēdo cras cras. Gre. Qui veniā ſpopōdit penitēti diē craſtinū non ꝓmiſit. ideo ad Galla. vi. Dū tp̄s habemꝰ oꝑemur bonū. Nā augꝰ. in li. de penitētia. Nullꝰ expectet quouſqꝫ peccare nō poteſt arbitrij libertatē reqͥrit dn̄s nō neceſſitatē Dimitte ergo tu peccatū interim ꝙ pecca re poterꝭ ſi nō vis: ſꝫ in īfirmitate dimittūt te. Augꝰ. Timenduꝫ eſt de ſero penitente quē morbꝰ vrget. pena terret. vix ad ſatiſfa ctionē ꝑueniet. Maxime cū filij qͦs illicite dilexit ſunt p̄ſentes. vxor ⁊ mūdꝰ ad ſe vo cant. ml̓tos ſolet penitētia ſerotina deciꝑe. licet enī latro veniā meruit de om̄i crimīe. Dicit augꝰ. nō tn̄ dedit baptiſatis ꝑſeuexandi ⁊ peccādi auctoritatē. Tunc enī baptiſatꝰ eſt latro cū xp̄m in cruce ꝯfitet̉. Iō eccl̓i. xviij. An̄ obitu para iuſticiā. Chriẜ. in li. de lapſu. Humauū ē peccare ⁊c̄. Secundo eiꝰ penitētia fuit doloroſa. Nā peni tētia habet nomē a pena. de qͦ Hiero. Nul la culpa delet̉: niſi triſticia anxiat̉ Treno. ij. Uelut mare ꝯtritō tua. qꝛ ſic̄ mare acer bum eſt. ſic ⁊ ꝯtritio. Sanctus Tho. ꝑte iij. q. lxxxvi. Hō debet dolere de peccatis ī eo ꝙ ſunt ꝯtra deū. Donauētura di. Qui cunqꝫ recogitat mortalem culpam ⁊ dei oſ fenſam dolere debet: qd̓ ſi non facit denuo peccat. quia voluntarie manet extra amici ciam dei et negligit reconciliari creatori ſuo quem offendit. Sanctus Thomas. Dolor de peccatis debet eſſe maior qͣꝫ qui

De ſancta Maria magdalena cūqꝫ dolor de quacūqꝫ re. Nā ſicut deꝰ de bet nobis ſuꝑ oīa placere. ⁊ ſic peccatū per qd̓ deꝰ offendit̉ diſplicere. Augꝰ. Uerus penitēs ſꝑ doleat ⁊ de dolore gaudeat. ⁊ ſe ſemꝑ nō doluiſſe doleat. Et ſic beata Maria magdalena. de qua Gregoriꝰ. Diſcite quo dolore ardeat q̄ īter epulas flere nō erubeſcat. Tercio eiꝰ penitētia fuit oꝑo ſa. nā poſt cordis ꝯtritionē debet hō on̄dere ⁊ approbare ꝯtritionē oꝑe. Augꝰ. Qui ve raciter penitet malū qd̓ fecit impunitū nō ſinit. Gregꝰ. in omel̓. Cogitante michi de marie penitētia magis licet flere qͣꝫ aliqͥd dicere. cōſiderauit qd̓ fecit. voluit modera re qd̓ fecerat. ſuꝑ ꝯuiuantes ingreſſa non iuſſa venit ſub menſa. acceſſit ad pedes ſe humiliās. cogitādo. ille eſt qͥ ꝓpter pctōreſ venit. nō ſpernit ille. ip̄e eſt qͥleproſū ſimonē mūdauit. mūdabit meā leproſā animā. qͣſi diceret. Ille hoſpes de celo venit. alijs hoſpitibꝰ offerunt̉ carnes ferine. ego volo offerre meū ferinū cor. ꝓ vino lacrimas ꝓ pinare de corde. ⁊ ſtans retro ſecus pedes Greg̓. Cōſiderauit indignitatē ſuā. ocl̓os ſuos quibꝰ īpudice reſpexit: in terrā deiecit. cogitās ſcriptū Sap̄. xi. Per q̄ qͥs pec cat ꝑ dec puniet̉. Cogitās ꝙ qͣttuor modiſ deū offendit. Primo ocl̓is qͥbꝰ impudice reſpexit. Greg̓. Quibꝰ terrena ꝯcupierat ꝑ penitētiā iā ꝯterēs flebat. Secūdo ī vanitate pilos expoſuit. ideo capillis terſit. priꝰ ī laſciuiā: nūc xp̄o in obſequiū ⁊ reuerentiaꝫ. O ſi noſtre ſic facerēt mulieres q̄ ſuꝑbiā exercēt ꝑ capillos ꝯtra illud.i. pet̉. iij. Ml̓ieres ſubdite ſint virꝭ. nō ſit extrinſecꝰ capillatura. aūt circūdatō auri. aūt argenti.i. Thimo. ij. Mulieres ī habitu or nato cū verecūdia ⁊ ſobrietate ſe ornātes. non in tortis crinibꝰ. aut auro. aut marga ritis. aut veſte p̄cioſa. ſꝫ q̄ decet mulieres ꝓmittentes pietatē ꝑ bona oꝑa. Nā nō be ne ſucceſſit Abſoloni. ij. Reg. xviij. ⁊ Iſa. iij. De caluabit dn̄s verticē filioꝝ ſion. Et dabit ꝓ criſpante crine caluicium Tercio ore inutilia locuta fuit. Ideo ſubdit. ⁊ oſculabatur pedes: nō os. qꝛ ad ſponſā ꝑtinet. modo ſponſus caſtꝰ labijs caſtis oſculari vult. ideo reputauit ſe nomen ſponſe indignā. ac ſi diceret. Ego feda. ip̄e ſpeculū ſine macula. ip̄e agnꝰ ſine macula. ego ouis morbida. quomodo digna ſū ſponſū virginū oſculari. q̄ me diaboli poteſtati deſpon ſaui. ſicut erat ſoror eiꝰ martha a fluxū ſan guinis ad pedes xp̄i ſanata. ⁊ ſicut chananea filie ſue liberatōneꝫ obtinuit ad pedes xp̄i. ⁊ ſic ip̄a liberata a ſeptē demonijs. id ē vniuerſis vicijs. ac ſi diceret. oſculet̉ mater tua caſta virgo os tuū. ego aūt qͣſi caniſ ſub menſa ad pedes. Quarto in vngēti de coratōne. ideo dixit in textu vnxit vngēto Gregꝰ. Qd̓ ſibi turpiter exhibuerat. hoc iā deo laudabiliter offerebat. Quarto eiꝰ penitētia fuit amoroſa. qꝛ in dei amore. Ideo xp̄s dixit. Remittunt̉ ei peccata ml̓ ta ⁊cͣ. Augꝰ. Non ſolū oportet deū timere vt iudicē: ſꝫ etiā vt iuſtū diligere.i. Choꝝ. xiij. Si diſtribuero om̄es facultates meaſ ſi tradidero corpꝰ meū igni vt ardeam. et charitatē nō habuero nichil ſum. Ideo.i. Choꝝ. xvi. Om̄ia oꝑa veſtra in charitate fiāt.i. De. iiij. Charitas oꝑit multitudīeꝫ peccatoꝝ. Greg. ī omel̓. Quid frēs credi mꝰ dilectōeꝫ dei niſi ignē. qͥd culpā niſi ru biginē. tanto plꝰ rubigo peccati ꝯſumitur. qͣꝫto plꝰ charitate accendit̉. Itē dilectio Marie eſt operata in ea primo mentis liq̄ factionem Cantic̄. v. Anima mea lique facta eſt. vt dilectus meus locutus eſt mihi Loquebatur eniꝫ ei conſolatoria. Primo remittuntur tibi peccata tua. Secundo re ſurget frater tuus. Ioh̓. xi. Tercio loquebatur ei. Iohā. vlti. Mulier quid ploras. ita liquefacta eſt. vt diceret illud p̄s. xxi. Factum eſt cor meū tanqͣꝫ cera liqueſcens Secūdo mentis inflāmationē. ſicut eniꝫ ex ꝯcuſſione duoꝝ lapidū excutit̉ ignis. ſic ex corde marie ⁊ eiꝰ meditatōibꝰ vt eēt dul cis ei xp̄s deꝰ ⁊ hō inflāmatio facta ē. pͣs. xxxviij. In meditatōe mea exardeſcꝫ igniſ .ſ. meditatio pctōꝝ ⁊ diuinaꝝ miẜatōnum Uel ſic. Dulcia chriſti v̓ba ⁊ eius exempla que viderat. dum illa reuoluit in corde

Sermo CII inflāmatum eſt cor meū. pͣs. lxxij. Tercio mentis vulnerationē Canti. iiij. Uulnera ta charitate ego ſum. Nā ſicut vulneratꝰ de alio cogitare neſcit niſi d̓ vulnere. ſic ip ſa de xp̄o. Orig. Ubi ioſeph ſepeliuit cor pus tuū: ibi Maria ſpūm ſuū. at illa ꝑdidit corpꝰ ſuū: ꝑdidit ⁊ ſpūm ſuū. Quarto dilectio xp̄i fecit in ea mentis inebriatō nem. Ebrietas p̄ſumit impoſſibilia. et ſic Maria. Ioh̓. xx. Domīe ſi tu ſuſtuliſti eū dicito michi vbi poſuiſti eū vt eū tollā. nō cogitabat de ponderoſitate corꝑis. Greg̓. Amanti nichil difficile. Hiero. Amemuſ xp̄m ⁊ facile videt̉ omne difficile. Secun do ebrietas non timet ꝑicula. ⁊ ſic maria. Ioſeph timuit ⁊ licētiā recepit tollere cor pus iheſu a pilato. Maria nō. ſꝫ ait ego eū tollā Orig. O ſi in domo principis fuiſſꝫ dixiſſet ego eū tollā. ⁊ ſic nos. Seneca in ꝓuerbijs. Nichil eſt qd̓ nō tolerarꝫ qui ꝑ ſecte diligeret. Grego. Probatio dilectō nis eſt exhibitio oꝑis. Idcirco ꝑ eiꝰ dilectionē meruit triplicē excuſationē cū accuſaret̉ vt patet ſupra. Tercio tn̄ iudas accuſauit eā ꝓdigā Math̓. xxvi. de ꝑfuſione vngenti. Excuſauit eā dicēſ. quid moleſti eſtis huic mulieri. qd̓ fecit: fecit in meā cō memorationē.i. mortis ⁊ ſepulture. Ideo Prouerb̓. viij. Ego diligētes me diligo. ⁊ ſic ipſa dilecta a dn̄o. Ioh̓. xi. Diligebat dn̄s Marthā ⁊ ſororē eiꝰ. Hec eſt illa ma tia q̄ flente dn̄s fleuit. Ioh̓. xi. Hec eſt illa q̄ cū matre iheſu ſtetit ad crucē. Hec eſt illa q̄ q̄ſiuit dn̄m ī monumēto plorās. Io. xx. Hec eſt illa q̄ primo inter om̄es mulie res meruit videre xp̄m reſurgentē a mortuis. Quinto penitētia eiꝰ fuit fructuoſa qꝛ vlteriꝰ n̄ peccauit morta liter. Aug. Inanis eſt penitētia quā ſequēs coinqͥnat cul pa. ⁊ ſic ip̄a nō coinqͥnauit penitentiā ꝑ ſequentē culpā nobis in exemplū. Iſid̓. Ir riſor eſt ⁊ non penitens qui adhuc agit qd̓ penituit. Sermo CII. Ad idem. Euertere reuer tere ſunamitꝭ tuertere tuertere vt ītueam te. Canti. vi. Hec ſunt ꝟba dei reuocantiſ animā peccatricē a ſtatu peccati ad ſtatum penitentie ⁊ gratie. Sunamitis interp̄tat̉ miſerabilis captiua vel mortificata vl̓ coc cinea q̄ om̄ia ꝯueniūt aīe peccatrici. Ipſa miſera dicit̉. qꝛ ꝑdidit ſtatū dignitatꝭ. captiua a diabolo. Prouerb̓. v. Funibꝰ pec catoꝝ quiſqꝫ ꝯſtringit̉. mortificata. qꝛ ſpi rituali vita priuat̉. Sap̄. xvi. Homo per maliciā occidit aīam ſua. Nota ſancta Maria magdalena fuit in qͣdruplici ſtatu ſcꝫ auerſionis. cōuerſionis. ꝓgreſſionis. ⁊ ꝑfectioniſ. Primo reuocata eſt a ſtatu cul pe ⁊ auerſionis ad ſtatū penitētie ⁊ ꝯuerſio nis. Ideo dicit̉ ei. Reuertere. Hiere. iij. Tu fornicata es cuꝫ amatoribꝰ multis tn̄ reuertere ad me dicit dn̄s ⁊ ego ſuſcipiaꝫ Itē ſtatꝰ peccati eſt miſerabilis. deo odibilis. diabolo dulcꝭ. Primo eſt miſerabilis Nā tria ſunt q̄ faciūt hoīem miſerabilem pauꝑtas. cecitas. ⁊ nuditas. Primuꝫ eſt pauꝑtas. nā pauꝑes ſunt miſeri. qꝛ carēt bono vtili.ſ. diuitijs. ſic peccator eſt miſer qꝛ caret ſpūalibꝰ diuitijs.ſ. deo ⁊ virtutibꝰ Augꝰ. Qui habet deū habet om̄ia. qͥ caret deo nichil habet. Sap̄. vij. Uenerūt michi oīa bona pariter cū illa. Secundo cecitas facit hoīeꝫ miſeꝝ. qꝛ priuat eū bono de lectabili. Si enī homo haberet totū mundū ⁊ eſſet cecꝰ adhuc eſſet miſer. qꝛ nō poſ ſet vti bonis ſuis delectabiliter. Thob̓.v. Quale michi gaudiū exit ⁊cͣ. miſex peccator cecꝰ. qꝛ nō videt lumē eternū qd̓ deꝰ ē Eccl̓s. xi. Dulce lumē ⁊ delectabile oculiſ videre ſolē. licet peccator aliqͦ modo deum videt.ſ. oculo ratōis. tn̄ nō videt eū oculo affectōnis. quia eſt totaliter auerſus ab eo Tercio nuditas. qꝛ priuat hoīeꝫ bono honorabili. nichil eſt inhoneſtiꝰ qͣꝫ hoīeꝫ eſſe nudū. ſic peccator eſt nudꝰ ⁊ apparꝫ turpideo angeliſqꝫ eiꝰ. qꝛ caret veſte ſanctitatis caſtitatis ⁊ charitatis. De his tribꝰ dicit̉ Apoc̄. iij. Tu dicis diues ſum ⁊ locupleſ ⁊ neſcis qꝛ pauꝑ miſer cecus ⁊ nudus es. Cōtra illud triplex malum ſubdit triplex

De ſancta Maria magdalena remediū dicēs. Suadeo tibi emere autuꝫ ignitū ⁊ ꝓbatū: vt locuples fias. Hoc eſt ꝯtra primū malū.ſ. pauꝑtatē: ⁊ veſtimētiſ albis induarꝭ vt nō appareat cōfuſio nudi tatis tue. hoc eſt cōtra ſecundū.i. nuditatē Et collirio vnge oculos tuos vt videas. hoc eſt ꝯͣ cecitatē. Secūdo ſtatꝰ peccati eſt ſūme odibilis deo ꝓpter tria. Primo qꝛ eſt ꝯtra diuinā eſſentiā: qꝛ deꝰ habet eē eſſentialiter. ideo deꝰ nullo mō p̄t nō eē: qꝛ peccatū eſt priuatio modi ſpeciei ⁊ ordinis ẜm Aug. Secūdo eſt ꝯtra diuinā iuſticiā qꝛ peccatū eſt auerſio a ſūmo bono ⁊ vero ad aliud bonū nō veꝝ. Tercio eſt ꝯtra dei bonitatē ꝑ quā ſemꝑ intēdit creaturā rati onalem beatificare ⁊ in ſeip̄m reducere: ſꝫ peccatū impedit ⁊ diuidit inter nos ⁊ deū ⁊ abducit a fine vltimo. Un̄ deꝰ nichil odit niſi peccatū. vnde omnia alia ſunt a deo: ⁊ habēt aliquā ſimilitudinē cū deo. ſi illa odi cet deꝰ tūc odiret ſeip̄m. peccatū aūt nō eſt a deo ſꝫ a mala volūtate ratōalis creature. Tercio ſtatꝰ peccati eſt dulcis diabolo ⁊ delectabilis: ⁊ hͦ ꝓpter tria. Primo qꝛ libeꝝ arbitriū eſt ī ip̄o ꝑfecte deprauatū. iō ſemꝑ appetit qd̓ malū eſt. vnde vult oēs homines peccare ꝓpter malū cōtra deum ſcꝫ ꝓpter diuinā offenſaꝫ quā ſemꝑ appetit. ⁊ hoc eſt ſummū malū. Itē vult om̄es bomines peccare ꝓpter malū homīs qd̓ ē pena: qꝛ homo peccando meret̉ penā eternam: hoc ſibi ſumme placet. Itē vult alid̓ malū homīs.ſ. ꝑdere ſummū bonū qd̓ eſt gloria. Idcirco. i. De. v. Uigi late qꝛ aduerſariꝰ veſter diabolꝰ ⁊cͣ. Quarto ſtatꝰ peccati debet homini eſſe deteſtabilis. quia eſt ſtatꝰ maledictōis Geneẜ. iij. Maledicta terra in opere tuo. Maledicta qͦ ad cul pam: ꝓpter quā nullū fructū boni oꝑis po teſt ꝓferre: ſed tantū ſpicaſ ⁊ tribulos pec catorū. Diceres tamē dicit Augꝰ ī Enchiridion. ⁊ habet̉. xiij. q. ij. c. tp̄s. Licꝫ nō valeret vt plena ſit remiſſio: tamē ad hͦ vt tolerabilior fiet damnatio. Rn̄det ſāctus Tho. ⁊ Donauētura. Opera extra charitatē facta nō minuūt culpam nec penā pro adē peccatis debitā Si ſic eſt intelligen dum. Primo ꝙ oꝑa hmōi faciēdo homo minꝰ peccat qͣꝫ ea obmittendo: maxime ea q̄ p̄cepta ſunt. ⁊ quāto minꝰ peccat: tanto tolerabilior ⁊ minor erit pena in gehenna Secūdo ītelligit̉ ꝙ hmōi oꝑa aliquo mō valēt ad bonā diſpoſitionē. vt ſcꝫ homo ex minori ꝯtemptū libidinis minꝰ grauetur ⁊ quāto peccatū ſit ex minori ꝯtemptu ⁊ libidine: tanto minꝰ grauet. Itē maledicta quantū ad penā q̄ ſemꝑ auget̉ quādiu eſt homo ī ſtatu peccati: cumulat ſibi ligna cō buſtionis qͥ debēt eū eternaliter ꝯcremare Gregꝭ Creſcēte ꝯtumacia creſcit ⁊ pena Itē maledicta quantū ad vrentē ꝯſcientiā quā ſemꝑ habet ſecū ſicut diabolus ſuā ge bennam portat ⁊ febricitans febrē. Iſi. li. ij. de ſummo bono. Homo peccator quocū qꝫ abierit reatus ſue conſciētie eū nō derelinquit. Doetius. Sicut ꝓbis probitas ē cōſolatō ⁊ premiū: ita improbis nequicia ſuppliciū. Augꝰ.i. ꝯfeſſionū. Iuſſiſti domi ne ⁊ ita ē vt oīs īordinatꝰ animꝰ ſit ſibi ip̄i pena. Iſa. lvij. Nō eſt pax impijs. Secū dus ſtatꝰ eſt penitentie ⁊ ꝯuerſionis Gre goriꝰ in omel̓. Cogitāte michi de Marie penitentia plus libet flere qͣꝫ aliquid dicere. Nā ipſa eſt exemplū penitētie om̄ibuſ penitentibꝰ. Gregꝰ. Scriptura ſacra non ſolū virtutes ſanctoꝝ aſſerit: ſꝫ ⁊ caſus in noteſcit. vt videamꝰ in lapſibꝰ quid time re debemꝰ: ī virtutibꝰ quid imitari ſtudea mus. Primo eiꝰ penitētia tēpeſtiua n̄ mo roſa: nō enī expectauit tempꝰ ſenectutis: nec tempꝰ mortis: nec infirmitatis: nec tē pus maioris oportunitatis: ſꝫ ſtatim vt in tellexit ſuū adeſſe medicū ſuꝑ cōuiuantes irruit Eccl̓s. v. Ne tardas cōuerti ad dominū ⁊cͣ. Fugiēda eſt vox coruina. Augꝰ. Hec vox multos decepit quibꝰ clauditur oſtiuꝫ ⁊ remanēt foris cū voce coruina: qꝛ voluerunt habere gemitū columbinū Gre goriꝰ. Timendū eſt qui tempꝰ ſenectutis ad penitendū expectat: ne dn̄ ſperat miſeri cordiam: inueniet iudiciū. Augꝰ. Uera pe nitentia difficile ſit quādo tam ſera venit.

CII Sermo quoniā cruciatꝰ ligat mēbra. ⁊ dolor ſenſū opprimit: vt vix aliquid aliud homo qͣꝫ do lorē cogitare poterit. Secūdo eius penitentia fuit doloroſa Tren̄. ij. velut mare cō tritio tua. Ipſa enim habuit dolorē exteriorē in afflictōe corporis in deſerto. Habuit dolorē interiorē ꝯtritionē mentꝭ. Hu go in de ſacramētis. Penitētia alia interi or: alia exterior. Exterior in carnis afflicti one. Interior in cordis contritōe. Per ex teriorē caſtigat̉ culpa praui oꝑis. Pex interiorem emundat̉ culpa praue volūtatis. Unde Gregꝰ. Diſcite quo dolore ardeat qui inter epulas flere nō erubeſcat. Ter cio eiꝰ penitētia fuit oꝑoſa. Nā poſt ꝯtriti onem debet eſſe opus oſtendens ⁊ ꝓbans contritionē. Augꝰ. Qui veraciter penitet malū qd̓ fecit impunitū eſſe nō ſinit. ⁊ ſic ipſa. Gregꝰ. in omel̓. Tot de ſe inuenit holocauſta quot habuit oblectamēta. Nā tota eius vita nichil fuit niſi oꝑoſa penitētia Quarto penitētia eius fuit ꝑmanens ⁊ fructuoſa Augꝰ. Inanis eſt penitētia quā ſequēs coinqͥnat culpa. ſic nō ip̄a. Iſi. Riſor eſt ⁊ nō penitēs. ſꝫ ip̄a ꝑſeuerauit. ⁊ ille ſtatus fuit ad vitā eterna. Dern̄. O pe nitētia quid dicā de te: non valeo vt volo que p̄cioſior es auro. ꝑ te mors d̓ſtruitur diabolꝰ fugat̉. vita aperit̉. Tercius ſtatueſt progreſſionis proficientiū. Auguſtinꝰ Gratia meret̉ augeri ⁊ aucta meret̉ ꝓfici. Dern̄. In via dei nō progredi eſt regredi Itē gratia ſpūſſancti eſt aucta in ea. Primo ex ꝟbi dei auditu. Prouerb̓. xiij. Doctrina bona dabit gratiā Eſt enī verbū dei ſicut pluuia ſalutarꝭ que terrā diſponit ad fructificandū Eccl̓i. xxxij. Audi tacēs ⁊ ꝓ reuerētia accidit tibi gratia bona. Prouer bio. i. Audi ſapiēs ⁊ ſapiētior eris. ſic maria magdalena ex auditu verbi xp̄i multuꝫ ꝓfecit Eccl̓i. xxx. In labijs ſenſati inuenit̉ gratia Secūdo ex hoſpitalitate xp̄i Heb̓. xij. Hoſpitalitate nolite obliuiſci. ꝑ hanc quidā placuerūt deo angelos hoſpitio recipientes. ſicut dominꝰ hoſpitatus a domina ipſam conuertit. Luce. xix. Hodie ſalꝰ huic domui facta eſt. ⁊ ſic diſcipulis in emaus Luce vltimo. Aucta eſt gratia cognouerunt eum dicentes. nōne cor noſtrū ardēs erat. ⁊ ſic Abraā Gen̄. xviij. dixit angel̓. Si inueni gratiā nō trāſeas ſeruuꝫ tuū. Tercio ꝓpter frequentiā natural̓ exercicij. Frequētia actuū augmentat habitum. ſicut ex frequēti cithariſatōne ⁊c̄. ij. Choꝝ. vi. Hortamur vos ne inuanū gratiam dei recipiatis.i. De. iiij. Unuſquiſqꝫ ſicut accepit gratiaꝫ illā adminiſtrātes ſicut boni diſpenſatores multiformes gratie dei. ⁊ ſic Paulus. i. Choꝝ. xv. Gratia dei ī me vacua nō fuit.i. Thimo. iiij. Noli negligere gratiā que in te eſt. Quartꝰ ſtatus perfectorū quē tenuit Maria magdalena. Nam quattuor ſunt que inducut ad perfectionē. Primū vite chriſti exemplaritas Exodi. xxij. Inſpice ⁊ ſac ẜm exemplar qd̓ tibi monſtratū eſt in mōte Nā ipſe exemplificat totā vitam ſuam Lu. vi. Perfectus erit om̄is ſi exit ſicut magiſter eius Secundū chriſti familiaritas. ſic eīꝫ prodeſt conuerſari cū ſanctis hominibus pͣs. Cum ſanctis ſanctꝰ eris ⁊cͣ. multo ma gis cū chriſto qui eſt ſanctuſſanctoꝝ. Auguſtinꝰ. Cū illis cōuerſare qui te melioreꝫ facturi ſunt. Sanctitas chriſti habuit vir tutem attractiuā Math̓. ix. Matheo ī the olonio ſedente dixit: ſequere me. Chatho Cū bonis ambula. Eccl̓i. xxxiij. Cū ſācto aſſiduus eſto. Drouerbio. iij. Qui cū ſapi entibus graditūt ſapiens exit. Terciū eſt auerſionis a mundo totalitas Matth̓. ix. Si vis perfectus eſſe vende om̄ia.i. alienare a mundo.i. Iohā. ij. Qui diligit mūdum nō eſt charitas patris in eo. Richar dus. Secundū menſurā dilectionis p̄ſtatur modꝰ manifeſtationis. ⁊ ſic ipſa tota a mundo alienata relinquēs fratrē ⁊ ſororem ⁊ in deſerto triginta annis neminem vidit. Auguſtinꝰ. Qui vult ſiceram ꝯtem plationis guſtare neceſſe eſt a tumultū ſeculi ceſſare. Quartū conuerſionis ad chri ſtum intimitas.i. Choꝝ. vi. Qui adheret deo vnus ſpiritꝰ efficitur cum eo. Hec eſt

De ſancta Maria magdalena ꝑfecta vnio. ⁊ ſic ip̄a in ſingulariſſima dilectione. Hugo. Faciliꝰ erat ſeꝑate animā a corꝑe qͣꝫ priuari a chriſto quē diligebat. Canti. v. Uulnerata charitate ego ſū Nā ſicut forma ſigilli in cera. ſic charitas chri ſti radicata in eius corde. ibi oriunt̉ feruē tiſſima deſideria: frequentiſſima ſuſpitia: dulciſſima colloquia que fuerūt īter chri ſtum ⁊ Mariā Luce. x. Maria optimam partē elegit. Pars bona de peccatis ad pe nitentiam procedere. pars melior de peni tentia ad perfectionem reuerti. tunc dicet̉ Ueni electa mea ⁊ ponam in te thronum meum. Sermo CIII. Ad idem. Emittuntur ei peccata multa quoniam dilexit multū Luce. vij. In verbis p̄miſſis duo innuūtur. Primo annunciat̉ peccatoꝝ remiſſio. ibi. remittunt̉ ei peccata multa. Secūdo ſubiūgitur remiſſionis ratio: quoniā dilexit multū. De primo dicitur remittūtur ei peccata multa. Pro quo ſciendū multa requirunt̉ ad remiſſio nem peccati. Primū eſt peccati cognitō Dernardꝰ. Scio neminē poſſe ſaluari ſine ꝓpria cognitōne. hanc ip̄a habuit. Un̄ Augꝰ. Ip̄a nouit quanto morbo laborauit ꝓpter qd̓ ſalutē conſecuta fuit. Seneca. Salutis initiū eſt ꝓpria cognitio. ita ꝙ po tuit dicere cū pͣs. pſal. v. Iniquitatē meā ego cognoſco. Heu qͣꝫ plures ſunt qͥ ꝓpriam cognitionē habere nolunt. De quibus Detn̄. in prīcipio meditationū. Ml̓ti ml̓ta ſciunt ſeip̄os neſciūt. tales raro meren tur peccatoꝝ veniā: qui eīꝫ ſeip̄m neſcit nil bene nouit. Ideo Dern̄. Meliꝰ eſt noſcere ſeip̄m qͣꝫ curſū ſideꝝ ⁊ virtutē lapiduꝫ Prouerb̓. xv. Noſſe te ꝯſūmata eſt iuſticia. Secundū qd̓ requirit̉ eſt ꝯſideratio offenſionis dei. de quo Augꝰ. de vera ⁊ falſa penitētia. Penitens nō ſolū conſideret quid fecerat: ſed quē offenderat.ſ. creatorem ſuū. dicēs pͣs. v. Tibi ſoli peccaui et malū coraꝫ te feci. ⁊ cū manaſſe. ij. palipo. vltimo. Peccaui ſuꝑ numeꝝ arene marnō ſum dignꝰ videre altitudinē celi p̄ mul titudine iniquitatis mee. Et cū filio prodi go Luce. xv. Pater peccaui in celū ⁊ corā te: nō ſum dignꝰ vocari filiꝰ tuꝰ. Tercium eſt timor Eccl̓i.i. Timor domini expelit peccatū. Nā qui ſine timore eſt nō pote rit iuſtificari. Quartū remiſſionis fidu cia Prouerb̓. xv. Per miſericordiā ⁊ fidem purgant̉ peccata. Hanc ipſa habuit. qꝛ vt cognouit ꝙ accubuiſſet ī domo pha riſei ad eū adijt. dicit gloſa. Habuit fiduci am qͥ leproſū mūdaſſet: eā mūdare poſſet. ideo dictū ei eſt. Fides tua ſaluam te fecit Ro. viij. Spe ſalui facti ſumꝰ. Quintū eſt peccati verecūdia. Un̄ Gregꝰ. Faciliter culpa corrigit̉ que erubeſcit̉ Eccl̓i. iiij. Eſt ꝯfuſio adducēs gloriā. Richar. Quā to verecūdia maior: tanto penitens in ocu lis dei clarior. Nā ẜm Aug. Uerecundia eſt maxima pars remiſſionis. Sextū eſt damnū ⁊ peccati noticia. Et hoc damnum eſt multiplex qd̓ infert peccatū. Primo facit hominē miſeꝝ Prouer. xiiij. Miſeros facit populos peccatū. de qͦ Apoc̄. iij. Tu dicis quia diues es ⁊ locuples. ⁊ neſcis qꝛ miſer es: quia in odio dei Eccl̓i. xij. Altiſſi mus odio habet peccatores. Secundū ma lum ꝙ facit peccatū: quia facit hominē pena dignū. Augꝰ. Nullū malū impunituꝫ Nō ſtat dedecꝰ culpe ſine decore iuſticie. Ideo proſtrauit ſe ante pedes. ac ſi diceret ego demerui ꝙ tu truderes me tuis pedibus ad penas inferni. Terciū damnū pec cati eſt ꝙ priuat hominē gratia ⁊ facit ꝙ homo cadit in indignationē dei Sap̄. xiiij Odio habet domīus impios ⁊ impietatē eoꝝ Augꝰ. Scio deū om̄i criminoſo inimi cum. de quo peccator debet dolere. ⁊ ſic ip̄a doluit: ita ꝙ cepit lacrimis lauare pedes. Dern̄. O quāta vis eſt in lacrimis penitē tis. abluūt culpā. extinguūt gehennā. aſcē dunt ad celos. deſcēdunt in abiſſos. ignem inferni extinguūt. in celo deū reconciliant. intus animā lauant. Augꝰ. ſuꝑ pſalmiſtā. O homo ſi in conſcientiā ardes extingue

CIII Sermo lacrimis flāmam criminis Chriẜ. Nemo flens ad deū acceſſit qui nō impetrauit qd̓ poſtulauit. Augꝰ. Qui de peccato doleat dolorē ſuū lacrimis oſtēdat. quia lacrime ſunt teſtes doloris ⁊ vere penitētie. ⁊ ſunt valde vtiles. Iſidorꝰ. Penitētis lacrime apud deū reputant̉ pro baptiſmate. Aug. Qui lacrimis ſe miſeꝝ fatet̉ deus illi miſe retur. ¶ Septimū eſt ſatiſfactio Sap̄. xi. Pex q̄ quis peccat ꝑ illa puniet̉. qd̓ ip̄a fe cit. Gregꝰ. Quot habuit oblectamēta tot de ſe īuenit holocauſta. vt patet ſupra. Itē ad om̄ia iſta requirit̉ dilectio. i. Choꝝ. xvi. Om̄ia veſtra ī charitate fiāt Hilariꝰ ſuꝑ Ioh̓. Fruſtra eſt om̄is oꝑatio niſi aſſit dei dilectio. Ideo ſubdit: qm̄ dilexit ml̓tū Re uera fortiter deū dilexit: ita ꝙ totaliter in charitate accēſa fuit ꝙ dilectio eiꝰ comꝑa tur fortiſſimis. d̓ quibꝰ Salomon Cant̉. viij. Fortis eſt vt mors dilectio. Dura ſic̄ infernꝰ ⁊ ſicut ignis flāmaꝝ. Aque multe nō potuerūt extinguere charitatē. nec flumina obruūt illā. ſi homo dederit omnem ſubſtantiā ſuā ꝓ dilectōe quaſi nichil deſpiciet eā. Ecce ſex fortiſſima. mors. infernus. ignis. aqua. flumē. ⁊ ſubſtātia tꝑalis Primo em̄ mors eſt fortis in ſeꝑando. qꝛ ea q̄ fortiter ſunt ꝯiuncta.ſ. animā ⁊ corpꝰ diuidit.i. Reg̓. xv. Siccine ſeꝑat amara mors. ſic dicit Dioniſiꝰ. Mors nō eſt ſub ſtantie ꝯſumptio: ſꝫ vnitorum ſeꝑatio. ſic amor dei ſeꝑauit beatā mariā magdalenaꝫ ab amore mūdi: ⁊ amori chriſti firmiter ſe vniuit. Hāc charitatē ip̄a oſtendit q̄ mun dum reliquit. ⁊ om̄es ꝓpinquos fratres et ſororē ⁊ heremū intrauit ꝑ triginta annos cōtinuauit. Et pre deſiderio chriſti tedio vite p̄ſentis affecta. Dicit Egiſippꝰ. Nul lum virū videre voluit: omnē conſolatōeꝫ temporalē fugiēs: tantū dei ad conſolationem anhelans. quaſi diceret illud Augu. Unū p̄cora te domine vt in nullo ꝑmittaſ me conſolari qͣꝫ in te. Om̄ia amareſcunt: vt tu ſolus michi dulceſcas. omnia michi mortua ſunt: vt tibi viuā. Et ꝓpterat dicere illud ad Gall̓. ij. Uiuo ego nō ego ſꝫ vi uit in me chriſtus. Orig. Nonne Maria magda lena mortua que ſentiēs non ſentie bat. videns nō videbat. ⁊ audiēs non audiebat. ſꝫ tota ibi erat vbi magiſter ſuus. Iſto forti amore meruit vt chriſtꝰ eam ex ga ſororē ſuā excuſauit. ⁊ meruit inter oēs homines primo chriſtū videre reſurgētē a mortuis. Secundū forte eſt infernꝰ ī retinendo: quia animas ſemel receptas ſem per retinet. ⁊ ſic amor dei eiꝰ mentē cū deo ita fortiter colligauit ꝙ nunqͣꝫ ab eiꝰ amo re cadere potuit Prouerb̓. xvij. Om̄i tem pore diligit qui verus amicus ⁊ fidelis eſt in vita. in morte. ⁊ poſt mortē. In vita ſequebatur eū: ⁊ ſedens ad pedes In morte ſtabat cū matre eius iuxta crucem. Poſt mortē emit aromata vt vngeret iheſu. iſto forti amore meruit ꝙ dominꝰ eā excuſauit erga iudā Sinite ea. opus enī bonū opera ta eſt in me p̄uenit me vngere ī ſepulturā Terciū forte eſt ignis in accendēdo ⁊ con ſumēdo. Eccl̓i. xiij. Ignis nunqͣꝫ dicit ſuf ficit. ⁊ ſic ignis amoris ita accēſa fuit ī ma gdalena. Nā quādo meditabat̉ dulcia eiꝰ verba q̄ ab eo audiuit: ⁊ eiꝰ exempla q̄ viderat poterat dicere cū pͣs. In meditatōe mea exardeſcet ignis. Itē inflāmatum eſt cor meū ⁊ renes mei. id eſt. cogitatōnes. ⁊ illud Canti. v. Uulnerata charitate ego ſum. Nā ſicut vulneratus de alio cogitare neſcit niſi de vulnere. ⁊ ſic ipſa d̓ chriſto Orig. Ubi Ioſeph ſepeliuit corpꝰ tuum: ibi Maria ſpiritū ſuū. Dernardꝰ. Principalior eſt ſpiritus vbi amat qͣꝫ vbi animat. Iſto forti amore meruit chriſti cōſolationem Ioh̓. xx. Mulier quid ploras. di cit Greg. Interrogat̉ cauſa doloris vt au geatur deſideriuꝫ amoris. O pie iheſu. tuinterrogas ⁊ tu ſciebas. ⁊ ſic fieri volebas Noueras tu ortulane quid plantaueras ī horto anime Ecce quomodo exarſit ī amore corporis mortui. ꝙ ait. Si tu ſuſtuliſti dicito michi vbi poſueris ⁊ ego eū tollam Ecce verba feruētis amoris ꝙ vna fragil̓ mulier tantū corpꝰ humeris geſtare putabat. de qͦ Dern̄. qd̓ vix centū libre mirre ⁊

De ſancta Maria magdalena ales ſufficiebat ad condiendū. De illo ardenti amore dicit Orig. Ecce Maria qͣꝫ ardens in dilectōne chriſti nullū locū excipit: ſed ſine timore dicit. ego eū tollā. Nō timuit cuſtodes armatos. nō iudeorū per ſcrutatōnes. ⁊ pilati damnatōem. nō expe ctauit diē clarū Iohā. xx. Cū adhuc tenebre eſſent dixit. ego eū tollā. Dicit Sene ca. Nichil eſt qd̓ nō tollit qui perfecte diligit. eo ꝙ ſcribit̉.i. Ioh̓. iiij. Perfecta charitas foris mittit timorē. Quartū forte eſt aqua in extinguēdo Eccl̓i. iij. Igneꝫ ardentem extinguit aqua ⁊ ſic charitas dei in ea extinguebat omnē amorē carnalē ꝙ caſtiſſime vixit. Gregꝰ. Guſtato ſpiritu d̓ ſipit om̄is caro. Dern̄. Charitas deſtruit charitatē. charitas ſpiritꝰ deſtruit charita tem corporis. Itē extinguebat charitateꝫ terrenā. de quo Chriẜ. Uere nō habet ſuper terrā quod amat: qui donū dei in veri tate guſtat. Itē extinguit amorē domeſticū.ſ. fratris ⁊ ſororis: penſans illud Mat. x. Qui amat patrē vel matres plus qͣꝫ me non eſt me dignus. ⁊ illud Mat. xix. Om nis qui reliquerit fratres aūt ſorores patrem vel matrē ꝓpter nomē meū centupli citer accipiet. Itē extinguebat amorē priuatum: quia de ſeip̄a poſtea nō curauit. ſꝫ triginta annis corpꝰ ſuū afflixit. ꝯſiderās illud Gall̓. v. Qui chriſti ſunt carnē ſuaꝫ crucifixerūt cū vicijs ⁊ cōcupiſcentijs. Et ſic ſpiritualis martir effecta eſt. de qͦ Der. Uere martirij genꝰ ſanguinis effuſio ⁊ qͦtidiana corporis afflictio. Iſto forti amore meruit ſpiritualē conſolationē ꝙ dominꝰ eam pauit ꝑ angelos ſepties in die eleuatam. qui collaudabāt dominū in eius dura ⁊ ꝑfecta penitētia. Luce. xv. Gaudiuꝫ eſt angelis dei ⁊cͣ. Quintū forte eſt flumen in obruendo. Math̓. vij. Uenerūt flumina ⁊ venti flauerūt ⁊ irruerūt in domū illā ⁊ cecidit. Et ſic amor dei fuit in ea fortis ſi cut flumen: quia ſubuertebat domū mentis ⁊ funditꝰ deſtruxit: quia prius cor eius erat domꝰ diaboli. Greg̓. Septē demonia habuit. ſed charitas dei fecit eā domū dei. i. Iohā. iiij. Qui in charitate manet ī deo manet ⁊ deꝰ in eo. Hugo. Iteꝫ familiaris eſt deo charitas vt habitare nolit vbi charitas nō fuerit. Ideo hortamur ad Ephe. iij. In charitate radicati ⁊ fundati. ⁊ ſic ip ſa radicata in charitate. de qͣ Gregꝰ. Pēſandū quāta vis amoris diſcipulis fugiētibꝰ ip̄a iuxta crucē ſtabat. Orig. Stabat ⁊ plorabat. Amor fecit eā ſtare: ſed dolor cogebat eā plorare. O quātus amor in ea diſcipulis recedentibꝰ a monumēto ip̄a n̄ recedebat. iteꝝ ⁊ iteꝝ in monumentū reſpi ciebat. Gregꝰ. Uis feruidi amoris intentionē multiplicat inquiſitōis. Orig. Uehemēter plorabat: qꝛ duos dolores ī mēte geſtabat. vnū d̓ chriſti morte. aliū ſublatū credebat. cōſolationē angelicā reſpuebat. Orig. in ꝑſona eiꝰ Oneroſe ſūt mihi oēs ꝯſolatōes grauāt me ⁊ nō ꝯſolant̉. ego que ro creatorē meū. ideo grauis eſt michi oīs creatura. Hugo. Faciliꝰ erat aīaꝫ eiꝰ ſeꝑa ri a corꝑe qd̓ viuificabat qͣꝫ a corꝑe qd̓ di ligebat. Iſto forti amore meruit ꝙ xp̄s eā dilexit. Ioh̓. xi. Diligebat aūt dn̄s Max thā ⁊ ſororē eiꝰ Mariā: ita diligebat ꝙ ip ſa flente fleuit. Et meruit illa dilectōne ꝙ fuit p̄nuncia reſurrectōis xp̄i. ideo dicitur apl̓oꝝ apl̓s: qꝛ dixit ei xp̄s: Uade ad frēs meos ⁊ dic eis. aſcēdo ad patrē ⁊cͣ. Sextū ē ſubſtātia tꝑalis ī appetēdo. Ariſto. Appetitꝰ diuitiaꝝ creſcit in infinitū Ecc̄i. v. Auarꝰ nō implebit̉ pecunia. ⁊ ſic amor dei ī Maria magdalena ꝙ tꝑalia ꝑuipendit. Nō eſt ꝯtenta ī domo reciꝑe iheſū cū ſorore. ſꝫ in via neceſſaria ſibi miniſtrare ⁊ vngēta p̄cioſa effundere. ita ꝙ dicit Aug̓. Quantū qͥs d̓ſpicit intātū diligit. ip̄a ꝑui pendit vngentū p̄cioſū. d̓ qͦ iudas murmu rauit dicēs Potuiſſet vngentū hͦ venūda ri tot denarijs ⁊ dari pauꝑibꝰ. Ip̄a potuit dicere illud Philippen̄. iij. Oīa arbitratus ſum vt ſtercora ⁊cͣ. Cū iſto forti amore ip̄a meruit. vel ſic ī appetēdo Maria fu it inſatiabiliſ: qꝛ guſtu diuīe dulcedinis ſa tiari nō potuit. ſed quo ampliꝰ bibit tanto ampliꝰ ſitiuit. Idcirco Eccl̓i. xxxiiij. Qui C

CIIII Sermo me edent adhuc eſurient. ⁊ qui me bibent adhuc ſitiēt. ſed dicēdo cū pͣs. xvi. Satiabor cuꝫ apparuerit gloria tua. Ideo potuit dicere illud Aug. Nichil me delectat niſi de te loqui. d̓ te audire. tuā gloriā in corde meo frequēter r̄uoluere. ꝑ hec meruit eter nam gloriam. Sermo CIIII. Ad idem. Emittuntur ei peccata multa quoniam dilexit multū Luce. vij. Uidemꝰ ꝙ nubes interpoſita inter ſolē ⁊ nos radiū ſolis auertit a nobis ⁊ ꝓhibet eū: ventꝰ vero ſuꝑueniēs ⁊ auferēs nubes: ſolis lumē no bis reſtituit. Spiritualiter ꝑ nubē intelli gitur peccatū mortale. Hoc impedit radiū ſolis.i. claritatē gratie. Iſa. lix. Peccata veſtra diuiſerūt inter vos ⁊ deū. adueniēte vero vento. id eſt. penitētia delet̉ nubes culpe. ⁊ reſtituit̉ lux ſolis. id ē. gratia Augꝰ Penitētia remouet ac delet peccata ⁊ r̄ſtituit ablata. Figurat̉ Ione. iij. de niniuitis qui debebāt ſubuerti. ſꝫ ꝑ penitētiam ſalua ti ſunt. vt patet ibidē. Itē. ij. Reg̓. xij. Di xit nathan ad Dauid Iudicaui ſuꝑ te ma lum. nō recedat gladiꝰ a domo tua. Rn̄dit Dauid. Peccaui domine. Cui Nathan Tranſtulit dn̄s peccatū tuū. Augꝰ. O qͣꝫ ſalubre verbū peccaui. Amb̓. in li. p̄fationū. O felix penitētia q̄ ad ſe trabit dei clementiā: ⁊ ligat eiꝰ om̄ipotentiā. ⁊ inuenit corā deo gratiā. ⁊ ſic Maria magdalena. de quo thema. Remittunt̉ ei peccata ml̓ta In ſumma verboꝝ innuit̉ primo peccato rū remiſſio gratioſa. in principio. Secundo remiſſoꝝ ratio vigoroſa. ibi. quoniā di lexit multū. De primo dicit. Remittunt̉ ei peccata multa. Nā Mat. vltimo dicit̉. ſeptē d̓monia habuit. Gregꝰ. in omel̓. vni uerſis vicijs plena fuit. Itē nota peccatū fuit multiplex.ſ. originale. veniale. mortale. actuale. ⁊ peccatū in ſpiritumſanctum. Primo videndū eſt quid ſit peccatum. Rn̄det Augꝰ Peccatū eſt auerſio a bono incōmutabili ad bonū cōmutabile. Ul̓ ſic ẜm quoſdā. Peccatū eſt om̄e dictū vel factū vel ꝯcupitū qd̓ ſit ꝯͣ legē. Ideo in li. de duabꝰ aīabꝰ. Peccatū eſt volūtas retinēdi vel ꝯſeq̄ndi qd̓ iuſticia ꝓhibet. Itē am bro. in li. de ꝑadiſo. Peccatū ē p̄uaricatio legꝭ diuīe. qꝛ dicit magiſter in. iij. di. xxxv. Peccatū nō ꝯſiſteret ſi interdictio nō fuiſſet. Iō mgr̄ in. ij. diſt. xliiij. Cauſa ⁊ origo prima peccati res bona extitit: qꝛ ante primū peccatū nō fuit aliqd̓ maluꝫ vn̄ oriret̉. cū enī originē ⁊ cauſā habuit. aūt ex bono. aut ex malo. ſꝫ malū an̄ nō erat: igit̉ ex bono ortū eſt.ſ. ex āgelo. Augꝰ ꝯͣ Iulianū hereticū. Quid eſt angelꝰ niſi bonū opꝰ dei ⁊ bona ⁊ laudāda natura. Et dicit ſā. Tho. Donū p̄t eſſe cā mali. nō ꝑ ſe: ſꝫ ꝑ accidēs ſꝫ mala volūtas āgeli ſil̓r ⁊ hoīs ſecūdaria cā fuit maloꝝ. Pro quo ſciēdū ꝙ bonuꝫ p̄t eē cā vel ſubiectū mali in qͦ nō ſūt om̄ia ⁊ ꝙ nō hꝫ omnē ꝑfectionē ⁊ bonitatē. ſed deꝰ qͥ hꝫ om̄ino ꝑfectōeꝫ ⁊ bonitatē nō p̄t eſſe cā mali. Iō Aug̓. in li. q̄ſtionū. Nō ē deꝰ mortꝭ inuētor: ſꝫ iudex Itē viſo qͥd eſt peccatū ī generali. Nūc qͥd ſit pctm̄ origīa le. Rn̄dꝫ ſan. Tho. ſuꝑ. iij. ſnīaꝝ. Formali tex loq̄ndo. peccatū originale eſt defectus original̓ iuſticie. Materialiter ē ꝯcupiſcētia Sꝫ Hugo ī li. de ſacramētis li. i. Nec catū originale eſt viciū qd̓ naſcēdo vel ꝯci piēdo ꝯͣhimꝰ. Nā licꝫ generātibꝰ qͣꝫtū ad culpā remiſſū ſit. tn̄ remanet qͦ ad penam. Diceres ſit ne ꝑuulis īiuria ꝙ imputat̉ eis hͦ ad peccatū Rn̄det ſan. Tho. n̄. Nā qͦ caret aliqͣ ꝑfectōe q̄ reqͥrit̉ ad aliqͥd obtinendū debet carere illo obtinēdo. ſꝫ ꝑuuli carēt iuſticia originali ⁊ actuali q̄ reqͥrit̉ ad dei viſionē. ergo iuſticia ade ex gr̄a fuit da ta ſuꝑ naturalia principia quā ꝑ ingratitudinē amiſit. vn̄ cuꝫ ex gr̄a eſſet nulla īiuria ſit poſterꝭ ſi n̄ reddit̉ eis iuſticia ab Adam ꝑdita. Diceres eſt ne illud originale voluntariū vel neceſſariū. Rn̄det mgr̄ in. ij. diſti. xxxij. Et eſt Orig̓. ꝙ p̄t dici vtrūqꝫ. Neceſſariū ꝟo qꝛ vitari n̄ p̄t. Iō pͣs. De neceſſitatibꝰ meis exipe me dn̄e Etiā p̄t di ci volūtariū. Augꝰ. Licet ꝑuuli nō vtunt̉

De ſancta Maria magdalena lidero arbitrio volūtatꝭ. Attn̄ vocat̉ volūtariū: qꝛ ex primi boīs volūtate ꝯtractū ⁊ factū eſt qd̓āmodo hereditariū. de qͦ Eph̓. ij. Eramꝰ natura filij ire. Dicit ſanctꝰ tho. l. ij. ij. q. lxxxi. ar. i. Oēs hoīes ex Adā deriuati ſūt tāqͣꝫ ml̓ta mēbra vnius corꝑis. Actꝰ aūt vniꝰ mēbri nō ē volūtariꝰ volun tate ip̄iꝰ: ſꝫ volūtate aīe q̄ primo mouꝫ mē bra. Un̄ homicidiū nō imputat̉ manui ni ſi inqͣꝫtū eſt aliqͥd hoīs qd̓ mouet̉ a primo prīcipio: ſic etiā pctm̄ originale nō ē volūtariū volūtate ꝑuuli: ſꝫ primi ꝑentꝭ. Di ceres ē ne pctm̄ origīale vnū vel pl̓a. Reſpōdet̉ ꝙ vnū. Nā ſic̄ vna febris debilitat oīa mēbra. ſic pctm̄ originale deordīat oīa mēbra corꝑis. ita ꝙ oculꝰ eſt ꝓnꝰ ad vidē dū laſciuiā. aurꝭ ad audiēdū. os ad loquen dū. de qͦ Gen̄. viij. Sēſus ⁊ cogitatō hoīs ab adoleſcētia ꝓna ſūt ad malū. qd̓ ꝯq̄rit̉ apl̓s Ro. vij. Nō īueni bonū ī carne mea. īuenio aliā legē ī mēbris meis repugnāteꝫ legi dei mei. Diceres vtꝝ peccatū originale ſit magꝭ ī vno qͣꝫ ī alio. Rn̄det̉ ꝙ nō qꝛ origīale nō eſt alid̓ qͣꝫ priuatio original̓ iuſticie q̄ eſt eqͣliter ī oībꝰ. Diceres ſi hō nō peccaſſet vtꝝ habuiſſet plꝰ de gr̄a tunc qͣꝫ nunc poſt pctm̄. Rn̄det̉ q̄dā ſunt dona gr̄e q̄ ordinant̉ ad ꝑfectōeꝫ boīs in ſeipſo vt dona gratie gratū facientꝭ. Quedā enī dant̉ ꝓpter alteriꝰ vtilitatē vt genera linguaꝝ ⁊ oꝑatio ſignoꝝ. Et hmōi q̄ ordināt̉ ꝯͣ aliqͦs defectꝰ Dona gͦ illa q̄ ordinant̉ ad ſuppletionē d̓fectuū alienoꝝ nō eēt ſi pec catu nō eſſꝫ: qꝛ defectꝰ illi nō eēt. ⁊ ſic nō eſſent dona gr̄e gratꝭ date q̄ iā ſūt. Sꝫ gr̄a gratū faciēs eēt maior an̄ peccatū qͣꝫ poſt comꝑando ſtatū ad ſtatū. qꝛ tc̄ natura eēt meliꝰ diſpoſita. Diceres ꝑ qͥd remittitur pctm̄ origīale. Rn̄det̉ primo ꝑ fidē Act̉. xv. Fide purificās corda eoꝝ. Idcirco cū baptiſat̉ puer patrini ꝓfitent̉ fidē an̄ baptiſmū. qꝛ dicit apl̓s Ro. v. Iuſtificati ex fidei gratia ī qͣ ſtamꝰ. Secūdo remittit̉ ꝑ baptiſmū. d̓ qͦ Ezech̓. xxxvi. Effundā ſuꝑ ros aquā mūdā ⁊ mūdabimini ab oībꝰ inqͥnamētꝭ vr̄is. Augꝰ. ad felicianū. ⁊ habet̉ de peni. diſt. i.§. tres. ꝑ baptiſmū omniū p̄teritoꝝ ſit ablutio peccatoꝝ Itē peccatū veniale d̓r veniale prīo ẜm ſan. Tho. ī prima ſecūde. q. lxxxviij. ac. ij. correlarie que ſtionis. qͣſi dignuꝫ venia: qꝛ pctā venialia habēt cāꝫ venie qꝛ ex hūana fragilitate vl̓ ignorātia cauſant̉ q̄ ſunt pl̓a. de qͦ Augꝰ. ⁊ habet̉. xxv. diſt. qͥ alios. vbi d̓r. Quotiēs ī cibꝰ vel ī potu qͥs plꝰ accipit qͣꝫ neceſſe ē. ⁊ tn̄ nō intēdit. ⁊ ſic ebrietas eſt mentꝭ obliuio. ⁊ eſt veniale Secūdo qͦtiēs qͥs loqui tur qͣꝫ oportet.ſ. de licitꝭ ⁊ iuſtꝭ. Gloſa. nō ex ꝯtēptū. Tercio qͦtiēs qͥs tacet qͣꝫ oportet. Glo. niſi ī p̄latꝭ qͥbꝰ poſſꝫ eſſe mortale. Quarto qͦtiēs qͥs exaſꝑat pauperē. Quin to qͦtiēs ſanꝰ nō ieiunat alijs ieiunātibꝰ ſi ſaltē nō eſt ieiuniū ex p̄cepto. Sexto ſi qͥs tardiꝰ ſurgit. Septimo ſi ex facilitate iurauit vel ex leuitate maledicit. Iſta venia lia pctā faciliꝰ augmētant̉: qꝛ dicit Augꝰ. Nullū pctm̄ ē adeo veniale qd̓ n̄ fiet mortale duꝫ placet. ⁊ habet̉ in Cano. xxv. diſt. nūc aūt.§. crimīs Et dic̄ gloſa. Aſſiduitaſ ⁊ ꝯtemptꝰ venialis peccati ſūt mortale pec catū. ibidē diſtinguit̉ de triplici genere ve nialiū pctōꝝ. Nā apl̓s gͣuiora pctā venia lia vocat lignū. minora fenū. minima ſtipulā. qꝛ ſic̄ lignū diutiꝰ durat ī igne qͣꝫ fenū. ⁊ fenū diutiꝰ qͣꝫ ſtipula. ſic ꝓ maioribꝰ pc̄tis hō meret̉ plꝰ eſſe puniēdꝰ. Idcirco dicit Augꝰ. ſuꝑ epl̓aꝫ Ioh̓. omel̓.i. Noli ꝯtēnere venialia qꝛ leuia ſūt. ſꝫ expaueſce qꝛ ml̓ta ſūt. ⁊ aīaꝫ a diuina viſione excludūt Apoc̄. xxi. Nil coinqͥnatū ītrabit. Nā nō refert ſiue nauis ꝑ magnos fluxꝰ ſiue ꝑ guttas paulatī intrātes ſubmergit. Ideo Augꝰ. ī ẜmone de orōe dn̄ica. Quid inter eſt vtrū te plumbū p̄mat aūt arena. ⁊ ſic d̓ veniali. nō eſt ꝑuū qd̓ exonerat deū Pro qͦ ſciēdū ꝙ pctā venialia pn̄t mortalia fieri tripliciter vt dic̄ ſan. Tho. in prima ſecūde. q. lxxxviij. ar. ij. Primo ꝙ idē actꝰ nature ſit primo veniale ⁊ pꝰ mortale ſine mu tatōe volūtatꝭ. ⁊ ſic nō p̄t fieri. ſꝫ motꝰ ſub itꝰ ſine deliberatōe cauſat veniale. ſꝫ poſt hͦ deliberatꝰ cauſat mortale. Secūdo ꝙ illd̓ qd̓ eſt veniale ex genere inqͣꝫtū ꝯſtituit̉ in eo finis ad mortale: vt ordīatio ꝟbi ocioſi

CIIII Sermo A ad adl̓teriū ⁊ fornicatōeꝫ ſit mortale. Ter cio ꝙ ml̓ta venialia pctā ꝯſtituerēt ītegͣlit̓ vnū pctm̄ mortale falſū ē. nā oīa venialia nō pn̄t hr̄e intm̄ de reatu qꝛ pctm̄ morta le hꝫ reatū pene et̓ne. veniale ꝟo pene tꝑalis Aliomō intelligit̉ ꝙ pctm̄ veīale ſit morta le diſpoſitiue. qꝛ diſponit bn̄ ad mortē Itē venialia pctā t̓mittūt̉ ml̓tipliciter. Prīo ꝑ aqͣ bn̄dicte aſꝑſionē. vt habet̉ d̓ ꝯſe. diſ. iij. Aquā ſale. Scd̓o ꝑ p̄ſbiteri bn̄dictōeꝫ xxiij. diſt. p̄ſbiter. Tercio ꝑ dn̄icaꝫ orōem Quarto ꝑ elemoſinaꝝ largitōeꝫ. Quinto ꝑ pectoris tunſionē. Sexto ꝑ ieiunij caſti gatōe vt de pn̄ia diſ. medicia. Septio ꝑ dignā cōioneꝫ. vt habet̉ d̓ ꝯſe. diſ. ij. Cū om̄e crimē. Octauo ꝑ extremā vnctōem. vtꝫ de ſacra vnctōe. c. vnctio. dicit ſā. tho. in. iiij. diſt. xvi. Nō p̄t tolli cl̓ia niſi cordi net̉ volūtas. Iō n̄ tollit̉ volūtate manēte. gͦ ſꝑ reqͥrit̉ vna diſplicētia ad tollēdū veīa lia Terciū pctm̄ eſt mortale ꝑ qd̓ hō mere tur eternā mortē. vt dic̄ mgr̄ in. ij. diſ. xlij. Itē nō iſta pctā differūt īter ſe. Prīo ori ginale ab actuali. qꝛ origīale ī aīe īfuſione ꝯͣhit̉. Sꝫ actuale ꝑ malā volūtatē ad actū Itē actuale pctm̄ trāſit actu ⁊ r̄manet rea tu. ſꝫ origīale trāſit ratu ⁊ r̄manet actu. vt patꝫ. xxxij. q. vij. n̄ ſolū. Scd̓o differt mor tale ⁊ veīale. qꝛ mortale tollit gr̄aꝫ ⁊ īpedit gl̓iaꝫ: ſꝫ veniale n̄. qꝛ ſtat cū gr̄a. vt dic̄ ſā. tho. Nā qͥ pccat mortal̓r cadit a charitate ſꝫ n̄ qͥ venial̓r: licet tn̄ cadit ab īnocētia. vt habet̉ de pe. diſt. iij. ſepties Itē pctm̄ mor tale differt a veniali. qꝛ pctā mortalia pn̄t effici veīalia ꝑ ꝯfeſſionē: vt dic̄ ſan. tho. in prīa. ij. q. lxxxviij. pctm̄ mortale effectu eſ ficit̉ veniale. ⁊ de pe. di. i. ſerpēs. Sꝫ veni alia nūqͣꝫ pn̄t effici mortalia inqͣꝫtū talia. Itē pctā mortalia inter ſe differūt. qꝛ aliqͣ dicūt̉ mortalia cōi noīe. aliqͣ ꝟo pct̄a ī ſpi tituſanctū Itē pctm̄ ī ſpūmſāctū dicit̉ duplicit̉. Uno mō d̓r qͥ peccat in ꝑſonā ſpūſ ſācti. vt qͥaliter ſentit de ea. dicēs ſpūmſā ctū eē creaturā Alio mō qͥ pccat ꝯͣ attribu tū. ſ.ſ. ſcꝫ ex certa malicia: qꝛ ei attribuit̉ bonitas. ⁊ d̓r irremiſſibile. nō qꝛ nō r̄mittit̉. vel r̄mitti n̄ poſſit. ſꝫ qꝛ n̄ hꝫ cāꝫ excuſatōis cū ſit ex certa malicia. ſꝫ ī pr̄eꝫ ⁊ filiū habet cāꝫ excuſatōis. qꝛ ignorantiā ⁊ īfirmitatē. Scd̓o d̓r irremiſſibile qꝛ pͣua volūtas repellit illd̓ ꝑ qd̓ deberet remitti. Itē pctm̄ ī ſ.ſ. ſpēaliter opponit̉ gr̄e pn̄iali ꝑ quā ſit re miſſio pctōꝝ. Itē ad t̓miſſionē pctī ſex exi gunt̉: duo ex ꝑte mittētꝭ.ſ. mīa ⁊ iuſticia Cōtra mīaꝫ ē deſꝑatio. ꝯtra iuſticiā ē p̄ſuptio. Scd̓o ex ꝑte eiꝰ cui fit r̄miſſio reqͥrū tur duo.ſ. ꝓpoſitū n̄ peccādi ⁊ dolor d̓ ꝯmiſ ſis Cōtra primū ē final̓ īpenitētia q̄ priuat emēdā. ꝯtra ſcd̓m ē obſtinatis. Tercio te quirūt̉ duo ex ꝑte eiꝰ ꝑ qd̓ fit r̄miſſio.ſ. fides eccl̓ie ⁊ gr̄a q̄ dat̉ ī ſacramēto. ꝯtra pri mū ē īpugnatio ꝟitatꝭ cog̓te. ꝯtra ſcd̓m ē īuidētia ſt̄ne gr̄e. Inuidia ē pctm̄ mortale qꝛ ē reſpectu gr̄e vl̓ alteriꝰ boni inqͣꝫtū cre dit̉ diminutiuū ꝓprij boni. ſꝫ īuidētia ē re ſpectū gt̄e ī ſe inqͣꝫtū ex malicia ſibi bonuꝫ diſplicꝫ. ⁊ ſic pc̄tꝫ in.ſ.ſ. d̓r irremiſſibl̓e ſic̄ infiritas incurabil̓. q̄ r̄ſiſtit remedio morbi. Attn̄ morbꝰ miraculoſe p̄t curari. ita hͦ pctm̄ diuīa ꝟtute ē r̄miſſibile. ſꝫ final̓ īpenitētia ē irr̄miſſibile. hiero. Nihil mīe d̓i r̄pugnat niſi cor īpenitēs qd̓ veniā n̄ poſtu lat. Orig. Nullꝰ de pietate dei diffidet. qꝛ bonitas dei oēꝫ maliciā ſuꝑat. Dixi ſcd̓o ſubiungit̉ r̄miſſionis rō vigoroſa. ibi. qm̄ dilexit ml̓tū. Pro gͦ ſciēdū pctm̄ mortale actuale r̄mittit̉ ꝑ ml̓ta. Prīo ꝑ verā ꝯtritōnē Thob̓. iij. in tꝑe tribulatōis pctā ⁊cͣ pͣs. l. Sac̓ficiū deo ſpūs ꝯtribulatꝰ. ⁊ da niel̓. iij. In ſpū hūilitatꝭ ⁊ ī aīo ꝯtrito ſuſci piam a te dn̄e. Scd̓o ꝑ ꝯfeſſiōeꝫ. pͣs. xxxi. Dixi ꝯfitebor aduer. m. ⁊ tu remi. ⁊cͣ. de qͦ ꝓuerb̓. xxviij. Qui abſcōdit ſcelera ſua n̄ diliget̉. qͥ āt ꝯfeſſꝰ fuerit mīaꝫ hēbit. Io. i. Ioh̓.i. Si ꝯfiteam pctā nr̄a fidel̓ ⁊ iuſtꝰ ē dn̄s vt r̄mittat. Tercio ꝑ elemoſinaꝝ ſargitōeꝫ. ꝓuerb̓. xvi. Mīa ⁊ ꝟitate r̄ducit̉ ī iqͥtas. hͦ docuit ꝓph̓a Daniel nabuchodo noſor regē. Daniel̓. iiij. Rex placꝫ tibi ꝯſiliū meū pctā tua elemoſin r̄dime Ecc̄i. iij. Ignē ardētē extīguit aqͣ: ſic elemoſina reſi ſtit pctīs. Iō Lu. xi. Date elemoſinā ⁊ o. v. m. e. Quarto ꝑ deuotā orōeꝫ Act̉. viij Roga deū vt tibi dimittat̉ cogitatō cord

De ſancta Maria magdalena tui. ⁊ ſic dimiſſū ē ẜuo neqͣꝫ. Math̓. xviij. Oē d̓bitū dimiſi tibi qm̄ rogaſti me Qui to ꝑ īiuriaꝝ r̄miſſiōꝫ. ecc̄i. xxviij. Relinq̄ ꝓxio nocēti tibi ⁊ dep̄cāti tibi dabit̉ veīa. Aug̓. Unuſqͥſqꝫ taliū īdulgētiā accipiet a deo qͣlē fec̄ ꝓxīo Lu. vi. Dimittite ⁊ d. v. Eadē mēſura qͣ mēſi fueritꝭ t. ⁊ v. Sexto ꝑ lacmaꝝ effuſionē. Iſi. Denitētꝭ lacme apd̓ deū r̄putāt̉ ꝓ baptiſmate Idcco aug ſuꝑ pͣs. xciiij. Ꝙ hō ſi ardes ī ꝯſcīa delicti lacrimis extingue flāmam crimīs quas btūs Der. cōmēdat di. O qͣꝫta vis ē ī lacrimꝰ penitētꝭ. abluūt culpā. extīguūt gehē nā aſcēdt̉ ad celoſ. d̓ſcēdūt ad abiſſos. ignē īfernalē extīguūt. celos pulſant. aīaꝫ lauāt. deo pctōreꝫ recōciliāt. d̓ qͦ aug. Qui lacrimās miſeꝝ ſe fatet̉ illi deꝰ miẜet̉. ſinaūt ꝓcedūt ex dilectōe. aliqͥ flēt timore pene. d̓ qͥ buſ bern̄. Quoſdā lugere video ſi lacrime d̓ corde ꝓcederēt n̄ ita cito redirēt. Septīo dimittit̉ pctm̄ ꝑ ardētē dilectōeꝫ. d̓ qͦ thema. remittūt̉ ei ⁊cͣ. i. De. iiij. Charitaoꝑit ml̓titudīeꝫ pctōꝝ. Pro qͥ ſciēdū remiſſio pctōꝝ autoritatīe ſit a ſolo d̓o Iſa. xliij. Ego ſū qͥ deleo īiqͥtates tuas. Aug. d̓ ꝟbꝰ dn̄i. Spūſſāctꝰ oꝑat̉ r̄miſſiōeꝫ pctōꝝ pꝰ ꝯtritōeꝫ: ſꝫ r̄atꝰ pene ꝑ opꝰ bonū charita te īformatū r̄mittit̉. lꝫ ei cl̓a ſil̓ ⁊ n̄ ꝑ ꝑteſ t̓mittit̉. tn̄ r̄miſſio pene ſit ꝑ ꝑtes. qͥ plꝰ diligit plꝰ ei d̓ pena remittit̉. Gre. Dilectō baſe vt ignis. pctm̄ vt rubigo. tāto magꝭ rubi go pctī ꝯſumit̉ qͣꝫto cor pctōris igne charitatis cremat̉. Sex. ¶ Ad idē Cceſſit ad pedes ibeſu peccatrix mulier. ſic legit ⁊ canit ma ter ſctā eccl̓ia ⁊ ſūptū ē origīal̓r ex hiſtoria euāgelica Lu. vij. All̓a res eſt hoī ita bōa ⁊ ꝓficua qui etiā aliqn̄ dānoſa. Et ecōtra. nll̓a res dānoſa qnī aliqn̄ p̄t eē ꝓficua. Exēplū d̓ prīo.ſ. d̓ re bona. Lux ē res bōa Gen̄.i. Uidit deꝰ lucē ꝙ eēt bōa q̄ ſic̄ ocul̓ clarꝭ ⁊ ſanꝰ ꝓdeſt. ita egris nocꝫ Scd̓o diuitie trene bn̄ ſciēti expēde ꝓſūt ⁊ neſciēti obſūt ⁊ nocēt. Amb̓. ſic̄ diuitie ſūt īpedimēta reꝑbis: ita bōis ſūt coadiumēta ꝟtutis. Tercio ſic̄ bonū vinū ꝓdeſt hoī ſano ſitiēti: ita obeſt egͦ ⁊ febricitāti Ex emplū d̓ ſcd̓o.ſ. d̓ re dānoſa q̄ aliqn̄ ē ꝓficua vt d̓ ml̓ieribꝰ: q̄dā legūt̉ fuiſſe exēplar ꝟtutū. q̄dā ꝟo legūt̉ exēplat vicioꝝ ⁊ nociue. n̄ ne prīa mr̄ euā legit̉ fuiſſe exēplar gule ⁊ in tꝑantie Gen̄. iij. ⁊ multū nob̓ nocuiſſe ita vt legit̉ Ecc̄i. xxv. Initiū pctī ml̓t. ꝑ illā om̄es morim̄. Itē vxor loth exēplū īobediētie. dū exirēt ſodomā ꝓhibita ne r̄tro r̄ſpicere: īobe diēs fuit ⁊ ꝟſa ē ī ſtatuā ſal̓. gen̄. xix. Itē di na filia iacob exēplū curioſitatꝭ īcōſtātie. dū egiſſa vt viderꝫ ml̓ierē r̄gionꝰ illiꝰ ab emor fi lio ſichē ſtupta eſt Gen̄. xxxiiij. Itē iezabel vxor regꝭ achab exēplū homicidij ⁊ idolatrie iij. reg. xviij. ſic ecōtra legūt̉ ml̓te ſctē ml̓ie res q̄ ſūt nob̓ exēplar ſc̄titatꝭ ⁊ honeſtatꝭ. btā ꝟgo maria exēplū innocētie. āna vidua exē plū ꝯtinētie. ml̓r cananea exēplū ꝑſeuerātie Iſta ꝟopēcatrix bt̄a exēplū penitētie. Id̓o Greg. ſacra ſcript̉a nō ſolū narrat ꝟtutes ſā ctoꝝ: ſꝫ etiā caſꝰ eoꝝ vt videamꝰ ī lapſibꝰ qͥd tiere deamꝰ: ī ꝟtutibꝰ qͥd imitari ſtudeamꝰ iuxta illd̓ amb̓. Si ſecutꝰ es errātē ſeq̄re pe nitētē. ſi legimꝰ illā r̄ceſſiſſe a deo ꝑ pctm̄. qꝛ Au. pctm̄ ē r̄ceſſꝰ a deo. videamꝰ quo ī pn̄ia acceſſit. d̓ qͦ the. acceſſit ad ⁊cͣ. In ſūma vor boꝝ duo inuunt̉. prīo ꝓponit eiꝰ acceſſu ꝟtu oſū. ſcd̓o ſb̓iūgit eiꝰ exceſſū vicioſū. ibi. pecca trix. De prīo dicit. acceſſit ad ⁊cͣ Nō ſeptē ml̓ieres ī noua lege legūt̉ acceſſiſſe ad ih̓m nob̓ ī exēplū ꝙ ſeptē ſūt ꝟtutes ꝑ eas d̓ſigͣte qͣs hr̄e dꝫ verꝰ penitēs volēs ꝑ pn̄iaꝫ accede re ad ih̓ꝫ. qͣs oēs hūit maria magda. Prima ml̓r fuit āna vidua q̄ dn̄o p̄ſētato ī tēplo legit̉ acceſſiſſe ad eū Lu. ij. hec ip̄a hora ſuꝑ ueniēs ꝯfitebat̉ dn̄o ⁊ loqͣbat̉ d̓ eo oībꝰ q̄ ex pectabāt redēptōeꝫ iſrl̓. Moral̓r. ꝑ hāc ml̓ie rē ſigͣt̉ ꝓpria cognitō. q̄ ē prīcipiū ⁊ fūdamē tū ſalutꝭ. d̓ qͦbet̉. Scio nemīeꝫ poſſe ſaluari ſin ſui cognitōe. qꝛ malū n̄ vitat̉ niſi cognitū Nā ſic̄ ꝯͣ latētē inimicū nemo p̄t bellare. ſic ne ꝯͣ vicia īcognita. Seneca. ſalutꝭ initiū ē ꝓpria cognitō. ꝯſidera gͦ te ⁊ cū īuenerꝭ te vici oſuꝫ dic cū pͣs. l. Miſerere mei ⁊cͣ. Qm̄ ini. m. ego cog. Aug. ſi te cognoſcꝭ deꝰ ignoſcit. Der. ad eugeniū papā. Meliꝰ ē cognoſcere ſeip̄m qͣꝫ ſcire curſū ſideꝝ. vires herbaꝝ. cō plexiōes hoīm. nat̉as aīaliū. ꝓpt̓ qd̓ chriẜ. ſuꝑ

C Sermo math̓. Maxīa ꝑs ph̓ie ē cognitio ſui. ⁊ qͥ ſe neſcit nichil bn̄ nouit. hāc ꝟtutē ꝓprie cognitōis habuit maria magda. de qͣ Augꝰ. Ip̄a cognouit qͣꝫto morbo laborauit. Ip̄a cognouit quē offendit qꝛ deū creatorē Iō hec cognitio nccͣia ē ad ſalutē. vt ait Aug̓. d̓ ꝟa ⁊ falſa pn̄ia. penitēs nō ſolū ꝯſiderat qͥd peccauit ſꝫ ec̄ quē offēderat. qꝛ mortal̓r peccare ē deū offendere. Aug. Offēſo deo nll̓a ē loci religio. qꝛ deꝰ ē īimicꝰ oī crimīo ſo Ecc̄i. xij. Altiſſimꝰ odio hꝫ pctōres. hoc ip̄a cognouit. ⁊ dicere potuit cū pͣs. v. Ti bi ſoli peccaui ⁊cͣ. ⁊ cū filio ꝓdigo Lu. xv. Pt̄ peccaui ī celū ⁊ corā te: nō ſu dignꝰ vo cari filiꝰ tuꝰ. Secūda ml̓ier q̄ acceſſit ad ih̓m: fuit ml̓iex chananea Mat. xv. q̄ clamauit. Miſerere mei fili d. filia mea male perat̉ a deonio. Moral̓r. Cananea īterp̄ta tur erubeſcēs. nā ip̄a erubuit Prīo dn̄s ei n̄ rn̄dit Scd̓o dixit ſe n̄ miſſū niſi ad filioſ iſrl̓. Tercio noīauit eā canē. ⁊ ſic pctōr dꝫ r̄ſpicere enormitatē pc̄ti ⁊ īdignitatē ſui ⁊ feditatē ſceleꝝ vt n̄ fetet vt putridꝰ canis ī ꝯſpectū hoīm: ſic̄ pctōr ī ꝯſpectu dei ⁊ āgeloꝝ. vt di. Aug̓. ꝓpter qd̓ erubeſcere debet Au. ꝑ vos peccaſtꝭ: ꝑ vos erubeſcitꝭ: qꝛ exu beſcētia magnā tollit ꝑtē crimīs. Cui ꝯſonat Euſebiꝰ di. Uerecūdia penā tꝑat quā qͦs ꝓ pctīs pati d̓buerat. hāc ꝟtutē habuit maria magda. nā pꝰ cognitōeꝫ ſceleꝝ vere cūdabat̉. de qͦ tertꝰ. ſtās ītro ſecꝰ pedes. nō an̄ faciē. Rō greg̓. Turpitudīs maculas aſpexit lauādo ad fōtē mīe cucurrit ꝯuiuā teſn̄ erubuit. n̄ iuſſa venit ip̄a gͣuiter erubeſcebat. intꝰ cogitās ī ſeip̄a. hͦ ē ſpeculū ſine macl̓a. hͦ ē cādor lucꝭ et̄ne. ſap̄. vij. Ego ſū vicijſplēa. iō n̄ ſū digͣ accedere ī faciē ſꝫ re tro. n̄ ad caput: ſꝫ ad pedes. Gregꝰ. Facil̓r cl̓ia corrigit̉ q̄ erubeſcit̉. Ecc̄i. iiij. Eſt cōfuſio adducēs gl̓iaꝫ. vt dic̄ Rich̓. de ſctō victore. De qͣꝫto ꝟecūdia maior d̓ tāto in ocul̓ dei clarior. Tercia ml̓t q̄ ad ih̓m ac ceſſit ē ſamaritana Ioh̓. iiij. q̄ exiēs d̓ ciui tate venit ad fontē iacob cū ydria haurire aquā ⁊ īuenit dn̄ꝫ ſedētē ſuꝑ fōtē. ꝑ hanc ml̓ierē ſigͥficat̉ tercia ꝟtꝰ penitētꝭ.ſ. ꝟa cō tritio. cū ydria aq̄ illa acceſſit. ⁊ nos cū ꝟa ꝯtritōe ⁊cͣ. Hiero. Nulla cl̓a delebit̉ niſi triſticia anxiet̉. Rōeꝫ pōit mgr̄ in. iiij. diſ. xvi. In om̄i pctō actuali eſt actual̓ auerſio a d̓o ꝑ cōplacētiā pctī Iō oꝫ ꝙ ī oī r̄miſſi one pctī ſit actual̓ ꝯuerſio ad deū ꝑ diſplicētiā. ⁊ appellat̉ ꝯtritō. ſuꝑ qͦ dic̄ ſan. tho. ī. iiij. diſt. xvi. Nō p̄t tolli cl̓a niſi cordiet̉ volūtas.ſ. ꝑ ꝯtritōeꝫ. Tre. ij. Uelut mare ꝯtritō tua: ſic̄ mare ē acerbū: ſic ⁊ ꝯtritio. Augꝰ. ī li. de pe. Uere penitēs ſꝑ doleat et de dolore gaudeat. ⁊ ſe n̄ ſꝑ doluiſſe doleat Nā vbi ꝯtritio finit̉. ibi d̓ pn̄ia nichil reli quit̉. ⁊ illā habuit maria magda. d̓ qͣ greg̓ Diſcite qͦ dolore ardeat q̄ īter epl̓as flere n̄ erubeſcebat. Innocentius. iij. in ſūma ſua. Uenit inqͥt cū fōte lacrimaꝝ ad fontē miſericordiaꝝ: vt cū largo fletu largā eiꝰ mi ſericordiā īpetraret. d̓ qͦ textꝰ. Cepit rigare pedes ib̓u lacrimis. Aug. Lacrime ſūt teſtes dolorꝭ ⁊ ꝟe pn̄ie. Itē ip̄a his lacrimiſ meruit qͣttuor bona. Prīo irā dei mitigauit. Hiero. o hūilis lacrīa qͣꝫta ē ptās tua. vincꝭ īuincibilē. ligas oīpotētē. Scd̓o ip̄a lacrimꝰ veniā īpetrauit Chriẜ. Nemo flēſ acceſſit qͥ n̄ īpetrauit qd̓ poſtulauit. qͥ ſaltē ꝟe ⁊ pure ꝓpter deū ī eo ꝙ deū offendit d̓ flet pctā. Au. Qui ſe lacrimis miſeꝝ fatet̉ illi deꝰ miſeret̉. Tercio lacrimis ſuis ignē īfernalē extinxit. Aug. Flāmā penaꝝ extī guit vnda lacrimaꝝ Lacrīe ſūt hūide extī guūt ignē gehēne: ita ꝙ d. Iſid̓. Penitētꝭ lacrīe reputāt̉ apd̓ deū ꝓ baptiſmate. iō di cit amb̓. Ablue te lacrimꝰ laua te fletibꝰ: ſi tuip̄e fleuerꝭ aliꝰ te n̄ flebit. ſi ſaul pctā ſua fleuiſſꝫ: ſamuel n̄ fleuiſſꝫ vl̓ plāxiſſꝫ. ſi cayn ⁊ iudas ꝟtutē lacrimaꝝ ſciuiſſent deſꝑare n̄ debuiſſent. Der. Neqꝫ mundꝰ diluuio pijſſꝫ: ſi ad lacrīas fugiſſꝫ Quarto lacrimꝰ ſuis āgelos letificauit. Der. ſuꝑ canti. Lacrime penitētiū ſūt vinū āgeloꝝ. ſic̄ vinur letificat cor hoīs. vt dic̄ pͣs. ſic gaudiū eſt angel̓ dei ſuꝑ vno pctōre pn̄iaꝫ agēte Lu. xv. Quarta ml̓iet q̄ acceſſit ad ib̓m fuit emorroiſſa. de qua mat. ix. legit̉. Q. paſſa fuit fluxum ſanguinis duodecim annis. Tandē audiēs ih̓u pietatē ⁊ miſericordiā fiduciā habuit ad eū. Et ſpē ſanandi acceſ

De ſancta Maria magdalena ſit retro ⁊ tetigit fimbriam: ⁊ ſanata eſt. Per hāc mulierē intelligit̉ qͣrta ꝯditio ⁊ virtꝰ penitentꝭ ꝟe.ſ. fiducia ⁊ ſpes remittendi. Augꝰ. Penitētia q̄ eſt ſine fiducia eſt ſteriliſ ⁊ vacua. ⁊ manet ſine miſericor dia. vt cayn Gen̄. iiij. qui dixit. maior ē in iqͥtas mea qͣꝫ vt veniā merear Dex. Men tirꝭ cayn. Maior eſt dei miſericordia qͣꝫ q̄uis nr̄a miſeria. Idcirco fletꝰ nō ſufficit ſi ne fiducia. Amb̓. Nō p̄t ꝟe agere pn̄iam qͥ nō ſperat indulgentiā. ſꝫ Maria habuit fiduciā. de qͦ textꝰ. dū cognouit ꝙ eſſꝫ ī domo phariſei. Dicit ambro. Cogitare cepit Hic boſpes de celo venit in mundū vt pec catores ſaluos faceret. Alij hoſpites carnes ferinas requirūt in ꝯuiuio: ego ferima fera peccatrix aſſatū cor meū in igne chari tatꝭ offerā ꝯfidēs. qͥ mūdauit ſimonē le ꝓſū mūdabit aīaꝫ meā a lepra vicioꝝ. Ecce cōfidentia. Eccl̓i. ij. Quis ſperauit in dn̄o ⁊ eſt derelictꝰ. q. d. nullꝰ. Dern̄. Quantā ſpē fiducie ī dn̄o poſuerꝭ tātā obtinebis. et ſic magnā habuit fiduciā. ꝓpter qd̓ dixit ei ibeſus. Fides tua te ſaluā fecit. qꝛ qd̓ pe tijt poſſe īpetrare non dubitauit. ſic ⁊ nos. Ia. i. Si qͥs īdiget poſtulet a deo ī fide nil heſitās. Quinta ml̓ier q̄ acceſſit ad ibe ſū: fuit mater filioꝝ zebedei. de qͣ Mat. xx. q̄ orauit ꝓ filijs vt vnꝰ ſederet ad dextraꝫ alter ad ſiniſtrā. ꝑ hāc ſignificat̉ quīta con ditio penitētꝭ.ſ. deuota orō. Petimꝰ id qd̓ eſt ad ſiniſtrā.i. pctōꝝ remiſſionē vt ſi qͥd ſiniſtre egimꝰ vt īdulgeat. vt docem̄ eccl̓i. xxi. Fili ſi peccaſti nō adijcias iteꝝ ſꝫ d̓ pri ſtinis dep̄care. iuxta illd̓ Iudith. viij. In dulgētiā pctōꝝ poſtulemꝰ cū lacrimis ſic̄ fecit ille ẜuꝰ Mat. xviij. Procidēs orauit habe patiētiā ī me ⁊ oīa reddā tibi. ſic orauit Thob̓. c. iij. Ne reminiſcarꝭ dn̄e delicta mea. ſic Anna. Peto dn̄e vt a vinculo improperij abſoluas mee. Sb̓dit. Exaudite ſūt p̄ces amboꝝ Secūdo petere debemus illud qd̓ eſt ad dextrā.ſ. gratie collationē. Luce. xi. Petite ⁊ accipietꝭ.ſ. grām dei. Zacha. x. Petite vos pluuiā a dn̄o ⁊ dabit in tꝑe ſuo. Sine hac pluuia areſcit oīs fructꝰ boni oꝑis. Chriſo. Sicut terra ſine pluuia areſcit. ſic homo ſine dei gratia Ioh̓. xv. Sine me nihil poteſtis ſacere.ſ. meritorie. nec malū vitare qͣſi ſiniſtꝝ. nec bonū oꝑari qͣſi dextꝝ. Augꝰ. de correctōe ⁊ gratia Gratie eſt qͥdqͥd boni agimꝰ. ſic et penitere. Augꝰ. in li. de penitētia. Uere pe nitere nō eſt hoīs ſꝫ dei gratie.i. Choꝝ. xv. Gratia dei ſumꝰ id qd̓ ſumꝰ. Sexta mu liex fuit Marcilla Luc̄. xi. Extollēs q̄daꝫ mulier vocē de turba dixit ad ih̓m. Deatꝰ ventex qͥ te portauit. ⁊ ſignificat ſextā ꝯditi onē penitentis.ſ. ſatiſfactionē quā portare debemꝰ. Nā ip̄e portauit onꝰ peccatoꝝ no ſtroꝝ.i. De. ij. Peccata noſtra ip̄e tulit in corꝑe ſuo ſuꝑ lignū. ſic ⁊ nos. i. Choꝝ. vi. Empti eſtꝭ p̄cio magno: glorificate ⁊ portate deū in corde ⁊ corꝑe veſtro.ſ. ꝑ ſatiſſa ctionē. Gregꝰ. Qui ꝓpria mala cōmittit iuſtū eſt vt ꝑ penitētiā diluat. Greg̓. Nō ſufficit crux ſua ſine tua. Ideo ad Gal̓. vi. Qnꝰ ſuū vnuſqͥſqꝫ portabit.ſ. ſatiſfactōis ad Heb̓. x. Uolūtarie vobis peccātibꝰ iaꝫ nō relinquit̉ hoſtia ꝓ peccato. qꝛ nō denuo crucifigit̉ xp̄s: neqꝫ cōplantet̉ hō ſimilitu dini mortꝭ eiꝰ.ſ. ꝑ baptiſmū. Nā ſic̄ ex alie nō pctō obligati eramꝰ. ita aliena pena ab ſoluti ſumꝰ. Nūc ꝟo qͥ ꝓpria mala cōmittit ꝓpriā crucē penitētie tollat. Lu. iij. Facite dignos fructꝰ penitētie. Rich̓. d̓ ſācto victore. In criminaliū purgatōe opus eſt ſatiſfactōe. Gregꝰ. ponit exēplum. Si qͥs aliquē blaſphemat n̄ ſatꝭ eſt vt ceſſat ſꝫ vt ſatiſfaciet. Ro. iiij. Nomē dei ꝑ vos blaſphemat̉: gͦ oportet vt ſatis agatꝭ. d̓ qͦ Anẜ. in li. Cur deꝰ hō. Neceſſe eſt vt ablatꝰ honor ſoluat̉. aut pena ſequat̉. Qui ꝟe penitet malū impunitū nō ſinit. Sic fecit maria magdalena. Gregꝰ. Cogitāte michi de maria penitētia. plꝰ libet flere qͣꝫ aliqͥd dicere. Cōſiderauit qͥd fecit: voluit moderare qd̓ fecerat. cogitauit eī ſcriptū Sap̄. xi. Pex q̄ qͥs peccat per hec ⁊ puniet̉. Primo peccauit ocul̓. qꝛ īpudice reſpexit. ecōuerſo ocul̓ qͥbꝰ terrena ꝯcupierat iā ꝯterēs flebat Secundo in vanitate pilos expoſuit iam

CVI Sermo madidatos pedes xp̄i terſit Tercō ore va na locuta: iā pedes xp̄i eſt oſculata. Quarto vngento fucata: iam vnxit pedes chriſti Gregoriꝰ in omel̓. Qd̓ ſibi turpiter exhibuerat hoc iā deo laudabiliter offerebat. Fecit ẜꝫ dictū apl̓i Ro. vi. Sicut exhibuiſtis membra veſtra ſeruire immūdicie et iniquitati. ſic nūc iuſticie in iuſtificationeꝫ Et hͦ fecit ipſa vt teſtat̉ Gregoriꝰ. Quot habuit in ſe oblectamēta: tot de ſe inuenit holocauſta. Septima mulier eſt Maria mater iheſu que accedens ad ip̄m ſtabat ſub cruce. ⁊ ſignificat ſeptimā ꝯditionem penitētis ſcilicet verā dilectionē que requi xit̉ ad ſingulas prefatas conditōes. Aug̓. Charitas valet ad oīa ſine qua nichil valent om̄ia. etiā quecūqꝫ ſatiſfactio ardua. Hilariꝰ. Fruſtra eſt om̄is oꝑatio niſi aſſit dei dilectio.i. Choꝝ. xvi. Om̄ia veſtra in charitate fiant. ⁊ ſi cares charitate accede cū matre iheſu ad crucē recordare paſſiōiſ chriſti. Damianꝰ. Quid magis ad charitatem accendit qͣꝫ ꝙ ꝓprio filio nō pepercit deꝰ ⁊cͣ. Si nō poſſes cognoſcere graui tatem peccati tui. Dern̄. penſa qͣꝫ grauia ſuerūt tua vulnera. pro quibꝰ neceſſe fuit pati chriſtū ⁊ vulneraxi ꝓ te. Si nō potes orare vide qͣꝫ pie ī paſſione ꝓ peccatoribꝰ orauit cū lacrimis. Pater dimitte illis ⁊c̄ Luc̄. xxiij. Si ſatiſfactio videt̉ tibi grauiſ Dicit apl̓s Heb̓. xij. Recogitate eū qͥ talem ſuſtinuit aduerſus ſemetip̄m cōtradictionem. ⁊ non fatigemini animis veſtris. Gregꝰ. Si paſſio chriſti intuet̉ nil tā graue qd̓ nō equo animo ſuſtinet̉. ⁊ ſic paſſio chriſti eſt ad om̄ia p̄dicta inductiua. ſignā tet ad dilectionē que perficit om̄ia p̄dicta Dern̄. ſuper Canti. Suꝑ omnia te michi reddit amabileꝫ o bone iheſu calit quem bibiſti. Hūc amorē habuit magdalena ꝓpter qd̓ dixit ei iheſus. Rmittunt̉ ei peccata multa. Gregꝰ. in omel̓. Quid fratreſ credimꝰ dilectionē dei niſi ignē. quid culpam niſi rubiginē: tanto plus rubigo cōſumitur: quāto magis quis charitate accenditur Laus deo in perpetuū De ſancto Iacobꝰ. Cvi Sermo Oteſtis bibere calicē quē ego bibiturus ſum Math̓. xx. Et legit̉ in p̄ſentis diei euāgelio. Dicunt naturales ꝙ arbo res q̄ nō fuerint mote ꝑ ventū n̄ habet fructus qͥ honorabiliter poſſēt portari ad men ſam dominoꝝ: qꝛ ẜm pliniū. Arbores quiete ⁊ nō mote ventis illo anno reddunt̉ pe nitus infecūde. Ratio. qꝛ cū ventis ꝯcuti untur tūc ꝯcuſſione fertiles reddunt̉. Mo raliter. Per arbores intelligunt̉ homīes Mar. viij. Uideo homīes vt arbores. In nocentiꝰ de vilitate humane ꝯditōis. Eſt quedam arbor euerſa cuiꝰ radices ſunt cri nes. crunc caput. rami manꝰ ⁊ pedes. Hꝰ arbor.i. homo nō facit fructū eterni regni meritoriū: niſi quaſſato a vento tribulatio num. Augꝰ. Nequa qͣꝫ ad regnū celorū ſe iudicet ꝑtinere. qui hic in area nō tritulat̉ ꝑ tribulatōeꝫ: nec mēbra ſe iudicēt: qui ca put ſuū ſpinis coronatū paſſionibꝰ non ſe quunt̉ Ideo. ij. Thimo. iij. Om̄s qui pie rolunt viuere in xp̄o ꝑſecutōeꝫ patiētur. Nā ẜm Augu. Nullꝰ meret̉ dici xp̄i ẜuꝰ ſine tribulatōibꝰ. ꝓpter qd̓ ſaluator Iohā. xv. Memētote ẜmōis mei. nō eſt ẜuꝰ maior dn̄o ſuo. ſi me ꝑſecuti ſunt ⁊ vos perſequent̉. ideo Eccl̓i. xxxiij. Magna eſt gl̓ia ſeqͥ deū. ⁊ Iudith. viij. Oēs qͥ tibi placue rūt: ꝑ varias tribulatōes trāſierūt. Hoc conſiderās Augꝰ. dixit. Domine hic ſeca vr̄e da pacē in futuro. Nā ẜm Amb̓. ſuꝑ beati īmaculati Quāto maior hic tribula tio: tanto vberior ꝯſolatio. de quo Gregꝰ. x. mora. Tāto ſpes ſolidior ſurgit qͣꝫto grauiora hͦ qͥs ꝓ xp̄o ꝑtulit. qꝛ gaudiū de eter nitate n̄ tollit̉ niſi hͦ priꝰ pia ſemīatōe ſemi nat̉. pͣs. cxxxv. Qui ſemināt ī lacrimis ī ex ultatōe metēt. ad qͦs hortat̉ dn̄s Iacobū ⁊ Iodeꝫ dicēs. Poteſtis bibere calicē quē ego bibiturus ſuꝫ. ¶ In ſumma euangelij duo innuūtur. Primo propoſitio indiſcre te petitionis. ibi. acceſſit mater. Secundo

De ſancto Iacobo ſubiungit̉ correctio fatue ꝓpoſitionis. ibi. neſcitis quid petitis. De primo dicit. In illo tempore.ſ. cū chriſtus dixit diſcipulis ſuis de paſſione ſua dicēs. Ecce aſcēdimꝰ hieroſolimā: tunc acceſſit mater filioꝝ zebedei cū filijs ſuis Iohāne ⁊ Iacobo. Hec fuit Salome: quia forte vidua. ⁊ ſequeba tur chriſtū. Uel forte vir eiꝰ retro ſeorſum cū alijs iuit. dicit Augꝰ. Mater ex cōſilio filioꝝ acceſſit. Ideo Mar. x. dicit̉. Ꝙ filij per ſe acceſſerūt. quia eſt regula iuris li. vi. Qui facit ꝑ aliū eſt ac ſi faceret ꝑ ſeipſum Chriẜ. ſuꝑ Matth̓. Filij dixerūt atri Ecce moriet̉ ⁊ poſt tres dies victor re uertetur. quid reſtat niſi regni gloria. quid faciemus vt poſſemꝰ participes fore regni Scimꝰ quia non eſt inuidus qui ſe donauit hominibꝰ. qūo regni ſocietatē nō donabit petentis negligētia rep̄henditur vbi d̓ miſericordia dantis nō dubitat̉. nos ſi rogamus ceteroꝝ corda concutiemꝰ. Si ſancti ſunt tamē homines ſūt: ergo ſubmittamꝰ matrē vt ſuo nomine dep̄cetur pro nobis ⁊ fiunt duo bona. Si eſt res rep̄henſibilis nō imputat̉: quia mulier. ſexus ip̄e excuſa bit errorē. Si autē non fuerit rep̄henſibilis facilius impetrabit. mater pro filijs ro gans acceſſit adorās eū. id eſt. reuerentiaꝫ exhibens ⁊ petens aliquid ab eo.ſ. primo ī generali. Dicit ei iheſus: quid vis. non in terrogauit quaſi neſciens: ſꝫ vt manifeſtā faceret irratōnaleꝫ petitionē ipſoꝝ qui pete bant. at illa dixit. vt hi duo filij mei ſedeāt vnus ad dexterā: alter ad ſiniſtrā in regno tuo. Itē parentes tria deſiderāt filijs quie tem diuitias ⁊ honorē. ¶ Primo quieteꝫ cum dicit vt ſedeant. ⁊ ſic aliqui parentes nolunt filios docere laborare: ſed ociari. timent ne offendunt̉: nō perpendentes illud Eccl̓i. xxxiij. Multa mala docuit ocioſitas Nam diabolꝰ quē ocioſū inuenit ſtatiꝫ po nit in oꝑe ſuo. figurat̉ Exodi. ij. Pharao videns filios iſrael ſtatim dixit ite oꝑami ni. Ideo hiero. Semꝑ aliqͥd operis facito: ne te diabolꝰ inueniet ocioſum. Dern̄. Ociū eſt ſentina omniū viciorū Luce. xi. Diabolꝰ inuenit domū vacantē aſſumpſit ſeptē ſpiritus nequiores ſe.i. ſeptē peccata mortalia. Hiero. Inquantuꝫ ei aufers de ocio intantū aufers ei de loco. ideo Eccl̓i. xi. Si filij tibi ſint erudi illos. Iob. v. Naſcit̉ homo ad laborandū ſicut auis ad colandū. Nā ſicut de veſte nō portata naſcit̉ tinea: ſic de ocio peccatū. Caſſio. Mēſ ocioſa nichil aliud cogitare nouit qͣꝫ d̓ eſcꝭ ⁊ de ventre. Seneca. Ociuꝫ ſine litterꝭ eſt viui homīs ſepultura. Exemplū de illo de qͦ Boetiꝰ in de diſciplina ſcolariū narrat. ¶ Secūdū qd̓ eis deſiderāt parētes eſt copia diuitiarū. Sic rebecca laborauit ꝓ filio Iacob vt prīogenita obtineret. Gen̄. xxvij. Nā filijs theſauriſare ſufficientiā eſt laudabile. hoc enī docet apl̓s.i. Choꝝ. xiij. Debēt parētes theſauriſare filijs: ſꝫ ꝙ bomo ita afficit̉ ad filios vt obliuiſcat̉ ſalutiſ anime ſue. hoc eſt rep̄henſibile. Iō Augꝰ. de vita clericoꝝ. ⁊ habet̉. xiij. q. ij. ſi qͥs ira ſcit̉. vbi dicit̉. Si qͥs vnū filiū habet putat alteꝝ chriſtū. ſi duos putat chriſtū terciuꝫ Si decē vndecimū xp̄m faciet. quia dicit̉ Ezech̓. xviij. Filius nō portabit iniquitatem patris: nec pater filij Gall̓. vi. Unuſquiſqꝫ onus ſuū portabit. ¶ Tercio deſide rant eis honorē ſicut berſabee filio ſuo Sa lomoni. de quo. iij. Reg̓.i. Seneſcente da uid filius eiꝰ adonias ſurrexit viuuente pa tre dixit: ego regnabo. qd̓ audiēs mater ſa lomonis acceſſit ad dauid exhibuit reuerentiā ei. Cui rex: quid vis. Cui illa: domi nemi rex Iuraſti michi ꝑ dominū deū tuū ꝙ Salomon filiꝰ tuꝰ regnaret poſt te. nūc adonias regnabit te ignorāte ad te reſpiciunt ocl̓i oīm ī iſrl̓ ⁊ eligere poterꝭ quē volū ex qͥ regnet poſt te. ⁊ ſic īpetrauit ei regnū O qͦt ſūt hodie pr̄es ⁊ mr̄es qͥ nō curant d̓ ſalute filioꝝ ſed de honore. ¶ Pro qͦ nota honor ē duplex.ſ. virtutꝭ ⁊ ptātꝭ. Primuſ virtutꝭ. de qͦ ph̓us. iiij. ethicoꝝ. Honor eſt p̄miū virtutꝭ. Illū honorē oēs deſiderare debemꝰ vt eſſemꝰ ꝟtuoſi. Nā cū cognoſci tur virtuoſus tūc habet cauſam cur ſit honorandꝰ. vt ſi ē caſtꝰ. humilis. miſericors

CVI Sermo pius. obediens. pacificus. Ideo Ariſtote. iiij. ethicoꝝ. Uirtutibꝰ priuati nō ſunt honore digni. ſed ẜm veritatē ſolꝰ virtuoſus eſt honorandꝰ. Unde Augꝰ. dicit. Ꝙ an tiquitus romani colebāt virtutē ⁊ honorē pro dijs. vnde duo templa conſtruxerunt ſic ſita ꝙ nullus intrare poterat templum honoris niſi pertrāſiſſet templū virtutꝭ. ad ſignificandū ꝙ nullꝰ eſſet dignus honore niſi meruerit eundē per honorē ⁊ virtutē. Ideo valde laudabile eſt hominē eſſe vir tuoſum. Seneca. Nulla poſſeſſio nll̓a vis auri ⁊ argenti plus eſtimāda eſt qͣꝫ virtuſ Et qui virtuoſos homines diligit ⁊ honorat ſignū eſt ꝙ ipſe virtuoſus eſt Seneca Scias ꝙ multis virtutibꝰ abundat qͥ alienas virtutes amat. Itē virtus eſt donuꝫ domini pio pro honore dignū. d̓ quo dono dicit Augꝰ Tale donū eſt virtus vt nullꝰ operetur eā in nobis niſi deus. ad Gal̓. iij. Qui tribuit nobis ſpūm operat̉ virtutes in nobis. Ideo pͣs. lxxix. Domine deꝰ vir tutū: quia a ſolo deo eſt. Dern̄. Incaſſum laborat in inquiſitōne virtutū qui aliunde querit qͣꝫ a deo. ⁊ hunc honorē om̄es debemus querere. Secundꝰ honor eſt poteſtatis. de quo Eccl̓i. vij. Noli querere ab homine ducatū: nec a rege cathedrā hono ris. Ratio Orig. In nullo diabolꝰ hoīem ſic illaqueat qͣꝫ cū honoris appetitū ipſum temptat. Ratio. qꝛ grauior exit eiꝰ culpa ⁊ pena. Primo grauior exit culpa: qꝛ non ſolū tenetur reddere rationē pro ſe: ſed ꝓ alijs Heb̓. xiij. Obedite p̄poſitis veſtris. ipſi enī vigilant rationē reddituri pro ani mabus veſtris. Gregꝰ. de cura paſtorali. Tot mortibꝰ p̄lati digni ſunt quot exēpla damnatōnis ad ſubditos trāſmittūt. ſap̄. vi. Exiguo concedit̉ miſericordia potētes potenter tormēta ſuſtinebūt. Secūdo grauior exit pena ſap̄. vi. Iudiciū duxiſſimuꝫ fiet his qui p̄ſunt. de quo Dern̄. Ueniat ad iudiciū dura alligatio. pauperū clamor viduaꝝ gemitus ⁊ pupilloruꝫ. Augꝰ. viij. confeſſionū. Peto domine vt om̄is hono ris mundi facies me inexpertē ⁊ gratie tue coheredem. ideo hortamur Eccl̓i. vij. No li querere fieri iudex niſi valeas virtute it rumpere cauſas. ideo Salomon nō petiuit honorē: ſed ſapientiā. iij. Reg. ij. Da ẜuo tuo cor docile. Rabanꝰ. quos delectat culmen honoris priꝰ exercere debent viā laboris.ſ. virtutis. ꝓpter qd̓ Heb̓. v. Nemo ſibi aſſumat honorē niſi vocatꝰ a deo. Gre goriꝰ dicit rationē. Grandis honor graue onus. implet̉ illud Eccl̓i. viij. Interdū do minatur homo homini in malū ſuū. ⁊ habe tur in Cano. xl. diſt. Quicūqꝫ primatū in terra deſiderat in confuſioneꝫ veniet. ideo merito talibꝰ dicit̉. neſcitis quid petatis. dicit Rabanꝰ. Uere neſcit quid petat qui ſedem regni glorie querit quā nondū meritis queſiuit. Neſcit quid petat qui ſe in virtutibꝰ nō exercitat. Ideo dicit Chriẜ. Nos nō debemꝰ petere a deo qd̓ nobis tātuꝫ bonū videt̉. ſꝫ qd̓ ipſe viderit nobis ex pedire Dixi ſecundo ſubiungit̉ correctō fatue ꝓpoſitionis dicēs. Neſcitis qͥd peta tis. Remigiꝰ. Chriſtꝰ reſpōdit diſcipulis qꝛ petitō ꝓceſſit ab eis. Itē iſta petitō mu lieris triplicem errorem continebat. ſcilicet ordinis peruerſitatem. intentionis carnalitatem. ⁊ materie vanitatē. Primo cō tinebat ordinis peruerſitatem. quia prius petiuit premium qͣꝫ habuit meritum. ideo noluit quieſcere ſine fatigatōne. cū ſcribitur ꝑ pͣs. cxxxv. Qui ſemināt in lacrimis in exultatione metent. Iam voluerūt habe re denarium diurnū ſine labore. cū Math̓ xx. ſcribitur. Uoca operarios ⁊ redde mer cedem illis. Item voluerunt habere coro nam ſine pugna. cum dicit̉. ij. Thimo. ij. Nullus coronabitur niſi legitime certauerit. Item voluerunt habere brauium ⁊ non cucurrerunt. cum dicitur.1. Choꝝ. ix. Currite vt apprebendatis. ideo dicit eis. Neſcitis quid petitis. quaſi diceret. vultiſ exaltari ⁊ nondū eſtis humiliati. cuꝫ dicit Gregꝰ. Ad magna p̄mia nō ꝑuenit̉ niſi ꝑ magnos labores. res p̄cioſa nō comꝑatur vili p̄cio. iō Chriẜ. Magnū laborē ncc̄e ē īpendere. ſi volumꝰ ad r̄gnū celeſte ꝑueīte

De ſancto Iacobo Secūdo petitio cōtinebat in intentōne carnalitatem: quia putauerūt in primo ad uentu chriſtū regnatuꝝ: qd̓ exit in ſecūdo Ideo errauerūt ſicut iudei de meſſia ī pͣs. clv. Edificans hieruſalē dominꝰ diſperſio nes iſrael cōgregabit. hoc intelligūt de ter reſtri hieruſalē: cū ibi intelligitur eccleſia ſancta in qua diſperſiones iſrael cōgregabit in vnitate fidei. Nā deſolatio terreſtrꝭ hieruſalē durabit vſqꝫ in finē ſeculi. Luce xxi. Hieruſalē calcabit̉ a gentibꝰ donec im plent̉ tempora nationum Daniel̓. ix. Exit deſolatio vſqꝫ in finē ⁊ conſūmationē Nā hieruſalē aliquādo capit̉ ꝓ celeſti ciuitate Gall̓. iiij. Hieruſalē q̄ ſurſuꝫ eſt mater noſtra eſt. ſimiliter Iſa. lx. Surge illumīare hieruſalē. Et ſubdit. nō exit ampliꝰ ſol ad lucendū nec ſplendor lune illuminabit te. ſed exit tibi dominus in lucē ſempiternā. ⁊ deꝰ tuus in gloriā tuā. Non occidet vltra ſol tuus: ⁊ luna tua nō minuet̉. Item erra bant in intentōne: qꝛ credebāt ex lege carnis ſibi hoc debere qd̓ nō eſt veꝝ. qꝛ ſcribit̉ Ezech̓. xiiij. Si Iob Nōe Daniel fuerūt in medio iſtoꝝ iuſticia ſua liberabāt aīmaſ Sꝫ filios ⁊ filias non liberabāt. ſꝫ implebitur illud Math̓. viij. Suit veniunt ab oriente ⁊ occidente ⁊ recumbēt cū Abraaꝫ Iſaac ⁊ Iacob in regno dei. ſed filij regni eijciant̉ in tenebras exteriores. quia non eſt acceptio perſonarū apud deum. qꝛ ſcribitur Matth̓. Quicunqꝫ fecerit volūtatē patris mei hic eſt qui intrabit in regnū celorum. Tercio petitio ꝯtinebat vanitatem: quia pompā querebant ⁊ poſito ꝙ ce leſte regnuꝫ futuꝝ petijſſent adhuc fuit ex tor ⁊ bene potuiſſet eis dixiſſe neſcitis quid petitis. quaſi diceret. Nō audiſtis me referentē. cū veniet filiꝰ hominis ponꝫ oues ad dextram ⁊ hedos ad ſiniſtraꝫ. Et dicet his qͥ ad ſiniſtrā ſunt. Diſcedite a me maledicti in ignē eternū. Ego vocaui vos ad dexteram. ⁊ vos vultis vos locare ad ſini ſtram. Poteſtis hibere calicē quē bibitutus ſum.ſ. paſſionis. Non dixit hoc domi nus ꝙ ignoraſſet ꝙ erant imitaturi eius paſſionē. ſed ideo interrogauit. quia nemo poteſt cū chriſto regnare niſi paſſionē eiuſ fuerit imitatus. Un̄ ſcd̓a Thi. ij. Si compatimur cōregnabimꝰ. Dern̄. Tūc michi tua ꝓdeſt paſſio ſi aſſit mea imitatio. Itē nota de triplici cance legitur in ſcripturis. Primꝰ ē innocētie. Secundꝰ penitentie. Tercius paſſionis acerbe. Primꝰ eſt calix innocentie. de quo pͣs. xxij. Calix meuſ inebrians qͣꝫ p̄clarus eſt. Reuera p̄clarꝰ nā qui habet innocentiā habet p̄claram cō ſcientiam. Auguſtinꝰ de vera innocentia. Uera innocētia eſt que nec ſibi nec alteri nocet. Iſte calix eſt plenus diuitijs ⁊ gratie balſamo diuine gratie ⁊ deo valde acce ptus. Augꝰ. d̓ vita xp̄iana. Nichil deo digniꝰ nichil cariꝰ eſſe poteſt qͣꝫ innocentia. Et nichil homini ſalubriꝰ. quia homo ī ſta tu innocentie eſt ſecurꝰ. Amb̓. Gaude innocentia vbiqꝫ es illeſa. vbiqꝫ ſecura. Si temptarꝭ ꝓficis. ſi humiliarꝭ erigerꝭ. ſi pugnas vincis. ſi occiderꝭ coronaris. Ex iſto calice bibit ꝟgo Maria q̄ fuit balſamo.i. ſpūſancto plena. Hec duo ſunt ſigna ex qͥ bus cōſiderari poterit. an qͥs ex iſto calice biberit. Primū ſignū eſt mūdane ſitꝭ ex tinctio. Augꝰ. Qui biberit de fluuio ꝑ adiſi reſtat ꝙ in eo extincta ſit ſitis huiꝰ mūdi Nā ẜꝫ Chri. Nichil ē ſuꝑ terrā qd̓ amat qͥ donū dei ī veritate guſtat. Secundū ſignū eſt mentis exhilaratio. de qͦ pͣs. lxxiiij. Calix dn̄i ī manu vini meri plenꝰ. Naꝫ ſicut vinū letificat. ſic vinū gratie ſpūſſancti mentem exhilarat. Luce primo. Maria in quit ſic Exultauit ſpiritus meus ⁊cͣ. Pro uerbioꝝ. xv. Secura mens quaſi iuge cōuiuium. qualis eſt mens innocentis. Se cundus calix eſt penitentie. de quo pͣs. cxv Calicem ſalutaris accipiam. Hic calix eſt amarus. quia plenꝰ crucis abſintheo. Nā bibentes ex eo dicunt illud Iſaie. xxxviij. Recogitabo tibi omnes annos meos in amaritudine anime mee. Sed dic calix de bet dulcorari ſpe premij celeſtis regni. De quo Matthei quarto. Penitentiam agite ⁊ appropinquabit vobis regnum celorū.

CVI Sermo De iſto calice amaro biberunt Petrus ⁊ magdalena. Sꝫ heu aliqui ſunt qui volunt hunc calicē habere plenū melle dulcedīs quaſi cōtra ꝓprietatē penitētie. Iſid̓. in li. ethimoloyaꝝ. Penitētia dicit̉ a pena qꝛ homo punit ī ſe qd̓ male cōmiſit. Nā dic̄ Chriẜ. Aſpera medicina meliuſ curat vbi morbꝰ eſt curabilis. iuxta illud Deut̉. xxv Secundū menſurā delicti plagarū exit ⁊ modꝰ. Math̓. iij. Facite dignos fructꝰ pe nitētie. Hic calix penitētie valde eſt vigo roſus. vt inquit Iſid̓. de ſūmo bono. O pe nitētia qͥd de te dicā exprimere non valeo vt volo. Melior es auro. rutilantior ſole. ꝑ te mors deſtruit̉. diabolꝰ fugat̉. celū ape rit̉. infernꝰ claudit̉. Terciꝰ calix eſt paſſio nis xp̄i. de hoc hic dicit̉. Poteſtis bibere ⁊cͣ. Nā calix dicit̉ a calon grece qḋ eſt lignū latine. qꝛ xp̄s acerbā paſſionē ſuſtinu it ī ligno. Ille calix eſt plenꝰ ſanguine. illū biberūt om̄es martires. Apoc̄. vij. Lauer̄t ſtolas ſuas in ſanguīe agni. ſic om̄es electi bibere debēt de calice paſſiōis. de qͦ Greg̓. Sanctꝰ quiſqꝫ vt eterna ſupplicia euadꝫ ⁊ ad ſempiternā gloriā aſcēdat dꝫ flagelliſ atteri. vt ī iudicio purgatꝰ valeat īueniri. Itē dicit Amandꝰ Preſens tribulatō hꝫ breuē amaritudinē lōgā ꝯſolatōeꝫ: ꝓpter quā adipiſcendū dixit ibeſus Iacobꝰ ⁊ Io hanni. Poteſtꝭ bibere calicē.ſ. paſſionis. ¶ Diceres Cur deꝰ ſuos electos vult tribulari paſſionibꝰ: etiā ī ſua gratia ſtantibꝰ Rn̄det̉ ꝙ quanto maiori gr̄a homo a deo viſitat̉: tanto maiori tribulatōne tribulat̉. Ideo ſunt tres cauſe. Prima quāto pluſ hoīes deuoti ī gratia ꝓficiūt: tanto ad ſuffferendū ſunt fortiores Ideo vndiqꝫ tribu lant̉ vt merita cumulant̉. Dicētes cū apl̓o ad Philippen̄. iiij. Om̄ia poſſum ī eo qui me ꝯfortauit. Nā dn̄s deus eis aſtat. eos fortificat. iuxta illud. i. Choꝝ. x. Fidel̓ dequi nō patiet̉ vos temptare vltra illud qd̓ poteſtꝭ. Secūdo tales in gratia ſunt virtu oſiores: ergo plꝰ tribulant̉ vt virtutes cō gnoſcant̉. pͣs. lxv. In multitudīe virtutis tue mentient̉ tibi inimici tui. Tercio taleſ tribulatione indigent vt ſint cautiores ne ſuꝑbiēt. talis fuit apl̓s. ij. Choꝝ. xij. Datꝰ ē mihi ſtimulꝰ car. m. āgelꝰ ſathane vt me colaphiſet ne magnitudo tuelationū extol lat me. Ideo Gregꝰ. Poſtqͣꝫ dn̄s hoīeꝫ ꝑ gratiā viſitat. ſubito illū ꝓbat vt cognoſcat qd̓ a deo habeat ne de gratia ſuꝑbiat. figurat̉ Gen̄. vij. Aque eleuauerūt archā in ſublimi. Spūaliter. Sic aque tribulati onū eleuāt mentē hoīs boni ad ſublimitatem diuinitatꝭ ⁊ ad noticiā diuīe charitatꝭ Iuxta illud Apoc̄. iij. Ego quos amo arguo ⁊ caſtigo. Et ad hāc interrogatōeꝫ ſal uatoris de calice paſſionis reſponderunt poſſumꝰ. dicit Chriẜ. ſuꝑ Math̓. Hoc nō dicunt ex fiducia fortitudīs: ſꝫ ex ignoran tia paſſionis. Naꝫ in expertis videt̉ leuis eſſe temptatio paſſionis ⁊ mortis. Iō ait illis. Calicē meū bibetꝭ. dicit Deda ſuper Marcū. Dibit Iacobꝰ caliceꝫ paſſionis qn̄ ab herode capite truncatꝰ eſt Sꝫ quid de Iohāne qūo bibit qͥ ꝓpria morte vitaꝫ finiuit. Rn̄det Hiero. Propter martiriū fuit miſſus ī feruētis olei doleū. ⁊ demū in inſulā pathmas relegatꝰ. Rn̄det eis ībeſCalicē meū bibetꝭ. Remigiꝰ. Dibit Iaco bus in paſſiōe. Iohānes in ꝑſecutōe. Sꝫ ſedere ad dexterā aūt ſiniſtrā meam nō eſt meū dare vobis. Diceres tn̄ dixit Math̓ xi. Om̄ia ſunt michi tradita a patre meo. ⁊ Math̓. vlti. Data eſt michi oīs poteſtaſ in celo ⁊ in terra. Rn̄det Remigiꝰ. Hoc intelligit̉ dupliciter. Primo ẜm humani tatē quā traxi a matre mea q̄ eſt amica veſtra. ẜm quā ſum veſter ꝯſanguineꝰ. nō eſt meū dare vobis. ſꝫ ẜm diuinitatē in qͣ ſum patri eqͣlis Alio modo nō eſt meū dare vo bis.ſ. in ſtatū in qͦ vos eſtꝭ. qꝛ ſuꝑbi ⁊ elate mentꝭ. pͣs. c. Nō habitat in medio domus mee qui facit ſuꝑbiā. ſꝫ quibꝰ ꝑatū eſt a pa tre. Diceres Qui ſunt quibꝰ paratū eſt regnū dei a deo patre. Rn̄det̉ Primo in nocentibꝰ Marc̄. x. Sinite ꝑuulos venire ad me: taliū eī eſt regnū celoꝝ. ⁊ hoc ex pura gratia. ⁊ ſine omni merito ꝓprio. ad Thit. iij. Nō ex oꝑbꝰ iuſticie q̄ fecimuſ

De ſancta Martha. nos. ſed ẜm magnā miſericordiā ſuam ſal uos nos fecit. In ſignū illius Iohāneſ vi dit celuꝫ aꝑtum xp̄o baptiſato. Sed heu maledicte matres venerabili hereditate ꝓ prios pueros priuātes crudeliores brutꝭ que nutriūt et defendūt p̄ter ſcrophā. Si tales digne vellent penitere. cōſulit eis ale xandex tercius: ut intrāt religionē vbi ꝑpetue deplorāt peccatū. et habet̉ de his qͥ filios occidūt. c. veniēs. Si aūt repugnte carnis debilitate ad hͦ induci n̄ pn̄t tūc eiſ nubendi licentia tribuat̉. qꝛ tutius eſt ut ī domino nubent vni ſoli qͣꝫ inhoneſte mul tos admitterēt. ſed tn̄ alias grauis pn̄ia in iungat̉. ut habet̉ de his qͥ filios occidūt. c. intelleximus. ¶ Secūdo regnū ꝑatū eſt penitentibus. Mat. iiij. Denitentiā agite ⁊cͣ. Figurat̉ in rege nabuchodonoſor: qͥ ex ſuꝑbia dixit. Nonne hec ciuitas babilon in robore meo edificata ē. ꝓpter qd̓ expul ſus fuit a regno ſeptē mēſibus. et poſtea re uocatus ꝑ danielē vſqꝫ ad finē ſeptē anno rum egit pn̄iam. neqꝫ panes neqꝫ carnes ꝯmedit neqꝫ vinū. ꝑacta penitētia reſtitu tus eſt in regnū ſuū. De qͦ aug. et hēt̉ ī ca. xxiij. q. iiij. nabuchodonoſor. Mabuchodo noſor penitentiā egit fructuoſaꝫ. ⁊ poſtmo dum innumeros flagellatꝰ ſuſtinuit. ⁊ regnum qd̓ ꝑdiderat rurſus accepit. Sic d̓ nobis. ut dicit Aug. Qui peccata ꝑ penitentiā deleuerit: angeloꝝ cōſorſimꝑpetuū erit. ¶ Tercio regnū ꝑatū eſt miſericorditer agentibꝰ. Unde math. xxv. Uenite bn̄dicti ꝑcipite regnū patris qd̓ vobis ꝑa tum eſt ab origine mudi. ideo Aug. Pre be tectū accipe celū. ¶ Quarto ꝑatum eſt voluntariā pauꝑtatem ꝓ xp̄o ſuſtinētibꝰ. pͣs. lxvij. Paraſti in dulce. tua pauꝑi deꝰ ſ. regnū. De quo Math. v. Beati pauꝑeſ ſpiritu qm̄ ip̄oꝝ eſt regnū celoꝝ ¶ Quītoꝑatū eſt veraciter ſe humiliatibꝰ. Luc̄. xij. Nolite timere puſillus grex. placuit ei patri meo vobis dare regnuꝫ. Figurat̉.i. Regū. xvi. de filijs iſrael. Saul minimꝰ fuit vnctus in regē ad deſignandū humili tatē. modo ip̄i erāt ſuꝑbi. gͦ ſocietate regni indigni. ideo dixit eis in textu. Scitis qꝛ principes gentiū dn̄antur eoꝝ. nō ſic inter vis. Dicit Orige.ſ. violenter dn̄ari: ⁊ ali os opprimere. qꝛ dicit Dern̄. ſuꝑ cantica. Sicut lucifex a celi gloria cecidit. ſic anīa ſuꝑba ad ꝓfundū inferni ruit. ideo ſubdit Qui voluerit inter vos eſſe maior ſit ſicut minor. iuxta illud Eccī. xxxij. Rectoreꝫ te poſui noli extolli. ſed eſto inter illos quaſi vnus ex illis. Nam dicit Amb̓. Si quis vult cape xp̄i maieſtatē ſeqͣtur eius hūili tatem. ¶ Sexto regnū paratū eſt pugnā tibus. Unde canit eccleſia. Eſtote fortes ī bello. et pugnate cū antiqͦ ſerpēte. ⁊ accipi etis regnū eternū. eo ꝙ dicit ſaluator Ma thei. xi. Regnū celoꝝ vim patit̉ et violen tex rapiunt illud. de quo habet̉ in canone xxiij. q. viij. Omni timore poſtpoſito qͥſqͥſfideliū morit̉ in bello quod ꝯtra infideles gerit̉ celeſte regnū meret̉. Mat. v. Deati qͥ ꝑſecutōem patiunt̉ ꝓpter iuſticiā. ip̄oꝝ eſt regnū celoꝝ. Talis fuit beatus Iacobꝰ ut patet in eius legenda. ¶ De ſancta Martha. Sermo CVII Ulier quedaꝫ A martha nomīe excepit illū gau dens in domū ſuā. Luce. x. Et legit̉ ꝓ euangelicali officio. In ſumma euāgelij duo innuunt̉. Primo xp̄i ſuſceptio amoroſa. ibi. intrauit ihūs in qd̓dā ca ſtellū ⁊ mulier q̄dam martha nomīe excepit illū. Scd̓o ſubiūgit̉ marthe admīſtra tio ſtudioſa. ibi. martha ſatagebat. De primo dicit. intrauit ihūs in qd̓dā caſtellū ſ. Dethania nomine. ⁊ mulier q̄dam martha nomine excepit illū.i. feruēter ſuſcepit in domū ſuā. Dicit criſoſ. Sanctoꝝ feſta celebrant̉ ut eoruꝫ veſtigia ⁊ exēpla ꝑ nos imitant̉. Nam ſicut martha illū ſuſcepit. ſic nos eā imitari debemꝰ. Itē martha ſu ſcepit xp̄m in duplicē domū.ſ. interiorē ⁊ exteriorē. corꝑalē ⁊ ſpūalem. Primo ī domū ſpiritualē cordis noſtri. Nam ip̄e eſt boſpes. ut dicit̉ ꝑ ꝓphetam Hiere. xiiij.

CVII. Sermo Quaſi colonus futurus in terra et qͣſi vir vagus declinans ad manendū. Nā ꝯq̄rit̉ de ſuo exilio Mat. viij. Uulpes foueas ha bent ⁊ volucres celi nidos. filius aūt hoīs nō habet vbi caput ſuū reclinet. Ip̄e ē hoſpes qui deſiderat in nobis manere. Apo calip. iij. Ego ſto ad oſtiū ⁊ pulſo. ſi qͥs ape ruerit mihi intrabo. Reuera pulſat dn̄s ad oſtiū ſpūalis et corꝑalis domus. Primo ad oſtiuꝫ ſpūalis domus. de qͣ domo dicit pͣs. xcij. Domū tuā decꝫ ſctītudo domine Ad hanc domuꝫ pulſat tripliciter. Prīo obijciēdo bn̄ficia nat̉e d. Aꝑi mihi qꝛ ego ad imaginē meā te creaui. ꝯtuli tibi ſenſuſ et corpus dedi. Et mēbra decēter cōpegi. ⁊ ſanitatē membroꝝ tribui Nā ſcribitur Eccī. xxx. Non eſt cenſus ſuꝑ ſanitatem corꝑis. Secūdo pulſat ꝑ beneficia fortune dicens. Aꝑi mihi: qꝛ ego dedi tibi panem ad veſcendū. veſtes ad induendū. ſolem ad videndū: aerē ad ſuſpirandū. Sꝫ heu miſex peccator ingͣtus de collatis boīs negligit dn̄o aꝑire. ſed ad moduꝫ ſerui pigri hoc obaudit. Cui dicet̉ illud ꝓuerb̓.i. Uocaui vos et rēnuiſtis: in interitu vr̄o ridebo. Tercio pulſat ꝑ bn̄ficia gr̄e dicēſ Aꝑi mihi. ego te redemi. ſanguinē ꝓ te fu di. crucꝭ penā ſuſtinui. dilectā aīaꝫ meā ꝓte poſui. iuxta illud Hiere. xij. Dimmiſi do mū et hereditatē meā. dilectā aīam meam dedi in manus inimicoꝝ. O tales eū non ītromittētes ⁊ iſta bn̄ficia mēte nō ꝑcipiē tes ſunt lapide duriores: ⁊ terra ignobili ores. clauſtris inferni firmiores. mortuiſ miſerabiliores. ſepulchris fetidiores. Ad hanc ergo vocē interioris inſpiratōnis qͥ neglexit adhuc ſurgere debet: ⁊ illud dicere Cantico. v. Surrexi ut aperirē dilecto meo. Nam plures ꝑſone ſunt q̄ libēter ſuſcipiunt̉. Primo dn̄i ſuſcipiunt̉ ꝓpter dignitatem. Et ſic xp̄us eſt noſter dn̄s. Iohan. xiij. Uos vocatis me magiſter ⁊ dn̄e ⁊ bn̄ dicitis. imo dn̄antiū dn̄s ſum: ⁊ rex regū. Apoca. xix. Nam eius ptās ē a mari vſqꝫ ad mare: in celo ⁊ in terra. Mat. vlti. Ip̄e eſt rex quoꝝ militū nō eſt numerus. Iob. xxv. Secūdo ſuſcipiunt̉ amici ꝓpter ꝓpinqͥtatē. ⁊ ſic ip̄e caro et frater noſter ē. Geneẜ. xxxvij. Dern̄. Puto ꝙ me nō p̄t ſꝑnere xp̄us. qꝛ os de oſſibꝰ meis: ⁊ caro de carne mea. nam maior fraternitas eſt inter nos ⁊ dn̄m qͣꝫ inter dn̄m ⁊ ange los. Nam fraternitas angeloꝝ eſt ex parte patris tantū rōe creatōiſ. inter nos ⁊ eū eſt fraternitas ex ꝑte patris et matris. ex ꝑte patris rōe creatōis. ex ꝑte matris rōe ſuſceptē hūanitatis. Ideo figurati ſumus ꝑ Deniam in Gen̄. xliij. cui Ioſeph maiorē ꝑtem dedit: quia frater ex vtraqꝫ ꝑte Et ſic xp̄us nos reficiet in hūanitate ⁊ di uinitate. angelos ꝟo in diuītate tantū: ut poſſemus dicere Act. xvij. Ip̄iꝰ genꝰ ſu mus. idcirco eū ſuſciꝑe debemus. Tercō ſuſcipiunt̉ benefici ꝓpter vtilitateꝫ. Et ſic xp̄us multa bona nobis p̄ſtitit. Iohā.x. Multa bona oꝑa oſtendit nobis. Reuera multa. nā omnia que habuit dedit nobis. corpus in refectōem. Iohā. vi. Caro mea pere eſt cibus. dedit ſanguinē in oblatōeꝫ Apoca.i. Lauit nos in ſanguine ſuo. Dedit aīam in redemptōnem. Ioh̓. x. Aīam meā pono ꝓ ouibꝰ meis. Dedit diuinitatē in fruitōem. Ioh. xvij. Hec eſt vita et terna ut ꝯgnoſcant te ſolū deuꝫ. Dedit re gnū in poſſeſſionē. Mat. xxv. Uenite poſſidete regnū ⁊cͣ. Item hūc hoſpitē venera bilē debemus ſuſciꝑe in domū cordis ꝓpter vtilitatē ꝯſeq̄nteꝫ. Nam prīo illumīat intellectū. Iohā.i. Illuminat oēm hoīem venientē in hunc mundū. Nam ip̄e dixit Ioh̓. viij. Ego ſuꝫ lux mūdi. Dicamꝰ igitur cū pͣs. Sit ſplendor dn̄i dei ſuper nos Nam deus lux eſt. et tenebre in eo nō ſūt vlle.i. Ioh̓. i. Et qͥ hanc lucē nō ſuſcipiūt in tenebris peccatoꝝ permanebūt: ꝯq̄rētes cū Thobia ceco. Quale mihi gaudiū cuꝫ in tenebris ſedeo: ⁊ lumē celi non video. Thobie. v. De talibꝰ dicit aug. Ue ceciſ oculis qͥ te eternū lumē nō vident: de tene bris ad tenebras vadūt. neſciūt vbi currūt Scd̓o vtilis eſt ſuſceptio eius. qꝛ accēdit affectū. qꝛ deus noſter ignis ꝯſumens eſt.

De ſanctaMartha. Deuti. iiij. De quo igne. Luce. xij. Ignē veni mittere in terrā. quid volo niſi ut ardeat. quo igne fuerūt accēſi duo diſcipuli Luce vlti. dicētes. nōne cor noſtꝝ erat ardens in nobis ⁊cͣ. Tercio eius ſuſceptio ē vtilis. qꝛ ditat nos virtutibꝰ: qͥ eſt theſau rus in quo om̄es theſauri ſapientie ⁊ ſciētie ſunt reconditi. ad Coloce. ij. Ip̄e ē fōs omniū bonoꝝ. Thob̓. x. In te oīa. De qͦ aug. Qui deū habet omnia habet. Sapiē tie. vij. Uenerūt mihi omnia bona pariter cum illa. Quarto vtilis eſt eius ſuſceptō in domū ſpiritualē. quia reficit ſpūalibus ꝯſolatōibus. vn̄ Math. xi. Uenite ad me omnes. reficiā vos.ſ. cōſolatōne ſpirituali ꝑ gratiā ⁊ eternaliter ꝑ gloriā. ꝓuer. x. Erit vita gratie tue et gr̄a coronabit te. iu xta illud Eccī. xxxij. Ornamentū gr̄e acci piet coronā. ꝓuerb̓. xi. Mulier gr̄oſa inueniet gloriā. Qualis fuit btā Martha que ſuſcepit dn̄m xp̄m in domū cordis. ⁊ recepta eſt ab eo in domū gratie ⁊ eternita tis. Item ſi volumus dn̄m ihm̄ ſuſcipere in domū cordis. tunc neceſſario eſt eandē domū prius purgare. iuxta illud.i. Regū vij. Preꝑate corda vr̄a dn̄o. Primo per mentis purificatōem. Greg. Tergat ſor des praui oꝑis qui p̄parat deo domū mē tis. Hugo. Ip̄e eſt amator mundicie. cor pollutū peccatis nō p̄t inhabitare. Id̓o. i. Regū. ij. Deus ſcientiaꝝ dn̄s ip̄i p̄ꝑant̉ ſ. cogitatōes munde. pͣs. xxi. Tu aūt ī ſan cto habitas. Augꝰ. Mundū inhabitaculū decet te emundās virtus Idcirco hec ſuſceptio xp̄i in domū ſpūalem figurat̉. iiij. Reg. iiij. Mulier ſunamitis dixit ad virū ſuū de heliſeo Animaduerto ꝙ vir dei ſan ctus eſt iſte qui venit ad nos freq̄nter. faciamus ergo ei cenaculū paruū: ⁊ ponamus in eo lectulū ⁊ menſam: ſellā ⁊ cādelabꝝ. ⁊ cū venerit ad nos maneat ibi Spūaliter ꝑ ſunamittē intelligit̉ anima fidelis volenſuſciꝑe heliſeum.i. xp̄m. Nam heliſeꝰ interp̄tat̉ deus meus. Faciamus ei prīo cenaculū paruū.i. cor mundū et ſanctū. quia ſcribit̉ Sap̄. vij. In animas ſctās ſe trāſ fert: nec habitabit in corꝑe ſubdito peccatis. Sap̄.i. Scd̓o ponamus ei lectulum. i. quietā ⁊ pacificā ꝯſcientiā. De qͦ Cant. iij. Ferculū.i. lectulū portabilē. qd̓ dicit̉ a fero fers fert. fecit ſibi Salomon.i. xp̄us de lignis libani. libanus interp̄tat̉ candidatio. qꝛ lectulus ꝯſciētie dꝫ nitere in puritatis candore. ſi heliſeus.i. xp̄s dꝫ in eo qͥeſcere. pͣs. In pace factus eſt locus eius Tercio ponamus ei mēſam.i. p̄paremus cor noſtrū ad miſericordiā. nā vbi paſcūt̉ pauꝑes: ibi cibat̉ xp̄us. Math. xxv. Qd̓ vni ex minimis meis feciſtis mihi feciſtiſ Gre. Quod iacēti in terra tribuis regnti in celo porrigis. Uenſale illius ē recta ī tentio. Eccī. xxix. Trāſi hoſpes orna mēſam.ſ. ꝑ rectā intentionē. Cibus menſe ē voluntas dei. Iohā. iiij. Cibus meus ē ut faciā voluntatē patris. Nā hec eſt volun tas patris ut ſimꝰ miſericordes ut pr̄ miſericors eſt. Potus illius mēſe eſt fletus. Dern̄. Lacrime penitentiū ſunt vinū an gelorū. ita ꝙ homo nō ſolū miſeret̉ ꝓximi ſed etiā ſui: ſuā aīam cibando ꝑ dei voluntatē. potādo ꝑ lacrimarū vbertateꝫ. De qͦ pͣs. Potū dabis in lacrimis. ⁊cͣ. quia dicit Caſſio. Lacrima eſt cibus anīaꝝ: corrobo ratio ſenſuū. ablutio peccatoꝝ. lauacꝝ culparū. Quarto locamus ei ſellā.i. ſedē hūi litatis. in qua reqͥeſcit dn̄s Iſa. vlti. Suꝑ quē reqͥeſcꝫ ſpūs meus. ſuꝑ humilē. Ideo Eccī. iij. Quanto magnꝰ es hūilia te ī om nibus. Nam ẜm Dern̄. Humilitas diui ne gratie eſt familiaris. Quinto ponamuſ ei candelabrū.i. amorē ꝟbi dei. Nam dic̄ pͣs. Uerbum tuū dn̄e lumē ſemitis meis Sine iſto lumine oīs domus mētis eſt te nebroſa. Sap̄. xiij. Uani ſunt om̄s hoīes in qͥbus nō eſt ſcientia dei. ideo Sap̄. vij Propoſui ꝓ luce habere illā. ſpecioſior ē ſole. ꝓpter qd̓ hortat̉ gre. ſuꝑ Ezech̓. Om nes qͥ viam vite deſiderāt ꝟba vite audire debent. Iſta omnia habuit btā martha ꝑ que meruit xp̄m in domū ſpūalē ſuſcipere. ¶ Scd̓o debemus xp̄um ſuſciꝑe in domū materialē in ꝑſona pauꝑis. Mat.

CVII. Sermo x. Qui vos recipit me recipit. Ideo. i. pe tri. iiij. Hoſpitales inuicē ſine murmura tione eſtote. Et hoſpitalitas ꝑtinet ad om nes xp̄ianos hoſpitia habentes. ut habet̉ xxxij. q. vij. c. offerebat. Maiori rōne inter xp̄ianos eſt opus late charitatis. Et extēdit ſe ad oēs indifferenter. De quo Criẜ. et habet̉. xlij. di. qͥeſcamus. Quieſcamꝰ ab hac abſurda curioſitate: vt ſimus ꝑſonarum acceptores in hoſpitalitate. Nā abra am circa oēs ſe on̄debat. ſi ſcrutator eſſꝫ: tūc fugiētes ad ſe āgelos hoſpitio nō rece piſſet. Ideo Luce. vi. Omni petēti te tri bue. Rationē aſſignat Criẜ. Non ex vi ta eorum quos recipis tibi mercedē tribu turus eſt dn̄s. ſed ex voluntate miſericor dia et bonitate. Aug. contra hereſim. Diſcite xp̄iani ſine diſcretione exhibere hoſpitalitatē. ne forte cui domū clauſeritis et humanitatē negaueritis ip̄e ſit xp̄us. Id̓o ad Hebre. xiij. Hoſpitalita tē ſectantes et nolite obliuiſci. Nota licet hoſpitalitaſ ꝑtinet ad omnes xp̄ianos. ſignanter tamē ad p̄latos religioſos. Unde. xlij. di. hoſpi talem. Hoſpitalē oportet eſſe ſacerdotē ne ſit de numero eorū quibus in iudicio dice tur. hoſpes erā et nō ſuſcepiſtis me. Qui eī apl̓m ſecutus eſt alios ad hoſpitalitatē debet inuitate quō hoſpitalitatis īuitator poterit eſſe qui domū ꝓpriā hoſpitibꝰ clau dit. habet̉ nāqꝫ in cano. xvi. q. ij. Et ē hiero. qui dicit. Quoniā qͥdquid clerici ha bent pauperū eſt. ⁊ domus illoꝝ omnibuſ debet eſſe ꝯmunis in neceſſitate ⁊ ſuſceptione ꝑegrinorū. et circa curā hoſpitū īuigilare debent. Itē viduis competit hoſpita litas.i. Thimo. v. Uera vidua eſt q̄ pau peres hoſpitio recipit: et ſanctorū pedes lauit. Nota modū hoſpitalitatis. prīo ad verā ſuſceptōem pauꝑis ſeu ꝑegrini reqͥ ritur ut hoſpiti beniuole occurrat̉. ut Abraam occurrebat angelis Geneſis. xviij. Scd̓o ut humiliter inuitet̉. Gen̄. xviij. Abraam adorauit in terrā ꝓcidēs dicēs. Si inueni gr̄am in oculis tuis ne trāſeas dn̄e ſeruū tuū. Tercio ut intrare cogatur vnde Gre. Non ſolū ꝑegrini ſunt inuitā di. ſed ⁊ trahēdi: ut patet de duobꝰ diſcipulis eūtibꝰ in emaus. Lu. vl. Coegerunt illū dicētes. mane nobiſcū dn̄e. et Actuū xxi. Quedā mulier noīe lidia colens deuꝫ coegit paulū ⁊ lucā dicēs. Si iudicaſtis me fidelē dn̄o eſſe introite in domū meam ⁊ manete. ⁊ coegit eoſ. Quarto reqͥrit̉ vt dulciter introducatur Gen̄. xxiiij. dixit la ban ad ſeruū abrae. Ingredere bn̄dicte domine. Et hoc eſt quod d̓r. ij. Corin. ix. Nō ex triſticia ſed ex nccītate. hilarē em̄ dato rem diligit deus. Quinto reqͥritur ut pedes ꝑegrinoꝝ et pauperū lauent̉. Geneẜ xviij. Afferam pauxillū aque ⁊ lauent̉ pe des veſtri. et reqͥeſcite ſub arbore. Sexto reqͥritur: ut neceſſaria eis adminiſtrant̉. Geneſis. xviij. Ponā buccellā panis ⁊ ꝯͣ fortet̉ cor veſtrū. poſtea trāſibitis. Septimo requirit̉ ut boſpes defendat̉: ſicut fec̄ Loth Gene. xix. qͥ claudens oſtiū dixit ſo domitis. Nolite q̄ſo fratres mei malum hͦ facere. habeo duas filias q̄ necdū ꝯgnouerunt virū. educam eas ad vos: ⁊ abute mini eis ſicut vobis placet. viris iſtis nihil mali faciatis. qui ingreſſi ſunt ſub vm bra culmīs mei. De quo ambr. in li. de pa triarchis. ⁊ habet̉. xxxij. q. vij. offerebat ſanctus loth filiaꝝ pudorē. Naꝫ ſi illa fla gicioſa iniqͥtas erat: tamen minuſ erat ẜm naturā qͣꝫ aduerſus naturā delinquere. dicit gloſa Dartholomei briccien̄. Ita hoſpes tenet̉ hoſpitē defendere. Unde ⁊ lex dat actōem contra eū ſi nō fecerit. Itē nota hoſpitalitas ē maxime vtilitatꝭ. Pri mo ꝯgnitōem dei p̄ꝑat. Luc̄. vlti. Cogno uerunt eū in fractōne panis cū inuitaſſent eū in hoſpitiū. Scd̓o tꝑalia bona multiplicat. ut patet de vidua. iij. Regum. xvij. cui nō defecit farina ⁊ oleū cuꝫ ſuſcepit he liſeum. Tercio a malo tēꝑali ꝯſeruat. ut patet in Raab que recepit nūcios. Ioſue ij. ſaluata cum domo ſua. et Loth. qͥ angelos recepit cū filiabꝰ de incēdio liberatꝰ ē. Genes. xij. Quarto gratiā imperat. Ne atus dn̄icus hoſpitē ſuā hereticā ad fideꝫ

De ſancta Martha. cōuertit. et de zacheo. Luce. xix. Hodie ſa lus huic domui facta eſt. iiij. Reguꝫ. iiij. Heliſeꝰ ſuſcitauit filios hoſpite ſue. Quī to ꝑ hoſpitalitatē qͥs meret̉ vt deū ſuſcipiat. Math. x. Qui vos recipit me recipit. Gre. Penſate quāta ſit virtus hoſpitalitatis. ad māſiōes veſtras xp̄m ſuſcipite vt eterna ꝯuiuia reciꝑe valeatis. prebete mō xp̄o ꝑegrino boſpitiū. ut nō vos ꝑegrinoſ neſciat. ſed ut ꝓprios ad regnuꝫ recipiat. dicens illud Eſat. xxv. Hoſpes era ⁊ nō collegiſtis me. Nā ad hoſpitalitatē exercē dū exhortari nos deberet hͦ ꝙ oēs hoſpites ſumus in hac vita. Heb̓. xiij. Nō habemus hic manētē ciuitatē ſed futurā quā querimus. Ideo Aug. de ꝟbis dn̄i ẜmōe xxxij. dicit. Unuſquiſqꝫ in domo ſua hic hoſpes eſt. alioqͥn ſi nō eſſet hoſpes nō inde trāſiret. ſi trāſiturus es velis nolis hopes es. ſi dimittit illā domū filijs hoſpiti bus dimittit Nam ẜm Aug. Homo in p̄ſenti vita eſt qͣſi in domo aliena neſcit qn̄ exire ſibi p̄cipit̉. quid igit̉ ꝓfuit elatio mētis de tꝑalibus. ut habet̉ Sap̄. v. Quid nobis ꝓfuit ſuꝑbia: qͥd diuitiaꝝ iactantia omnia trāſierūt velut vmbra. ⁊ quaſi nun cius currēs. ⁊ quaſi ſpumma glacialis que a vento tollit̉. ⁊ tanqͣꝫ memoria hoſpitꝭ v̓nius diei p̄tereuntis. Nam tabernariꝰ nō vellet ꝙ rediret hoſpes ⁊ reciꝑet qd̓ dimi ſit. Sic nec filij tui deſiderāt reditū tuum poſt obitū. Itē ſicut tabernariꝰ niſi ad oſti um ꝯducit hoſpites. ſic ꝓpinqͥ ⁊ amici dūtaxat ad foſſam te ꝯducunt. et tradit̉ obliuioni memoria tua. pͣs. ix. Perijt memoria eoꝝ cū ſonitu. idcirco hoſpitalitatē d̓be mus hic exercere ut ī ſuturo poſſemꝰ hopitiū habere. De quo aug. cōtra hereſim Prebe tectū accipe celū. ideo apl̓us ad he bre. xiij. Hoſpitalitatē nolite obliuiſci. ꝑ hanc quidā deo placuerūt angelis boſpitō receptis. ſuꝑ quo Orige. Domꝰ hoſpitales ingreſſi ſunt angeli. domus ꝟo hoſpi tibus clauſis igniſ ⁊ ſulphur accēdit. ideo Orige. ſuꝑ Gene. li. v. Audite qͥ ꝑegriniſ domū clauditis qͥ hoſpitē vitatis. loth ī ſo domis habitauit. alia eius bona geſta non legimus qͣꝫ ꝙ angelos hoſpitauit: ⁊ incē dia ignis euaſit. O qͣꝫ meritoriū eſt hͦ opꝰ miſericordie. Primo qꝛ in hoc bono locabuntur hoſpitio in futuro. qꝛ in ꝑadiſo di cetur eis illud Lu. xxiij. Hodie mecū exiſ in ꝑadiſo. ibi bene cibent̉. iuxta illud Sapiētie. xvi. Danē celi p̄ſtitiſti eis om̄e de lectamentū in ſe habentē. Scd̓o meliꝰ potentur. de quo pͣs. xxxv. Torrēte volupta tis tue potabis eos. Apocal̓. xvi. Sitienti dabꝰ aquā aque viue gratis. Tercio honorifice cibabunt̉. Canti.i. Lectulꝰ noſter floridus. Quarto in claro ⁊ lucido cubicu lo collocabūt̉. Apoc̄. xxi. Ciuitas illa non eget ſole neqꝫ luna ut luceāt in ea. nā clari tas dei illuminabit illā. Quinto reqͥes ſine ſtrepitu dabit̉ eis. De quo Iſaie. xxxij. Sedebit ppl̓us meus in pulcritudine pa cis. ⁊ in tabernaculis fiducie ⁊ in reqͥe opu lenta. Sexto letū hoſpitē habebūt.ſ. dn̄m deū. Iſaie. xxxv. Uidebunt gloriā dn̄i dei noſtri. et ihm̄ filiū eius qͥ tranſiens miniſtrabit illis. Luce. xij. Ibi adimplebit̉ di ctū Dern̄. Plenū exit om̄i dulcedine videre hoīem et hoīs ꝯditorē. Ecce qͣꝫ magna eſt merces et gloria hoſpitantiū ꝑegrinos. De quo Criẜ. ſuꝑ Mat. c. x. ſuꝑ illo perbo. Qui recipit iuſtū in noīe meo mer cedem iuſti recipiet. Ubi dicit Cri. Qua lē mercedem habet qͥ ꝓpter deū ꝑegrinat̉. talem habet qͥ ſuſcipit ꝑegrinantē. et fiūt ambꝰ equales qui ꝓpter deū refrigerat: ⁊ qͥ ꝓpter deū laborat. ⁊ maioris eſt meriti qͣꝫ ꝙ hō ſeip̄m acriter caſtigaret. Unde legit̉ exemplū. ꝙ fuit qͥdam ſenex valde hoſ pitalis. faciebat hoīes mādūcare qͦs hoſpi tabat. et cū ip̄is māducauit. Uenit ſemel qͥdam ſenex quē hoſpitio ſuſcepit. ſed ſecū māducare noluit dicēs ſe ieiunare. At ille dixit. Ueni oremus ſimul ſub arbore. cui arbor inclinabit̉ opus eius a deo accep tabit̉. iſti orare incipiētes arbor inclinata eſt huic qui hoſpites hoſpitio ſuſcepit. iō Ambroſiuſ. in li. de officijs. Uides inqͥt ꝙ Abraam deū hoſpitio recepit dū hoſpites D

CVIII. Sermo querit: et Loth angelos. vnde ſcias tu cuꝫ ſuſcipis hominē ſuſcipies xp̄m. ut patet exemplū de martino monacho: ut ſcribit Gre. in qͣdam omelia. qui inuenit leproſū volens eū portare ad hoſpitiū in monaſte ciū eſtimās eū hoīem inuenit eū fore xp̄m Sic martha nō ſolū ſuſcepit hoīes ⁊ āgelos hoſpitio. ſed regē et dn̄m hoīm ⁊ ange loꝝ. ꝓpter ꝙ magnū eius hodie meritū et p̄miū p̄coniſat̉ in vniuerſo mūdo. et legit̉ in p̄ſenti euāgelio. mulier q̄daꝫ martha no mine excepit illū in domū ſuā. Sermo CVIII. ad idem. Artha ſatagebat circa freq̄ns miniſteriū. Luce. x. vi In ſumma p̄ſentis euangelij duo innuunt̉. Primo laudabilis xp̄i ſuſceptō in honorabili hoſpitio. Scd̓o ſubiūgitur amabil̓ marthe cōqueſtio de ſororis ocio Primū patet in prīcipio. Scd̓m tangit̉ ibi. Domine n̄ eſt tibi cure. De primo di cit. In illo tꝑe.ſ. cū xp̄us iret ad p̄dicandum de loco ad locū: tunc intrauit in qd̓dam caſtellū.ſ. bethaniā. diſtans. xv. ſtadijs a ihrl̓m. Sed diceres. qͥs fuit inductor et inuitator qui ihm̄ inuitauit. Re ſpondet̉ ꝙ laſarus cuꝫ venit de venatione ⁊ vidit iheſum reſuſcitantē iuuenē adoleſcentē ante portā ciuitatis. Nam tūc inſpi ratum eſt ſibi. iſte eſt qͥ venturus eſt ad ſalutem populi. ⁊ inuitauit xp̄m. Tunc mar tha reuerēter ſuſcepit eū. ⁊ maria delecta batur in verbis eius. Spūaliter ꝑ has tres ꝑſonas intelligit̉ triplex ſtatus hoīm ſ. penitentiū. actiuoꝝ ⁊ ꝯtemplātiū. Status primus.ſ. penitentiū intelligit̉ ꝑ laſarum qͥ interp̄tat̉ adiutus: ⁊ ſignificat penitentiā. Nam ſine adiutorio ⁊ gr̄a dei ne mo poteſt penitere. De quo Aug. in li. de penitētia. Uere penitere nō eſt hoīs ſꝫ gratie dei. ergo errāt qͥ dicunt. ſi hoc peccatū agam volo bene penitere: ac ſi ſtaret in eo rum poteſtate. quod tn̄ nō eſt. Ratio quia ad verā pn̄iam ad minus requirunt̉ duo. Primū ꝯtritio de peccatis p̄teritꝭ. modo quis p̄ſtat illā. nō homo: nō papa vel ep̄s ſed deus. De quo Richar. li. iiij. de ꝯtem platōne. Nihil intima cordis purgat niſi ꝯtritio quā deus donat. Ioha. xv. Sine me nihil poteſtꝭ facere.ſ. meritorie Se cundū quod reqͥrit̉ ad verā penitentiā ē vo luntatis bone ꝓpoſitio.ſ. ampliꝰ nō peccā di. Et illam ſolus deus dat. Philippē.i. Deus oꝑatur in nobis velle et ꝑficere. ex go merito ſtatus pn̄ie figurat̉ ꝑ laſarū: qͥ interp̄tatur quaſi adiutus. Octōr penitēſ poteſt dicere cū pͣs. Niſi dn̄s adiuuiſſꝫ me paulominus habitaſſet in inferno aīa mea Sicut laſarus inuitat ihm̄ ad domū marthe. ſic penitētia inducit ihm̄ in domū cor dis noſtri. De quo Iſi. li. ij. de ſummo bono. Penitētia eſt medicamē vulnerꝭ ⁊ in ductio ſalutis. ideo Dern̄. Intrans ihūs in caſtellum cordis noſtri. laſarus inuitat ihm̄. ⁊ domū purgat.ſ. penitētia. Sꝫ mar tha ornat.i. actio. maria vero letificat.i. cō templatio. Ideo ſubdit in textu. Mulier q̄dam martha nomine. excepit.i. feruēter cepit illū in domū ſuam. ⁊ huic erat ſoror nomīe maria. Moraliter ꝑ marthā intelli git̉ vita actiua. ꝑ mariā vita ꝯtēplatiua. Uita actiua ut dicit Aug. eſt corꝑis obſe quium ꝓpter deū corꝑaliter ī corꝑalia ex hibitū. ut eſt eſurientē cibare. ecce cibans cibatū ⁊ cibus ſunt om̄i a corꝑalia. Et hoc eſt negociū marthe. Itē martha prior no minatur qͣꝫ maria. qꝛ ſenior. ⁊ ſic vita actiua dꝫ p̄cedere ꝯtemplatiuā. De quo grego. vi. mora. Qui ad arcē ꝯtemplatōis aſ cendere deſiderat neceſſe eſt ut priꝰ in acti on ſe exerceat. Actio ẜm Nico. de lica ē oꝑatio virtutū moraliū. In his debet fieri prius exercitatio anteqͣꝫ accedat homo ad ꝯtemplatōnem. Sed heu aliqui ſunt qͥ poſt ſuſceptam penitentiā volunt eſſe ꝯtē platiui. qd̓ non poteſt fieri. Dern̄. Non prius rachel qͣꝫ lya ſupponit̉ iacob. Ideo dicit Orige. ſuꝑ cantica. c. ij. Contempla torē verū te iudico ſi primo ꝑficiat te actō Tunc ſubdit textus. martha ſatagebat.i. ſatis agebat circa frequēs miniſteriū Itē

De ſancta Martha. nota. ſi quis vult meritorie oꝑari in vita actiua. ut ſatagat cū martha: tunc vita actiua reqͥrit ſeptem ẜm ꝙ dies ſunt ſepteꝫ in ebdomada. ꝑ quos enumerat̉ et dilabi tur vita noſtra. Primo reqͥrit mētiſpu rificationē. Scd̓o rectam intentōeꝫ. Ter cio ꝓximi edificationē. Quarto cordis hu miliatōem. Quinto diligentē executionē. Sexto futurā remunerationē. Septīo ꝑſeuerantē oꝑationem. Dixi primo actiua vita ut meritorie agat̉ reqͥrit mentiſ purificationē. Iaco. iiij. Emūdate manꝰ ⁊ purificate corda. Ratio Eccl̓iaſtici. ix. Qui in vno offendit multa bona perdit. Deda in omel̓. ſuꝑ Iohā. Actiua vita eſt exteriorē hominē oꝑbꝰ iuſticie inſiſtere. ⁊ ſeip̄m immaculatū ab hoc ſeculo cuſtodire. Nam modicū fermentū totā corrūpit maſſam. et ſic vnū peccatum mortale. Grego. Nulla bona acceptant̉ que malo rū admixtione maculant̉. Licet homo ml̓ ta facit: tamen deo non placēt: niſi hō priꝰ deo placeat. Grego. Non placuit abel ex munere. ſed munus ex abel. Idem. Quid ꝓdeſt ſua dare deo: ⁊ ſeip̄um diabolo. nil poterit deo fore gratū qͣꝫdiu homo ingͣtus eſt deo ꝑ mortale peccatū. Id̓o grauia pec cata dicunt̉ mortalia triplici d̓ cauſa. Pri mo quia mortificāt omnia bona. Iuxta illud Ezechiel̓. xviij. Si auerterit ſe iuſtus a iuſticia ⁊ fecerit iniquitatē nūquid viuꝫ omnes iuſticie eius quas fecerat nō recor dabunt̉. Unde Aggei.i. Seminaſtꝭ mul tū et intuliſtis paꝝ. et qui cōgregauit mer ces miſit eas in ſaccū ꝑtuſum. Scd̓o pec catum mortale dicit̉ graue. quia trahit ad mortem eternā. Roma. vi. Stipēdia pec cati morſ. Tercio quia aufert homini deū qui eſt vita anime. Augꝰ. Uita anīe deus eſt. et qui recedit ab eo mortuus eſt. Tal̓ eſt qui peccat mortaliter. Iaco.i. Peccatum cum ꝯſummatū fuerit generat mortem. Secundo vita actiua reqͥrit rectā intentionē. quia dicit Grego. xxviij. motaliū. Intentio p̄ſtat fundamentū oꝑi noſtio. Nam ſicut fabrica colūnis. columne baſibus fulciūt̉. ita vita actiua virtutibꝰ: ⁊ virtutes intime in intentōne ꝑſiſtunt. Ideo ſubdit ibidē. Uigilanti cura intētio eſt penſanda. nam qui rectā intentionē in oꝑe non habent. totū opus amittunt. cui ꝯſonat magiſter in. ij. diſt. xl. Actus ſunt ſimpliciter mali qui ꝑuerſam intentionē habent. Sed diceres. qͣlis debet eſſe in tentio actiui hoīs. Rn̄det Dern̄. In om̄i oꝑatione vite actiue principaliter intende gloriā dei. tui ſalutē. et ꝓximi vtilitatem. Primo intende gloriā dei.i. Cor. x. Oīa quecūqꝫ facitis ad gloriā dei facite. Dex. Fidelis famulus nō ſuā ſed dn̄i querit glo riam Sic nos. dicendo cū pͣs. cxiij. Nō nobis dn̄e non nobis ⁊cͣ. Secundo intēde tuam ſalutē. Dern̄. Nemo tibi germanior vnico matris tue. Tercio ꝓximi vtilitatem. et hoc eſt qd̓ dixi. Tercium qd̓ re quirit vita actiua ꝓximi edificationē. vn̄ Math. v. Luceat lux vr̄a corā hominibꝰ ut videant oꝑa veſtra bona. et glorificent patrē veſtrū qui in celis eſt. Luce. xi. Ne mō accendens lucernā ponit eā in abſcon dito neqꝫ ſub modio. ſed ſuꝑ candelabruꝫ ut luceat his qui in domo ſunt. cum docet apl̓us Roma. xij. Prouidentes bona nō tantū corā deo. ſed etiā corā omnibꝰ homi nibus. Diceres tn̄ docet ſaluator Ma thei. v. Attēdite ne iuſticiā vr̄am faciatiſ corā homībus. Rn̄det Gorra ſuꝑ math. In oꝑe bono querenda eſt gloria diuina. ⁊ ea de cauſa debet fieri in publico. de quo Math. v. dictū eſt. Sed in bonis oꝑibus fugiēda eſt gloria ꝓpria. et de hoc dicit. At tendite ne iuſticiā vr̄am faciatis corā hoībus. Ideo ſubdit. ut videant̉ ab eis. Gre go. Sic opus fiat in publico. ut intentio maneat in occulto. Dicit nanqꝫ Aug. Si non habes inſpectores nō habebis imitatores. Quarto vita actiua requirit cordiſ humiliationē. Eccl̓i. vij. Humilia valde ſpirituꝫ tuum. Nam ſi magna oꝑa feciſti multis bonū exemplū p̄buiſti: ⁊ plures me lioraſti. cū vita et doctrina tua noli extolli. ſed memento Eccī. iij. Quanto magnꝰ .

CVIII. Sermo es humilia te in omnibus Grego. iij. moralium. Perit omne quod agit̉ niſi ī humilitate cuſtodiat̉. Luce. xvij. Cum feceritis omnia que p̄cepta ſunt vobis dicite inutiles ſerui ſumus.ſ. nobis nō ꝯplacendo. Augꝰ. Ubi tibi placuiſti ibi defeciſti. Dern̄. Qui placere deo deſiderat neceſſe eſt ut ſibi diſpliceat. Nam ẜm Auguſtinū Summa ꝑfectio xp̄iane religionis eſt ut quantū homo ꝓficiat tantū ſe deficere putat. Et hoc cauſat vera humilitas. De qͣ Dernardꝰ. Uera virtus eſt humilitas: de qua homo veriſſima ꝯgnitiōe ſibiip̄i vi leſcit. Quinto reqͥrit futurā remunera tionem non querēs in p̄ſenti remunerari ꝑ temꝑalia.ſ. diuitias et honores. ſed que xit deū in p̄miū. dicendo cū pͣs. Quid em̄ mihi in celo eſt et a te quid volo ſuꝑ terrā pars mea deus in eternū. quaſi diceret. Ce lum paruipendo: terrā non curo. ſed deuꝫ meū in p̄ciū deſidero. Sed ꝙ actiui ſoluꝫ deū deſiderare debent in p̄miū hoc in mul tis figuratur in veteri lege Primo ī abra am. Geneſis. xiiij. cū ꝑſecutus fuerat qͥnqꝫ reges qui dep̄dati fuerāt terrā: ⁊ ceperunt loth: ⁊ fecit victoriam. Dixit ei rex in ſodoma. da mihi aīas: cetera tolle tibi. Reſpondit abaam. leuo manꝰ meas ad dn̄m deū excelſum poſſeſſorē celi et terre. ꝙ a filo ſubteguminis vſqꝫ ad corrigiam non accipiā ex omnibꝰ que tua ſunt. Spi ritualiter ꝑ Abraam qͥ hoſtes occidit ⁊ p̄dam reduxit intelligunt̉ iudices eccleſiaſtici et ſeculares: qui iuſticiā faciunt inter virum et virū. non debent acciꝑe munera parua vel magna. xi. q. iij. nō licet. Non li cet iuſtum iudiciū vendere. licet aduocato pendere patrociniū: ſed nō iudiciū. Sed heū nūc īplet̉ illd̓.i. Reg. viij. Declīauer̄t pꝰ auariciā acceper̄t mūera ⁊ ꝑuerterūt iudiciū. hͦ n̄ ē ꝓpriū bonoꝝ iudicū ſꝫ maloꝝ. De quo ꝓuerbioꝝ. xvij. Munera de ſinu impius accepit ut ꝑuertat ſemitas iudicij. Sed qd̓ amplius eſt ꝯquerit̉ Iſidorꝰ: et habetur. xi. q. iij. pauꝑ. Pauꝑ dum non habet vnde offerat non ſolū audiri cōtem nitur: ſed etiā contra veritatē opprimit̉. De talibus Iſa. v. Ue vobis qui iuſtificatis impiū ꝓ muneribus. Simō de caſſia Ue in ſacra ſcriptura ſignificat eternā damnationē. Sed boni iudices expectant eternā remunerationē. xi. q. iij. Qui recte Qui recte iudicat p̄miū retributōis a deo expectat. Secūdo figurat̉ in moyſe: qͥ ait ad dn̄m. Numeri. xviij. Tu ſcis qꝛ aſellū nec vnū acceperim.i. quodcūqꝫ exile munus. Spūaliter moyſes qui leuitas inſti tuit et ordinauit leuitas figurat ep̄os quo rum eſt conferre ordines et beneficia qͦ pro talibus nulluꝫ munus debent acciꝑe ut ha betur de ſimonia. in ordinādo. In ordinā do non debet ep̄us impoſitōem manus vē dere nec notarius calamū. iuxta illud Ma thei. x. Gratis accepiſtis gratis date Ter cio figurat̉ in Samuele.i. Regū. xij. qͥ ait Conuerſatus ſum corā vobis ab adoleſcē tia mea vſqꝫ in diē iſtum. p̄ſto ſum loqui coram dn̄o. vtrum bouē cuiuſqͣꝫ tulerim velaſinū. ſi quem oppreſſi. et ſi de manu cū iuſqͣꝫ accepi hodie reſtituā. Spiritualiter ꝑ ſamuelē qui orauit ꝓ filijs iſrael: ⁊ qui ait. abſit a me boc grande peccatū ut ceſſē orare ꝓ vobis. intelligunt̉ religioſi qͥ pro miſſis et orōibus nullū munus debent deſiderare. ſed ꝯſequēter cōſequitur et eueīt ſuſtentatōnis receptio. iuxta illud apl̓i.i. Corin. ix. Qui altari deſeruit de altari vi uat. ⁊ ſubdit. Quis paſcit gregē ⁊ de lacte eius non manducat. Nemo militat ſti pendijs ſuis vnqͣꝫ. ⁊ ſequit̉ ibidem. Dn̄s ordiuauit his qui euāgeliū nunciāt de euā gelio viuere debent. Luce. x. Edentes ⁊ bibentes que apud illos ſunt. dignus eſt em̄ operarius mercede ſua. Quarto figurat̉ in heliſeo. iiij. Reguꝫ. v. qui de naaman le proſo ⁊ mundato nihil voluit acciꝑe. licet ille beniuole ei multa offerebat. Spiritu aliter ꝑ heliſeum. qui ꝑ ſeptenam lotōem mundauit naaman a lepra ſignificant̉ ſacerdotes qui conferūt ſeptē ſacramenta ꝑ que fideles lauant̉ in eccleſia. de quibꝰ nihil debent exigere. ut habet̉ de ſimonia. c.

De ſancta Martha. nō ſacra. Attamē ꝙ pietas hominū intro duxit pias ꝯſuetudines epiſcopi faciūt ob ſeruare. ut patet de ſimonia. ca. ad apl̓ica. Diceres. ſi aliquid libere offert̉ miniſtranti ſacramenta. nūquid poteſt acciꝑe. Reſpondet vilh̓. ꝙ ſic. ſi indiget poteſt ei dari pecunia in ſumptus ſacerdotis. non in munera ſacerdotij. id ē officij ſacerdota lis quod impendit: ſicut dicit Hieroni. ꝙ x. panes cruſtula ⁊ vas mell̓ ſi data fue runt prophetis magis in ſumptus qͣꝫ in munera ꝓphetie reputanda ſunt. ut habet̉ i. q. i iudices. Cum ergo dicit̉. ſacerdos re cepit pecuniā ꝓ amminiſtrādis ſacramētis. tunc ly pro notat cauſam ſine qua. non ſcꝫ cauſam ſuſtentatōis: ⁊ nō app̄ciatōem ipſius ſacramēti vel officij quod impēdit: vel laboris quo laborat in ip̄o officio. qꝛ la bor cōiunctus eſt officio. quod nō debꝫ vē di nec locari. Et ſic ſacerdos gratis debet impendere officiū. Similiter qd̓ datur ei gratis debet dari denotando ſuſtentatōeꝫ ⁊ non appreciationē. ſicut dicit Auguſti. ꝙ apoſtoli gratuitū paneꝫ accipiebant ab illis quibus gratis p̄dicabant. Unde Au guſt. in libro de paſtoribus. Si tibi accen ditur lucerna in domo ut tibi luceret. nō ne adijceres oleū ne extingueret̉. Unde et addidit. vnde ergo viuitur neceſſitatis ē acciꝑe. charitatis vero eſt p̄bere. Nō igit̉ penale eſt ſacramentū: ut hereticus dicat vel iniquus xp̄ianus. ut illud ſit p̄ciū quod ſumunt. vnde viuant qui euangeliū nunciant vel ſacramenta adminiſtrāt. Si eniꝫ ſic vendunt magnā rem vili precio vendūt Accipiunt ergo ſuſtentationē neceſſitatis a populo. ſed mercedem ſuſtentatōis a d̓o Non enim populus idoneus eſt reddere mercedem illis. non enim expectant iſti mercedē niſi vnde illi ſalutē. quia nō que runt principaliter datū ſed fructū. Sexto requirit vita actiua diligentē executōnemij. Paralipo. xix. Omnia cū diligētia agite. Nam negligentes maledicunt̉. Hiere mie. xlviij. Maledictus qui facit opus domini negligenter. Propter quod hortat̉ apl̓us Romano. xij. Spiritu ſeruētes domino ſeruientes. ſcꝫ in charitate. ſine qua omnis actio fruſtra. Unde Hilarius ſuꝑ Iohannē. Fruſtra erit omnis oꝑationiſi aſſit dei dilectio. Dern̄. Charitas eſt vir tus in qua nec minimuꝫ opus deſpicit̉: et ſine qua maximū non acceptatur. Non predicatio. prima Corinthe. xiij. Si linguis hominū loquar et angelorum: chari tatem autem non habuero ſum velut es ſonās et cimbalū tinniens ⁊cͣ. Non fides. prima Corinth. xiij. Si habuero omneꝫ fidem: ita ut montes tranſferam. charitatem autē non habuero nihil ſum. Non elemoſima. prima Corintheoꝝ. xiij. Si di ſtribuero in cibos pauperū omnes facultates meas. Non martiriū. prīa Corint. xiij. Si tradidero corpus meum igni vt ardeam. charitatē autem nō habuero nihil mihi prodeſt. Ideo Auguſtinꝰ. Cha ritas eſt que valet ad omnia: ſine qua nihil valent oīa Septīo vita actiua reqͥrit ꝑſeuerantē operationē. Luc̄.i. In ſan ctitate et iuſticia ſeruiamus domino om nibus diebus noſtris. nō dicit aliquibꝰ di ebus. ſed omnibus. Quia dicit Gregoriꝰ Incaſſum bonum agitur: ſi ante terminū vite deſeratur. Ideo Eccleſiaſtici ſecūdo. Fili accedens ad ſeruitiū dei ſta. ſcilicet in perſeuerantia. Criſoſtomꝰ. Tolle ꝑſeuerantiam: nullum obſequium habet meritum. Propter quod fuit preceptū in figu ra. Leuitici.i. ꝙ caput cum cauda deberet offerri deo. id eſt principium cum fine. Mathei. x. Qui ꝑſeuerauerit vſqꝫ in finem: hic ſaluus exit. Quod facit btā max tha: ut patet in eius legenda ⁊cͣ. De ſancto petro ad vincula. Sermo CIX. Erodes poſtqua occidit Iacobum appoſuit et apprehendere petrum. Actuū. xij. Ambro. in examero. Lupus qͥ ſemel gu

IX. Sermo ſtat carnem humanā eaꝫ amplius ꝯmedere appetit. et effundete ſanguinē humanū delectat̉ ꝙ vſqꝫ ad mortē ingredit̉ pro ea Ratio: quia homo inter omnia animalia carnem habet ſapidiorē et ſanguinē dulci orem. quia de quanto animal melioribus eſcis veſcitur et nutrit̉. de tāto caro ⁊ ſanguis ſuauior redditur. Et ſic eſt de homine. ideo a lupis plus appetitur. Spūaliter ꝑ lupum intelligit̉ crudelis tyrannus. quia mali xp̄iani dici homines nō meren tur. ẜm illud Doccij. libro. iiij. proſa. iij. Euenit ut quem trāſformatū vicijs īprobum videas hominē eſtimare non poſſes ſed lupum. Iſaie. xi. Habitabit lupꝰ cum agno. Et ezechiel̓. xxij. Lupi in medio eiꝰ rapientes p̄dam. modo recte ſicut lupus guſtata carne hominis ⁊ eius effuſo ſang uine ſemꝑ appetit. ſic malus ſupinus tyrannus: qui ſemel guſtauit ꝑ occiſionem carnem ſanctoꝝ hominū. et effudit ſangui nem eorū ſemꝑ effundere deſiderat. qꝛ dicit regula iuris. li. vi. Qui ſemel malꝰ ſꝑ p̄ſumitur malꝰ. Et tales fuerūt illi tyrāni de quibus pͣs. lxxviij. Deus venerūt gentes in hereditatem tuā polluerūt templuꝫ ſanctū tuū. Poſuetunt morticinia ſeruoꝝ tuoꝝ eſcas volatilibus celi. et carnes ſctōrum tuorū beſtijs terre. et fuderūt ſanguinem eorū tanqͣꝫ aquam in circuitu ihrl̓m. Talis lupinus tyrannus fuit herodes agrippa. qui cū ſemel guſtaſſet carnē dulciſ ſimam beati Iacobi apoſtoli quē occidit. de quo textus. occidit iacobū fratrē Iohannis gladio. appetitus eius nō fuit ſati atus. ſed appoſuit app̄hendere petrū. De quo thema. ¶ In ſumma epiſtole tria innuuntur. Primo petri incarceratio luctu oſa. ibi. videns autē miſit in carcerem ⁊cͣ. Secundo ſubiungit̉ eius liberatio gaudi oſa. ibi. angelus dn̄i aſtitit. Tercio gratia rū actio iubiloſa. ibi. petrus ad ſe ꝯuerſus dixit. Nunc ſcio vere. De primo dicit Miſit herodes manū. id eſt poteſtatē: vt affligeret quoſdā de eccleſia. Nota tres fu erunt herodes. et omnes ꝑſecutores. aſca ſonita necauit pueros. antipas Iohannē. agrippa Iacobū: et petrū clauſit in carcere. Ideo ſubdit. Occidit aūt Iacobū fra trem iohānis gladio. videns qꝛ placeret iudeis voluit eis ſatiſfacere: nō iuſticie. ap poſuit ⁊ app̄hēdere petꝝ. quia iudei ei plꝰ p̄ ceteris inuidebāt. Tum quia princeps apoſtolorū. ideo nominat̉ cephas quod in texp̄tatur caput. tū quia maioribus miraculis effulgebat. Sanauit enim petrus in firmos ꝑ verba ſua. Actuū. ix. Enea ſanꝫ te dominꝰ ihūs xp̄s. Item ꝑ veſtim̄ta ſua Actuū. xix. Afferebant ſemicinctoria. id eſt zone quibus cingebant̉. Sanabat per vmbrā ſuam. Actuū. v. In plateis ponebant̉ infirmi. Sanauit ꝑ baculū ſuū. ſic d̓ beato Marciali legit̉: cui baculū dedit. et ſocium ſuū mortuū ſuſcitauit. ⁊ ſanauit ꝑ ſupplicia ſua. ſicut iſtā puellā cuꝫ oſculata fuit cathenā. Si tante virtutis fuerunt ꝟ ba. quid hodie in celo nobis ſua ſuffragia Si ſua vmbra quid ſua glorioſa verba. Si tantū honore p̄ſtat ſanctorū ſupplicijs quantū p̄ſtat eorū animabꝰ ſanctis. Ideo nō placuit iudeis. Erāt aūt dies azimoꝝ qn̄ app̄hendit Petrū. et additur hoc ad ſi gnificandum cauſam. quare nō occidit ſta tim petrū. ſicut fecerat de iacobo. volebat enim expectare tranſitū ſolēnitatis paſca lis. in qua iudei ſeptem diebus veſcuntur panibus arimis. Quem cum apprehēdiſet miſit in carcerē: ne poſſet effugere: tra dens quattuor quaternionibꝰ milituꝫ ad cuſtodiendū. Quaternio dicit̉ a quattuor. quia habet quattuor milites ſub ſe. vo lens poſt paſca ꝓducere eū populo. id ē ex ponere morti ad volūtatē populi. tunc ſub dit. Detrus quidē ſeruabatur in carcere. oratio autē fiebat ſine intermiſſione ab eccleſia ad deū ꝓ eo.ſ. ut xp̄us eum ꝯſeruaret in vita. Cum autē ꝓducturus eſſet eū herodes.ſ. de carcere ut occideret̉. iſta no cte. ſcilicꝫ immediate precedēti erat De trus dormiens inter duos milites diligen tex cuſtoditus: ne euaderet via humana. vinctus duabus cathenis Et cuſtodes

De ſancto Petro ad incula ante oſtiū cuſtodiebāt carcerē. Sꝫ deficiente humano p̄ſidio ſolet adeſſe diuinū Ideo dixi ſecundo ſubiungit̉ eius liberatio gaudioſa dicens. Ecce angelus aſtitit ſ. ad liberatōem: et refulſit lumen in habita culo carceris. ſcilicꝫ ad eius ꝯſolationem ꝑcuſſoqꝫ latere petri. ſcꝫ per tactum corporalē excitauit eū dicens. Surge velociter ⁊ ceciderunt cathene de manibus eius. ſcꝫ diuina virtute vel angelica. Dixit aūt an gelus ad eum. Precinge te vt ſis aptꝰ ad ambulandum. reſoluit enim cingulū ut ve ſte poſſet pedes cooperire cōtra frigidita tem carceriſ. ⁊ calcia te caligas tuas. id eſt indue ſandalia ſine coreo ſuꝑiori. ⁊ fec̄ ſic Circūda te veſtimēto tuo et ſequere me. ⁊ exiens ſequebat̉ eum. Et neſciebat qꝛ ve rum eſt quod fiebat ꝑ angelū. Exiſtimabat ſe auteꝫ viſum videre: quia fortitudo carceris et diligens cuſtodia militū fecerunt ſibi imaginationē nō euadendi. Trā ſeuntes autem primā et ſecundā cuſtodiā ſcꝫ militū. qui erant opp̄ſſi ſomno. vel quia vigilantes erant. ſed cecitate ꝑcuſſi. ſicut iiij. Regū. vi. de militibus qui volebāt capere heliſeū. venerunt ad portam ferream ⁊ erat exterior porta carceris que ducit ad ciuitatē. Ex quo videt̉ ꝙ carcex fuit extra ciuitatē que vltra aꝑta eſt eis virtute diui na. Et exeuntes illā portā ꝓceſſerūt vicuꝫ vnū.ſ. ad maiorē petri ſecuritatem. Et cō tinuo diſceſſit ab eo angelus Tūc dixi tercō ſubiūgitur gratiaꝝ actio iubiloſa cū dixi. Et petrus ꝯuerſus ad ſe dixit. Nūc ſcio vere quia dn̄s miſit angelū: et exipuit me de manū herodis ⁊ de omni expectati one plebis iudeorum. Moraliter. ꝑ illa tria ſignificantur tres ſtatus hominum. Primo ſtatus peccantis in petri incarce ratione. ſecūdo penitentis in eius liberatione. tercio ꝯtemplantis in eius gratiaꝝ ac tione. Dixi primo notatur ſtatus peccātiſ in petri incarceratōe. Nam ſicut petrus fuit vinctus ꝑ herodem ⁊ traditus in car cerē. ſic pctōr ꝑ diabolū vincit̉.ſ. ꝑ ꝯſenſū ꝓuerbioꝝ. v. Iniquitates ſue capiūt impium: et tradit̉ in carcerem peccati ꝑ peccatū. nam ī carcere eſt tenebroſitas. Sic homo in ſtatu peccati. Prouer. iiij. Uia impiorum lubrica ⁊ tenebroſa ꝙ peccator poſſet ꝯqueri illud pͣs. lxxxvij. Poſuerūt me in lacū inferiori in tenebroſis ⁊ in vm bra mortis. Itē quattuor quaternionibus fuit traditus. Et ſic dyabolus ꝯſtituit qͣttuor cuſtodes. duos interiores.ſ. malā vo luntatem. et delectatōnem prauā qui conſeruant hominē in peccatis. et duos exteriores. ſcꝫ opera mala et praua cōſuetudo. Ubi hi quattuor cuſtodes ſunt peccator difficulter exire poteſt. Nam ſcribit̉ Eccleſiaſtes. iiij. Funiculus triplex difficulter rumpitur. Si autē quadruplex. ſcilicꝫ ꝑ cōſuetudinē tunc multo difficiliꝰ. Gre. Difficile ſurgit quem moles praue ꝯſuetudinis premit. Uel ſic. quattuor cuſtodeſ ſunt quattuor inordinati affectus. Primꝰ timor recidiuandi. pͣs. xiij. Trepidauerūt timore vbi nō erat timor. Secūdus ſpes in fine penitendi. Contra hoc.i. ad Theẜ v. Dies domini ſicut fur in nocte veniet. ſcilicꝫ hoſpite dormiente. vt diuiti Luce xij. cui dictū eſt. Stulte hac nocte repetā animā tuā a te. Dicit Greg. xxv. moraliū In nocte ablata fuit anima eiꝰ. quia lucis conſiderationē habere noluit. Tercius ē amor peccandi. De quo Auguſtinꝰ. Nihil facit hominē maluꝫ niſi malus amor. ille perdet animā. Unde pſal. x. Qui diligit iniquitatē odit animam ſuā. Quartus cuſtos dolor tollens penitentiam. cuꝫ dicunt. tua fragilitas nō facit talia ferre. Contra hoc dicit̉ ſcd̓a ad Thimoth. iiij. Id quod eſtimamus in p̄ſenti eſt momē taneum et leue tribulatōnis. ſed in futuro dura acerbitas. De quo Auguſtinus ī ſex mone. Ibi dolor ſine conſolatōe. ardor ſine refrigeratōne. eſuries ſine cibo. ſitis ſine potu. tenebre ſine luce. ibi nullus amor et ordo ſed ſempiternꝰ horror. nulla dulce do ſꝫ ſempiterna amaritudo. ibi mors op tabit̉ et nō dabit̉. Et gͦ pn̄ia nō ē pēſanda in preſenti reſpectu pene in futuro. Item

CIX. Sermo petrus erat dormiens inter duos milites i. peccator inter carnalia ⁊ ſpiritualia pctā q̄ militāt aduerſus aīam dormit.ſ. qn̄ cū de lectatōne illa ꝯmittit. et erat in ſolēnitate. Et ſic plura vicia ꝯmittunt̉ in ſolēnitate. Iſaie.i. Solēnitates vr̄as odiuit aīa mea Item petrus fuit vinctus duabꝰ catheni⁊ ſic peccator vincit̉ a diabolo.ſ. p̄ſumpti on et deſperatōe. De quo Eccī. v. Ne dixeris miſeratio dei magna. multitudinis peccatoꝝ meoꝝ miſerebit̉. nam miſericor dia ⁊ ira ab illo cito approximat. Aug. de baptiſmo ꝯtra donatiſtas. Quādiu nō ha bemꝰ ꝑfectionē angeli tādiu ſcitate ꝙ noſ habeamus p̄ſumptionē diaboli.i. deſꝑati onem. Hanc habuit diues. Luce. xij. cuꝫ dixit. Letare aīa mea habes cūcta bona. ſꝫ deſperationē habuit cū Cayn. Geneẜ. iij. Maior eſt iniquitas mea qͣꝫ ut veniā mereat. Contra quē inuehit Dern̄. dicens. Mētiris tu cayn: maior eſt dei miſericordia qͣꝫ queuis noſtra miſeria. Hāc cathenā fugere debemꝰ: qꝛ dicit Iſidorus. Nil ita offendit deū ſicut deſperatōis crimen. Nam ẜm Criſo. qui de venia deſperat mi ſericordiā dei funditus ꝑdit. Item ſic̄ pe trus a ſe liberari nō potuit. nec humanitꝰ liberatio eius accidit. ſic hō a vinculis pec catoꝝ ſeip̄m exiꝑe non poteſt. Iob. xxxix. Quis liberū miſit onagrū: et vincula ſoluit. q. d. nullus niſi deus. Oſee. xiij. Per ditio ex te: ſaluatio ex me. Criẜ. in omel̓. Anteqͣꝫ peccemus liberi ſumꝰ. cum autē ſemel diabolo obligauerimꝰ nos. iam nr̄a voluntate euadere nō poſſumus. Et ponit exemplū. recte ſicut nauis fracto guberna culo ducit̉ quo tēpeſtas impellit. ſic homo amiſſo auxilio diuine gratie ducit̉ qͦ vētuſ temptatōis eū pellit Et implet̉ illd̓ Ioh̓ xxi. Alius te cinget ⁊ ducet quo tu nō viſ Aug. in de penitētia. Uere penitere n̄ eſt hoīs ſed dei gratie Dixi ſcd̓o innuit̉ ſta tus penitentie in petri liberatōe. Nam dic̄ Gre. Res geſta ſignificat aliquid gerenduꝫ in eccleſia. Exquo eccleſia celebrat fe ſtū ad vincula petri. ideo inſtruimur in p̄ſenti lectōe quō nos a vinculis peccatoruꝫ eruamur. Primo ꝓ petro fiebat general̓ exoratio. cuꝫ dicit. Oratio fiebat ꝓ petro ab eccleſia ſine intermiſſionē ad deū. Ecce liberatus eſt ꝑ eccleſie ſuffragiū. quia ꝑ ora tionem. Et merito petrus fuit liberatuſa vinculis ꝑ orationem. que dꝫ habere quin qꝫ conditōes quas ſi habuerit ⁊ nos liberabimur a peccatoꝝ noſtroꝝ vincul̓. Primo oratio debet fieri a dignis: quia ab eccleſia.ſ. ab his qui erant de eccleſia numero ⁊ merito.i. ab his qui ſunt in charitate oratio em̄ peccatoꝝ nō meret̉ exaudiri. pͣs lxv. Iniqͥtatem ſi aſpexi in corde meo nō exaudiet me dn̄s. Iſaie.i. Cū multiplicaueritis oratōes veſtras nō exaudiam vos quia manꝰ veſtre plene ſunt ſanguine. Se cundo fiebat a multis: qꝛ ab eccleſia. Diē Hiero. Impoſſibile eſt p̄ces multoꝝ non exaudiri. quia dicit ſaluator Math.xviij. Si duo ex vobis conſenſerint de omni re quam petierint fiet illis a patre meo. Ter cio fiebat cum magna deuotōne. quia ſine intermiſſione cū ꝑſeuerantia. iuxta illd̓ i. ad Teſſa. v. Sine intermiſſione orate. Luce. xviij. Quoniā oportet ſemꝑ orare ⁊ non deficere. dixit dn̄s exemplū. Lu. xi de amico pulſanti. ſi illi non dabis ſurgēs eo ꝙ amicus tuus ſit: tamē ꝓpter improbitatē.i. īportunitatē eius ſurgꝫ ⁊ dabit illi quotquot habet neceſſarios. vbi innuit ꝑſeuerantiā. Quarto fiebat ꝓ digno.i. bea to petro. quia ſepe oratio non audit̉ que ꝓ indignis effundit̉. ideo Hierem̄. xi. Noli orare ꝓpopulo iſto. Et ibideꝫ. xv. Si ſte terint moyſes et ſamuel coram me: non eſt anima mea ad populū iſtū. Quinto oratio fiebat prote vtili et honeſta. quia pro Pe tri liberatione: qui erat paſtor eccleſie. ſepe homo enim non meret̉ exaudiri. quia petit pro re inutili. prima Iobā. v. Si pe tierimus ſecundū voluntatem eius exaudiet nos. Criſo. ſuꝑ Matheū. Pete que tibi expediunt acciꝑe: et illum decet dare Ecce qͣꝫ fructuoſa eſt generalis orō. Und̓ Ia. v. Multū valet dep̄catio iuſti aſſidua

De ſancto Petro ad vincula Reuera multū. De quo Dern̄. in ẜmone quodā. Per oratōem hieremias ꝯfortat̉ ī carcere. daniel ꝯẜuat̉ īter leōes. tres pueri tripudiāt ī fornace. ſuſanna liberat̉ a falſo crimīe. Gre. Quāto tumultus tēptatōis maior: tanto oratio feruētior. ꝓpter qd̓ di cit Aug. Ne deficias in oratōe. ſi deus diſ fert non aufert. Secundo liberatio petri fiebat ꝑ angelicū miniſteriū. De qͦ dic̄ textus. Angelus aſtitit et lumen refulſit ī habitaculo carceris. Miſtice. ſic angelus i. xp̄s. Iſa. ix. Magni ꝯſilij angelus. Hic debet p̄uenire ꝑ ſuaꝫ gratiā. Nam ait Io hā. xv. Sine me nihil poteſtis facere. nā homo ꝑ ſe poteſt cadere non aūt reſurgere Ideo Fortunatus in omē. Omnis homo ſi quid boni ſibi ꝓſpexerit euenire hocto tuꝫ aſcribat diuine gratie. Et ſic ſequit̉ illu minatio carceris. ij. Corin. iiij. Deus qui dixit lumen de tenebris ſplendeſcere: ille illuxit in cordibꝰ noſtris. Richar. de ꝯtēplatione. li. iij. ca. vlti. Sine gratia nec ſui ficimus ad ꝯgnitōem veritatis nec ad dilectionem virtutis. pͣs. xij. Illumina ocu los meos ne vnqͣꝫ obdormiam in morte. Dyoniſius in libro de diuīs no. Intelligibile lumen non eſt aliud niſi ꝯgnitio veritatis. Et facit duo in anima. expellit igno rantiā ⁊ docet veritatis cognitionē. Aug. in libro ꝯfeſſionū. Irradiaſti. choruſcaſti fugaſti cecitatē meam. Terciū eſt petri excitatio. ſubdit. Percuſſoqꝫ latere petri. Lateris interioris ꝑcuſſio eſt diuine paſ ſionis inſpiratio. de cuius latere ſalus noſtra ꝓfluxit. ꝙ hoc meditemur exhortam̄ i. Petri. iiij. Xp̄o in carne paſſo et vos ea dem cogitatōe armamini. Uel exterior ꝑ cuſſio eſt tribulatio vel correctio. Dic em̄ amandus. O qͣꝫ multi ſunt qui ꝓfundiſſi mo ſomno peccatoꝝ dormierunt: ⁊ gr̄a di ne correctionis excitati quaſi de gͣui ſomnō vitam in melius ꝯmutauerūt et opera tenebraruꝫ abijcientes arma lucis induti ſunt Et hoc figuratur. iiij. Reg. xxi. ī Ma naſſe. qui regnauit quinqͣginta quinqꝫ an nis in ihrl̓m. et fecit mala in conſpectu dn̄i erexit ſex idola. et adorauit omnē militiaꝫ celi: ſolem: lunā: et planetas. et occidit ſan guinem innoxiū ꝓphetarū donec ihrl̓m ad impleretur vſqꝫ ad os. gloſa.i. inqͣntū potuit. nec tamen peccatū ſuum cognouit. id circo. ij. Paralipo. xxxiij. Tribulationeꝫ ⁊ ꝑcuſſionem induxit ſuꝑ eum dn̄s.ſ. prī cipes: exercitus: reges affiriorū ceperūtqꝫ manaſſen. et vinctuꝫ cathenis et ꝯpedibꝰ duxerunt in babilonem. et tunc in carcere cognouit peccata ſua: et egit penitentiam coram domino dicens. Peccaui ſuꝑ numerum arene maxis. Ibi ip̄e cognouit ꝙ dn̄s eſt deus. et ſic excitatus confitēs. ſurge velociter.ſ. ad penitentiā. nō dicendo cras cras. Nam dicit Helinandus de re ꝑatōe lapſus. Surge velociter. Nam ſi bodie ſurgere eſt difficile. cras exit difficilius. nam quāto iaces diutius: tanto cades ꝓfundius. hec ille. Et ſic cadunt cathe ne de manibus. ſcꝫ quibus te ligauit dyabolus. Quartū eſt eius induitio: cū dicit. Precinge te.ſ. a voluptate carnis. hoc ē neceſſariū penitentibꝰ. Luce.xij. Sint lū bi veſtri p̄cincti. Gregꝰ. Lumbos p̄cingimus cum carnis luxuriā coartamꝰ. Calcia te caligas tuas. id eſt reſiſte terrenis af fectōibus celeſtia appetendo. Nam caligefuerunt ſandalia non habentes coreū ſuꝑ pedes Et eſt affectio ſurſum ab amore ter reno denudata. Colocen̄. iij. Que ſurſum ſunt querite. Gregoriꝰ.viij. moralium. Qui terreno amore vincit̉ in deo nullatenus delectatur. Subdit. Circūda tibi veſtimentum tuū. id eſt decorationē virtutū ſcilicꝫ charitatis: humilitatis. Gregoriꝰ. Non eſt ſatis mala nō agere: niſi quis bonis operibus ſtudeat inſudare. Subdit. Et ſequere me. Et ſic nihil valet opus ſi ne ſequela domini. Sed quomodo habet̉ Math. xvi. Qui vult venire poſt me abneget ſemetip̄m. et tollat crucē ſuā et ſeqͣtur me. Quod exponens Gregoriꝰ in omelia ait. Relinquamus noſip̄os penitēdo. et deſinamus tales eſſe quales nos ſe cimus ꝑ peccatum: ut mereamur eē tales

CIX. Sermo quales ꝑ gratiam facti ſumus in baptiſmo ut ſuꝑbus deſerat ſuꝑbiā: ſuſcipiat hūilitatem. Subdit. et pettꝰ ſeq̄bat̉ angelū per tres portas. ſic pctōr xp̄m. Prīa porta eſt pn̄ia. Math. iij. Dn̄iaꝫ agite ⁊c̄. pͣs. xcix. Introite portas eius in cōfeſſione. Secū da ꝑſeuerantie. Gala. vi. Donū faciētes non deficiamus. Tercia glorie. Mathei xxv. Que ꝑate erant ⁊cͣ. Ille ſunt que deſcribunt̉.i. Eſdre. ij. Prima eſt porta val lis. Scd̓a pontis. tercia porta regis: q̄ eſt ferrea. quā nullus inimicoꝝ p̄t deuaſtare pͣs. cxvij. Confortauit ſeras portaꝝ tuarū. ibi amplius nō clamor ⁊cͣ. Tunc petrꝰ.i. peccator ꝯgnoſcit ſe plene liberatum dicēs Nunc ſcio ꝟe quia miſit dn̄s angelū ſuuꝫ ⁊ eripuit me de manu herodis. Et eſt mēbrū terciū in quo dixi innuit̉ petri gͣtulatio iubiloſa Nota ſancti gloriant̉ de qͣt tuor bn̄ficijs. Primo de ꝑfecta recollecti one ſui. et hͦ innuit̉ cū dicit̉. Petrus ad ſe ꝯuerſus. Nam in hac pn̄ti miſeria nulla l̓ modica eſt mētis tranqͥllitas. ſed quaſi cō tinua eſt mentis fluctuatio et diſꝑſio. Sꝫ in celeſti p̄mio diſꝑſiones oēs ꝯgregabūt̉ ſimul. et totus homo ad ſe ꝯuertet̉. ⁊ ex in timo corde ſummo bono vniet̉. ⁊ tūc recte implebit̉ illud in nobis. Mat. xxij. ⁊ Lu. x. Diliges dn̄m deū tuū ex toto corde tuo ⁊cͣ. Nam om̄es vires aīe deo ꝯiungūtur. vt ſint vnus ſpūs cum deo. Scd̓o glo riant̉ de ꝑfecta ꝯgnitōe diuini patrocinij vnde dicit. Nunc ſcio ꝟe. qꝛ ꝑ certā experientiā diuine ſuauitatis quā eternal̓r deguſtant: et ꝑ clarā ꝯgnitōem pn̄t dicere. Nūc ſcio ꝟe.i. exꝑimentaliter ſcio. qꝛ miſit dn̄s angelū ſuū.i. filiū. Greg. Quid eſt quod nō videt qͥ videntē omnia videt Dern̄. Ibi magiſtrū ſemel vidiſſe eſt oīa didiciſſe. Tercio gloriant̉ de plena ere ptōe cuiuſſibet inimici. quod notat̉ ibi Eri puit me de manu herodis Et hͦ ſit ꝑ ange lum magni ꝯſilij.i. xp̄m. Iſa. lxi. Dn̄s mi ſit me ut p̄dicarē captiuis indulgentiā. A poca. v. Quattuor aīalia: ⁊ viginti qͣttuor ſeniores cantabāt canticū. redemiſti nos ī ſanguine tuo. Nam demones exꝑ ectāt ꝑditōem. conſiderātes illud Geneſis. viij. Senſus ⁊ cogitatio hoīs ab adoleſcentia ꝓna ſunt ad malū. pͣs. cxviij. Me expecta uerunt peccatores.i. demones in voluntate peccandi exiſtētes ut ꝑderēt me Nota hoc feſtū celebrat̉ quadruplici de cauſa. Primo in memoriā liberationis Petri de qua liberatōe fideles in ihrl̓m erat valde gauiſi. ita ꝙ Petrus cū venit in domū marie. rhode nō potuit aꝑire ianuā p̄ gaudio: ⁊ poſt intrauit ⁊ dixit rem geſtā. dixit nūciate hec iacobꝰ et fratribꝰ. Scd̓o ī me moratōꝫ liberatōis alexandri pape. qui fu it ſextus a petro. quem Quirinus dux romanoꝝ habuit in vinculis. Qui quirinuſ dux audiuit ꝙ alexandex ſuſcitaſſet herme tis filiā Et dixit Quirinus alexādro. habeo guttoroſam filiā. ſi ſanare poteris illaꝫ ꝓmitto me reciꝑe fidem tuā Cui alexāder Uade duc eā ad carcerē meū. Uenit filia nomine balbina: et ꝓſtrata ante alexādrū oſculata eſt vincula ſua. Cui alexādet. noli oſculari filia cathenas meas. ſed boras ſā cti Petri inqͥre et oſculare illas. et ſana eris. et factū eſt. ⁊ quirinus baptiſatus eſt. Alexandex papa eccleſiā ſanctificauit ī ho norem petri. et vincula eius poſuit ibi. Tercio ꝓpter rituſ gentiliū deſtructioneꝫ quia primū diē auguſti celebrabant in me moriam Octauiani auguſti. ſed Eudoxia filia Theodoſij venit in iheruſalem. ⁊ qͥdam iudeus cathenas dictas ei dedit. qͥbus petrus vinctus fuit ab Herode: ⁊ ve nit romam cū Delagio papa. tractauit vt memoria principis paganoꝝ non fieret: ſed petri. Et cathene apportate ſimul ſūt v nite quaſi vna facte. Quarto propter po teſtatis ſoluendi et ligandi vincula peccatorum traditōnem. ut ab his abſoluat nos autoritate ſibi conceſſa. Math. xvi. Qd̓cunqꝫ ſolueris ſuꝑ terram ſolutum exit et in celis. Hec autoritas eſt ſibi trina vice tradita. Primo Mathei. xvi. Secun do Math. xviij. Tercio Iohannis. xx. Accipite ſpirituſſctm qͣꝫ remiſerit peri

De ſancto Laurentio. ad deſignandū ꝙ tribus modis peccamꝰ. corde: ore et oꝑe. et hꝫ nos ab his tribꝰ ab ſoluere. quā abſolutōem nobis p̄ſtet ihūs xp̄s marie filiꝰ qͥ ē in ſecl̓a ſe. bn̄dictꝰ amē De ſancto Laurentio. Sermo X. auiter Aurentius bonū operatus ē. Hec ſunt ꝟba eccleſie gl̓iam beati Laurētij p̄coniſantia. Et non mirū ꝙ aſſumuntur eccleſie verba. quia dicit Dern̄. Cum xp̄i ſponſa alterat verba: fortior eſt iſta trāſpoſitio verboꝝ qͣꝫ prima. Si em̄ Mauli ⁊ iacobi verba poſita ſunt autētica: cur nō verba eccleſie. cū ſaluator dixit Math. xviij. Qui eccleſiā nō audierit ſit tibi ſicut ethni cus et publicanus. Ideo dicit Innocē. et habet̉ in cano. diſ. xi. Quis neſciat. ꝙ ab om̄ibꝰ dꝫ obſeruari qd̓ ſancta romana ob ſeruat eccleſia. Nam dicit Aug. li. xi. ꝯtra fauſtū. Ego euāgelio nō crederē: niſi me catholice eccleſie autoritas admonerꝫ. Et ſctūs Tho. in ſcd̓a ſcd̓e. q. ix. Maximam autoritatē habet eccleſia q̄ ab omnibꝰ eſt emulāda. Et plus eſt ſtandū in autoritate eccleſie qͣꝫ hieronimi vel auguſtini. qꝛ dic̄ Gre. Peccatū paganitatis incurrit qͥ ec cleſie ſancte ꝯtradicit. Idcirco eccl̓ie aſſu mo ꝟba in themate ꝓpoſita. In his ꝟ bis eccleſia ꝯmēdat btūm laurentiū in bonis oꝑbꝰ: ꝓpter que cōſecutus eſt eternaꝫ gloriā. Si cupimus honorē nō refugiamꝰ laborē Sic ergo oꝑamur bona oꝑa ut lau rentius oꝑatus eſt. Pro quo ſcienduꝫ ut nr̄a oꝑa ſint deo accepta plura reqͥrunt̉ Primo acceptant̉ ex oꝑantis bonitate iu xta illud Luce. vi. et Mat. xij. Donus hō ex theſauro cordis ſui ꝓfert bonū. qꝛ habet̉ Math. vij. Non eſt arbor bona q̄ facit fructꝰ malos. ac ſi diceret. Nullū opꝰ bonū eſt deo acceptabile niſi ab hoīe bono. De qͦ aug. Nihil eſt bonū.ſ. meritorie. ni ſi ex te bono. Un̄ ſic̄ bona plāta fac̄ bonuꝫ ſemē: et rurſus illd̓ bonū ſemē facit bonā plantā ſi ſeminatū fuerit. ſic bonus hō ſa cit bonū fructū. ⁊ illud bonū opus fac̄ tul̓ ſum hoīem bonū. Un̄ Gre. Nō placuit a bel ex munere: ſꝫ munus ex abel. Nā inqͣn tum boni ſumus corā deo. intātū erūt bona noſtra oꝑa apd̓ deū. Scd̓o oꝑa noſtra ut ſint deo accepta debent ꝓcedere ex ꝓmpta voluntate. Quāto em̄ ꝓmptior ⁊ beniuolētior eſt hō: tāto erūt oꝑa bona meliora. Ex hac em̄ ꝓmpta volūtate offerebat ppl̓s deo donaria.i. Paral̓. xxix. cū dixit dauid. Dn̄e deus patrum noſtroꝝ cuſtodi hanc voluntatē cordis eoꝝ. et ſemꝑ in veneratōe tui noīs iſta ꝑ maneat. qꝛ dicit̉. ij. Corin. viij. Si volūtas ꝓmpta eſt ẜm id quod habet accepta eſt. qd̓ aūt nō eſt volū tariū nō eſt deo acceptū neqꝫ gratū. Nemo em̄ inuitus bn̄ facit. et ſi bonū eſt qd̓ fa cit. ideo Eccī. xxxv. Omnis voluntarius ⁊ ꝓnus offert deo. qꝛ dicit Gre. Cor ⁊ n̄ ſubſtantiā pēſat deꝰ. nō qͣntū ſꝫ ex quanto ſ. affectu offerat̉. Ualuit eī petro ⁊ andree rethe ꝓ regno celoꝝ. zacheo dimidiū ſub̓e ſue. valuit vidue emere r̄gnū celoꝝ duobꝰ minutis. valuit alteri calix aq̄ frigide. De quo Aug. Regnū celorū tantū valꝫ qͣntuꝫ habes. valet ad bonā volūtatē. Nā ſcd̓m gre. Nō eſt vacua manus a munere cum archa cordis ſit plena voluntate bona. qꝛ ut ait Dern̄. Dona voluntas in anima ē origo omniū bonorum: ⁊ omniū virtutuꝫ mater. qui illaꝫ habet ſecū habet quidquid ei ad bene viuuendū opus eſt. Item cuſtoſ anime ſue debet eſſe ſollicitus circa cuſtodiam bone voluntatis: ut prudenter intel ligat ⁊ diſcernat quid eſt quod vult. et ꝓp ter quid vult: ⁊ quantū vult. et quomodo velit: vtrum vſqꝫ ad contemptum ipſius et omnia que ſunt vel eſſe poſſunt. Et hͦ nō tantū ex rationis iudicio. ſed etiam ex afffectu mentis. ut iam voluntas nō ſit volū tas ſed amor. De tali voluntate. Luce. ij. Pax hominibꝰ bone voluntatis. eo ꝙ dicit Ambroſius de officijs. et habet̉. lxxxvi. diſtinctōe. Non ſatis. Nō ſatis ē bona fa cere. niſi ꝓcedant ex bona voluntate. Hie ronimus. et habetur in Canone. xxiiij. q.

CX. Sermo. Dominus nō ea que offerunt̉ reſpicit. ſed voluntatē offerentiū. qꝛ iuſticia nō ex oꝑe ꝯſummat̉ niſi fuerit voluntas. Et licꝫ opꝰ non valet ſine volūtate. tamē ecōuerſo va let voluntas. ut habet̉ de peni. di. i. Aliter Sufficit voluntas vbi deſinit oꝑis facul tas. Tercio ut oꝑa noſtra ſint deo accep ta debent ꝓcedere ex intentōis ſinceritate Eſt autē recta ⁊ ſincera intētio: ut ſingula oꝑa noſtra non ad placendū hoībꝰ ſꝫ ioli deo faciamus. qꝛ deus eſt nobiliſſimꝰ finis. Idcirco qͣntumcūqꝫ oꝑi noſtro tal̓ finis ꝑ rectam intentionē imponit̉ exit nobile ſupͣ modū. iuxta ꝯmune ꝓuerbium. Si finis bonus eſt: totū bonū eſt. iō Dex nardus. Intēde in deū et ꝓpter deū. hoc ē vtrāqꝫ faciē facere pulcrā.ſ. actōem ⁊ intentionē. ⁊ hoc eſt qd̓ dixit dn̄s Math. vi Si oculus tuus ſimplex fuerit. totū corpꝰ lucidū erit. Hoc exponēs Aug. dic̄. Per oculū intelligere debemꝰ intentionē qͣ facimus qͥdqͥd facimꝰ. que ſi mūda fuerit ⁊ re cta. et id aſpiciat qd̓ aſpiciendū eſt. omnia oꝑa noſtra que ẜm eā oꝑamur erūt bona. Quia dicit̉ ad Hebre. iiij. Diſcretor intē tionū et cogitationū cordis eſt deus Et di xi ꝙ intentio nr̄a dꝫ fieri in deū ⁊ ꝓpter de um. Sed heu aliqui intendunt ꝓpter deū ſed non in deū. ut hi qͥ furant̉ diuitibꝰ ⁊ p̄bent elemoſinā pauꝑibꝰ. De qͥbꝰ gre. ⁊ ha bet̉ in cano. i. q. i. nō eſt. Nō eſt putanda elemoſina ſi pauꝑibꝰ eroget̉ qd̓ ex illicitꝭ eroget̉ ⁊ acqͥrit̉. Nam qͥ ita accipit ut diſpēſat: plus grauat̉ qͣꝫ iuuat̉. qꝛ dicit Alex andex papa. et habet̉. xv. q. vij. c. ſacerdoti bus. Non eſt oꝑis ſed cordis inſpector de us. Idcirco tūc oꝑa noſtra placent deo: ſi fiant deifica cordis intentōne et charitati ua affectōe: ⁊ ex deſiderio ſuꝑno. Nā di cit Aug. Si quis aliquid oꝑatur vt terre nū ꝯmodū adipiſcat̉. nō exit cor mundum quod in terra volutat̉. ꝓpter qd̓ dic̄ Der. Intentio eſt eo ſuauior ⁊ melior qͦ diuini us concupiſcat̉. ¶ Quarto debēt fieri cum oꝑis difficultate. hoc eſt ꝙ debent eſſe ardua et difficilia: ut ex arduis ⁊ difficilibꝰ xplūtas ⁊ intentio ꝯgnoſcatur ſerioſa Ad hāc difficultatē conati ſunt omnes ſancti: qui deo placere cupiebāt: ꝯſiderātes ꝙ dura et aſꝑa et valde difficilia ī dn̄o ihū xp̄o p̄ceſſerūt. quia omnibꝰ ſanctis et electis di cit dn̄s illud Luce. xxij. Ego diſpono vobis ſicut diſpoſuit mihi pr̄ regnū.ſ. ꝑ dura et ꝑ aſꝑa ingreſſus ſum. ſic ⁊ vos ſeqͥmini veſtigia mea. Cui ꝯſonat qd̓ ſcribit̉ Act. xiiij. Pex multas tribulatiōes oꝑtet nos intrare in regnū dei. de quo Gal̓. v. Qui xp̄i ſunt carnem ſuā crucifixerūt. Nam ſi nos nō caſtigabimus deꝰ vtiqꝫ nos caſtigabit. ſi tn̄ ſumus de numero electoꝝ ⁊ in dei filios ꝯputati. Nulli ergo electoꝝ hic parcit̉. ad Hebre. xij. Flagellat omnē filiū quem diligit. Qui dicit omnē nihil excipit: niſi eos quibꝰ nō parcit̉ in eternū. ꝓpter quod dicit Gre. Deus hic quibuſdaꝫ parcit. ut eos imꝑpetuū feriat. Et qͦſdam hic ferit. ut eos in eternum clarificet. Qd̓ bene et plene ꝑ ſil̓itudinē oſtendit de deſꝑa tis infirmis: qͥdqͥd popoſcerint medici dare p̄cipiunt. Et illis qͥ ad ſanitateꝫ reuerti poſſunt quidqͥd eis placꝫ dare ꝯͣdicūt. Eli gat ergo quiſqͣꝫ qd̓ vult quia impoſſibile ē in p̄ſenti et in futuro frui delicijſ. iō Der. Qui mala p̄ſentia declinare deſiderat: futura omnino certius expectat. ¶ Quinto ut oꝑa noſtra ſint d̓o accepta faciēda ſunt ſtudioſa viuacitate: ⁊ cū magna diligētia Unde. ij. ꝑalipo. xix. Agite diligēter ⁊ dominus exit vobiſcū. Nam diligētia in oculis dei plus placet qͣꝫ opus. Hec aūt dili gentia nihil aliud eſt niſi intenta deuotio: ⁊ deuota intētio. Et hoc facimus qn̄ men tem infigimus in idqd̓ agimus omneꝫ euagationē mentis ꝯſtringētes. De hac diligentia et diligenti deuotōne dicit Dern̄. Admonēdus eſt homo ſpūalis quāta pōt puritate cordis intēdere in eū cui ſacrificium offert. ſeipſum attendere qui offert. et intelligere ad quid offert. Et in his infigere mentem quouſqꝫ p̄mat vel faciat ex hoc lac deuotōis. Et tūc homo currit ī de uotōe ſine labore ſiue ſudore. Dern̄. ſuper

De ſancto Laurentio. Canti. Sicut mel in cera: ſic deuotio ī aīa Dicit Rich̓. de miſtico ſomno. Quid eſt aliud deuotio qͣꝫ feruida mentis in deū di lectio. ⁊ vbi eſt dilectio: ibi nulla mentꝭ di ſtractio. vt dicit Dern̄. Ubi eſt amor ibi nō eſt labor ſꝫ ſapor. nil graue ſꝫ om̄e ſuaue ⁊ leue. Ideo dicit apl̓s.i. Choꝝ. xiiij. In eccl̓ia magꝭ quinqꝫ ꝟba loqui volo in ſenſu meo vt ⁊ alios inſtruā qͣꝫ decē milia ver boꝝ. ac ſi diceret. Dreuis oratio plꝰ valet cū deuotōe qͣꝫ longa ſine d̓uotōe. hoc ē qd̓ vult Hiero. ⁊ habet̉ de ꝯſe. diſt. v. c. Non mediocriter. Nō tm̄ ꝟbis: ſꝫ corde orādꝰ eſt deꝰ. quapropter melior eſt quinqꝫ pſalmoꝝ decantatio cū cordis puritate ⁊ ſpūa li hilaritate qͣꝫ pſalterij modulatio cū anxietate. Ex illo patet ꝙ vnꝰ p̄t plꝰ alio orare ⁊ bona oꝑa facere ⁊ tardiꝰ ad celū venire ⁊ minꝰ de gaudio habere. de qͦ Augꝰ. Non diuturnitas tempoꝝ. nō numeroſitas operū: ſed maior dilectio ⁊ d̓uotio auget hoīs meritū ⁊ premiū. Ideo Caſſio. Meliꝰ eſt deuotū in minoribꝰ qͣꝫ indeuotū ī maioribus oꝑbꝰ inueniri. ad hāc deuotā diligen tiā hortamur Deutro. lvi. Qd̓ iuſtū eſt hͦ iuſte exeq̄ris. Hoc tn̄ ſit qn̄ bonū opus cū diligētia ⁊ deuotōe facimꝰ. ⁊ cuꝫ attentōe intellectꝰ. Un̄ ꝯſulit̉. ij. Choꝝ. x. Omneꝫ ītellectū ī obſequiū xp̄i captiuātes. qꝛ ſcri bit̉ Sap̄.i. Spūs ſapiētie aufert ſe a cogitatōnibꝰ q̄ fiūt ſine intellectū. id eſt. p̄ter intentōeꝫ ⁊ diligentiā. vnde repellere ſpirituſanctū a ſe nō eſt in voto cogitantij: ſit tn̄ cū culpa negligētis vt ſpūs diſcipline ſe aufert a cogitatōibꝰ indiſciplinatꝭ. Se xto oꝑa noſtra facere debemus ex ſincera charitate ⁊ intentōe charitatiua: ſine qua nullū opꝰ qͣꝫtumcūqꝫ de genere bonoꝝ acceptat̉. Un̄. i. Choꝝ. xiij. Si linguis hoīloqͣr ⁊ angeloꝝ charitatē aūt nō habuero factꝰ ſū ſic̄ es ſonās. In quibꝰ ꝟbis apl̓s ponit qͣttuor nobiliora exercitia q̄ fieri poſ ſunt. Probās ꝑ locū a maiori ⁊ hoc ſi tā nobilia ⁊ ſup̄ma exercitia ſine charitate n̄ valeāt multo minꝰ mediocra ⁊ minora exercitia nichil valēt. quā autoritatē Der. exponit dicēs. Charitas eſt bonū ſine quo nec opꝰ minimū deſpicit̉. ſine qͦ nec maximū acceptat̉. Nō p̄dicatio ſi linguis ange loꝝ ⁊cͣ. nō fides. ſi mōtes tranſferā. nō ele moſina: ſi facultates om̄s ī cibos pauperū diſtribuero. nō corꝑis afflictio vel martyrium. ſi tradā corpꝰ ita vt ardeat. nō miſſa rum ſolēnia. qꝛ ante fratris recōciliatōem munꝰ ꝓhibet̉. Eſt enī fortis vt mors dilectio. q̄ nihil aliud ſinit amantē cogitare qͣꝫ qd̓ amat. Ideo apl̓s. i. Choꝝ. xvi. Oīa ve ſtra in charitate fiant. Ratio Aug̓. Sola charitas diſtinguit inter filios dei ⁊ diabo li. Septimo oꝑa noſtra debēt fieri ex ope rantiū ml̓tiplicitate. hoc eſt vt oīa mēbra corꝑis ⁊ om̄s vires anime mutuo ſe adiu uant ⁊ certatim ꝯueniāt ad obſequiū laboris. qꝛ dicit̉ Prouerb̓. xviij. Ubi frater adiuuat fratrē ibi firmior eſt ciuitas ⁊ ciui tatis oꝑatio. qꝛ ſi fideliter ſe adiuuāt facili ter opꝰ ꝑficit̉: talis coadiuuatio multū pla cet deo. Eccl̓i. xxv. In tribꝰ beneplacitum eſt ſpiritui meo que ſunt ꝓbata corā deo ⁊ hominibꝰ. quoꝝ vnū eſt cōcordia fratrū.i. oīm viriū aīe. Si aūt in his frēs diſſentire incipiūt: om̄e opꝰ qd̓ agit̉ nichil valet. Eccl̓i. xxxv. Unꝰ edificās ⁊ alter deſtruēſ qͥd ꝓdeſt vtrūqꝫ: niſi labor. Taliter agēs hō nō ꝓficit Si enī lingua orauerit: manꝰ ſpoliauerit. aūt manꝰ elemoſinā erogauexit. ⁊ lingua blaſphemauerit: qͥd ꝓficiet ille homo nichil. qꝛ hoc prohibet̉. i. Choꝝ. i. Rogo vos fratres ī vobis nō ſint ſciſmata Sꝫ om̄ia oꝑa noſtra in charitate ꝯcorditer faciamꝰ. iuxta illud Collocen̄.i. Fructi ficantes in om̄i oꝑe bono. Et eccl̓s. ix. Qd̓ cūqꝫ p̄t manꝰ tua oꝑari īſtāter fac. Nā re tributio in vita futura exit ẜm noſtra oꝑa. de quo pͣs. xxvij. Secundū oꝑa manuum mearū retribuet mihi. Apoc̄. xiiij. Opera illoꝝ ſequunt̉ illos. de quo Gregoriꝰ. Se cundū differentiā meritoꝝ exit retributio premioꝝ. Ideo hortamur Eccl̓i. vl. Oꝑa mini opus veſtrum ante tempꝰ ⁊ dabit vo bis mercedē veſtrā in tꝑe ſuo. Sermo I Ad idem.

A Sermo I quis michi miniſtrat me ſequat̉ ⁊ vbi ego ſum illic ⁊ miniſter meuſ exit. Ioh̓. xij. In verbis p̄miſſis duo innuuntur. Primo docet nos modum ſui ſeruitij ibi. ſi qͥs. Secūdo ſubiūgit premiū noſtri laboris. ibi. vbi ego ſum. De primo dicit. Si qͥs mihi miniſtrat. Nota quilibet fide lis debet eē miniſter dei. vt dicit̉. i. Choꝝ. iiij. Sic nos exiſtimat homo vt miniſtros xp̄i. ⁊. ij. Choꝝ. vi. In oībꝰ exhibeamꝰ nos vt miniſtros dei. Idcirco videndū eſt. qui vult deo miniſtrare digne debet duo atten dere. Primo qualiter ſe habeat erga dn̄m Secūdo qualiter ad ꝯſeruū. Primo qͦ ad dn̄m debet habere ſex. Primo elegantiaꝫ vel innocentiā. ſecūdo intelligentiā. tercio diligentiā. quarto patientiā. quīto ꝯſtanti am. ſexto ꝯcomitantiā. Primo igit̉ debet habere innocentiā.i. Thimo. iij. Sint miniſtri xp̄i nullū habētes crimen. pͣs. c. Am bulās in via īmaculata hic michi miniſtra bit. Nā dominꝰ mundꝰ vult habere mundos ſeruos. Leuiti. xi. Sancti eſtote qm̄ ego ſanctꝰ ſuꝫ. Nā dicit̉ Iſa. xxiiij. Sicut dn̄s ſic ⁊ ſeruꝰ eiꝰ. Hec innocētia quā dn̄s requirit a nobis ſtat in tribꝰ. in cordis puritate. ſermonis veritate. ⁊ oꝑis ſanctitate. Primo ī cordis puritate Augꝰ. Nōreqͥrit deꝰ pulcrā carnē: ſed pulcrā mentē ⁊ Prouerb̓. xxiij. Fili prede cor tuū michi. Ergo cū intras eccleſiā ad ſeruienduꝫ deo munda cor. Hire. iiij. Laua a malicia cor tuū hieruſalē vt ſalua fias. ⁊ ſic ſara. Tho bie. iij. Mundā ẜuaui animā meā ab om̄i ꝯcupiſcentia. ⁊ tales poſſunt aſtare domīo deo Math̓. v. Deati mūdo corde. Secundo cōſiſtit in oris vel ſermonis veritate. Eph̓. iiij Loqͥmini veritatē vnuſquiſqꝫ cū proximo ſuo. Iac̄. iij. Qui in verbo non offendit hic perfectus eſt vir. Idē. c. i. Si quis putat ſe religioſum non refrenans linguā ſuā: vana eſt eius religio. Iō ps. xiiij. querit. Domine quis habitabit ī tabernaculo tuo. Reſpōdet. Qui loquitur peritatem in corde nec egit dolū in lingua ſua pͣs. xxxiij. Prohibe linguā tuā a malo ⁊ labia tua ne loquant̉ dolū. Prouerbioꝝ xxi. Qui cuſtodit os ſuū cuſtodit animaꝫ ſuā. Math̓. xij. Ex verbis tuis iuſtificaberis: ex verbis tuis ꝯdemnaberis. Tercio ꝯſiſtit in operis ſanctitate. Nā arbor ex fru ctu cognoſcit̉. Math̓. vij. Ex fructibꝰ eoꝝ cognoſcetꝭ eos. Ioh̓. x. Oꝑa que ego facio teſtimoniuꝫ ꝑhibent de me. pͣs. cxviij. Seruꝰ tuꝰ ego ſum doce me facere volūtatem tuā. Ambro. d̓ offi. Nō eſt ſatis bene velle niſi aſſit benefacere. Ideo Orig. Au dite deſides. audite negligētes. audite inu tiles qui ſperatis in hoc ſaluari ꝙ chriſtiani appellamini ⁊ nō facitis oꝑa chriſtiani. cū dicit pͣs. xviij. Secundū oꝑa manuuꝫ meaꝝ retribuet michi. Gal̓. vi. Opꝰ ſuuꝫ ꝓbet vnuſquiſqꝫ. Apoc̄. xiiij. Oꝑa illoruꝫ ſequuntur illos. De his tribꝰ ait pͣs. xiiij. Domine quis habitabit ī tabernaculo tuo Rn̄det pͣs. xxiij. Innocēs manibꝰ.i. oꝑibꝰ ⁊ mūdo corde. nec iurauit in dolo ⁊c̄. De immundis vero peccatoribus dicit̉ Iſa.i. Quid michi de multitudine victime vr̄e: manꝰ enī veſtre plene ſunt ſanguine. id eſt peccatis ergo beatꝰ Laurentiꝰ mundꝰ fuit miniſter. de quo Eccl̓i. xxxi. Deatꝰ vir qͥ inuentꝰ eſt ſine macula.ſ. cordis oris ⁊ operis: qui potuit trāſgredi ⁊ nō eſt trāſgreſſꝰ Secundo bonꝰ miniſter debet habere prudentiā ſeu intelligentiā vt ſciat qͥd facturꝰ ſit vel dimiſſurꝰ. Prouerb̓. xiiij. Acceptꝰ eſt regi mīſter intelligēs. hāc intelligētiaꝫ petebat ſalomon. iij. Reg̓. iij. ⁊ Sapīe. ix. Da michi dn̄e ſediū tuaꝝ aſſiſtricē ſapien tiam. vt mecū ſit ⁊ mecū laboret. vt ſciam qͥd acceptū ſit corā te om̄i tꝑe. Hec prudē tia ꝯſiſtit in tribꝰ. de qͥbꝰ Seneca. Si prudens es in tribꝰ tꝑibꝰ diſpenſet̉ animꝰ tup̄ſentia ordina. futura p̄uide. p̄terita recogita. De primo ꝓuerb̓. xv. Uirprudēs di xigit viā ſuā. ſic fecit villicꝰ iniqͥtatꝭ Luce xvi. ſic prudentes virgines Math̓. xxv. Secūdo recordare p̄terita. Luc̄. xvi. Qꝛ recepiſti bona in vita tua Tercio preuide

De ſancto Laurentio. futura. Prouerb̓. vi. Uade ad formicā o piget ꝯſidera vias eiꝰ ⁊ diſce ſapientiam. Prouerb̓. xiiij. Uix prudēs d̓clinat a ma lo. Tercio bonꝰ miniſter debet habere diligentiā ī agēdis. ⁊ ſic martha Lu. x. Mar tha ſatagebat circa frequēs miniſterium. Ro. xij. Spiritu feruētes dn̄o ẜuiētes. ij. Paralipo. xix. Om̄ia cū diligētia agite ⁊ dn̄s exit vobiſcū. Nā negligētes ſūt male dicti a dn̄o. Hiere. xlviij. Maledictꝰ qͥ fa cit opꝰ dn̄i negligēter. Quarto debet ha bere patiētiā. ij. Choꝝ. vi. In oībꝰ exhibea mꝰ noſmetip̄os ſicut dei miniſtros in ml̓ta patiētia vt onꝰ dn̄i patiētet ſufferamꝰ. Ia cobi. v. Patiētes eſtote ꝯfirmātes corda veſtra Iac̄. i. Patiētia ꝑfectū opꝰ habet. ⁊ ſic beatꝰ Laurētiꝰ. Quīto ꝯſtantiā vt n̄ leuiter a ẜuitio dei retrahat̉. Lu. i. Ser uiamꝰ illi in ſanctitate om̄ibꝰ diebꝰ noſtriſ ij. Paralipo. ix. Deati ẜui tui qͥ aſſiſtunt corā te om̄i tꝑe. Math̓. x. Qui ꝑſeneraue rit vſqꝫ ī finē ⁊cͣ. Sexto debet habere cō comitātiā dn̄i ſui. ſubdit. me ſequat̉ Ecc̄i. xxiij. Gloria magna eſt ſeqͥ dn̄m Hugo d̓ regalibꝰ diſciplinis. Seqͥ debemꝰ dn̄m in oībꝰ ꝟtutibꝰ ⁊ bonis moribꝰ. vt ſic̄ ad ima ginē eiꝰ creati ſumꝰ: ita ad moꝝ eiꝰ ſimilitu dinē reformemur.i. Ioh̓. ij. Qui dicit ſe in xp̄o manere debet ſic̄ ille ambulauit ⁊ ip ſe ambulare. Primo nā ſicut dn̄s noſter fuit patiēs.i. Pe. ij. Cū malediceret̉ non maledicebat. ⁊ ſic nos. Luc̄. xxi. In patiē tia vr̄a poſſidebitꝭ aīas vr̄as. Secūdo ſic̄ dn̄s noſter eſt miſericors. Mar. viij. Mi ſereor ſuper turbā. ſic nos. Luc̄. vi. Eſtote miſericordes ſicut pater veſter ⁊cͣ. Tercō ſic̄ xp̄s ſcandalū vitabat Math̓. xvij. Ne ſcandaliſemꝰ eos. ⁊ ſic nos. i. Choꝝ. x. Si ne offenſiōe eſtote iudeis ⁊ gentibꝰ. Quar to ſicut fuit ſtudioſus ī orōe. nā in orōe ꝑnoctabat Math̓. xiiij. Solꝰ orabat ī mōte. ⁊ ſic nos. Luc̄. xviij. Qm̄ oportet ſemꝑ orare. Quīto ſicut in oībꝰ oꝑbꝰ nō qͣſiuit gloriā ſuā ſꝫ patris. Ioh̓. viij. Ego gloriā meā nō quero: eſt qͥ q̄rat ⁊ iudicet. ⁊ ſic noſ pͣs. cxiij. Nō nobis dn̄e nō nobis ⁊cͣ. Secundo debet ſcire quo debet ſe habere ad fa miliā dn̄i ſui Primo pacificatōꝫ: ſine rep̄henſione. ij. Choꝝ. vi. Hemini dantes vl lā offenſionē vt nō vituꝑet̉ miniſteriū veſtrū. ad Philippen̄. ij. Sitis ſine rep̄henſione ī medio natōis pͣue. ⁊ inter eos luce tis ſic̄ lumīaria in mudo. Heb̓. xij. Dacē ſeqͥmini ⁊ ſanctimoniā ſine qͣ nemo videbit deū. ergo dn̄s voluit eſſe ſeruos pacifi cos. Mat. v. Qui dixerit fratri ſuo racha reꝰ erit iudicio. i. Choꝝ. xi. Si qͥs videtur ꝯtētioſus eſſe inter vos: nos talē ꝯſuetudi nē n̄ habemꝰ. ij. Thimo. ij. Seruū d̓i non oportet litigare: ſꝫ manſuetū eſſe ad om̄es Secūdo dꝫ habere ꝑticipatōeꝫ qd̓ a dn̄o recipiat vt cōſeruis cōmunicet. ſic nos.i. Pe. iiij. Unuſqͥſqꝫ ſicut accepit grāꝫ ī alterutꝝ illā adminiſtrātes. ſicut boni miniſtri ml̓tiformis gr̄e. vt ſi habes ꝯſiliū ſapiē tiā ⁊cͣ. Iuxta illud Iſa. l. Dedit michi dn̄i linguā eruditā vt ſciā ſuſtētare eū qͥ lapſi ꝟbo eſt. ſi tꝑalia habes cōmunica.i. Ioh̓. iij. Qui habuerit ſubſtātiā huiꝰ mūdi ⁊cͣ. Si habes gr̄aꝫ deuotōis ꝓ alijs orādi ora Iac̄. v. Orate ꝓ inuicē. Luc̄. xxij. Ego ꝓte rogaui petre: ⁊ tu aliqn̄ ꝯuerſus ꝯfir. ⁊cͣ Si habes fortitudinē mīſtra infirmis ⁊ in fimis. Math̓. xx. Ego in medio veſtꝝ ſuꝫ ſicut qͥ mīſtrat. Tercio ſupportatōeꝫ onerꝭ vt apl̓s Gal̓. vi. Alter alteriꝰ onera porta te. Eph̓. iiij. Supportātes inuicē ī charitatē. et tenemur ī noua lege. Nā ī peteri le ge dicit̉ Exodi. xxiij. Si viderꝭ aſinū ⁊cͣ. Ro. xv. Debemꝰ nos firmiores imbecillitates infirmoꝝ ſuſtinere ¶ Dixi ſecundo. ſubiungit̉ premiū laboris ibi. Ubi ego ſuꝫ illic ⁊ miniſter meꝰ exit. Augꝰ. Ubi om̄ia bona etiā ſi erūt in inferno nulli ſubijcient̉ tormēto. Ioh̓. xiiij. Accipiā vos ad meipſum vt vbi ego ſum ⁊ vos ſitis. Ioh̓. xvij. Pater qͦs dediſti michi volo vt vbi ego ſum ⁊ illic ſint mecū: vt videāt claritatem meā quā d̓diſti michi. ſꝫ qͥ nō ſequunt̉ vbi erūt. Iob. x. In terra miſerie ⁊ tenebrarū vbi nullꝰ ordo ⁊cͣ. Daruth. iij. Querit̉ qͥ mūdo ſeruiūt vbi ſūt principes gentiū qui 1

CXII. Sermo dn̄ant̉ beſtijs terre in auibꝰ celi ludūt: ⁊ n̄ eſt finis inqͥſitōis eoꝝ extermīati ſunt ad inferos deſcēderūt. alij in locū eoꝝ ſurrexe runt Ideo oculi nr̄i ſꝑ ad dn̄m ⁊ ad p̄miū Itē nota ad p̄miū debet ſe habere ſeruꝰ tripliciter. Primo vt frequēter aſpiciat vt animet̉. Gregꝰ. Cōſideratio p̄mij minuit vim flagelli Idē ſpes p̄mij ſolaciū eſt laboris. Heb̓. xi. Moyſes fide negauit ſe filiū filie pharaonis eligēs affligi cum ppl̓o dei magꝭ qͣꝫ tꝑalis peccati habere iocuditatē: ſic ⁊ nos. Gregꝰ. Si ꝯſideramꝰ q̄ ꝓmittū tur in celis vileſcūt oīa q̄ ſūt ī terris. Se cundo debet p̄miū feruēter d̓ſiderare vt la bor alleuiet̉. de qͦ Chriẜ. Si attēderes requiē celi: labore mūdi non turbarerꝭ. idcirco ſi terreat te labor reſpice premiuꝫ. dicit Dern̄. Labor meꝰ vix eſt vniꝰ hore ſi ampliꝰ nō ſentio p̄ amore. Tercio patiēter illud expectet ne tedio frangat̉. ſic̄ filij iſrl̓ Nu. xxi. Cepit ppl̓m tedere labor itineris ergo nō venit in terrā ꝓmiſſionis: qꝛ n̄ patiēter expectabat. Iacobi. v. Ecce agricola patiēter expectat donec accipiet tꝑaneum fructū. Figurat̉ Gen̄. xxix. Iacob patienter expectauit ſeptē ānis ꝓ rachel. ſic hō fi delis ꝓ ꝯſecutōe vite eterne. Iac̄. v. Pa tientes eſtote ꝯfirmantes corda deſtra. qꝛ dicit̉ Iaco. i. Patiētia ꝑfectū opꝰ habet. Luc̄. xxi. In patiētia vr̄a poſſidebitꝭ aīas veſtras. qualis fuit beatꝰ laurentiꝰ. vt patꝫ in legenda. De aſſumptōe beate Marie virginis. Ser. XII. Ntroduxit me rex in cellā vinariā exultabimꝰ ⁊ letabimur in te. Canti. i. Et legit̉ in aſſumptōe beate Marie virginis. Theophilꝰ in breuiloquio diuerſaꝝ artiū Ebur decoctū vino forti flexibile efficitur ad inſtar cere. Nā ebur ob ſui dulcedineꝫ vinū imbibit: ⁊ ꝑ ꝯſeq̄ns mollefacit ⁊ mol leſcit: quēadmodū vitꝝ in ſanguine hircino: cornu in oleo: ouū in aceto molleſcunt. Spūaliter. Deata virgo maria tanqͣꝫ no bile ebur ratōe virginalis caſtitatis vino deitatꝭ decocta flexibil̓ eſt in pietate ⁊ miſe ricordia erga nos. Un̄ Dern̄. ſuꝑ Canti. Maria ſinū pietatis oībꝰ aperit: ⁊ de pleni tudine eiꝰ accipiūt vniuerſi. captiui liberationē. egri curatōeꝫ. triſtes ꝯſolatōeꝫ. peccator veniā. iuſtꝰ gr̄aꝫ. angelus leticiā. tota trinitas gloriā. ergo digna fuit ⁊ digniſſima vita eterna. qꝛ ſcribit̉ Math̓. v. Deati miſericordes qm̄ ip̄i miſericordiā conſequent̉ ꝓpter ip̄am pietatē q̄ ad om̄ia vtilis eſt: maxime ad ꝓmiſſionē vite eterne. ideo ip̄a dixit. Introduxit me rex in cellā vina riam. In verbis p̄miſſis duo innuunt̉. Primo beate virginis marie aſſūptio glo rioſa. ibi. Introduxit me in cellā ⁊c̄. Gregoriꝰ. id ē. in intima gaudia q̄ alijs ſpiritibus occultant̉. Secūdo ſubiūgit̉ ſuoꝝ donoꝝ ꝯgratulatio iubiloſa. ibi. exultabimꝰ ⁊ letabimur in te.i. ꝯgaudemꝰ honori tuo Dixi primo. innuit̉ virginis aſſumptō gl̓i oſa. hec glorificatio notat̉ ex tribꝰ Primo ex aſſūptōis loco. ipſa habet ſingularē feli citatē ex loco. qꝛ fuit introducta in diuina cellaria. ex modo habet ſingularē iocunditatē: qꝛ fuit ad intima celi gaudia introducta. ex miniſterio habꝫ ſingularē dignitatē qꝛ nullꝰ angeloꝝ fuit dignꝰ eā introducere niſi ſolꝰ rex regū ⁊ dn̄s dn̄atiū De quo in troduxit me rex in cellā vinariā. Nota beata virgo maria in triplex cellariū fuit ītroducta.ſ. gratie. ſapiētie. ⁊ glorie. de pri mo deutro. xxviij. Emittet dn̄s bn̄dictōeꝫ ſuꝑ cellaria tua.i. multitudinē gr̄e. O qͣꝫ ꝓfunde introduxit eā deꝰ in cellariū gratie Prouerb̓. iij. Torcularia tua.i. ꝓptentie aīe vina dabūt.ſ. gr̄e. Dern̄. Quis multi tudinē ⁊ altitudinē gr̄e eiꝰ inueſtigare poterit. Nā ipſa dotata eſt altiori ⁊ ꝑfectiori bono oīm gr̄aꝝ. Eccl̓i. xxiiij. In me om̄is gr̄a vie ⁊ veritatꝭ. q. d. Oīs gr̄a oībꝰ hoībꝰ ad p̄ſentē vitā nec̄ia ⁊ ad futurā miſericor ditet ſū ꝯſecuta ꝙ potuit dicere illud Eccl̓i. vlti. Uidete qm̄ nō ſolū michi laboraui: ſꝫ oībꝰ exqͥrentibꝰ veritatē. Ideo eccl̓i. xxiiij. Trāſite ad me oēs qͥ ꝯcupiſcitꝭ me.

De aſſūptōne virginis marie Dern̄. Maria ſinū pietatis om̄ibꝰ aperit ipſa eſt benigna theſauraria: cui cōmiſit de us theſauꝝ gratie ⁊ miſericordie. Ideo di xit ei angelus. Aue gratia plena. Luce.i. Dern̄. De pletudine eiꝰ accipiunt vniuerſi. Eger curationē ⁊cͣ. vt ſupra. OroſiQuos nō ſaluat dei iuſticia ſaluat Marie miſericordia infinita. Ab hoc vino gratie corroborata eſt in merito vite. qꝛ de quāto gratia maior de tanto opꝰ meritoriū copio ſius. ⁊ ſic ip̄a excellit alios ſanctos ī dono gratie ⁊ in merito. Prouerb̓. vlti. Multe filie regū ꝯgregauerūt diuitias quas tu ſu pergreſſa es vniuerſas. Naꝫ dicit̉ Mat. x. Si qͥs ꝓphetā boſpitio accepit: mercedeꝫ ꝓphete accipiet. qui accipit iuſtū: mer cedē iuſti accipiet. quid illa meruit q̄ filiuꝫ dei nō ſolū ī hoſpitio terreſtri: ſꝫ ⁊ ī hoſpitio corꝑis ⁊ aīe ſuſcepit. Si meret̉ ille qͥ dat pauꝑi indumentū. quid illa q̄ filio dei dedit carnis indumentū. Si meret̉ qͥ dat pauꝑi cibū. quid illa q̄ de virgineis vberibus filio dei dedit alimētū. O qͣꝫ ſublimia merita. qꝛ in actiua ⁊ ꝯtemplatiua vita ſe ſublimiter exercuit qꝛ ſil̓. alij tm̄ ſucceſſiue ſꝫ ſimul ⁊ ſemel vtraqꝫ vita eſt ei donata. vt infans ab ea aleret̉: intꝰ dei filiꝰ ꝯtēpla ret̉. Ideo hodie legit̉ euāgeliū de martha ⁊ maria ad deſignandū ꝙ ip̄a in vtraqꝫ vi ta fuit ꝑfecta. Nā ip̄a habuit ꝑfectiorē di ſpoſitionē ⁊ etiā ꝑfectōrē exercitatōeꝫ ⁊ re ctā intentōeꝫ. Primo ꝑfectiorē diſpoſitionē. Diceres ⁊ diſponūt hoīeꝫ ad vitaꝫ actiuā. Rn̄det̉. Primū eſt ꝯſciētie puritas. qꝛ dicit Gregꝰ. Nulla bona a deo acceptant̉ q̄ maloꝝ admixtionē maculāt̉ Nā licet multa facit nō eſt acceptū. niſi hō prius ſit acceptꝰ. Gregꝰ. Nō placuit abel ex munere. ſꝫ munꝰ ex Abel. quid ꝓdeſt deo dare ſua: ſeip̄m diabolo. Nā nichil poterit fore deo gratū dū ip̄e ingratꝰ eſt ꝑ mortale peccatuꝫ. Eccl̓i. ix. Qui in vno offendit multa bona ꝑdit. ideo oportet ꝙ ſit puruſ in ꝯſcientia. Quis vnqͣꝫ fuit maioris puritatis ⁊ dignitatis qͣꝫ ipſa. Anẜ. Ea puri tate nitebat qua maior ſub deo intelligi ne quit Canti. iiij Tota pulcra es ⁊cͣ. Det. In puritate tranſcendit omnē angelicā et omnē celeſtē creaturā. Secundū qd̓ re quit̉ eſt recta intentio. Gregꝭ Migilāti cura intētio eſt penſanda. quia dicit Alexandex papa. ⁊ habet̉. xv. q. vi. Si ſacerdotibꝰ. nō ſolū ſunt attendenda ea q̄ fiunt ſed quo animo fiūt. Gregꝰ. Cor ⁊ nō ſubſtantiā penſat deꝰ: ſed q̄ meliorē intentōeꝫ habuit qͣꝫ ip̄a. Dern̄. Ip̄a intendit in den ⁊ ꝓpter deū: q̄ non ſolū in corꝑe īmo ⁊ ſpi ritu exultauit in deo dicens. Magnificat aīa mea dn̄m ⁊cͣ. Ideo potuit dicere illud pͣs. lxxxiij. Cor meū ⁊ caro mea exultauerūt in deū viuū. Tercio requirit̉ ꝙ hō n̄ totaliter ſit actioni deditꝰ: ſꝫ interiores vi res ⁊ affectꝰ debent deo dari. Dern̄. Fide lis anima p̄ oculis habet nō tantū qͥd agat Eccl̓i. xxiij. Fili p̄be cor tuū michi. ac ſi di ceret. Quibuſcūqꝫ exercitijs mēbra foris dederit volo vt cor cū affectōibꝰ michi va cet. ideo ml̓tum improperat his qui nimi um ſe dant oꝑbꝰ exterioribꝰ. Hiere. xlix. Pre ſollicitudīe quieſcere nō potuerunt. de talibꝰ dicit Dern̄. Nō ea die debent ſe eſtimare celice vixiſſe in qͦ nichil recolunt meditādo celeſte coegiſſe. Sꝫ qͥs magꝭ de um in om̄ibꝰ oꝑibꝰ p̄ oculis habuit qͣꝫ ea que deiformis fuit. Dern̄. O qͣꝫ familiaris es facta deo o dn̄a qͣꝫ ꝓxima: qͣꝫ ītimaip̄e apud te manet. Un̄ tu cū eū veſtis ſub ſtantia tue carnis. ipſe te veſtit ſua gloria maieſtatꝭ. Nā eā ꝑ gratiā nunqͣꝫ reliquit. Dern̄. Chriſtꝰ repleuit Marie ventreꝫ et mentē. vt cū receſſit a ventre nunqͣꝫ tamē a mēte. idcirco habuit bonā diſpoſitōeꝫ ad actionē. Itē ẜm meliorē diſpoſitōeꝫ habu it ꝑfectiorē actionē. Nā dicit Greg̓. ſuper Ezech̓. Actiua vita eſt eſurienti panē tribuere ⁊cͣ. ⁊ ſic ip̄a ꝑfectiori modo qͣꝫ alij. Anẜ. in omel̓. de aſſumptōe. Alij ſuſcipiūt hoſpitē quēlibet: ipſa dei filiū. Alij ī domo ipſa in vtero. Alij veſte corꝑali: ipſa veſte carne induitipſum. Alij cibꝰ ⁊ potu exteri ori: ip̄a deū ⁊ hominē lacte virginali. Alij infirma membra alioꝝ leuant portant ⁊c̄. ⁊

CXII. Sermo Ip̄a ī īfantuli etate ip̄m leuauit balneauit ⁊ portauit. Ip̄a vinctū in cruce viſitauit. Ip̄a in morte affuit ⁊ ī ſepultura. Ideo le gitur hodie. Martha ſatagebat circa frequens miniſteriū. Itē ex vino gratie ipſa roborata. In cōtemplatiua vita figurata ē per Mariā que ſedens ſecꝰ pedes domini audiebat verbū illius. Anẜ. Non tantum ad pedes: ſed etiā ad caput reſidens ſerua bat om̄ia verba magoꝝ. paſtorū ⁊ angelorum cōferens in corde ſuo. Deda ī omel̓. Uita contēplatiua eſt charitatē dei ⁊ proximi tota mēte retinere ⁊ ab exteriori actō ne quieſcere ſoli deſiderio ꝯditoris inhere re. ⁊ ad videndū faciē creatoris exardeſce re. O quis magis exardeſcebat in dilectō ne creatoris qͣꝫ eiꝰ mater. Eccl̓i. xxiiij. ego mater pulcre dilectōis. Amb̓. ſicut ferruꝫ in ignē miſſum efficit̉ totū igneū. ſic ip̄a in igne dilectōnis. ⁊ quia meritū cauſatur ex amore. Ip̄a poteſt dicere illud Cantic̄. v. Nunciate dilecto meo qꝛ amore langueo. Ꝙ aūt meritū ſtat in dilectōne. Gregꝰ. Nō numeroſitas opeꝝ. nō diuturnitas tē poruꝫ: ſꝫ maior charitas auget p̄mium et meritū. Dern̄. Qui plus diligit plꝰ accipit. ⁊ ſic ip̄a pre om̄ibus alijs hominibus. Secūdo introduxit eā in cellariū diuine ſapientie. Prouerb̓. iij. Doctrinis imple buntur cellaria eiꝰ.ſ. ſapiētie. Zacharie. ix Quid dulciꝰ ⁊ pulcrius qͣꝫ frumentū electorum ⁊ vinū germinās virgines. id eſt. ſapientia diuina. qꝛ perfecte a deo potata facit dulciter ⁊ ſuauiter d̓ deo ſapere AnQuis digne loquitur de ea qͣꝫ dulciter qͣꝫ ſublimiter ſapiebat de deo. qꝛ theſaurus ſa pientie requieuit in ea. Gregorius. Quid nō de deo ſapiebat in qua deꝰ ⁊ ſapiētia eiꝰ latebat: ita vt mirarent̉ angeli. Canti. vi. Que eſt iſta q̄ progredit̉ quaſi aurora cōſurgens electa vt ſol. pͣs. v. Incerta ⁊ occulta ſapiētia maīfeſtaſti michi Tercio introduxit eā in cellariū vinariū gl̓ie. d̓ qͦ ꝓuerb̓. vlti. Date vinū his qui ſunt amaro corde vt obliuiſcant̉ egeſtatis ſue. Hoc vi num eſt clarū ⁊ ꝑſpicuū. qꝛ ibi clare vidēt faciē dei. Hoc vinū letificat cor hominis. Ad hͦ cellariū vinariū hodie eſt introducta. Uideamꝰ de modo triplici. Primo cum regio decore. de quo Apoc̄. xij. Muli ex amicta ſole: ecce palliū regale. Luna ſub pedibꝰ eiꝰ. id eſt om̄es defectus. ecce ſcabel lum pedū. In capite eiꝰ corona ſtellaꝝ duodecim. id eſt. duodecim p̄rogatiue p̄ om̄i bus ſanctis. ecce regale ſextū. Prima ſtel la. id eſt. primū p̄rogatiuū. qꝛ ab initio mū di p̄figurata. Eccl̓i. xxiiij. Ab initio ⁊ ante ſecula creata ſū. Secūda ſtella in vtero ſā ctificata. Dern̄. Proculdubio ſācta ante qͣꝫ nata. Tercia ſtella ab angelo reuerenter ſalutata. Luce.i. Aue gratia plena. qd̓ nulli conceſſū eſt. Quarta a potētia patriſ obumbrata Luc̄. i. Uirtꝰ altiſſimi obumbrabit tibi. Quīta ſtella a ſpirituſancto ſecundata. Luce.i. Spūſſanctus ſuꝑueniet in te. Sexta quia in cōceptū non grauata. Augꝰ. Quia portabat a qͦ portabat̉. Der. Illa ſola grauedinē non ſenſit que ſine libidinoſa voluptate concepit. Septima in partū a dolore p̄ẜuata. Ila. vlti. Quis vn qͣꝫ vidit tale bel audiuit huic ſimile. ſcilicꝫ anteqͣꝫ ꝑturiret peꝑit. Dern̄. Nouā ꝓleꝫ nouo modo edidit. ideo aliena ab om̄i dolore ꝑmanſit Octaua ſtella in ꝑtu inuiola ta. Un̄ canit eccl̓ia. Sicut ſidꝰ radiū parit virgo filiū pariforma. Ideo Augꝰ. dicit. Filiꝰ tuus o virgo ſecunditatē tibi tribuit ⁊ virginitatis gloriā non abſtulit. Nona ſtella: quia prima eſt que virginitatē vouit vt dicit ſanctꝰ thomas parte. iij. q. xxviij. Et magis ſunt opera laudabilia que ex vo to celebrant̉. vt patet in. ij. ij. Sicut qͥ dat arborem cū fructu magꝭ dat. Decima ſtel la ꝙ om̄ibus gratijs eſt dotata. Hiero. Ce teris ſanctis gratia per partes p̄ſtat̉. Ma rie totam ſe infudit gratie plenitudo. Un decima om̄ibꝰ virtutibꝰ adornata. Hiero. Nullo genere virtutū vacauit cui angelꝰ plenitudinē gratie promiſit. Duodecima hodie ſuper om̄es angelos exaltata. Unde canit eccleſia. Exaltata eſt ſuper om̄es choros angelorum ad celeſtia regna. Eccleſi.

De aſſūptōne virginis marie xxiiij. Sicut cedrus exaltata ſum. Figutatur Gene. viij. Archa noc requieuit in montibꝰ armenie. Eccl̓i. xxiiij. Ego in altiſſimis habito. ecce quomodo introducta eſt cū regio decore. Secūdo introducta eſt cum magna gloria ⁊ honore. quia chriſtus rex regū ⁊ cetus angelorum conuene runt. Dern̄. in ſermone tempꝰ loquēdi dicit. Creditur ꝙ militia angelorum ⁊ ſalua tor per ſe feſtinans occurrit: ⁊ cū gaudio in ſuo throno collocauit. Eccl̓i. xxiiij. Sicut cedrus ⁊cͣ. Rabanꝰ Sicut cedrus eſt om nium arborum altiſſima. ſic maria celeſtiū ⁊ terreſtrium domina ⁊ regina. Dern̄. O benedicta inuentrix om̄is gratie: quis altitudinē glorietue valeat inueſtigare. Damaſcenꝰ. Si laudem glorie eiꝰ ſcribere volumꝰ deficiunt verba quibꝰ ſufficienter ſcri bere valeamus. Dern̄. Chriſti generationem ⁊ Marie aſſumptionem quis enarra bit. Nā quantā gratiam adepta eſt in tertis p̄ ceteris: tantam gloriam obtinet in ce lis. de quo. i. Choꝝ. ij. Ꝙ oculus non vidit nec auris audiuit que preparauit deuſ diligentibus ſe. quid preparauit gignenti ſe ⁊ pre om̄ibus diligenti. Ideo canitur bodie. Qua gloria in celis iſta virgo colit̉ ⁊cͣ. Tercio fuit introducta cum cantu dulciſſimo Figuratur. ij. Reg. vi. Dauid ⁊ om̄is iſrael conducebat archam cum iubilo. Dicitur enim Luce. xv. Gaudium eſt angelis ſuper vno peccatore ⁊cͣ. Quale fuit hodie gaudium angelorum conducen tium reginam celi ⁊ terre ad regna celorū Ideo canit eccleſia. Aſſumpta eſt maria ī celum gaudent angeli letantes benedicūt dominum. Ꝙ non ſolum angeli: ſed ⁊ gau det filius: quia mater honoratur. gaudent angeli: quia domina eorum exaltatur. Iuſti quia ſalus eorum augmentatur. Dexn̄ Quis cogitate poterit qͣꝫ glorioſe hodie regina proceſſit Quarto fuit introducta cum priuilegiali beatificatione. quia cum corpore ⁊ anima. Augꝰ. xij. de ciui. dei. Si cut chriſtꝰ eſt glorificatus in corpore ⁊ ani ma. ita pie credendum eſt ꝙ virgo beata ē beatificata in corpore ⁊ anima. tam in dotibus anime qͣꝫ corporis glorificata. Hoc ꝓ bat Auguſtinꝰ multis perſuaſionibꝰ. Pri mo hoc competit diuine potentie ſi potuit eaꝫ conſeruare in virginitatis pudore cur non incorruptam a putredine. cum dicit pͣs. cxxxiiij. Omnia quecūqꝫ voluit fecit. Secundo conuenit ſue ſapientie quia ſapiens architector facit relucere ſapientiaꝫ ſuam in domo ꝓpria in qua elegit habitare ⁊ ſic hic. Prouerbio. ix. Sapientia edificauit ſibi domum ⁊ excidit in ea columnaſeptem. id eſt. ſeptem dona ſpirituſſancti. quomodo diceret̉ Cant̉. iiij. Tota pulcra es: quia ſapiens architector intus ⁊ extra edificat domum ornando. ⁊ ſi ita eam orna uit in vita credendū eſt ⁊ in morte. Ter cio conuenit diuine iuſticie. iuſtū enim eſt qui aliorum ſanctorum corpora īmo etiaꝫ vt ſunt tormenta crux claui ⁊ corona in tāto honore haberi facit in terra. Corpꝰ quo qꝫ matris in maiori honore haberi faceret in terris ſi eſſet: ſed non eſt: ſed in celis. ſi crux in qua chriſtus ad tempus requieuit in tanto honore habetur. in quanto honore deberet haberi mater. de qua carnem ſu ſcepit ⁊ in ea nouem menſibus requieuit. Si in tanto honore fuit archa figuratiua in quanto archa ſanctificatiua in qua vrna aurea. id eſt. humanitas. ⁊ manna. id ē diuinitas latebat. Augꝰ. Si de ſuis mini ſtris dixit. Ioh̓. xij. Ubi ego ſum ibi ⁊ mi niſter meus. ſi ibi Maria nunqͥd in equali gloria. vbi dei iuſticie decuit vt que vltra om̄es ſibi miniſtraret vltra om̄es mīſtroſ eam exaltaret. Quarto conuenit diuine bonitati Doni filij eſt honorare matres in vita ⁊ in morte vltra alios. modo dicit Au guſtinus. Diuina voluntas elegit inter ig neas flāmas veſtimēta puerorum conẜua re illeſa. cur non in matre ꝓpria. Ideo Au guſtinus. Tantuꝫ theſaurum dignius eſt ſeruare celum qͣꝫ terra. illud ſanctiſſimum corpus datum eſſe vermibus dicere pertimeſco ⁊ ſentire non valeo. Ideo pͣs. cxxxi. Surge domine in requiē tuam tu ⁊ archa E 4

CXII. Sermo ſanctificationis tue. Sed diceres qͦ tꝑe poſt chriſti aſcenſionem factum eſt. Reſpō det vincentiꝰ ī ſpeculo hiſtoriali anno duo decimo poſt chriſti aſcenſionē. Sꝫ dicereſ qͣre tamdiū miſit eam in terris ⁊ nō ſtatiꝫ aſſumpſit. Reſpondetur ꝓpter quattuor. Primo ꝓpter fidelium eruditionē ⁊ con ſolationem in multis que ſibi ſpecialiter conſtabant. Unde enim Mattheo dixit. d̓ magis ⁊ ſtella ⁊ innocentum occiſione. Et lucas de miſſione Gabrielis: ⁊ de ceteris conceptionē ⁊ natiuitatem concernentibꝰ ſcripſit. Iō Hiero. in qͦdā ẜmone. Xp̄s pꝰ aſcēſionē ꝟginē miſit ī terris vt apl̓icꝰ grex erudiretur de his que viderat ⁊ audierat. Secūdo remanſit in terris in teſtimoni um filij veritatis. Tercio ꝓpter fidei augmentationem. Dern̄. in omel̓. ſuꝑ ſtabat poſt aſcenſionem chriſti quaſi ad limina ſā ctorum: ita ad virginem Mariam adhuc in carne viuuenteꝫ fuit peregrinatio fideliū cupientiū videre illud celeſte fidele ⁊ diuinum prodigiū.ſ. humanitatis ⁊ deitatiſ Unde Ignaciꝰ in epiſtola ad ſanctū Iohannem. Recte virgo maria poſt aſcenſio nem filij manere debuit vt eccleſiam inter vndas ꝑſecutionū vorbꝰ ⁊ exemplo confir maret. Unde Dern̄. in omel̓. vbi ſupra. Recte matrem miſit in mundo vt vtraqꝫ portio eccleſie.ſ. militans ⁊ triumphans vi ſibili ⁊ inuiſibili frueret̉ ſolatio. Illa ī chri ſto aſſumpto. iſta in matre relicta in mundo. Gaudioſum fuit matrem videre ī terris habentem filium preſidentem in celo. Quarto ꝓpter eius meriti augmentatōeꝫ ⁊ completionem. Item beata virgo inſtante hora mortis vt dicit Dioniſius in diui nis nominibꝰ optabat om̄es apoſtolos intereſſe dormitioni eius. ⁊ factū eſt inſtante hora mortis fuit rapta ſupra ſe ī lumē deificum qd̓dam. ſicut frequenter rapiebatur in quo efficiebatur inſenſibilis quantū ad vires ⁊ ꝓptentias alligatas corpori. ⁊ ſic facta eſt ſolutō ⁊ oculorum fractio ſine ſenſu doloris: ⁊ in tali raptu fuit chriſtus cū curia angelorum preſens. Et dicit Dioniſiꝰ Unūquenqꝫ apoſtolū in laudem chriſti ⁊ virginis ſermonem feciſſe. Et ſic corpus eius non ſtatim ductum fuit in cellarium celeſtis hieruſalem: ſed per aliqd̓ tempus in valle Ioſaphat collocatum. ⁊ ſic fuit ad tempus veraciter mortua: nec iſta morte a lege cōmuni exempta. Hebreo. ix. Sta tutum eſt om̄ibus hominibꝰ ſemel mori. Ideo canit eccleſia. Mortem ſubijt tempo ralem: nec tamen mortis nexibus deprimi potuit Hiero. ī ſex. Certū eſt ipſā migraſſe a corpore Eiꝰ ſepulcrum monſtratur ī val lis ioſaphat medio vbi fabricata eſt eccleſia miro modo tabulata.i. depicta. Modꝰ autē mortis eius fuit ꝙ mente ipſiꝰ ſuſpēſa in contemplatione ſuauiſſima corporis virtute paulatim deficiebat: tandē ſine do lore nō contemplatione interrupta anima corpus deſeruit: quia magna dulcedo con templationis potuit obſorbere omnē dolorem corporis Item Dioniſiꝰ loquens ad Thitum dicit. Nos vt noſti ⁊ tuip̄e mul torum ſanctorum fratrū cōuenimus ad vi ſionem corporis vite principis. Erat eniꝫ primo Iacobꝰ frater domini. ⁊ Petrꝰ ver tex. ⁊ bonorabiliſſima theoreumatū.i. theologoꝝ ſūmitas. Secūdo bonorabiles ex eqͥe reſonabāt. Tercio ipſa īmediate poſt mortem ſurrexit. nec apl̓is videntibꝰ. Et quia Dioniſius fuit preſens ⁊ non ſcripſit iſta miracula que ſolent legi in apocrifo q̄ aſcribunt̉ iohāni. Si enī dioniſiꝰ vel ioh̓s illa miracula ſcripſiſſent etiā eccl̓ia illa nō obticeret ī diuino officio. Dixi ſecundo. ſubiungit̉ noſtra ꝯgratulatio glorioſa. ibi. Exultabimꝰ ⁊ letabimūt in te. ⁊ merito de bemus gaudere in eius gratia ⁊ gloria propter tria. Primo qꝛ hodie facta ē cellaria in cellario glorie ꝓpinans om̄ibus vinum gratie Eccl̓i. xiiij. Ego quaſi fluuius dorix ⁊ quaſi aqueductus exiui de paradiſo refundens ſine interuallo aquā viuā Rich̓. de ſancto victore Nichil a throno diuini muneris deſcendit qd̓ ꝑ marie manꝰ non tranſijt. Secundo exultare debemus. quia bodie ip̄a facta eſt aduocata generꝭ huma

De aſſūptōe virginis Marie ni. de qua canitur. Eia ergo aduocata noſtra. Donus aduocatus in ſe debet habere quattuor. Primo diligentiam. ſecūdo po tentiam. tercio ſapientiam vt ſciat leges. quarto coram familia regis reuerentiam. Iſta quattuor tangit pͣs. xliiij. de virgine bn̄dicta dicēſ. aſtitit. Ecce quāta diligētia ⁊ non recedit. ideo recordare virgo mater dum ſteteris in conſpectu dei vt loquaris pro nobis bona. Item dicit. regina. Ecce quante potentie mater regis. Eccl̓i. xxiiij. In hieruſalem poteſtas mea. O quāte po teſtatis cum dicit. a dextris. non ſub pedibus. Figuratur. iij. Reg. ij. Salomon oc currit matri ⁊ iuxta ſe locauit ad dextram dicens. Neqꝫ phas eſt tibi denegare: pete quid vis. Hiero. Hec eſt dies ī qua ſal uator noſter feſtinus occurrit matri: ⁊ in ſolio regni poſt chriſtum reſedit. Subdit. in veſtitu deaurato. Ecce quante ſapientie per aurum enī ſapientia intelligitur. Ceteri ſancti habuerunt partem ſapientie. ſed nullus fuit ita veſtitus diuina ſapientia ſicut ipſa. ſubdit. circumdata varietate. Ec ce quante reuerentie in familia regis. Mi te familiaritates coloꝝ ꝟgini faciūt indumentū. Color aureꝰ apl̓oꝝ. rubeꝰ martyꝝ. viridis ꝯfeſſoꝝ. albꝰ virginū. Oēs iſti cir cūdabāt eā Un̄ canit eccl̓ia. Sic̄ dies ver ni circumdabant eā flores roſaꝝ. Figurat̉ iij. Reg. x. Regina ſaba cum multo concōmitatū venit in hieruſalem. Tercio exuultare debemus: quia hodie facta eſt paradiſi oſtiaria. iuxta illud qd̓ canit eccleſia. Felix celi porta. iſtam portaꝫ quā eua clau ſit ipſa aperuit. Unde canit eccleſia. Na radiſi porta per euam cunctis clauſa eſt. ſꝫ per Mariam virginem iterum patefacta eſt. Ipſa nos ſuis meritis introducit. ꝓuerb̓. vlti. Laudant eā in portis opera eiꝰ quia ſancti per eius merita introducūtur. Ignacius. Impoſſibile eſt aliquem ſaluari peccatorem niſi per tuum auxiliuꝫ ⁊ fauo rem. ideo exultemus. Hiero. Hodie glorioſa virgo maria celos aſcendit gaudete. Nā hodie regina mundi de preſenti ſeculo nequā eripitur. Iteꝝ dico gaudete. Le tetur omnis orbis: hodie nobis ſalꝰ eſt aucta interuenientibꝰ Marie meritis. Naꝫ ſi deum in ſanctis laudare iubemur: magis in eius matre. Nā ſicut hec virgo eſt incō parabilis ceteris virginibꝰ: it hec feſtiui tas ē oīm feſtiuitatū ſup̄ma. hec ille. Hay. ſuꝑ apoc̄. O qͣꝫ gaudēs erit eiꝰ obitꝰ qͥ ma rie dū vixerit fuerit ſedulꝰ ⁊ deuotꝰ mīſter Sermo CXIII Adidem. Sſūpta eſt maria in celuꝫ gaudent angeli lau dantes benedicunt dominum. Dicunt naturales ꝙ herba quedā q̄ dicitur ſpōſa ſolis ē herba frigida ⁊ humida in ſecundo gradu. ⁊ eſt cōmunis oībꝰ. eius ſuccꝰ cū bibit̉ valet ꝯtra venenū: valꝫ etiā ꝯtra morſū canū venenoſū. Si trita ſuper vulnꝰ ponat̉ venenū ad ſe trahit. hūc florē ſol ad ſe trahit. ⁊ qn̄ ſolorit̉ ſuos floreſapit ⁊ cū occubuerit iterū ſe claudit: ⁊ ſequitur motū ſolis. Spūaliter ꝑ hūc florē intelligitur beata ꝟgo maria q̄ fuit frigida ab om̄i ardore peccatoꝝ. ⁊ humida ex plenitudine gr̄aꝝ. Dicit eī Aug. in li. de natura ⁊ gr̄a. Cū de pctō agit̉ de maria nullā volo ꝓrſe hr̄e mētionē. qꝛ ſcimꝰ ꝙ illi plꝰ collatū eſt gr̄e ex oī ꝑte vincēdi pctm̄. qꝛ ꝯciꝑe ⁊ parere meruit eum quē nullū ꝯſtat habuiſſe pctm̄. Itē eſt cōis oībꝰ pctōribꝰ ⁊ iuſtis: te ſte Dern̄. Maria oībꝰ ſinū pietatꝭ aꝑit. d̓ plenitudīe eiꝰ accipiūt vniuerſi. captiui re demptōeꝫ. egri ſanitatē. triſtes ꝯſolatōem vt ſup̄ ī alio ẜmone. Itē eiꝰ ſuccꝰ.i. gratia ſpūaliter bibitꝰ valet ꝯͣ venenuꝫ pctōꝝ. qꝛ dicit Chriẜ. in progatiuis btē marie ꝟgīs pctōreꝫ quē n̄ ſaluat dei iuſticia: ſaluat mi ſericordia ⁊ gr̄a marie īfinita. Itē trita va let ꝯͣ morſū canū.i. demonū. qꝛ dicit Euſe biꝰ Demōes magꝭ terrent̉ marie pr̄ocinio qͣꝫ ſuo ſupplicō. Iſtū ameniſſimū florē ma riā ꝟginem attraxit hodie verꝰ ſol iuſticie xp̄s deꝰ nr̄ ꝑ aſſumptionē venerandā. de qͦ Hiero. ī ẜmōe hodierno Uirgo ſingularꝭ ꝟgo r̄galis hodie a ꝓprio filio ſuo ad thro

CXIII. Sermo nū dei vebit̉ ⁊ ī ip̄iꝰ ſede trinitatꝭ collocat̉ ⁊ illd̓ figuratū fuit heſter. ij. Ꝙ heſter virgo ſpecioſa fuit ducta ad cubiculum regis alueri. ⁊ rex ipſā amauit ſuꝑ oēs ml̓ieres ⁊ dedit ei poteſtatē ſuꝑ om̄ia. ita chriſtꝰ cū tota celeſti curia duxit hodie Mariam ad cubile celeſtis patrie. ad hoc ſonat thema preaſſumptū. ¶ In verbis premiſſis duo innuuntur. Primo Marie aſſumptio glo rioſa. ibi. Aſſumpta eſt maria in celū. Se cundo angelorum exultatio ſonoroſa. ibi. gaudēt angeli. De primo dicit Aſſumpta eſt Maria. ſcꝫ de preſenti lacu miſerie. de quo Iob. xiiij. Homo natus de ml̓iere bre ui viuens tempore. Et eccl̓s. ij. Cuncti dies eius erumnis pleni. De his hodie Aſſumpta eſt beata virgo. de quo Augꝰ. Dei genitrix aſſumpta eſt de carcere mundi ad palacium celi. de exilio ad patriam. de inimicis adamicos. de triſticia ad leticiā. de paupertate ad diuitias. de ignominia ad honorem. de labore in requiem. de tenebriſ ad lucem Item beata virgo Maria aſſum pta eſt hodie quadrupliciter. Primo aſſūpta eſt cū honorabili ſocietate. Secundo cū ineffabili iocunditate. Tercio cū mirabili claritate. Quarto cum terribili ptāte Prīo cū honorabili ſocietate. qd̓ figurat̉ iij. Reg̓. x. Regina ſaba īgreſſa ē hieruſalē cū ml̓to ꝯcomitatū ad regē Salomonē Spiritualiter. ſic hodie regina celi ad ſalomonem. id eſt. ad chriſtū eſt ingreſſa. de quo Augꝰ. Hanc fateamur reginam ange lorum: quia peperit regem celorum. Hec intrauit in celeſtem hieruſalem cū magno concomitatū. Dern̄. Quis cogitare potexit qͣꝫ glorioſe regina celorum hodie proceſ ſit ⁊ quāte deuotōnis affectu in eius occur ſum proceſſit celeſtium multitudo. ⁊ non mirum. nam de Lazaro dicitur Luce. xvi. ꝙ portabatur ab angelis in ſinum Abrae. Non dicit vnum angelum: ſꝫ plures. quā tomagis beata virgo. Dern̄. Non ſolū an geli ſed eius filiꝰ noſter redemptor ibeſus chriſtus cū tota celeſti curia tam angeloꝝ qͣꝫ iuſtorum ſolēniter occurrens erexit eā ad beate conſiſtoriū ſeſſionis. de quo canit eccleſia. Tanqͣꝫ flores roſarū ⁊ lilia cōualium circūdabant eā.ſ. confeſſores virgīeſ ⁊ martyres. Secundo aſſumpta eſt cuꝫ mirabili claritate. Canti. vi. Que eſt iſta que progreditur quaſi aurora conſurgens pulcra vt luna: electa vt ſol. Ex quibus perbis patet ꝙ ipſa aſcendit cum claritate corporali. ⁊ hoc intelligit̉ ꝑ claritatē auroreque poſt noctē oritur ⁊ nullaꝫ retinet ob ſcuritatem. Item aſcēdit cum claritate ſpi rituali. id eſt. cum anima que tota fuit luce ꝑfuſa ⁊ intelligitur per claritatē lune. Nā luna poſt ſolem maiorem habet claritatem ⁊ lucem. ⁊ ſic ipſa poſt filium. Item tercio aſcendit cum claritate ſuperſubſtantiali.i. cum filio ſuo qui obuiam ſibi venit. ⁊ ſigni ficatur ꝑ claritatem ſolis. que obuiatio figuratur. iij. Reg. ij. Salomō occurrit ma tri ⁊ iuxta ſe eam locauit. de quo Hiero. Hec eſt dies in quo ſaluator ſeſtinꝰ occur rit matri ⁊ in ſolio regni poſt chriſtum reſedit. non mirum ꝙ aſſumpta eſt cum tanta claritate. cum dicitur Math̓. xiij. Fulge bunt iuſti ſicut ſol in regno patris eorum. quāto magis iſta que ſanctumſanctorū de ſe genuit Quarto aſſumpta eſt cum terri bili p̄pteſtate: ita ꝙ demones territi ab honorabili ſocietate. ⁊ excecati a mirabili claritate velut noctue ad lucem ſolis excecan tur. ij. Choꝝ. vi. Que conuentio lucis ad tenebras. tremefacti a tam terribili poteſtate ad inſtar canum qui virgam fugiunt a qua plagaꝫ acceperunt. Qu. xxiiij. Exur get virga ex iſrael ⁊ percutiet duces moab id eſt. demones. Nam eius poteſtas eſt tā ta ꝙ dicit Ambro. libro prefationū. Ad in uocationem nominis Marie concutit̉ con cio. id eſt. turba poteſtatis maligne. Exem plum ſcribit Iacobus ianuenſis. Ꝙ monachi quidam ante diem ſtabant iuxta flumen fabulis intendentes matutinis finiti⁊ audierunt naues cum tumultu ⁊ ſonitu horribili appropinqͣntes ⁊ obſtupētes clamauer̄t. Succurre nob̓ maria. ad quā īuo catōeꝫ rn̄derūt demōes. niſi iſtā ī ocaſſetꝭ

De aſſūptōe virginis Marie om̄es vos morti traditi fuiſſetis ex permiſſione diuina. Idcirco legit̉ de beata ꝟgine Canti. vi. Terribilis es vt caſtrorum aci es ordinata. ſcilicet ipſis demonibus. ideo inuocanda eſt in om̄ibus temptationibus Ad qd̓ hortatur Hiero. de viris illuſtribꝰ dicens. In om̄i opere quo quis exercetur Marie gratia inuocet̉. quia dicit Orige. in libro de ritu eccleſiarū. Nunqͣꝫ homīes ita timuerunt hominē corporalē ſicut maligni ſpiritus Mariā dei matrē. Quarto eſt aſſumpta cū ineffabili iocūditate qd̓ figuratuꝫ eſt. ij. Reg̓. vi. Dauid ⁊ omnis iſrael deducebat archā teſtamenti cū iubilo ⁊ cum clamore buccine. Spiritualiter Dauid. id eſt. chriſtꝰ ⁊ om̄is iſrael.i. om̄is multitudo angelorū deducebant archam. id eſt. beatā virginē cum iubilo. Non mirum cū dicitur Luc̄. xv. Gaudiū eſt angelis ſuper vno peccatore penitentiā agente. ⁊cͣ. magis extat gaudiū de ea que nullum fecit peccatū. Et hoc gaudiū eructat eccleſia dicens. Aſſumpta eſt Maria in celum gaudent angeli. Iſta eſt ſecūda pars prīcipalis: in qua dixi innuit̉ angeloruꝫ exultatio ſonoroſa. cū dixi. Gaudēt angeli lau dantes benedicunt dominū. non ſolum an geli: ſed primo gaudet filiꝰ dei: quia mater bonoratur Secūdo augeli quia regina eo rum exaltatur. Tercio iuſti quia eoꝝ ſaluſ augmentatur. Quarto peccatores: qꝛ ira dei placatur. Unde pͣs. xv. A dextris eſt michi ne cōmoueat. Dernardꝰ alloquens eam dicit. O domina quotiens iram refri geras iudicis cū iuſticie virtus egreditur a p̄ſentia diuine maieſtatis. Et Damaſce nus dicit. Ibat ad creatorem a creaturis vt intercedat pro nobis. Idcirco Dernadus incitat peccatorē ad hoc gaudium dicens. Gaude peccator ſecurum habes acceſſum ad deum. Corā patre habes filium qui oſtendit cicatrices vulnerum. Corā fi lio habes matrem que oſtendit vbera. quo modo talia dilectionis inſignia nō poſſunt exaudiri. Quinto gaudet ipſa. quia hodie gloria ⁊ honor coronatur. Unde canit eccleſia. Gaude Maria virgo. Nam omnipotens deus ſeptem gaudijs repleuit matrem ſuam in terris: cui correſpondent ſeptem gaudia que hodie habet in celis. Id circo canit eccleſia hodie in introitu. Gaudeamꝰ om̄es in domino diem feſtum cele brantes in honore Marie virginis d̓ cuiꝰ aſſumptione gaudent angeli. Primum gaudium qd̓ habuit in terris eſt ꝙ dei filium cōcepit angelo annūciante: nobis omnibus ad ſalutem. Illud gaudiū erat mul tiplex in die annunciatōnis. Primo gaudebat de redemptōne humani generis ꝓ qua ſupplicabat ī ſecreto cubiculo vt dicit Franciſcus maronis. Uirgo in iuuentute litteras didicit ab Anna ꝓphetiſſa. ⁊ legebat illud Iſa. vij. Ecce virgo concipiet et pariet filiū. Et licet multū ⁊ vt frequēter occupauit ſe cū defectu humani generꝭ: nū qͣꝫ tamen ſpiritū eius a cōtemplatōne ſub traxit ordine tali ſeruato. dedit eī ſe ad ora tionem: ⁊ per orationē venit in contemplationem ſoli deo coniuncta flexis genubus eleuatis oculis ac manibus maxillis lacri mis perfuſis petiuit vt impleret̉ illud ſap̄. xviij. Dū quietū ſilentium tenerent om̄ia ⁊ nox in ſuo curſu medium iter haberet om nipotens ſermo tuꝰ domine de regalibꝰ ſedibus venit. ⁊ cū in hac oratione fuit. tunc ingreſſus angelꝰ ſalutauit eā dicens Aue gratia plena ⁊cͣ. Ecce cōcipies ⁊ paries fi lium ⁊ vocabis nomē eius iheſuꝫ.i. ſaluatorē. quia dicit Anẜ. Nō eſt ſalus in mūdo niſi quē peperit virgo. ideo gaudebat d̓ hominum ſalute in generali. neſciebat tamen fore ſe puerperam ſalutis in ſpeciali. Sed poſtqͣꝫ ſilenter audiuit prudenter co gitauit qualis eſſet iſta ſalutatio. ⁊ humili ter interrogauit. Quomodo fiet iſtud Am broſiꝰ. Uirgo credebat: ſed qd̓ angelꝰ dixit futurum requirebat. Nam triplex eſt modus concipiendi. carnalis. ſpi ritualis. ⁊ ſingularis. Querit qͥs modoꝝ iſtoꝝ eſſꝫ Poſtqͣꝫ audiuit modum. Spirituſſanctꝰ ſuperueniet in te. Reſpondit Ecce ancilla domini fiat michi ſecundū verbum tuum.

CXIII Sermo ſtatim concepit veꝝ deū ⁊ hoīem. Eterna pero ſapientia impleuit eiꝰ vteꝝ. ibi letaba tur de gratia inuenta ſpeciali ⁊ generali. Primo gaudebat d̓ gr̄a ſpeciali ei collata ꝙ ip̄a fuit q̄ ab eterno ordinata extitit ad dei inhabitatōeꝫ. hūani generꝭ recōciliatō nem. ⁊ eterne glorie collatōeꝫ. Primo ab eterno p̄uiſa ad dei inhabitatōeꝫ cognouit ſe portā. Ezech̓. xliiij. Erat porta in domo dn̄i clauſa. cognouit ſe virgā Aaron q̄ floruit Nu. xvij. ⁊ ad Hebre. ix. cognouit ſe rubū incombuſtū. Exod̓. iij. ip̄a cognouit ſe tabernaculū dei ſanctificatū. d̓ qͦ ps. xlv. Sanctificauit tabernaculū ſuū altiſſimus Ip̄a cognouit ſe angelis digniorē meditādo angelicā ſalutationē quanta reuerētia eam ſalutauit angelꝰ. Prius erat angelꝰ maior homine quo ad tria. Primo ī nature dignitate. quia ſpiritꝰ. Secūdo in fami liaritate Math̓. xviij. Semꝑ vidēt faciē patris. Tercio in gratie vbertate. qꝛ cum ſplendore. angeli habēt lumē gratie nos ve ro in enigmate.i. Choꝝ. xiij. Nos in enigmate videmꝰ nūc ⁊ ꝑ ſpeculū. ſꝫ ip̄a exceſſit āgelos ī dignitate. qꝛ iā ē regina celorū ⁊ domina angeloꝝ. Secundo ip̄a exceſſit angelos in familiaritate: quia angelꝰ dixit Dominꝰ tecū aliter qͣꝫ mecū. tecū ſicut filius cū matre: mecū ſicut dominꝰ cū ſeruo Tercio exceſſit angeloſ in gratie vbertate cui angelus dixit. gratia plena. quaſi diceret Tu es fons in quo aque omniū fluminum gratiaꝝ. de quo Hiero. Ceteris ſanctis gratia ꝑ partes p̄ſtat̉. Marie totā ſe infudit. Item ibi ipſa cognouit ſe ab eternō p̄uiſam ad humanitatis reconciliatōeꝫ Ip̄a erat Heſter que inuenit gratiā coraꝫ aſuero vt eriperet populū ſuuꝫ. Heſter. v. Ip̄a erat Iudith que occidit Olofernem Iudith. xiij. Ip̄a erat Abigal que conſer uabat Nabel ſtultū ab ira Dauid. i. Reg. xxv. Quā reconciliationē petit eccleſia ab ea dicens. Recordare virgo mater dū ſte teris in conſpectu ⁊cͣ. Itē ipſa cognouit fore in ea theſaurum noſtre redemptionis. De quo Dernardꝰ. Deus redempturus genus humanum totum preciuꝫ poſuit in mariam. Secundo gaudebat de gratia ge nerali. de qua Eccl̓i. xxiiij. In me omnis gratia vie ⁊ veritatis. Uenite ad me om̄s Dern̄. in ſermone qui incipit tempꝰ loq̄n di dicit. Hec eſt q̄ totiꝰ mūdi reꝑatōeꝫ ad inuenit: ſalutē oīm impetrauit. Cōſtat eā ꝓ vniuerſo genere humano fuiſſe ſollicitā cui dictū eſt. Inueniſti gratiā quā querebas. hec ille. Inueniſti gratiā quā Eua ꝑdiderat quā nemo īuenire poterat. Et qͣre īueniſti: quia queſiuiſti apud dominū vbi eſt locus gratie. nō apud mundū cuiꝰ gratia eſt fallax. Et de illa gratia dicit Dern̄. Ipſa eſt tanta vt nullꝰ ſanctoꝝ ſit gratioſior. īmo excedit gratiā omniū ſanctoꝝ. Ip̄a inuenit gaudiū de angeloꝝ puritate. de ꝓphetaꝝ fidelitate. de apoſtolorū charitate. Ideo angelꝰ dixit illi. Inueniſti nō emiſti ſꝫ gratis accepiſti. Dern̄. O virgo ⁊ mater legē tene filij gratis accepiſtis gratis date. Currūt ergo ad inuentricē gratie q̄ gratiā peccandi mortaliter ꝑdiderūt. ⁊ di cit Inueniſti gratiā: nō creaſti eā ſicut deꝰ pater: nec ſꝑ habuiſti ſicut filiꝰ. nec emiſti ſic̄ Simon magꝰ: nec ꝑdidiſti ſicut hō pri mus: nec rapuiſti ſicut voluit angelꝰ: ſꝫ in ueniſti eam. quia dicit Petrꝰ Rauanen̄. Te matrem fecit non natura ſed gratia. Dernardꝰ. Ipſa inuenit gratiam ꝙ ſine vixili cognitione grauida virginitate inte gra a ſpirituſancto fecunda: ſine grauitate enixa: ⁊ caſtitas eſt aucta. ⁊ virginitas eiꝰ roborata. qꝛ ſpūſſanctꝰ eiꝰ repleuit mentē ſꝫ dei filiꝰ eiꝰ vētrē. Huic gaudio correſpō det primum gaudiū qd̓ habuit in celo.ſ. plenitudo glorie ſuper om̄es ſanctos ⁊ angelos. Dern̄. Quantā gratiā accepit pre ceteris in terris: tantam gloriam obtinet pre om̄ibus ſanctis in celis. Idcirco idem exclamat dicens. O benedicta omnis gratie. quis altitudinem glorie tue poſſit inue ſtigare. Dicit Damaſcenus. Si gloriam eius ſcribere volumus deficiunt verba qui bus exprimere valeamꝰ Dernardꝰ. Chri ſti generatōeꝫ ⁊ Marie aſſumptōem quis

De aſſūptōe virginis Marie enarrabit. Si enim Iſa. lxiiij. dicit. Que oculꝰ nō vidit nec aurꝭ audiuit q̄ p̄parauit deus diligentibꝰ ſe. qͥd preparauit gignen ti ſe. Nam dicitur Math̓. xxv. Om̄i habenti dabitur. habenti ergo gratiam dabitur gloria. Ipſa in terra in ſumma gratia erat: igit̉ in celis eſt in ſumma gloria. ideo canit eccleſia. Qua gloria ī celis iſta ꝟgo colit̉. ideo d̓ eiꝰ gloria dicit Augꝰ. Si om nium noſtruꝫ mēbra verterent̉ in linguas minimā ſcintillā glorie ſue nō poſſemus ex plicare. quid igit̉ dignius hac virgine cui nullꝰ ſanctoꝝ p̄terit comꝑari. ip̄a eſt coro na virginū. gloria viduaꝝ. exultatō ꝯiugū victoria xp̄ianoꝝ. gl̓ia angeloꝝ. cōſolatrix aīaꝝ. ianua celoꝝ. ip̄a eſt ſalꝰ oīm ppl̓oruꝫ. Ideo ip̄a dicit de altitudīe ſue glorie illud Eccl̓i. xxiiij. Quaſi cediꝰ exaltata ſuꝫ in li bano. Nā ſic̄ cedrꝰ ī mōte libano ſuꝑ oēs arbores exaltat̉. ita ip̄a ſuꝑ om̄es ſanctos ⁊ angelos in celis eſt exaltata. Un̄ Dern̄. Ip̄a excedit patriarchaꝝ fidē. ꝓphetaruꝫ ſpem. apl̓oꝝ charitatē. martyꝝ ꝯſtātiā. cōfeſſoꝝ miſericordiā. ꝟginū puritatē. Se cundū gaudiū beate virginis qd̓ in terris habuit eſt ꝙ ip̄a bn̄dicta eſt ab eliſabeth in eiꝰ viſitatōe. Nā cū maria oꝑatōeꝫ diuīe virtutꝭ ⁊ ꝯceptōeꝫ īeffabilē iā cognouiſſet. ⁊ exemplū ſibi poſitū ab angelo ad cognatā viſitandū ſe ꝯtulit nō heſitādo d̓ perbiſ angeli: qꝛ ẜm Simonē de caſſia. Maiora iam in ea celebrata cognouerat. ſed vt miraculum miraculo coniungeret. nouitateꝫ nouitati ſociaret. ⁊ venerarentur in ſterili diuina miſteria. q̄ prebant ſuum conceptū ſpiritu ꝓphetico multa virgo nouerat ⁊ illā ſterilē geſtaret preconē cuiꝰ ip̄a fere bat iudicē. in magno enī miſterio: quoniaꝫ lex ⁊ euāgeliū in magnis montibꝰ obuiare debebant. ergo exurgēs abijt in montana. Amb̓. Leta p̄ voto: feſtina pre gaudio intrauit in domū Zacharie ⁊ ſalutauit Eliſa beth. exultauit infans in vtero pre gaudio. Simō de Caſſia. Exultauit ī vtero an̄qͣꝫ naſceret̉: officiū ꝑegit ad qd̓ factꝰ erat. gau dio adorauit deū: quē voce nō potuit edice re: ita vt mater repleta ſpūſancto exclama uit voce magna dicēs. Dn̄dicta tu ī ml̓ieribꝰ ⁊ bn̄dictꝰ fructꝰ ventꝭ tui. vnde mihi vt mr̄ dn̄i mei veīat ad me: beata q̄ credidi ſti. tūc ſanctiſſima aīa Marie iubilo reple ta ſe ꝯtinere nō valēs cecinit canticū iubi loſū dicēs. Magnificat aīa mea dn̄m. tūc vterꝰ eiꝰ caſtiſſimꝰ ſimil̓ vaſi in qͦ deꝰ pater recōditū tenebat celeſtē balſamū. Ip̄a tūc erat rubꝰ ſpūſſancti igne plenꝰ ſine cōbuſti on fidelitatꝭ. Exod̓. iij. Ip̄a tūc fuit ortuſ ꝯcluſus oīm aromatū ⁊ delitiaꝝ paradiſuſ cuiꝰ clauiculariꝰ erat deꝰ verꝰ trinꝰ ⁊ vnꝰ. Ip̄a fuit illa virgo pulcerrima ab yſaac ſu namitꝭ q̄ fouit regē Dauid.i. xp̄m regē ce li in gremio. iij. Reg.i. O quantū gaudiū habere deū in cordis hoſpitio. O ſi Zache us ſuſcepit gaudēs: qͥd illa. Secūdū gau diū in celo ꝙ deꝰ dotauit eā tanta claritate ꝙ celū ⁊ om̄s angeli ſancti illuminant̉ ſua claritate. p̄ciſe ſicut hic ī terrꝭ dies illuminat̉ a ſole. Apoc̄. xij. Mulier āmicta ſole Nā ſicut oēs planete capiūt claritatem a ſole. ſic oēs ſācti a beata ꝟgine. Dern̄. Nichil nos habere voluit qd̓ ꝑ manꝰ Marie nō trāſierit. Si qͥd ſalutꝭ ⁊ gr̄e habemꝰ ex ea nouimꝰ redūdare. Itē ſicut ſol eſt cauſa generatōis inferioꝝ. ⁊ ſic ip̄a oīm gratiarū ⁊ virtutum. Item ſicut ſol ſuo lumine delectat. Eccl̓s. xi. Dulce lumen ⁊ delectabi le oculis videre ſolem. ⁊ ſic videre beatam virginē. Unde legitur de quodā qui ex intima cordis deuotōne appetebat videre be atā virginē: ⁊ dictū eſt ei videbis. ſꝫ emax cet tibi oculos. Reſpōdit fiet. ⁊ oſtenſa eſt ei videns ꝑdidit oculū ip̄a euanuit ⁊ ipſe clamauit libenter perdā ⁊ reliquum vt ad huc ſemel videā. Non mirum quia dicit̉ Math̓. xiij. Fulgebūt iuſti ſicut ſol. Ideo canit eccl̓ia. Quā ſplēdida polo ſtella ma ris rutilat que omniū lumen aſtroꝝ ⁊ hominum atqꝫ ſpirituū genuit. Tercium gaudium qd̓ habuit in terris eſt ꝙ peperit regem celorum in virginitatis puritate. Un̄ canit eccleſia. Sicut ſidꝰ radiū ꝓfert virgo filiū pariforma. ip̄ꝫ quē genuit mox

CXIII. Sermo adorauit. qꝛ perd̓ū ⁊ hoīeꝫ eū eē cognouit Ip̄a em̄ ibi cognouit ſe eſſe portā. Ezech̓. xliiij. In domo dn̄i clauſā ꝑ quā nemo intrauit niſi rex iſrl̓. Ip̄a cognouit ſe eſſe por tā aureā ſalomonis. ip̄a cognouit ſe eē mō tem: ⁊ filiū eiꝰ lapidē abciſū ſine manibꝰ.i. natū de virgine gl̓ioſa ſine virili factū. ibi tm̄ fuit eiꝰ gaudiū. ſicut dicit Bern̄. in ſermone qui incipit Signū magnū ꝙ illud gaudiū fuit tā amenū ꝙ maiorē delectatio nē ī eiꝰ intuitu habebat qͣꝫ habuerūt primi pentes ex amenitate ꝑadiſi. quoniā fructꝰ huiꝰ ꝟginis om̄es fructꝰ exceſſit. qꝛ dicit Allexandex papa ſuper Cantica. Mater iheſu pluries admiſſa eſt ꝯtemplari intuitiue diuinitatē filij vt impleret̉ illud ſap̄. viij. Cōuerſatio eiꝰ nō habet amaritudinē Dex. O qͣꝫ ſepe oſculata es eū. qꝛ diuītas redundabat in corꝑe Itē ibi ꝯgnouit ſe to tam matrē. qꝛ tota ſubſtantiā corꝑi chriſti miniſtrauit. ⁊ nō aliꝰ. Ideo dicit ſe filium hominis. qꝛ ex oꝑatōe ſpūſſancti formatū ex puriſſimis ſanguinibꝰ corpus ſub corde virginis. Itē effecta eſt ſtudioſa mr̄. Dex nardꝰ. Oīa oꝑa miſericordie erga ꝑſonaꝫ filij exhibuit. ip̄m indumēto carniſ induit hoſpitio vteri recepit: nouē menſibꝰ infir mum in infantuli etate nutriuit: lacte pota uit. ip̄m in carcere crucꝭ viſitauit. ⁊ ſepulture interfuit. Itē ibi effecta eſt mater ſingularis quā ſingulariter deꝰ dignificauit dando ei virginitatē cū materna fecūditate. Augꝰ. Que ꝟgo tā ſancta vt eſſet virgo poſt partū. Ip̄a eſt illa de qͣ Iſa. vij. Ec ce virgo ꝯcipiet. Augꝰ. Qui ſcripſit tabu las lapideas ſine titulo ſtilo ferreo ip̄e grauidauit virginē mariā cū ſanctoſpiritū. qͥ fecit virgā aaron ſine pluuia germīare. ipſe fecit filiū Dauid ſine corruptōe matris generare. Petrꝰ Rauanen̄. O ꝟgo matrē te fecit nō natura ſꝫ gr̄a. in tuo ꝯceptu atqꝫ ꝑtu aucta eſt puritas: roborata integritas: ſolidata virginitas. Quarto facta eſt mater digna dei. Dern̄. O mira digni tas facta eſt illius mater cuiꝰ deꝰ eſt pater Eſt filiꝰ paterne charitatis. eſt corona ſue caſtitatis. Augꝰ. Que virgo tā ſancta vt eſſet dei matex. Augꝰ. Mira res om̄is creatura a deo eſt creata. ſꝫ dei natura ex virgine Maria nata. Chriẜ. in ẜmone de annunciatōe. Nichil in gloria oīm p̄cedētiū memoria. Anẜ. Nō eſt ſalꝰ in mundo niſi quē peꝑit virgo. Augꝰ. Magni debitoreſ ſumꝰ ꝟginis genitricꝭ dei poſt deū multaſ tenemur gr̄as agere q̄ nobis ſalutē mūdi virgo cōcepit. ꝟgo peꝑit. aluit in gremio. faſcia cinxit. fouit ſollertia mr̄ne charitatꝭ ¶ Terciū gaudiū ī celo ꝙ eſt exaltata ſuꝑ om̄es choros angeloꝝ Dern̄. Nā ſic̄ non fuit locꝰ dignior ⁊ ſanctior ī terris. qͣꝫ vbi quieuit corpꝰ ſaluatoris: ſic nec ī celis alti or qͣꝫ vbi virgo maria locatur. hec Dern̄. Nā oēs ſācti ⁊ āgeli obediūt ei ⁊ ẜuiūt vt ẜui dn̄o. Augꝰ. in ẜmone. iij. d̓ natiuitate Facta ē Maria dn̄a apl̓oꝝ: victoria marti rū: iubilatio ꝯfeſſoruꝫ: corona virginū: ſalꝰ oīm ſctōꝝ. Ideo exaltata eſt ſuꝑ oēs choros angeloꝝ. Ip̄a eſt q̄ ſolē genuit iuſticie tenebras mudi depulit: fulgore dei nos illuſtrauit: maledictōeꝫ abſtulit: bn̄dictōem dei ꝯtulit: mortē ꝯfudit: vitaꝫ eternam donauit. Nā ſic̄ caput eminet om̄ibꝰ mēbris ſic ip̄a oībꝰ ſanctꝭ. Quartū gaudiū in ter ris habuit. qn̄ laudabile teſtimoniū dei de filio ſuo a tribꝰ regibꝰ audiuit Stella d̓ celo teſtificata eſt deitatē. Reges cū aduētu muneꝝ ⁊ adoratōe ꝓcidētes inuenerunt pueꝝ cū mr̄e obtulerūt ei miſtica munera. in auro on̄debat̉ regis potētia. in thure ſa cerdotē magnū ꝯſiderā. in mirra dn̄icam ſepulturā. Quartū gaudiū ī celo ē ꝙ volūtas eiꝰ ē vnita diuīe volūtati qd̓ Maria vult hͦ vult deꝰ gratioſe īplēdo ⁊ ecōuerſo de qͦ canit eccl̓ia. Audi nos nā te filiꝰ tuꝰ ni chil negās honorat. Figurat̉. iij. Reg. ij. Salomon dixit mr̄i ſue: nō eſt phas vt tibi qͥd denegē. ideo ad nullū ſctōꝝ tantā cō fidētiā habemꝰ ſic̄ ad beatā virginē. Heb̓. iiij. Adeamꝰ cū fiducia ad thronū gr̄e eiꝰ. Quintū gaudiū in terris habuit qn̄ filium eiꝰ in templū cū magno gaudio obtulit de bethleem in hieruſalē eundo. gaudebat

De aſſūptōe virginis Marie cū ad p̄ceptū legis nō erat aſtricta ex ꝑte ſui. qꝛ lex dixit ml̓r aperiēs ⁊cͣ. Itē tercio gaudebat ſe offerre filium dei deo. ⁊ potuit dicere. O pater celeſtꝭ offero tibi filiū tuū ẜm deitatē ab eterno a te genitū. filiū meū in tꝑe a me natū ẜm humanitatē. Pater grates ago tibi ꝙ me elegiſti in matrem. Detn̄. O pater offero par turtuꝝ ꝓ eo ꝙ offert corpꝰ ⁊ aīaꝫ ꝓ ſalute hoīm. O pr̄ of fero tibi eū in tēplo qui cū tp̄s venerit offeret ſe tibi pro inimicis in ara crucis. non redimet̉ ere alieno: ſꝫ alios redimet ſāguine ſuo. nō redimet̉ quinqꝫ ciclis argenteiſ ſꝫ alios redimet quiqꝫ vulneribꝰ ſanguīe ſuo rubeo. Quintū gaudiū in celo ꝙ dn̄s remunerat eiꝰ fideles ẜuitores ẜm eiꝰ me ritū ⁊ arbitriū. Eccl̓i. xxiiij. In hierl̓m poteſtas mea ſurſū ⁊ deorſū in gratia ⁊ in glo ria. Dern̄. Data eſt tibi oīs ptās in celo ⁊ in terra quecūqꝫ voluerꝭ impetrare poteriſ Aug. Ip̄a ē mater dei q̄ dicit Eccl̓i. xxiiij In habitatōe ſancta corā ipſo miniſtraui. cui deus cōmiſit miniſteriū ſalutis noſtre. Primo ꝙ ip̄a eſt elemoſinaria celi. om̄es elemoſinas qͣs deꝰ facit ſibi fiendas cōmi ſit. Ip̄a nō eſt tenax nec auara: ſꝫ liberalis ⁊ larga Prouerb̓. vlti. Manꝰ ſuas apperuit inopi ⁊ palmas ſuas extēdit ad pauperē. Dern̄. Nichil deꝰ nos habere voluit qd̓ a throno dei deſcēdit quin ꝑ manus Marie trāſijt. Nā qͥdqͥd ſpei: qͥdqͥd ſalutꝭ ⁊ gr̄e in nob̓ eſt ex ea nouimꝰ redundare. Secūdo ip̄a ē cella gr̄e ſpūſſancti Cant̉. xi. Introduxit me rex in cellā vinariā. hoc vinū ꝓpinat electꝭ ī via ad ſufficiētiā. d̓ qͦ Dern̄. De plenitudīe eiꝰ accipiūt vniuerſi Sꝫ illis ī patria ꝓpinat ad ebrietatē Canti. v. Dibite amici mei ⁊ inebriamini chariſſimi. Sācti ī via ſūt amici. Illi aūt ī pa tria ſunt chariſſimi. illis ī mūdo ꝓpinat vi nū gr̄e ad iuſtificatōneꝫ. illis ꝟo in patria vinū glorie ad plenā fruitionē. Ip̄a eīꝫ eſt theſauraria dei. cōmiſit ei deꝰ triplicē theſauꝝ.ſ. potētie. ſapiētie. ⁊ miſericordie. ha bꝫ theſauꝝ potētie: qꝛ potēter deū traxit qn̄ ꝟtute ꝟginitatꝭ ſue ⁊ fidelitatꝭ ⁊ hūilitatꝭ deū in ſuū vteꝝ ſuſciꝑe dignata eſt. Magna nāqꝫ potētia eſt vincere īuincibilē. ſuꝑare oīpotētē. Un̄ Canti. i. Cū rex eēt ī ac cubitu ſuo nardꝰ mea dedit odorē ſuū ī ac cubitu ſuo.i. in ſinu paterno. nardꝰ.i. humilitas mea. Nā ſic̄ nardꝰ ē herba ꝑua et valde odorifera. ſic hūilitas marie fuit tāte potentie. ꝙ dicit Amb̓. Humanū ſenſum ⁊ intelligētiā excedit: qͣꝫtū humilitas Marie meruit nō capit rō: ſꝫ fidel̓ ꝓfeſſio Itē potēter diabolū ꝯtriuit. magna poten tia eſt illū ꝯterere. de qͦ Iob. xli. Nō eſt po teſtas ſuꝑ terra q̄ equiꝑat̉ ei. Ip̄a eſt Iudith. c. ix. Erit memoriale noīs tui cū manꝰ ſemīe deiecerit eū. vn̄ ip̄a cōteret caput tuū. Gen̄. iij. Itē cōmiſit ei theſauꝝ miſericordie: illū diſꝑgit largit̉ Ecc̄i. xxiiij. Ue nite ad me oēs qͥ ꝯcupiſcitꝭ me. Dicit notāter oēſ ī gn̓ali: qꝛ n̄ ē ꝑſonaꝝ acceptatrix Dex. Maria ſinu pietatꝭ oībꝰ aꝑit. Item hūc theſauꝝ miſericordie imꝑtit ſapiēter. ſcꝫ vbi maior ncc̄itas affuerit. ideo vocat̉ luna: qꝛ lucꝫ ī nocte aduerſitatꝭ. cū abſcondit ſe ſol iuſticie. tūc luna.i. mater mīe lucꝫ Iō Cbriẜ. Tribularer nimiū ſi neſcirem marie patrociniū. Iō Caſſiodorꝰ in epl̓a. Tu patrona hūani generꝭ. tu ꝯſolatō affli ctꝭ. tu īfirmis medicīa ſingularꝭ. d̓ hͦ theſau ro mīe gͣtulat̉ Aug̓. in li. retractionū dicēScio me n̄ poſſe ꝑire p̄nimia pietate marie. Sextū gaudiū qd̓ habuit ī terrꝭ ē qn̄ vidit eū r̄ſurgētē a mortuis Nā ſic̄ maxīe fuit ꝯtriſtata ī eiꝰ morte. ita ⁊ prīo ẜm ſedu liū ē ꝯſolata ⁊ ꝑmaxīe gauiſa ī reſurrectōe ꝙ potuit dicere cū pͣs. xciij. Scd̓m multi tudīeꝫ doloꝝ meoꝝ ꝯſolatōes tue letificauer̄t aīaꝫ meā. cū vidit ꝙ amara mors xp̄i fuit ꝯuerſa ī vitā. Amara paſſio eiꝰ ⁊ ꝯtumelioſa afflictō fuit mutata ī gloriā. morta litas ī īmortalitatē. tūc potuit dicere illud pͣs. xxix. Cōuertiſti planctū meū ī gaudiū michi ⁊cͣ. Sextū gaudiū qd̓ nūc habet ī celo eſt ꝙ ip̄a ꝓxima eſt deo xp̄o filio eius. ⁊ ſancte trinitati. Nam quanto quis charitate feruētior: tanto deo ꝓximior. qualis fuit ipſa. ꝙ potuit dicere illud Cantic̄. v.

CXIIII. Sermo Culnerata charitate ego ſum a ip̄a eſt mater pulcre dileciōis. Eccl̓i. xi. Materna charitate plena. vt dicit Amb̓. Sic̄ fer ī ignē miſſū totū ſit igneū. ſic ip̄a igni ta fuit igne dilectōis. Ideo augꝰ. Secun dū menſurā dilectōis exit mēſura manifeſtationis. ſꝫ ip̄a in ſummo dilexit. ideo trinitati ꝓxima eſt. Itē quanto magꝭ quis ſe vnit deo hͦ: tanto ibi erit ꝓximior ei. qͥs vi cinior matre dei in qͣ deꝰ habitauit nouem menſibꝰ. Eccl̓i. xxiiij. Qui creauit me reqͥ euit in tabernaculo meo. Ideo ip̄a eſt mater Salomonis. iij. Reg. ij. Qui ſurrexit ⁊ eā ad ſe locauit. ſicut teſtat̉ hiero. Hec eſt dies in qua ad throni celſitudinē intemerata mater virgo Maria ꝓceſſit atqꝫ ī regni ſolio ſublimata: poſt xp̄m glorioſa re ſedit. de quo Damaſcenꝰ. Ibi mater collo catur vbi pater adorat̉. filiꝰ collaudat̉. ſpi rituſſanctꝰ glorificat̉ Septimū gaudiuꝫ qd̓ habuit in terris eſt xp̄i aſcēſio: qꝛ vidit eū in celū aſcendentē ⁊ direxit poſt eū eiuſ mentē: ita ꝙ ꝯuerſatio eiꝰ tota celeſtꝭ erat quouſqꝫ impletū eſt eiꝰ d̓ſideriū. vt hodie aſſumeret̉ ī celuꝫ corꝑe ⁊ aīa. Ibi ipſa fuit fons paruꝰ qui creuit in flumē maximum Ip̄a eſt abigail q̄ venit ad Dauid regē et recōciliauit eū ꝑ ſapientiā ſuā. vt habet̉.i. Reg̓. xxv. Ipſa eſt Heſter humilis: q̄ eſt exaltata ⁊ coronata in reginā. Septimum gaudiū qd̓ nūc habet ī celo: eſt ꝙ ſecura ē de eternitate glorie. de qua canit eccleſia. Hodie virgo maria celos aſcēdit. gaudete qꝛ cū xp̄o regnat in eternū. Si enim de alijs ſanctis ſcribit̉ Sap̄. v. Iuſti imꝑpetuū viuēt. magis de matre dei. Nā ſapīe iiij. O qͣꝫ pulcra es caſta generatō cū charitate imꝑpetuū coronata triumphas: ml̓tomagis ip̄a hodie vt ī lectōe legit̉ In ſion firmata ſum. Et in euāgelio Luc̄. xi. Optimā partē elegit maria q̄ non auferet̉ ab ea. ſic ip̄a aſſidue ſine intermiſſione intercedit ꝓ nobis. Un̄ Albertꝰ. Maria iuſtis ⁊ peccatoribꝰ fideliter eā implorantibꝰ nūqͣꝫ opitulari deſiſtit. Ideo Chriẜ. Nō eſt phas illū te deſerere qͥ fiduciā ponit in te. Sermo CXIIII. Ad idem. De eſt iſta que aſcēdit ꝑ deſertū delitijs affluens ⁊ īnixa ſuꝑ dilectū ſuum. ¶ Canti. vlti. Sicut dn̄o aſcendente mirati ſunt angeli: ita aſcēdēte dn̄a magnā admi rationē habuerūt angeli qn̄ viderūt feminam ſuꝑ choros omnes angeloꝝ exaltari. Sciebāt enī humanā naturā ab angel̓ mi noratā. iuxta illud p̄s. viij. Minuiſti eum ab angelis paulominꝰ: qn̄ enī rational̓ ſpiritus corruptibili corꝑi eſt alligatꝰ tūc fuit paulominꝰ ab angelis minoratꝰ. de hoc angeli nō multū mirabant̉. qꝛ Sap̄. ix. di citur. Corpꝰ qd̓ corrumpit̉ aggrauat aīaꝫ. Sꝫ ꝙ hoīes poſſunt angelis eqͣri hoc ī ve teri lege nō didicerāt nec nouerāt niſi ī tēpore gratie in qͦ poſſunt hoīes ꝑ virtutum merita ⁊ ꝑ virginalē mundiciā adequari angelis. Luc̄. xx. Eqͣles erūt angelis dei. Et hͦ ſimiliter nō multū mirabant̉. Scien duꝫ ꝙ hoīes facti ſunt ad honorē dei ⁊ ad dei faciē ꝯtemplandū. ſꝫ vidētes humanā naturā in duabꝰ ꝑfectis ꝑſonis.ſ. xp̄i ⁊ ma tris eiꝰ ſuꝑ angelos ſublimare in admirationē maxime ſunt cōmoti. Nā xp̄o aſcen dente admirando dixerūt illud Iſa. lxiij. Quis eſt iſte qui venit de edon tinctis veſtibꝰ de boſra. iſte formoſus in ſtola ſua gradiens in multitudine fortitudinis ſue. de virgine aūt aſcendēte dixerūt illud Canti. viij. Que eſt iſta q̄ aſcēdit de deſerto delicijs affluēs innixa ſuꝑ dilectū ſuū ¶ In ſū ma verboꝝ duo innuunt̉. Primo oſtendi tur aſſumptionis admiratio. ibi. Que eſt iſta. Secūdo admiratōis cauſa. ibi. affluens delitijs. Nota admiratio orta eſt ex quattuor. Primo de ꝑſona. q̄ eſt iſta que aſcēdit. Ad iſtā interrogatōeꝫ rn̄dit augꝰ. Mater dei ip̄a eſt regina celi. dn̄a mundi. porta ꝑadiſi. In hͦ igit̉ ꝙ dicit: mater dei. duo notant̉. Unū eſt ꝙ habet ſuꝑ chriſtuꝫ preceptū ſeu imperiū materne autoritatꝭ qd̓ nulla alia creatura vnqͣꝫ habuit nec ha bebit Luē. ¶ Deſcēdit cū eis ⁊ exaltiꝰ

De aſſūptōe virginis Marie illis. Dern̄. Quis quibꝰ deus hominibꝰ. Sicut filius hominum hominibꝰ: ſic chri ſtus Marie. Augꝰ. Hoc ſingulariter ipſa habuit vt videret ſibi naſcendo humanitatem ſubditū: quē nō ſoluꝫ natura huma na: veꝝ etiā angelica natura venerat̉ ⁊ ado rat. Nota exquo enī eſt dei mater ſicut deū nullꝰ ſufficienter ⁊ digne laudare pōt: ſic nec matrē. Quis eīꝫ laudare poteſt ſuſ ficienter eā q̄ eternū protulit verbū: q̄ ſuuꝫ genuit conditorē: que nobis dedit mediatorem dei ⁊ hoīm: que nobis apportauit ci bum angeloꝝ. Un̄ Petrꝰ damiani. Qua liter eā laudare poterit mundanꝰ homo ꝑ tranſitoriū verbū que de ſe protulit verbū qd̓ manet ineternū. Ideo Augꝰ. Si oīm noſtꝝ mēbra verterent̉ in linguas ⁊c̄. Et ideo Damaſcenꝰ. Si laudē ⁊ gloriā eius ſcribere volumꝰ deficiūt nobis verba quibꝰ exprimere valeamꝰ. Dern̄. Utinā michi eſſent tot lingue quot ſtelle celi ⁊ oēs poſſem in laudē conuertere genitricis dei. nō minimā eiꝰ exprimere valerē virtutem. Itē nota tria fecerūt eā dignā fore matrē dei. Primum eſt caſtitas virginalis ⁊ ſin gularis: qꝛ ipſa eſt ſpeculū virginū. Ipſa habuit triplicē virginitatē.ſ. integram. ex emplarē. ⁊ tranſfulā. Primo habuit virginitatem integrā quia in corꝑe ⁊ aīa. Cantic̄. iiij. Tota pulcra es amica mea ⁊ macula nō eſt in te. Augꝰ. de natura ⁊ gratia. Excepta beata virgine mariā om̄es ſancti ⁊ ſancte ſi viuerent ⁊ interrogarent̉ ſi ſine peccato eſſent om̄es vna voce clamarent. Si dixerimꝰ quia peccatū non habemꝰ ip̄i nos ſeducimꝰ. Augꝰ. Cuꝫ de peccato agit̉ prorſus de Maria nullā volo habere mentioneꝫ. quia illū conciꝑe meruit quē nullū conſtat habuiſſe peccatū. Nā ipſa habuit arbitriū in bono confirmatū. Secundo habuit virginitatē exemplarē: quia eiꝰ vir ginitas om̄ibꝰ virginibꝰ fuit exemplū. Iō ngurata ꝑ amigdalū q̄ inter ceteras arbores primo fructus producit. ſic beata ꝟgo primo inter mulieres votū virginitatꝭ emi ſit. pͣs. Adducent̉ regi virgines poſt eam. Nā ante ip̄am virginitas nō videbat̉ eſſe magni meriti. qꝛ dabat̉ fructꝰ centeſimus cōiugatis. triceſimꝰ viduis. ſexageſimus virginibꝰ nūc vero ecōuerſo. Ideo Dem̄ Fulgida virginitas eſt gēma virtutū. germana angeloꝝ. lampas eccl̓iaꝝ. lux anima rum. Damaſcenꝰ li. iiij. Quāto angelꝰ ho mine ſuꝑior tanto virginitas nuptꝭ hono. rabilior. Tercio habuit virginitatē trāſfuſam: quia in alios caſtitatem trāſfudit licet pulcerrima fuit: tamē a nullo cōcupiſci potuit. ⁊ talē alie virgines nō habuerunt. Nō katherina quā ꝯcupiuit maxentiꝰ. nō margareta quā concupiuit olibrius. non agnes licet caſta mente ⁊ corꝑe: tamē p̄fecti filiꝰ eā ꝯcupiuit. Diceres vnde accidit hoc. Reſpondet̉ ex tribꝰ Primo taliter ſe habebat in om̄ibus verbis factis ⁊ moribꝰ ꝙ nulli dabat occaſionē peccādi: ſꝫ mouebat cuiuſſibet intuentis animum ad dilectionē. Secūdo ꝓpter luminis claritateꝫ Hugo. Ardor gratie ſplendebat in mēte vt in corꝑe mirabilia faciebat Hilariꝰ ſuꝑ matth̓. Ioſeph cognouit ſacramentum ꝑ diuini lumīs radiū. ideo ip̄a illud ſcriptuꝫ Eccl̓i. xxiiij. dicit. Quaſi cedrꝰ exaltata ſū in libano. ſicut odor cedri fugat ſerpentes: ⁊ ſic ſplendorgratie intus om̄es motꝰ corporales ⁊ ſpūales. Tercio quia deꝰ occultauit in ea om̄ia que poterāt eſſe incitamen ta ad libidinē. ⁊ dedit gratiā om̄ibꝰ eā intu entibꝰ vt nō inordinate mouerent̉. Secūdū qd̓ fecit beatā virginē dignā mr̄em xp̄i eſt hūilitas. Un̄ ip̄a fatet̉ Luc̄. i. Reſpexit humilitatē ancille ſue. Augꝰ ſuꝑmiſſus eſt in ꝑſona marie. Querꝭ a me qͥd obtuleriꝫ muneris vt mater efficerer dei creatoris. Rn̄dit oblatio mea hūilitas. virginitas ⁊ fides mea. Bern̄. Audeo dicere ꝙ ne virginitas marie ſine hūilitate deo placuiſſet Iō nō dixit ſe mr̄em dei. reginā celi. dn̄aꝫ mūdi: ſꝫ ancillā Luc̄. i. Dern̄. Nūqͣꝫ ſuꝑ choros angeloꝝ aſcēdiſſet niſi ſe vltra oēs hoīes hūiliaſſet. Amb̓. ſuꝑ beati īmaculati. Quanto qͥs abiectior in hͦ ſeculo: tanto magis exaltat̉ ī futuro. Terciū ē firmitaſ

CXIIII Sermo fidei. ideo cōmendat eā Eliſabet de fide Luc̄. i. Deata q̄ credidiſti. Augꝰ. de virginibꝰ. Deatior fuit Maria ꝯcipiēdo fideꝫ xp̄i qͣꝫ carnē xp̄i. Nichil enī materna propinquitas fuiſſet niſi eū feliciꝰ corde qͣꝫ cor pore geſtaſſet. Ideo exqͦ eſt mater dei. tūc erga nos habet materne cōpaſſiōis affectū Ideo ſepiꝰ dicere debemꝰ Mōſtra te eſſe ⁊c̄. ⁊ ꝓpter hmōi affectuꝫ compaſſionis ⁊ miſericordie p̄t dicere illud Eccl̓i. xxiiij. Quaſi oliua ſpecioſa ī campis. Ip̄a enim habet miſericordiā excedentē deſignataꝫ ꝑ pliuā. Nā ſic̄ oliua ſuꝑeminet om̄ibꝰ liqͦri bus: ita miſericordia eiꝰ oībꝰ alioꝝ ſanctoꝝ miſeratōibꝰ. Eccl̓i. xviij. Miſericordia hominis circa ꝓximū ſuū. miſericordia autē dn̄i ſuꝑ oēꝫ carnē. ⁊ ſic ⁊ dn̄e Eccl̓i. xxiiij. Trāſite ad me om̄s. Habet enī miſericordiā cōmunē ⁊ potentē. Ideo dicit̉ in cam pis ad differentiā oliuaꝝ ortoꝝ. ad qͣs nō eſt oīm ingreſſus. Dern̄. Sinuꝫ pietatis maria oībꝰ aꝑit. ſi qͥd ſpei: ſi qͥd gr̄e hēmꝰ. ex ea nouimꝰ redundare. Chriẜ. O virgo nō eſt phas te poſſe deſerere illū qͥ ſpem ponit in te. Secūdo ip̄a eſt regina angeloꝝ Angelꝰ prius dignior homīe in nature di gnitate: qꝛ ſpūs. ſꝫ ip̄a eū exceſſit: qꝛ iā regina angeloꝝ. Secundo in familiaritate Math̓. xviij. Angeli eoꝝ ſemꝑ vidēt faciem̄ patris. Ip̄a familior: qꝛ ei dixit angelus. Dn̄s tecuꝫ aliter qͣꝫ mecū. Dern̄. O qͣꝫ familiaris es. o dn̄a qͣꝫ ꝓxima. īmo inti mus apud te manet ⁊ tu cū eo. Tercio in gr̄e vbertate qꝛ angeli cū ſplēdore habēt lu men gratie. hoīes ī enigmate.i. Choꝝ. xiij. Uidemꝰ nunc ꝑ ſpeculū ⁊ in enigmate. ad Mariā ꝟo angelꝰ ait. gratia plena. Dern̄ Ita plena vt ip̄a excellat grām oīm ſctōꝝ ⁊ angeloꝝ. Tercio ip̄a eſt dn̄a mūdi Eccl̓i. xxiiij. In om̄i ppl̓o in om̄i gente prima tū tenuit. Ideo ad ip̄am tanqͣꝫ ad dn̄am ⁊ auguſtā appellare licet. ſiue qͥs grauetur a diabolo. ſiue a tyrāno. ſiue a corꝑe. ſiue ab ip̄a veritate q̄ eſt filiꝰ eiꝰ. Si qͥd fuerit diſ finitū ſiue imꝑatū reuocat irritū ⁊ reſtituit in integrū. Si qͥs grauat̉ diabolo ſicut theophilꝰ ꝑ cirographū: ip̄a reſtituit in in tegrū. ſi qͥs a tyrāno. Figurat̉ in beſter. viij q̄ reſtituit iudeos. ſi qͥs in carne vt maria egiptiaca q̄ multo tꝑe carnali ꝯcupiſcētie ẜuiuit. ad dn̄am ꝯfugit ⁊ appellauit ⁊ con cupiſcentiā vicit ⁊ caſtitatē ẜuauit. ſi quis a dei iuſticia grauat̉ p̄t appellare ad eā. vn̄ legit̉ in vita ſancti dn̄ici ꝙ quidā ſanctus vit ꝑ diuinā reuelatōeꝫ vidit ꝙ cū mater dn̄i dei filiuꝫ ꝓ humano genere exoraret. Rn̄dit filiꝰ: quid poſſum vel debeo ampliꝰ facere: miſi patriarchas ⁊ ꝓph̓as: parū ſe emēdauerūt. veni ad eos: deinde miſi apo ſtolos ⁊ me ⁊ illos occidet̉t. miſi martires ⁊ ꝯfeſſores: neqꝫ illis acqͥeuerūt. Sꝫ regina miſericordie eiꝰ ſententiā obtemperās reſpōdit Done fili nō ẜm eoꝝ maliciā. ſed ẜm miſericordiā tuā agere debes. cui filiuſ adhuc hanc miſericordiā cū eis faciā. qꝛ p̄dicatores meos eis mittā. Quarto ipſa eſt theſauraria dei. Nā deꝰ poſuit ī ea theſauꝝ oīm virtutū Eccl̓i. xxiiij. In me oīs gr̄a ſpes vie ⁊ virtutꝭ. Ruth. iij. Scit oīs ppl̓s te eē matrē ⁊ ml̓ierē virtutꝭ. Hiero. Nullo virtutū genere vacua fuit. cui angelꝰ plenitudinē gr̄e ꝓmiſit. Quīto ip̄a eſt porta ꝑadiſi. Un̄ canit eccl̓ia. Felix celi porta. Ip̄a eſt hec porta d̓ qͣ Ezech̓. xliiij. Uidi portā in domo dn̄i clauſaꝫ ⁊ vir non trāſibit ꝑ eaꝫ qm̄ rex iſrael ingreſſus eſt ꝑ eā. Canti. ij. En ip̄e ſtat poſt parietē.i. poſt humanā naturā reſpiciens ꝑ feneſtrā.i. ꝑ Mariaꝫ. ꝑ cancellos.i. vulnera. Iō canit eccl̓ia Tu regꝭ alti ianua ⁊ porta lucꝭ fulgi da. Itē ꝑadiſi porta ꝑ euā cunctis clauſa eſt: ſꝫ ꝑ mariā virginē iteꝝ patefacta. Eſt enī portaria q̄ nos ſuis meritis introducit. Ignaciꝰ. Impoſſibile eſt aliquē ſaluari peccatorē niſi ꝑ tuū auxilium ⁊ fauorem Anẜ. Om̄is a te auerſus neceſſe eſt vt in tereat. Chriẜ. Tribularer nimium ſi neſcirem Marie patrociniū. Dixi ſecundo ſubiūgit admiratōis rōneꝫ cū dicit. Que aſcēdit de deſerto. Triplex ratio admirati onis. Primo qꝛ aſcēdit de deſerto. Item qꝛ d̓licijs affluēs. Itē qꝛ īnixa ſuꝑ dilectū

De aſſūptōe virginis Marie ſuū. Primo mirant̉: qꝛ de deſerto aſcendit.i. de mūdo. ⁊ dicit̉ deſertꝰ.i. derelictꝰ a deo ⁊ ab angelo ⁊ ab hoīe deſerēdꝰ. vbi ſerpentes igniti.i. temptatōnes graues.i. Ioh̓. v. Totꝰ mundꝰ ī ma ligno poſitꝰ eſt. vn̄ maior ꝑs deſcēdit ad infernū. Alij propter appetitū ambitōnū. vt dathan ⁊ abiron qͥ principatū ambigētes: ꝯtra moyſen ⁊ aaron ſeditōeꝫ ſuſcitātes. viui deſcende rūt ad infernū. Qu. xvi. Alij ꝑ amorē diuitiaꝝ vt diues Luc̄. xvi. Qui ſepultꝰ eſt in inferno. Alij ꝑ amorē delitiaꝝ Iob. xxi Ducūt ī bonis dies ſuos ⁊ in pucto ad infernū deſcēdūt. iſta tria ſūt in deſerto huiꝰ mūdi.i. Ioh̓. ij. Om̄e qd̓ eſt ī mūdo aūt ē ꝯcupiſcētia carnis ⁊cͣ. Secūdo mirabāt̉ qꝛ delitijs affluēs.ſ. generalibꝰ ⁊ ſpeālibꝰ. Delitie generales ſūt q̄ ſūt cōmunes ſanctis. de quibꝰ Augꝰ d̓ ciuitate dei. Ciuitaſuꝑna eſt in qͣ ſancti dei in eternitate vigēt in veritate dei lucēt. in bonitate dei gaudēt Iſte aūt delitie generales nobiliꝰ qͣꝫ ī alijſ ſanctꝭ in ip̄a fuerūt: qꝛ iocundiꝰ gaudet et clariꝰ lucet ⁊ nobilius viget. Sap̄. iiij. O qͣꝫ pulcra es caſta generatio.i. beata virgo ecce iocundiꝰ gaudet de eo vt virgo ꝑmāſit. In hͦ ꝙ dicit cū claritate. clariꝰ lucet. ī eo ꝙ dicit in eternū coronata triumphas notat̉ ꝙ nobiliꝰ viget. Itē habet ſpeciales delicias. alie virgīes ⁊ ſācti habēt aureolā ip̄a coronā ī capite duodeciꝫ ſtellaꝝ Apoc̄. xij. Alij ſequunt̉ ī veſte alba Apoc̄. iij. am bulāt mecū in albis qm̄ digni ſunt. ip̄a eſt ſole amicta. Apoc̄. xij. Signū magnū apparuit ī celo mulier amicta ſole ⁊ luna ſub pedibꝰ eius. Alij ſequuntur quocūqꝫ iexit Apoc̄. xiiij. Hec aūt habet lunā.i. eccleſiā triumphantē ⁊ militantē ſub pedibꝰ eiꝰ.i. imꝑio ſuo. Ille cantāt ꝓ ꝯẜuata ꝟginitate. hec ꝓ virginitate ⁊ fecūditate. ideo d̓r in vtero habes ⁊ clamabat ꝑturiēs Mat. i. Inuēta eſt in vtero habēs de ſpūſancto. ip̄a eſt regina. de qͣ Dauid. xliiij. Aſtitit regina a dextris tuiſ. Nā regina habet nobi liorē ſitū ornatū ⁊ famulatū. Primo meli orē ſitū. qꝛ a dextrꝭ. ideo dicit innixa ſuper dilectū ſuū. Nā filiꝰ portauit matrem a qͣ portatꝰ eſt. Figurat̉. iij. Reg. ij. Salomō occurrit matri ⁊ iuxta ſe locauit dicēſ. N phas eſt ꝙ tibi denegē. pͣs. xv. A dextrꝭ ē michi ne cōmoueat. Hiero. Hec eſt dies in qͣ ſaluator noſter mr̄i ſue feſtinꝰ occurrit ⁊ in ſolio regni reſedit. Itē damaſce. Ibat a creaturꝭ ad creatorē vt intercedat ꝓ nob̓ vbi pr̄ adorat̉: filiꝰ glorificat̉: ſpūſſanctus collaudat̉. Secūdo habet nobiliorē ornatū in veſtitu deaurato.i. in corꝑe glorificato. Apoc̄. xij. Date ſunt mulieri due ale. Augꝰ. Dicit enī ih̓s de mīſtris. Ubi ego ſū illic ⁊ mīſter meus erit. ſi ibi Maria fue rit nunqͥd in eqͣli gl̓ia vbi dei iuſticia: quia peꝑit eū. Augꝰ. Thronū dei thalamū donū. Theſauꝝ xp̄i digniꝰ fuit reẜuare celū qͣꝫ terra. Tercio habet digniorē famulatū qꝛ oēs angeli ⁊ ſācti famulant̉ ei. pͣs. xliiij Circūdata varietate.ſ. ꝓph̓aꝝ ⁊ martiruꝫ ⁊ oīm angeloꝝ Nā his euacuatū fuit celū. Primo qn̄ xp̄s aſcēdit tūc nullꝰ angelus remāſit: ſꝫ om̄es xp̄o obuiā venerunt. Secūdo qn̄ beata virgo aſſūpta fuit tunc xp̄s ⁊ oēs angeli venerūt ei obuiā. Tercō euacuabit̉ in iudicio Math̓. xxv. Cum ve nerit filiꝰ hoīs ⁊ oēs angeli. ideo hodie ca nit eccl̓ia. Aſſūpta eſt maria in celū ⁊cͣ. Fi gurat̉. ij. Reg. vi. Dauid ⁊ filij iſrl̓ ꝯduxe runt archā teſtamēti cū iubilo. O vere cū iubilo Luc̄. xv. Gaudiū eſt angelis dei ⁊cͣ. qͣꝫtomagis de ea q̄ nullū fecit peccatū. gau det filiꝰ: qꝛ mater honorat̉. angeli: qꝛ eoruꝫ dn̄a exaltat̉. iuſti: qꝛ ſalꝰ augmentat̉. pctō res: qꝛ ira dei placat̉. pͣs. xv. A dextris eſt michi ne cōmouear. Dern̄. O peccator ſe cuꝝ habes acceſſū ad deū ⁊cͣ. Hiero. in ſex mone de aſſumptōe. Hodie virgo Maria celos aſcēdit rogo gaudete. letet om̄is orb̓ qꝛ hodie mater dei venit ad r̄gale palaciū filij Hodie regina angeloꝝ exaltata ē ſuꝑ oēs choros angeloꝝ. Hodie dn̄a mūdi exi pit̉ de p̄ſenti ſeculo nequā. Letet̉ oīs orbiſ hodie oībꝰ hoībꝰ aucta eſt ſalꝰ eiꝰ interuenientibꝰ meritꝭ. Nā ſi deū in ſanctꝭ laudare iubemur. ml̓to magis in mr̄e. Nā ſicut

C Sermo hec virgo incomꝑabilis eſt ceteris virginibus: ita hec feſtiuitas oīm ſanctoꝝ feſtiuitatum eſt digniſſima. XV. Ad idem. Sermo Aria optimam ꝑtē elegit q̄ non auferet̉ ab ea I in Lu. x. In ꝟbis p̄miſſis duo innuunt̉. Primo beata ꝟgo cōmendat̉ ab excellētia virtuoſe vite ibi. Maria optimā ꝑtē elegit. Secūdo cōmendat̉ a ꝑmanentia glorie copioſe. ibi. q̄ non auferet̉ ab ea. De primo dic̄ Maria optimā ꝑtē elegit. Reuera optimā ꝑtē elegit maria multipli citer Primo ī p̄ſenti qͦ ad caſtitatē q̄ habꝫ tres ꝑtes. Prima ē ꝯiugal̓: ⁊ illa eſt bona Secūda vidual̓: ⁊ illa ē melior. Tercia ē ꝟginalis: ⁊ illa ē optima. Un̄ Ciprianus. Uirginitas ē flos germīs ⁊ ornamentum gr̄e ſpūalis. De qͥbꝰ Deda. Dona ē caſti tas ꝯiugalis. melior vidual̓. optima virginalis. Prima.ſ. ꝯiugal̓ eſt bona.i. cho. vij. Si nupſerit ꝟgo nō peccat. ⁊ ad Hebre. xiij. Honorabile ꝯiugiū thorꝰ īmaculatꝰ Hec ē ꝑs bona: qꝛ hꝫ fructū triceſimū Secūda ē vidual̓. ⁊ illa ē melior.i. cho. vij. Deatior ſi ſic ꝑmāſerit q̄ recipiūt fructu ſexageſimū. Tercia ꝟginal̓: ⁊ hec eſt optīa. de qͣ Augꝰ. Que maior gloria ſuper terrā qͣꝫ ī carne corꝑali ducere vitā angelicā. Et hiero. Uiuere ī carne p̄ter carneꝫ plꝰ eſt vita āgelica qͣꝫ hūana. hāc elegit be ata ꝟgo vt ꝓpoſuit angelo Luc̄. i. Quo fi et iſtud qm̄ viꝝ nō cognoſco. Ded̓. Angelo ꝓpoſitū ſue mētꝭ ꝟgo reuerēter expoſuit. de qͣ caſtitate loquit̉ Augꝰ. Que virgo tā caſta vt eēt ꝟgo poſt ꝑtū. Hiero. Que caſtior illa q̄ corpꝰ xp̄i ſine ꝯtagione cōcepit. ſine virginitatꝭ corruptōne generauit. hec ſola mater ⁊ ꝟgo ꝑmāſit. Secundo optimā ꝑtē elegit qͦ ad puritatē. bona ē pu ritas hūana. melior angelica. optima ſuꝑ angelica: infra tn̄ diuinā. videlicꝫ vbi nul la ꝯſꝑſio puluerꝭ peccati ē: qꝛ ī vtero ſāctificata. de qͦ Anẜ. Ea puritate nitebat qua maior ſub deo ītelligi neqͥt. nā angelorum trāſcēdit puritatē ī qͥbꝰ pctm̄ reꝑit̉. In ea aūt nichil peccati reꝑit̉. Cantic̄. iiij. Tota pulcra es amica mea ⁊cͣ. Eſt enī magͣ puri tas q̄ caret mortalibꝰ pctīs. maior q̄ exꝑs eſt venialibꝰ. maxīa q̄ ſine om̄i pctō ⁊ ſine inclinatōe ad peccatū. ⁊ ſic ip̄a. Dern̄. In puritate trāſcēdit angelos ⁊ celeſtē omnē ſuꝑgredit̉ creaturā. ⁊ hͦ nō ſolū ꝓbat̉ auctoritate ſꝫ ⁊ rōe. Nā qͣꝫtū q̄libet creatura eſt deo ꝯiuctior tāto ip̄aꝫ oportet eſſe puri orē. ſꝫ ip̄a ſuꝑ oēs creaturas ē d̓o ꝯiūctior qꝛ deꝰ ī ea: ergo purior Itē qͣꝫto qͥs deo fa miliarior tāto purior. ⁊ ſic maria. Dex. O qͣꝫ familiarꝭ es dn̄a qͣꝫ ꝓxima: īmo intimꝰ apud te manet ⁊ tu cū eo veſtieris ⁊ ab eo veſtiſti eū ſubſtātia carnis: ip̄e veſtit te glo ria ſue maieſtatꝭ Tercio optimā ꝑtē ele git ī gr̄e ml̓tiplicitate. bona eſt ꝑs hr̄e gr̄aꝫ ad ſuiip̄iꝰ iuſtificatōeꝫ. maior ad alioꝝ ſaluatōeꝫ. optīa ad oīm beatitudinē. ⁊ ſic maria. De primo Luc̄. i. Aue gr̄a plena. de ſe cūdo: bn̄dicta tu ī mulieribꝰ. de tercio Lui. ex hͦ beatā me dicēt oēs generatōeſ. Ioh̓ i. De plenitudīe eiꝰ oēs accepimꝰ. Eccl̓i. xl. Gr̄a dei ſic̄ ꝑadiſꝰ ī bn̄dictōibꝰ. Eccl̓i. xxiiij. In me oīs gr̄a vite vie ⁊ ꝟitatꝭ. hie ro. Ceterꝭ ſanctꝭ ꝑ ꝑtes gr̄a p̄ſtat̉ Marie totā ſe īfudit plenitudo gr̄e. Quarto ma ria optimā ꝑtē elegit ī vite ꝑfectōe. qꝛ du cere vitā actiuā ē bona ꝑ s. ꝯtemplatiuā ē melior. ſꝫ vtrāqꝫ optima. ⁊ ſic ip̄a. ideo ſignificat̉ ꝑ duas ſorores q̄ ducebāt duplicē vitā. Primo actiuā. Greg̓. ſuꝑ ezech̓ Actiua vita ē panē eſuriēti tribuere Ip̄a lactauit virgineis vberibꝰ deū. Anẜ. Alij hoſpitē quēlibet: ip̄a dei filiū hoſpitauit noueꝫ mēſibꝰ. qͥ ꝯq̄ſtus fuit Math̓. viij. Ꝙ nō hr̄et vbi caput ſuū reclinaret. Alij in domo: ip̄a ī vtero. alij veſte corꝑali: ipſa eum carne īduit. Si meret̉ ille mercedē ꝓph̓e qͥ ꝓph̓am ſuſcipit Math̓. x. Hec ꝟo oīm dn̄m ꝓph̓aꝝ. ip̄a vinctū viſitauit dū ſub cruce ſtetit. ipſa infirma mēbra ī infantuli etate balneauit: portauit: leuauit. ip̄a ī mor te ⁊ ſepultura affuit. ideo hodie legit̉. max tha ſatagebat. O qͣꝫ occupata erat. Und̓

De aſſūptōe virginis Marie ea legit̉ Martha ſollicita es ⁊ turbaris ex ga plurima. Reuera turbata cū fugit ī egiptū a facie herodis. cū audiuit iudeos inſi diari turbata. cū audiuit gladiū ꝑtranſire aīam eiꝰ cū vidit filiū dep̄henſuꝫ illulū cō ſputū crucifixū coronatū ꝑforatū mortuū ⁊ ſepultū. Itē ſecūdo duxit vitā ꝯtēplatiuā. Greg̓. Uita ꝯtēplatiua eſt charitatē dei ⁊ ꝓximi tota mēte retinere. ⁊ ꝟbū dei audire feruēter. qͥs altior ī iſto qͣꝫ Maria. q̄ dicit Eccl̓i. xxiiij. Ego mr̄ pulcre dilecti onis. Amb̓. Sic̄ fer in ignē miſſū efficit̉ igneū. ſic ip̄a ī igne dilectōis Ip̄a optimā ꝑtē elegit. de qͣ Dern̄. Qui plꝰ diligit plꝰ recipit. Itē dei verbū qͥs maiori deſiderio audiuit. illa nō ad pedes ſꝫ ad caput ſedēs vt mr̄ Luc̄. ij. Cōſeruabat oīa ꝟba ꝯferēſ ī corde ſuo. Anẜ. Quis digne loquit̉ d̓ ea qͣꝫ dulciter qͣꝫ ſublimiter ſapiebat de deo. qꝛ theſaurꝰ ſapīe reqͥeuit ī ea. Gre. Quid de deo nō ſapiebat in qͣ ſapientia latebat. Quīto optimā ꝑtē elegit. qͦ ad virtutuꝫ repletionē. Donū eſt habere vnā virtutē meliꝰ ml̓tas. optimū oēs. Illā ꝑteꝫ elegit Maria. Un̄ hiero. Nullo virtutū genere vacauit cui angelꝰ diuīe plenitudineꝫ gr̄e ꝓmiſit. Prouerb̓. vlti. Ml̓te filie regum congregauerūt diuitias: tu ſola ſuꝑgreſſa vniuerſas. Sicut in comꝑatōe dei nullus bonꝰ. ſic in comꝑatōe Marie nulla ꝑfecta virtꝰ. Anẜ. Hil tibi o dn̄a eqͣle. om̄e qd̓ ē aut ſupra te aut infra te. ſup̄ te ſolꝰ deꝰ. in fra te om̄e qd̓ deꝰ nō eſt. Sexto optimaꝫ ꝑtē elegit qͦ ad vitā futurā. ⁊ hͦ in multis. Primo qͦ ad aſſumptōeꝫ. aliqͥ ſolū ꝑ vnū angelū aſſumunt̉: ⁊ eſt ꝑs bona. Exo. xxiiij. Ego mitto angelū meū qͥ cuſtodit te ī via ⁊ introducat te in terrā quā ꝓmiſi patribꝰ tuis. Aliqͥ ꝑ multos: ⁊ eſt pars melior. vt Luc̄. xvi. Factū eſt vt moreret̉ mēdicꝰ ⁊cͣ. Tercio qn̄ oēs angeli adueniēt ⁊ xp̄s ꝑſonaliter p̄ſens: ꝑs optima. ⁊ ſic Maria. de quo Dern̄. Quis illud cogitare ſufficit qͣꝫ glorioſe hodie regina glorie ꝓceſſit: ⁊ ei in occurſū tota celeſtꝭ multitudo venit Aug. facta eſt Maria corona virginuꝫ. gloria viduaꝝ. exultatio ꝯiugū. victoria xp̄ianorum. gloria angeloꝝ. ꝯſolatrix animaꝝ. ianua celoꝝ. ſalꝰ oīm populoꝝ. Ideo damaſcenꝰ Si laudē ⁊ gloriā eius ſcribere volu mꝰ deficiēt ꝟba quibꝰ ſcribere valeamus. Bern̄. Chriſti generatōeꝫ ⁊ Marie aſſūptionem quis enarrabit Nā quantā grāꝫ adepta eſt ī terris p̄ ceterꝭ: tantā excellentō rem gloriā obtinet ī celis p̄ ceteris. Dern̄. O benedicta om̄is gratie. quis altitudinē glorie tue valet inueſtigare ſic dicit apl̓s 1. Choꝝ. ij. Que oculꝰ nō vidit nec aurꝭ au diuit quanta p̄parauit deus diligentibꝰ ſe Quid p̄parauit gignēti ſe ⁊ pre om̄ibꝰ diligenti ſe. Ideo canit eccl̓ia. Qua gloria in celis iſta ꝟgo colit̉ q̄ domino celi prebuit hoſpitium ⁊ cetera. Secūdo optimā ꝑteꝫ elegit quo ad locationē. Quidā in inferio ri iexarchia locant̉: ⁊ illa eſt ꝑs bona. Qui dam in media: ⁊ illa melior. Quidā ī ſuꝑi ori ⁊ ſupra ſuꝑioreꝫ ierarchiā: ⁊ illa eſt op tima. Supra ſuperiorē hodie aſſumpta eſt virgo glorioſa. de qua canit eccleſia. Exaltata eſt ſancta dei genitrix ſuꝑ om̄s choroſ angeloꝝ. Figurat̉. iij. Reg. ij. Salomon occurrit matri ſue ⁊ iuxta ſe eā locauit ad dextrā dicēs. Nec phas eſt ꝙ tibi denegē pͣs. A dextris eſt michi ne cōmouear Hie ro. Hec eſt dies ī qua ſaluator feſtinꝰ ma tri occurrit. et in ſolio regni poſt ſe reſedit. Tercio optimā ꝑtem elegit quo ad p̄miorum glorificatōeꝫ. nā bona ꝑs vbi anima in celis eſt. melior vbi corpꝰ canoniſatum. vt Petri Pauli ⁊cͣ. ⁊ eſt incōpleta. optima vbi vtrumqꝫ. ⁊ ſic beata virgo Maria Apoc̄. xij. Date ſunt mulieri due ale. ⁊ eſt ſolliꝰ xp̄i ⁊ beate virgīs. pͣs. cxli. Surge domine in requiē tuā tu ⁊ archa ſanctificatio nis tue. Et hoc ꝯuenit potentie. ſapientie. ⁊ clementie. vt ſupra. De ſancto Dartholomeo. Sermo CXVI. Acta ē contentio inter fratres Luce. xxii. In ſūma euāgelij tria innuūt̉

CXVI Sermo Primo diſcipuloꝝ carnalitas in ꝯtentōe Secūdo ſaluatoris fidelitas in correctōe. ibi. reges gentiū. Tercio p̄mioꝝ multiplicitas in promiſſione. ibi. ego diſpono. De primo dicit. In illo tꝑe.ſ. poſt cenā: facta ē ꝯtētio quis eoꝝ eſſet maior Habemꝰ exꝑi entiam vbi corde ſimul ꝯueniūt dulcꝭ red ditur melodia: vbi aūt diſſonāt diſcrepās ſonꝰ efficit̉. ſic ſi corda hoīm ſimul exiſtentium cōueniunt in vnū eſt dulce melos in aure domini. Eccl̓i. xxv. In tribꝰ bn̄placitum eſt ſpiritui meo. ꝯcordia fratꝝ. amor ꝓximoꝝ. vir ⁊ mulier ſibi cōſentiētes. pͣs. cxliij. Ecce qͣꝫ bonū ⁊ qͣꝫ iocūdū habitare fratres in vnū. Ioh̓. xvij. Pater rogo vt hi vnū ſint. Si aūt ſūt diſcordeſ: eſt ꝯfuſſonus in aure dn̄i.i. Choꝝ. xi. Si qͥs videt̉ ꝯtentioſus eſſe: nos talē ꝯſuetudinē nō ba bemꝰ. ij. Thi. ij. Seruū dei nō oportet liti gare. pͣs. Qui habitare facis vnanimes ī domo. Nota triplex eſt ꝯtentio.ſ. vicioſa. fructuoſa. ⁊ ꝑiculoſa. Prima vicioſa.ſ. cōtra deū vt ꝯtradicentes volūtati dei. vt mali: vti canis nō ligabilis. ſi ducit̉ ī laſſa leuiter latrat ⁊ ꝯtradicit. ⁊ ſic mali. Taleſ fuerūt filij iſrael Deutro. xxi. Semꝑ ꝯten tioſi fuiſtis ꝯtra dn̄m. ſꝫ nō eſt cū eo ꝯten tendēdū. Primo qꝛ potentiſſimꝰ nō p̄t cōtendendo ſuꝑat. nec homo p̄t in hͦ lucrari Iob. xxix. Nunqͥd qui ꝯtendit cū deo iaꝫ facile acquieſcit. Iob. ix. Quis reſiſtit ei ⁊ pacē habeat. quaſi dicerꝫ nullꝰ. Eccl̓s. viij Nō litiges cū homine potentiori te ſermo eiꝰ poteſtate plenꝰ: nec ei dicere potes cur ita facis. Eccl̓i. xxvij. Abſtinete a lite qm̄ fomes peccatoꝝ. Secūdo ſapientiſſimus iō opus ſuū nō debet calumniari. pͣs. Oīa in ſapiētia feciſti. Eccl̓i. xxvij. Nō contēdes cū viro locupleto. Tercio qꝛ optimꝰ nil mali fecit. Mar. vij. Dene fecit om̄ia Dioniſiꝰ. Optimi ē optima facere. Ideo Prouerb̓. iij. Nō ꝯtendas aduerſus dominū: cū ipſe tibi nil malefecerit. Illo modo diſcipuli nō ꝯtendebant ꝯtra dominuꝫ vt ait Deda. ſed ex humilitate vt inter ſe quererēt quis aptior eſſet ad tenendū xp̄i .6. locū. Alia eſt ꝯtentio vicioſa que ſit contra proximū. ⁊ talis orit̉ multis modis. Primo ex ſuꝑbia. Prouerb̓. xiij. Inter ſuper bos ſemꝑ iurgia: qꝛ ſuꝑbus nō vult habe re ſimilem. Prouerbio. xi. Ubi fuerit ſuperbia ibi cōtumelia. Hugo. Suꝑbia eſt elatio vicioſa que inferiorē deſpicit. ſuꝑio ribꝰ dominare querit. Secundo cauſat exauaricia. Iaco. iiij. Undiqꝫ bella ⁊ lites ex concupiſcentijs noſtris. Un̄. xi. q. iij. c. ira Dominus miſit apoſtolos p̄dicare ſine pe cunia ⁊ virga vt remoueret̉ incentiuū litꝭ ⁊ inſtrumentuꝫ vltōnis. Seneca. Si hec duo ꝓnomina meū ⁊ tuū tollerent̉ de me dio om̄ia eſſent quieta Unde ī vitaſpatꝝ. Cū duo fratres morarent̉ concorditer tan dem dixit vnꝰ: facimus ⁊ nos litē ſicut ho mines in mundo. Cui alter. neſcio qͣliter ſit lis. Ad quē ille frater: pone in medio lapidem ⁊ ego dico meꝰ: tu vero nō ſed meꝰ Poſita aūt teſta in medio vnꝰ dixit meuꝫ eſt. ⁊ altet nō ſꝫ meū. ait ille. ſi tuū tolle exgo ⁊ vade ⁊ ſic ceſſauit ꝯtentio. vbi autem auaricia ibi cōtentio. Seneca ad neronē. Auaro deeſt tam qd̓ habet qͣꝫ qd̓ nō habet Secundo ꝓpter ebrietatē. Prouerb̓. xx. Luxurioſa res vinū tumultuoſa ebrietas Hiero. ⁊ habetur. xxxv. diſt. venter. Ubi ebrietas dominat̉ ibi furor. Tercio cauſatur ꝯtentio ex praua opinione. Prouerb̓. xvi. Homo ꝑuerſus ſuſcitat lites.ſ. qͥ ſpiritum ſuū vult p̄ferre alijs. Prouerbio. xiiij. Labia ſtulta immiſcēt ſe ſtultꝭ rixis: ⁊ tūc neceſſaria eſt ſapiētia. Prouerb̓. xxvi. Ne reſpondeas ſtulto iuxta ſtulticiā ſuam Gloſa. ſi incorrigibilis: ne efficieris ei ſimilis. qꝛ ſtultū eſt talibꝰ reſpōdere. Nam dominus non reſpondit herodi nec pilato Si aūt corrigibilis eſt: reſponde ſtulto iu xta ſtulticiā ſuam ne ſibi videatur ſapiēs. Ideo vitanda eſt contentio eo ꝙ facit hominem carnalem ⁊ non oſtendit eū ſpūalem. i. Choꝝ. iij. Cum inter vos ſit zelus ⁊ ꝯtentio nonne adhuc carnales eſtis. ⁊ ẜm hominē ambulatis. Ideo Augꝰ. Lites et ꝯtentōes nō habeatꝭ: nec de feſtuca faciatꝭ

De ſancto bartholomeo tradem ⁊ animā faciatis homicidā.i. Ioh̓. iij. Qui odit fratrē ſuū homicida eſt Se cunda ꝯtentio eſt periculoſa qua deus contendit cū venerit ad iudicium cum peccatoribꝰ Iohel̓. iij. Congregabo om̄es gētes ⁊ ducam eas in vallem Ioſaphat ⁊ diſceptabo cū eis. Similiter ſicut dominꝰ cum diſpenſatore ſuo de reddenda ratione eſt periculoſa cōtentio. hoc conſiderans Iob xxxiij. Nolo vt multa fortitudine mecum contendat ne magnitudinis ſue mole me premat. quaſi diceret. ſi ita ſtricte cōputet quis ſubſiſtet. Iob. ix. Si voluerit homo contendere cū eo: nō reſpondet vnum pro mille. Ideo ꝑ elemoſinas ⁊ lacrimas pax componēda eſt. Math̓. v. Eſto conſentiēſ aduerſario tuo dū es ī via ne forte tradet te iudici. In hac contentōne erunt apoſto li iudices. Math̓. xix. Sedebitis ſuper ſedes ⁊cͣ. Hos ſcabinos debemꝰ nobis facete amicos ⁊ placabiles dādo xenia elemo ſinaꝝ ⁊ oratōnū. iuxta dictū cōmune Su nera placant homineſqꝫ deoſqꝫ. Tercia contentio eſt fructuoſa.ſ. contendere cōtra mundū carnē ⁊ diabolū. Luc̄. xiij. Conten dite intrare per anguſtā portam. Chriẜ. ſu pet Math̓. Dorta ꝑditionis eſt diabolus Dorta vite xp̄s. pͣs. Hec porta domini iu ſti intrabunt in eaꝫ. ſedacta: quia pauci viuunt xp̄iane: multi mundane. Ideo ſicut ducentes nauem ſurſum cōtra aquā. ⁊ ſic nos oportet contendere contra mundum. Math̓. xi. Regnū celorum vim patitur ⁊ violenti rapiunt illud. ⁊ ſic contendit ſanctus Dartholomeus. Et ſic noſtra ꝯtentō nō debet eſſe vicioſa ⁊ carnalis vt diſcipulorum. quis eoꝝ videretur maior eſſe. illa contentio ꝓceſſit ex elatione. Nam audiē tes alij diſcipuli petro promiſſas claues regni celeſtis Math̓. xvi. Sic audientes matrem filiorū zebedei petijſſe ſtatū digni tatis pro filijs ſentitur aliquid humanum quia illi volebant ſe preferre alijs. ideo cō tendebant quia adhuc carnales erant. et ſpirituſancto nondū in tanta plenitudine impleti ſicut poſtea. ⁊ ſic nos ẜm Dedam contēdere debemus quemedo in celomagni fieri valeamus. hic per meritum. ibi in premio apud deum. quia in domo patris mei multe māſiones ſunt. Ioh̓. xiiij. Itē multa ſunt exercitia per que apud deū ma gni fieri poſſumꝰ. Primo per dei timoreꝫ Iudith. xvi. Qui timent te magni erunt apud te per om̄ia. id eſt. per om̄e tempꝰ hic in merito: ibi in futuro ī premio. Ideo pͣs. xxxiij. Timete dominū omnes ſancti eius nichil deeſt timentibus eum. Thobie. iiij. Habebis multa bona ſi timuerꝭ deū. Der nardꝰ. In veritate didici nilita efficax ad gratiā promerendā nutriendam ⁊ conſeruandam: ſicut timor dei. Ideo Iob. xxxi. Semper quaſi timentes ſuꝑ me fluctꝰ timui deum ꝓpter reuerentiā eius. Secun do ꝓpter diuinum amorem. Augꝰ. Talis vnuſquiſqꝫ erit qualis ſua dilectio. ſi val de diligit magnꝰ eſt. ſi nichil diligit nichil eſt. non numeroſitas operū. non diuturnitas temporum. ſꝫ maior charitas auget p̄mium. Sunt enim tria in amore diuino ꝓpter que magnificantur amantes. Primo quia continent deum.i. Ioh̓. iiij. Deꝰ charitas eſt qui manet ī charitate ⁊cͣ. Deus eſt adeo magnus. pͣs. cliij. Magnus deus ⁊ magnitudinis eiꝰ non eſt finis. Se cundo continet in ſe virtutes. Augꝰ. Cha ritas eſt omniū virtutum mater ⁊ cuſtos. quia ſicut deus in ſe continet oīa. ⁊ ſic cha ritas om̄es virtutes. Hugo. Charitas om nium virtutū obtinet principatum. Ph̓s Qui habet vnaꝫ virtutē habet oēs. Ter cio per humilitatis decorem: quia quanto in oculis noſtris ſumus humiliores: tanto in oculis dei maiores.i. Reg̓. xv. dicitur. Nōne cū paruulus eras in oculis tuis: ca put in iſrael factus es. Luc̄. xviij. Qui ſe humiliat exaltabitur. Dern̄. De quanto quis ſibi vilior: tanto in oculis dei p̄cioſior Ideo Chriẜ. docuit diſcipuloſ humilitatē corrigens elationem dicens. Reges gentium dominantur eorum. ⁊ qui poteſtater habent ſuper eos benefici vocantur: quaſi omnia benefacerent: licet non ſit. vos autē F 4

CXVI Sermo non ſic debetis penſare dominationem veſtram. ſed qui maior eſt in vobis: fiat ſicut qui miniſtrat. hoc eſt. qui hic humilior. ibi exit maior. Eccl̓i. iij. Quāto magnꝰ es hu milia te in om̄ibus. Tunc ſubdit. quis ma ior eſt qui recumbit aut qui miniſtrat non nequi recūbit. quaſi dicere. ſic eſt ẜm iudi cium humanū: ſed non ẜm iudicium dei. Nā qui miniſtrat ſepe maior eſt apud deū Eccl̓i. xxxv. Rectorem te poſui noli extolli: eſto inter illos quaſi vnꝰ ex illis. ⁊ ponit ſe in exemplum dicens. Ego in medio veſtrum ſuum ſicut qui miniſtrat. quaſi diceret. Si ego dominus intantum me humiliaui: ergo ⁊ vos ẜui. ſi ego magiſter: ergo ⁊ vos diſcipuli. Chriẜ. Non eſt verꝰ diſci pulus qui non imitat̉ magiſtrū. non eſt ve ra imago que non eſt ſimilis auctori. ergo ſi nobis miniſtrat: nos debemus ſibi mini ſtrare. Augꝰ. Erubeſcat ſuꝑbire humana infirmitas cum ſe dep̄ſſit diuina maieſtas Gregꝰ. Qui in celum vult aſcēdere debet ſe humiliare. Dixi tercio innuitur p̄mio rum multiplicitas dicens. vos eſtis qͥ me cum permanſiſtis in temptationibꝰ meis. Sꝫ diceres. tamē relicto eo om̄es fugie runt. Reſpondetur ab eo tempore quo col legit eos multa opprobria ⁊ contemptꝰ xp̄c pertulit a iudeis. ⁊ aliqui alij qui ſequebātur eum abierunt retrorſuꝫ. vt habet̉ Ioh̓. vi. Dixerunt multi durus eſt hic ſermo. Et poſt hoc ſequitur. multi diſcipulorum abierunt. dixit ergo ad duodecim. Nūqͥd ⁊ vos vultis abire. Reſpondit Detꝰ pro om̄ibus. ad quē ibimus verba vite habes eterne. ⁊ nos credimus quia tu es chriſtuſ filius dei viui. Ideo recte dicit. vos eſtis Et ſi obijcitur ꝙ fugierūt Mat. xxvi. Relicto eo ⁊cͣ. Reſpondet̉ ꝙ redierūt ⁊ repu tatur ꝓ receſſu. Hinc. iij. Reg̓. ij. dicitur. Om̄es reges Dauid Ezechias ⁊ Ioſias nō peccauerunt: nō ꝙ illi nō peccaſſent. ſed ꝙ deꝰ eis om̄ia peccata dimiſit ac ſi nō pec ciſſent. Gregꝰ.x. moral̓. Tanto ſpes ſolidior ſurgit quāto grauiora qͥs ꝓ illo pertu lit Nā in gloria reſurrectōis tollit̉: qd̓ hic in tribulatione ſeminat̉. de quo ſubdit. ego diſpono vobis.ſ. mecū ꝑmanentibꝰ regnū Ut aūt ꝑmaneamꝰ in pugna temptatōis debemꝰ obijcere quintuplex ſcutū. Primo ſcutū fidei. Eph̓. vi. In om̄ibꝰ ſumentes ſcutuꝫ fidei. pͣs. xc. Scito circūdabit te veritas eiꝰ. Dern̄. Undiqꝫ circūdati ſu mus temptatōibꝰ vt vita noſtra temptatō nominat̉. ideo neceſſe eſt ſcuto dn̄i vndiqꝫ circūdari: vt ſit nobis a dextris ⁊ a ſiniſtrꝭ ante ⁊ retro. Secūdū. ſi grauis tēptatio irruet. tūc ſcutū extra nos.ſ. memoriā paſſionis domini in mente habere debemꝰ. hoc docet ſcriptura ⁊ figura. Figura u. xxi. Filij iſrael videntes ſerpentē eneū nō fue runt leti. Spiritualiter. ſic nos xp̄m ī cruce. Gregꝰ. Quidquid ꝓpinat aduerſitas tꝑalis facile exit ſi ꝯſideramus quid bibexit xp̄s pro nobis in cruce: qui nos inuitat ad regnū. Dern̄. Quid duruꝫ eſſe poterit tibi cū recordatus fueris quid pro te ſuſtinuit auctor mundi. Nā ſi comꝑant̉ om̄es labores ſeculi ⁊ omniū hominū qui ſunt fu erunt ⁊ erunt. nichil eſſent in comꝑatione laborū xp̄i. Uel etiā ſcutū ante nos cōſide rantes mortis periculū. diſtrictū iudiciuꝫ: vbi om̄ia peccata diſcutiat. Eccl̓i. vij. Me morare nouiſſima tua ⁊ ineternū nō pecca bis. Terciū infra nos hoc eſt ad infernū meditantes ⁊ cogitantes meliꝰ eſt hic mo dicum pati qͣꝫ ibi eternaliter damnari. me lius eſt in foro leuiter flagellari ꝓ qͦ oportet in inferno eternaliter malliari. Iob. vi Qui timet pruinā cadet ſuꝑ eū nix eterne tribulatōis Augꝰ. Nullū malū impunitū ⁊ nullū bonū irremuneratum. ibi. virga fer rea. hic lignea. Ideo Iac̄. v. Patientes eſtote confirmantes corda veſtra. nā ꝑ pa tientiam tranſitoriā eliditur pena eterna. Naū.i. Nō ꝯſurget duplex tribulatio. afflixi. ⁊ nō affligam te vltra Dern̄. Nō eſt ſignum certius euaſionis eterne tribulatō nis qͣꝫ qd̓ ait Dauid. Corripiet me in miſericordia. Quartū ſcutuꝫ ſubter nos vt mentem ad celi gaudia exigamus cogitan tes dei fruitionem: ⁊ manſionē ſanctorum

De ſancto Iohāne baptiſta ⁊ angelorū ⁊ omniū bonorum. Nec illuc venire poterit quiſqͣꝫ niſi purgatus fuerit pleniſſime a macl̓a peccati Sap̄. viij. Nil coinquinatū intrabit: ſꝫ oportet vt purget̉ Act̉. xiiij. Per ml̓tas tribulatōes oportꝫ nos intrate in regnū celoꝝ. Nā ſi pateremur q̄ ſunt paſſi oēs martires adhuc non eſſent paſſiones ꝯdigne. Ro. viij. Nō ſūt ꝯdigne paſſiōes huiꝰ tꝑis ad futurā gloriā q̄ reuelabit̉ in nobis. ij. Choꝝ. iiij. Illd̓ qd̓ in p̄ſenti eſt momentaneū ⁊ leue tribulatō nis eſt. ideo Eccl̓i. xxij. In tꝑe tribulatōiſ ꝑmane illi fidelis vt in bonis illiꝰ cohereſ ſis. Ideo ſubdit remuneratōis ſufficiētiā dicēs. ego diſpono vobis regnū. Ego vni genitꝰ dei filiꝰ cuiꝰ pulcritudinē ſol ⁊ luna mirant̉. cui angeli ſeruiūt. qui eſt eiuſdem eſſentie cū patre Ioh̓. x. Ego ⁊ pater vnū ſumus. ego ſum ad quē ꝑtinet vnūquēqꝫ ẜm ſuū meritū in celo collocare. ego diſpo no vobis regnū ſic̄ diſpoſuit michi pater ꝑ paſſionē. Lu. vlti. Nōne oportuit xp̄m pati: ⁊ ſic intrare in gloriā ſuā. ⁊ ſic ego diſpo no vobis vt ꝑ tribulatōnes ingrediemini. Gregꝰ. Si xp̄s hinc ſine flagello n̄ exiuit qͥ ſine peccato venit. qūo digni flagellis n̄ erūt qͥ in peccatꝭ vixerūt. Ecce cōmendabile ꝯuiuiū. Primo ſeruitoris nobilitas cū dicit. ego diſpono vobis Luc̄. xij. Amē dico vobis ꝙ p̄cingꝫ ſe ⁊ faciet illos diſcū bere. Gregꝰ. Precinget ſe ad remunerati onem diſcūbere.i. in eterna requie fouere Secūdo ciboꝝ delicioſitas: cū ſubdit. vt edatis ⁊ bibatis ſupra menſam meā in regno meo. Si gloria militꝭ eſt cū rege ſede re in menſa: quid nobis cū rege glorie Hu go in li. de ſpiritu ⁊ aīa. Duo ſenſus ī hoīe Interior reficit̉ ī ꝯtemplatōe diuinitatis Exterior in ꝯtemplatōe humanitatꝭ. ꝓpte rea deꝰ hō factꝰ eſt vt totū hoīeꝫ in ſe beati ficaret. Bern̄. ſuꝑ Canti. Olenū erit om̄i dulcedine videre hominē ⁊ hoīs ꝯditoreꝫ Terciū loci amenitas. qꝛ in regno meo Dern̄. Xp̄i regis ſublimis ⁊ plena delitia rum: ad te ſuſpiro de valle lacrimarum. ⁊ merito: quia dicit amandus ī prologo ſuꝑ libꝝ ſapientie. Ibi erit pernalis amenitas autumnalis fecunditas: eſtiualis claritas ita ꝙ ſcribit̉ Luc̄. xiiij. Deatꝰ qui mandu cat panē in regno dei. Nam talibꝰ dicitur Canti. v. Comedite amici mei ⁊ bibite et inebriamini. Dern̄. ſuꝑ Canti. Comedite de ꝓprijs meritis. bibite de humanitate. et inebriamini de diuinitate: quia plena om̄i dulcedine. Quartū eſt conuiuantiū dignitas: ⁊ tangit̉ cum dicitur. Sedebitꝭ ſu per ſedes iudicantes duodecim tribꝰ iſta el quia apoſtoli vt dicit Amandus erūt in magno honore ⁊ dignitate: quia in iudiciaria poteſtate. hoc conſiderans apl̓s Dar tholomeꝰ ꝙ xp̄s fuit pro eo oblatus. ⁊ oblatio debebat fieri de recta pelle animalis ⁊ eo mortuo Leuiti. xiiij. Sic ſanctꝰ Dartholomeus conſiderauit nudū xp̄m in cruce. ſic ip̄e denudatus pelle corporis ꝓ chri ſto: vt perueniret ad dignitatem iudicanti um duodecim tribꝰ iſrael ⁊cͣ. De decollatione Iohānis baptiſte. Sermo CXVII. Erodes miſit ac . tenuit Iohannē ⁊ vinxit eum in carcerem Mat. vi. ⁊ legit̉ hodier no die pro euangelicali officio. Dicit pli nius in ſpeculo naturali. Aper ſilueſtris ē tante crudelitatis: cum eſt in amore parui pendit mortem ⁊ contra venatoris ferrum intrepide ſe infigit ⁊ iam tranſfixus cōtra ſibi reſiſtentem vires recolligit atrociter pungit: ſetas exigit ⁊ parum comedit ⁊ di ſcurrit poſt feminas ⁊ marceſſit. Spiritu aliter per aprum intellige peccatorem luxurioſum ⁊ carnalem: cum ardet in amore inordinato ⁊ malo: crudelis ⁊ ſerox eſt ad uerſus eos qui eum arguūt. Un̄ legit̉ in vi ta philoſophoꝝ de pitagora qui veniēs ad quandā ciuitatem nomine cretoneꝫ vbi populū in luxuria lapſuꝫ vidit. ipſe aūt amore caſtitatis ppl̓m redarguit. qui inſidias ei ꝑauerūt ⁊ occidere voluerūt. qꝛ carnaliſ odit ꝯtinentē ⁊ luxurioſus caſtū. ⁊ hͦ ꝓpter diſſimilitudīeꝫ moꝝ. Un̄ ſeneca ī li. d̓ aīa

CXVII Sermo diſſimiliū morum diſſimilia ſunt ſtudia.ſ. hoīs carnalis incōtinentis: ⁊ ſpūalis cōtinentꝭ Iō Eccl̓i. xxi. d̓r. Audiet luxurioſꝰ ⁊ diſplicebit ei correctio. Prouerbio. xv. Non amat peſtilens eū qui ſe corrigit nec ad ſapientes gradit̉. Et ſic in ꝓpoſito beatus Iohānes fuit virgo caſtiſſimus. herodes luxurioſiſſimꝰ. ideo nō concordabant Nā nunqͣꝫ probi cū improbis poſſunt eſſe amici: ⁊ ecōtra vt dicit Doetius li. iij. ꝓſa .iij. De quo etiā ſaluator Ioh̓. xv. Si de mundo eſſetis mundꝰ vos diligeret. ſꝫ qꝛ de mundo nō eſtis. ideo odit vos mundus ſic odiuit herodes Iohānem: qꝛ arguebat eū de peccato luxurie. Nō te licet habere vxorē fratris tui. tunc ille quaſi apet ferox ⁊ fremens cōtra venatorē ſuū ſanctuꝫ Iohannē qui nitebat̉ eum capere rbete p̄dicationis. inſurrexit ꝓpter vxoreꝫ ſuā adul teram quā illicito amore dilexit: ip̄m ī car cereꝫ miſit ⁊ tenuit. de quo thema. In ſū ma euāgelij duo innuunt̉. Primo Iohā nis incarceratio iniurioſa. ibi. miſit herodes. Secūdo ſubiungitur eius decollatio lacrimoſa. ibi. miſſo ſpiculatore De primo dicit. Miſit herodes.ſ. antipa ⁊ tenuit Io hannē ⁊ vinxit in carcerem.ſ. per ſeruos ſuos. Eſt eniꝫ regula iuris. Qui facit per alium eſt quaſi faceret per ſeip̄m. ⁊ ſic eum per alios poſuit in carcerē: quia nō fuit au ſus eum interficere ꝓpter populū. Chriẜ. Qui vincula ſoluebat peccatorū: peccatoris vinculis detinet̉: vt victa venia locum venie non inueniebat. Tūc ſubdit cauſam ꝓpter herodiadem. Herodiades eſt vxor fratris ſui philippi quā duxerat Dicit Io ſephus ⁊ magiſter ī hiſtoria. Herodiades fuit filia Ariſtoboli ⁊ ſoror herodis agrippe ⁊ neptis huiꝰ herodis antipe ⁊ vxor fra tris ſui Philippi. philippo matrimonialiter coniuncta. hoc erat licitū ẜm leges. He rodes illā amauit amore illicito. Nā pergens Romam ꝑ fines fratris ſui philippi tranſiens pepigit cum herodiade ꝙ vxorē ſuā ꝓpriam repudiaret ⁊ ip̄am herodiadē in coniugio duceret. qd̓ vxorem herodis non latuit nec expectauit viri reditum. ſed ad patreꝫ quantocitius confugit. ⁊ ſic cū redijt fraudulenter fratri ſuo vxorem cepit: de voluntate tamen herodiadis: ⁊ hoc erat illicitum ꝙ viuēte fratre haberet vxorem eius. Sꝫ Iohānes tanqͣꝫ vir iuſtus ⁊ ſanctus de hoc arguebat herodeꝫ dicēs. Non licet te habere vxorem fratris tui. Simon de Caſſia. Si iuſticiam violaſſet in quocunqꝫ alio homine: ſaltem debebat cuſtodire in fratre. Si pudiciciam in alia muliere vituperaſſet zelare debuit in fratris vxore. Eſt enī preceptum Exodi. xx. Non concupiſcas vxorē proximi tui. mul to minus fratris tui. Et eſt manifeſta pro hibitio ſpecialis Leuitici. xviij. Turpitudinem vxoris fratris tui ne reuelas. quia turpitudo fratris tui eſt tua. Chriẜ. Hero des noluit venire ad baptiſmum penitētie Ideo Iohannes venit ad ciuitatem ⁊ arguebat herodem: ꝓpter hoc poſuit eum in carcerem. Simon de Caſſia. Exoſum ha bebat quem diligere debebat. illum medicum pati non poterat: qui eum ſanare cupiebat fecit eum in carcere recludi ne poſ ſet audiri. hec ille. Sed Iohānes in carce re male tractatus oſtēdit quattuor. Pri mo quo ad herodem oſtendit magnaꝫ cōſtantiam: quia licet ſciuit ꝙ herodes eum queſiuit ad occidendum. tamen non fugit nec in aliquo perterritus fuit. Chriſo. Qd̓ herodes illi faciebat in malo: hoc ille ſuſcipiebat pro beneficio. ira illius quaſi dei mi ſericordia fruebatur. quia verum gaudiuꝫ eſt ſanctorum exire d̓ mundo. Eccl̓i. xlviij. In diebus ſuis non timuit principe Mat thei. x. Nolite eos timere qui occidūt corpus ⁊cͣ. Secundo oſtendit quo ad chri ſtum magnam reuerentiam. recognoſcebat ſe chriſti famulum. ſicut ad inferiores fuerat: ſic et ad ſuꝑiores. Ideo de carcere miſit diſcipulos ſuos ad chriſtum. Mat. xi. Tu es qui venturus es. Tercio oſtē dit quo ad diſcipulos magnam diligentiam. Chriſoſtomus ſuper Mattheū. Miſſus Iohannes in carcerem non de ſuo

De ſancto Iohāne baptiſta periculo ſollicitꝰ erat. ſꝫ de diſcipuloꝝ ſalu te cogitabat. ideo miſit diſcipulos ad xp̄m vt miracula eiꝰ viderēt. ⁊ cōuerterent̉ ab errore. Gregꝰ. ſuꝑ ezech̓. Nulluꝫ deo tale ſacrificiū ſicut zelus animaꝝ: qꝛ melior eſt apud deū vnꝰ iuſtꝰ qͣꝫ totꝰ mundꝰ peccato tibꝰ plenꝰ. Quarto on̄debat apud ſe ma gnā ſanctitatē. qꝛ mundū reputabat carcerem. Eſſe aūt in carcere ꝓpter xp̄m reputauit ꝑadiſum. Chriẜ. Ioh̓. ſpē hō. gratia angelꝰ: corꝑe tenebat̉ in carcere. ſꝫ aīa in celo. ſimil̓ erat paulo. Philippen̄. iij. No ſtra ꝯuerſatio in celis eſt. Sb̓dit. herodia des inſidiabat̉ illi ⁊ voluit occidere eum. Nota inter cetera duo ſūt genera q̄ plus appetūt ml̓ieres.ſ. diligi ⁊ honorari. Hero diades ſciens ſe ab herode vehemēter diligi ⁊ ꝑ eiꝰ illicitā copulā eſſe ī ſtatu maiorꝭ honoris: qꝛ herodes ſuit rex potētior ⁊ famoſior philippo. ideo vt dicit lita. qꝛ time bat ne herodes ad p̄dicatōeꝫ Iohānis peniteret ⁊ eā marito ſuo redderet. Heu ſic hodie mulieres viris ꝓprijs venena propinant qn̄ arguūtur. Itē Simon de Caſſia Impatiēs ē mulieꝝ amor Eccl̓i. xxv. Nō eſt neqͥcia ſuꝑ nequiciā ml̓ierꝭ. Chriẜ. In currit odiū qui arguit criminoſū. ⁊ ẜm cō mune ꝓuerbiū. Qui peritatē loquit̉ caput ſibi retundit̉. ⁊ ſic herodiades q̄rebat occi dere eū nec potuit ꝓpter turbā: qꝛ ſicut ꝓ phetā eū habebāt. O qͦt ſūt hodie tales qͥ timēt ſuſpēdia corꝑis ⁊ penas īfligendas. ⁊ ſic peccare nō audēt nec alios hoīes emē dare. de qͥbꝰ Iſido. Aliud vero eſt peccare amore dei. aliud timore ſupplicij: ille mercedē boni oꝑis accipit: ſꝫ ille ſolo metu penaꝝ iuſticiā īuitꝰ cuſtodit. Iō herodes me tuebat Iohannē ſciens eū viꝝ iuſtū ad ho mines ⁊ ſanctū ad deuꝫ. Hiero. Propter ſeditōeꝫ ppl̓i timebat eū occidere nō amore d̓i. Chriẜ. Timor dei corrigit. timor hominū differt pctm̄ nō aufert volūtatē Nā duo erāt ī herode. timor ioh̓is ⁊ amor mu lierꝭ. ſꝫ amor vicit timorē Et audito eo ml̓ ta faciebat. Glo. In hypocriſi. ⁊ libēter eū audiebat. hͦ fecit vt r̄tineret ppl̓m a rebellione. O qͦt ſūt hodie tales qͦ faciūt qͣſi liben tex audirēt. ſꝫ cū arguūt̉ occultꝭ īſidijs ma chinant̉ ꝯͣ veritatꝭ p̄dicatorē ⁊ correctōes audiūt. ſꝫ a peccatꝭ nō reſipiſcūt. Chriẜ. be rodes libidīs facibꝰ ardēs ꝑire maluit qͣꝫ ad penitentiā redire. O qͣꝫtū viciū adulte xij. Oſee. vij. Oēs adulterātes qͣſi clibanꝰ ſuccēſus. Deutro. xxvij. Maledictus qͥ dormit cū vxore ꝓximi ſui. Apoc̄. ij. Qui mechant̉ in maxīa tribulatōe erūt. Apoc̄. xxi. Pars eoꝝ exit ī ſtagno ſulfure ⁊ piceGrauiꝰ ē furto. Prouerb̓. vi. Nō grādiſ ē culpa cū qͥs furatꝰ fuerit. furat̉ eīꝫ vt eſu rientē aīaꝫ īpleat. Qui āt adulterat̉ ꝓpter cordis inopiā ꝑdet aīaꝫ ſuā. Un̄ ml̓r adul tera peccat in deū violando ſacramentum Math̓. xix. Quos deꝰ ꝯiūxit hō nō ſeꝑat peccat in viꝝ fidē frangēdo ⁊ fallos heredes ſubſtituēdo. peccat ī prolē quē dānifi cat reddēs eū īabileꝫ ad eccl̓iaſticas digni tates. peccat in ꝓximū quē admittit. Und̓ Dan̄. xiij. Suſāna potiꝰ voluit innocēter mori qͣꝫ in adulteriū ꝯſentire: ⁊ ſic patet in Ioſeph Gen̄. xli. Qui etiā potiꝰ īcarcera ri voluit. Itē ī penis eternaliter ⁊ tempora liter punit eos deꝰ. Prīo tꝑaliter. ij. Reg xij. Nō recedet gladiꝰ ⁊cͣ. Secūdo eterna liter punit adulteriū ꝑ ſeꝑatōeꝫ ⁊ excluſio nē a regno dei.i. Choꝝ. vi. Fornicatoreſ ⁊ adulteri regnū dei poſſidere n̄ pn̄t. ſubdit. Cū dies oportunꝰ accidiſſet. ecce gͣuitas pc̄ti. magna eī diligētia cogitabat d̓ morte ſctī ioh̓is. In pc̄to enī ſūt duo. actꝰ peccati: ⁊ conatꝰ qn̄ hō cogitat modū ⁊ tp̄us qͥbꝰ medijs p̄t peccare: de oībꝰ talibꝰ debꝫ dole re. qꝛ herodes ⁊ herodiades ꝯdixerūt piter ꝙ occidere n̄ poſſēt eū ſine ſeditōe ppl̓i. ſꝫ cū herodes ī die natal̓ ſui cenā fecit prīcipibꝰ ⁊ tribunis ⁊ primis galilee. tūc habuit occaſiōeꝫ occidēdi eū rōne iuramēti ⁊ ml̓titudīe magnatoꝝ ꝯuiuaꝝ. Nota ꝯuiuia raro fiūt ſine pctō Greg̓.i. moral̓. Nō nll̓a ſūt vicia q̄ a ꝯuiuijs ſeꝑari vix poſſūt quia epulas ſemper comitatur voluptas. Nam duꝫ corpꝰ refectōne reſoluit̉ cor ad inane gaudiū relaxat̉. ſcriptū ē Exo. xxxij.

CXVII Sermo Sedit populꝰ manducare ⁊ bibere ⁊ ſur rexerunt ludere. Un̄ catho. Conuiua raro. Herodes in ſuo cōuiuio tria vicia habuit. Primo celebrauit dieꝫ natalis qd̓ fieri nō debuit. Innocentiꝰ. Quia miſeri naſcimur ⁊ ignari. ſine virtute debiles. fle biles. īdecilles. ideo Simon de Caſſia Ue qui cū leticia huiꝰ mūdi celebrāt ingreſſuꝫ obliuioni tradētes egreſſū. vterqꝫ turpis ⁊ plenꝰ miſerijs. ille ad tꝑalitatem: iſte ad eternalitateꝫ miſerie vel glorie Eccl̓i. vij. Ueliꝰ eſt ire ad domū luctꝰ qͣꝫ ad domum ꝯuiuij. Nā in illa finis cunctoꝝ admonet̉ hoīm. ⁊ viuēs homo cogitat qͥd facturꝰ ſit Rab̓. Nullū legimꝰ diē natalē obſeruaſſe niſi herodē ⁊ pharaonē. vt quoꝝ erat par impietas erat pax ſolēnitas. ⁊ ſolēnitateꝫ ſanguīe fedabāt. ſicut herodes tanto nequi us: qͣꝫto ſanctū veritatis doctorem occidit Gregꝰ. Filij huiꝰ ſeculi natalē celebrant. qꝛ poſt mortē gaudia eis nō reſtāt. Sācti aūt ꝓ natali mortē cogitāt: qꝛ naſcunt̉ per oīa ad vitā eternā. ideo Eccl̓s. xi. Si ānis multꝭ vixerit homo: ⁊ in his oībꝰ letꝰ fuerit meminiſſe debet tenebroſi tꝑis ⁊ dierū multoꝝ. Eccl̓i. vij. Memorare nouiſſima ⁊ ineternū nō peccabis. ¶ Terciū peccatū in ꝯuiuijs eſt ſaltatio ⁊ corea. de quo textꝰ Cū introiſſet filia herodiadis ⁊ ſaltaſſet ⁊ placuiſſet herodi ſimulqꝫ recūbentibꝰ. Filia adultere intrauit ex diſpoſitōe matrꝭ et herodis: ⁊ vnacū alijs ſaltauit coriſando: ī quo herodi cōplacuit licet male choriſauit Simon de Caſſia. Placent mala malis. iniqua iniqͥs. impudica impudicꝭ. inhoneſta inhoneſtꝭ. vanaqꝫ vanis. Remigiꝰ. O qͦt ſunt hodie ml̓ieres nō ſolū diuites ſꝫ et pauꝑes filias ſuas impudice nutrientes. ſicut iſta. nō inſtruētes pudorē ⁊ honoreꝫ docētes citiꝰ ſaltare qͣꝫ orare vel ẜmonē vi ſitare: cuꝫ tn̄ chorea eſt fugiēda. Prīo ẜm Guilhel̓. Lugdunēſeꝫ. Chorea eſt circulꝰ cuiꝰ centꝝ ē diabolꝰ. qꝛ diabolꝰ eſt in medio eoꝝ: ⁊ exacuit gladiū ſuū ad occiſioneꝫ aīaꝝ. Hiero. Gladiꝰ igneꝰ ſpēs mulieris. Ecc̄i. ix. Propter ſpēm mulieris ml̓ti ꝑie rūt. ⁊ ſic herodes ī corꝑe ⁊ aīa perijt. Se cundo ibi diabolꝰ oꝑat̉ ignē ꝯcupiſcentie. Nā cōportat ignē ⁊ ſtramē Prouerb̓. vi. Nunqͥd gerit qͥs ignē ī ſinu ſuo vt n̄ ardeat. ſic qͦ ingredit̉ ad mulierē ꝓximi nō exit mundꝰ cū tetigerit eā. Eccl̓i. ix. Cū ſaltatrice ne aſſiduꝰ eſto. hꝫ enī venenoſū ſibulū afflatū cirenaꝝ. Colloquiū illiꝰ qͣi ignis exardeſcit. Prouerb̓. v. Fauꝰ diſtillās labia mulierꝭ: nouiſſima illiꝰ amara qͣſi abſin theū. Tercō diabolꝰ apportat ī chorea potētiora arma ſua. Orig. Ml̓ier ē inicium peccati. expulſio ꝑadiſi arma diaboli. Naꝫ diabolꝰ nō potuit vīcere Iob varijs tribu latōibꝰ. vexauit tamē eū ꝑ ml̓ierē. Iob. ij. Adhuc ꝑmanes in ſimplicitate tua bn̄dideo ⁊ morere. Nā d̓r Prouerb̓. vij. Ul̓tos vulneratos deiecit: ⁊ fortiſſimi interfecti ſūt ab ea. Chriẜ. Eſtimo in hͦ mūdo nl̓ lā beſtiā cōꝑabilē male ml̓ieri Quid leone ſeuiꝰ: dracone atrociꝰ: nichil iuxta ml̓iereꝫ malā. de qͦ Eccl̓i. xxv. Cohabitare dracōi ⁊ leōi meliꝰ ē qͣꝫ cū ml̓te mala Chriẜ. Ne putes ſapiētē viꝝ ī ironia dixiſſe Ex rebꝰ diſce maīfeſtiꝰ. Danielē ī lacū leōes reue riti ſūt. Iuſtū ꝟo Nabod Ieſabel interſe cit. iij. Reg. xxi. Ceiꝰ Ionā ī vētre cuſtodi uit. Dalida ſamionem crebriꝰ circūuenit. Dracones ⁊ aſpides ioh̓eꝫ ī deẜto manētē tremuerūt. herodes cū filia ioh̓is caput ab ſcidit. Quarto īchorea ne xp̄o nō ſctō qͥs ẜuire p̄t. qꝛ ibi q̄rit̉ cōplacētia hoīm. q̄ cū cōplacētia dei ſtare n̄ p̄t. ad Gal̓.i. Si ad huc hoībꝰ placerē xp̄i ẜuꝰ n̄ eēm. eo ꝙ ſcri bit̉ Math̓. vi. Nemo p̄t duobꝰ dn̄is ẜuire. Quīto ī chorea oēs ſenſus ad pctā īci tant̉. ibi eſt viſio vanitatꝭ. auditꝰ mūdialitatꝭ. tactꝰ carnalitatꝭ. ſenſus beſtialitatꝭ. ibi oēs ſenſus īficiunt̉. iō a talibꝰ debemꝰ nos abſtinere ꝑ meditatōeꝫ triū. Prīo meditā do vbi ſumꝰ qꝛ in valle lacrimaꝝ. de qͦ pͣs. lxxxiij. In valle lacrimaꝝ ī loco quē poſuit. Un̄ aug. In hͦ exilio ſumꝰ qͦ fine claudi mur neſcimꝰ. nā vndiqꝫ miſeria. ſi hō r̄ſpi cit ſurſum videt celū vbi n̄ eſt. ſi deorſum videt terram in qua putreſcere debet. ſi ad

De ſancto Iohāne baptiſta dextrā ꝓſperitatꝭ: tūc implet̉ illud pſalmiſte pͣs. xc. Cadēt a latere tuo mille ⁊ decē milia a dextrꝭ tuis. hoc eſt vbi mille peccāt ī aduerſitate: ibi decē milia ī ꝓſperitate. ſi homo reſpicit an̄ ſe videt viā fallēdi ⁊ decipiēdi.i. Ioh̓. v. Totꝰ mūdꝰ in maligno. politꝰ eſt. ſi retro tūc īplebit̉ illd̓ Daruth iij. Ubi ſūt qͥ an̄ tꝑa fuerūt Theſauriſaue rūt auꝝ ⁊ argentū. dormierūt ⁊ alij in locū ſurrexerūt. idcirco poſſumꝰ dicere cū pͣs. cxxxvi. Qūo cātabimꝰ cāticū dn̄o ī terra aliena.i. gaudere ī pn̄ti vita. cū ſcribit̉ Lu. vi. Ue vob̓ qͥ hͦ ridetꝭ qm̄ lugebitꝭ ⁊ flebitꝭ Eo ꝙ dicit Gre. in omel̓. Preſentia gau dia ſequunt̉ ꝑpetua lamēta. Secundo me ditari debemꝰ qͦ tendimꝰ: qꝛ ad mortē. Auguſtinꝰ. Preſens vita nichil aliud eſt niſi curſus ad mortē: qꝛ hō naſcit̉ vt moriatur. Tercio meditari debemꝰ qūo in chorea peccamus. Nā ſi hō nimis afficit̉ ꝑ cōpla centiā ī talibꝰ peccat mortaliter. qꝛ dic̄ Au gꝰ. Nullū pctm̄ veniale qd̓ nō fiat mortale dū placet.ſ. eq̄ deo vel vltra deū. Augꝰ. Oīs motꝰ ſeu ſaltꝰ petulātie eſt ſaltꝰ in ꝓfundū cloace.i. inferni. de qͦ Iob. xxi. Tenent timpanū ⁊ citharā. gaudēt ad ſonum organi ducūt in bonis dies ſuos ⁊ in puncto ad infernū deſcendūt. Sexto vitanda eſt corea ꝓpter plura alia peccata q̄ ibi oriunt̉. Primo ibi orit̉ ſuꝑbia qꝛ mētꝭ elatio ad cōplacentiā hoīm: qͣles fuerūt filie ixl̓m Iſa. iij. Eleuate ſūt filie ſyon: ambulauer̄t extēto collo. nutibꝰ oculoꝝ. ibāt cōpoſito greſſu: plaudebāt pedibꝰ.ſ. vt cōplacerent hoībꝰ. Un̄ pͣs. lij. Qui hoībꝰ placēt cōfuſi ſūt: deꝰ ſpreuit eos. Scd̓o ī corea orit̉ aua ricia. Cū vidēt ornamēta veſtiū alioꝝ. illa ꝯͣ deū affectāt qd̓ ꝓhibet̉ Exo. xx. Nō ꝯcupiſcas rē ꝓximi tui. Tercō luxuria qꝛ ex or natu veſtim̄toꝝ ml̓ieꝝ incēdit̉ ꝯcupiſcētia viroꝝ ⁊ ex collocutōe eaꝝ Ecc̄i. ix. Spēm ml̓ierꝭ aliene ml̓ti admirati reꝓbi facti ſūt Colloquiū illiꝰ qͣſi ignis exardeſcit. Iō ibi dē. Uirginē ne ꝯſpicias ne forte ſcādaliſe ris ī decore eiꝰ. Quarto ibi orit̉ inuidia. ſi vna plꝰ honorat̉ qͣꝫ alia. Quīto ira ⁊ mētꝭ cōmotio. Aug. de. x. cordis. Meliꝰ eſt die dn̄ica arare qͣꝫ corizare. meliꝰ eſt.i. minus malū capiēdo cōꝑatiuū īproprie. die dn̄ica ſanā texere qͣꝫ die dn̄ica īpudice ſaltare Iō gͣuitas huiꝰ pcti ptꝫ ex vīdicta ⁊ plaga facta. Exo. xxxij. Ubi vigintitria milia hoīm coriſantiū ad vitulū aureū occiſi ſūt Un̄ qͣꝫtū diſplicꝫ deo corea legit̉ ī li. de ſeptē donis. qͥdā iuuenis nobil̓ deo deuotꝰ a iuuētute ꝓſtratꝰ corā cruce orauit occurre bat ſibi ī mēte qͥd eēt ꝙ hoīeꝫ magꝭ allicerꝫ ad pctm̄ in qͦ deꝰ plꝰ vituꝑat̉. dū ſic lacrimis orauit: vidit iuuenē pulcerrimū ⁊ cuꝫ eo coriſatōeꝫ magnā qͥ trāſiēs circa crucē In prīo circūitu qͥlibet dabat vnū ictū ſu ꝑ clauos crucifixi. cūqꝫ facerēt ſecūdū circūituꝫ coronā d̓ capite xp̄i ſumētes crucifixi pedibꝰ ꝯculcabāt. in tercio circūitu plā ctus eiꝰ deridebāt. qͣrto in faciē eiꝰ ꝯſpuebant. quīto latꝰ eiꝰ ꝑforabāt. in ſexto blaſphemabāt. qͦ fc̄o iuuenis qͥ duxit coreā ait ad illū. rogaſti deū vt on̄deret tibi qͥd plꝰ al licit hoīeꝫ ad pctm̄: in qͦ deꝰ plꝰ vituꝑat̉. Iō ego qͥ ſū prīceps īferni ⁊ coriſatōis ex p̄cepto veni huc cū mīſtrꝭ meis vt tibi exponā qḋ rogaſti. Prīo extēſio brachioruꝫ ſit in vituperiū extēſionis brachioꝝ xp̄i in cruce. Scd̓o ꝑ ſextū ꝯculcat̉ coroua capitis xp̄i. Tercio ꝑ cantū vituꝑat̉ planctus xp̄i. Quarto ꝑ ornam̄tū ꝯſpuit̉ xp̄s. Quīto ꝑ leticiā cordis aꝑit̉ latꝰ xp̄i. Uide miẜ ſaltator ⁊ ignobil̓ ſaltatrix ꝙ peiores eſt) iudeis qͥ xp̄m crucifixerūt ⁊ deriſerūt ī terrꝭ trāſeuntē. vos aūt nūc ī dextra pr̄is in celo reſidentem. Rex ait puelle ſaltanti. Dete a me quid vis ⁊ dabo tibi. ⁊ licet dimidiū regni petieris. Hiero. Hoc dixit herodes non tanqͣꝫ liberalis: ſed fraudulentus. Iō chriſtus eum vulpem appellauit Luc̄. xiij. Dicite vulpi illi Ecce eijcio demonia ⁊ ſa nitates perficio hodie ⁊ cras ⁊ tercio die conſummor. Simon de caſſia. O vtinam illa ſuum oculum caput vel linguam poſtu laſſet vel matris intentum nequaqͣꝫ conſenſiſſet: ſꝫ potiꝰ mortē ſubire decreuiſſet. nō periſimile eſt ꝙ ꝓpter ſaltatōeꝫ vnius

CXVII Sermo puelle ꝓmiſit ſub iuramēto dimidium re gni: q̄ cuꝫ exiſſet dixit matri ſue. qͥd petā. at illa: caput Iohānis baptiſte Ecce mala doctrina mr̄is q̄ filiā debuit docere ẜuire deo docuit eaꝫ fore cauſā homicidij. O ve tali bus Luc. xxiij. Nolite flere ſuꝑ me ⁊cͣ. beate ſteriles q̄ nō genuerūt Itē ſuꝑ hec ver ba qͥd petā. O infidel̓ mr̄ nō egit fideliter erga filiā. Nicolaꝰ de lita. Parētes tenē tur filijs aūt filiabꝰ duo.ſ. nutrimentuꝫ ⁊ documētū. Primo nutrimētū. hͦ enī oſtēdit natura ī ſingul̓ aīalibꝰ q̄ naturalē inclinationē habēt ad ſuoꝝ pulloꝝ educationeꝫ Secūdo documentū Eccl̓i. vij. Filij ſi ſint tibi erudi illos. ⁊ Deutro. vi. De p̄ceptis nartabis ea filijs tuis. Iſta crudelis mr̄ n̄ ſic fecit: ſꝫ viꝝ ſanctū ad mortē ꝑduxit. O qͦt ſūt tales matres q̄ negligētes ſunt informare filias ſuas ⁊ diligūt qd̓ ab eis tra xerūt.ſ. corpꝰ. ſꝫ nō diligūt hoc qd̓ deꝰ ad imaginē ſuā creauit.ſ. aīaꝫ. Hiero. Suaſit mr̄ vt haberet illā ſanctaꝫ linguā q̄ primo p̄dicauit dei regnū qͣ ip̄e arguit adulteriū cū introiſſet cū feſtinatōe ad regē. Chriẜ. Intrat qͣſi beſtia nō puella. q̄rit amputare nō ſaltare. diſcrepit fera nō femīa: cū feſtinatōe ꝓna ad malū: tarda ad bonū. petiuit dicēs Uolo vt ꝓtinus.i. ſtatim. timuit ne herodes reſipiſceret: in diſco caput Iohā nis baptiſte. Ecce qͣꝫta inuerecudia iſtiuſ puelle. caput hoīs decollari petit: qd̓ alie ꝟgines caſte horrēt. hͦ publice portare ad ꝯuiuiū nō verecūdat̉. Itē erat audacꝭ neqͥ cie muliercule poſtulare caput viri ſāctiſſi mi quē ppl̓s ꝓph̓aꝫ: xp̄s pluſqͣꝫ ꝓph̓aꝫ appellauit. Hec ē illa neqͥcia de qͦ Eccl̓i. xxv. Nō eſt caput nequiꝰ ſuꝑ caput colubri: ne qꝫ neqͥcia ſuꝑ nequiciā ml̓ierꝭ. Cōtriſtatꝰ eſt rex ꝓpter iuſiurandū. Simō de Caſſia O īpie herodes vnde triſtarꝭ: ſi male iura ſti muta decretū. ſi bonū iuraſti qͣre vultū ꝯfundis ī ꝯuiuio. Deda ī omel̓. Triſticia herodis nō eſt ablutio ſꝫ ꝯfeſſio. ſceleriter vultu ꝯtriſtabat̉: ſꝫ mēte letabat̉. ꝓpter iuſ iurandū dixit ſanctuſ tho. in. ij. ij. q. lxxxix. ar. iij. Ad iuramētū reqͥrunt̉ tria. Primo neceſſitas nō ex leuitate: modo nulla hͦ ne ceſſitas. Secūdo veritas: īmo hic nō fuit Tercio honeſtas.i. licitū: modo hic eſt illicitū occidere innocentē. ideo ſubdit propter diſcūbentes noluit ꝯtriſtare eā Rab̓. Sub excuſatōe pietatꝭ impiꝰ fuit cū iura mento ſcelꝰ excuſauit. ſꝫ minꝰ malū fuiſſet ꝑiuriū incurrere qͣꝫ iuramentū ſeruare et innocentē occidere. Itē ꝓpter diſcūbētes meliꝰ fuiſſet verecūdia corā hoībꝰ qͣꝫ nunc corā deo ⁊ angelis eiꝰ. Itē meliꝰ fuiſſet filiā ꝯtriſtari qͣꝫ cū vxore ⁊ filia ad ꝑpetuaꝫ triſticiā venire. O qͦt ſunt hodie qͥ vxoreꝫ ⁊ filios nolunt ꝯtriſtare in vſura. Chriẜ. Si formidauit teſtes deiuratōis qͣꝫto ma gis iniq̄ occiſionis. Et ſic iurāt ciues legeſ legi dei ꝯtrarias obẜuare eſtimātes ſe eſſe ꝑiuros ſi leges ſuas iuratas frāgerēt. Se cundo ſubiugit̉ eiꝰ decollatio lacrimoſa ibi miſſo ſpiculatore.i. occiſore p̄cepit afferri caput Iohānis baptiſte ī diſco. i. ſcutella. Diſcꝰ d̓r qͣſi dans eſcas. Remigiꝰ. Minꝰ peccatū eſt cauſa maioris. luxuriā nō extin xit ideo ad reatū homicidij deſcendit. ⁊ de collauit eū in carcere. Nota eiꝰ decollatio fuit cū multa deuotōne. qꝛ cū decollari debuit: ſtabat Iohānes in medio carceriſ ⁊ voce magna clamauit dicēs. Dn̄e deꝰ ti bi cōmendo ſpūm meū. ſubdit. Attulit caput eiꝰ ī diſco. hͦ ſanctū caput in qͦ fuerunt beati oculi qͥ totiens xp̄m ⁊ ſpūmſanctū in ſpecie colūbe intuebant̉. in qͦ fuerūt aures q̄ vocē patris audierūt. in qͦ labia q̄ totiēs xp̄i teſtimōia formauerūt. in qͦ lingua qua dulciter appropinqͣtionē regni celeſtis cla mabat. Sb̓dit. d̓dit illud puelle. ⁊ puella d̓dit mr̄i ſue. Chriẜ. Decollatꝰ ſanctꝰ dat̉ īceſtui. tradit̉ adultere. adijcit̉ ſaltatrici. vi nū trāſit ī ſanguinē. funꝰ apponit̉ in natali ꝯuiuiū mutat̉ ī homicidiū. organa vertūt̉ ī fimꝰ Chriẜ. O ſpeculū diabolicū. ꝯuiuiū ſathanicū. caput iohānis aufert̉. cauſa oblatōis non reddit̉. nō ſententiat̉. ſed in diſco ad cōplementū odij ſeminaꝝ ꝓducit̉ tā qͣꝫ ꝑ cibꝰ apportat̉. O qͣꝫtū crime adducit fornicatio ⁊ adulteriū. i. Choꝝ. viij. Forni

De ſancto Iohāne baptiſta catores ⁊ adulteri regnū dei poſſidere non pn̄t. Ideo exclamat eccl̓ia dicēs. En qūo morit̉ iuſtꝰ quaſi nō ſit deo dilectꝰ. Gregꝰ in moral̓. Nō ſine grauiſſima admiratōe perpendo ꝙ qui in vtero matris ꝯſecratus Inter natos mulieꝝ nō ſurrexit maior. ab iniqͥs in carcerē mittit̉. ꝓ puelle ſaltu capi te truncat̉. qn̄ in cibꝰ vel potū peccauit qͥ locuſtas mel ſilueſtre cōmedit ⁊ aquam bi bit. Si hͦ deꝰ ꝑmiſit ſuꝑ illū. qͥd illi qͥ reꝓ bus. Ex illo qͥs colligat qͥd illuc ſint paſſu ri quos reprobat. ſi hic ita cruciat qͦs amat Ideo bonos facit hic pati in infimis vt re muneret in ſup̄mis. Quo audito diſcipuli eiꝰ venerūt ⁊ tulerūt corpꝰ ⁊ ſepelierūt illd̓ in monumēto apud ſebaſten ī paleſtino inter Eliſeū ⁊ abdiā ꝓph̓as. Dicit magiſter in hiſtoria eccl̓iaſtica. Iohānes vinctꝰ ⁊ decollatus achironta ⁊ ſebaſten q̄ olim dicebatur ſamaria ſepultus. ſed caput in bie ruſalem portatum fuit ⁊ iuxta domum he rodis reconditū. ſꝫ cum ad tumulum eius multa miracula fiebant. iubente Iuliano apoſtata gentiles oſſa eiꝰ ſpergebāt ⁊ cum miracula nō ceſſarent: poſt hͦ collecta ⁊ in igne concremata in puluereꝫ redierunt. ⁊ ꝑ aquas ventilabant̉ vt dicitur in hiſtoria eccleſiaſtica: ⁊ dum colligerent quidam monachi ſe immiſcuerunt ⁊ magnā partē tulerunt ad Philippum hieroſolimitanū epiſcopum. Et digitus comburi non potuit quo indicauerat chriſtum dicēs. Ecce agnus dei. Et ſicut tractauerunt beatuꝫ Iohannē. ſic ipſi male perierūt Herodes in exilium miſſus a ceſare Gayo: herodiade dedit poteſtatem redeundi in terrā ſuā Ipſa autem voluit herodem imitari dicēꝙ illum cui cōmunicauit in proſperis non derelinqueret in aduerſis. ⁊ ſic ī exilio miſerabiliter vitam finierunt. hec in hiſtoria ſcolaſtica. Filia vero eius ſuper glaciē ambulauit: ⁊ ſub ea glacies reſoluitur ⁊ ip̄a in aquis ſuffocatur. In cronica dicitur ꝙ ip ſam terra viuam deglutiuit De ea poteſt ī telligi: ſicut de egiptijs in mari rubro ſubmerſis. de qͥbus pͣs. Deuorauit eos terra Sermo CXVIII. Ad idem. Ale tractauerūt in eum qui de vtero matris conſecratus eſt propheta Eccl̓i. xlix. Arbores de quāto in montibꝰ ſtant alto ribus de tanto amplius quaſſantur a vento. Spiritualiter. Pex arbores intelligūtur homines Math̓. viij. Uideo homines velut arbores. quia homo eſt arbor tranſuerſa. Hi de quanto ſunt altiores in montibus. id eſt. virtutibus de tanto magꝭ vēto temptationis ⁊ perſecutionis quaſſantur. Innocentiꝰ. Nemo in hac peregrinatione poteſt viuere ſine temptatione. ij. thi mo. iij. Omnes qui volunt pie viuere in chriſto perſecutionē patientur. de quo etiā Iudith. viij. Omnes qui ab initio placuerunt deo per varias tribulatōnes tranſie runt fideles. Gregoriꝰ. De quāto quis al tius rapitur in gratia ⁊ in contemplatione: tanto acrius ⁊ amplius fatigatur in tēptatione. Talis fuit ſanctꝰ Iohānes. Ꝙ qͣꝫ magnꝰ fuit in gratia: ita ꝙ habet nomē a gratia: ⁊ tempus gratie ab eo euangeliſat̉. Math̓. xi. Lex ⁊ ꝓphete vſqꝫ ad iobānem. ex eo regnum dei euangeliſat̉ Mat. xi. ita ꝙ angelus dixit Luc̄. i. Erit magnꝰ coram domino. ⁊ dominus per ſe eum commendauit Mathei. xi. Inter natos mulierum non ſurrexit maior Iohanne baptiſta. Chriẜ. Circumſpice totam ſectam nazarenorum nullum puriorem nullum floridiorem Iohanne inuenies. Iohannes maior homine. par angelis: ꝓpter puritatem angelicam. Dignus fuit chriſtuꝫ baptiſare: ⁊ tamen acriter perſecutus ⁊ male tractatꝰ. de qͦ thema. male tractauerūt ⁊cͣ. In ꝟbis p̄miſſis duo innuunt̉. Primo crudelitas herodis malicioſe. ibi. male tra ctauerūt eū Secūdo ſanctitas Iohannis copioſa. ibi. qͥ de vtero matris. De primo dicit. male tractauerunt eum. qͣꝫuis Iohā nes in vtero matris fuit ſanctus ⁊ nulli vnqͣꝫ nocuit. tn̄ ml̓tos habuit ꝑſecutures qͥ eiꝰ ſanguinē ſitiebāt. phariſei ei īuidebāt

Sermo CXVIII Herodes eū occidere volebat. herodiadeſ ei inſidiabat̉. filia eius caput ſuū petijt. Hi om̄es male tractauerūt eū. Reuera male tractatꝰ eſt beatꝰ Iohānes in vita. in mor te. ⁊ poſt mortē. Primo ī vita ⁊ hͦ triplici ter. Prīo ab herode antipa qꝛ miſit ⁊ te nuit eū ⁊ vinxit in carcerē. Chriẜ. Qui vī cula ſoluebat peccatoꝝ: peccatoris vincul̓ detinet̉. vt vincta venia locū venie nō inue niat. O qͣꝫ grauiter peccāt qͥ innocētes vī cunt ⁊ incarcerāt. vt dicit ſanctꝰ Tho. in ij. ij. q. lx. Exqͦ naturaliter homo habet lib̓tatē ⁊ deꝰ reliquit eū in manu ꝯſilij ſui niſi hō abutat̉ libertate ſua ꝓpter quē abuſum merito ꝑdit priuilegiū. de quo Gregoriuſ in regiſtro. Priuilegiuꝫ videt̉ amittere qͥ cōceſſa ſibi abutit̉ ptāte. vt qui adulterat̉ fornicat̉ furat̉ occidit ⁊cͣ. Tales faciūt de trimentū cōmunitati ⁊ pn̄t a iudicibꝰ incarcerari. Sꝫ homo qͥ priuilegiū libertatꝭ nō ꝑdidit incarcerari nō debet. qꝛ hͦ eſt reſtringere libertatē naturalē hoīs qua deuſ vult eū gaudere: ⁊ ꝑ ꝯſequēs tales ita incarcerātes hoīes agūt ꝯtra dei ordinatōeꝫ ⁊ frāgūt homī libertatē quā deꝰ dedit. Idcirco male tractauit eū qꝛ incarcerauit eū. Secūdo male tractauit eū ꝓpt̓ cauſaꝫ il licitā ꝓpter quā incarcerauit. Max. vi. pro pter herodiadē fratris ſui vxorē qꝛ duxerat eā: de volūtate tn̄ ipſiꝰ herodiadis. ⁊ hͦ erat illicitū ẜm legē: vt viuēte fratre habe ret vxorē fratris ſui Idcirco arguebat eū Iohānes dicēs. Nō licet te habere vxorē fratris tui. Simon de Caſſia. Si honeſta tis iuſticiā violaſſet in quocūqꝫ hoīe: ſaltē debebat cuſtodire in fratre. ſi vitupaſſꝫ pu diciciā in alia muliere. zelare debuit in fra tris vxore. Eſt enī p̄ceptū Exodi. xx. Nō cōcupiſcas vxorē ꝓximi tui. multo minus fratris. Et Leui. xviij. Turpitudinē vxo ris fratris tui ne reuelas: qꝛ turpitudo fra tris tui eſt. ⁊ ꝓpter hͦ habebat eū exoſū Si mon de Caſſia. Exoſum habebat quē diligere debebat. medicū pati nō poterat qͥ eū ſanare volebat. Diceres ad quē ꝑtinet corrigere adulteria. Rn̄det̉. in adulterio ſunt duo vidēda. Primo ꝓut eſt ꝯtra eccleſie ſacramentū. ⁊ ita ī om̄ibꝰ acceſſorijs ꝑtinet ad iudiciū eccl̓ie. vt habet̉ de iudicijs. c. diſpendioſā in cle. Alio modo ꝓut ī troducit furē in polliciā: qꝛ mulier concipi enſ ī adulterio: puer ita natꝰ ſortit̉ heredita tem ⁊ furat̉ legittime natis partē hereditariā. ⁊ ita eſt de foro ciuili. de quo habet̉. xx. iij. q. v. Rex debet furta cohibere ⁊ adulte ria punire. ſꝫ hodie nec ſpūales nec ſecula res puniūt: ſꝫ magꝭ diſſimulāt. videant ne eos deꝰ puniet. qꝛ ſcribit̉. iij. Reg. xx. Qꝛ dimiſiſti viꝝ dignum morte de manu tua erit aīma tua ꝓ aīa illiꝰ. xxiij. q. vij. c. legi. Nō eſt crudelitas ſꝫ pietas ꝓ deo punire crimina. Nā hͦ peccatū eſt valde rep̄henſi bile. qꝛ deꝰ maledixit Deutro. xxvij. Maledictꝰ qͥ dormit cū vxore alteriꝰ. ⁊ qūo ei bn̄ ſuccedere debet. ⁊ Deutro. xxij. Uterqꝫ morte moriatur. Et hoc peccatum Iohannes corripuit. ideo male tractatꝰ fuit. Chriẜ. Herodes libidinis facibꝰ ardens perire maluit qͣꝫ redire ad penitētiā. Oſee vij. Om̄es adulterātes qͣſi clibanꝰ ſuccen ſus qͥ ardēt in impudico amore. nichil apparent eis valere oꝑa ꝯiugū. reſpectu operum adulterij. hͦ Iohānes arguebat ergo ī carcerē poſitꝰ Tercio Iohānes fuit ma le tractatꝰ ab herodiade: qꝛ berodiades in ſidiabat̉ ei. dicit enī Nicolaꝰ d̓ lita. Quia timebat ne herodes ad p̄dicatōeꝫ Iohannis peniteret ⁊ eaꝫ marito ſuo redderet. iō q̄rebat eū occidere. ⁊ nō poterat pre turba qꝛ ſicut ꝓph̓am euꝫ habebāt. O quot ſunt hodie tales qͥ ꝓpter hoīes magis dimittūt peccata qͣꝫ ꝓpter deū: hoīes verendo ⁊ non deū. De quibꝰ Iſid̓. Aliud eſt nō peccare dei amore. aliud timore ſupplicij. ille mercedē boni oꝑis accipit. ſꝫ iſte ſolū metu pe naꝝ iuſticiā inuitꝰ cuſtodit. Augꝰ. Nemo inuitꝰ bn̄ facit: ⁊ ſi bonū eſt qd̓ facit. Nā in tali hoīe: hoīes ⁊ nō deū timēte viuit peccā di volūtas ſi ſperaretur impunitas. Dixi ſecūdo male tractauerūt eū in morte. quia in ꝯuiuio a ſaltatrice petitꝰ ad mortē. Nā herodes ⁊ berodiades magnis conatibus

De decollatōe Iohā. baptiſte cogitabant de oportunitate. ⁊ venit eis in mentē de die natalis herodis vt conuiuiū faceret prīcipibꝰ tribunis ⁊ primis galilee Simon de Caſſia. Uequi cū leticia huiꝰ mundi ingreſſum celebrant. obliuioni tradentes egreſſum. vt patet in p̄cedenti ſermone. Itē male tractatꝰ fuit: qꝛ ꝓpter cōplacentiā mulieris choriſantis traditꝰ eſt morti. Itē ꝓpter periuriū. nā licet iuramē tum ẜm ſe eſt licitū. Deutro. vi. Dominū deū tuū timebis ⁊ ꝑ nomen eius iurabis. Augꝰ. in li. ꝯtra mendaciū dicit. Si peccatū eſſet iurate nō dictū fuiſſet ī lege redde domino iuramenta tua. ſed nō poteſt fie ri iuramenti redditio: niſi priꝰ p̄ceſſerit fides. Dicit ſanctꝰ Thomas in. ij. ij. Ex ve ra fide eſt iuramentū introductū qua credunt homines deum habere infallibilē vecitatem ⁊ omniū vniuerſalē cognitōneꝫ. ⁊ ip̄m in teſtē dictoꝝ ſuoꝝ inducūt. ſicut euꝫ qui fallere nō poteſt ⁊ om̄ia noſcit. ideo ꝓpter defectū humane charitatꝭ ⁊ ꝓpter de fectum humane cognitōis que nō cognoſcit occulta. Ideo Alexander de balis. Iurare eſt deū in teſtem inuocare. Dice res cū quis aſſumit̉ in teſtē tunc hoc ſit ad illū finē vt manifeſtet veritateꝫ circa ea q̄ dicunt̉. Reſpondet ſanctus tho. in. ij. ij. q. lxxxix. dicens. Sepe manifeſtat deus in p̄ſenti volenti iurare. Primo ꝑ intimam in ſpirationem incutit timorem ne iurat Se cundo ꝑ facti denudationem dū fiunt publica que fuerunt occulta. Tercio ꝑ penā mentientis tunc ſimul eſt teſtis ⁊ iudex. ſi nō in p̄ſenti perhibet teſtimoniū certitudinaliter faciet in futuro: cuꝫ implebit̉ illud i. Choꝝ. iiij. Illuminabit abſcondita tene brarum ⁊ manifeſtabit cōſilia cordiū. Iō ẜm ſe iurare eſt licitū Dicit nanqꝫ ſanctꝰ Tho. in. ij. ij. q. lxxxix. ar. ij. Iuramentuꝫ in ſe nō eſt malū tamen cedit in malum ei qui eo vtitur inconuenienter. ſicut ſumere euchariſtiam eſt bonū ẜm ſe: tamē malum illi qui indigne manducat. ſic in ꝓpoſito qͥ male iuramento vtitur. Ideo ad rectitudinem iuramenti requirunt̉ tria. de quibꝰ Hiere. iiij. Iurabunt in veritate iuſticia ⁊ iudicio. qd̓ exponens ſanctus Thomas ī ij. ij. q. lxxxix. ar. iij. Iuramentū debet habere tres comites. Primo debet habere iu dicium diſcretionis ex ꝑte iurantis vt bomo diſcernet ſeip̄m: nec leuiter iuret ſꝫ cū maturitate ⁊ deliberatōe conſcientiā diſcutiat. alias irreuerentiā faciet deo. Augꝰ in li. contra mendacium. Nō dico non iura re: ſed nō leuiter iurare: niſi magna neceſ ſitate compulſus. Secundꝰ comes liciti iuramenti eſt veritas vt ſit veruꝫ qd̓ iurat̉ ⁊ qd̓ veraciter intendat̉ facere. ⁊ nō aliter ſentit̉ corde qͣꝫ iurat̉ ore. Gregꝰ. xxvi. moral̓. ⁊ habet̉. xxij. q. v. humane. Humane aures talia verba noſtra iudicāt qualia foris ſonant. Diuina vero iudicia talia foriſ audiunt qualia ex intimis ꝓferunt̉. Ideo Chriẜ. ⁊ habet̉. xxij. q. v. iuramenti. Iura menti huiꝰ cauſa eſt: qꝛ om̄is qui iurat iurat ad hoc vt qd̓ verū eſt qd̓ loquatur. Et Iſid̓. ⁊ habet̉. xxij. q. v. quacūqꝫ. Quacū qꝫ arte perboꝝ quis iurat deus tamē qͥ cōſcientie eſt teſtis ita accipit: ſicut ille cui iu ratur intelligit. Et dupliciter ꝑiurus reuſ ſit: quia nomē dei inuanum aſſumit. ⁊ pro ximū dolo capit. ⁊ ſic incidit ꝑiuriū: qd̓ fecit herodes. Nā in ſuo iuramēto non fuit neceſſitas nec veritas: ſꝫ mendaciū. Hiero. Nā iurauit vt occaſionē occidēdi haberet. ⁊ ſic fuit periurus. Magiſter in. iij. ſentētiaꝝ. di. xxxix. Deriuriū eſt mēdaciū iuramēto firmatū. Augꝰ. de verbis apoſto li. Nō ſolū ille ꝑiurat qui ſciēter falſum iu rat: ſed etiā ille qui iurat verū qd̓ credit eē falſū: qꝛ intendit fallere. Tercius comeſ liciti iuramēti ē iuſticia: ita ꝙ iuſtū ſit qd̓ iurat ⁊ licitū. ⁊ nullā includit iniquitatem inquantū poteſt apparere rationi dū iurat̉ Si enī iurat qd̓ in ſe peccatū eſt vt adulte tiū facere vel hominē occidere peccat iurādo ⁊ ſeruādo iuramentū. ſic fecit herodes Dicit nāqꝫ Iſido. In male promiſſis reſcinde fidem. In turpi voto muta decretū Diceres quid de iuramento coacto. Reſpondet Donauentura ſuꝑ. iij. ſententiaꝝ

CXVIII Sermo diſt. xxxix. Uoluntas cogi nō poteſt: quia fallū iurare eſt de ſe malū ⁊ peccatū. Ideo quocūqꝫ modo quis cōpellitur nō excuſat̉ a ꝑiurio ſimpliciter. Similiter ille qui ali quem compellit ad falſe iuxandū ꝑiurꝰ eſt xxij. q. v. Qui peierare cōpellit̉ ⁊ qͥ peierat vterqꝫ periurꝰ ꝓbatur. Et. c. ſequenti. ille Illequi hominē ad iurationeꝫ cogit ⁊ ſcit eum falſum iuraturū vincit homicidā. qꝛ homicida occidit corpus. ille autem duas animas ſcilicet ſuā ⁊ illius. Idcirco ꝑiculoſuꝫ eſt periurare tripliciter Primo quia periuriū eſt culpe mortalis inundatio. Ec cl̓i. xxiij. Uir multū iurans replebitur ini quitate. ¶ Secundo qꝛ talis efficit̉ infamis ⁊ non admittitur ad ordines ſacros. Maiori ratione repellit̉ ab ordinibꝰ angeloruꝫ ⁊ mittetur vbi nullus ordo ſed ſempiternus horror inhabitat. ⁊ magna pena infligitur. vt dicit Euticianꝰ papa. ⁊ habet̉. ij. q. i. p̄dicandum. Predicandū eſt vt fideles periuriū caueant ſcientes grande ſcelꝰ eſſe ⁊ in lege in ꝓphetis ⁊ in euangelio ꝓhibitum. Et ſubdit̉. audiuimꝰ leuem imponere penitentiā. quia noſſe deberent talē penitentiā imponi debere: qualē pro homi cidio. Gloſa. quo ad numeꝝ annoꝝ non qͦ ad aſperitatem penitētie. ¶ Terciū periculum eſt. quia ꝓpter periuriū priuatur quis a regno celeſti: niſi penituerit. nam ponit tres digitos ad ſignificandū ꝙ negat ſanctam trinitatē. Ideo legitur exempluꝫ ꝙ quidam bonus homo citauit quendam ad audicium ꝓpter ſūmulā pecunie. ⁊ ille inſtanter negauit ⁊ ſe ad iuramentū exhibuit. quod aliꝰ ab eo accepit: licet ſciret eum ſalium iurare: mox ſequenti nocte raptus eſt ad iudicium. vidit chriſtū ſedentē in ſede ſue maieſtatis exigens ab eo rationē de anima illius qui ei iurauit. ⁊ de anima ſua ꝓpria. qui cognouit ambas eſſe damnandas. Tunc iudexqueſiuit cur iuramentū ab alio recepiſſet. Et ille ait: quia mihi me um negauit. At iudex nōne potiꝰ debuiſti. ꝑdere talē ſubſtantiā qͣꝫ animā ip̄ius ⁊ tu am. Nōne anima melior eſt qͣꝫ om̄is tem poralis ſubſtantia. Tunc iudex fecit eum flagellari. qui euigilans om̄ia que ſibi acciderant enarrauit. Et in fignū huiꝰ plagas. in corpore ⁊ dorſo oſtendit. qui nullo modo curari potuit donec penituit. Ideo caute reſpiciendū eſt vt iuramentū ſit iuſtum Dern̄. Totꝰ mundꝰ reſpectu vnius aīme preciū eſtimari nō poteſt. ⁊ hoc non perpēdebat herodes. ſed contra veritatē ⁊ iuſticiam male tractauit ſanctū Iohannem in morte: quia miſſo ſpiculatore precepit auferri caput eiꝰ in diſco: qui decollauit euꝫ in carcere Tercio male tractauit eū poſt mortē. Max. vi. Iohāne decollato attulit caput in diſco quaſi qd̓dam ferculū. Ded̓ Luxurioſo ꝯuiuio cruente epule inferunt̉ ¶ Diceres nunqͥd iſti ſpiculatores aūt tor 5 calami tores ſunt in ſtatu damnatōis vel ſaluatio Recenis. aut vtꝝ peccent mortaliter occidendo. illos ꝑ iudicē vltimo ſupplicio deputādoſ Reſpondet ſanctꝰ tho. in. ij. ij. q. lxiiij. ar. vi. Spiculator qui eſt executor iudicis et legis. ſi iudex fert ſentētiā mortꝭ in aliquē q̄ ſentētia manifeſtū exorē includit. nō de bet obedire iudici hanc ſententiā iniuſte ex equendo. ⁊ ſi aliquē occidit ẜm hāc ſentētiā manifeſte iniuſtā: eſt homicida. vt carnifices qui martyres occiderūt. Si ꝟo iu dex fert ſententiā q̄ nō ꝯtinet manifeſtam iniuſticiā: ſpiculator eā exequēdo non peccat. quia iuſte exequit̉ ſuꝑioris ſententiaꝫ ⁊ ſic poſſunt eſſe in ſtatu ſaluatōi: niſi abu tent̉ officio: puta liuore vindicte: vel ꝓpter delectationē fundendi ſanguinē. aut cauſa auaricie. licet ille iuſte occidat̉: nichilominus peccat miniſter. cū nō habet rectam ⁊ iuſtā intentionē: alias nō peccaret. xxiij. ꝙ v. miles. Reū nō iudex: ſꝫ lex occidit Iſte aūt ſpiculator hic occidēs Iohannē peccauit. qꝛ ſentētia fuit manifeſte iniuſta. de q̄ canit eccl̓ia. Enquomodo morit̉ iuſtꝰ Itē male tractauit eū poſt mortem. qꝛ herodes corpꝰ ſine capite ſepelire fecit. timebat eīꝫ ne ꝓpheta reſurgeret ſi cū capite corpꝰ foditu fuiſſet in ſepulcro. Nā diſcipuli eius tulerūt corpꝰ ⁊ ſepelierunt. ſed caput eius

De decollatōe Iohā. baptiſte delatum eſt in hieruſalē ⁊ circa domuꝫ betodis ſepultū. Licet herodes fuit prauus tamē corpus ſepelire non ꝓhibuit: qd̓ hodie iudices ſeculares nō faciunt. Nam de putatos vltimo ſupplicio ſepelire nō ſinūt O qͣꝫ abſurdū eſt carnem hominis chriſti ani que eſt dedicata ſacramentis. vt puta baptiſmate confirmatōe exponere patibulis aūt alijs locis nō cōſecratis ad modur bruti. cū tamen iſta caro expectat glorioſā reſurrectionē. Dicitur em̄. xiij. q. ij. queſitum. Queſitū eſt ab aliquibꝰ fratribꝰ de bis qui in patibulo ſuſpendunt̉ ꝓ ſuis ſcelexibꝰ poſt confeſſionē deo peractā: vtrum cadauera eorū ad eccleſias deferenda ſint ⁊ oblationes pro eis offerēde ⁊ miſſe celebrande: an̄ nō. quibus reſpōdemus. Si de om̄ibus peccatis ſuis purā fecerunt cōfeſſionem ⁊ ſacra cōmunio eſt eis danda. ⁊ ſe cundū eccleſie precepta ſepultura nō dene ganda. Scriptū eſt em̄. Nō iudicat deus bis in idip̄m. Hoc idē vult papa cū ſācto conſilio. vt habetur de penitētia ⁊ remiſſio ne in cle. vbi dicit. Cū ẜm ſtatuta canonū vltimo deputandi ſupplicio negari ſi petāt nō debeat euchariſtie ſacramentū. Dicit gloſa nec ſepultura. Ubi dicit hoſtienſis. Suſpenſus tamē nō debet deponi ſine licē tia iudicis. qua petita facile cōcedere debet Itē male tractauit poſt mortē beatū Iohā nem: quia iulianꝰ apoſtata eius oſſa diſper gere fecit ⁊ auibꝰ ⁊ feris laceranda dedit. Iuxta illud pͣs. lxxviij. Poſuerūt mortici nia ſeruorū tuorū eſcas volatilibus celi. ⁊ carnes ſanctorū tuorū beſtijs terre. ſed cū vidit ꝙ ſigna nō ceſſarēt iuſſit mēbra eiuſ pro magna parte cōburi. ⁊ ſic ſanctus Iohannes quaſi ſcd̓m martyriū patiebat̉ cū in ſuis oſſibꝰ cōcremaretur. Sꝫ quia p̄dicti male tractauerūt eū. ideo ip̄i male a d̓o tractati fuerunt. Nā herodes miſſus ī exi lium: ⁊ ibi miſerabiliter mortuus. Et hero diades male tractata fuit. qꝛ ſimiliter miſſa in exilium cū viro ſuo. vel ſecundū quoſ dam: quia fuit ſubito mortua. Cū enim vt quidā aiunt caput ſancti Iohānis ī manu teneret ⁊ ei inſultaret: diuino iudicio ī eiꝰ faciem ſufflauit: ⁊ illa ſubito mortua corru it. Filia eius male tractata: qꝛ fuit in aquiſ ſuffocata. cū enim ſuꝑ glaciem ludēdo diſcurreret ſubito ſub pedibꝰ fregit. ⁊ illa in aquis miſerabiliter ſuffocatur. Iudei ſue runt male tractati a thito ⁊ veſpeſiano cap tiui mortui ⁊ diſperſi. ⁊ triginta pro denario venditi. Iulianꝰ apoſtota fuit male tra ctatus: quia celeſti plaga fuit percuſſus ab hoſtibus excoriatus. de coreo ſcabelluꝫ regi perſarū fuit fabricatū. qͣꝫuis autē beatuIohannes fuit male tractatus in vita. in morte. ⁊ poſt mortē. tamē deus eū in tripli ci ſtatu venerabiliter tractauit. Primo in eius vita quia habuit vitā ſpiritualē ange licam ⁊ diuinā. Spiritualē quidē vitam habuit: quia non curauit d̓ cibꝰ ⁊ potu cor porali: quia paſcebatur cibꝰ inuiſibili ad in ſtax angeli. qui dixit thobie. xij. Etenī cuꝫ eſſem vobiſcū per voluntateꝫ dei videbar quidē vobiſcū manducare ⁊ bibere. ſꝫ ego inuiſibili cibo ⁊ potu vtor. Nec de ornatu veſtimentorū qui veſtitus erat ornamento virtutū: nec de domicilio: cuius mens demorabat̉ in celo. Habuit vitam celeſtem quia in terris degebat. ſed tamē in celeſti bus miſterijs nutriebat̉. Nā celos aꝑtos vidit. vocē patris audiuit. ſpirituſanctum in ſpecie columbe inſpexit. filij diuinitatem agnouit. Habuit vitā angelicā: quia purgauit culpam ex eo ꝙ erat lucerna ardens Illuminabat quantū ad ſapientiā ex eo ꝙ erat lucens lucerna. Proficiebat quantu ad virtutē ⁊ gratiā. Luce.i. Ut cōuertat patrū corda ad filios parare domino plebē perfectā. Habuit vitā diuinā. quia nō viuebat amore domeſtico ex eo ꝙ om̄es parentes reliquerat ⁊ in deſerto habitabat. nec amore mundano. quia carnē ſuā mira biliter cruciabat. Sꝫ viuebat amore diui no: quia totū amorē ſuū in deum poſuerat. Unde poterat dicere cuꝫ apoſtolo. Uiuo ego iam non ego ſed viuit in me chriſtus. Secūdo deꝰ bene diſpoſuit de ipſo in mor te. quia mortem habuit p̄cioſam. pͣs. cxv. G.2

CXIX Sermo Drecioſa in cōſpectu domini mors ſancto rum eiꝰ. Fuit enī mors eiꝰ p̄cioſa in cōſpectū dei. qꝛ pro iuſticia mortē ſuſtinuit. Eccl̓i. iiij. Pro iuſticia agoniſare pro anima tua: ⁊ vſqꝫ ad mortē certa ꝓ iuſticia. Reſpectu ſui qꝛ precio ſui ſanguinis regnū ce lorum acquiſiuit. Mat. xi. Regnū celorū vim patit̉ ⁊ violēti rapiūt illud Reſpectu celi qꝛ primꝰ in tꝑe gratie p̄cio ſue mortis illud ꝓmeruit. Reſpectu limbi: qꝛ ſanctis patribꝰ qui ibi erant precioſū nunciū apportauit. Reſpectu mudi: quia eiꝰ mortem precioſā venerabiliter colit. Tercio bene tractauit eū poſt mortē. Ipſe enim fuit patriarcha ꝓpheta apoſtolꝰ.i. a deo miſſus angelus.i. dei nūcius. Malach̓. iij. Ecce ego mitto angelū meum. idcirco nunc poſt mortē habꝫ meritū in ſocietate patriarcha rum. in turba ꝓphetaꝝ. in choro apoſtoloꝝ in ordinibꝰ angeloꝝ. inter roſas martyru. inter violas confeſſorū. inter lilia virginū collaudat dn̄m in ſe. ſe. Itē ſicut beatꝰ Io hannes male tracratꝰ eſt in vita in morte ⁊ poſt mortē. ſic ꝓmeruit nobis patrocina ri ⁊ ſuccurrere in vita. in morte ⁊ poſt mor tem. Primo in vita habet ſuccurrere vt refert exemplū Paulꝰ hiſtoriograſus lū bardoꝝ. Theodolia regina in lumbardia iuxta mediolanū eccleſiā in honore ſancti Iohānis baptiſte cōſtruxit ⁊ illā dotauit. ⁊ deo dicauit. ꝓcedēte tempore Cōſtanti nus imꝑator volēs italiā a lumbardis exi pere ⁊ a quodā ſancto viro qui ſpiritū pro phetie habuit de exitu belli queſiuit. Qui nocte oratōi vacans Mane reſpōdit dicēſ exquo regina eccleſiā ſācto Iohāni conſtruxit. ⁊ ip̄e pro lumbardis cōtinue inter cedit. ideo ſuꝑari nō poſſunt. veniet tamē tempus quo locꝰ ille deſpicietur: ⁊ tunc ſu perabuntur ꝓpter populi peccatū. qd̓ tem pore karoli fuit impletū. ⁊ ſic ſuccurrit in vita. Itē ſanctus Iohannes ſuccurrit in morte. Refert Greg. in dialogo. Uix qui dam magne virtutis nomīe ſanctulꝰ cum quendā diaconū a lumbardis captuꝫ ī ſua cuſtodia tali conditōne recepiſſet vt ſi fugeret ipſe pro eo ſententiā capitalē ſubiret coegit predictꝰ Sanctulꝰ ip̄m diaconum vt fugere ⁊ ſe liberaret. quapropter ſanctulus ad decollandū ducit̉ ⁊ ad hͦ fortiſſimū ſpiculatorē elegit de qͦ dubiū nō erat quin vno ictu caput abſcinderet. extenſoqꝫ collo cū carnifex forti ictu brachiuꝫ cum enſe in altū eleuaſſet. ille protinꝰ ait Sācte iohannes ſuſcipe hunc ictū: ſtatim brachiuꝫ ꝑcuſſoris aruit ⁊ erecto gladio inflexibile ꝑmanſit. ⁊ p̄ſtito iuramēto ꝙ d̓ cetero nul lum chriſtianū decollaret: tūc vir dei ꝓ eo orauit ⁊ brachiū ſtatim depoſuit. ⁊ ſic ſuccurrebat ī morte Itē habet ſuccurrere poſt mortē vt refert idē Paulꝰ. Cū quidā rex lumbardoꝝ cū magno apparatū fuit ſepultus iuxta eccleſiā. quidā ex auaricia nocte ſepulcrū aperuit ⁊ clenodia recepit. cui apparuit ſanctꝰ Iohānes dicēs. qꝛ auſus fui ſti eccleſiā meā ingredi ⁊ michi cōmiſſum tangere ⁊ ſpoliare amplius ingreſſū habere nō valebis. Et factū eſt quotiēs ille eccleſiā ingredi voluit: totiēs retrorſū retruſus ⁊ repulſū paſſus quouſqꝫ ſubtracta re ſtituit. ⁊ ſic exhibuit ſe auxiliatorē illius ſe pulti poſt mortem. De natiuitate beate Marie virginis. CXIX. Sermo Go mater pul cre dilectōis timoris agnitōiſ ⁊ ſācte ſpei Eccl̓i. xxiiij. Uidemꝰ ꝙ res vix eſt tā difficilis quā nō tēptat ꝑficere maternꝰ amor. Exemplū videmꝰ in natura. Gallina cū ſit animal infirmū ⁊ debile ꝓ liberatōne ⁊ ꝯſeruatione pulloꝝ aggredit̉ fortiora ſe: vt miluos canes ⁊ aquilas: quāto feruētiꝰ beata virgo ⁊ mater Maria facit ꝓ filijs ſuis.i. fidelibꝰ Idcirco peccator om̄i conſilio ⁊ auxilio de ſtitutꝰ refugiū habeat ad iſtā matrē. qꝛ hodie nata eſt nobis aduocata ⁊ mater. Der. Tu mater rei. tu mater d̓i. tu mater exulit tu mater iudicis. Ip̄a eſt q̄ ſe om̄i ſolicitudine interponit ꝓ filijs ſuis erga fortiorē ſe.i. deū. ita ꝙ peccator qui ex culpa meret̉

De natiuitate virginis marie mortem. Ip̄a ſibi gratiā ⁊ miſericordiam impetrat: ex filio perditōis fieri glorie heredeꝫ. Auguſtinꝰ in libro retractionū. Niſi ſponte velimſcio me nō poſſe perire pre pietate Marie. Ip̄a eſt mater figurata ꝑ Rebeccā Geneẜ. xxvij. Que etiā filio iacob impetrauit ius primogeniti obtinere. Ideo Dern̄. in ſermone. O peccator ſi ad maieſtatē dei nō audes accedere nō liq̄ fias quaſi cera a facie ignis: ſed vade ad ma trem miſericordie oſtēde ſibi tuorū pecca toꝝ vulnera. ⁊ ip̄a pro te oſtēdet filio ſuo materna vbera. ⁊ filiꝰ oſtendet ꝓ te latus ⁊ vulnera patri. pater nō negabit filio po ſtulanti. nec filius matri interpellanti. nec mater negabit peccatore flenti. quia dicit Oroſiꝰ ſuꝑ Canti. Quos nō ſaluat dei iu ſticia: ſaluat Marie miſericordia infinita. Idcirco om̄es habeamꝰ ad eā recurſum. qꝛ dicit Chriſo. Neminē reꝑi mendicū qͥ ſe ſedulū Marie faceret ſeruū. Rationeꝫ allegat ambro. Quia ſicut xp̄s omniū credentiū eſt frater. ſic maria omniū fideliuꝫ eſt mater. de quo thema. Ego mater pulcre dilectōis. ¶ In verbis p̄miſſis innuit̉ quomodo beata virgo ſit mater ſuꝑ quattuor genera hominū. Nā ſic̄ vnꝰ dicit̉ patris filiꝰ naturalis.ſ. iheſus xp̄s ⁊ multi filij adoptiui. ſic vnꝰ eſt filiꝰ Marie natura lis.ſ. ibeſus xp̄s Luc̄. ij. Peꝑit filiū ſuuꝫ primogenitū. ⁊ multi ſūt filij adoptiui ma cie ⁊ fratres xp̄i. ſicut oēs electi. ad Heb̓. ij. Nō ꝯfundit̉ nos fratres vocare. Mat. xxviij. Nūciate fratribꝰ meis vt eant īga lileā ibi me videbūt. Hos ergo filios adoptiuos eiꝰ naturalis filiꝰ ſub noīe Ioh̓. matri cōmendauit ī cruce dicēs. Mulier ecce filiꝰ tuꝰ. ⁊ nobis eā ī matrē. Ecce ma ter tua. Nā Iohānes īterp̄tat̉ gratia dei Et ſic om̄es qͥ ſunt in gratia intelligunt̉ ꝑ eū.ſ. Iohannē. quaſi dicerꝫ ꝓ eis interpel lo vt mater: cū pater meꝰ exigente iuſticia velit eos dānare. ꝓ quibꝰ nūc filiꝰ patitur ⁊ morit̉ ex miſericordia. Ideo dicit ſe matrē Drīo fideliū pulcre diligentiū. ibi. ego mater pulcre dilectōis. Secūdo deū timē nūbi. ⁊ timoris. Tercio de cognoſcen. tiū. ibi. ⁊ agnitōis. Quarto in eā ſperātiū ibi. ⁊ ſancte ſpei. Dixi primo eſt mater pul cre diligentiū. d̓ quo dicit. Ego mater pul cre dilectōis.i. xp̄i filij dei qͥ ſincere ⁊ ſine om̄i merito nos dilexit. Ioh̓. xiij. Cū dile xiſſet ſuos vſqꝫ in finē dilexit eos. de hac dilectōe Ali ꝓd Maiorē charitatē nemo habet. Itē nō ſolū mater ſꝫ filia ⁊ ſpōſa. Fi lia ꝓpter digniſſimā creatōeꝫ. Mater pro pter mirabiliſſimā generatōeꝫ. Spōſa ꝓpter excellentiſſimā dilectōeꝫ. Primo fi lia ratōe creatōis. ip̄a eſt de qua Eccl̓i. xx. iiij. Ego ex ore altiſſimi ꝓdij primogenita ante omnē creaturā. intellige nō tꝑe: ſꝫ dignitate. nō ſicut flos fructū tꝑe: ſꝫ florem fructꝰ dignitate ⁊ vtilitate p̄cellit. Nā ip̄a p̄ om̄i creatura primogēiti obtinuit dignitatē. Nā in veteri teſtamēto primogenita p̄ceſſerūt in multꝭ. Primo loco ⁊ ſic ipſa qꝛ exaltata ſuꝑ om̄es choros angeloꝝ. Ec cl̓i. xxiiij. Ego in altiſſimis habito. Dern̄. Sicut nō fuit in mūdo locꝰ dignior vtero virginali vbi xp̄s quieuit. ſic nec ī celo alti or vbi Mariā ſublimauit. Secundo pri mogenita plus acceperūt p̄ alijs. ⁊ ſic ipſa nō tm̄ eſſe viuere ⁊ ſentire. Intelligere et ſpeculari trinitatē in ſpeculo eternitatꝭ. ſed p̄ter hec om̄ia accepit Maria affinitate cō iungi.ſ. ꝯciꝑe ⁊ parere. Prouerb̓. vl. Ul̓ te filie regū ꝯgregauerūt diuitias: quas tu ſola ſuꝑgreſſa es vniuerſas. Chriẜ. in ſer mone de annunciatione. Nichil in gloria omniū p̄cedentiū memoria ⁊cͣ. Tercio primogenita acceperūt benedictōneꝫ. ⁊ ſic ip̄a. Luc̄. i. Denedicta tu in mulieribꝰ. ipſa nō recepit benedictōeꝫ ſimpliciter pro ſe ſed habet eā ī alios trāſfundere. Unde ca nit eccl̓ia. Denedicta tu filia a dn̄o: qꝛ per te fructū vite cōmunicamꝰ. O benedicta ⁊ ſuꝑbenedicta. nā ꝑ tuā benedictōeꝫ bn̄dicit̉ om̄is creatura. Secūdo dicit̉ mater ꝓpter mirabiliſſimā generatōeꝫ: qꝛ genuit deū ⁊ hoīeꝫ. vt dicit Damaſcenꝰ Ideo dicitur theoteca.i. dei mater. ⁊ mater pulcre dilectōis.i. iheſu xp̄i. Orig̓. de illa matre G

CXIX Sermo dixit. Mater eiꝰ. cuius digna digni. vnica vnici. mater intacta. mater īmaculata. matex plaſmatoris. redemptoris ⁊ ſaluatoris noſtri. Si igit̉ debet eſſe mater tua debes habere pulctā dilectōeꝫ. Nota aliqͥd dici tur pulcrū tripliciter.ſ. puritate. ordinabilitate. ⁊ nobilitate. Primo aliqͥd dicit̉ pul crū puritate qd̓ eſt trāſparēs in puro ſubiecto. ⁊ ſic anima q̄ eſt pura ab om̄i macula dicit̉ pulcra. Si vero habet maculā pec cati: tūc turpis forma d̓r.i. Choꝝ. v. Mo dicū fermentū totā maſſaꝫ corrūpit. id eſt vnuꝫ peccatū polluit animam. Exodi. xij. Agnū ſine macula debebāt offerre.i. ꝯſciē tiam purā. ⁊ in Leuit̉. xxij. Si maculā ha buerit nō exit acceptū deo. Secūdo aliqͥd dicit̉ pulcrū ex ordīabilite: qꝛ ē bn̄ ꝓporcionatū. Sic ex ordinato affectu dilectōis cū homo de ſua diligētia iuſtū ſeruat ordinem diligēdi. Sanctꝰ tho. in. ij. ij. ⁊ magiſter. iij. ſentētiaꝝ diſt. xxix. c. i. Ordinauit deus in rebꝰ diligēdis charitatē vt ſciamꝰ quid priꝰ. quid poſteriꝰ. quid magis. quid minus. quid ꝓpter ſe. quid ꝓpter aliud di liget̉. ⁊ ſic Maria. Canti. ij. Ordinauit in me charitatē.ſ. deū diligēdo ſuꝑ oīa: nos in deo: ⁊ ꝓximū ꝓpter deū Dern̄. Ut ſit ta lis ordinatio ꝙ charitate affectuali diligatur plꝰ deꝰ qͣꝫ ꝓximus. ⁊ ꝙ deꝰ ꝓximo p̄ponat̉. Dern̄. Duplex eſt charitas Actus lis. ⁊ affectualis. Actualis p̄fert inferiora ſuꝑioribꝰ. Sꝫ affectualis ecōuerſo. Tercio aliqͥd dicit̉ pulcrū nobilitate.ſ. obiecti vel materie. vt imago q̄ ex auro eſt formata pulcrior eſt qͣꝫ ex terra: ⁊ ſic illa dilectō dicit̉ pulcra q̄ ex nobili obiecto habet̉. vnde amor boni operis boni hoīs melior ē qͣꝫ mali. celi plus qͣꝫ terre. Dilectio aūt ad bonū qḋ eſt deꝰ ordinata pulcerrima eſt. maxime cū diligit̉ deꝰ ꝓpter ſe. taliter em̄ diligentes.ſ. ex puro ſubiecto ordīato affectu nobili obiecto: merent̉ Mariā eſſe eoꝝ ma trē. Secūdo eſt mater habentiū pulcruꝫ timorē.i. peccatoꝝ: quoꝝ eſt timere deum. Eccl̓s. vlti. Timebunt excelſa ⁊ formidabunt infima.ſ. peccatores. Iſte timor debet eſſe pulcer.i. deificꝰ: nō ſicut in his qͥ timent bonoꝝ tꝑaliū amiſſionē mentiētes et proximū decipiētes. Aliqn̄ in ꝑſecutōe ꝓpter tꝑalia fidē negātes. quē timorē ꝓhibet dn̄s. Math̓. x. Nolite timere eos qͥ oc cidūt corpꝰ. Aliqͥ timēt penitētiā ꝯfeſſionem ⁊ ieiuniū. de qͥbꝰ Iob. vi. Qui timet pruinā cadet ſuꝑ eū nix.i. qͥ timēt p̄ſenteꝫ penā ſuſtinebūt eternā. Iob. xxiiij. Ibunt ab aquis niuiū ad calorē nimiū. hoc attendens Auguſtinꝰ ait. Dn̄e hic ſeca hic vre in futuro parce. Dern̄. ſuꝑ illud Eccl̓i. vij. Memorare nouiſſima tua dicit. O hō no uiſſima tua ſūt mors iudiciū ⁊ gehenna. et quid horribiliꝰ morte. qͥd terribiliꝰ iudicō qͥd penaliꝰ gehēna. qui hec meditat̉ timorē dei in cor ducit: niſi eēt durior lapide Nā iſte timor dei dicit̉ pulcer qui dū ingreditur oꝑat̉ in nobis puritatē. Primo qꝛ expellit peccatū. Eccl̓i.i. Timor dn̄i expellit peccatū. Prouerb̓. xvi. In timore dn̄i oīhomo declinat a malo. Secūdo oꝑat̉ boni tatē. Eccl̓s. vij. Qui timet deū nichil negligit. Tercio incitat nos ad faciendū dei roluntatē. Eccl̓i. ij. Qui timet deū inqͥrit q̄ beneplacita ſunt ei: ⁊ econuerſo deꝰ facit voluntatē eoꝝ. pͣs. cxliiij. Uoluntatē timē tium ſe faciet ⁊c̄. Idē. cxlvi. Dn̄placitum eſt dn̄o ſuꝑ timentes eū. Et illoꝝ Maria eſt mater eripiēs eos ab ira dei vt figurat̉ i. Reg̓. xxv. In abigail que liberauit nabal ſtultū ab ira Dauid. cui dauid. Dn̄dicta tu ⁊ benedictū eloquiū tuū q̄ ꝓhibuiſti me ne irem hodie ad effundendū ſanguinē: et vlcerer me manu mea. niſi ī occurſū veniſ ſes cito michi: nō remāſiſſꝫ nabal vſqꝫ ad matutinū lucꝭ. Ip̄a igit̉ eſt medica noſtra ſanās vulnera. Eccl̓i. xxiiij. Ego quaſi fluuius dorix ſanās. Eccl̓i. xxxviij. Altiſſimꝰ de terra creauit medicinā: ⁊ vix prudens nō abhorrebit eā. Dern̄. Nemo tā ydone us qͥ gladiū dn̄i abijciat: niſi ꝑ quā ſumpſi mus dn̄i miſericordiā ml̓to ꝑfectiꝰ qͣꝫ abi gail. Illa humanā: iſta diuinā. illa tꝑaleꝫ. iſta eternalē. Idcirco canit eccl̓ia. Recor dare virgo mater dū ſteteris ⁊c̄. Tercio

De natiuitate virginis marie ipſa eſt mater habentiū pulcrā agnitioneꝫ. Eſt enim triplex agnitio nobis neceſſaria Prima vt cognoſcamꝰ dei reuerentiam. Secūda noſtrā inſufficientiā. Tercia ma tris clementiā. prima parit dilectōeꝫ. ſecū da humilitatē. tercia fiduciā. Primo ne ceſſariū eſt vt cognoſcamꝰ dei reuerentiaꝫ dicēdo illud pͣs. lxxvij. Quāta audiuimꝰ ⁊ cognouimꝰ ea.ſ. in maieſtate ⁊ bonitate. Ex illa cognitōe ꝯſequamur dilectōeꝫ. qꝛ quāto deū puriꝰ cognoſcimus tanto feruē tius eū diligimus. Auguſtinꝰ. Inuiſibilia amare poſſumꝰ: īcognita nequaqͣꝫ. Idcirco ip̄a eſt taꝫ ineffabilis bonitas. in explica bilis dulcedo vt nemo poſſet plenarie app̄ hendere. ſed quantū noſcit̉ intantū diligit̉ Hiere. ix. Nō gloriet̉ ſapiēs in ſapientia ſua. ſed in hoc glorietur ſcire ⁊ noſſe me.ſ. deū. nec etiā fortis ī fortitudine ſua. Der. Scio neminē adultū poſſe ſaluari ſine dei cognitōe. Et ſubdit. Quid ſi ignoras deū poterit ne eſſe ſpes ſalutis: nec enī poteris amare quē neſcis: aut habere quē nō ama ueris. quia ſicut de dei agnitione dilectio. ſic de ignorantia deſperatio. qd̓ ſic declarat Dern̄. Aliquis in ſe reuerſus diſplicēs ſibi in om̄ibꝰ malis que fecit: ſi ignorat qͣꝫ bonꝰ eſt deus ⁊ miſericors ad ignoſcenduꝫ nunquid nō ſua carnalis cogitatio arguat eū. Et dicit. quid facis. vitā iſtā vis perde re ⁊ peccata tua ſūt maxima. nequaqͣꝫ ſuffi cis ſatiſfacere. ⁊ ſic deſperās reſilijt miſer. ignorās qͣꝫ facile om̄ipotētia dei iſta reſoluit. Secūdo cognoſcamꝰ noſtrā inſufficientiā. ij. Choꝝ. iij. Nō ſufficientes ſumus ⁊cͣ. Illa parit humilitatē. quia quāto veri us nos cognoſcimꝰ tanto lucidiꝰ introrſuꝫ ingredimur. ⁊ tanto ampliꝰ peccata ⁊ mala noſtra videmus: ex quibꝰ humiliemur. Dicit nanqꝫ Dotiꝰ. Nemo tā cōplete felicitatis eſt qui nō ex aliqua ꝑte ſui ſtatē aliquādo rixet̉. Ezech̓. viij. Ingredere et adhuc videbis abhominatōnes maiores. Dern̄. Tu quicūqꝫ es etiā ſi ſanctus es. ſi te ad lumē veritatis intus in anima ſine diſſimulatione inſpicias: nō dubito quin humilieris ī oculis tuis. Et ſicut ex cognitione dei dilectio. ſic ex cognitōne noſtra humilitas generat̉. Dern̄. Ueliꝰ eſt noſce ſeip̄ꝫ qͣꝫ curſū ſideꝝ. quia illa inflat: iſta humiliat. Tercio cognoſcamꝰ matrꝭ clementiā. ⁊ ſic orit̉ fiducia. vt qui in nobis fi duciam non habemꝰ: quia ꝓpter reuerentiam dei faciē noſtrā leuare nō audemꝰ eo ꝙ peccatores ſumꝰ. ⁊ ꝓpter noſtrā inſufficientiā ⁊ miſeriā erubeſcimꝰ dei offenſam. Cognoſcamꝰ igit̉ matris clementiā ſperā tes nos reciꝑe in gratiā. Ip̄a enī nos oēs vocat. Eccl̓i. xxiiij. Uenite ad me omnes qui ꝯcupiſcitis me. Ipſa eſt ciuitas refugij figurata Deutro. xviij. Tres ciuitateſ ſeꝑabis tibi in medio terre ſternēs diligēter viam. vt habeat ꝓfugus quo fugiat.ſ. ad ꝓtectōeꝫ. ſic nos ad virginē Mariam. Heb̓. iiij. Adeamꝰ cū fiducia ad thronum gratie eiꝰ. qd̓ docet Dern̄. Si es in angu ſtijs in reꝝ dubijs ſi ī neceſſitatibꝰ Mariā cogita Mariā inuoca. ip̄a tenēte te nō corruis. ip̄a te ꝓtegēte ſecurꝰ es. Hilariꝰ ſuꝑ Math̓. Quantūcūqꝫ qͥs obnoxius fuerit peccato. ſi Marie deuotꝰ exiſtit nunqͣꝫ ine ternū peribit. Quarto ip̄a eſt mater in eā ſperantiū ⁊ innuit̉ cū dicit̉. ſancti ſpei. o qͣꝫ ſanctā ſpē ip̄a habuit. Primo ad ꝟba angeli ⁊ ꝓph̓aꝝ: ſperās nō euacuari dei ꝓmiſſionē. ⁊ ſic nos eā ſperādo ſeqͥ debemuſ ad dei ꝓmiſſa.ſ. regni dei ꝯſecutōeꝫ obtinendā. de qͦ Luc̄. xij. Nolite timere puſillꝰ grex. placuit patri meo vobis dare regnū Math̓. vi. Primū q̄rite regnuꝫ dei ⁊ oīa adijcient̉ vobis. Secūdo ſperauit ſanctaꝫ reſurrectōeꝫ poſt triduū. ⁊ ſic nos ſperare debemꝰ glorioſā reſurrectōeꝫ poſt peniten tiā ꝯfeſſiōis ꝯtritōis ⁊ ſatiſfactōis. pͣs. lxi Sperate ī eo oīs ꝯgregatio ppl̓i effundite corā illo corda vr̄a: deꝰ adiutor noſter ī tri bulatōibꝰ. Tercō poſt reſurrectōeꝫ ⁊ aſcē ſionē ſperabat ſāctiſpūs miſſionem. Act̉. i. Erāt oēs ꝑſeuerātes ī orōe.ſ. maria cū diſcipulis expectātes grāꝫ ſpūſſancti. ⁊ ſic nos ſperare debemꝰ grāꝫ ⁊ gloriā a domīo deo noſtro. ſi debet eſſe mater noſtra. pͣs. G 4

CXV Sermo lxxxiij. Gratiā ⁊ gloriā dabit dn̄s. ſi grām ⁊ gloriā impetrare voluerimꝰ tūc ſpes noſtra debet eſſe ſancta. qꝛ dicit. ⁊ ſancte ſpei. i. Ioh̓. iij. Qui habet ſpem ī eo ſanctificat ſeip̄m. Itē tria ſunt q̄ ſpem noſtrā ſanctifi cant. Primū eſt vt a peccatis ceſſemus qꝛ fruſtra ſperat qͥ eū prouocat in quē ſpecat. Sapīe. v. Spes impij quaſi lanugo q̄ a vento diſpergit̉. Iō. i. Ioh̓. iij. Si cor noſtrū nos nō rep̄hendit fiduciā habeamꝰ Sap̄. xvij. Timida nequicia dat teſtimonium condemnatōni. Et Iob. viij. Spes impioꝝ peribit. Secundū vt bonū opemur. pͣs. xxxvi. Spera in dn̄o ⁊ fac bonita tem. Magiſter in. iij. di. xvi. Spes eſt cer ta expectatio future beatitudinis ex gratia dei ⁊ meritis p̄cedentibꝰ ꝓueniēs. Terciū vt ſpem in ip̄am matrē ponemꝰ. eā pre om̄ibꝰ honorādo non de ꝓprijs viribꝰ nec alienis niſi xp̄i. deniqꝫ Marie. Dern̄. Si queris gratiā quere ꝑ mariam. quidquid offerre paras Marie cōmendas. ipſa hodie nata eſt nobis mater gratie. Un̄ canit eccl̓ia. Salue regina miſericordie: ⁊ ſpes noſtra ſalue Illa ſpes eſt nobis hodie orta de quo Augꝰ. in ſermone hodierno. Adeſt dies ſacratiſſima dies celeberrima. in qua virgo Maria ſuꝑ om̄es mulieres benedicta generoſa ſua natiuitate mundū cōſolat̉ vniuerſū. Hodie egredit̉ virga de radice ieſſe. hodie flos campi ꝓductus eſt. de quo ꝓceſſit liliū ꝯualliū. hodie nata eſt roſa de ſpinis. hodie nata eſt ꝑ quā maledictō mu tat̉ in benedictōneꝫ. hodie nata eſt mediatrix ⁊ aduocatrix noſtra. Sap̄. vij. Uene runt michi oīa bona ꝑiter cū illa. ideo canit eccl̓ia. Natiuitas tua dei genitrix ꝟgo ⁊cͣ. Hec dies gaudioſa virginis aliquāto tꝑe fidelibꝰ latuit. Cōtigit igit̉ vt refert Iohā nes beleth vt quidā vir ſanctꝰ ſedulo ꝯtēplatōi inſiſtens ſingulis annis. vi. Idꝰ ſeptembris in orōe poſitꝰ iocūdiſſimā angeloꝝ ſolēnitatē audiret. Cūqꝫ ſibi deuotiſſi me reuelari petijt curquolibet anno die illa ⁊ nō alia hocaudiret. Demū recepit reſponſum ꝙ virgo glorioſa Maria tali die fuit nata ⁊ vt reuelaret filijs eccl̓ie vt ꝯcor des eſſent in natiuitatis ſolēnitate. Cunqꝫ hoc ſummo pontifici ⁊ alijs intimaſſet illi ſcrutātes ſcripturas inſiſtētes ieiunijs et oratōibꝰ. ⁊ antiquitatū teſtimonijs veritatem comꝑierunt ⁊ iſtū diē venerabilē ſtatuerunt. ſꝫ octauā olim non celebrabāt. ſꝫ dn̄s Innocentiꝰ quartꝰ inſtituit. Huius cauſa fuit hec Gregorio nono ſublato Ro mani om̄es cardinales in cōclaui cōcluſe runt vt citiꝰ eccl̓ie ꝓuideret̉ pontifex. ſed cū ꝑ plures dies ꝯcordari nō poſſent ⁊ ip̄i a romanis multꝭ moleſtijs afflicti: vouer̄t regine celi ꝙ ſi eiꝰ meritꝭ ꝯcordarēt Octa uas natiuitatꝭ diu neglectas celebrare vellent. ⁊ factū eſt. Sicqꝫ in dn̄m celeſtinuꝫ ꝯuenerūt. ⁊ qꝛ celeſtinꝰ modico tꝑe ſuꝑui xit īplere n̄ potuit: ſꝫ ꝑ Innocētiū īſtituer̄t Sermo. CXX. Ad idem. Ecit ſibi rex ſalomon thronū d̓ ebore grandē ⁊ veſtiuit eū auro fuluo nimiſqui habebat ſex gradꝰ ⁊ ſūmitas throni rotunda in ꝑte poſteriori. ⁊ due manꝰ tenentes ſedile. ⁊ duo leones ſtabāt iuxta ſingu las manꝰ: ⁊ duodecim leonculi ſtantes ſu per ſex gradꝰ hinc inde. Et nō eſt factū tale opꝰ in vniuerſis regnis. iij. Reg. x. Lo co thematis dicratōes celebritatꝭ feſti huius. Fecit ſibi rex Salomon. Introductō Cōſuetudo eſt enī pictoꝝ illuminatoruꝫ ⁊ architectoꝝ priꝰ p̄figurare res quas faciunt. ẜm illud Exodi. xxv. Qn̄ dn̄s p̄figurauit tabernaculū ſanctuarij. ⁊ dixit moyſi inſpice ⁊ fac ſecundū exēplar qd̓ tibi ī mōte monſtratū eſt Sic eterna ſapiētia dei fi liꝰ volēs ſibi edificare tabernaculū videlicet vteꝝ virgineū. priꝰ illud p̄figurauit in throno ſalomoniſ. ⁊ hoc eſt ꝙ dicit thema Fecit ſibi rex ſalomon. Circa qd̓ videnda ſunt duo principaliter primo qͣliter ꝑ thro nū ꝟgo gl̓ioſa ſignificat̉. Secūdo qͣliter ī ꝟbis thematis ip̄a multipliciter cōmendat̉. Circa primū ſciendū ꝙ ꝓpter nouē ſil̓itudines maria dicit̉ thronꝰ. Primo

De natiuitate virginis Marie qꝛ thronꝰ ꝓprie ſedes regia ē. ſic ip̄a cōcepit ⁊ peꝑit regē: ⁊ nō regē ſimplicē ſꝫ regē regū Apoc̄. xix. Hoc nulli mr̄i ē ꝯceſſū vn qͣꝫ. oēs em̄ generāt principes ⁊ alios nobi les. ſꝫ nullꝰ generat̉ rex. ſꝫ oportet ꝙ ī regē coronet̉. in huiꝰ figurā Math̓. ij. Qn̄ tres reges volebant munera offerre venientes hierl̓m dixerūt. Ubi eſt qͥ natꝰ ē rex. ecce dicūt natꝰ eſt rex. Un̄ ſpūſſanctꝰ Canti. iij. hortat̉ fideles aīas ad hͦ ſpectaculū dicenEgrediemini filie ſion videte regē Salomonē in diademate ſuo. qͦ coronauit eū mi ſua ī die deſpōſatōis illiꝰ.i. in die ꝯceptōis Scd̓o ſic̄ in throno ſedet ſolꝰ rex ⁊ nullꝰ aliꝰ. ſic ī ip̄a hͦ figuratū ē Ezech̓. xliiij. In porta clauſa q̄ n̄ aꝑiet̉. exatqꝫ clauſa principi ⁊ prīceps ſedebat ī ea. Hāc ſedē valde appetiuit rex celoꝝ Un̄ canit eccl̓ia. Ueni electa mea ⁊ ponā ī te thronū meū. Tercio thronꝰ deorſū ē clauſꝰ ſurſū patulꝰ. ſic ip̄a terrenis delitijs voluptatibꝰ ⁊ īmundi cijs fuit clauſa. ſurſū ꝟo patula qꝛ recipie bat iugiter ſūma dona a pr̄e luminū. ⁊ ideo ſpūſſanctꝰ vocauit eā vas auri ſolidū ⁊ ornatū om̄i lapide p̄cioſo. Ecc̄i. iiij. Quo ad hͦ figurata ē ꝑ archā q̄ ītra ⁊ extra deaura ta fuit. Exod̓. xxv. Quarto thronꝰ a ꝑte anteriori ē dep̄ſſior a ꝑte poſteriori ſb̓limior. ſic ip̄a ī p̄ſenti vita oīno pauꝑ phariſeiſ ⁊ ſcribis deſpecta. Un̄ ml̓ierē q̄ ſtuariā appellabāt eā. Hiero. qꝛ videlicꝫ cū acu ⁊ fuſo viueret ⁊ inde vt filiū nutriret lucrabat̉ Ad lr̄aꝫ p̄t ītelligi illd̓ ꝓuerb̓. vlti. Manū ſuā miſit ad fortia ⁊ digiti eiꝰ app̄hēderūt fuſū. Un̄ qͥdqͥd lucrari potuit vltra ncc̄ita tē diſtribuit pauꝑibꝰ vt filioſe ſimilare. ij. Cho. viij. Scitꝭ grāꝫ dn̄i nr̄i ih̓u xp̄i. qm̄ ꝓpt̓ nos egenꝰ factꝰ ē cū eēt diues. vt illiꝰ iopia eſſemꝰ diuites. ſꝫ poſt hāc vitā ī die ſue aſſūptōis intm̄ ditata ē vt mirātes āge li dixer̄t Que ē iſta q̄ aſcēdit ⁊cͣ. Cāti. viij Quīto thronꝰ ē ſedes iudiciaria. pͣs. ix. Sedes ſuper thronū qͥ iudicas iuſticiā. ſic ip̄a mīſtrauit filio carnē ī qͣ iudicatꝰ ⁊ iudi caturꝰ ē totū mūdū. Act̉.i. Quēadmodū vidiſtꝭ eū aſcēdētē ī celū: ita veniet. Hanc auctoritatē iudicādi dedit ſibi pater ꝓpter iudiciū qd̓ ip̄e ī hūanitate paſſꝰ ē. Ioh̓. v. dedit ei iudiciū facere qꝛ filiꝰ hoīs ē Se xto thronꝰ fulcit̉ aſſeribꝰ. ⁊ ſic ip̄a ml̓titudine ꝟtutū ⁊ āgeloꝝ. pͣs. xliiij. Aſtitit regina a dextrꝭ tuis ī veſtitu deaurato circūdata varietate.i. ꝟtutū ⁊ angeloꝝ. de ip̄a ītel ligi p̄t illd̓ pͣs. xc. Angel̓ ſuis deꝰ mādauit de te. Septīo thronꝰ dꝫ eē firmꝰ ⁊ cōpa ctꝰ. ſic ip̄a qͣttuor ꝟtutibꝰ cardinalibꝰ ſoli data.ſ. iuſticia. prudētia. fortitudīe. ⁊ tꝑan tia. ⁊ tribꝰ theoloycꝭ.ſ. fide ſpe ⁊ charitate ⁊ hͦ ī ſūmo Eccl̓i. xxiiij. In om̄i ppl̓o ⁊ ī oīgente primatū tenui. nec miꝝ: qꝛ a dn̄o factū eſt iſtd̓: ⁊ ē mirabile ī ocul̓ nr̄is. Octa uo thronꝰ regē ſtantē ad ſeſſionē qͣſi humi liatū r̄cipit. ſic ip̄a regē regū oīm qͥ ſe exina niuit formā ſerui accipiēs. ad philipen̄. ij. Ut placare ſuꝑbiā ade. hͦ figuratū eſt Io ne. iij. vbi d̓r. Poſtqͣꝫ rex audiuit p̄dicati onē Ione qūo poſt. xl. dies niniuē ſubuer teret̉: ſurrexit d̓ ſolio ſuo ⁊ abiecit veſtimē tū ſuū: indutꝰ eſt ſacco ⁊ ſedit ī cinere. ⁊ ſequit̉. Uidit deꝰ ⁊ mi ẜtꝰ ē eoꝝ ⁊ nō fec̄ ma lū qd̓ locutꝰ fuerat. Nono thronꝰ oībus mīſtrantibꝰ ſuꝑior ſolo r̄ge īſedēte īferior ſic ip̄a ſuꝑior oībꝰ creaturꝭ: ⁊ ſoli deo īferi or. Anẜ. Nichil eqͣle marie nō aliqͥd maiꝰ ea niſi ſolꝰ deꝰ. Un̄ qͥdqͥd bn̄t alij ſācti pul critudinis in ꝑte: habet ratione ſue excellē tie maria ī toto. Hinc etiā dicit̉ pulcra vt luna. Canti. vi. id eſt. vniuerſalis eccleſia. quia pulcerrima mulieꝝ. Canti. v. Ne mi rum quia nulla ei deficit virtus nec puritas angeloꝝ. nec fides patriarchaꝝ. nō ſcientia ꝓphetaꝝ. nec zelus apl̓oꝝ. nec patien tia martiꝝ. nec ſobrietas confeſſoꝝ. nec innocentia pueroꝝ. aut humilitas virginū. Dern̄. Quantucūqꝫ donū ſit alicui datuꝫ tāte virgini nō credimꝰ eē negatū. ꝯgrue gͦ dicta ē thronꝰ. Sꝫ ex ꝟbis thematꝭ p̄aſſūpti recōmendat̉ hͦ bn̄dictꝰ thronꝰ a no uem. Primo ab artifice: qꝛ rex ſalomon. nam quanto artifex ſubtilior ⁊ nobilior: tanto ⁊ opus. Iteꝫ licet tota trinitas hūc thronū ab eterno formauerat. ꝓuerb̓. viij.

Cxxx Sermo Dominꝰ poſſedit me ab initio viaꝝ ſuarū tn̄ ſpecialiter hic attribuit̉ Salomoni.i. fi lio. qꝛ filio attribuit̉ ſapiētia. qꝛ ſapiētiſſime hūc thronū ꝑfecit. Ideo ꝓuerb̓. ix. dicit̉. Sapiētia edificauit ſibi domū. Uocatur aūt filiꝰ dei Salomon. Ratio habet̉.i. palipom̄. xxij. vbi legit̉ ꝙ cū dauid ſenuerat vocauit ad ſe filiū ſuū dicēs. Uolūtatꝭ mee fuit vt edificarē domū dn̄i. ſꝫ factꝰ eſt ad me ſermo dicēs. Multū ſanguinē effudiſti ⁊ plurima bella bellaſti. ideo nō poterꝭ edificare domū nomini meo. ⁊ ꝯuenit xp̄o ſcꝫ ꝟo Salomoni. qꝛ pacificauit nos ī cru ce Eph̓. ij. Ip̄e eſt pax noſtra qͥ fecit vtraqꝫ vnū. Diceres exqͦ fuit trinomiꝰ vide licet Salomon vt hic. ⁊ Eccl̓s. qd̓ tm̄ valet ſic̄ ꝯcionator vel exigēs rationē. ⁊ idox .i. amabil̓ dn̄o. ſic enī noīat eū Nathan ꝓ pheta. ij. Reg. xij. Quare potiꝰ hͦ ſcriptuta in edificatōe huiꝰ throni potiꝰ nominat Salomonē qͣꝫ alio noīe. Reſpondet̉ licet hec om̄ia nomina cōueniūt xp̄o. dicitur tn̄ Salomon.i. pacificꝰ pendēs in cruce. Ec cleſiaſtes.i. Exigēs rationē veniēs ad iudi cium. Idox.i. amabilis patri ſedēs in regno. tn̄ ſpecialiter ſibi fecit hūc thronū vt faceret pacē. Hiere. xxix. Ego cogito cogitationes pacis. Lach̓. viij. Sicut cogita ui vt vos affligerē qꝛ ad iracundiā ꝓuoca uerūt me patres veſtri. ſic cogitaui ī diebꝰ iſtis vt benefacerē hieruſalē ⁊ domui iuda Fecit ergo pacificꝰ thronū vt pacē faceret qꝛ mediante filio oēs pacificati ſumus deo pr̄i. Ro. v. Cū inimici eſſemꝰ ⁊cͣ. Mediāte ec̄ mr̄e pacificati ſumꝰ: pacē apud filiū qͦ tiēs volumꝰ poſſumꝰ īuenire. Secundo cōmēdat̉ a materia: qꝛ de ebore. Ebur eſt os elephātis qd̓ eſt aīal magnū ſuꝑ om̄ia aīalia ⁊ fortiſſimū portare potēs turrim ligneā ſuꝑ ſe. in qͣ pn̄t eſſe mille viri armati Sic legit̉.i. Mach̓. vi. ꝙ talia aīalia duxit antiochꝰ rex in bellū ꝯtra iudeos. Iteꝫ eſt frigidiſſime nature ita ꝙ ſanguis eiꝰ dicit̉ incendiū ſerpentum extinguere. Item eſt animal caſtiſſimū. nam cū pari priuato alteri nō copulat̉ more turturis. Itē biēnio portat fetū. ſemel tantū gignit nec plures niſi vnū. ⁊ viuit annis. ccc. in ſola india in uenit̉. hec oīa cōpetūt virgini gl̓ioſe. Ipſa enī excellit oēs ſanctos veterꝭ ⁊ noui teſta menti qd̓ ip̄a fatet̉ ore ꝓphetico. Eccl̓i. xx. iiij. Ego ex ore altiſſimi ꝓdij primogenita ante omnē creaturā. Ip̄a totū edificiū eccleſie ſuis p̄cibꝰ ſupportat. Oroſiꝰ ſuꝑ cātica. Dudū tota mūdi machina corruiſſet ſi maria eā ſuis p̄cibꝰ nō ſuſtētaſſet. Ad lit terā. Tꝑe dn̄ice paſſionis ⁊ ſepulture ī ip ſa ſola fides fuit. Prouerb̓. vlt. Nō extin guet̉ ī nocte lucerna eiꝰ. Itē ip̄a ẜm dama ſcenū tūc extinxit virus ſerpentinū infuſū humano generi ꝑ euā qn̄ filiꝰ dei humanā carnē ex ea aſſumpſit Itē caſtiſſima qꝛ vir go ante in ⁊ poſt partū. ⁊ biennio portauit veꝝ deū ⁊ hoīeꝫ Ioh̓. i. Et. ccc. annis. id ē perpetue viuet miſericordiā miſerꝭ cōmunicando. Tercio cōmendat̉ a quātitate qꝛ tā grandē. Ubi ſciendū an̄ beatā virginē filiꝰ dei nō habuit thronū aliquē ſpecialē. ſꝫ plebeiam ⁊ cōmunē. qꝛ ꝑ gratiam habitabat in cordibus iuſtoꝝ.i. Choꝝ. iij. Templū dei ſanctū eſt qd̓ eſtis vos. qꝛ deus eſt adeo magnꝰ ꝙ ip̄m celū ⁊ terra non poterāt cape. ps. cxliiij. Magnꝰ dn̄s ⁊ lau dabilis nimis. ſꝫ in ip̄a īuenit thronū gran dē. Greg̓. Sācta ⁊ īmaculata virginitas quibꝰ te laudibꝰ referā neſcio. qꝛ quē celi cape nō poterāt tuo gremio cōtuliſti. Fuit grādis ꝑ humilitatē. qꝛ humilima Luc̄. i. Reſpexit humilitatē ancille ſue. hoc dudū ꝓmiſit ꝑ Iſaiā ꝓphetā. lxxvij. Suꝑ quem reqͥeſcet ſpūs meꝰ niſi ſuꝑ humilē ⁊ quietū dicit notāter. reſpexit humilitatē: nō dicit vidit: qꝛ reſpicere eſt priꝰ obiectū inſpectū iteꝝ īſpicere: ⁊ ſic dn̄s grām quā a primis ꝑentibꝰ ꝓpter ſuꝑbiā abſtulit ī ip̄a reſtitu it. In huiꝰ teſtimoniū āgelꝰ dixit. Inueni ſti gr̄am apud dn̄m Luc.i. ⁊ dicit notāter hūilitatē n̄ ſctītatē n̄ ꝟginitatē. in ſignū ꝙ ip̄iꝰ humilitas ſibi ſuꝑ oīa placuit. qꝛ vbi amor ibi cor. Mat. vi. Ubi theſaurꝰ tuꝰ ibi cor tuū. Quarto a ſpecioſitate qꝛ veſtiuit eū auro fuluo nimis. ij. Paralipo. ix. So

De natiuitate virginis Marie lium Salomonis veſtitū ſuiſſe auro mun diſſimo in ſuꝑlatiuo. quia mundū aurū eſt carere mortali. mundiꝰ veniali. mūdiſſimū ſomite. Hec ipſa. Deda. Nec primā ſimilē viſa eſt nec habere ſequentē. Anẜ. Ea puritate nitebat virgo ſancta qua maior ſub deo intelligi nequit: nec mirum: quia ſanctificata in vtero. pͣs. xlv. Sanctificauit ta bernaculum ſuū. Item in filij conceptione Luc̄. i. Spirituſſanctus ſuperueniet in te Itē in filij tractabilitate. Dern̄. aſſimilat eā ſoli in qua macula non eſt. qd̓ fatet̉ ſpirituſſanctꝰ dicens Tota pulcra es amica mea. Quinto cōmendatur ab altitudine ibi. ⁊ habebat ſex gradus. Hi gradus ſunt ſex virtutes ꝑ quas ad eā verus Salomō deſcendit. Primꝰ verecundia de qͣ Luc̄. .i. Poſtqͣꝫ audiuit ſalutatōnē angeli turba ta eſt in ſermone eius: nō turbatōne doloꝝ ſed pudoris ⁊ āmirationis. Et hec verecūdia nō ſolū eſt virtus: ſꝫ ꝑfectio virtutum. ⁊ maxime in mulieribꝰ. Eccl̓i. xxvi. Gratia ſuꝑ gratiā mulier ſancta ⁊ pudica.i. ve recunda. Uerecundia enī ẜm Dedā in ea fuit ꝓpter nouitatē ſalutationis. quia Eue dictū fuit Maledicta tu Geneẜ. iij. Sibi ecōtra. benedicta. Itē ꝓpter preſentiā angeli in ſpecie viri. Secundꝰ gradus fuit ipſius prudentia. ibi. ⁊ cogitabat qualis eſ ſet iſta ſalutatio. licet enī mixanda audiret ab angelo: non loquebat̉: ſed cogitabat qd̓ ꝓprium prudentū eſt. Eccl̓i. xx. Homo ſapiens tacebit ad tempꝰ. vnde ratione prudentie figurata eſt per abigal.i. Reg̓. xxv. Que fuit muliex prudentiſſima ⁊ ſpecioſa cuiꝰ ſapiētia ⁊ ſpecioſitate verborū Nabaſtultus liberatꝰ fuit a morte. Terciꝰ gradus eſt modeſtia ſermonis. ibi. quomodo fiet iſtud. Ecce tarda in verba non ꝓrupit ſed breuiter locuta eſt. hoc optime ordinauit eius prudētia. Ex hoc etiā patet ꝙ eiꝰ prudentia fuit ſpiritualis non mundialis. quia mundana ſapientia multos ſolet facere ſermones perproperos ⁊ prolixiores. Quartus gradꝰ inuiolabile caſtitatis ꝓpoſitū. ibi. quoniā virū non cognoſco. dicit nō: ꝙ negat om̄e tempꝰ. Quintus ſuit fidei magnitudo. Sextꝰ fidei conſenſus De primo ibi. Ecce ancilla dn̄i. de ſecūdo ibi. fiat michi ſecundū verbū tuū. His gradibus pertrāſitis Salomon fuit ī throno ſuo. Nāmox dato cōſenſu fuit in ea veruſ deꝰ ⁊ homo. tunc impleta eſt oratio Iſaie. Rorate celi deſuꝑ ⁊ nubes pluent iuſtum Iſa. xlv. Sexto cōmendat̉ a figura. ibi. ſummitas throni. figura rotūda in ꝑte poſteriori dicit̉ ſūmitas. Ubi ſciendū in hoc throno fuit initiū mediū extremū ⁊ ſūmitas. ⁊ hec oīa ſunt laudabilia Initiū ſua ge nealogia. qꝛ d̓ ſemine abrae: tribu iuda. ex ſtirpe dauid Mat.i. Mediū fuerunt dona naturalia. ſapiētia. eloquētia. mititas ⁊cͣ. His oībꝰ inſignita fuit. Un̄ ꝓpter ſubtilitatē intellectꝰ dicit̉ de ea Luce. ij. Maria ꝯẜuabat oīa ꝟba ꝯferēs ea ī corde ſuo. Ex tremū fuit gr̄e plenitudo. Un̄ dixit āgelꝰ: Aue gr̄a plena Lu.i. Sūmitas ꝙ fuit mr̄ dei: ⁊ hec oīa p̄dicta p̄cellit. In hͦ eīꝫ equat̉ pr̄i celeſti qͥ ſicut eū genuit eternaliter ſine mr̄e. ſic ip̄a ſine pr̄e tꝑaliter. hoc mirando Iſaias dixit. c. liij. Generatōeꝫ eiꝰ qͥs enar rabit. Itē dicit ſūmitas erat rotūda. rotūdū ſiue circulare eſt qd̓ terminat̉ ab eodē ad idē. ⁊ ſigͥficat eternitatē maternal̓ gl̓ie. vt ſꝑ eā nūc ī celis honorat vt mr̄em. Un̄ canit eccl̓ia. Audi nos nā te filiꝰ tuꝰ nichil negās honorat. Itē dicit notāter a ꝑte poſteriori. Ubi ſciēdū ꝑs anterior in maria fuit eiꝰ ꝟginitas an̄ ꝑtū. poſterior fuit eiꝰ ꝟginitas poſt ꝑtū. in illa fuit rotūda. qꝛ licet filiū peꝑit. tn̄ an̄ ⁊ poſt ꝑtū ꝟgo ꝑman ſit. In huiꝰ figurā legitur Ezech̓. xliiij. lo quēs d̓ porta ſāctuarij dicit eā clauſā in ſi gnū huiꝰ ꝟginitatꝭ. Itē in hͦ ꝙ dicit a ꝑte poſteriori rotunda erat. ſignificat̉ ꝙ ꝟgo poſt hāc vitā veniret ī īmutabilē felicitatē ⁊ hͦ ī ſūmo ſuꝑ oēs ẜm ꝙ canit eccl̓ia Exaltata ē ſācta dei genitrix. Septīo cōmē dat̉ a firmitate. ibi. due manꝰ ſedile tenentes. hͦ ſedile eſt firmitas trāqͥllitatꝭ ⁊ pax mentꝭ ꝟginee. Un̄ credēdū ē nūqͣꝫ fuiſſe mentē tā quietā. Rō qꝛ dudū ſpūſſanctuſ

Sermo Cx per os Dauid predixerat eum quieſcere pelle in loco pacis. pͣs. In pace factꝰ eſt locus eiꝰ. Niſi ergo in ipſa fuiſſet ſūma pax nunqͣꝫ ingreſſus fuiſſet in eā. Un̄ ⁊ ip̄a glo ciatur de hac Eccl̓i. xxiiij. Qui creauit me requieuit in tabernaculo meo: nec mirū qꝛ in ip̄a ſenſualitas ꝑfectiſſime obediuit rationi. ẜm illud Geneẜ. iiij. Appetitꝰ tuus ſubter te eſt: ⁊ tu dominaberꝭ illi. nec aliqͥd remordebat ꝯſcientiā eiꝰ: qd̓ eſt ſignū ſum me pacis. ij. Choꝝ.i. Gloria noſtra hec eſt teſtimoniū ꝯſcientie noſtre. vnde licet ī ea ſenſualitas ſub cruce turbaret̉. tn̄ eiꝰ ratio trāquilla erat ⁊ gaudēs. tanta enī fuit cha ritas eiꝰ ad nos ꝙ ab bora qua filiū cōcepit deſiderabat eū pati ꝓ nobis ẜm Amb̓ vt poſſumus ſecure dicere de ea qd̓ de pr̄e dicimꝰ Ioh̓. iij. Sic deꝰ dilexit mundū vt filiū ſuū vnigenitū daret. Si enī Abraaꝫ filiū ſuū vnigenitū Iſaac quē ſumme dile xit pronꝰ erat offerre nō tamē pro redemptione mūdi. ſed ſolū in ſignū obedientie. Geneẜ.xxij. quāto plus ip̄a. Un̄ Luc̄. x. Maria optimā partē elegit.ſ. ſe per omnia ꝯformando diuine volūtati. Due manus ſunt due operatōes Marie. dextra qͣ iuſtoſ cōſeruat ne corruāt. ſiniſtra qua peccatores releuat ad gratiam. hoc figuratum eſt Math̓. v. Facit ſolem ſuū. id eſt. matrem. orici ſuper bonos ⁊ malos. Et duo leones ſtabant circa ſingulas manꝰ. iſti ſunt Gabriel archangelꝰ ⁊ Iohānes euāgeliſta qͥ fuerūt ipſiꝰ miniſtri. Primꝰ ad dextrā qꝛ cuſtos ⁊ miniſter anime feruētiſſima ⁊ ſanctiſſima eiꝰ deſideria deo nunciās: ⁊ ſibi in ſpiritualibꝰ obſequēs. Hebreo.i. Om̄es ſunt adminiſtratorij ſpiritꝰ. Iohānes ad ſi niſtrā quia corporis mortalis curā gerebat Iohā. xix. Ecce mater tua. vnde ſibi ī tem poralibꝰ ꝓuidit. Octauo cōmendat̉ a cu ſtodia. ibi. duodecim leonculi ſtantes ſuꝑ ſex gradus. Hi patres veteris teſtamenti ſunt ex quibꝰ orta eſt Maria. de qͥbꝰ Mat thei.i. Liber generatōnis iheſu chriſti ⁊cͣ. Et dicunt̉ duodecim ꝓpter duodecim tri bus ex quibꝰ om̄es ſancti patres veterꝭ teſtamenti proceſſerunt Geneẜ. xlix. Uel ꝑ duodecim leonculos poſſunt intelligi duo decim apoſtoli quos chriſtꝰ ſibi elegit Luce. ix. Et dicit Steterūt in gradibus thro ni. quia ipſa omnes excedit in dignitate. īmo cunctas ſanctorū animas. Prouerb̓. vltimo. Multe filie reguꝫ ⁊cͣ. Hieronimꝰ Ceteris ſanctis ꝑ partes Marie vero tota ſe infudit plenitudo gratie. ⁊ dicunt̉ leonculi diminutiue. ꝓpter ipſius natū qui dicit̉ leo de tribu iuda radix Dauid No no cōmendatur a ſubtilitate laborū. ibi nō eſt factum tale opus in vniuerſis regnis. ſcilicet tante p̄cioſitatis ſubtilitatis firmitatis ac formoſitatis. nec mirū: quia ipſa eſt ſpeciale opus illius artificis qui fabricatus eſt autoraꝫ ⁊ ſolem. quia in bocope re huius throni principaliter ſuam oſtēdit ſapientiā. Iuxta illud Eccl̓i. xliij. Uas ad mirabile opus excelſi. pͣs. A domino factū eſt iſtud ⁊ eſt mirabile in oculis noſtris. et dicit. in vniuerſis regnis. Tria enī ſūt regna. ſcilicet celeſte. terreſtre. ⁊ infernoruꝫ. Unde ſenſus eſt: non eſt tale opus in vniuerſis regnis. id eſt. in om̄i creatura. Un̄ canit eccleſia. Nec prima ſimilem viſa eſt nec habere ſequentē. Uel ꝑ tria regna intelligitur triplex ſtatꝰ ſaluandoꝝ.ſ. coniugati. vidue. ⁊ virginis. hos om̄es precellit Hunc thronuꝫ fecit ſibi iſte Salomon be nedictus. ⁊ hoc ideo vt ſolus in eo ſederet ſicut fecit nouem menſibus. et licet ſibi cō uenit quo ad hoc tamen etiam nobis vt ꝑ eum ſaluaremur. ⁊ angelis vt ipſorum rui na reſtauraret̉. qualiter autem facta ſit ipſius natiuitas patet in paſſionali. Acceda mus ergo cum fiducia ad thronum gratie vt miſericordiam cōſequamur. Hebreo. iiij. Accedamus in dilectione quia ipſa ſe diligentes diligit. Prouerbio. viij. Ego me diligentes diligo. qui autē diligitur a matre diligetur etiam a filio ⁊ per conſequens a tota celeſti curia. nec timeamꝰ ſi ſumꝰ pctōres. qꝛ vocat nos dicēs. Trāſite ad me om̄es qui concupiſcitis me. Eccl̓i. xxiiij. dicit notanter tranſite. In hoc patet

De natiuitate virginis Marie ꝙ p̄cipue vocat peccatores qui ꝑtranſire debēt obſtacula peccatorū: nec miꝝ qꝛ illis data eſt in refugiū. Un̄ canit eccl̓ia. Salue regina miſericordie. vt igit̉ miſericordi am cōſequamur imploremꝰ ip̄am vt hͦ gratiam ibi aūt gloriā conſequamur. Sermo CXXI. Ad idem. Lantauit deuſ paradiſum voluptatis a prin cipio Geneẜ. ij. Petrus decreſcētijs li. viij. Qui vult vi ridariū plantare debet locū eligere planuꝫ nō paludinoſuꝫ in quo ſit fons. ⁊ debet extirpare adulterinas radice: ⁊ vbiqꝫ aquā feruētiſſimā fundere. vt reliqua radicū la tentia non valeant germinare: ⁊ circūdet̉ muro: ⁊ plantent̉ in eo diuerſe arbores in quibꝰ ſe occultent anīalia in viridario cur tentia. fietqꝫ in eo pallatiū in quo rex moretur: cū voluerit graues cogitatōnes ani mi effugare ⁊ ſolaciari. ibi ſint diuerſa genera volatiliū vt philomene alaude canētia. Spūaliter ꝑ viridariū intelligit̉ beata virgo maria que viruit in om̄i oꝑe bono ⁊ virtute. de quo Eccl̓i. xxiiij. In me om̄is gratia vie veritatis ⁊ virtutꝭ. hͦ viridariuꝫ qn̄ celeſtꝭ pater voluit filio ſuo p̄parare elegit planū locū.i. corpꝰ marie. mundauit il lud ab oībꝰ herbis adulterinis.ſ. originali um peccatorū. qꝛ ẜm Dedaꝫ. Si in vtero mūdata nō fuiſſet eiꝰ ſāctiſſima natiuitas nō eſſet celebrāda. Ibi fuſa eſt aqͣ feruētiſſima oīm gr̄aꝝ: vt āmodo nulla radix peccatoꝝ potuit in ip̄a pullulare. Dern̄. Pu to copioſior gr̄a ſanctificatōis in illā deſcē dit: q̄ nō ſolū ipſiꝰ ortū: ſꝫ ⁊ omnē vitā ſan ctificauit: qd̓ nulli credit̉ ꝯceſſuꝫ in natiui tate mulieꝝ. Anẜ. Si ſancti ⁊ ſācte interrogarent̉ an pctm̄ haberēt. dicerēt. Si dixerimꝰ qꝛ pctm̄ nō habemꝰ noſip̄os ſeduci mꝰ ⁊ veritas ī nobis nō eſt. Fuit etiaꝫ ibi fons miſericordie ⁊ gr̄e ſine qͣ nulla virtꝰ p̄t creſcere. Zacharie. xiij. Erit fons patēſ domui Dauid ⁊ om̄ibus habitantibꝰ ī hie ruſalē. Dicamꝰ gͦ illd̓ ꝓuerb̓. v. Dixiuēt̉ fontes tui foras ⁊ aqͣ diuidet̉ ī plateis Et fuit etiā circūdata muris virtutuꝫ. fuit os clauſū ꝟbis vanis. manꝰ clauſe oꝑibꝰ pra uis. cor cogitatōnibꝰ immūdis. Canti. iiij. Ortꝰ ꝯcluſus fons ſignatꝰ. Ibi etiā plāta te fuerūt diuerſe arbores aromatice. Cediꝰ ꝯtemplatōis excelſe. cip̄ſſus odorifere fame. palma glorioſe victorie. xoſa patientie ſaluia miẜicordie. platanꝰ fidei ꝑfecte. Inhis arboribꝰ diuerſis diuerſimode ſe occul tent aliqͦ ſub arbore ꝯtemplatōis. ſic̄ ꝯtem platiui. Aliqͥ ſub cip̄ſſo bone fame. ⁊ ſic de alijs In hͦ viridario ꝯſtructū eſt ſolemne pallaciū.i. corpꝰ virginis vbi rex quieſcit( Eccl̓i. xxiiij. Qui creauit me reqͥeuit in tabernaculo meo. Ibi fuerūt lepores diuinitimoris. hinnuli velocꝭ oꝑatōnis. cerui diuini amoris. ibi philomena nocturne orationis. alauda diurne deuotōnis. qꝛ nocte dieqꝫ laudauit deū. implēs illd̓ pͣs. Dn̄dicā dn̄m in om̄i tꝑe. Tale viridariū plātauit dn̄s ī vtero beate anne exadicās oēs herbas pctōꝝ originaliū. ⁊ hodie pullulauit ꝑ natiuitatē in mūdo. vt impleret̉ illud Eccl̓i. xl. Gr̄a dei ſic̄ ꝑadiſꝰ in bn̄dictōibꝰ Iō dicimꝰ plantauit dn̄s ꝑadiſū volupta tis. In ꝟbis p̄miſſis duo innuunt̉ Primo figuratio bn̄dicte natiuitatꝭ marie vir ginis. ibi. plātauit dn̄s Secūdo collauda tio priuilegiate ſāctitatꝭ. ibi. ꝑadiſum. De primo dicit. plātauit deꝰ. Dicūt naturaleſ ꝙ arbores dulces fructꝰ generātes debent plātari. ⁊ ſic maria fuit arbor ſalutifera celeſtia ferēs folia.i. v̓ba. flores bone volūta tis. fructū ſalutꝭ. Cant̉. ij. Fructꝰ eiꝰ dulcꝭ gutturi meo. ideo comꝑat̉ ꝑadiſo. Hiero. Ip̄a ē ꝑadiſꝰ delitiaꝝ vbi inueniūt̉ diuerſa genera floꝝ. Et merito cōꝑat̉ ꝑadiſo ꝓ pter octo ꝯditōes ꝑadiſi. Prīo rōe ſitua tionis. qꝛ ī mōte. Amb̓. in examerō dicit. Paradiſꝰ ē in oriēte ī altiſſimo mōte. ⁊ ſā ctꝰ tho. ꝑte. i. q. cij. ar. ij. Cōueniēter ī oriē tali ꝑte. qꝛ credēdū ē ꝙ ī nobiliſſimo loco totiꝰ terre ſit conſtitutꝰ. Nā ꝑs orientalis eſt nobilior. ſicut ꝑs dextra ī hoīe. Ideo ꝑ ph̓m. ij. celi. Oriens eſt dextera ꝑs celi.

xxx.1 Sermo ⁊ dextra pars eſt nobilior ſiniſtra. ergo cō uenienter in oriente. ⁊ ſic benedicta virgo Maria in monte diuino ſita eſt ab eterno. pͣs. Fundamēta eius in montibus. Anẜ. Maria in mente diuina erat ante mundi cōſtitutionē p̄ordinata. Ideo Prouerb̓. viij. Dominꝰ poſſedit me ab initio viaruꝫ ſuaꝝ. Eccl̓i. xxiiij. Ego in altiſſimis habito. Ibidē. In me om̄is gratia. Ibidē. In om̄i gente ⁊ in om̄i populo primatū tenui. Anẜ. Nil tibi equale nichil comꝑabile o domina. Chriſo. Nichil exit in gloria reſpectu beate virginis omniū precedentiuꝫ memoria. Deda. Propter gratie et vite ſublimitatē colimꝰ natiuitatis celebritatē. Secūdo Maria comꝑatur paradiſo ter reſtri ratōne temperati aeris. Dicit enim Damaſcenꝰ. li. ij. c. xi. Paradiſus eſt locus temperatiſſimꝰ. ibi nec ventoꝝ inquietudines. ibi aeris ſubtilitas. ibi nec nebule nec frigꝰ. qd̓ teſtat̉ arborū ⁊ florū pulcri tudo. ideo Damaſcenꝰ dicit. Paradiſus eſt vniuerſe pulcritudinis promptuariuꝫ Sic in maria nec ventꝰ ſuꝑbie: nec nebule ſorditatis: nec frigꝰ iniquitatis. Hiero. Quidquid in Maria geſtū eſt totū puritas ſanctitas gratia ⁊ veritas. qꝛ in ea innocens.i. xp̄s debebat habitare. Dernax. Decuit virginē virginū ſingulari priuilegio vitā ducere ſanctitatꝭ abſqꝫ om̄i pctō q̄ peccati mortꝭ debebat parere ꝑemptorē Tercio comꝑat̉ ꝑadiſo. ꝓpter caloris tē perantiā Nā in paradiſo terreſtri non fuit eſtꝰ. patet hͦ qꝛ ibi ſemꝑ fuit floridū. Eſtuſ ꝟo humidū exurit. licet ſit ī oriēte vbi ma ximꝰ eſt calor. ita ꝙ ſole oriente hoīes ſubterraneas domꝰ intrāt vt calorē fugiunt. vt dicit Pliniꝰ in ſpeculo naturali. Quidam ſole oriente diuinā maledictionē me rentur. quia cōtinue maledicunt ſolē propter eius calorē. Et licet ſpera ignis ſit vi cina. hͦ tamē temꝑat ſubtilitas aeris ⁊ puritas. Subtilitas qꝛ radiorū effectus ẜm ſanctū Thomā minꝰ ꝓpteſt incorꝑari. ver bi gratia. Sicut ignis fortiꝰ agit in ferruꝫ qͣꝫ in lignū. quia inuenit ibi maiorē reſiſtē tiam ratione duricie. ⁊ hoc hic nō eſt. Itē ibi eſt puritas imꝑmixta: qꝛ vapores terra rū ad locū vſqꝫ illū nō aſcendunt. Tercia ratio ſācti Tho. ꝑte.i. eſt: qꝛ radij ad locū illū a terra nō reflectunt̉. ſic nec aque diluuij illuc ꝑuenerūt. Ita ſpūaliter in Maria nō fuit eſtꝰ ꝯcupiſcētie terrene q̄ tn̄ ſuper om̄es mōtes.i. ſanctos aſcendit. Unde. i. Ioh̓. v. Totꝰ mundꝰ in maligno poſitꝰ ē id eſt. in malo igne ꝯcupiſcētie Innocētiꝰ de vilitate humane ꝯditōis. Tria ſunt q̄ ſolēt hoīes affectare. Opes voluptates et honores: ſꝫ hoꝝ nullū concupiuit Maria. Nō opes: quia nouit filiū ſuū in pauꝑtate pelle viuere. ideo pauꝑtatem dilexit ⁊ ob lationē paupeꝝ obtulit. Hiero. Filo ⁊ acu victū ⁊ amictū ſibi acquiſiuit. Nō voluptates. de quo Chriẜ. Nō cōmeſatrix nec vinolēta fuit Maria: ſed tota modeſta mi tis ⁊ ſuauis. quia mente ⁊ corꝑe virgo caſta. nec honores mūdi. nā cū angelus dixit eā matrē eſſe ſummi regis. ip̄a ſe ancillam nominauit. Luc̄. i. Ecce ancilla dn̄i. Et ſicut in ꝑadiſo fuit dulcis aer. ſic in Maria obumbratō ſpūſſancti. Luc̄.i. Spūſſanctꝰ ſuꝑueniet in te ⁊ virtꝰ altiſſimi obumbrabit tibi.i. ab eſtu terrene cōcupiſcētie temperabat. Quarto Maria dicit̉ ꝑadiſus propter fructuū habundantiam. Nam in paradiſo terreſtri fuit ſufficiens cibus fructuum omniū hominum. Geneẜ. ij. Dixit dominus ad Adam. ex omni ligno paradi ſi comede. ⁊ fuit ibi precipue lignum vite. Dicit gloſa. Hoc nomen habuit ab effectu vt comeſtum ſepius hominem perpetua ſoliditate ⁊ ſuauitate firmaret. vt dicit ſtrabus. Hec in vllam infirmitatē laberetur. Et Auguſtinꝰ. Per modum medicine omnem corruptionē prohibebat: non ta men ſimpliciter immortalitatem cauſabat ſꝫ diuinitꝰ fuit anime data vis illa. qͣꝫdiu ip̄a ſubiecta deo manſiſſet: aīma de corpore educta nō fuiſſet. Et ẜm ſanctū tho. ꝑte.i. q. xcvij. ar. iiij. Cū virtꝰ ligni fuiſſet finita iteꝝ indiguiſſet ſumere. ⁊ ſi nō comediſſet adam ⁊ in innocentia perſtetiſſet mortuus

De natiuitate virginis Marie nō fuiſſet Ideo de conſec̄. diſt. iiij. placuit Quicunqꝫ dicit Adam primū hoīeꝫ mor talē factū ita vt ſiue peccare ſiue n̄ moreret̉ in corꝑe. hoc eſt de corꝑe exiret non peccati merito ſed neceſſitate nature anathema ſit. Spiritualiter. ſic in Maria ſufficiens cibus eſt vniuerſoꝝ. Ideo figurat̉ per arborem. Daniel̓. iiij. Cuiꝰ fructꝰ erat nimiꝰ ⁊ eſca vniuerſoꝝ in ea. quia ibi contempla tiui inueniūt cibū ꝯtemplationis: eo ꝙ op timaꝫ ꝑtem elegit. Luc̄. x. Ibi peccatores accipiunt cibum ꝓpiciationis. ſuꝑbi eſcā humilitatis. lubrici refectionē caſtitatis. Ideo hortatur nos Eccl̓i. xxiiij. Tranſite ad me om̄es qui cōcupiſcitis me ⁊cͣ. Fuit ī ea p̄cipue panis vite. Ioh̓. vi. Caro mea pere eſt cibꝰ. Ideo Augꝰ. in ẜmone. Maria virgo ē paradiſus. in cuiꝰ medio lignū vite. cuiꝰ folijs ſanantur īfirmi. cuiꝰ odor viuificat mortuoſ. cuiꝰ ſapor dulcorat ama ros. cuiꝰ vmbra refrigerat miſeros. cuius aſpectus letificat angelos. Cui conſonat Dern̄. dicens. Uere paradiſus dei tu es. qꝛ lignū vite ꝓtuliſti. de qͦ qui māducauerit viuet ineternū. Quīto maria d̓r ꝑadiſus ꝓpter lucꝭ t fulgētiā. qꝛ aere depurato n̄ vaporibꝰ circūdat̉ refulgētia ſtellaruꝫ maxīe viget. qꝛ in ſtatu innocētie ſi hō ſtetiſſet ſtellaꝝ refulgētia ſic̄ ī meridie ita in medio noctꝭ fuiſſꝫ. qꝛ ẜm Damaſce. Propter pcta hoīs celi lumīaria ſūt minorata. Et ſic beata ꝟgo lumīoſiſſima. d̓ qͣ Iſa. ix. Habitātibꝰ ī regione vmbre mortꝭ lux or ta eſt eis. Ip̄a figurat̉ ꝑ primā lucē. Gen̄. i. quā deꝰ creauit de qͣ formauit ſolē. Un̄ d̓ ea canit eccl̓ia. Solē iuſticie regē paritura ſupremum ſtella maris hodie proceſſit ad ortum: cernere diuinū lumen gaudete fideles. Iō Aug̓. in ẜmone hodierno. Illa clariſſima ſtella ex Iacob orta eſt. cuiꝰ radiꝰ mundū illumīat. ſplēdor in ſuꝑnis fuget. inferiora penetrat. ꝙ angeli p̄gaudio dixerūt illud Canti. vi. Que ē iſta q̄ ꝓgredit̉ qͣſi aurora: pulcra vt luna: electa vt ſol Nā ſicut lumen ſolis excedit om̄ia luminaria. ſic claritas Marie omniū ſanctorū excellit claritatem. Anẜ. Ea puritate nite bat qͣ maior ſub deo intelligi nequit Dern̄ Tolle corpus ſolare vbi dies eſt. ſic tolle Mariaꝫ: nichil remanet niſi caligo ⁊ tenebre. Hec eſt lux quā diuiſit deꝰ a tenebris peccatoꝝ. Hec eſt lux de qua Heſter. viij. Iudeis. id eſt. deū confitentibus noua lux oriti viſa eſt. Ideo canit eccleſia. Natiuitatem beate Marie ſolēniter celebremus cuiꝰ vita glorioſa luceꝫ dedit ſeculo. Se xto Maria dicit̉ paradiſus ꝓpter ſecurita tis exiſtentiam. quia paradiſus fuit locus ſecurus nullo timore expoſitus. Auguſtinꝰ Quid in ſtatu innocentie timere poterant vbi non deerat quidquid bona volūtas ap peteret. nec inerat qd̓ hominē offenderet. ſic Maria eſt locus refugij ⁊ ſecuritatis om̄ibus peccatoribꝰ. Dern̄. Si es in procellarum fluctibꝰ. ſi in anguſtijs. ſi in rerū dubijs. Mariam cogita: mariam inuoca. ipſa te tenente non corruis. ipſa te ꝓtegen te non metuis. ipſa te ducente non ſatigaris ip̄a tibi ꝓpicia ad patriā ꝑuenies. Nā ip̄a eſt mediatrix ⁊ recōciliatrix inter nos ⁊ eius filiū. Dern̄. in ẜmone de natiuitate Cuꝫ coram tremendo iudice aſſiſtimꝰ qui vibrat gladiū ire ſue ſuꝑ nos. quis auertit iram niſi Maria: per quā ſuſcepimꝰ in ter ris miſericordiam. Septimo Maria cō paratur paradiſo: propter amenitatis affluentiam. Nam paradiſus eſt locus ame niſſimuſ. ⁊ hoc patet ex ſui mundicia. quia nullum animal brutum inhabitaſſet. etiaꝫ patet de arboribꝰ ⁊ floribus ⁊ venis aquaꝝ ⁊ fontibꝰ. quia ſcribitur Geneẜ. ij. Fluuius egrediebatur de loco voluptatis. qd̓ ex ponens Daſiliꝰ. In altiſſimo mōte. de cuius cacumine cadūt aque maximum faciunt lacum ⁊ in ſuo caſu tantū faciunt ſtrepitum ꝙ omnes incole iuxta illum lacum degentes ſurdi fiunt. Ex iſto lacu tanqͣꝫ d̓ ſonte viuo ꝓcedunt qͣttuor flumina quoꝝ vni nomē eſt phiſon circūiens iudeaꝫ vbi naſcit̉ auꝝ optimū. Nomē ſcd̓i ē tigris. qͥ vadit circa affricā. Nomē tercij nilꝰ qͥ cir cumit ethiopiaꝫ. Nomen quarti eufrates

CXXII. Sermo Spiritualiter ipſa Maria eſt paradiſus in quo fons gratiaꝝ. quas p̄ ceteris ſanctꝭ adepta eſt. Hiero. Ceteris ſanctꝭ gr̄a per ꝑtes p̄ſtat̉ Marie ſe totā infudit plenitudo gratie. Et hunc fontē gratie diuidit in quattuor riuulos. Unū mittit ad contem platiuos dans eis gratiā deuotōis. Secū dum ad actiuos dans eis gratiā ꝑſiſtendi Terciū ad p̄latos dans eis gratiā p̄ſiden di. Quartū ad ſubditos dans eis gratiaꝫ obediēdi. Ideo Dern̄. Paradiſus delitiarum vere es o maria. Nā es fons vite qͥ ex ore altiſſimi prodijt. de medio ventrꝭ tui exiuit atqꝫ inde in quattuor ꝑtes ſe diuidens ad irrigādū aridū mundū emanauit ⁊ om̄is qui bibit ex eo nō ſitiet ineternum Dern̄. Totiꝰ gratie plenitudinē poſuit de us in Mariā. nā ſi quid ſpei: ſi qͥd gratie et virtutꝭ ex ea nouimꝰ redundare. Octauo Maria comꝑat̉ ꝑadiſo ꝓpter gaudioſi tatis opulentiā. Paradiſus eſt locꝰ gaudioſiſſimus. Nā aex mouens ibi folia arborū: ita dulciſſimū ſonū iddidiſſe dicitur quaſi nunc om̄ia inſtrumēta muſica. Nā dicit pictagoras ꝙ ſonꝰ qui cauſat̉ ex mo tu orbiū celeſtiū ibi fuiſſet auditꝰ. Un̄ ẜm Macrobiū. Luna tenet tenorē venꝰ quin tam. ⁊ quelibet ſtella facit ſuū ſonū ſingula rem: qd̓ nō audimꝰ hic. qꝛ nō habemꝰ ſilē tiū tali ſono ꝓporcionatuꝫ. Spūaliter. ſic Maria eſt letiſſima ꝑadiſus ꝙ regi celorum placuit in ea habitare. de quo Eccl̓i. xxiiij. Qui creauit me requieuit in tab̓naculo meo. Ibi fuit ꝯcordia omniū ſtellarū id eſt. virtutū. ita ꝙ vniuerſus mūdus leti ficatꝰ eſt de ſuo ortu. vt dicit Augꝰ. in ſer mone. ⁊ canit eccl̓ia. Natiuitas tua gaudi um annūciabit vniuerſo mundo. Nā ip̄a contriuit caput ſerpētis. Gen̄. iij. Idcirco merito gaudendū eſt hodie. qꝛ hodie nata eſt que multipliciter eſt p̄figurata. Nā fuit Sara humillima. Lia fecūdiſſima. Rachel ſpecioſiſſima. Anna deuotiſſima. Abi gail prudētiſſima. Raab fideliſſima. Heſter placatiſſima. Suſanna caſtiſſima. ſed Maria electiſſima. Nā ſicut ꝑadiſus pre ceteris locꝭ eſt amenior. ſic Maria p̄ om̄ibus ſanctꝭ. Anẜ. de ꝯceptū virginali. Oē qḋ eſt aūt ſupra te: aut infra te. Supra te ſolꝰ deus. Infra te om̄e qd̓ deꝰ nō eſt. Au guſtinꝰ in ẜmone de aſſūptione. Quid digniꝰ hac ꝟgine cui nullꝰ ſanctoꝝ poterit comꝑari. Dern̄. Deꝰ redempturꝰ eſt genus humanū. totū preciū poſuit in mariā. Ideo om̄es recurramus ad eā. Heb̓. iiij. Adeamꝰ cū fiducia ad thronū gratie eius vt miſericordiā ꝯſequamur. Nā ip̄a ē ma ter miſericordie. de qua canit eccl̓ia. Salue regina mater miſericordie. Sermo CXXII. Ad idem. Uꝫ iocuditate natiuitatē ſācte marie celebre mus vt ip̄a intercedat pro no bis ad dn̄m iheſuꝫ xp̄m. Iſta ſunt ꝟba eccleſie ⁊ merito aſſumunt̉. qꝛ dicit Innocē tius. ⁊ habet̉ in Cano. diſt. x. Quis neſciat ab om̄ibꝰ obſeruari debet: qd̓ ſancta ma ter obſeruat eccl̓ia. Nā qui eccl̓iam nō audierit ſit tibi ſicut ethnicꝰ ⁊ publicanꝰ. Auguſtinꝰ li. xi. ꝯtra fauſtū. Ego euāgelio nō crederē ſi me catholice eccl̓ie autoritas nō cōmoneret. Nā ẜm ſanctū tho. in. ij. ij. q. ix. Maximā autoritateꝫ habet eccl̓ia qͥ ab om̄ibꝰ eſt emulanda. in qua plꝰ ſtandū eſt qͣꝫ in hieronimo vel gregorio. Nam dicit Gregꝰ. Peccatū paganitatꝭ incurrit qui eccl̓ie ſancte ꝑ inobedientiā ꝯtradicit. Idcirco merito aſſūpſit verba eccl̓ie.ſ. Cū io cunditate. In quibꝰ verbis duo innuūt̉ Primis hortat̉ nos ad natiuitatis Marie gaudioſā celebratōeꝫ. ibi. Cū iocunditate. Secūdo ſubiūgit gaudioſe celebritatꝭ rationē. ibi. vt ip̄a ꝓ nob̓ intercedat. De primo dicit. cū iocūditate ſancte Marie natiuitatē celebremꝰ. Mer. to ciriocūditate celebremꝰ. ⁊ hͦ triplici ratōe. Primo ꝓpter natiuitatis ſanctitatē. Secūdo ꝓpter eiuſ vite claritatē. Tercio ꝓpter electōis eius dignitatē. Primo merito debemꝰ cū io cunditate eiꝰ natiuitatē celebrare ꝓpter na tiuitatis ſanctitatē. quia ſancta nata ē ſine

De natiuitate Marie virginis. omni macula. Dern̄. Regina ꝟgo maria ꝓculdubio fuit ſancta anteqͣꝫ nata. Hoc p̄uidens Dalaam ꝯꝑauit eam ſtelle. Nu meri. xxiiij. Orietur ſtella ex iacob Nam ſicut ſtelle ẜm ſubſtantiā ſunt puriſſime. ſic ip̄a in natiuitate pura. qꝛ in vtero ma tris ſanctificata quod rarū eſt vt dic̄ Dei nax. paucis mortalibꝰ credit̉ collatū. Nā de omnibꝰ nobis dicit̉ Ephe. ij. Eramꝰ na tura filij ire. et Eccī. xli. Ue vobis qͥ dereliquiſtis legē altiſſimi. ſi nati fueritis ī ma ledictōe naſcemini. Sed ip̄a nata ē hodie in benedictione. De ea ſcribit̉ Sap̄. vij. Nil coinqͥnatū in eam intrabit. qꝛ in vtero ſanctificata. q̄ ſanctificatio ꝯtulit ei triplicem gr̄am. ſicut dicit tho. ꝑte. iij. q. xx. viij. ar. iij. Primo originalis expiatōem. Scd̓ogratie diuine infuſionē. Tercio fomitis reſtrictōem ⁊ ligatōem. nā nō habuit inclinatōem ad malū nec ad boni attedi ationem Anẜ. Maria tanta puritate nite bat: quam vidit Salomō in ſpū admirās Canti. vi. Que eſt iſta que ꝓgredit̉ quaſi aurora. Nā ip̄a eſt mulier de qua Apoca. xij. Mulier amicta ſole: ⁊ luna ſub pedibꝰ eius. ⁊ in capite corona ſtellaꝝ. xij. Suꝑ quo dicit Dern̄. Si reꝝ p̄ſentiā de clarita te penſamus nil clarius qͣꝫ ꝙ mulier ſole a micta luna ꝯculcet̉: ⁊ ſtell̓ coronet̉. Det̉. in ſermone de natiuitate marie dic̄. Neqꝫ feſtiuis laudibꝰ naſcēs honoraret̉ niſi ſan cta naſceret̉. Scd̓o merito cū iocūditate celebremus diē natiuitatis ſancte ma rie ꝓpter eius vite claritatē. qꝛ ſanctiſſima vita relucet in ea. de qua canit eccl̓ia. Hodie nata eſt virgo maria. cuiꝰ vita glorioſa dedit lucē ſeculo. Dern̄. Puto ꝙ copioſior gratia ſanctificatōis in ip̄am deſcēdit. quia non ſolū ip̄ius ortū: ſed omnem eius ſanctificauit vitā. ut deinceps eſſꝫ im munis ab omni pctō. quod nulli inter na tos mulieꝝ credit̉ datū. Nā licet hieremi as ſctīficatus fuit in vtero: tamē pctōribꝰ ſe ꝯnumerat. Treno. iiij. Ue nobis qꝛ pec cauimus. Sil̓r Iohānes baptiſta ꝯfeſſuſ eſt ſe baptiſmate indigere. Mat. iij. Ego deberem baptiſari a te: ⁊ tu venis ad me. Sed maria innocens fuit ab omni culpa. Sap̄. viij. Nō habꝫ amaritudinē ꝯuerſa tio illius. Hiero. Quidqͥd in maria geſtū eſt totū ſanctitas et puritas. Nam ſi de apoſtolis ſcribit̉ Math.v. Uos eſtis lux mundi. multomagis de ip̄a maria. Nā ip ſa figurat̉ Ruth. iiij. Scit omnis populꝰ te eſſe mulierē ⁊ matrē virtutū. qd̓ confit mat Hieroni. dicēs. Nullo virtutū gene re vacauit. cui angelus plenitudinē gratie ꝓmiſit. Ip̄a eſt iudith. de qua Iudith. xiij. Benedixit te dn̄s in virtute tua. diſcipli na tua in omnibꝰ ppl̓is p̄dicatur. Denedi cta es tu filia a dn̄o excelſo p̄ omnibꝰ mulieribꝰ ſuꝑ terrā. Nam de omnibꝰ nobis ſcribit̉ ꝓuer. xxiiij. Septies in die cadit iuſtus. De ea ꝟo Canti. iiij. Tota pulcra es ⁊cͣ. Et merito: qꝛ dicit Bern̄. Decuit reginā virginū ſine omni peccato vitā du cere. qꝛ genuit illū quem nullū ꝯſtat habere peccatū. Idē. Sic eius mētis ⁊ corꝑis fuit puritas: ut ei nō audeat ſe ꝯꝑare angelica dignitas. Tercio cū iocūditate celebremus ꝓpter electōis dignitatē. quia dn̄s eam dignificauit ſuꝑ omnē creaturā ⁊ hͦ in tribꝰ. Primo in hͦ. qꝛ ab eterno eā ꝓuidit. ꝓuet. viij. Dn̄s poſſedit me ab in itio viaꝝ ſuaꝝ. Nam ſicut artifex volens edificare edificiū. diſpoſitōem eiꝰ in mēte p̄concipit. et ſpēaliter ꝯmodū eligit ſibi ad inhabitandū et qͥeſcendū. Sic eterna trinitas ⁊ vna deitas fecit in virginis marie electōe. Quāuis eī ip̄a beata trinitas om nes creaturas celeſtes ⁊ terreſtres ſicut ſa pientiſſimus artifex in mente ſua diuina ab eterno habuit: ⁊ diſpoſitōem celi ⁊ ter re p̄cognouit. tn̄ beatiſſimā virginē mariā tanqͣꝫ electiſſimā et p̄cellentiſſimā creatu raꝫ p̄ omnibꝰ creaturis ab eterno poſſedit elegit ⁊ ꝓuidit. Ideo de ea legit̉. ab eterno ordinata ſum. ⁊ ab initio ⁊ ante ſecula creata ſum. ꝓuer. viij. Scd̓o dignificauit eā in hoc. qꝛ ab eterno p̄figurauit eā. Unde Dern̄. ſuꝑ miſſus eſt. Quod moyſi mon ſtratū eſt in rubo ⁊ igne. aaron in virga.

CXXII. Sermo et flore et gedeoni in vellere et rore. Hoc yſaias vidit in beata virgine: ⁊ ſalomō in forti muliere. Quid fuit rubus moyſi flā mas emittens ⁊ nō ardens niſi maria pariens et dolorē nō ſentiēs. qͥd virga aarō florida nec humectata deſignat niſi mariā ꝯcipientē et viꝝ n̄ ꝯgnoſcentē. Quid vel lꝰ gedeonis de carne tonſum ⁊ in aera poſi tum ſignat niſi ſumptā de marie virginis vtero carnem abſqꝫ detrimento virginitatis. Nam ip̄a eſt porta de qͣ Ezech. iiij. Uidi portā in domo dn̄i clauſam. Et dixit dn̄s ad me. Porta hec quā vides n̄ ape rietur. ⁊ hō non trāſibit ꝑ eam niſi rex iſrl̓ Hoc ꝑtractans augꝰ. Quid eſt porta ī domo dn̄i clauſa niſi maria ſemꝑ virgo inta cta. quid eſt ꝙ homo nō trāſibit ꝑ eam niſi ꝙ ioſeph nō ꝯgnouit eam. Quid eſt ꝙ ſolus rex iſrael intrauit et egredit̉ ꝑ eam. niſi ꝙ ſpūſſanctus imp̄gnauit eā: ⁊ deꝰ an geloꝝ naſcebat̉ ꝑ eam. ⁊ qͥd eſt ꝙ clauſa exit ineternū niſi ꝙ virgo maria ante ꝑtuꝫ in partu ⁊ poſt partū virgo maneret. Di cit ergo aug. Dicat et beata ꝟgo maria. facta ſum porta celi. ianua facta ſuꝫ filij d̓i Illi facta ſum ianua clauſa qui poſt reſur rectōem ingreſſus eſt ꝑ oſtiū clauſuꝫ. Iō Dern̄. de iſta figuratōne btē virginis ma rie dicit. O miranda ⁊ omni honore digniſſima hec virgo nō eſt nouiter inuenta. nec fortuitu ſed a ſeculo a deo p̄electa. a ꝓphetis ꝓmiſſa. a patribꝰ ⁊ patriarchis p̄figurata. Tercio dignificauit eā dn̄s p̄omnibꝰ creaturꝭ. qꝛ in matrē eā ſibi elegit. Unde canit eccleſia. Elegit eam deꝰ et p̄elegit eā.i. p̄ omnibꝰ elegit eā.ſ. in verā ma trem: totā matrē: ⁊ ſingularē matrē Pri mo elegit eā in matrē verā. qꝛ materiā car nis ſibi dedit. et ꝯuenientē locū in vtero tribuit ⁊ ꝯueniens nutrimentū ſibi ꝯtulit Iſta tria faciūt verā matrē. Secūdo ele git eam in totā matrē. qꝛ totā ſubſtantiaꝫ corꝑis ip̄a miniſtrauit. ita ꝙ nullus pater ibi aliquid dedit. Corpus alioꝝ pueroruꝫ ex duabꝰ lineis format̉.i. ſemīe vtriuſqꝫ parentꝭ. Corpus xp̄i aūt ſola vna linea.ſ. ſola carne virginea. Ideo xp̄us non vocat ſe filiū hoīm ſed hoīs. qꝛ ex oꝑatōne ſpirituſſancti ex ſanguine puriſſimo ip̄ius ꝟginis formatum eſt corpus xp̄i. ideo ip̄a tota mater dicit̉. Tercio elegit eam in ſingularē matrē. qꝛ deus dignificauit eā ſingulariter dando ei virginitatē cū materna fe cunditate. Nam virgo ꝯcepit: ꝟgo pepe rit: virgo poſt partū ꝑmanſit. Aug. Que virgo tam caſta ut eſſet poſt partū virgo. que virgo tā ſancta ut eſſet dei mater ſola Hec eſt que potuit mater ⁊ virgo vocari. cuius dignitatis ſingularitatē omnes debemus collaudare. iuxta illud Eccī. xliij. Exaltate eam qͣntū poteſtis: qꝛ maior eſt omni laude. Anẜ. Mira res omnis creatura a deo eſt creata. ſed dei natura ex ma ria nata. Dern̄. O mira dignitas: facta ē illius mater cuius deus eſt pater. filiꝰ paterne charitatis eſt corona ſue caſtitatis. Petrus rauēnenſis. O virgo matrē te fe cit: non natura ſed gratia. In tuo ꝯceptu atqꝫ partu aucta eſt puritas: roborata inte gritas: ſolidata ꝟginitas. Nam ip̄a habu it triplicē virginitatē.ſ. integrā: exēplareꝫ ⁊ trāffuſam. Primo habuit integram virginitatē. qꝛ in corꝑe et aīa.i. ad Theẜ. v. Integer ſpūs veſter et anima ⁊ corpuſ ſine querela in aduentu dn̄i noſtri ihū xp̄i ſeruet̉. Sunt em̄ qͥdam qui nō habēt integritatem corꝑis: ſicut fuit btā maria mag dalena ⁊ heu iam plures ſunt in mundo. vnde Hieron̄. Qui immundiciā luxurie ꝑfecte ꝯtinentie ſubijcit ſanctior dauid ex iſtit: fortior ſamꝑſone. Nā nihil viliꝰ niſi a carne vinci. nihil glorioſius qͣꝫ carneꝫ vincere. Alij ſunt qui habent integritate corꝑis ſed non aīe. qꝛ ꝑ malā ꝯſcientiam et ꝯſenſum animā maculant. Mathei.v. Qui viderit mulierē ad ꝯcupiſcendū eaꝫ iam mechatus eſt in corde ſuo. Sic etiaꝫ intelligit̉ de tactu illicito: ⁊ locutiōe ⁊ cor poris ornatu. Hieroni. Nonnulle ſunt ꝟ gines carne ſed non ſpiritu. quoꝝ corpus eſt integrū ſed anima corrupta. Iſido. de ſummo bono. Carne virgo ſed nō mente.

De natiuitate Marie virginis. nullū p̄miū habet in ꝓmiſſione. Alij ſunt qͥ nō habent integritatē ſpiritus. qui ꝑ mortale peccatū ſpirituſanctū a ſponſo ſuo diuidunt. ⁊ ſic ſpirituale adulteriū ꝯmittūt. Deata autē virgo habuit integritatem ī corpore. quia ſemꝑ corpus illibatū ꝯſerua uit. ⁊ in anima. quia omnē prauū motū ⁊ ꝯcupiſcentiā penitus refrenauit. Et in ſpi ritu. quia nunqͣꝫ ꝑ peccatuꝫ aliquod a deo diuiſa fuit. Canti. iiij. Tota pulcra es. Secundo habuit virginitatē exemplareꝫ quia eius virginitas fuit omnibꝰ ꝟginibꝰ in exemplū. ideo figurat̉ ꝑ amigdalū que inter ceteras arbores primo flores ꝓducit Sic beata virgo inter mulieres primo votū virginitatis emiſit. pͣs. xliiij. Adducen tur regi virgines poſt eā. Nam ante ip̄am ꝟginitas nō videbat̉ magni meriti vel ho noris eſſe. poſtmodū aūt facta ē magni me riti. quia debet̉ ei fructus centeſimus. con iugatis corruptis triceſimus. viduis ſexa geſimus. Et facta eſt etiā virginitas magni honoris: qꝛ ip̄am honorauit xp̄us. qn̄ n̄ de cōiugata corrupta. ſed de virgine naſci voluit. Et angeli in ſanctis virginibꝰ gloriantur.ſ. agnete. cui angelus veſtem p̄pa rauit. in Cecilia cui angelus coronā de pa radiſo attulit. In beata katherina quā angeli ꝓprijs manibꝰ ſepelierunt in mōte ſynai. Item omnes homines exemplo xp̄i ⁊ angeloꝝ honorare debent ꝟgines. Dama ſcenus libro. iiij. A nuptijs abſtinētia angeloꝝ eſt attinentia ⁊ ſocia. quanto angelꝰ homini ſuꝑior: tanto virginitas nuptijs honorabilior. Quis em̄ hoīm eſt tā ſtolidus ꝙ non amat ⁊ honorat virginitatem quam ip̄e dyabolus honorat. Thobie. iij. Demon haſmodeus virginitatē zare a ſe ꝑtem corruptoribꝰ liberauit. quos ſingilla tim occidit qͣꝫ cito ad virgineꝫ intrarent. Item in beata agnete cuius virginitatꝭ in ſidiatorē. ſcꝫ p̄fecti filiū ſuffocauit diabolꝰ ergo velit nolit honorat virgines. Sunt enim victrices et angeloꝝ ſorores: et xp̄i ſponſe. Dern̄. Fulgida virginitas eſt gēma virtutū. germana angelorum: lampas. eccleſiarū. ipſa calcat libidinē. vincit dyabolū: contemnit ſeculū. Tercio beata virgo habuit virginitatē tranſfuſam. qꝛ ī alios virginitatē trāffudit. Licet em̄ pulcerrima fuit. tamen a nullo cōcupiſci potuit. Et talē virginitatē ſancta katherina nō habuit: qͣꝫuis eſſet virgo mente et corpore tamē maxencius eā ꝯcupiuit. Similiter ſanctā margarethā olibrius. agnetam p̄fecti filius adamauit Sed diceres. vnde accidit ꝙ nullus inſpicientiū mariā ꝯcupiuit. Reſpondet̉ ꝙ hoc accidit principaliter tribꝰ ratōnibꝰ. Prima quia taliter ſe habuit in omnibꝰ verbis factis ⁊ moribꝰ ꝙ nulli dabat occaſionē peccandi. ſed mouebatur cor cuiuſlibet ip̄am intuētis ad di lectōem. Secunda ꝓpter luminis clarita tē que de eius facie exibat. que homīes in admirationē inducebat ad deū laudandū de tam nobili creatura. Tercia qꝛ deꝰ occultauit omnia in ea que poterant eſſe inci tamenta ad libidinem. ⁊ dedit gratiā omnibꝰ eam intuentibꝰ ut non inordinate mo uerent̉ ad malū ſed ad bonū. Et ſic fuit ſin gularis mater ſingulariter dignificata Secundo celebremus natiuitatē deate ꝟ ginis Marie ꝓpter nos. quia hodie canit eccleſia. Natiuitas tua gaudiū annūciauit vniuerſo mundo. Reueta gaudium nobihodie nunciatū eſt. quia dicit Auguſtinꝰ in ſermone hodierno. Adeſt dies ſacratiſſima: dies celeberrima: in qua virgo matia ſuꝑ omnes mulieres benedicta genero ſa ſua natiuitate mundū conſolat̉ vniuer ſum. Hodie egreſſa eſt virga de radice ieſ ſe. hodie flos campi ortus eſt. de quo proceſſit lilium cōualliuꝫ. Hodie nata eſt per quam maledictio mutat̉ in benedictōnem hodie venit porta ꝑ quam ſalus mūdi cre dentibꝰ apparuit. Dernardꝰ. Uirgo maria via regia eſt ꝑ quaꝫ ad nos ſaluator ve nit: ꝓcedens ex ip̄ius vtero tanqͣꝫ ſponſuſ de thalamo. Nam ſicut ſol mittit radioſ ꝑ aerem tanqͣꝫ ꝑ mediū ſuꝑ terraꝫ. ſic deus ſol iuſticie mittit radios ſue gratie ꝑ virginem glorioſam. Dern̄. Nihil nos deus H 2

CXXII. Sermo habere voluit quod ꝑ manus marie nō trā ſiret. Ip̄a eſt porta ſpecioſa ſalomonis per quā multa munera p̄cioſa ſibi oblata erāt ſcꝫ aurum argentū ⁊ lapides p̄cioſi. Sic ꝑ mariā apportat̉ nobis aurū charitatis. argentū caſtitatis. lapides p̄cioſi.i. om̄es virtutes. Bern̄. Quidquid virtutis ī no bis eſt. quidquid ſalutis: quidqͥd gratie ex ea nouimus redundare. Sapīe. vij. Uenerunt mihi om̄ia bona pariter cū illa. Id circo merito gaudendū eſt de eius natiuita te. et hoc facit eccleſia in toto officio huiꝰ feſtiuitatis. In matutino in inuitatorio. Corde ⁊ voce ſimul xp̄m regē veneremur virginis ⁊ matris iubilet̉ nobilis ortus. Introitus miſſe. Gaudeamus oēs ī dn̄o Dern̄. Si iuſtus es gaude quia ex illa cu ius hodie feſtū celebramus ortus eſt ſol iu ſticie qui eſt dator ⁊ augmentator gratie. Si captiuus duceris aliquo peccato vel temptatōne grauaris gaudēter celebra fe ſtum virginis marie quia eiuſ ortus factꝰ eſt nobis ſalus ⁊ redemptio. Anẜ. Nō eſt ſalus in mūdo niſi quē peꝑit virgo. Nam hec feſtiuitas orta eſt et manifeſtata eccleſie ꝑ gaudium angelorū: ut patet in paſſio nali. Tercio cū iocūditate celebremus ꝓpter dei beneplacitū. Unde fortunatus. Gratius eſt deo obſequiū quod marie im pendit̉ qͣꝫ quod cuilibet ſanctoꝝ dixigit̉ et offert̉. Hiero. Si ore ꝓphetico deum ī ſan ctis laudare iubemur: multo magis in veneratōe virginis matris oꝑtet dignis deo iubilare p̄conijs. Nulli dubiū quin totuꝫ ad gloriam laudis chriſti ꝑtineat quidqͥd digne genitrici ſue impenſum fuerit. ideo valde remunerat ẜuitiū ei impenſū. Hie roni. de p̄rogatiuis virginū. Magis remunerat deus cultū qui matri ſue impenditur qͣꝫ quantūlibet aliud obſequiū quod ſibi miniſtratur. Patet exemplū de eo qͥ ſemel in hebdomada ieiunauit ad bonoreꝫ beate virginis. qui alias lubricus ⁊ publicus predo fuit mortē demeruit. et poſt decollationē capitis loquebat̉ deſiderans cō feſſionem ſui criminis: quod et factum eſt quem ſacerdos interrogans vnde ſibi iſta gratia. Reſpondit: ꝑ merita beate Marie virginis qui talia ei exhibuit obſeqͥa ſemel ieiunare in hebdomada ad eius honorem. Dixi ſecundo ſubiungit gaudioſe celebritatis ratōem dicens: ut ip̄a ꝓ nobis in tercedat. Nam ip̄a hodie nata eſt adiutrix et aduocata omniū peccatoꝝ. Primo hodie nobis eſt nata adiutrix. nā ſine eiꝰ adiutorio nullus ſaluari poteſt. Hilariꝰ. Im poſſibile eſt aliquem ſaluari peccatorē o ꝟ go niſi ꝑ tuum auxiliū et fauorē. Criſ. cōſolatur ſeip̄m ꝑ eam dicens. Tribularer nimiū ſi neſcirem marie patrociniū. Naꝫ ip̄a poteſt ſcit ⁊ vult nos iuuare. Primo poteſt. Eccī. xxiiij. In hieruſalē poteſtas mea. Dern̄. O maria data eſt tibi om̄is poteſtas in celo ⁊ in terra. omnia quecūqꝫ impetrare volueris poteris. Secūdo ipſa ſcit nos iuuare: quia ꝯgnoſcit defectꝰ noſtros et neceſſitates noſtras. Eccleſiaſti. xxiiij. Ego mater pulcre dilectōnis ⁊ agnitionis. Augꝰ. Quid ignorare poterat in qua plenitudo ſcientie ⁊ diuinitatis corꝑaliter inhabitauit. Tercio vult nos iuuare. Eccl̓iaſtici. xxiiij. Uenite ad me om nes ⁊cͣ. quia ip̄a eſt mater miſericordie et pietatis. Caſſiodorꝰ in quadā epl̓a. Tu patrona humani generis. tu conſolatio aſ flictis. tu infirmis medicina ſingularis. Bernardꝰ in ſermōe qui incipit. Signū magnū. Non trepidet accedere ad mariā humana infirmitas: quia nil terribile nec auſterum in ea. ſed tota ſuauis et mitis. Aug. in libro retractationū. Scio me nō poſſe ꝑire p̄pietate marie. Item bn̄ habꝫ poſſe. Primo ratōe parentele. quia eſt ma ter regis celeſtiſ. Ideo poſſumus ei dicere illud quod dixit Adonias matri ſalomonis. iij. Regū. ij. Loquere ꝓ nobis regi. quia in te pietas miſericordia ⁊ clemētia Un̄ Salomō mr̄i. pete a mequid vis. neqꝫ enim phas eſt ut auertam faciē meam a te. Secundo habet poſſe ratōe gratie in uente. Luce.i. Inueniſti gratiā apud dominū. Ideo quantā gratiam p̄ ceteris tātā

De natiuitate Marie virginis. habet potentiam. Tercio habet magnam potentiā vel poſſe ratōe meriti. quia ip̄a ſu pet omnes creaturas merita cumulauit. ꝓuerbioꝝ vlti. Multe filie regū ꝯgregauerunt diuitias: tu ſola ſuꝑgreſſa es vniuerſas. Nā eius merita ſunt nobilia. primo ꝓpter immediationē Nam ip̄a opera miſericordie que nos iubemur pauꝑibus exhibere ip̄a īmediate deo exhibebat. Secundo fuit magna ꝓpter duplatam oꝑationē. quia ſimul ⁊ ſemel contemplatōem ⁊ actionē exercebat. Nam eū nutriuit neceſſaria corꝑis miniſtrando. In hoc eius diuinitatē ſublimiter ꝯtemplabatur. Ter cio eius merita fuerunt multa ꝓpter continuationes. Hieroni. Dietam ſibi ſtatu it. ut nullū momentū ſine fructū tranſiret. Diceres. tamē ꝯmedit ⁊ dormiuit. Reſpondet̉ ꝙ om̄ia iſta neceſſaria corꝑis ita diſcrete ordīauit ꝙ etiā quieſcēdo et ab o peribus ceſſando ſemꝑ meruit: ⁊ hoc ex fer uenti charitate. hoc non eſt mirū quia nobis ſemꝑ poſſibile eſt aliquid mereri ī om nibus que facimus vel dimittimus cuꝫ in gratia et charitate dei ſumus: ⁊ omnia in deū referimus. Roma. viij. Scimus qm̄ diligentibꝰ deū omnia cooꝑantur in bonū In hoc p̄cellimus ſanctos in celo exiſten tes: quia non merent̉ amplius. Sed nos omnia in deū referamus ꝯmedendo: dor miendo: ut fortiores ſimus ad deū laudādum. Gregorius. Somnus ſanctorum non vacat a merito. multo magis ip̄a ꝓp ter ignitam charitatē. Ambroſius. Sicut ferrū in ignem miſſum totū igneuꝫ ſit ⁊ ſic ip̄a ignita in charitate dei. Secūdo hodie nobis nata eſt aduocata. Iſido. Uolens aduocare ꝓ alijs debet regis ⁊ iu dicis habere amiciciā. et ſic ipſa mr̄. Dernardus. Tu mater exulis: tu mater iudicis. Ambro. Sicut xp̄s omniū credentiū eſt frater. ſic maria omniū credentium eſt mater. De xp̄o Iohānis. xx. Aſcendo ad patrē meū et ad patrē veſtrū. pͣs. xxi. Nar rabo nomen tuū fratribꝰ meis. Et ſic ipſa maria mater ex materno affectu vult nobis bonū. Dern̄. Ip̄a apud filiū inducit il lud euangelicū. Memento fili verbi tui in quo peccatoribꝰ ſpem dediſti. Non eſt opus valentibꝰ medicus. Item. nō veni vo care iuſtos ſed peccatores. Ip̄a eſt thecui tes. ij. Regū. xiiij. que aduocabat ꝓ Abſalone allegans generalē infirmitatem dicens. Omnes morimur. Dern̄. in ſermo ne de natiuitate. Cum corā tremendo iudice aſſiſtimus qui vibrat gladiū ire ſuper nos. et quis auertit irā niſi Maria ꝑ quā ſuſcepimus in terris miſericordiā. Dern̄ O peccator ſecurū habes acceſſum ad deū coram patre habes filiū oſtendentē vulne ra. coram filio matrē oſtendentē vbera. qͦmodo hec charitatis inſignia non poſſunt exaudiri. Exemplū. quidā enim peccator habuit in cōſuetudine ſalutare beatā virginem. ſemel voluit ire ad peccandū: ⁊ ad al tare beate virginis ſtans ſalutauit eā ſalu tatione angelica iuxta cōſuetudinē coram imagine. Quod cū faceret vidit imaginē viuificare cū puero. Similiter de puero vidit ſanguinē fluere in gremiū eius. obſtupefactus dixit. O domina quis fecit hͦ Reſpondit. tu ac ceteri peccatores. quia rurſus crucifigunt filiū meum. Hebreoꝝ vij. Rurſum crucifigentes. Dernardus. Dolet plus noſtra crimina qͣꝫ ſua vulnera. ⁊ peccator cōuerſus ait. O regina ma ter miſericordie intercede ꝓ me. At illa. Uos peccatores vocatis me matrē miſericordie: et facitis me matrē miſerie ⁊ tri ſticie. At ille ait. Non ſic pia dn̄a ſed memento te aduocatā peccatoꝝ: ⁊ intercede ꝓ me. At illa. O pijſſime fili ob amorem mei miſerere huic peccatori. at ille. O ma ter noli grauari ꝙ te nō exaudio. quia ego rogaui prē meū prīo ut ſi fieri poſſꝫ et alio modo poſſet ſaluari genus humanum vt tranſferret calicem a me: et noluit me audi re. At illa. O fili memento ꝙ materno vbere ⁊ amore te foui ⁊ alui vberibꝰ meis: condona huic peccatori. At ille. o mater iu ſticiam tibi oſtendo ꝙ ex iuſticia audire te non teneor. Cui mater. non ſolū ex iuſticia H I

CXXIII. Sermo cauſemur. ſed ad miſericordiā confugiamus. ⁊ ergo ꝓpter miſericordiā tuam miſerere huic peccatori. Cui filius. Rogaui ego ſcd̓o patrem meū. Si fieri poſſet trāſi ret a me calix paſſionis: ⁊ nō audiuit. Ma ter ait. Memento laboꝝ et dolorū quos ſu ſtinui tecū in paſſione et cōdona huic pec catori. Cui filius. Noli mater grauari: ſꝫ memento ꝙ tercio rogaui patrē ⁊ inauditus abceſſi. Et mater deponens filium: volens cadere ad pedes eius. Quod videns filius ait. Quid mater vis facere. At illa. tam diū ad pedes tuos cū peccatore iacebo quouſqꝫ ei veniā dones. Cui fi lius. Abſit hoc mater. ſanccitū eſt in lege diuina ꝙ filius debet honorare patrē ⁊ ma trem. Et iuſticia cōcluſit ꝙ ille debet leger adimplere qui legē dedit. cum ego ſim fi lius tuus et tu mater mea te honorabo in iſto peccatore: ⁊ ſibi omnia peccata indul geo. et ſit pax inter me et eū. In ſignū pa cis oſculetur vulnera mea ⁊ fecit. oſculādo ſanata ſunt omnia vulnera. Ideo Oro ſius ſuꝑ Canti. Quos non ſaluat dei iuſticia ſaluat miſericordia marie infinita. Criſoſto. In veritate nullū reperi mendi cum qui ſe ſeruū faceret ſedulum Marie. Hieroni. de viris illuſtribꝰ. In omni tēpore quo quis exercetur marie gratia inuocetur. Cui ꝯſonat Dernardꝰ. Si es in anguſtijs: in rerum dubijs: mariā cogita mariā inuoca. Sermo XXIII. Ad idem Iber generatio nis ibū xp̄i filij Dauid. Mat. i. Iſte eſt liber: in quo genealogia ibū chriſti ſcripta eſt Sed ſpūaliter iſte liber eſt virgo beata que florē nobiliſſimum de ſe genuit. ſcꝫ ihm̄ nazarenū. nazarenus enim floridus interp̄tatur. In iſto libro ſcripſit digito Ihūs. Primo inclinās ſe Iohannis. viij. Et quid eſt inclinare ihm̄ xp̄m: niſi humiliare ⁊ deſcendere de celis ad iſtum mundū. Et ſcripſit digito ſuo in terra.i. ſpirituſancto cooperāte in beata ꝟ gine eſt cōceptus. Et ſic beata virgo eſt libet iſte: in quo legere debent virgines mu lieres et peccatores humilitatē. Unde in cantico eius. Quia reſpexit humilitatē an cille ſue ⁊cͣ. Item mundiciā et caſtitatem. quia nec primā ſimilē viſa eſt nec habere ſequentē. quia virgo eſt et mater. Item be ata virgo comꝑatur libro ꝓpter tria. quia libet ſcribit̉: deinde illuminatur. tercio legitur. Primus ſcriptor qui in hoc libro ſcripſit fuit egregius gabriel archangelus quia in virgine tanqͣꝫ in libro totius hūani generis gratiā conſcripſit dicens. Aue gratia plena. quia ceteris ꝑ partes: marie data eſt tota gratia. Dern̄. De plenitudi ne eius omnes accepimus. captiuus redē ptionem: eger curationē triſtis conſolationem. peccator veniam: iuſtꝰ gratiā. ⁊ ſic non eſt qui ſe abſcondit a calore eius gratie. Secundo liber illuminat̉. ſic iſta virgo glorioſa fuit illuminata: quādo obumbrante ſpirituſancto cōcepit: dicente ange lo. Ecce concipies ⁊ paries filiū ⁊cͣ. Cuiꝰ illuminatōnem et pulcritudinē ſol et luna mirant̉. quia ꝑ ip̄m fuit illuminata ꝑ queꝫ celi illuminantur. Unde Apoc̄. xxi. Iam non indiget ſole et luna ut luceat: ſed claritas dei illuminat illam. Sol recepit ſplē dorem ſuum a deo. et luna ſplendorem a ſole. Stelle ꝑ ip̄am choruſcant. dies clarifi catur ⁊ aex ſerenatur: mundus ꝑ ip̄m illu minatur. et ideo dicit. Ego ſum lux mūdi Iſte liber tam decorus illuminatur: ꝙ in iſto libro legit deus et gloriat̉. angelus mi ratur. peccator ꝯſolat̉. iuſtus animatur. Primo legit deus et gloriatur: quia inue nit in iſto libro ſcriptū roſam pudicicie ꝟ ginalis. ſilium puriſſime caſtitatis. violaꝫ deuote humilitatis. Sicut enim roſa preceteris floribus fulget. ſic Maria in verecundia virginali. Intantū enim fuit verecunda ꝙ de conſortio ⁊ frequentia hominum ſe abſtraheret ⁊ ſola maneret. Ideo angelus ip̄am ſolam inuenit. Secūdo in uenit lilium caſtitatis. ip̄a enim p̄ omnibꝰ virginibus moſayce legis primam ſuam

De natiuitate Marie virginis. domino donauit virginitatē: ⁊ maluit lapidari a iudeis qͣꝫ lilio virginitatis priuaxi. Un̄ dixit angelo. Quomodo fiet iſtud quoniā virū non ꝯgnoſco. Tercio inuenit ī hoc libro violā hūilitatis. viola enim modica eſt ſed multuꝫ odorifera. Sic ma tia modicam et humilē ſe reputabat dicēſ Ecce ancilla domini. Auguſtinus. Audi verbum humilitatis o homo: mater regis celeſtis iam effecta ancillam humilē ſe ꝓ nunciat non dn̄am. Per hanc triplicē ꝟ tutem tantū placuit domino ꝙ de eius v̓tero naſci dignatus eſt. Secundā lectionem legit angelus ⁊ miratur. aperto enim libro. id eſt nato ibū chriſto ex eo legerūt inſolitū ⁊ inuſitatum nouum miraculum. quomodo virgo pareret: ⁊ poſt partū vir go ꝑmaneret: ⁊ ut mater ſine dolore fieret Hoc videntes et legentes admirati ſunt ⁊ cum viderent natū ꝙ eſſet ſpecioſus forma p̄ filijs hominū letati ſunt canentes: Gloria in excelſis deo. Si ergo per deco rem huius infantuli angeli tantā iocunditatem acceperunt. certū eſt ꝙ ip̄a dulciſſima domina mater eiuſdem infantuli inef fabilem leticiā haberet. cum in gremio teneret filium ſuū generoſuꝫ. Et videret ad ſue vite obſequium angelos cum cantico leticie ſibi in obſequiū deſeruire. Terciaꝫ lectiōem legit peccator et conſolatur. quia ſic inchoatur. ihūs chriſtus venit in hunc mundum peccatores ſaluos facere.i. Thi mothei.i. Item non veni vocare iuſtos. ſed peccatores. Et in libro illo legamus libenter vicꝫ in chriſto: qui ꝑ ſuam paſſionem redemit nos. et poſuit nobis crucem in medio eccleſie. Hic eſt libet ſimpliciuꝫ vt hoc videntes legerent in eo memorando paſſionem ſuam. Iſaie. xlix. Ego ī manibus meis deſcripſi te. et nūqͣꝫ obliuiſcat tui. ergo memorare debemus aſſidue paſſionis eius in hoc erimus ſimiles virgini glorioſe. Sic enim beata virgo corꝑaliter genuit xp̄m. Quarto in iſto libro legit iu ſtus lectionem ut animet̉ qui ſic inchoat̉. Iuſti autem imꝑpetuū viuuent ⁊ apud do minum eſt merces eorū: cum gaudio ſine dolore: cum leticia ſine merore: ⁊ cū eternitate ſine fine. Et illud gaudiū nemo tollet ab eis: ut dicit dn̄s in euangelio. Gau dium veſtrū nemo tollet a vobis. Et iſte libet ſecundus et tercius eſt p̄latorum. Ip̄i enim debent legere libros ⁊ informare populum ꝑ predicationē. et ſoli debent eſſe libri pet exemplū bonoꝝ operum. Sed heu multi contrariū faciunt. ergo multi in iſto libro ſcandaliſantur. cum tamē nō deberēt facere ſicut ſcriptū eſt de eis Math. xxiiij Super cathedrā moyſi ſedēt ſcribe ⁊ phariſei ⁊cͣ. Dicit ergo Matheus. liber generationis ibū chriſti ⁊cͣ. Hic eſt liber mandatorum dei. qui non poteſt legi niſi aꝑtuſ nec aꝑiri niſi per agnum. quem clauſit ſeꝑtem ſigillis. id ē ſeptē donis ſpirituſſancti: in quo continetur ſcriptura chriſti ſan guine rubricata: que magis in corde qͣꝫ in carta mortua apparet. Requirit ergo ſcri ptura candidiſſimū pergamenū. id ē mun dum cor ab humore carnaliū voluptatum calore ſpirituſſancti vel feruore ſolis iuſti cie deſiccatū. Talis liber fuit virgo glorioſa candida. in cuius corde ſpirituſſanctꝰ ſcripſit fidem ⁊ veritatē. imo etiā ex ea tāquam ex bono libro verum verbum nō ſo lum legimus. ſed etiā ſuſcepimus incarnatuꝫ. Preparemus ergo corda noſtra: ut a corporalibus delectatōnibꝰ feruore di lectionis diuine valeant exiccari. ⁊ fide ⁊ peritate ꝑ manum ſpirituſſancti exarari. ⁊ xp̄i ſanguine rubricari. et ſigillis ſeptem donorum ſpirituſſancti claudi. ne dyabolus malas cogitatōnes et affectiones inſe rat. ut ī die iudicij ex eo rōnē vite noſtre reddamus. et ip̄e iudex theſauros donoꝝ nobis traditos plenos inueniat ad obſequium ſuum optime diſpenſatos. et multi plici feruore augmentatos. Quod ut per virginem mariā conſequi valeamus: ipſam humiliter ſalutemus. Aue gratia ple na ⁊cͣ. Sermo CXXIIII Ad idem H

CXXIIII. Sermo Iber generatio nis iheſu chriſti filij Dauid filij abraham ⁊cͣ. Mathei.i. Criſo. ſuper Matheum. Sicut in apoteca ſunt diuerſa genera ſpecieꝝ: ex quibus vngen ta p̄cioſa cōdunt̉. ſic in libro generatōis ibū chriſti conditōes ſunt regum: pontificum et aliorū hominū virtuoſoruꝫ ex qͥbus colligitur vita virtuoſa. Qui enim ꝟ tus ſe vult viuere neceſſe eſt ut eius vitā incipiet ab abraam. Et ſic ꝑ omnes pr̄es in hoc libro conſcriptos vitā eorū imitando vſqꝫ ad vitam xp̄i virtutū gradibꝰ ſic ꝓpterit ꝓuenire Et hoc ſic Aus chriſtꝰ in principio ſue generatōis dicit̉ filiꝰ Da uid et filius Abraham. Sed quia de Dauid poſtea dicet̉. ideo ab abraham eſt incipiendum. Abrabam enim exiuit de terra ſua et de cognatōne ſua: neſciens quo iret ſed credens dn̄o diues factus eſt. ⁊ pater multarum gentiū. ita ut ſemen ſuū multiplicaretur ut ſtelle celi. Sic et tu ſi terrā ꝓmiſſionis eterne et diuitias ꝑpetuas vo lueris obtinere terrenis renūcia. ut cōtra deum illa nō retineas ſed ꝓpter deū diſtribuas. ut ſic ſemen tuum multiplicetur. Uirgo enim benedicta qꝛ renūciauit om nibus que erant contra deum. ideo iam cū deo omnia poſſidet. Propter qd̓ laudes eius humana lingua exprimere nō poteſt. vt dicit Hieroni. Quid nos tātilli. quid actione puſilli. quid in eius laudibꝰ referi mus. Cum etiā ſi omniū noſtrū membra verterentur in linguas nullus eam laudare ſufficeret. Altior eī celo d̓ qua loqui nitimur: abyſſo ꝓfundior: cui laudes dicere conamur. Si celum te vocem altior es. ſi matrē gentium p̄cellis. Si formā dei appellarem te digna exiſtis. Si dominā an gelorum parata eſſe ꝓbaris. Quid igitur digne de te dicam. niſi ſicut deus omnium noſtrū eſt pater. ſic ⁊ tu es noſtra mater. Pluſqͣꝫ abraham. Abraham genuit yſaac qui interp̄tatur riſus vel gaudium. Si enim placueris deo ut abraham generabiſ filios gaudij vel riſus. Sic virgo glorioſa ſpernens benedictionē tranſitoriā propter votū virginitatis: et ſpernens cogna tionem et patriā maledictōnis ſterilitateꝫ incurrit. eo ꝙ ſoli domino placere voluit. Ideo mater multarū gentiū facta eſt. Et genuit yſaac. id eſt verum xp̄um in riſum ⁊ gaudium generi humano ſempiternuꝫ. Et ſicut Abrahā voluit filiū offerre ⁊ obtulit ꝓ eo arieteꝫ cornibꝰ herentem in ſpinis. ſic mater gratie xp̄um herentem obtulit cum manibus in cornibꝰ crucis. que licet ei ꝓtunc fuerat occaſio triſticie: poſtea tamē ei et nobis oībus fuit materia gaudiorum. Iſaac genuit Iacob: qui fuit pul cer ⁊ nitidus. frater autē eius Eſau piloſus. Sic quidam ſunt nitentes ſicut Iacob fulgore charitatis. quidam piloſi ardore cupiditatis. Et ſicut Eſau ꝑdidit be nedictōnem Iacob autē ex induitōe matris rebecce ip̄am obtinuit. Sic nos ſi refulgemus charitate ſiue dilectionē ꝑ ꝓcurationem rebecce. id ē virginis glorioſe a vero yſaac. id eſt a patre celeſti eternā obti nebimus benedictionē. Si auteꝫ piloſi fu eximus ſuꝑfluitate diuitiarū venantes v ſuris: negociatōibus: falſis ſortilegijs: ra pinis: dolo iniurijs: mendacijs et ꝑiurijs extunc negligimus xp̄i benedictionem. ſicut ip̄e Eſau neglexit: et ſolam benedictio nem de pinguedine terre obtinuit. Eſau etiam ꝑſequebatur Iacob. Sic mali per ſequunt̉ bonos. Et ſicut iacob non reſiſtē do ſed fugiendo euaſit manus Eſau iuxta conſiliū matris ut fugeret in meſopotami am donec Eſau a furore recederet. Sic et tu ſi pateris a malo noli reddere malū pro malo. ſed maliciam inimicorum declinando donec furor tranſeat inimicorū qui in te poteſtatem nō haberet niſi deus permiſiſſet. Si enim hoc feceris eris in generatione iheſu chriſti cum Iacob. Si vero n̄ feceris a generatōne iuſta proijcieris: vt Gaut cuius generatio hic nō deſcribitur

De natiuitate Marie virginis. ſed iacob. Iacobantem genuit Iudam et fratres eius duodecim patriarchas. Ru ben. et ſic de alijs. Sic noſter Iacob. id ē xp̄us genuit duodecim apoſtolos patriax chas noui teſtamenti. Sicut Iacob deſcē dit in egiptum et nimis multiplicatus eſt Et qͣꝫdiu Iacob et filij eius fuerunt in egipto. egiptus fuit ꝓſperatus. Egreſſus autem exterminata eſt Sic ⁊ ſancti qͣꝫdiu ſunt in mundo tenent mundū ne cadet. cū autem de iſto mundo recedēt: caſurus eſt mundus. Uide autē quomodo omnes ge neratōnes ſancte ꝑ mariā ⁊ eius filiū ſunt multiplicate ꝑ recreationē. Unde Dernardus in ſermone. Deatam me dicēt om nes generatōnes ait. Ex hoc te beatam di cent o virgo glorioſa omnes generatōnes quia omnibus generationibꝰ vitam ⁊ glo riam genuiſti. In te enim angeli leticiam iuſti gratiā: peccatores veniam inueniunt ineternū. Merito in te reſpiciūt oculi om nis creature: quia in te et ꝑ te benigna ma nus omnipotentis quidquid creauit recre auit ⁊ tibi creauit. Iudas genuit phares ⁊ ſarā de thamat. Thamat prīo fuit data filio iude qui vocabatur Her: qui non contigit eam in matrimonio ad inſtructur matrꝭ que vocabat̉ Sux. qui percuſſus eſt ꝓpter ſuam benignitatē. Poſt hoc tradita alteri filio fratri illius Her: cui nomen Quan. quo audito ꝙ ſemen fratris ſui eſ ſet ſuſcitaturus et non ſibi fudit ſemen in terram. ob hoc etiam percuſſus eſt. Quo mortuo non potuit eam ducere terciꝰ fra ter. ſcilicꝫ Seba. ꝓpter defectū etatis. propter quod Thamar de mādato Iude redijt in domū patris ſui donec Seba creuiſſet. Ita igitur factū eſtut Thamax vir go maneret. Cōtigit autē quadam die dū Seba creuiſſet pater ſcꝫ Iudas diſſimulauit eam illi dare: quia timuit eum mori. Quod thamat preſciens cupiēs benedictionem in generatōne iuſtoꝝ cum chriſto obtinere cum eſſꝫ caſta in meretricē ſe mu tauit. ſeqꝫ poſuit in quodam biuio per qd̓ Iudas eſſet trāſitutus. Qui eſtimans eā meretricem ſic coopertā acceſſit. Qua cognita vno ab eo concubitu concepit geminos. quorum vnum vocauit Phares: ⁊ aliū Saram. et Iudas pro mercede dedit ei virgam et anulum. Cum igitur impregnata eſſet. et ex iudicio Iude lapidari deberet inceſtuoſa. miſit virgam etanulū Iude. Ad quod Iudas reſpondit. Iuſtior me es. ſed ſic non eſt interfecta: quia amore filiorū hoc fecerat. Sic et chriſtus eccleſie cōiunctus: que eſt ex iudeis ⁊ gen tibus fornicarijs per ydolatriā. Qui ſpon ſus videlicꝫ chriſtus ſponſe ſue dedit virgam caſtitatis et iuſticie ſiue regni anulū quem prodigo filio pater etiā per penitentiam a ſe reuertenti contulit pre amore. Ecce quomodo meretrix in generatione domini inuenitur mundata: ut nemo de generatione glorietur: nec de turpi genere vituperetur. quia ſi vis domino coniungi etiam ſi meretrix fueris publica: vel qualiſcunqꝫ abſcondas vultū tuum ex verecundia peccatorū: et coninge te ſibi per amorem: ut virgam ſiue poteſtatem regni celeſtis valeas obtinere. et anulum ſiue vinculum ꝑpetue charitatis. Ideo hic dicit Hieronimus. Dominus ihūs voluit non ſolum naſci de iudeis et alienigenis. verumētiā de adulterinis commixtionibꝰ nobis preſtās magnam fiduciam. ut qualicunqꝫ modo naſcimur: ſi eius veſtigia imitamur eius membra per fidem efficimur. Hic addit Criſoſtomus ſuꝑ Matheum. Dum Iudas lamentaretur penitens: ꝙ nephandum opus feciſſet in Iſrael: et dominū deum diu deprecaretur: nec luctus ſui terminum faceret. aſtitit ei angelus dei: et hec omnia expoſuit ei ſicut geſta fuerunt et conſolatus eſt eū. Iudas autem tante fuit religionis ut poſt quam cognouit eam non fuiſſe vxorem ſiorum ſuorum non acquieuit ei appropin quare. quoniam et ſi quantum ad deum ⁊ ip̄a non erat nurus. tamē ad conſcientiā

CXXIIII. Sermo nutus videdat̉. ꝓuidebat enim bonū non antū coram deo: ſed etiam corā homībus Et ẜm hunc intellectum dixi eam hic me retricem. Hic ergo Iudas genuit Pha res ⁊ ſatam de thamax. prius egreſſus ap paruit ſara. obſtetrix aūt ligauit illi cocciuum. id eſt rubeum filum ſericeū. retractꝰ autē ſara primo phares exiuit. Sara igitur dicitur nobilis: ⁊ ſignificat illos qui ī hoc mundo nobilitant̉ et in ſuꝑbia morientur: ut lucifex. Doni autē fortune ſeculi p̄ſcindunt̉ ſignificati ꝑ phares qui p̄ſciſuſ vel diuiſus interp̄tatur. Sed ſicut ſara pri us ortus retractus et incluſus eſt. phares autem qui primo incluſus fuerat rectracto Sara primū exiuit. Sic amatores mū di qui primū oſtendunt̉ a luce eterna retrahuntur: ⁊ in ventre inferiori recludunt̉ Doni autem qui a conſortio malorū p̄ſcīduntur in celeſti lumine victuri eternalit̓ oriuntur. Et bene amatores mūdi deſigna ti ſunt ꝑ Saram qui ſignatus erat filo ru beo. quia licet ſint ſignati ſanguinis xp̄i ru bedine. tamē eis nihil ꝓficit qn̄ damnan tur. ẜm illud p̄s. Que vtilitas in ſanguīe meo dum deſcendero in corruptionē. Iō generatio ſare non ponitur ſed phares. licet iudei primo apparuerunt in ſinagoga. tamē nos poſtremo orti ꝑ filiū huius virginis glorioſe ſumus iudeis obtenebratiſ ſolidati in luce euāgelice veritatis. Pha res autē genuit Eſton. Eſton interpretat̉ iaculum videns. ⁊ congruit xp̄o qui ſe dedit quaſi ſagittā electam. Et tu ſis iaculū contra iaculū maligni hoſtis extinguēdo in virtute iheſu chriſti: qui tāqͣꝫ ſagitta electa de pharetra opeꝝ omnipotētis dei ē conceptus in virgine glorioſa ad occidendum fortiſſimos inimicos. Eſtongenuit Aram. Aram interpretatur irritatō. eo ꝙ ſuo tꝑe iudei maxime multiplicarent̉. Et ſic egiptios ſua ꝓſperitate contra ſe irrita bant intantū ut affligerent̉ et flagellarent̉ laboribus luti et lateris opprimerent̉. per obſtetrices occidi iuberent̉. Et ſignificat e lectos quoſqꝫ qui dei gratia ꝓſperati malos incitant contra ſe: ut eis detrabant et maledicant. et ꝑ obſtetrices. id ē detractiones et infamiā occidentūt. Sed ſicut de illis ſcriptum eſt. quanto magis affligebā tur. tanto magis creſcebant ⁊ augmentabantur. Et ſic nos cogimur exire de egipto anguſtiarū huius ſeculi in terrā ꝓmiſſi onis. exemplo virginis glorioſe filij: qui occiſus eſt a ꝑſecutoribꝰ. multiplicati ſūt electi ſicut granum tritici. quia tales ſunt gens domini deſiderata. Subdit. Aram autem genuit aminadab. quod interp̄tat̉ voluntarius vel deſideratus. quia enim electi ſunt voluntarij et deſiderabiles deo ⁊ hominibꝰ. ideo mali contra eos ꝑ inuidiā irritantur. Sola em̄ cauſa inuidie maloꝝ eſt bonitas electoꝝ. ſicut filij iacob inuide bant fratri ſuo ioſeph ꝓpter bonitatē eius Sic filius virginis cum apoſtolis ⁊ immitatoribus in vita irritauit malos ad ꝑſequendum. Sed quia xp̄us volūtarie paſſus eſt. ſimiliter et apoſtoli cum eorū ſequa cibus ibant gaudentes ad perſecutionem ideo requiem inuenerunt. Ideo ſequitur. Aminadab genuit Naaſon: qui interpre tatur requies. Et ſic tantum eſt dicere. Quiſqꝫ ſecundum voluntatem dei viuit ille filios generat in requiē. Qui autem viuit contra voluntatem dei inquietos filios ꝓcreat et proteruos. Ideo beata virgo ſe totam deo vouerat: et in nullo volu it habere ꝓpriā voluntatem. Ideo genuit illum qui dicit. Tollite iugum meū ſuper vos et inuenietis requiem ⁊cͣ. Temꝑe na aſon filij iſrael exierunt de egipto ẜm Criſoſtomū. In cuius ſignum et nos exire de egipto debemus. id eſt de tenebris huius mundi. poſtquā nobis mater gratie xp̄m in requiem generaſſet. et tunc a labore et oppreſſione et flagellis quieſcere valemꝰ Ideo ſequitur. Naaſon genuit Salmonem. qui interpretatur accipe vas. Iſte Salmō vas accepit quando Raab meretricem in vxorem ſuā duxit. Hec autē Raab erat de Iericho: que ſuſcepit exploratores et nuncios filiorum Iſrael:

De natiuitate Marie virginis. dum quererent̉ a rege de Iericho ut occi derent̉: abſcondit eos in inferiori ꝑte domus et preſeruauit eos a morte. et dilexit iudeos pluſqͣꝫ ꝓpriā gentem. eo ꝙ audierat famam illorum ꝙ deus ip̄is exhibuit in manu potenti ip̄os de egipto ducens. Salmon autē tanqͣꝫ vir nobilis et virtute inſignis videns Raab tam fidelem exi ſtere. et deo dilectam ⁊ electam ⁊ conuer ſam ad bonum. licet ſciret eam eſſe meretri cem eam in vxorē recepit. videns ꝙ de va ſe contumelioſo factum fuit vas decoris. et vas electionis a domino. Ideo Salmon bene dicit̉ accipere vas: quod congruit filio virginis marie. Cum em̄ chri ſtus verus Salmon venerit in iudicium tunc omnes exiſtētes in hereſi ſectas et cō gregationes malorū xp̄ianorum ſiue ciuiū mundanorum ſiue principuꝫ tenebrarum gladio interficiet ⁊ igne cōſumet. cū muri ſeu munitōnes facte contra deū et iuſticiā corruerint in infernū. niſi ſola Raab. id ē anima peccatrix chriſti ſanguine redempta ſi in dilectōne dei et ꝓximi inuenta fu erit. omnes enim immundi ſumus tanquam pannus menſtruate de maſſa corru pta veniētes qui maculā iniquitatis noſtre quam coram deo abſcondere nō valemus in fronte portamus. Ideo xp̄um verum ſalmonem et ꝓximos noſtros diligere debemus: vt valeamus ſigno ſui ſanguinis rubricari. ⁊ ſibi ad inſtar Raab deſponſa ri quādo mundus ut Iericho corruet in interitū ſempiternum. ideo ſequitur. Salmon autē genuit Door: qui interpretatur virtus. qui ẜm ꝓuidentiam dei Ruth in vxorem accepit: ⁊ virtuoſum filium gene rauit. Et ſic ẜm Criſoſtomū. qui nō accipi unt ẜm virtuteꝫ vxores: ſed ex ꝓuiſione dyaboli generant filios malos in malas ſortes et ad penam iniquitatis ſue. nec ad gaudium nec ad conſolationem vident̉ filios generaſſe. Hic itaqꝫ boqꝫ accepit mo abitidem nomine Ruth. Quomodo autē accepit longū eſſet enarrare. Sed tamen cepit eā in vxorē quia eā virtuoſaꝫ cogno uit. exquo ſocrū ſuā nō reliquit: ſed eā ſecu ta eſt dimittens deos ſuos deū viuuentem elegit. ⁊ amore generis iudeoꝝ obediens ſocrui iuit in nocte ad lectū Dooꝫ ſubtus pallium. non ex libidine ſed ex ſimplicita te et amore ꝓlis. Si enim libidinē queſi uiſſet iuuenem inueniſſet. Sed quia ratio ne ꝓximitatis Dooꝫ debebat eam ducere in vxorē. ideo audiens hoc ab ea nihil ſuſpicatus eſt niſi virtutem. nec eam repulit tanqͣꝫ laſciuā. nec contigit eam tanqͣꝫ laſciuus. ſed mane conſurgens ꝓuocauit proximiorem ut eam duceret in vxorem. qui cum eam ſpreuiſſet ip̄e Dooꝫ iure ꝓximi tatis accepit eā felicē ſe reputans ꝙ ipſam meruiſſet habere. Ecce quanta virtus. qꝛ ſimul coniuncti in libidine nullatenus ex arſerunt. Hoc eſt cōtra illos qui a ſe lōge diſtantes ſe inuicē ad libidinem ⁊ amoreꝫ ꝓuocant. Audite cōiuges qui ſtatis in cō iugio vel vultis matrimoniū intrare. noli te querere pulcritudinē vel iuuentuteꝫ in his quas ducere vultis: exemplo Ruth vobis abilem qualiſcūqꝫ ſit: dūmodo ibi ſit virtus et inde ꝓles ꝓducantur. Simi liter nō queratis diuites: ut ꝓpter pecuni am principaliter velitis maritari aūt vxorari. Sed virtuoſas coniuges querite eti am ſi ſint pauꝑeſ: ut iſte Dooꝫ diues pau perem colligentem ſpicas poſt meſſores. Hic etiam docet nos Dooꝫ et Ruth ut non ſcandaliſemur de omnibꝰ que videmus. Ecce in vno lecto ſine vicij ſuſpicione virtus inuenit̉. Si ergo videris aliquos colloquentes: non ſemꝑ ſuſpicaris de malo. Si tibi malū videt̉ ſuſpira ad de um. et non interp̄teris omnia ad malum que vides. Non de hoc ſumatis exemplū ire ad loca ſuſpecta: nec cum ſuſpectis loqui ſtudeatis. Nam ſi homines de vobis non ſcandaliſant̉ ex veſtra conuerſatione. tamen vbicunqꝫ poteſtis tollere ſcandala debetis. ſicut Iudas fecit filius Iacob. d̓ quo dictum eſt. cum peccaſſet cuꝫ thamar credens eam nurum eſſe ſuā ex duobꝰ filijs ſuis poſtea qn̄ lamentabat̉ penitentiaꝫ

CXXIIII. Sermo agens angelus reuelauit ſibi ꝙ thamat ca ſta virgo a filijs ꝑmanſiſſet. et ꝙ ip̄e poſſet eam habere. Ip̄e tamen ab eius thoro et conuerſatione ſemper abſtinuit: ne alij qui hoc ignorabant ſcandaliſati fuiſſent. Prouidit enim bona coram deo et coram hominibus. Docet inſuꝑ nos Door: vt nemini ſuam vxorem ſiue ſponſam accipe re debemus. quia ip̄e noluit acciꝑe vxorē niſi poſtqͣꝫ proximior frater eam iure dimiſit. Hoc eſt contra illos qui contentōne et iudicio aliorū vxores vel maritos euincunt. Ita impletum eſt illud Iſaie. xviij. Emitte agnū domine dn̄atorem terre de petra deſerti ad montē filie ſyon. quia agnus dn̄s ihūs non ſolū ꝑ iudeos generati onem traxit. verumētiā ꝑ paganos moabitidem. Et ſic agnus venit nobis ex paga nis ad deſignandum ꝙ per virginē glorio ſam etiā paganicam noſtrā generationem attigit ⁊ mūdauit ſanguine ſuo. ut ad mōtem filie ſion. id eſt ad faciei ſue ſpectaculum etiā nos pagani ꝑ fidem chriſtianam ꝑuenire poſſemus. Talis intantū virtuo ſus Doōꝫ ex tali virtuoſa vxore Ruth genuit Obet: qui ſubditus interp̄tatur. quia omnis qui virtuoſus eſt in coniugio nō querit libidinem ſed ꝓlē ex dono et me rito. frequenter habet filios deo ⁊ ſibi ſub ditos. ꝙ multi autē habent ꝓteruos filioſ hoc ſit ẜm Criſoſt. quia parētes non ſunt virtuoſi. et in matrimonio diuitias eligūt ⁊ non mores. pulcritudinē ⁊ non fidem. libidinē et non ꝓles. quod meretricibꝰ cō gruit nō coniugibꝰ. optant ut filij eorū nō ſint iuſte cōmixtionis ſed pena ꝯdigna ir religioſitatis eorū. Uel ſi ſint in ſe religio ſi: tamē quia filios nimiū diligētes nō cor rigunt ſed mittunt eis ꝓpriam voluntateꝫ ideo inobedientes ſunt eis. Quia igitur Obeth ſubditus fuit deo ⁊ parentibꝰ. iō ſubditur. Obeth autē genuit Ieſſe: quod interp̄tatur refrigeriū. quicunqꝫ enim eſt ſubditus deo et parentibꝰ ſuis generat filios bonos a quibꝰ refriget̉ Qui autē cōtu maces ſunt. non ſibi generāt refrigerium: ſed genimina viperaꝝ naſcendo occidunt parentes. ⁊ ſic gignendo a filijs occidunt̉. Quare autē hic yeſſe vocatur yſai: cū vtrūqꝫ nomen eius ſit. niſi ut oſtenderet̉ ꝙ ſub nomine yeſſe ꝓphete generatio xp̄i fieret ꝑ ip̄m. ſicut dicit̉ Iſaie. xi. Egrediet̉ virga de radice yeſſe. Hec eſt virgo glorioſa que hodie egreſſa eſt in lucem. ſed flos eius eſt pulcet: ſaporoſus: odoriferus.ſ. fi lius eius. Ieſſe autē genuit dauid regē. qꝛ deus in generatōe iuſtorum benedicit̉: ⁊ a generatione iuſtoꝝ benedicetur. Ideo talis bonus filius optimi patris genuit etiā filium virtuoſum Dauid regem. id ē ma nū fortem. qui primū ſe vicit. quia quemadmodum patiens fuit in omnibꝰ perſecu tionibꝰ quas patiebatur a Saul rege: et ꝓ filio ſuo abſalone a Nicol vxore ſua et alijs multis. Tante manſuetudinis ⁊ miſericordie fuit: ut ꝓ populo ſuoquem angelus interficiebat. imo ab hora matutina vſqꝫ ad veſperam ſeptuaginta milia viro rum ipſemet interfici ab angelo voluit. ponens animā ſuam pro populo dicens. Ego ſum qui peccaui. ego ſum qui inique egi. iſti qui oues ſunt quid fecerunt. vertat̉ obſecro manus tua in me: et in domū patris mei. vt dicitur. ij. Regum. xxiiij. ⁊.i. Paralipo. xxi. Etiam adeo ſanctus fuit. vt in adulterio cum Derſabee et homicidio eius viri filius xp̄i extiterit. in hoc p̄cipue ut ip̄am poſtremo in vxorem acceperat quam prius habuit adulteram. Sic enim chriſtus videns animā peccatricem dyaboli vxorem primo inſpirat ei ut intimo cōiungatur ſibi amore. et tandem occiſo diabolo eam in ſponſam accipit. non habentem rugam neqꝫ maculaꝫ. Sed ad hoc Dauid tibi ꝓponitur: ut ſanctitatem ip̄ius imitari ſtudeas: et ab adulterio ⁊ bomicidio p̄caueas. Si autem cecidiſti cuꝫ Dauid: per penitentiā cum ip̄o reſurgas Multi enim peccauerūt cum dauid. pau ci aūt cum eo reſurgunt. Ecce ī generatōe xp̄i adl̓ter ⁊ meretrix ut ⁊ tu ſperes qͣl̓cūqꝫ ſis adulter hereticꝰ l̓ ſodoīta cū eo ſpūal̓:

De natiuitate Marie virginis. valeas copulari ⁊ eius generatōi ꝯiungi. Dauid autē genuit Salomonē: qui inter p̄tatur pacificus: ex ea que ſuit vrie. Sed quare hic nomē eius nō ponit̉. cū tn̄ Raab et thamax ⁊ Dauid peccatores ponun tur. Reſpondet̉ ꝙ ex eo ꝙ thamar ita ꝟtuoſa fuit ut zelo ꝓlis concepit ex qua ge neratio xp̄i ſurgeret cōiuncta fuit iude: ⁊ Raab ita virtuoſa erat ut exploratores iu deorū reciꝑet. Dauid autē in omnibꝰ vir tuoſus. de Berſabee autē nullū ſignū vir tutis legimus. ideo illi ponunt̉. illa auteꝫ ex nomine nō ponitur in libro generationis xp̄i. Ex tali autē genuit ſalomonē. qui templū domini edificauit: ut et tuſi ita fu ris pacificus ex virtutū lapidibꝰ templuꝫ cordis edificare valeas ut in eo dn̄s ꝑ gratiaꝫ poſſit habitare. Hic eſt noſter ſalomō ibus. qui edificauit caſtiſſimū et pulcerri mum templū. vicꝫ corpus virginis glori oſe. qui primariū poſuit lapidē in eius ſan ctificationē quādo in vtero matris eam ſanctificauit. Unde ⁊ hodie eſt dedicatio templi huius. quia memoriā eius agimꝰ. que ſancta fuit anteqͣꝫ nata. ideo ſanctā na tiuitatem celebremus. In quo templo ſūmus pontifex dn̄s ibus primā miſſam ce lebrauit. quando miſſus a patre venit ī eiꝰ carnem. et deus et homo in ea conceptus eſt: ut ex hoc templo idem pontifex natus ⁊ mortuus ſe hoſtiā ꝓ nobis offerens obtulit nobis vnctionē ſacri criſmatis ⁊ oleomniūqꝫ ſacramentoꝝ ex latere ſuo. quotiens gͦ videris in eccleſia corpus xp̄i leua re cogita quia hoc ē ſumptū ex templo cor porali virginis glorioſe cuius natiuitas hodie celebrat̉. Et quando eleuatū vides in cruce. et qn̄ baptiſatus es et penitentiam agis et euchariſtiā ſummis: et confirmaris aut vngeris oleo ſacro: aut ꝑ ſacerdotem abſolueris a peccatiſ. cogita ꝙ hec omnia dona tibi confert ſummus pontifex ex tēplo virginis glorioſe. Sed ecce berſabee matet ſalomonis adultera fuit ⁊ pt̄ adulter. Ideo ſalomon faciliter fuit parētelis criminis imitator vt fornicaret̉ cū alienis mulieribus quibꝰ ⁊ idola fabricauit. Da rentes igit̉ ſtudeant eſſe iuſti ut caſtos fili os ꝓcreent: ut filij poſtponentes crimina virtutes eorū ſtudeant imitari. Sed ad hͦ qualiter natura parentū in filios tranſfun ditur huius euangelij textus oſtēdit cū di cit. Salomō autē genuit Roboam qui vo lens in ſubditos ſeuire ad inſtar patris ꝑdidit. x. ꝑtes regni. Dona enim temꝑalia que ille ꝑ voluptatem ſuꝑbiam et luxuriam cōgregauit et ea heredibus relinq̄re cupiuit. heres fatuus diſſipauit. Quot nunc ſunt in mundo: quorū patres magnas mūdi diuitias poſſiderūt: et nunc filij ſunt mēdici. quia forte male ꝯgregauerūt parentes pauꝑes opprimendo: vſuras ſa ciendo: et malas exactiones excutiendo: Iſti diſſipant male ꝯgregata in luxuria: ebrietate et ludis exponendo. illis p̄t dici Math. xxiij. Teſtimoniū vobis eſt ꝙ eſtꝭ filij patrū veſtrorū. Item dicit Criſoſt. ꝙ regnū iudeoꝝ pacificatū fuit et integrum qͣꝫ diu ſalomō in iuuentute ſeruiebat deo Cum aūt incitauit eū ſathanas ad fornica tionem ⁊ ydolatriā: quia in fine ſui regni cepit ſcindi regnum ſuū: et temꝑe filij ſui totaliter ſciſſum eſt: ut ex duodecī partibꝰ ſiue tribubꝰ due ſolū remanerent. Sic em̄ regnum xp̄ianorū tꝑe apoſtolorū bene ſte tit. quia omnes xp̄iani ſoli deo ſeruiebant ⁊ nō ydolis. Sed nunc xp̄ianis fornicantibus: ⁊ quaſi tot ydola quot peccata mor talia habentibꝰ ſciſſum eſt regnū in diuer ſas partes: hereſum: ſectaꝝ. ypocritarum. tyrannorū et aliorū qui mortaliter peccant intantū ut pauci inueniunt̉ ꝑfecti xp̄iani qui charitateꝫ ꝑfectā habeāt ſine qua nec fides ſaluat. Si ergo tales haberent fatuos filios multos qualis fuit Roboam ſcin deretur in fine mundi regnū ip̄orū niſi penitētiam egerint omnes peribūt. Nos igitur chariſſimi ex matre noſtra dulciſſima talem ſalomonē pacificū ſuſcepimus: cuius regni n̄ erit finis. Dani. vij. Ptās eꝰ eterna que nō auferet̉: ⁊ regnū ip̄ius qd̓ n̄ corrumpetur. Hoc regnum eſt eccleſia: et

CXXIIII. Sermo filie eccleſie tenētes tunicā incōſutilem de agni vellere factā. ⁊ ex noſtra virgine ortā nunqͣꝫ ſcindet̉ a regno xp̄i qͣꝫdiu in vnitate matris eccleſie ꝑſeuerauerint. Roboaꝫ genuit abiam. qui interpretat̉ pater viuēs quia primū incepit bene viuere ſicut pater demū peccauit in deum et male concluſit. Ecce quō patrem ſequit̉ ꝓles. Sed quid eſt ꝙ malus pater generat bonū filium. qꝛ quilibet filius bonus eſſe tenet̉ licet habeat malū patrē. quod Aſa filius abie oſten dit: de quo ſcribit̉ in textu. Abias autē ge nuit Aſa. qui interp̄tat̉ vngentum. eo ꝙ xp̄us bonus odor fuit in omni vita ſua. qꝛ ita bene vixit ꝙ legere delectat ip̄iꝰ hyſtoriam. Ecce aurum in ſordibus inuenit. qꝛ pater vita ſorduit: ⁊ filius vngento boni oꝑis. exemplo vite ſue et odore omnibꝰ redolebat. Hoc igit̉ ſubintelligas. qꝛ ꝯmu ni curſu mala radix malū fructū ꝓfert. ma li ꝑentes malos filios. Si autē aliqn̄ con trariū ſit hoc raro contingit. Sic xp̄us et maria multos bonos ⁊ paucos malos in generatiōe habuerunt. virgo caſta ⁊ hūil̓ xp̄m humileꝫ fructū genuit. ut nos eos ſequamur multiplicitate omniū virtutum. Aſa autē genuit Ioraphat: qui interp̄ta tur dn̄s iudex. dn̄s enim reintegͣuit regnū ip̄orum ꝓpter eoꝝ merita: qui nullū bonū irremuneratū relinquit. Ideo hic fuit dominus iudex: adquem ꝑtinet remunera re bonos. Sed qꝛ ambo peccauerūt. Aſa autē conſiliū aduerſus regem iſrael diffidens petijt de adiutorio dei. recepit in auxi lium inimicos dei. Item Iozaphat pecca uit. quia achab peſſimo auxilium prebuit. vbi interfecto achab in exercitu: iorap circūcluſus orans vix veniam impetrauit. maxime quia deus dilexit illū quia ydolatriā deleuerat. vbi dicit Criſo. Fideles nō debent dare auxiliū inimicis dei. nec ab eiſ acciꝑe: ut habet̉ in cano. Non oꝑtet accipere auxiliū ab inimicis dei. Nos autē do cet ſupradicta hiſtoria de iozaphat. qui eī petit auxiliū de inimicis dei de auxilio dei deſperat. validiores exiſtimātes dei inimi coeqͣꝫ deum. Qui autē dat auxiliū inimi cis dei: aduerſat̉ deo. deo enim volente ꝯte tere inimicū ſuum ip̄e eum defendere tēptat. Unde beate virgini cōgruit interp̄ta tio ioraphat: quod eſt dominus iudex. ip̄a enim iudicē genuit: quem ut fratrē ⁊ correctorē diligamus. Sed vide qͣꝫ periculo ſa ſit proſperitas diuitiarū. quia ip̄e Iozaphat ꝓſperatus genuit Ioram: qui intātū ex diuitijs ſuꝑbiuit: ut contra deum filiā Iezabel impie: ⁊ achab peſſimi duceret vxorē. In tantū elatus contra deum vt etiam ſex fratres occiderat. Ideo Iorā interp̄tatur altitudo. de qua poeta. Tol luntur in altū ut lapſu grauiori ruāt. Ip̄e enim ſic elatus plaga grauiori et diutina a dn̄o ꝑcuſſus eſt: ut ante biduum mortis ſue inteſtina ſua putrefacta iactaret. Caue ⁊ tu. ne ex diuitijs filiꝰ vel ſucceſſor bonorum ſuꝑbia eleuet̉. Prouide ⁊ tu ne ex patris diuitijs ſuꝑbias. et ꝑcutiaris a dominout inteſtina ꝓijcies: ẜm illud Eccl̓i. xix. Auaro nihil ſceleſtius. nihil iniquius qͣꝫ pecuniā amare. hic enim animā ſuampe nalem habet. quoniā in vita ſua hi ꝓiecerunt inteſtina ſua: quia omnē ſollicitudinem et conatum ad exteriora extendentes ad inſtat aranee proijciētes a ſe virtutem naturalē: ⁊ gratias a deo ſibi collatas. In medio diuitiarū morantur ſicut aranea in medio tele. Caue ergo tu: ne in diuitijs tu is tibi contingat. ſicut Iude contingebat qui propter diuitias ſuſpenſus medius crepuit: ⁊ effuſa ſunt omnia viſcera eius Actuum primo ca. Non ſic virgo: ſed ta lem genuit filiū cuius viſcera interiora et exteriora membra et oſſa in cruce ⁊ in ſepulcro nō ſunt ꝯminuta nec fracta nec cor rupta: ut nos exēplo eorū incorrupte viuamus. Ioram genuit Oſiam. Iteꝫ hic Othoſias ⁊ amaſias non nominant̉. ſed a generatōne chriſti reſcindunt̉. Ioram em̄ vſqꝫ ad quartā generatōnem fuit eiectus. ex eo quia de ſemine peſſime Iezabel: que occidit prophetas: et Achab viri ipſius filiam accepit nomine Godoliā

De natiuitate Marie virginis. Ex qua hec peſſima generatio traxit originē. Ecce qͣꝫ ꝑiculoſū ē inire ꝯiugiū īpioꝝ. Caue ergo ne vxorē ducas de domo impia vel maritū. ne ꝯtingat te deleri cū generatōe tua a generatōe xp̄i. Sed ſi audie ris parentes eſſe bonos tūc cū omni fiducia ex eis ꝯiugeꝫ talē aſſume. ⁊ q̄re ꝯiungigeneratōi rectoꝝ que benedicet̉. Nā dn̄s in generatōe iuſta eſt ⁊ nō ꝯiungaris generatōi peſſime adultere ⁊ ꝑuerſe. Natio nes enim ꝑuerſe.ſ. auaroꝝ ꝑuerſoꝝ: tyran noꝝ p̄donū: vſurarioꝝ ⁊ omniū malorum ſunt cauſe ꝯſummatōis ꝯiugū. Non eſt gͦ ẜm eos generatio diuina. ſed poſt eos ẜm Oſiam qui interp̄tatur nobilis. qꝛ fec̄ qd̓ beneplacitū erat deo. excepto hoc ꝙ elatꝰ ſacerdotalē ſibi vſurpauit dignitatē volēſ thuribulū in templo offerre. ꝓpter qd̓ in fronte lepra fuit ꝑcuſſus. ⁊ ſedit domi leproſus: non exiēs vſqꝫ ad mortē. Caue igitur ne tu tibi vſurpes dignitatē nō debitā Sed illā nobilitateꝫ ſeqͣris qua facies qd̓ beneplacitū eſt deo. Sic xp̄us virginis filius. non rapuit dignitatē nec rapinā arbitratus eſt equalē ſe eſſe deo patri ut pontifex fieret. ſꝫ vocatꝰ eſt ut aaron. Sequit̉ Oſias autē genuit Ioatan qͥ interp̄tatur ꝑfectus. ⁊ ſic tu nō egrediaris. ſed in via ꝑfectoꝝ ꝓgredi ſꝑ debes. qꝛ ẜm Grego. in via nō ꝓgredi regredi eſt. nō dicas. ſatis ieiunaui. ſatis facultates in vſus paupeꝝ largitus ſum. ⁊ ſic de alijs. Cum eniꝫ omnia feceritis dicite inutiles ẜui ſumus qꝛ in eo ꝙ aliquiſ exiſtimat ſe aliqͥd eſſe cū nihil ſit cadit a iuſticia ſua ⁊ humilitate. ſi quam habuerit. Sic phariſeus: qui oīa bona fecerat. ⁊ ab omnibꝰ malis declinaue rat. eo ꝙ ſe ꝑfectū eſſe putabat. nec in hūt litate ꝓgredi volebat ad maiora impetrāda ⁊ facienda. ideo a via dei regreſſus iuſticia ꝑdita et humilitate ſuꝑbiuit. Xp̄us aūt nullo indigens ꝓpter nos ſe exinaniuit formā ſerui accipiens. legē impleuit. bap tiſatus eſt: ieiunauit: orauit in cruce. Ioatan aūt genuit achas qui malus fuit. nam idolis filiū ſuū ꝯſecrauit. trahens eū ꝑ ignem. nihil boni legit̉ de illo. ſed tn̄ in gene ratōe boni inuenit̉ ſorte. qꝛ ſub ip̄o datuꝫ eſt hoc ſignū. Ecce virgo ꝯcipiet ⁊ patiet filiū. Achas autē genuit ezechiā qͥ ſanctꝰ fuit. Ip̄e dixit. memento dn̄e quō ambula uerim corā te in veritate: in corde ꝑfecto. Et quod bonū eſt corā te fecerim. Et ſi obijcit̉. cur fleret cū mori deberet. Rn̄det̉ ꝙ ip̄e non peccauit. quia nō fleuit ꝙ deberet ire de mūdo. ſed qꝛ heredem non habuit. ideo deleri a generatiōe iuſta timebat. qd̓ ſcribit̉ Iſa. xxviij. Generatio mea ablata eſt. ꝓpter quod exaudiuit eū dn̄s: ⁊ addidit vite ſue annos. xv. In cuiꝰ ſignum ſol retroceſſit. x. gradibꝰ in horalogio ad orientem. ꝓpter qd̓ rex babilonis miſit ſibi multa munera ꝓ amicicia inter ſe mutuo faciēda. Dicūt quidā ꝙ rex babilonis colebat ſolē: videns ꝙ ſol honorabat ezechiā ꝓ eo miſit ſibi munera. Ꝙ autem aliquā tulū maiorē gl̓iam ex hoc haberet omnes theſauros ſuos nūcijs oſtēdit. ꝓpter qd̓ ge neratio ſua punita eſt ꝓpter inanē gloriā. Caue ⁊ tu qͣntumcūqꝫ acceptus fueris ne ꝑ inanē gl̓iam theſauꝝ vite eterne ꝑdes. Iſte ezechias ſerpentē eneū quē moyſes fecerat ꝯfregit. quia iudei colebant eum ꝓ deo. Ideo q̄cunqꝫ bona tua oſtēdis. vide ne hoſtis ꝑ inanē gloriā te ſpoliat iſtis bonis. Sic ihrl̓m fuit ꝑ inanē gloriā ſpolia ta theſauris. Sic ⁊ tu. ſi nondū xp̄m bono ꝓpoſito ꝯcepiſti. nec oꝑe bono peꝑiſti plora: ⁊ dic. generatio mea ablata ē. ut ſic me rearis per diuine ꝓpiciatōnis fecunditatem accipere. ꝑ Mariam que gemens affectabat eſſe in generatōne meſſie. ⁊ expepectans meruit eſſe mater ip̄iꝰ. Talis exe chias qui ꝓpter inanem gloriaꝫ meruit pu niri genuit Manaſſen: qui malus fuit intantū ut ip̄e Iſaiaꝫ ſerraret. quia ẜm Cri ſoſtomū. yſaias ſibi predixerat in facie ſui patris. Unde et ip̄e pater tunc volebat eū occidere: dicens. Melius eſt eſſe ſine filio qͣꝫ talem filium poſt ſe relinquere qui deum exaſperat: et ſanctos perſequitur. Sed ne occideret prohibuit Ilayas.

CXXIIII. Sermo Item impleuit plateas ihrl̓m ſanguīe ꝓphetarū et iuſtorū. de porta ad portā. ⁊ poſuit idolū in templū dn̄i. et traxit filiū per ignem. cophet in cymon: vbi erat ꝯtinuuſ ignis. Cum igit̉ multa feciſſet mala ꝯp̄hē ſus eſt a rege aſſitioꝝ: ligatuſ ꝯpedibꝰ ⁊ ca thenis ductus eſt in babiloniā ⁊ poſitꝰ in carcerē. bibebat aquā cū aceto modico ad menſurā ut viuere poſſet. Et cū vehemen ter affligeret̉ et penitenſoraret audiuit eū dn̄s. et in flāma ignis deſcēdens vincula ip̄ius aduſſit: et reuerſus in ihrl̓m in regnum ſuuꝫ ſeruiuit dn̄o in toto corde. Sic tu ſi in generatōe xp̄i vis inueniri age penitentiā: ut ad regnū eternū valeas ꝑuenire. Iſte manaſſes genuit amon qui fuit malus. Hec aūt fuit cauſa ſue malicie. qꝛ viderat patrem eſſe malū. et poſt penitētiā reductū ad coronā regni. ꝓpoſuit malā vi tam ducere dicēs. Pater meus in ſenio pn̄iam egit. ſil̓r et ego cū ad etatē ꝑfectam veniā penitebo. Sed fefellit eū longe vite ꝓmiſſio. qꝛ exterminauit eū dn̄s valdere lociter. qꝛ duobꝰ annis tm̄ regnauit. Sic tu caue ſummoꝑe ne in puncto quo ꝓtra bes et ſtare vis in peccatis donec peccata peniteris: ne ⁊ tu in eodem pūcto ad infer nū deſcēdes. ſed potius incipe penitere dū tempus eſt penitēdi. exēplo marie et xp̄i qͥ ꝓ noſtris peccatis formā penitētie. ieiunā do: legi ſubijciendo: ⁊ in ſacrificio offerēdo et mortē patiendo ꝑtulerūt. Si aūt iuſtuſ es ⁊ penitentia nō eges extūc viuas ſicut Iorias. de quo ſubdit̉. Amon aūt genuit ioriam. qui interp̄tat̉ hoſtia. qꝛ ſacrificiuꝫ deo obtulit. fecit em̄ paſca ſuꝑ om̄es regeſ qui ante eū fuerunt: ut habet̉. iiij. Regum xxiij. Sed hec virgo nobis xp̄m agnū pa ſcalē exhibuit ſuꝑ omnes reges qui an̄ ip ſum fuerūt. et poſt eū adhuc erunt. Alij eī alienam carnē dabant in paſca. hec autem xp̄ꝫ ex ſua carne. ⁊ ip̄ius carnē dulciſſimā nobis ꝓpoſuit. Sic tu ẜm apl̓m exhibeacorpus tuū hoſtiā viuā deo placentē ī odo rem ſuauitatis. ut ſic manduces xp̄m ut ſi bi in vnitate eccleſie incorꝑeris. Iorias autē genuit Ieconiā ⁊ fratres eiꝰ in trāſmigratōe babilonis. Hic Ioachim ⁊ eliachim non ponunt̉ in numero regū. Sꝫ rex egipti pharao intruſerat ip̄m in regnu manu potēti. ponit̉ aūt ſcd̓us Ioachim ali as vocatꝰ ꝑ hieremiā Ieconias qͥ rite ſuc ceſſit. Dicit aūt euāgeliſta qui geniti ſunt in tranſmigratōe babilonis. Itē illi qͥ libe re voluerunt in babiloniā ire vocabantur filij trāſmigratōis. alij aūt qui ꝓpter iniqͥ tates ſuas ſunt ducti filij captiuationis. Hic inſuꝑ nota ꝙ omnes ingeneratōe po ſiti figurabāt xp̄m: aut fama: aut infamia. De infamia ſicut dauid recipiēs vxorem vrie ſignificat xp̄m qui eccleſiā de gentibus diabolo auferēs ſibimet eā copulauit Ieconias aūt genuit ſalatiel. de quo nihil legimus boni ſeu mali. putamus eū bonū fuiſſe. ⁊ in captiuitate deū aſſidue petijſſe ꝓ calamitate auferenda que ꝯtigerat iſrl̓ Et ideo petitōi dei appoſitū fuiſſe. Salatiel aūt genuit Dorobabel. quem Criẜ. appellauit doctorē babilonie. Pex iſtū eniꝫ zorobabel dimiſſi ſunt omnes filij iſrl̓. ⁊ re uerſi in ꝓpriā patriam in magno gaudio. Sic eſdras expoſuit ꝓphetā qͥ alio nomine dicit̉ malachias. Cum em̄ zorobabel eſſet in miniſterio regis darij: ꝯtrouerſia facta eſt inter eū: ⁊ duos alios regis miniſtros quid eſſet fortius in mūdo. vno dicēte: ni hil fortius eſt vino. altero autē. nihil forti us eſt rege. Zorobabel autē dixit. Nihil fortius mulieribus et ꝟitate. Quibꝰ ſic certantibus deuentū eſt vſqꝫ ad ſententiā regis darij. Quo reſidente cū principibꝰ ſuis ad iudicandū: ꝯtenderunt tres ſingu li ꝓtanta ſentētia ⁊ ꝟbis. ꝯtentōes qui cu pit eoꝝ ſcire legat eſdrā ꝓphetā. tn̄ vicit zo robabel iudicio regis darij. omniūqꝫ prin cipum. ꝓnunciata eſt omnibꝰ fortior eſſe veritas. Cū aūt diceret ad eū darius rex cū iuramento. pete qͥd vis a me vſqꝫ ad di midiū r̄gni mei. Rn̄dit zorobabel. Regnū tuū nō peto. ſed vtere eoip̄o ineternū. Sꝫ hoc peto quod p̄cepit ſitus rex an̄ te: ut di mittas captiuitatē filioꝝ iſrael redire ī ſua

De natiuitate virginis marie Mox dariꝰ conſenſit. Exies aūt Lorobabel gratias egit dn̄o dicēs. Dn̄dictꝰ es domine ⁊ pater veritatis qui ſapientiā hanc in os meū miſiſti. ⁊ ideo recte ẜm ꝓuiden tiā dei noīatus eſt Zorobabel.i. doctor babilonie. Que autem maior doctrina dicit Chriẜ. niſi oſtēdere veritatē oīm reꝝ Et impletū eſt in eo qd̓ fuerat ſcriptū. Suꝑ inimicos meos prudētē me feciſti. Inter pretat̉ Dorobabel fruitio poſtpoſita. qꝛ fru itione regni ad ſe decurrēte poſtpoſita elegit potiꝰ liberatōneꝫ ppl̓i ſui qͣꝫ appetere re gnū. Hic āt doctor babilonie eſt verꝰ xp̄s filiꝰ virginis qͥ fruitionē regni cū ad eū defluxit ſpreuit fugiēs cū eū vellent facere re gem potiꝰ in pauꝑtate currēs docuit ⁊ ma luit eſſe pauꝑ p̄dicator quā ſuꝑbꝰ rex ſcd̓ꝫ eſtimationē hominū: vt nos de eterna ꝯfuſione duceret babilonis Hic dicit Chriẜ. de reſiduis generatōibꝰ nec ſcripturā aliquā me r̄cordor legiſſe nec audiſſe. Hic āt in fine notandū eſt. Quicūqꝫ deo placuerunt diutiꝰ regnauerūt ⁊ ꝓſperati fuerunt inimicos eoꝝ humiliauit deꝰ ſub manibꝰ eoꝝ. Quicūqꝫ aūt inique ⁊ maligne eger̄t velociter a regno ⁊ a vita cū amara morte p̄ſcindebant̉. Humiliauitqꝫ eos deus ſub manibꝰ inimicoꝝ ſuoꝝ. Si aūt oīm iſtorū bonoꝝ habueris vitā. ⁊ veritatē cū Zoro babel p̄dicaueris vita ⁊ exēplo. ex tūc vita ſequentiū patrū in te fulgebit. etiā eris ma giſter babilonis: ⁊ oēs hoīes veritate illumines: ⁊ tūc celeſtē patrē cognoſces qd̓ ſi gnificat abiuth qͥ interp̄tat̉ pater meꝰ quē virgo nō ſuꝑſenſibili ſꝫ exꝑimentali noticia ſuꝑ oēs ſimplices creaturas cognouit. Tūc reſuſcitaberis a peccato. qd̓ ſignificat Eliachim qui interp̄tat̉ dn̄s reſuſcitans. Un̄ ⁊ nos ꝑ xp̄m filiū virginis reſuſcitati onē habemꝰ. tunc ad bene oꝑandū adiuuabit te dn̄s qd̓ ſignificat Aſor. Un̄ ⁊ maria martha vocat̉ ꝓpter vitā actiuā bone oꝑa tionis qꝛ adiuuata a dn̄o vt generaret nobis ſaluatorē. pͥſ. Adiuuabit eā deꝰ vultu ſuo. tūc efficierꝭ iuſtꝰ qd̓ ſignificat ſadoch ⁊ ſignificat Mariā q̄ omnē iuſticiā ꝑ xp̄ꝫ impleuit Eccl̓i. xxiiij. In me om̄is gratia vie ⁊ veritatis. tūc eris frater dn̄i dilectꝰ. quē ſignificat Achim. ⁊ ſignificat Mariā qꝛ ꝑ eā nobis xp̄s frater ⁊ nos ei: ⁊ ip̄iꝰ ma ter ſoror ⁊ frater eſſe poſſumꝰ. tūc ſoli deo adherēs eris qd̓ ſignificat eliud. Quis vn qͣꝫ deo adheſit vt Maria q̄ eundeꝫ genuit quē deꝰ pater. tūc ſaluꝰ eris qd̓ ſignificat̉ ꝑ Eleaſar. ſic om̄ibꝰ nobis Maria ſaluteꝫ obtinuit. tūc deꝰ exit merces tua magna ni mis qd̓ ſignificat Mathan. hāc mercedeꝫ valeamꝰ oēs ꝯſequi ꝑ Mariā. tūc ſupplan tabis diabolū qꝛ hoc ſignificat Iacob H eſt mulier de qua Gen̄. iij. Dixit dn̄s ad ſerpentē. Inimicicias ponā inter te ⁊ mulierē: ⁊ ip̄a ꝯteret caput tuū: ⁊ tu inſidiabe ris calcaneo eiꝰ. Te videlicꝫ ſupplantāte tūc dominaberis in tota terra egipti qd̓ ſignificat Ioſeph ſpōſus Marie de qͣ natuſ eſt ibeſus qͥ vocat̉ xp̄s. tūc totiꝰ terre dn̄ationē obtinebis. qꝛ ꝑ hāc virginē habemꝰ veꝝ Ioſeph qui paſcit om̄e ſeculum. ideo dicit̉ ſaluator mūdi. Hec generatio Marie nō computat̉: qꝛ eadē generatio eſt ma rie ⁊ Ioſeph. qꝛ fuerūt ambo de vna tribu Ideo ſub generatōe Ioſeph generatō ma rie computat̉. ſic ergo om̄es generatōnes ab Abraam vſqꝫ ad Dauid ſunt. xiiij. Hi iudices fuerūt. Itē oēs generatōes a Da uid vſqꝫ ad trāſmigratōeꝫ babilonis. xiiij. bi reges fuerūt. A trāſmigratōe babiloniſ ad chriſtum. xiiij. ⁊ fuerūt pontifices. ⁊ ſic om̄es generatōes. xlij. ſignificabāt xp̄m qͥ erat iudex rex ⁊ pōtifex. Sic ergo ſub illis finitꝰ iudicū regū ſiue pontificū erat ſtatuſ iudeoꝝ. qꝛ expectabāt eū cui nō deberet ſuc cedere aliꝰ ſtatꝰ. Ideo veniente xp̄o qͥ in ſe omnē ꝑfectionē ꝯtinet ampliꝰ ſtatus eccl̓ie nō mutat̉ ſꝫ militabit ſub xp̄o. Sic etiā ꝟ go beata omniū ſanctoꝝ patrū vitam in ſe habuit. fidē Abrae. miſericordiā Dauid. ſapientiā Salomonis. iuſticiā ezechie. ⁊ ſanctitatē Ioſie. ⁊ nō ſolū in ſe habuit: ſed etiā eos om̄es in ꝟtute excellit. īmo om̄eꝫ fidē illoꝝ ⁊ virtutē xp̄m generando cōpleuit. ſic etiā ſancta virgo que nūc filio eius I

X Sermo militat ⁊ vſqꝫ ad coronā regni militabit. ſācta vita ex Marie fide ⁊ om̄i virtute re floreat. vt dicit pͣs. Refloruit caro mea. q̄ quidē floruit ī ꝯceptōe xp̄i Maria etiā flo ruit ī paſſione. reſurrectōe. aſcēſionē. ⁊ glo rificatōe xp̄i. ⁊ hͦ habemꝰ ex virga virgine maria q̄ ꝓtulit florē ineſtimabiliſ pulcritu dinis xp̄m: ſic̄ habet̉ in ẜmone arnonis p̄ſbiteri de natiuitate dn̄i ſuꝑ illo ꝟbo Iſa. xi. Egrediet̉ virga de radice ieſſe. qͥ ſic inquit. Maria hec ſingularis virgo pulcra ꝑadiſi arbor eſt. Nā dū virgā nominat di ſciplinatā caſtā humilē modicā: ſꝫ in altuꝫ cordis humiliter creuiſſe inſinuat. habens arboris pulcritudinē. vide ⁊ fructus ipſiꝰ venuſtatē. Et flos inqͥt de radice eiꝰ deſcē det. Flos virge ⁊ fructꝰ arboris dn̄s noſter iheſus xp̄s. Nō em̄ qꝛ flos ideo nō fructꝰ: nec qꝛ fructꝰ eſt xp̄s ideo nō flos. obuiaue runt aūt ſibi ſicut veritas ⁊ miſericordia. ita flos ⁊ fructꝰ in xp̄o. flos ad veritatem. fructꝰ ad miſericordiā ⁊ pacē ꝑtinet. Sic̄ nanqꝫ ī flore ꝓmiſſio. in fructū redditio ꝓmiſſionis eſt. ita ⁊ dn̄s ſuis fidelibꝰ in fide litate ꝑſeuerantibꝰ ꝓmiſit: in miſericordia ſoluit. Un̄ pͣs. Ip̄e eſt qui coronat te ī miſericordia ⁊ miſeratōibꝰ. Et tria in arbore cernimꝰ. ip̄am ſcꝫ arborē. florē. ⁊ fructum. Tria quoqꝫ ī domino noſtro iheſu chriſto ad hec tria qd̓āmodo ꝑtinētia aduertimuſ ipſo teſtāte de ſe dicēte. Ego ſū via veritaſ ⁊ vita. Nā via in exēplis. veritas ī doctrina ⁊ ꝓmiſſis. vita ī vite exhibitōe. Igitur via ad arborē. vita ad fructū ꝑtinet. Iteꝫ arbor eſt xp̄s ī ꝯuerſatōe. flos in reſurrecti one. fructꝰ īaſcēſione. In vita eī xp̄i fidei nr̄e rectitudo ē ꝑ doctrinā īformatio. ⁊ ſic in ꝯuerſatōe volūt ī arbore ſtamꝰ. In r̄ſur rectōe aūt eiꝰ ſpe floreſcimꝰ. in aſcēſiōe fru ctū ꝑcipimꝰ diuinitatꝭ. Nō em̄ ip̄e ſolū ꝑ reſurrectōeꝫ ⁊ mortē refloruit: ſed etiā nr̄a fides emortua ī ip̄o reuixit ⁊ refloruit. vn̄ ⁊ ſpe pſallimꝰ cū pͣs. Refloruit caro mea ī ſpe. In aſcēſionē ꝟo fructū diuinitatꝭ: ſan ctoſpiritū miſſo de celo ī apl̓is ꝑticipamꝰ Sꝫ ⁊ ſingl̓i noſtꝝ qͥ velut arbores ī orto dominico ſumꝰ. Si tn̄ arbores bone ī fide vi uendo exiſtimꝰ ī bona oꝑatōe ac maloꝝ pa tientia Primo hic boni odoris florē p̄mit timꝰ vt poſtmodū in fructibꝰ ꝯtemplatōis eternaliter gaudeamꝰ. Deniqꝫ ſiue xp̄m in arbore pulcerrima cū floribꝰ ſuis intellexeris. ſiue matrē virgineꝫ in arbore. In fructu aūt arboris dn̄m iheſū eſtimaberis qd̓cunqꝫ hoꝝ ſiue vtrūqꝫ dices nō exabiſ Uidete chariſſimi qūo xp̄s flos: ⁊ ꝟga eiꝰ virgo Maria nō ſolū iuſtos ſꝫ ⁊ peccatores ī ſua habet generatōe. īmo maior odor pietatis nobis pctoribꝰ ī cor ſpargit̉: cū au dimꝰ ꝙ nō ꝓpter iuſtos: ſꝫ ꝓpter pctores xp̄us venit. ſicut a principio euāgelij dicit̉ filiꝰ Dauid qͥ fuit peccator. poſt hͦ abraam qͥ fuit iuſtꝰ. ⁊ licet ex hac cauſa ſit ſcriptum ꝙ licet vicinior Dauid fuit ꝓmiſſio facta qͣꝫ abrae. qꝛ abrae dictū fuit In ſemīe tuo .i. xp̄o figurato ꝑ yſaac: bn̄dicent̉ oēs gen tes. Dauid aūt dictū eſt De fructu ventrꝭ tui ponā ſuꝑ ſedē tuā. Tn̄ ꝓpter ſpem tri buendā peccatoribꝰ xp̄s primo dauid aſcri bit̉ qͥ fuit pctōr. vt nemo pctōꝝ deſperet: ſꝫ credat iuſticiā faciēdo ⁊ penitēdo. ⁊ ſic poterit eſſe ī generatōe xp̄i. ſꝫ nō filiꝰ adā veterꝭ neqꝫ eue. ſꝫ filiꝰ noui adā.i. xp̄i: et eue .i. virginis gl̓ioſe. vt in eoꝝ generatōe refloreat hic ī gr̄a ⁊ in futuro ꝑ gloriā. 11 De exaltatione ſancte crucis. Ea Sermo. CXXV. 22 Ichi aūt abſit gloriari niſi ī cruce dn̄i noſtri iheſu xp̄i ꝑ quē michi munduſ crucifixꝰ eſt Gal̓. vi. In ſumma ꝟborū duo innuunt̉. primo ꝙ ſolū ī cruce chriſti ſit gloriādū. ſecūdo ſubdit cauſā. ibi. ꝑ quē De primo dicit. Abſit michi gloriari. qua ſi diceret: quidā gloriant̉ in diuitiaꝝ affluentia. pͣs. xlviij. In multitudine diuitiaꝝ ſuaꝝ gloriant̉. hoc nō eſt faciendū. pͣs. lxi. Diuitie ſi affluant: nolite cor apponere.i. Choꝝ. iiij. Quid habes qd̓ nō accepiſti. ſi accepiſti cur gloriaris neſcis qꝛ tibi datuꝫ eſt ad ſalutem vel ad damnatōneꝫ. Aliqui

De exaltatione ſancte crucis gloriant̉ in ſeculari potentia. vt patet Iudith de oloferne qͥ gloriabat̉ qͣſi potēs ⁊ in potentia ſua corruit. hoc nō eſt faciendum Eccl̓i. x. Oīs potentatꝰ breuis vite. Sapiētie. vi. Potētes potēter tormēta ſuſtinebūt. Aliqͥ in religione ſimulata ad Gal̓. vi. Uolūt voſ in carne circūcidi vt ī carne veſtra glorient̉. ſꝫ abſit michi niſi in cruce dn̄ica ibi debemꝰ gloriari. qꝛ exepti ⁊ liberati ſumꝰ a miſeria ſeducti ꝑ primū lignuꝫ Crux xp̄i primo viuificat ꝯtra mortificatō nem: ꝑ lignū mortificati fuimꝰ. AmbroſiPomi noxialis morſu ī mortē corruit. In hoc ligno ſumꝰ viuificati. Dern̄. In arbore crucis dn̄ice pendet oīs vite fructꝰ. In ea pependit xp̄s bn̄dictꝰ fructꝰ qͥ eſt vita. Io. xiiij. Ego ſū via veritas ⁊ vita Deūt̉. xxx. Exit vita tua ante te pendēs. Amb̓. Sicut pomū ī arbore ſic xp̄s ī cruce. Se cundo ſaluificati ſumꝰ in cruce ꝯtra damnationē. Nā crux xp̄i eſt archa nōe in qua ſaluatū eſt genꝰ humanū. de qua Sapīe. xvi. Exiguo ligno credūt homīes ſaluare aīas ſuas. Gregꝰ. in regiſtro. Quid cruce xp̄i p̄cioſiꝰ. de qua nobis gratia ſalus ⁊ virtꝰ xp̄i. Iſid̓. Si ꝑiculis ⁊ ꝓcellis mūdi inuolueris lignū aſcēde crucis ⁊ liberaberis. Augꝰ. in ẜmone. Crux xp̄i eſt nobiſ cauſa totiꝰ beatitudinis.i. Det̉. ij. Pctā noſtra tulit in corꝑe ſuo ſuꝑ lignū. Magiſter in. iij. diſt. xix. Denā peccatoꝝ nr̄oꝝ ip̄e ꝑtulit.i. perfecte tulit. Augꝰ. Si eque penſat̉ culpa hoīs: ⁊ preciū redemptōnis nō tantū diſtat ortꝰ ab occidēte. pͣs. Apud dn̄m copioſa redemptio. Euſebiꝰ. Tota ſalꝰ humani generis ꝓuenit ex ligno crucis. Rich̓. de ſancto victore. Sicut ꝑ diabolū ī ligno tribulatio. ſic ꝑ crucē venit nobis oīs ꝯſolatio. Tercio ī cruce virtutes multiplicant̉. Figurat̉ Geneẜ. xxij. Cum Abraam colligaſſet Iſaac ſtruē lignoꝝ di ctum eſt ei. Multiplicabo ſemen tuū ſicut ſtellas celi. Spūaliter. ſic abbraam.i. deꝰ pt̄ obtulit filiū in ligno crucis. hinc orit̉ multiplicatio gratie ⁊ virtutis. Iohā. xij. Si granū frumenti mortuū fuerit multū fructum affert. Nā xp̄s in cruce nos multas docuit virtutes. Primo docuit obedien tiā ad Philipen̄. ij. Factꝰ eſt obediēs vſqꝫ ad mortē.ſ. crucis. In orōe ꝯcluſit Mat. xxvi. Non ſicut ego volo pater: ſꝫ ſicut tu. ꝓpter noſtrā inobedientiā. Ro. v. Sic̄ ꝑ inobediētiā vniꝰ hoīs pctōres ꝯſtituti ſūt multi. ita ꝑ obedientiā vniꝰ iuſti cōſtituūt̉ ml̓ti iuſti. ⁊ ſic xp̄s fuit obediēs. ml̓to magis nos. Damaſcenꝰ. Indignꝰ eſt diuina clemētia qͥ viuit ſine obediētia. Secūdo docuit patientiā.i. De. ij. Cū malediceret̉ nō maledicebat. ſic ⁊ nos. Iac̄. v. Datien tes eſtote ꝯfirmātes corda veſtra. Hiero. Si ꝟi ſumꝰ xp̄i diſcipuli opprobria ⁊ detractōes debemꝰ libenter amplecti ⁊ equo animo ferre q̄ mgt̄ nr̄ ꝑtulit. Mat. x. Nō ſit diſcipulꝰ ſuꝑ magiſtꝝ. Gregꝰ. Si paſſio xp̄i ad memoriā reuocet̉ nichil taꝫ gͣue qd̓ nō eqͦ aīo ſuſtinet̉. Tercio docuit cha ritatē ⁊ hͦ ī prīo ꝟbo. dicēs. Pater dimitte illis ⁊cͣ. Ecce ſpeculū ſine macl̓a ꝯſpuit̉ gloria celoꝝ irridet̉: ⁊ orat ꝓ inimicꝭ Ioh̓. xv. Maiorē charitatē nemo habet vt aīaꝫ ſuā qͥs ponat ꝓ amicꝭ ſuis ⁊ orat ꝓ ipſis. Dern̄. In quo illuxit clariꝰ ꝙ nos dilexit dn̄s qͣꝫ in cruce ⁊ paſſione eiꝰ. Damaſcenus li. iij. c. xxiij. Quid magꝭ ad charitatē accēdit qͣꝫ ꝙ ꝓprio filio ſuo n̄ peꝑcit pater ⁊ filiꝰ ꝓ pctōribꝰ orauit. Simō de Caſſia. Orauit miſericordia ⁊ orare nō vult miſeria. orauit iudex vt oraret reꝰ. iuxta illud Math̓. Diligite inimicos viros ⁊ orate ꝓ ꝑſequentibꝰ. Dilexit enī nos plꝰ qͣꝫ ma trē. qͣꝫ diſcipulos. qͣꝫ ſanguinē. qͣꝫ corpus qͣꝫ vitā. qͣꝫ etiā aīaꝫ. qꝛ illa oīa reliqͥt ⁊ noſ redemit. In hͦ maximā charitatē oſtendit Dern̄. Nichil te michi reddat ita amabilē bone ibeſu ſic̄ calix quē bibiſti. Dex. O quāta charitas deꝰ bibit mortē ne mors bi beret hoīeꝫ. Innocētiꝰ. Suſtinuit ſuā paſſionē vt emeret tuā dilectōeꝫ Der. Quid glorioſiꝰ ꝙ nos tāti eſtimauit p̄cij Quar to docuit pietatē ī hͦ ꝙ nr̄e miſerie ī ꝓpria ꝑſona ſubuenit faciēdo miſericordiā quaꝫ docuit Luc̄. vi. Eſtote miſericordes. Hoc

CXX. Sermo notat̉ in ſecūdo verbo qd̓ dixit in cruce. bodie mecū eris in ꝑadiſo. O magna miſericordia: nō legit̉ d̓ latrone quicqͣꝫ boni fe ciſſe. Gregꝰ. xviij. moral̓. Latro ī cruce pē dens manibꝰ ac pedibꝰ ligatꝰ nichil habes libeꝝ niſi cor ad credendū. linguā ad ꝯfitēdū. ⁊ ei miſertꝰ eſt in cruce nobis ad doctri nā vt ſimꝰ ad miſericordiā ꝓni Luce. vi. Om̄i petēti te tribue Thob̓. iiij. Ne auer tas faciē tuā ab vllo pauꝑe. Prouerb̓. xx. ij. Qui pronꝰ eſt ad miſericordiā bn̄dicet̉ Quinto in cruce docuit equitatē in ꝟbo tercio. Mulier ecce filiꝰ tuꝰ. Iuſticia reqͥrit ꝙ ip̄am cōmendaret ī mūdo que nouē menſibꝰ eū in mūdo cōmendatū recepit ī vtero que eū caſte ꝯcepit ⁊ dulciter aluit. Dern̄. Stabat mater doloroſa iuxta cruceꝫ lacrimoſa. vidit filiū ꝯſputū. flagellatū coronatū. ꝑforatū. cruci ꝯclauatū. gladiuſ ſimeonis ꝑtrāſiuit animā eiꝰ. iuſte ⁊ merito eaꝫ cōmendauit Iohāni. Hiero. Memēto ꝑentū ſub quoꝝ maībꝰ ſumpſiſti nu trimentū Eccl̓i. iij. Qui timet deuꝫ honorat ꝑentes ⁊ qͣſi dn̄is ſeruiat eis Sexto docuit exemplū patientie in quarto verbo beli beli lamazabathani.i. deꝰ meꝰ vt quid dereliqͥſti me. nō impatiētiā in his verbis exp̄ſſit: ſꝫ magnitudinē ſui doloris quē pro nobis ſuſtinuit. Nō enī fuit derelictus in vnione ꝑſonali quo ad ſeꝑationē diuinita tis ab humanitate ſꝫ ſic ꝙ diuinitas expoſuit humanitatē paſſioni ſine defenſione ⁊ ꝓtectione ac ſi nō fuiſſꝫ ſibi vnita. Sꝫ eiꝰ paſſio maior paſſioni oīm martyrū. ⁊ tamē patiēter ſuſtinuit. ſic ⁊ noſ. Septimo do cuit deſideriū ſalutis noſtre inquīto verbo Sitio ſcꝫ ꝓpter veſtrā ſaluteꝫ. Dern̄. O dn̄e cruciat te plus ſitis qͣꝫ crux de cruce ſiles noſtrāqꝫ ſalutē ſitis. Iudei ꝟo ſanguinē. intantū autē ſitiebat ſalutē vt etiaꝫ pateret̉ in lingua. qꝛ ip̄e accepit amarū vi num: nō ad bibendū: ſꝫ ad guſtandū ſolum qꝛ dederūt ei actū felle mixtū. Iuxta illd̓ pͣs. lxviij. Dederūt in eſcā meā ſel ⁊ ī ſiti mea potauerūt me accto. ⁊ ſic ſitis eiꝰ fuit ferues deſideriū noſtre ſalutis. Math̓. v. Deati qui eſuriūt ⁊ ſitiūt. pͣs. xli. Sitiuit aīa mea. Nā nr̄m d̓ſideriū nll̓ibi magꝭ qͣꝫ ad ſalutē noſtrā eſſe debet. pͣſ. xxxvij. Dn̄e an̄ te om̄e deſideriū meū Octauo docuit obedientiā ⁊ firmitatē ī ſexto ꝟbo.ſ. ꝯſummatū eſt.ſ. imperiū ⁊ volūtas patris deſide riū patꝝ ſalꝰ pctōꝝ. ⁊ ſic nos obedire d̓bemꝰ firmiter Nā ip̄e dixit Ioh̓. viij. Que pla citoſūt ei facio ſemꝑ. Ioh̓. v. Nō veni facere volūtatē meā: ſꝫ eiꝰ qͥ miſit me.i. Reg̓ xv. Melior eſt obediētia qͣꝫ victima. Gre goriꝰ. Scelꝰ idolatrie eſt nolle acqͥeſcere. ⁊ Deutro. Si non obedientes fueritꝭ peri bitis. Et obediētia debet ꝑſeuerare ī finē. Sic̄ xp̄s nō deſcendit ꝓpter matrē vel di ſcipulos nec iudeos. ⁊ ſic nos Hebreo. xij. Recogitate eū qͥ talē ſuſtinuit aduerſus ſe metip̄m ꝯtradictionē vt nō fatigamini ani mis veſtris deficiētes. ideo Augꝰ. Nulla mors horribilior morte xp̄i. Sap̄. ij. Mor te turpiſſima ꝯdempnemꝰ eū. Ideo turpiſ ſima vt nullā mortē timeremꝰ Nā aliqui nō timēt mortē ſꝫ genꝰ mortis Nono do cuit de rebꝰ prudentē facere finalē diſpoſi tionē. Nā prudētia reqͥrit vt hō in ꝑiculiſ cogitet de melioris boni cōſeruatōne. ⁊ ſic xp̄s vltimo aīaꝫ cōmendauit patri dicens In manꝰ tuas cōmendo ſpūm meū. Sciuit em̄ aīaꝫ ſuā pr̄i cōmendatā. tn̄ in articu lo mortꝭ cōmendauit eā ꝓpter noſtrā eruditionē. vt de rebꝰ prudentē diſpoſitōem faciamꝰ. ⁊ in hora mortꝭ feruentiꝰ ꝯuerteremꝰ nos ad deū. Nā ſic̄ ip̄e ꝯdidit teſtamentū. inde cōmendauit tꝑalia. militibus reſtimēta. corpꝰ ſacramētaliter nobis. diſcipulos patri. Ioh̓. xvi. Patet ẜua eos ī noīe meo qͦs dediſti michi. matrē Iohāni ſpiritū patri. Sic nos vt nudi xp̄m in fine ſequamur: nos ſpoliemꝰ ī habitu ⁊ affectu Exodi. xxv. Inſpice ⁊ ſac ſecundū exēplar Quarto gloriari debemꝰ ī cruce qꝛ ꝑ illā diabolū ſuꝑauit. Gregꝰ. Qui ī ligno vincebat ⁊c̄. Figurat̉ Heſter.vij. Naaman ꝑauit lignū ⁊ in ip̄o ſuſpēſus eſt. Rich̓. de ſancto victore. Crucꝭ ſignaculū eſt demonibꝰ ſuppliciuꝫ ⁊ tormentum. Ideo canit

De exaltatione ſancte crucis eccleſia. Nullū ꝯtra hͦ ſignū ſtat periculū. Augꝰ. Ubi ſignū crucifixi cū fide ⁊ deuotione p̄ceſſerit. ibi inimicꝰ nichil nocebit. Exemplū de iudeo ī eccl̓ia deſerta cruce ſi gnato. ⁊ dico cū fide ⁊ deuotōe. nō in iniqͥ tate vt vadēs ad fornicatōeꝫ. Chriẜ. Neſcit crux xp̄i patrocinari crimini: ſꝫ deuoti oni ⁊ dilectōi. Augꝰ. Extēdit ideo xp̄s in cruce brachia vt eſſet ꝑatus p̄bere auxilia ideo canit eccl̓ia. Crux pellit om̄e crimē ⁊c̄ Quīto ꝑ crucē celū reſerauit. Iſa. xxij. Dabo clauē domui dauid. nā ſuis meritiſ nullꝰ p̄t ingredi celū niſi ꝑ meritū paſſiōiſ Un̄ magiſter in. iiij. diſt. iij. Nec circūciſio nec baptiſmꝰ apperuit aditū regni cele ſtis niſi hoſtia ſalutaris. Heb̓. x. Habēteſ fiduciā in introitu ſanctoꝝ in ſanguīe xp̄i. magiſter in. iij. diſt. xviij. Deꝰ decreuerat vt ꝓpter peccatū nullꝰ intraret ꝑadiſū: niſi in vno hoīe tanta eſſet hūilitas q̄ in oībus p̄ficere poſſet. ſicut ī primo hoīe fuit tanta ſuꝑbia q̄ om̄ibꝰ nocuit. ⁊ hͦ ſolū in xp̄o eſt Et ſicut olim ī morte ſūmi pontificꝭ. Qu. xxxi. ꝓfugi habebāt ingreſſū. ⁊ ſic ꝑ paſſio nē in cruce xp̄i. Greg̓. in dialogo. Nunqͣꝫ qͥs celeſti beatitudīe dignꝰ foret: niſi virtꝰ feliciſſime paſſionis xp̄i ſuppleret. Hꝰ eſt ſcala Iacob. Gen̄. xxvij. Cuiꝰ ſūmitas celos tangebat. Un̄ canit eccl̓ia. H eſt ſcala peccatoꝝ ⁊cͣ. Sexto ī cruce nos pr̄i recōciliauit. ad Colocen̄.i. Pex ſanguinē crucis eiꝰ pacificās q̄ in celis ⁊ in terris ſunt .i. hoīes ⁊ angelos. Rabanꝰ. In cruce ſācta reſpiciunt angeli cumulata ſua gaudia. Ro. v. Cū inimici eſſemꝰ recōciliati ſumꝰ ꝑ ſanguinē filij eius. Dern̄. Reſpice ohō quantū obligaris patiēti dn̄o quotidiana xp̄iani lectio debet eſſe dn̄ice paſſionis recordatio Dem. Memor ero qͣꝫdiu vixero laboꝝ tuorum. Sermo CXXVI. Ad idem. Icut exaltauit moyſes ſerpentē in deſerto: ita exaltari oportet filiū hominis ſcribit̉ Ioh̓. iij. ⁊ legit̉ hodiema de peuā gelicali officio. Ambro. in exameron di cit: ꝙ gallꝰ albꝰ ſuſpēſus ad modū crucꝭ na turaliter leonē fugat ⁊ terret teſte ph̓o. x. aīaliū qͥ ait. Leonē fugat gallꝰ: ⁊ elephātē mus. Cuiꝰ ratio eſt. Nā naturale odiū eſt inter leonē ⁊ baſiliſcū vt refert Iſid̓. in hi ſtorijs naturalibꝰ. Leo igit̉ cernēs album gallū eſtimat eū baſiliſcū ⁊ fugit. Spūaliter ꝑ albū gallū intelligit̉ xp̄s. Nā ſic̄ galus nūciat trāquillitatē ⁊ tempeſtatē aeriſ diei ⁊ noctis. ſic xp̄s nūciauit nobis lumē diei.i. gr̄e cū dixit Ioh̓. xij. Dū lucē habetis credite ī lucē vt filij lucis ſitis. Similiter nunciauit nobis tempeſtatē noctis.i. ſeueritatē ſue iuſticie. Luc̄. xvij. Uenient dies qn̄ deſideratꝭ videre vnū diē filij ho minis: ⁊ nō videbitꝭ. Iſte eſt albꝰ gallꝰ.i. innocēs.i. Det̉. ij. Deccatū nō fecit ne in uentū eſt mendaciū in ore eiꝰ. ⁊ tn̄ innocēter ſuſpēſus eſt in cruce cū alis brachiorū. de quibꝰ pͣs. Sub vmbra alaꝝ tuaꝝ ꝓtege me. Ideo merito timet ip̄m leo.i. diabolus. qꝛ ab eo ſuꝑatus. de qͦ Orig. omel̓. iiij. Crux xp̄i eſt ꝑ quā mundꝰ vincit̉ ⁊ cō tra principes mudi triumphat̉. Itē plinius in ſpeculo naturali. Carnes crude ⁊ ca lide galli poſite ſuꝑ morſum ſerpētis extra hūt venenū. ſic paſſio xp̄i poſita ſuꝑ mentē a ẜpente.i. diabolo ſauciatā venenū extrahit peccatoꝝ. ⁊ hͦ figurat̉ Nu. xxi. Cū dn̄s miſit ī filios iſrael ſerpētes ignitos in deto ꝓpter murmuratōeꝫ ꝯtra moyſē. cui dixerūt. Cur nos eduxiſti de egipto vt mori emur ī ſolitudine deeſt panis nō ſūt aque aīa nr̄a nauſeat ſuꝑ cibꝰ iſto leuiſſimo. pro pter qd̓ plagauit eos dn̄s ꝑ ſerpētes ita vt morerent̉. Multi venerūt ad moyſen ⁊ dixerūt. Peccauimꝰ qꝛ locuti ſumꝰ ꝯtra dominū ⁊ te. ora vt tollat a nobis ſerpentes. Orauit Moyſes ꝓ populo ⁊ locutꝰ eſt dominꝰ ad eū. Fac ſerpentē eneū ⁊ pone euꝫ ꝓ ſigno. qͦ ꝑcuſſus aſpexerit eū viuet. ⁊ fecit Moyſes ſerpentē eneū ⁊ poſuit ꝓ ſigno in palo: quē ꝑcuſſi inſpiciētes ſanabant̉. Spūaliter hͦ fuit figura paſſionis xp̄i. nā om̄es eramꝰ infecti a ſerpente infernali: ⁊ I

CXXVI Sermo de qͦ Apoc̄. v. Flebā multum qm̄ nemo di nullū fuit remediū ꝯuenientiꝰ qͣꝫ ꝙ ẜpens gnꝰ fuit aꝑire libꝝ.ſ. redemptōis ⁊ ſoluere ſine veneno.i. xp̄i corpꝰ fuit ſuſpēſuꝫ in pa ſeptē ſigilla eiꝰ: ⁊ dixit michi angelus. Ne lo crucꝭ. Nā ſic̄ ſexpēs eneꝰ habet ſimilitu fleuerꝭ: qꝛ agnꝰ qͥ occiſus ē dignꝰ eſt. Ecce dinē veneni inqͣꝫtū dicebat̉ ẜpens. fuit tn̄ magna miſericordia ꝙ ꝓ totius hūane na ſine veneno. qꝛ eneꝰ: ſic xp̄us habuit ſimili ture deꝰ pt̄ ſatiſfactorē dedit filiū ſuū. ⁊ hͦ tudinē veneni.i. peccati ex carne paſſibili. fuit abundātioris miſericordie qͣꝫ ſi pctā fuit tn̄ oīo ſine pctō. ⁊ iō ſic̄ aſpectꝰ illius abſqꝫ ſatiſfactōe dimiſiſſet. de qͦ Dex. O ẜpentꝭ enei ſaluauit a corꝑali morte. ml̓to quāte eſt miſericordie regē gl̓ie ꝓ vili vermagꝭ qͥ intuet̉ crucifixū ſaluat̉ a morte eter miculo crucifigi Anẜ. Quid miſericordiꝰ na. de qͦ Aug. Frēs vt ſanemur xp̄m cruci dici p̄t pc̄tori eternis ſupplicijs deputato fixū intueamur. Dicit Euſebiꝰ in ẜmone. qͣꝫ accipe filiū meū ⁊ da ꝓ te. ⁊ filiꝰ dixit p̄ Tota ſalꝰ meutꝭ ⁊ corꝑis puenit virtute ſto ſū: accipe me ⁊ r̄dime te. Augꝰ. Si eq̄ crucꝭ xp̄i hoībꝰ vniuerſis. Idcirco merito penſat̉ culpa hoīs ⁊ p̄ciū redemptōis. non legit̉ ꝓ themate. Sicut exaltauit moyſes tm̄ diſtat ortꝰ ab occidēte. ⁊ centꝝ terre a ſerpentē ⁊cͣ. vt oīs qͥ credit ī ip̄m nō ꝑeat: ſūmo celi cardine vt impleat̉ illd̓ pſ. Apd̓ ſꝫ habeat vitā eternā. In ſūma verboruꝫ dn̄m miſericordia ⁊cͣ. Itē nota de exaltati duo innuunt̉. primo oportuna neceſſitas one xp̄i ī cruce tria. primo qͥs ſit modus. ſe nr̄i remedij. ſecūdo ſubiūgit̉ immēſa vtili cundo q̄ fuit cā. tercio nr̄a ſeq̄la. Primo tas nr̄i p̄mij. ibi. oīs qͥ credit. Dixi primo modꝰ notabilis ⁊ amicabil̓. qꝛ pendebat ī innuit̉ oportuna neceſſitas nr̄i remedij cū cruce ī longū altū latū ⁊ ꝓfunduꝫ. Prīo dicit. ſic̄ exaltauit moyſes ẜpentē in deẜto in longū ſignificās ſe peccatorē longaniita oportet exaltari filiū hoīs ī cruce. Dicit mē patiētiſſime expectantē. Iſa. iij. Expeſanctꝰ tho. ꝑte. iij. q. xlvi. Oportebat xp̄m ctat nos deꝰ vt miſereat̉ noſtri parcēs noin cruce exaltari nō neceſſitate coactionis bis. hoc an̄ paſſiōeꝫ crucꝭ angel̓ nō fecit: ſꝫ qꝛ abſolute loq̄ndo poſſibile fuit deo hoīeꝫ ſtatī eiecit d̓ celo. Luc̄. x. Uidebā ſathanā alio mō liberare.ſ. ꝑ ſolā volūtatē ꝯdonan qͣſi fulgut cadentē. nec etiā hoībꝰ hoc fecit da nobis pctā: vt dicit leo papa in ẜmone an̄ paſſionē. qꝛ adā de ꝑadiſo expulit. dade ramis palmaꝝ. Oīpotēs filiꝰ qͥ ꝑ eādē than ⁊ abiron terrā d̓glutire fecit Sꝫ nūc eſſentiā ē eqͣlis pr̄i potuiſſet hoīeꝫ liberare notabile eſt hoc ꝙ dicit Augꝰ. Deꝰ patiſolo imꝑio volūtatꝭ. iō nō oportuit xp̄m in enter expectat benigne r̄uocat vt peccatorē cruce exaltari neceſſitate coactōis: ſꝫ ꝯgruſuſtineat. Moceſiderās. Dem̄ dicit. Ego itatꝭ. qꝛ dic̄ Augꝰ. xiij. de ci. dei. Hoc fuit peccabā tu diſſimulabas: ego nō ꝯtinebā a diuīe digͥtati cōgruū vt nos dignatꝰ eſt ꝑ ſceleribꝰ: tu aūt a verberibꝰ. cur hͦ. aſſignat mediatorē dei liberare ⁊ hoīm. Itē ꝯgruuꝫ cām apl̓s ad Ro. ij. Ignoras qm̄ benignifuit ex ꝑte ſui ⁊ ex ꝑte nr̄i Prīo ex ꝑte ſui tas dei te ad penitētiā adducit. Sꝫ ſi illam ꝯgruit ſue iuſticie. qꝛ hō peccauit. ⁊ hoīe d̓ elonganimitatē nō notabis tūc ira dei grauicto eū nō vi eripuit: ſꝫ in hūanitate ꝓ pec uior veniet ſuꝑ te. Gregꝰ. Grauiꝰ dānat cato hūani generꝭ ſatiſfecit ille qͥ pctm̄ nō qͦs hͦ lōganimiter portat Ro. ij. Scd̓m im fecit. ⁊ ſic ꝑ iuſticiā ſuā lib̓auit hoīeꝫ. Sepenitens cor tuū theſauriſas tibi irā in die cundo ꝯgruit iuſticie ſue ī hͦ qꝛ hō peccauit iudicij. Secūdo pendebat ī latū: on̄denſ ī ligno manducās de pomo vetito. iō ꝯgruſe habere latiſſimā charitatē ad amicos et it ſue iuſticie qͦ ad ſatiſfactōeꝫ vt exaltaret̉ inimicos Mat. v. Solē ſuū facit oriri ſuꝑ ī ligno. de qͦ Greg̓. Qui ꝑ lignū vincebat bonos ⁊ malos. pluit ſuꝑ iuſtos ⁊ iniuſtoſ ī ligno qͦꝫ vinceret̉ ꝑ xp̄m dn̄m nr̄m. Ter Ad ꝓ Malorē charitatē nemo habe cio ꝯgruit ſue miſericordie. qꝛ ꝑ ſe hō ſatiſvt qͥs ponet aīaꝫ ſuā ꝓ amicꝭ ſuis. ſi nemo facere nō poſſꝫ ꝓ pctō totiꝰ hūane nature.

De exaltatione ſancte crucis. ꝓ amico morit̉: multominꝰ ꝓ inimico. Sꝫ lata xp̄i charitas qͣ nō ſolū ꝓ amicꝭ ſꝫ īimicis mortuꝰ ē Ro. v. Cū inimici eſſemꝰ recōciliati ſumꝰ deo ꝑ ſanguinē eiꝰ filij ī mor te. ml̓tomagꝭ recōciliati ſalui eximꝰ ī vita ip̄iꝰ. Ideo de eiꝰ lata charitate ſcribit̉ ſap̄. xi. Diligꝭ oīa q̄ ſūt ⁊ nichil odiſti eoꝝ q̄ feciſti. Tercio pendebat ī altū ſigns ſe aīa tū nr̄aꝝ in celū introductorē. Ideo Ioh̓. xij. dicit. Ego ſi exaltatꝰ fuero oīa traham ad me.ſ. celeſtia terreſtria ⁊ īfernalia Celeſtia pr̄eꝫ recōciliādo. Terreſtria ppl̓m gētilē ad fidē ducēdo. Infernalia ſctōs pr̄eſ qͥ fuerūt ī limbꝰ liberādo. pͣs. Aſcēdēs xp̄s ī altū.ſ. crucꝭ: captiuā duxit captiuitatem. Quarto pendebat ī ꝓfundū qͣꝫtū ad pedes: on̄dens ꝑ hͦ iudicioꝝ ſuoꝝ inſcrutabilitatē. pͣs. Iudicia tua abiſſus ml̓ta. ſic̄ eīꝫ abiſſꝰ ml̓ta inſcrutabilis ē. nec p̄t īueſtiga ri. ita occulta dei iudicia īſcrutabilia ſunt. Ro. xi. Quā in cōprehēſibilia iudicia dei. Eccs. viij. Oīm opeꝝ dei nullꝰ hoīm p̄t in uenire rōneꝫ. Et dicit. Inueſtigabiles vie eiꝰ.ſ. qͥbꝰ vijs viſitet vnū ⁊ nō reliquū. vt patꝫ de thiro ⁊ ſidone Mat. xi. dicēs. Ue tibi bethſaida: ve tibi corroſaij. qͥ ſi ī thiro ⁊ ſidone facte fuiſſent tales ꝟtutes: in cinere ⁊ cilicio egiſſēt penitētiā. cū p̄dicauit illis eundo ad eos ⁊ nō ad iſtos Reſpōdit Aug̓. Cauſa eē p̄t: iniuſta eē nō p̄t. Dixi ſecūdo ꝙ modꝰ exaltatōis eſt amicabilitrahēs pctōres ad ſpē ⁊ fiduciā venie ꝑ diſpoſitōeꝫ ī cruce. de qͦ Bern̄. Quis nō rapiat̉ ad ſpē impetrādi veniā qn̄ eius ꝯſide rat corꝑis diſpoſitōeꝫ. videlicet caput īcli natū ad oſculū. brachia extēſa ad amplexandū. manꝰ ꝑforatas ad largiendū. latus aꝑtuꝫ ad diligendū. pedes ꝑfoſſos ad nobiſcū manenduꝫ. Ex quibꝰ ꝟbis habet̉ ꝙ xp̄s ī cruce ꝑſiſtēs ꝑ ſex modos traxit ad ſe pctōres. Primo ꝑ capitꝭ īclinatōeꝫ: ſi cut amicꝰ nutu capitꝭ vocat amicuꝫ vt det̉ ſibi oſculū. iſtud oſculū petiuit humanū genꝰ. Cant̉. viij. Quis michi dabit te fratrē meū lugentē vbera mr̄is mee vt īueniā te foris ⁊ oſculat te. Habere debet hō duo la bia ſpūalia.ſ. veritateꝫ ⁊ pacē. d̓ qͥbꝰ labijs ſcꝫ ꝟitate ⁊ pace nach̓. viij. Dacē ⁊ veri tatē diligite.ſ. vt veritatē de ſe ī ꝯfeſſiōe qͥſ dicat ⁊ cū deo ⁊ ꝓximo habeat pacē: ⁊ tūc deꝰ ip̄m oſculabit̉ cū duobꝰ labijs.ſ. gr̄a ⁊ gl̓ia. dabit gr̄aꝫ ī p̄ſenti: ⁊ gloriā in futuro. pͣs. Gr̄aꝫ ⁊ gloriā dabit dn̄s. Notabile ē aūt ꝙ xp̄s ī cruce habuit caput inclinatuꝫ ad dexterā. vt ꝑ hͦ ſignificaret ꝙ patiebat̉ ꝓpter pctm̄ qḋ fecerūt primi ꝑentes cū de xtra ſua. Itē ꝑ hͦ innuit̉ ꝙ nō vocat hoīeꝫ ad leuā.i. vitā terreſtrē: ſꝫ ad celeſtē. Iteꝫ ꝑ hͦ on̄dit etiā ꝙ ī his q̄ facimꝰ rectā intētionē nō ſiniſtrā habeamꝰ. Math̓. v. Neſciat ſiniſtra tua qͥd faciet dextra tua. Se cūdo traxit nos ꝑ brachioꝝ extēſioneꝫ. ſic̄ mr̄ trahit pueros ad ſe brachijs aꝑiendo deꝰ aūt duobꝰ.ſ. ꝑ ſiniſtꝝ qͦ ꝯgregat ad fidē. Et ꝑ dextꝝ qͦ portat ad eternā beatitudinē. vtrūqꝫ aūt brachiū deꝰ olim clauſuꝫ tenebat. qꝛ paucos ad fidē ducebat. nūc āt vtrūqꝫ aꝑtū hꝫ qꝛ cognitōeꝫ fidei oībꝰ tribuit ⁊ ad ſuā beatitudineꝫ fideles accipit. Un̄ q̄ libet fidel̓ aīa p̄t dicere illd̓ Can. viij Leua eiꝰ ſub capite meo: ⁊ dextra illiꝰ amplexabit̉ me. leuā ſub capite ponit qn̄ verā cognitōneꝫ fidei tribuit. dextra amplexat̉ qn̄ ſāctos ſibi eternaliter vnit ī gl̓ia. Un̄ qͥ libet fidel̓ p̄t dicere illud p̄s. Tenuiſti ma nū dextrā tuā ⁊ ī volūtate eduxiſti me ⁊ cū gl̓ia ſuſcepiſti me. Tercio trahit per ma nuū ꝑforatōeꝫ. ſic̄ liberalis trahit egenū ad ſe. Habuit ī cruce xp̄s manꝰ aꝑtas ꝯfixas ⁊ ꝑforatas. aꝑtas ad innuendū ꝙ dat faciliter Heb̓. xij. Tāqͣꝫ filiꝰ offert ſe deꝰ Ila. lxv. An̄qͣꝫ clamāt exaudiā eoſ. Aug̓. Pro nior eſt deꝰ ad dandū qͣꝫ nos ad accipiendū. nobis in exēplū. Iuxta illd̓ Eccl̓i. iiij. Nō ꝓtrahas datū anguſtiāti. Itē hꝫ ma nꝰ ꝯfixas ad innuēdū ꝙ dat ꝑſeuerāter.i. Choꝝ. iiij. Quid habes qd̓ non accepiſti. Eccl̓i. ij. Scitote ꝙ nullꝰ ſperauit in dn̄o ⁊ eſt ꝯfuſus ꝑmāſit in mandatꝭ eiꝰ ⁊ eſt de relictꝰ. Itē habuit manꝰ ꝑforatas. qꝛ dat oībꝰ largiter.i. ad thimo. vi. Qui p̄ſtat nobis oīa habunde. Iac̄. i. Si quis indiget poſtulet a deo ⁊cͣ. O qͣꝫ largꝰ qꝛ ꝓ potū aq̄ frigide dat mercedē celeſtis glorie Mat. x.

CXXVI Sermo Qui dat potū vni ex minimis meis aq̄ ca licꝭ frigide: amē dico vob̓ n̄ ꝑdet mercedē ſuā. O qͣꝫ liberal̓ fuit ī cruce vt ſibi nichil r̄tinuerit. Nā petro dedit eccl̓iaꝫ. Iohāni matrē. pr̄i aīaꝫ. latroui ꝑadiſum. Nicode mo ⁊ Ioſeph corpꝰ ꝓpriū. nob̓ oībꝰ ſangui nē ſuū p̄cioſuꝫ. ⁊ crucifixoribꝰ veſtimenta. iude tꝑalia. Quarto traxit nos ꝑ lateriſ aꝑtionē. trahit eī nos ſic̄ amicꝰ amicū oſtē dēs ei amorē. Dex. Clamat clauꝰ. clamat lancea clamat vulnꝰ ꝙ nos ꝟe dilexit ih̓s Quīto nos trahit ꝑ peduꝫ affixionē ſic̄ amicꝰ ī carcere poſitꝰ trahit amicū ad eum viſitādū. ⁊ ſic xp̄s ꝓpter amorē nr̄m ſe incarcerare ⁊ crucifigi fecit: vt deberemꝰ ad pedes eiꝰ recurrere cuꝫ maria magdalena reciꝑe oleū miſericordie ⁊ ſalutarē doctrinā ⁊ pctōꝝ r̄miſſionē. Deutro. xxxiij. Qui appropinquāt pedibꝰ eiꝰ accipiāt de doctri na eiꝰ. Sexto trahit nos ꝑ corꝑis extēſi onē ſic̄ amicꝰ amicū extēdēdo ſe totaliter ad ip̄m ī ꝟa dilectōe. ⁊ hͦ fecit xp̄s. d̓ quo Dern̄. Dedit tibi oīa ſua vt eſſent oīa tua ecce qͣꝫ amicabil̓ fuit modꝰ exaltatōnis in cruce ꝑ quē oēs trahimur ad fiduciā gr̄e ⁊ gl̓ie īpetrāde. de qͦ augꝰ. Si bn̄ficiū paſſio nis abeſſet nemo ad deū ſpē hr̄e poſſet. ſꝫ ꝑ eiꝰ paſſionē ⁊ crucē animam. Chriẜ. Tridularer nimiū ⁊ deſꝑareꝫ ſi nō paſſiōe xp̄i animarer Dern̄. Deficiēte michi iuſticia ⁊ ſāctitate deficiētibꝰ meritꝭ ſuccurret mi chi paſſio tua. Secūdo vidēda eſt cā exaltatōis. Et ml̓te ſūt cauſe qͣre oportebat filiū hoīs ī cruce exaltari. Prima cā vt ī ueniret̉. Nā cōmunis q̄rela fuit an̄ aduen tū xp̄i ꝙ nō poſſet inueniri a ſāctꝭ. vnꝰ fuit Iob. Eiuſdē. xxiij. Si ad oriētē iero n̄ ap paret. ſi ad occidentē nō intelligā eū. ſi ad ſiniſtrā qͥd agā n̄ app̄hendā eū. Si ad dextrā. non videbꝰ eū. Alter Iſaias. Eiuſdē xlv. Uere tu es deꝰ abſcōditꝰ ſaluator iſrl̓ Et ſalomō Canti. viij. Quis michi det vt inueniā te foris. gͦ oportebat exaltari vt īueniret̉. ſꝫ vbi: niſi ī cruce. In cruce enī ab oībꝰ īuenit̉ a iuſtꝭ ⁊ pctoribꝰ. vt patꝫ de la trone qͥ īuenit eū ī cruce. Nā res ꝑdita ī al to palo ſuſpēſa īuenit̉. ſic xp̄s ī cruce. Ioh̓ iij. Sic̄ moyſes exaltauit ẜpentē ⁊cͣ. Si gͦ ꝑdidiſti xp̄ꝫ q̄ras ī cruce ⁊ īuenies. ꝓuerb̓ viij. Qui me īuenerit īueniet vitā Scd̓a cā vt cognoſceret̉. q̄rela enī ſāctoꝝ fuit ꝙ n̄ cognoſceret̉. Iob. xxiij. Quis michi tribuet cognoſcere eū vt veniā ad ſoliū eiꝰ. ſꝫ ī cruce penitꝰ nudꝰ vt vndiqꝫ cognoſceret̉ Ioh̓. viij. Cū exaltaueritꝭ filiū hoīs ī cruce: tūc cognoſcetꝭ qꝛ ego ſū qͥ ꝓ ſalute miſſus ē ⁊ ī lege ꝓmiſſꝰ. Deutro. xviij. Suſci tabit dn̄s vob̓ ꝓph̓aꝫ d̓ fratribꝰ vr̄is. ip̄m tāqͣꝫ me audietꝭ. Iō Dern̄. Cognouimus te ī cruce bone ih̓u: qꝛ tu es fugientiū reuo cator. reuertētiū redēptor. ẜuientiū tibi re munerator. orphanoꝝ ꝓtector. Ibi cogno ſcetꝭ eiꝰ humilitatē. obediētiā. ⁊ patiētiā. Tercia cā vt timeret̉. ſuit enī quorūdā q̄rela ꝙ deꝰ nō timeret̉: ⁊ pctm̄ ī pctōribuſ nō puniret̉. de illis vnꝰ fuit Iob. xxi. qͥ dixit. Quare īpij ſublimati viuūt ꝯfortati in diuitijs. Dos eoꝝ ꝯcepit nō abortuit. vac ca peꝑit nō ē priuata fetu: egrediunt̉ quaſi greges ꝑuuli eoꝝ: tenēt timpanū ⁊ citharā. ducut ī bonis dies ſuoſ. ſi iſta q̄rela eēt qꝛ poſt p̄dicta ſequit̉. in pūcto ad infernuꝫ deſcēdūt: qꝛ deꝰ vult punire pc̄ta. ⁊ hͦ oſtē dit: qꝛ pctm̄ primoꝝ ꝑentū ⁊ nr̄m puniuit ī filio. Ro. viij. Proprio filio n̄ peꝑcit deꝰ. Bern̄. Si n̄ peꝑcit filio: nunqͥd ꝑcit neqͣꝫ ẜuo. Luc̄. xxiij. Si ī viridi ligno hͦ faciūt ī arido qͥd fiat.i. ſi paſſus ē innocēs: qͥd no cens. Greg̓. Si ſine flagello nō exiuit qͥ ſi ne pc̄to venit. qūo flagello digni nō erūt qͥ ī pc̄to vixerūt. Iō Ecc̄i. v. Ne dixerꝭ pec caui qͥd michi accidit triſte. Aug̓. Nulluꝫ malū īpunitū ⁊cͣ. Ro. xiij. Si feceritꝭ malū timete. Prouerb̓. xi. Si iuſtꝰ ī terra pa tit̉ qͣꝫto magꝭ impiꝰ ⁊ pctōr. Dern̄. Dū cō ſidero Iob ī ſterqͥlinio. Iohānē truncatū capite ſāctificatū ī vtero. ⁊ oēs dei electos ſuꝑ modū paſſos. qͥd de me dicere debeo. Iob. xxij. Luet oīa q̄ fecit ne ꝯſūmabitur. Quarta cā fuit vt amor ſuꝰ latens appa reret. qͣrela erat de deo vt amorē ſuū ꝯtine ret. ſic̄ ꝯquerit̉ Iſa. lxiij. Ubi ē zelꝰ tuꝰ et fortitudo tua ⁊ ml̓titudo miẜationū tuaꝝ. ⁊ Dauid pͣs. lxxxviij. Ubi ſūt miſericor

De exaltatione ſancte crucis die tue antiq̄ dn̄e. Ceſſat iā q̄rela. qꝛ exaltatꝰ eſt filiꝰ hoīs ī cruce: vt charitatē laten tē on̄derꝫ.i. Ioh̓. iij. In hͦ cognouimꝰ charitatē: qm̄ ille aīaꝫ ſuā poſuit ꝓ nob̓. Apoc̄ i. Dilexit nos ⁊ lauit nos in ſanguīe ſuo a pētis nr̄is. Iō augꝰ. dic̄. Neſciui qūo me deꝰ diligeret niſi ꝓ me mori eligeret. Ro. v. Cōmendauit deꝰ charitatē ſuā ī nobis. Dern̄. In quo illuxit clariꝰ ꝙ nos dilexit deꝰ qͣꝫ ī cruce ⁊ ſuis vulneribꝰ. hic amor la tens ī cruce manifeſtatꝰ ē. Figurat̉ Gen̄. vij. Rupti ſūt.ſ. in paſſiōe oēs fontes magni abiſſi.i. magne dilectōis. fons oculoꝝ ad flendū. fons orꝭ ad clamandū. fons ma nuū pedū ⁊ laterꝭ ad lauādū. ⁊ ſic factū eſt diluuiū miſericordie. ad qd̓ oēs habemꝰ refugiū. de qͦ Bern̄. in meditatōibꝰ. Cū pungit caro: cū pulſat turpis cogitatō p̄cordor vulneꝝ xp̄i ī cruce ⁊ r̄ſiſto. nō īuenio tā efficax remediū ī oībꝰ temptatōibꝰ ſic̄ medita tio crucꝭ xp̄i ⁊ vulneꝝ eiꝰ. Notāda ē nūc ſeq̄la vt etiā exaltaremꝰ crucē xp̄i.ſ. venexando Iuxta illd̓ ſap̄. xiiij. Dn̄dictū lignū ꝑ qd̓ facta ē iuſticia Et merito debemꝰ cru cē exaltare ⁊ bn̄dicere. Primo qꝛ ī ea ſū mꝰ recōciliati. ad Coll̓. i. Pacificās ꝑ ſanguinē crucꝭ eiꝰ. Rabanꝰ. In te crux ſācta rſpiciūt āgeli cumulata ſua gaudia. Secūdo qꝛ ꝑ crucē reẜatꝰ ē aditꝰ r̄gni celeſtꝭ Damaſcenꝰ. Crux xp̄i ē clauis ꝑadiſi. de qͦ Iſa. xxiiij. Dabo clauē domꝰ dauid ſuper bumeꝝ eiꝰ Nā nemo ſuis meritꝭ potuit in gredi. Mgt̄ in. iiij. diſt. iiij. Nec circūciſio nec baptiſmꝰ apperuit ianuā celeſtꝭ regni. niſi hoſtia ſalutarꝭ.i. crucꝭ. de quo Heb̓. x. Habemꝰ fiduciā ī introitū ſctōꝝ ī ſanguīe xp̄i. H eſt ſcala Iacob. Gen̄. xxvij. Cuiꝰ ſūmitas celos tāgebat. Tercio qꝛ ꝑ cru cē viuificati ſumꝰ. Nā ꝑ vetitū ſignū examꝰ mortificati. de qͦ Amb̓. Qn̄ pomi noxi alis morſu ī mortē corruit. ſꝫ in hͦ ligno vi uificati. Dern̄. In arbore crucꝭ dn̄ice pendebat oīs fructꝰ vite nr̄e. qꝛ xp̄s bn̄dictus fructꝰ qͥ eſt vita. Ioh̓. xiiij. Ego ſū via vitas ⁊ vita. Amb̓. Sic̄ pomū in arbore. ſic xp̄s ī cruce. Quarto qꝛ ī cruce ſumꝰ ſaluificati. Augꝰ. Crux ſaluatoris eſt cauſa nobis totiꝰ beatitudīs. Figurat̉ ꝑ archam noe. in qͣ ſaluatū eſt genꝰ humanū. de quo Sap̄. xiiij. Exiguo ligno credūt boīes ſal uare animas ſuas. de qͦ Greg. in regiſtro. Quid cruce xp̄i p̄cioſiꝰ de qͣ ī nos trāſcen dit gr̄a ſalꝰ ⁊ virtꝰ. Euſebiꝰ. Tota ſalꝰ hu mani generꝭ ꝓuenit ex ligno crucꝭ. Rich̓. de ſācto victore. Sic̄ ꝑ diabolū ī ligno penit oīs tribulatio. ſic ꝑ xp̄m ī cruce oīs ſaluatio. Iō tres feſtiuitates celebrat eccleſia de cruce ſācta. Primū feſtū adoratōis in paſceue. feſtū inuentōis. ⁊ exaltatōis. Sermo. CXXVII. Ad idem Rat liber inuolutus ⁊ expādit illū coram me: ſcri ptꝰ intꝰ ⁊ foriſ. ⁊ ſcripta erāt in eo carmīa lamentatōis ⁊ ve. Ezech̓. ij. In ſumma verboꝝ duo innuunt̉. Primo cru cis xp̄i p̄figuratio. ſecūdo ſubiungit̉ p̄figurati manifeſtatio. Primū ibi. Liber erat īuolutꝰ. Secūdū ibi. expādit illū corā me. Dixi primo innuit̉ crucis xp̄i p̄figuratio. cum dicit̉. Erat liber inuolutꝰ. iſte liber eſt crux xp̄i. Nā tria ſunt q̄ ꝑ congregationē folioꝝ: libruꝫ faciūt.ſ. ſcriptura. lectura. ⁊ figura. ⁊ ſic crux xp̄i dicit̉ liber. Primo ex ſcriptura. qꝛ in ea ꝑ pilatū fuit ſcriptꝰ titulus triūphaliſ. Ioh̓. xix. Iheſus nazarenrex iudeoꝝ. Secundo ex figura. quia cōpoſitū ex ꝑgameno virgineo.ſ. corꝑe ſuo ⁊ aſſeribꝰ ligneis ⁊ quadrangularis: ad deſignandum ꝙ homines a quattuor partibꝰ mūdi in ea eſſent redimendi. Tercio ex lectura: qꝛ ī ſācta cruce tanqͣꝫ in li. legimus opꝰ noſtre redemptōis. Eſt em̄ crux ſācta liber laicoꝝ. vt habet̉ in Cano. de ꝯſecratō ne diſt. iij. perlatuꝫ. Et eſt Greg̓. qui dicit Qd̓ legentibꝰ ſcriptura: hoc ideotis cernentibꝰ preſtat pictura vt in ipſa legant qͥ lr̄as neſciūt. Iō de tali patet Heb̓. ix. Hic eſt liber quē moyſes aſꝑſit ſanguine.i. xp̄s Similiter Gen̄. v. Hic ē liber generatōis ade. Reuera liber iſte ꝓbauit generatōem Axp̄i ex adā: qꝛ paſſus ē ẜm hūanitatē ⁊ nō diuinitatē ī cruce. Iō rōe ꝯtactꝰ ꝟi corꝑis ⁊ ſāguīs xp̄i venerat̉ crux ſācta. de qͦ ſanctꝰ

CXXVI Sermo tho. ꝑte. iij. q. xxv. ar. iiij. Lignū crucꝭ in qͥ crucifixꝰ ē ih̓s ex ꝯtactu corꝑis ⁊ mēbroꝝ xp̄i ⁊ ex eo ꝙ ſāguīe eiꝰ ē ꝑfuſa ⁊ rubricata maior veneratio debet̉. Iō dicit Damaſce nꝰ li. iiij. Rōe ꝯtactꝰ venerant̉ claui ⁊ lan cea. Nō aūt ī alia materia lapidea vel ferrea qꝛ n̄ rep̄ſentat eiꝰ imaginē ſic̄ crux xp̄i Diceres cur nō venerat̉ azina in qͣ xp̄s honoratꝰ ē. ſꝫ honorat̉ crux xp̄i ī qͣ dehone ſtatꝰ eſt. Rn̄det̉ ẜm gloſaꝫ de ꝯſe. diſt. iij. Crucꝭ dn̄i. qꝛ lauſ xp̄o exhibita ī aſina fuit mūdana. ſꝫ ī cruce facta ē redēptio noſtra. Idcirco ī cruce tāqͣꝫ ī libro legere debemꝰ virtuoſitatē nr̄e ſaluatōis. Euſebiꝰ ī ẜmo ne. Tota ſalꝰ mētꝭ ⁊ corꝑis ꝓuenit nobis ex crucꝭ xp̄i ꝟtute. Cui ꝯſonat Chriẜ. ſuꝑ Math̓. dicēs. Crux ſaluatoris ē nob̓ cauſa totius beatitudīs. Et ſic̄ crux hꝫ qͣttuor cornua: ſic qͣttuor ꝟtutes legere debemꝰ in crucꝭ ligno. Prīo ī ſuꝑiori cornu crucꝭ debemꝰ legere obedientiā. d̓ qͣ ad Philip̄. ij. Factꝰ ē obediēs vſqꝫ ad mortē mortē āt crucꝭ. Sactꝰ tho. ꝑte. iij. q. xlvi. ar. iiij. Cō ueniēs fuit xp̄ꝫ ī cruce obediētiā pati ꝓpter iuſtificatōeꝫ hūanā. Ro. v. Sic̄ ꝑ vnius hoīs inobediētiā pctōres ꝯſtituti ſūt multi ita ꝑ vniꝰ obediētiā iuſti ꝯſtituūt̉ ml̓ti. ꝓpt̓ qd̓ dicit Aug. de ſpū ⁊ lr̄a. Nō credo ſine cā factū ꝙ d̓ bethania trāſit ad paſſioneꝫ. Nā bethania interp̄tat̉ domꝰ obediētie ad deſignādū ꝙ ex obediētia mori voluit. Itē qͣdruplicē obediētiā exhibuit xp̄s ī cruce. ſcꝫ naturalē penalē ꝟtualē ⁊ finalē. Pri mō obediētiā habuit naturalē quā ꝑdideramꝰ. Nat̉ale eī ē ꝙ oīs filiꝰ ſubditꝰ ſit ſuo generatori hāc ꝑdidimꝰ: ſꝫ xp̄s habuit illā ī ſūmo. pͣs. xxxix. In capite libri.i. in initō eternitatꝭ ſcriptū ē de me vt facerē volun tatē tuā deꝰ meꝰ volui. Nō obediētia ẜuili ⁊ coacta: cū vniꝰ ſint nat̉e ⁊ volūtatꝭ ⁊ potentie. ſꝫ obediētia filiali ⁊ dilecta quā obe diētiā cōmendauit deꝰ pr̄. Mat. iij. Hic ē filiꝰ meꝰ dilectꝰ Scd̓o habuit obediētiā penalē. qꝛ factꝰ obediēs vſqꝫ ad mortē. ſāctꝰ tho. ꝑte. iij. Hāc penalē obediētiā exhi bere voluit nob̓ ī exēplū ꝟtutꝭ Dicit nāqꝫ aug. in li. lxxxiij. lectionū. Sapīa dei ē exē plū hoīs docēs r̄cte viuere. mō ad rectā vi tā ꝑtinet n̄ metuēda nō timere. ſūt tn̄ aliqͥ hoīes qͣꝫuis mortē nō timēt ꝓ d̓o ſuſtīere timēt tn̄ genꝰ mortꝭ. gͦ xp̄s turpiſſimā mor tē ſuſtinuit ex obediētia. ſap̄. ij. Morte turpiſſima ꝯdēpnemꝰ eū. vt nullū genꝰ mortꝭ timere debemꝰ. Tercio habuit obediētiā ꝟtualē. Ioh̓. viij. A meip̄o nichil facio ſꝫ ſic̄ docuit me pt̄ ſic loqͦr. O qͣꝫ ꝟtual̓ ⁊ grata fuit deo pt̄i iſta obediētia. qꝛ xp̄s miraculoꝝ oꝑatōeꝫ: oris ⁊ ꝟitatis p̄dicatōeꝫ ⁊ ꝟe indiſſolubil̓ vnionē oīs pt̄ne volūtatiſ adīpletōeꝫ. pr̄i tāqͣꝫ prīcipio generāti a ꝓp priauit. nā de oꝑbꝰ miraculoꝝ dixit Ioh̓. v. Quouſqꝫ pt̄ meꝰ oꝑat̉ ⁊ ego opor. De ꝟitatꝭ p̄dicatōe. Ioh̓. vij. Mea doctrina n̄ ē mea ſꝫ eiꝰ qͥ me miſit. de vnione ꝟo indiſſolubil̓ nat̄e. Ioh̓. xiiij. Pt̄ maior me ē Sꝫ de pr̄ne adīpletōe volūtatꝭ Ioh̓. viij. Que bn̄placita ſūt ei facio ſꝑ. ⁊ ſic ex obediētia ꝟtuali paſſio eiꝰ fuit accepta a deo pt̄e ꝓ oībꝰ nr̄is delictꝭ Eph̓. v. Obtulit ſe ip̄m hoſtiā īmaculatā deo pr̄i ī odorē ſuaui tatꝭ. Quarto eternalē ⁊ filialē habuit obe diētiā. cū caro mortal̓ ⁊ paſſibil̓ facta ē im mortal̓ ⁊ īpaſſibil̓. Nā ītrauit ianuis clau ſis poſt reſurrectōeꝫ. ⁊ ſic nos ī cruce ⁊ ī oīvita ſua obediētiā docuit.ſ. in mūdū veniēſ ⁊ ꝑ mūdū trāſiēs. ⁊ d̓ mūdo exiēs. Pri mo docuit obediētiā ī mundū veniēs. Un̄ dixit Ioh̓. vi. Nō deſcēdi vt faciā volūta tē meā: ſꝫ eiꝰ qͥ me miſit pr̄is Scd̓o docu it obediētiā ꝑ mūdū trāſiēs. Ioh̓. iiij. Cibus meꝰ eſt vt faciā voluntateꝫ pr̄is mei. Tercio docuit obediētiā de mūdo exiēs Nā ī paſſiōis agonia dixit Math̓. xxvi. Dr̄ ſi fieri p̄t trāſeat a me calix iſte. verūtn̄ nō ſic̄ ego volo ſꝫ ſic̄ tu. In hͦ debemꝰ eū ſe qͥ ei ī oībꝰ obedīaꝫ p̄ſtādo. dicēdo cū apl̓o ad Gal̓. ij. Xp̄o crucifixꝰ ſū cruci. viuo iā ego n̄ ego ſꝫ viuit ī me xp̄s. Nā ī cruce ha buit caput īclinatū. ī obediētie ſignū. quā ꝟtutē cōmēdat Orig. ſuꝑ Cant̉. Obedi entia ē diuīoꝝ p̄ceptoꝝ ꝟtꝰ ꝑfectiſſima ꝓpter quod dicit Iſidorus de ſummo bono Subiciuntur nobis omnia ſi ratio noſtra fuerit deo ſubiecta. Habe tur exempluꝫ de

quodā fratre qui fuit miſſus ad hauriendū aquā ⁊ oblitus fuit funis. ⁊ non fuit auſuſ reuerti ſine aqua. dixit. O putee miſſꝰ ſuꝫ ab abbate ad hauriendū aquā aſcende. et aqua aſcendit obediens ſibi. vt obedientiaꝫ p̄ſtaret ſuo ſuꝑiori. Augꝰ. Plꝰ valet vna oratio obedientꝭ qͣꝫ decē milia ꝯtemptoriſ Ideo Greg̓. Nimiꝝ ſi tarde exaudimur cū dn̄m p̄cipientē raro vel nunqͣꝫ audimꝰ Nā dic̄ hugo de ſacͣmentꝭ li. i. Oīs ꝟtus ab obediētia īcepit. ſic om̄e viciū ex inobedientia ꝓceſſit. Secūdū cornu a dextris deſigͣt lectōeꝫ miſericordie Eph̓. iiij. Eſto te inuicē benigni ⁊ miſericordes. Naꝫ oīa oꝑa miſericordie a xp̄o ī cruce ſūt exhibita Nā eſuriētes corꝑe ſuo pauit. i. Choꝝ. xi. In qͣ nocte tradebat̉ ih̓s accepit panē bn̄dicēs ⁊ gr̄as agēs dixit. Accipite ⁊ mādu cate hͦ ē corpꝰ meū. Sitiētes potauit dicēAccipite ⁊ bibite hic ē calix noui teſtamē ti ī meo ſāguīe. Uictos lib̓auit. Zacha. ix. In ſanguīe teſtamēti eduxit vīctos de lacū. Exulē hoſpitauit.ſ. latronem cui dixit Luc̄. xxiij. Hodie mecū erꝭ ī ꝑadiſo. Dic̄ Rabanꝰ ſuꝑ Geneẜ. Hora meridiei dn̄s crucē aſcēdit. ſꝫ pꝰ meridiē latronē ī ꝑadi ſū trāſduxit. Nā illa hora ſic̄ p̄uaricatoreꝫ adā expulit. cōfitentē latronē induxit. ſic nos miſericordiā ī libro crucꝭ legere debemus ⁊ agere. Iuxta illd̓ Iſa. lviij. Frāge eſuriēti panē tuū egenos vagoſqꝫ induc ī domū tuā. ⁊ oriet̉ ī tenebrꝭ lux tua.i. gr̄a et miſericordia. iuxta illd̓ Mat. v. Dtī miſe ricordes qm̄ ip̄i mīaꝫ ꝯſequent̉. nā ſaluator dixit Luc̄. vi. Eadē mēſura qͣ mēſi fueritꝭ remetiet̉ vob̓. Iō apl̓s ad Heb̓. iiij. Adea mꝰ cū fiducia ad thronū gr̄e eiꝰ vt mīaꝫ cō ſeqͣmur. In tercio cornu crucꝭ a ſiniſtrilegere debemꝰ patiētiā ī aduerſi. Un̄ apl̓s ad Heb̓. xij. Recogitate eū qͥ talē ſuſtinuit aduerſꝰ ſemetip̄m ꝯͣdictōeꝫ. Nā in em̄ibꝰ ſuis p̄ſſuris ⁊ anguſtijs n̄ aꝑuit os ſuū. ſꝫ patiētiā exhibuit vt ouis. Iſa. liij. Sicut ouis ad occiſionē ductꝰ ē ⁊ qͣſi agnꝰ coraꝫ tondēte ſe obmuteſcit: nob̓ ī exemplū. Un̄ Dex. Oīs labor leuis. oīs amaritudo duDe exaitatione ſancte crucis cis. oīs pena tolerabil̓. ſi ꝯſideramꝰ qͥd bibe rit xp̄s ī cruce. In qͣrto cornu ⁊ ī fine legere debemꝰ hūilitatē. hāc xp̄s docuit tꝑe paſſiōis. ad Philipē. ij. Exinaniuit ſemet ip̄m formā ẜui accipiēs. Naꝫ lauit pedes diſcipuloꝝ dicens Ioh̓. xiij. Exēplū dedi vobis vt ⁊ vos ita faciatꝭ Nā hūilitas eſt ſedes gr̄e. Iſa. vl. Suꝑ quē reqͥeſcꝫ ſpūs meꝰ niſi ſuꝑ humilē ⁊ tremētem ẜmones meos. Dern̄. Uirtꝰ hūilitatꝭ ē recuꝑatio leſe charitatꝭ. ip̄a ſola verbū dei ī vteꝝ vir ginis īduxit. Luc̄. i. Reſpexit hūilitatē an cille ſue. Dern̄. Audeo dicere ꝙ ſine hūili tate deo nō placuiſſet ꝟginitas marie. Id circo Heracliꝰ cū coſtrā vicit ⁊ crucē xp̄i ī brachijs geſſit nec intrare poterat hieruſalē ſuꝑbꝰ: ſꝫ hūiliatꝰ ⁊ ab angelo correctꝰ. Iſte liber fuit īuolutꝰ ī figurꝭ. Nā primo figuratū eſt in ligno vite qd̓ erat in medio ꝑadiſi. ⁊ ſic xp̄s paſſus eſt ī ligno in medio mūdi. pͣs. Oꝑatꝰ eſt ſalutē in medio terre In hͦ ligno erat vita nr̄a Deūt̉. iij. Erit vita tua ante te pendēs. Dern̄. In arbore crucꝭ dn̄ice pendebat fructꝰ om̄is vite nr̄e Etiā figuratū eſt Gen̄. iiij. Cū abel a cayn fr̄e ſuo ī agro cū tridēte occiſus ē. ⁊ ſic xp̄s a fratribꝰ ſuis iudeis ī ligno crucꝭ Iō dn̄s dixit eis Mat. xxiij. Ueniet ſuꝑ vos om̄iſ ſanguis iuſtꝰ ⁊c̄. Secūdo figuratū eſt ī archa noe: in qͣ totū genꝰ humanū ſaluatū eſt. ⁊ ſic nos. Sap̄. xiiij. Exiguo ligno credunt hoīes ſaluare aīas ſuas. Augꝰ. Domuit hoſtē nō ferro ſꝫ ligno. Greg. Quid p̄cioſiꝰ ⁊ ſublimiꝰ cruce de qͣ tāta ī nos trā 3 ſcendit gr̄a ⁊ virtꝰ. Tercio figurat̉ gen̄. xxij. Cū colligaſſet Abraā Iſaac ⁊cͣ. ſꝫ ari es ī ſpinis occidit̉ ꝓ eo. Spūaliter. ſic xp̄s inter ſpinas occidit̉. Augꝰ. Inter ſpinas occidit̉ qͥ ſpinas peccatoꝝ ꝯfringere venit. Quarto figurat̉ Exod̓. xv. Moyſes cla mauit ad dn̄m ꝓ aqͥs qͥ oſtēdit ei lignū qd̓ cū miſiſſet ī aqͣs ī dulcedinē verſe ſūt. ſic et aduerſitas dulcorat̉. Gregꝰ. Quidqͥd ter rena aduerſitas propinat afflictionis. leue erit ſi aſpiciatur ad patibulū crucis Quī to figuratur Geneẜ. xxxviij. Iacob vidit

Sermo CXXVII. ſcalam ⁊ ſummitas eiꝰ tangebat celos ⁊cͣ Augꝰ. li. ij. de catheciſmo. Scala celi crux xp̄i eſt ꝑ quā xp̄us lapſum hoīem leuauit. Sexto figuratū eſt. iij. Reg̓. xvij. Legēſ mulier ligna ⁊cͣ. Spūaliter. mulier.i. eccleſia collegit ligna crucꝭ: ⁊ fecit ignē charita tis. Dern̄. Suꝑ oīa te michi reddis calicē amabilē o bone iheſu. ⁊ Leuit̉. vi. Igniſ in altari meo nō extinguet̉: ſacerdotes ſub ijcientes ligna. Septimo eſt lectulꝰ ſalomonis. Math̓. xxiiij. Erūt duo in lecto vno. Figurat̉ Geneẜ. xlix. Iacob bn̄dixit filios collegit pedes ſuꝑ lectū ⁊ ꝯſūmauit vitā. Octauo figurat ꝑ candelabꝝ in ta bernaculo Exodi. xxxvij. ſic xp̄s in eccleſia crucē. Nono figurat̉ ꝑ arborē Danielis iiij. Ecce arbor in medio terre: vniuerſoꝝ eſca eſt in ea. ſic crux xp̄i in medio terre: ſic̄ lignū vite in medio ꝑadiſi. Dern̄. Quāto altior arbor tanto fructus dulcior. Tu ſolus dulciſſimꝰ quia altiſſimꝰ iheſu chriſte Decimo figurat̉ ꝑ ſexpentē eneum Qu. xxi. ⁊ Coll̓.i. Pacificās ꝑ ſanguinē cruciſ eiꝰ ſiue que in celis ⁊cͣ. Rich̓. de ſācto victore. Crucis ſignaculū eſt demonis ſuꝑpliciū ⁊ tormentū. Ideo dicit̉ Ezech̓. ix. Omnē hoīeꝫ ſuꝑ quē viderꝭ thau nō occi des. Sꝫ p̄mittit̉ ſignū thau ſuꝑ frontē vi toꝝ gementiū ſuꝑ cunctis abominatōnibꝰ ſuis. Chriẜ. Crux xp̄i non patrocinat̉ crimini. Iſte liber inuolutꝰ nūc expanſus eſt Deutro. iij. Exit vita tua ante te pendens Ideo velū templi ſciſſū eſt a ſummo vſqꝫ deorſum: ad deſignandū ꝙ om̄es figure d̓ noſtra redemptōne ſunt adimplete ī cruce Hic eſt liber in quo om̄es debemus legere. Dern̄. Quotidiana xp̄iani lectio debet eē dn̄ice paſſionis recordatio. Apoc̄. vltimo Deatꝰ qͥ legit ⁊ ſeruat libri huiꝰ verba. ſcꝫ quattuor virtutes per qͣttuor cornua crucis deſignatas. Dixi ſecundo. ſubiungit̉ prefigurate crucis notificatio cū ſubdit. ex pandit illū corā me intus ⁊ foris ſcriptus. Intus cuꝫ amaritudine cordis ⁊ triſticia Math̓. xxvi. Triſtis eſt anima mea vſqꝫ ad mortem. Et foris. id eſt. extra rationem paſſionis generalis. qꝛ paſſus eſt in om̄ibꝰ membris ab om̄i ſtatu hominū. Nam rex illuſit. preſes iudicauit. pontifices ⁊ ſcribe accuſauerūt. turbe condempnauerūt eum dicendo Reus eſt mortis. milites eū crucifixerunt. Intus paſſus eſt ī anima omnia preuidens. quia p̄uidit paſſionē ſuam in multis perditam. Unde dicit Donauē tura ſuper. iij. ſententiaꝝ. Maior fuit dolor ratione noſtre miſerie qͣꝫ pena ſua corpora lis. Item iſte liber fuit ſcriptus extra cum amaritudine cordis: ratione triſticie mr̄is vbi Simeonis gladius pertranſiuit eius animā. ⁊ potuit dicere illud pͣs. Repleta eſt malis aīma mea. ⁊ Ruth.i. Nolite me vocare noemi. id eſt. pulcrā: ſed amarā. qꝛ amaritudine repleuit me dominꝰ. Diceres quomodo tamē Maria potuit ita acriter dolere q̄ vtiqꝫ voluntatē dei ex inſpiratione ſpirituſſancti ſciuit. Reſpondet̉ ẜm Aug. de ſpiritu ⁊ littera. Amor ⁊ dolor ſūt ponderata realiter in beata virgine. ſcilicꝫ amor naturalis ad filiū: ex quo ꝓceſſit dolor ⁊ amor ad ſalutē generis humani. ex qͦ ꝓceſſit gaudiū illa ponderata ſunt in corde eius in libra iuſticie Sꝫ amor ſalutꝭ ge neris humani p̄ponderauit. ⁊ gratia natu ram vicit. Uoluit igit̉ beata ꝟgo ratōe di uinitꝰ gratie illuſtrata potiꝰ xp̄m mori tꝑa liter qͣꝫ humanū genꝰ dānari eternaliter. d̓ quo Amb̓. ſuꝑ ſtabat ad crucē. dicit. Ma ria ſtabat ad crucē: ſi mors filij nō ſufficeret: ip̄a ad ppl̓i redemptōeꝫ ꝓna eſſet etiaꝫ mortē ſubire. Et hͦ idē vult Dern̄. ſuꝑ ſta bat. Optabat ip̄a ſanguinē ſuū addere et cū filio ſuo ſacrificiū veſpertinū celebrare. Sꝫ diceres. nunqͥd valuiſſet ꝓ redēptōe hūani generis eiꝰ mors vel paſſio. Rn̄dit Aug̓. Ille ſolꝰ hͦ valuit ſacrificiuꝫ offerre qͥ debuit ⁊ potuit. Debuit vt hō ſine ꝯtagione peccati. potuit vt deꝰ. Heb̓.ix. Solꝰ pōtifex cū ſanguīe ſemel ī anno ītrauit ī ſācta ſctōꝝ quē offerret ꝓ ſua ⁊ ppl̓i ignoran tia. vt figuratur Leuitici. xvi. Nullus ho minum ſit in tabernaculo quando pontifex ingreditur ſanctuarium. Dicit enim

De exaltatione ſancte crucis Detn̄. Nulliꝰ dignitas: nec hoīs: nec angeli in ſacrificādo cōmunis potuit eſſe autoritas. Diceres vtꝝ aliqͥd ꝓfuit ꝙ innocens mr intantū doluit ⁊ tā acerba ſuſtinuit. Reſpōdet Dern̄. dicēs. Cooꝑabat̉ ẜm ſuū modū ad ꝓpiciendū deū ille mr̄is affectꝰ vt tā ꝓpria qͣꝫ mr̄is vota charitas xp̄i ꝓferret ad patrē. Dū qd̓ matex peteret filiꝰ approbaret ⁊ pater ꝯdonaret. ⁊ ſic libet paſſionis xp̄i ⁊ crucis fuit ſcriptꝰ intꝰ ⁊ foris doloribꝰ in quo legere debemꝰ non ſolū lamētatōes ſcriptas ratōe doloꝝ xp̄i ⁊ matris eiꝰ. ſꝫ etiā lamētatōes rōe noſtri ſcꝫ qd̓ nos demeruimꝰ. ita ꝙ nos dolēter poſſemꝰ dicere cū latrone Luc̄. xxiij. Noſ quidē digna factꝭ recipimꝰ. hic aūt nichil mali geſſit. Nā ẜm Dern̄. Innocēs ſuſtinuit qd̓ nocēs rapuit. Iuxta illd̓ pͣs. Que nō rapui tūc exoluebā. Itē nō ſolū lamen tatōes ſcripte ſunt ī hͦ libro crucꝭ. ſꝫ etiam carmē.i. canticū leticie. qꝛ redemptō gene tis hūani. Luc̄. x. Gaudete qꝛ noīa veſtra ſcripta ſunt in libro vite. Dern̄. In cruce adepta eſt pctōꝝ remiſſio. pietatꝭ exhibitō meritoꝝ augmētatio. Nā ẜm Greg̓. ī dia logo. Nūqͣꝫ qͥs celeſti beatitudine dignus foret niſi xp̄s crucē aſcēderet. Tercio ſcri ptū eſt in hͦ libro ve ſcilicet eterne damnationis his qͥ ingͣti ſūt redemptōis ⁊ volun tarie ſe tradūt damnatōi n̄ meditātes paſ ſionē dn̄i. de quibꝰ Apoc̄. xx. Qui non eſt ſcriptꝰ ī libro vite miſſus eſt ī ſtagnū igniſcꝫ eterne damnatōis. ꝓpter qd̓ dic̄ Der. Hec michi ſūma ph̓ia meditatio xp̄i paſſi onis aſſidua. ſuauiſſimuꝫ crinile ſit michi ſpinea tui capitꝭ corona. dulcꝭ lectulꝰ crucꝭ lignū. in hͦ morior. in hͦ viuo. Nā verꝰ xp̄i anus ſic̄ aꝑis ſugit mel de flore. ſic omneꝫ dulcedinē aīe ſugere deberet ex vulneribꝰ ⁊ mēbris xp̄i in cruce. qͣlis fuit Augꝰ libro ſupplicationū ꝑte. iiij. dicēs. O iheſu crucifixe paſſio tua eſt michi fauo dulcior. lacte ſapidior. balſamo p̄ſtantior. gemmis ⁊ auro p̄cioſior. cunctis terraꝝ diuitijs ⁊ bonoribꝰ charior. ſcribe in tabulis cordis mei ſanguine tuo dulciſſima vulnera tua: vt te immenſe dulcedinis dominū habeā in cor de pectore ⁊ ore ꝑficiāqꝫ documēta paſſionis tue oꝑe Nā dicit Angꝰ. ſuꝑ prima canonica Iohānis. Homo fidelis qui ita re cordat̉ dominice paſſionis documēta. non ſolū patienter morit̉: ſꝫ etiā patiēter viuit ⁊ delectabiliter morit̉. Sermo. CXXVIII. Ad idem Iquis vult ve nire poſt me abneget ſemetip̄m ⁊ tollat crucē ſuā ⁊ ſequatur me Math̓. xvi. In ſumma verboꝝ euangelij duo innuunt̉ primo ꝓpoſiti arbitrij noſtri libertatem. ibi. Si qͥs vult venire poſme. ſecundo ſubiungit chriſtū ſequentium qualitatē. ibi. abneget ſemetip̄m. De primo dicit. Si quis.i. aliquis ex multis ſiue ſit dominꝰ. ſiue ſeruꝰ. ſiue diues. ſiue pauper. Ecce diuina largitas ſe offert om̄ibus ſe nulli denegās. Act̉. x. In veritate comperi nō eſt ꝑſonarū acceptio apud deuꝫ.i. Thimo. ij. Uult om̄es homines ſaluos fi eri. Gloſa. Uult voluntate ꝯditionata nō abſoluta. ſi domino obediāt in p̄ceptis ſuiſ Math̓. ix. Si vis ad vitam ingredi ſerua mandata. ⁊ ſic reliquit homini voluntateꝫ Sꝫ diceres nunqͥd reliquit etiā ei poteſtatem. Reſpondet̉ ꝙ nō. quia poteſtateꝫ ſibi reſeruauit. Ro. xiij. Omnis poteſtas a domino deo eſt. Sed diceres nunqͥd eſt hoc contra deum. ſi vult ⁊ non poteſt. Reſpondetur ꝙ non. licet non poteſt ꝑ ſe poteſt tamē mediante dei adiutorio. Philipen̄.i. Deus eſt qui operatur velle in nobiſ ⁊ perficere. Iohā. xv. Sine me nichil poteſtis facere. Iſa. xxvi. Omnia opera noſtra operatꝰ es domine. ⁊ ſic non poſſet cau ſari: ſed magis admirari abiſſum bonitatiſ ſue ꝙ tanqͣꝫ dominus in bonis operatur in nobis ⁊ facit que grata ſibi ſunt ⁊ accepta ⁊ iudicat ea eterna mercede digna. ⁊ eoip ſo allicit noſtram voluntatem liberam vt velit. Et deinde oſtendit ſe noſtrum docto rem et ductorem. Primo doctorem cum dicit. Poſt me venite. quaſi diceret.

C XVIII Sermo nullus p̄cedit me. nullꝰ vadit iuxta me. oēs oportet ire poſt me. qꝛ ego primogēitꝰ in multis fratribꝰ. Ego ſū qͥ primo dixi di ſcipulis meis. Ioh̓. i. Uenite ⁊ videte ſcꝫ oꝑa mee virtutꝭ. Secundo dixi eis Mat. xi. Uenite ad me om̄es qͥ laboratꝭ ⁊ onerati eſtis ego vos reficiā. tollite iugū meū ſu per vos: onus meū leue eſt qd̓ hilariter ſuſcipite ⁊ portate ad gloriā. Tandeꝫ tercio dicā eis in fine illud Mathe. xxv. Uenite benedicti patris mei accipite regnū ⁊cͣ. Et ſic eſt ductor noſter ad vitā gratie ⁊ glorie Dixi ſecūdo oſtendit ſequentiū xp̄m qͣli tatē dicēſ abneget ſemetip̄m. ⁊ ſic ē noſter inſtructor docēs nos ire viā quā ip̄e ambu lauit. dixit enī Ioh̓. vi. Nō veni facere vo luntatē meā: ſꝫ eiꝰ qͥme miſit ⁊ ſic debemꝰ noſmetipſos abnegare. Anẜ. ⁊ merito qꝛ iuris nichil habemꝰ boni in nobis. ⁊ ꝓbat̉ multꝭ ratōibꝰ. Prima qꝛ deus creauit noſ pͣs. Ipſe fecit nos ⁊ nō ipſi nos. Sicut exgo nichil boni ī nobis eſt qd̓ ip̄e nō creauit ita dignū eſt ꝙ oīa noſtra bona ſua ſunt. ⁊ licet nō auferre ſancta ſanctoꝝ ne ſacrilegium cōmittamꝰ. Secūda ratio: qꝛ nos eter ne morti dedit ⁊ ſua morte p̄cioſiſſima redemit: ⁊ pro nobis om̄ibꝰ mortuꝰ eſt. vt qͥ viuūt iam nō ſibi viuuent: ſed ſibi qui ꝓ nobis mortuꝰ ē dicēdo cū apoſtolo ad Gal̓. ij. Uiuo ego nō ego ſed viuit in me chriſtꝰ Tercia ratio quia nos ingratos ab oībus beneficijs ſuis auerſos ꝑ peccata a diabolo defendit. qꝛ criminibꝰ noſtris demeruimꝰ eo ꝙ inique a ſua ꝓtectōne receſſimꝰ ⁊ ſb̓ ſua protectōe eſſe nō debueramꝰ. ⁊ ſic nos malignus hoſtis ſine defenſione captiuos habens ad ſuā voluntatē duxiſſet ī eterna ſupplicia. ſed ipſe ex ſuꝑabundanti bonita te nos defendit ab eo ⁊ ad patriaꝫ reduxit vt dicimus cū pͣs. xciij. Niſi dominus adiuuit me. paulominꝰ habitaſſet in inferno anima mea. Tren̄. iij. Magna domini miſericordia ⁊cͣ. Quarta ratio: quia ea bonitate qua nos creauit eadem a diabolo nos ꝯſeruabit ne in nichilū redigeremꝰ. Greg̓ Eſſe noſtrū ex nichilo eſt ⁊ in nichilū tenderet niſi auctor omniuꝫ manu ſui regiminis ꝯſeruaret. O magna fatuitas ſe exigere ꝯtra deū Iſa. x. Nunqͥd gloriat̉ ſecuriſ contra eū qui ſecat. Nā ſe mouere nō poteſt. Heb̓.i. Portās om̄ia verbo virtutiſ ſue. Quinta ratio eſt ſecuritas qui eīꝫ totū ſe abneget vt totū ſe offerat deo: vt totum eū deꝰ habeat: ⁊ ſibi nichil eſt vt deo aliqͥd ſit. ⁊ ſic ſui nichil amittere timet nec ꝑdere: ſed ſemꝑ ſecurus eſt ꝙ deus qd̓ ſuum eſt ꝯſeruat. Sap̄. v. Iuſtoꝝ anime in manū dei ſunt Ioh̓. x. Nō rapiat eos quiſqͣꝫ de manu mea Ioh̓. vi. Om̄e qd̓ venit ad me non eijciam foras. Sexta ratio vt ſibi vitam rependeremus noſtrā: qui omnem vitam ſuā ad ſalutē noſtrā impendit. Iſa. ix. Puer natus eſt nobis ⁊cͣ. ⁊ deniqꝫ in cruce animam ſuam ꝓ nobis dedit Mat. xx. Uenit enī filiꝰ hominis miniſtrare ⁊ n̄ miniſtrari. ⁊ dare animā ſuā in redemptō nem promultis. ⁊ ſic debemꝰ abnegare vo luntatē noſtrā ⁊ baiulare crucem. Gal̓. v. Qui xp̄i ſunt carnē ſuā crucifixerūt Ideo ſubdit. crucē ſuā. Gregꝰ. Crux a cruciatu dicit̉. Anẜ de menſuratōne crucis. O domine ſi crux ſeruoꝝ tuoꝝ dicitur a cruciatu quomodo eſt hoc dic michi. cum dixiſti. iu gum meū ſuaue ⁊ onus meū leue. Sapīe xij. Donus ⁊ ſuauis eſt domine ſpūs tuꝰ Reſpondet̉ Crucē eſſe cruciatum cordis quā portare debemꝰ. Nā ſicut crux habet quadruplicē dimenſionē. ſcilicet longitudinem. ſublimitatē. latitudinē. ⁊ profundi tatē. Debemꝰ enī cruciatū habere. Drimo de profunditate ꝙ non humiliamur in tantum. ſicut deberemus. Ad profundam humilitatem nos cogit chriſti humilitas. ꝙ filius dei ita voluit ſe humiliare. Philipen̄. ij. Exinaniuit ſemetipſuꝫ ⁊cͣ. Dern̄. Exinaniuit ſe vſqꝫ ad carnē. vſqꝫ ad mor tem. vſqꝫ ad limbuꝫ. vſqꝫ ad crucem. De ſua ꝓfunda humilitate. Iſa liij. Uidimuſ eum non habentem ſpeciem neqꝫ decorem ⁊ hoc propter peccata noſtra. Auguſtinus Quid faciet humana fragilitas cum ſe de preſſit diuina maieſtas. Secundo

De exaltatione ſancte crucis ad profundā humilitatē nos cogere debet noſtra cognitio: cogitando quid ſumꝰ Iob vij. Quid eſt homo quia magnificas eum pͣs. viij. Domīe quid eſt homo ꝙ memor es eiꝰ Quāto viliores nos cognoſcimꝰ detanto humiliores nos eſſe debemus: ꝙ al tiſſimus ſic ſponte eſt abiectus. hoc docuit Math̓. xi. Diſcite a me qꝛ mitis ſuꝫ ⁊ humilis corde. Ideo merito habere debemuſ cruciatū cor. d̓ quo nō ita profundā humi litatem habemꝰ ⁊ grati de ſua humilitate. Secunda dimenſio crucis eſt ſublimitaſ vbi cruciari debemꝰ: pro eo ꝙ eū nō plene poſſumꝰ videre ⁊ amare: ſicut ſublimiſſua bonitas exigit. O qͦt ſunt hodie cauſe amo ris ſui quas nec lingua dicere: nec intellectus ſufficit cape Si pro muneribꝰ diligere vis: O quis plura dabit qͣꝫ qui animaꝫ de corꝑe. ſanguinē de corde. aquā d̓ latere dedit. Si vis amare illū qui pro te aliqua ardua facit: magis chriſtū. de quo Dern̄. Dixit plura. fecit mira: ꝑtulit dura. Iſa. i. Aplanta pedis vſqꝫ ad verticeꝫ ⁊cͣ. Si aliquid volumꝰ diligere quia bonū. magis illud qd̓ optimū eſt. ⁊ ſic infinita ſunt que nos ad amorē dei cogūt ⁊ xp̄i filij eiꝰ. Nā om̄ia que creauit probāt dei bonitatē. Gre gorius. Probatio dilectōnis eſt exhibitio operiſ. Neceſſe habeat ſe dilectrix aīa xp̄i ⁊ dei ſicut deus ſe habet ad eā. Primo ſic̄ deus ſemꝑ amat ⁊ nō deſiſtit ab amore. ſic om̄es affectus tuos offer ſue volūtati. Se cundo ſicut ſemꝑ habet nos pre oculis. ita ſemꝑ debemꝰ cogitare deū patrē. Doetiꝰ. Magna eſt nobis indita neceſſitas ꝓbitatis cū cuncta agamꝰ ante oculos iudicꝭ cū cta cernentis. ergo qd̓ nō faceres in p̄ſentia hominis: nec in p̄ſentia dei facere debeTercio ſicut deus cōtinue nobis ẜuit oꝑa bona in nobis oꝑando ⁊ nos ꝯſeruando. ⁊ ſic nos cōtinue debemꝰ eſſe in eius ſeruitio om̄ia temꝑa in eiꝰ ſeruitio impendēdo. Ec cleſiaſtici. xiiij. Particula bone diei nō te p̄tereat. Quarto ſicut nos ſemꝑ cuſtodit ab om̄ibus malis. ⁊ ſic nos ſemꝑ abſtinere a vicijs ⁊ cruciari debemus in nobis ꝙ non ita laudamꝰ ⁊ amamꝰ dei charitatem ⁊ bonitatē ſicut deberemus. Hugo in li. d̓ arra anime. Nichil poſſumꝰ ꝓ beneficijs rependere qͣꝫ amare. Tercia dimenſio ẜm Anẜ. libro. viij. eſt latitudo crucis vbi cruciari debemꝰ. ꝓ eo ꝙ tantā confidētiaꝫ nō habemꝰ ad deū ſicut debemꝰ. Nā ita dilatauit ſuam bonitatē ⁊ extendit manus in cruce: vt nos om̄es repleret bonitate. pͣs. Aperis tu manū tuā. Sūt eniꝫ multe cau ſe qͣre ꝯfidere debemꝰ ſue bonitati. Prima qꝛ iuſtū deſideriū eſt ab eo. ij. Choꝝ. iij. Nō ſumus ſufficientes aliquid de nobis cogitare tanqͣꝫ ex nobis: multo minꝰ deſiderare. Ad quid daret niſi etiā vellet exau dire. Secunda cauſa incitās ad ꝯfidentiam eſt incarnatio. Augꝰ. d̓ ꝟbis domini Qui fecit hominē factꝰ eſt homo ne ꝑiret qd̓ fecit. Luc̄. xix. Uenit filiꝰ hoīs q̄rere ⁊ ſaluū facere qd̓ ꝑierat. Au. Si hoīes ꝑire vellet de celis ad terram non deſcenderet. Tercia cauſa eſt paſſio ꝓ nob̓. Ro. viij Proprio filio nō peꝑcit deꝰ. exquo filium tradidit quid denegabit. Nā om̄ia que pe tere poſſumꝰ minora ſunt qͣꝫ filius. Augꝰ. Exquo ſuſcepit malū tuū ſpera cōmunicet tibi bonū ſuū. Hebreo. ix. Nolite amittere confidentiā veſtrā que habet magnaꝫ remunerationeꝫ. Dernardꝰ. Quantū pedē fiducie in deū poſueris intantū obtinebis Ad qd̓ hortatur apoſtolꝰ ad Heb̓. iiij. Ea mus cuꝫ fiducia ad thronū gratie eius. vt miſericordiā cōſequamur. Quarta dimenſio eſt lōgitudo ſpiritualis crucis. Lō gitudo ſpiritualis crucis eſt cruciatio d̓ hͦ ꝙ non ſumus aſſidui ⁊ continui ⁊ ꝑſeuerā tes in dei laude ⁊ ſeruitio. Ip̄e enī noluit deſcendere ſed ꝑſeuerauit ⁊ cōtinuauit vſ qꝫ ad mortē. ⁊ ſic nos dicētes cū Iob. xxv. ij. Iuſticiā quā cepi non deſeraꝫ. ad Gal̓. vi. Donū autē facientes non deficiamus Chriẜ. Tolle ꝑſeuerantiā nulluꝫ obſequi um habet mercedem. Gregoriꝰ. Incaſſuꝫ bonum agitur ſi ante terminū vite deſerat̉ Math̓. x. Qui ꝑſeuerat vſqꝫ in fineꝫ hic ſaluus exit.

CXXIX Sermo De ſancto Matheo. Sermo CXXIX. Elictis onibus ſurgens ſecutꝰ eſt eū Math̓. ix. Dicūt naturales ꝙ luna naturaliter ſequit̉ motū ſolis. qꝛ ab eo illu minat̉. ⁊ de quāto magis ſole appropinqͣt: de tanto plus qͦ ad terram de ſuo lumine ꝑ dit. Sꝫ dicit Macrobiꝰ claritatē quā per dit ex parte terre nullo modo ꝑdit ex ꝑte celi. īmoplꝰ ex ꝑte ſuꝑiori illuſtrat̉. Ideo qn̄ ſoli ꝯiungit̉ nichil luminis ad terrā dirigit: ſꝫ in ꝑte celi in plena luminatōne exiſtit. Miſtice ꝑ lunā peccatores ⁊ ſtulti ītel ligunt̉. quoꝝ heu multi ſūt. iuxta illud Eccleſiaſtes.i. Stultoꝝ infinitꝰ eſt numeruſ Recte ſicut luna nunqͣꝫ eſt ſtabilis ſꝫ ſemper hincinde diuagat̉. ſic peccator de vno peccato in aliud labit̉. de quo Eccl̓i. xxvij. Stultꝰ.i. peccator vt luna mutat̉. Si igit̉ a ſole iuſticie.i. xp̄o vult illuminari: neceſ ſe eſt vt illuꝫ ſolē.i. xp̄m ſequat̉. pͣs. xxxiij. Accedite ad eū ⁊ illuminamini. ⁊ quanto plꝰ ſibi appropinqͣt: tanto plꝰ vanitatē mū di deſpicit. ſi autē peccator eſt oppoſitꝰ ſoli tūc claret ī mūdo vana gloria. de qͦ Ilido. Longe a deo eſt animꝰ cui hec vita eſt dul cis. Gregꝰ. ſuꝑ Ezech̓. Quanto terrenis mens plꝰ occupat̉: tato celeſtia minꝰ vidꝫ vt patet in Matheo. Dū terrenis inhereret xp̄s eū ſole miſericordie nō illuſtrauit. vt igit̉ illuſtraret̉ neceſſe eſt vt deū ſeq̄ret̉ Hec imitatio figurat̉. iij. Reg. xix. Helias venit ad Eliſeū arantē in campis. miſit ſuꝑ illū palliū ſuū. ⁊ ſtatim relictꝭ bobꝰ qui bus arabat cucurrit poſt heliā. ⁊ trāſiens tulit pax boū ⁊ mactauit ⁊ coxit carneſ ⁊ de dit ppl̓o: ⁊ comedit ⁊ ſurgēs ſecutꝰ eſt euꝫ. Spiritualiter verꝰ belias.i. xp̄s: venit ad Eliſeū.i. ad mattheū arantē in campis.i. auaricie intentū theolonio. Xp̄s miſit pal liū.i. diuinitatē palliatā humanitate ⁊ tra xit eū. qꝛ ẜm Hiero. Diuinitatis radij ab eiꝰ intuitu illucebāt qͦs voluit attrahere at traxit. ⁊ ſic de Matheo factū eſt. Iō ſtatiꝫ reliquit om̄ia. de quo Deda ſuꝑ Lucam. Qui ſolebat raꝑe aliena hic volūtarie reliquit ꝓpria. de quo thema. Relictis oībꝰ ⁊cͣ. In verbis euāgelij duo innuunt̉. primopia reſpectō diuine charitatꝭ. ibi. vidit ibeſus. ſecundo ſubiungit̉ vana rep̄henſio humane iniqͥtatis. ibi. videntes. De prīo dicit. vidit. Ariſtoteles in li. de aīalibꝰ dic̄ Salandriꝰ eſt auis ⁊ eſt albꝰ totꝰ in colore: nullā nigredinē habēs. ⁊ eſt huiꝰ nature: qn̄ alicuiꝰ egritudo eſt ad mortē auertit faciē ſuā ab infirmo. Si aūt infirmꝰ debet cōualeſcere viſū porrigēs eſt in ip̄m quaſi applaudēs. Spūaliter. ſic xp̄s totꝰ albus Canti. v. Dilectꝰ meꝰ candidꝰ rubicūduſ ⁊cͣ. nullā nigredinē peccati habēs Sapīe. vij. Candor eſt eterne lucꝭ. Iſte puriſſimꝰ dn̄s habet duos oculos dextrū quo reſpicit peccatores. ſiniſtrū.ſ. miſericordie. Hāc ſi auertit ſine dubio morient̉. ideo Dauid. Reſpice ī me ⁊ miſerere mei. Si em̄ xp̄s infirmū peccatorē reſpicit oculo miſericor die nō moriet̉ in peccatꝭ. Nā reſpectꝰ deitatis habet multos effectꝰ. vt patet ī ẜmo ne ſequēti. ⁊ ſic oculo miſericordie r̄ſpexit infirmum matheū. cū ei peccata dimiſit. Oculo ꝟo gratie ip̄m reſpexit cū eū ī apoſtolū elegit: vt ꝑ ſeip̄m teſtat̉ dicens. Uidit iheſus hoīeꝫ ſedentē in theolonio. Ubi innuunt̉ tres infirmitates. Prima terrena cupiditas cū dicit hominē: nō viruꝫ ab humo. Gen̄.i. Formauit hominē deus de limo terre. Gregꝰ. Matheꝰ diligendo terrena factꝰ eſt terrenꝰ. Augꝰ. Tal̓ vnuſ quiſqꝫ eſt qͣlis ſua dilectio. ſi terraꝫ amas terra es. ⁊ bn̄ auatꝰ homo terra dicit̉. Nā ſicut terra eſt frigida. ſic auarꝰ nō habꝫ ca lorē charitatis. Augꝰ. lxxxiij. q̄ſtionū. Ue nenū charitatis auaricia. vbi auaricia regnat: ibi charitas locū nō habet. Itē terra claudit aīalia venenoſa. ⁊ ſic auaricia alia peccata mortalia. Eccl̓i. xxi. Quaſi a facie colubri fuge peccata.i. ad Thi. vi. Radix oīm maloꝝ cupiditas. Hugo de ſancto victore. Qui auaricie innitit oī peccatoꝝ ꝑ ticeps efficit̉. Sanctꝰ Tho. ij. ij. q. cxxix.

De ſancto Matheo ar. ij. Auaricia eſt radix oīm maloꝝ. nō ꝙ oīa mala ſꝑ oriunt̉ ab auaricia. ſꝫ qꝛ nullū malū eſt qd̓ n̄ interdū orit̉ ex auaricia. Itē terra includit ī ſe infernū. Hiero. ſuꝑ Ionaꝫ. Quomodo cor eſt in medio aīalis ita infernꝰ in medio terre. ⁊ ſic auaricia. qꝛ di cit Tuliꝰ. Tota vita auari hoīs plena eſt miſerie ⁊ doloris.ſ. ꝑ ſollicitatōeꝫ. Dama ſcenꝰ. Maior eſt cruciatꝰ auari oīa poſſidē tis qͣꝫ pauꝑis nichil habētis. Eccl̓i. v. Oībus diebꝰ vite ſue comedit in tenebris et in curis multis erumna atqꝫ triſticia Se cunda infirmitas accidia qꝛ ſedentē.i. bonō oꝑe torpentē. Leo papa. Nō torpētibꝰ ſꝫ laborantibꝰ dat̉ premiū. Nā tria ſunt lo ca.ſ. celū. infernꝰ. ⁊ terra. Celū deputatuꝫ eſt ad quieſcendū. Math̓. xix. Sedebitis ſuꝑ ſedes ⁊cͣ. ſimiliter Mat. viij. Ueniūt ab oriente ⁊ occidēte ⁊ recumbēt cū abraaꝫ Iſaac ⁊ Iacob in regno celoꝝ. Infernꝰ deputatꝰ eſt ad iacendū. Prouerb̓. xiiij. Iacebūt mali ante bonos ⁊ impij ante portas iuſtoꝝ. Iſa. xiiij. Subter te ſternet̉ tinea: ⁊ operimentū tuū erūt vermes. Mundus deputatus eſt ad oꝑandū. Iob. v. Naſcit̉ homo ad laborandū ſicut auis ad volanduꝫ pͣs. lxxij. de accidioſis. In labore hoīm nō ſunt ⁊ cū hominibꝰ nō flagellabunt̉. Glo. ſꝫ cū demonibꝰ. ideo Eccl̓s. ix. Qd̓cunqꝫ poteſt manꝰ tua oꝑare inſtanter fac. Naꝫ ij. ad Theẜ. iij. Qui nō laborat nō māducabit. Tercia infirmitas mathei erat: qꝛ curis ſecularibꝰ inſudabat qꝛ in theoloneo qd̓ raro ſit ſine pc̄to. qꝛ cōmuniter tales ſu munt vltra preciū cōſtitutū. vel etiā a qͥbꝰ nō eſt accipiendū vt a clericis. vt habet̉ d̓ cenſi. ⁊ exactōibꝰ quāqͣꝫ. li. vi. Ratio qꝛ de bent ꝓ ſalute regni exorare. ⁊ ab hͦ officio fuit vocatꝰ Matheꝰ ꝑ xp̄m: qui dixit. Sequere me. Deda. Nō ſolū in inceſſu pedū ſꝫ ⁊ moꝝ. ecce diuina bonitas nobis in exemplū fiducie dei miſericordie Augꝰ. Ne mo de pietate dei diffidat: qꝛ maior eſt miſericordia dei om̄i nequicia. Si miſericor diter vocauit Matheū auaricie innitentē: multo magis ſuſcipiet te clamantē. Ideo Detū. exclamat ꝯtra deſperātes Ores ꝯfuſa res monſtruoſa deſꝑare de dei miſe ricordia. cū omnia noſtra peccata reſpectu dei miſericordie ſūt qͣſi vna gutta reſpectu totiꝰ maris. ⁊ hoc perpendēs Matheꝰ ſurgens ſecutꝰ eſt eū: ꝑuipendens oīa impedi mēta. dicēs cū apl̓o ad Philipē. iiij. Oīa arbitratꝰ ſum vt ſtercora vt xp̄m lucrifacerē. Itē quattuor ſunt impedimenta que impediunt in itinere ſalutis. Primū eſt amor diuitiaꝝ. teſtis huiꝰ iuuenis. Mat. xix. multas poſſeſſiones habēs dixit. Ma giſter quid faciā vt habeā vitā eternā: qui dixit ei. Si vis ad vitā ingredi ſerua mādata. qui dixit. Hoc ẜuaui a iuuētute mea Cui iheſus. adhuc vnū tibi deeſt. ſi vis ꝑfectꝰ eſſe: vade ⁊ vende om̄ia q̄ habes ⁊ da pauꝑibꝰ ⁊ ſeq̄re me. qui abijt triſtis Tūc ait iheſus. Quā difficile eſt qui pecuniam habent introire in regnū celoꝝ. Faciliꝰ eſt camelū ꝑ foramē acꝰ intrare ⁊c̄ Iō Ecc̄i. viij. Auꝝ ⁊ argentū multos ꝑdidit. Se cundū impedimentū eſt amor ꝑentū. Luc̄ ix. Dixit iheſus ad quendā. Seq̄re me. qͥ dixit. Mitte me priꝰ ſepelire patrē meum Ecce amor ꝑentu fuit illi impedimentū ſa lutis. qꝛ dixit ſaluator Mat. x. Qui amat patre vel matrē plus qͣꝫ me nō eſt me dignꝰ. Terciū impedimentū eſt amor amicoꝝ. talis fuit ille Luce. ix. cui dixit iheſus ſeq̄re me Rn̄dit ille. Sequar te mitte me priꝰ nūciare his qͥ domi ſunt. ⁊ ſic impletū eſt illud Math̓. x. Inimici hoīs domeſtici eiꝰ. Quartū impedimentū eſt timor. ſcꝫ puſillanimitatꝭ cogitādo iſta onera n̄ poſſe gerere. pͣs. Trepidauerūt timore vbi n̄ erat timor. Nā qd̓ ꝑ te nō potes dn̄o auxi liante valebis. Iſa. xl. Qui ſperāt in dn̄o habebūt fortitudinē. dicētes cum apl̓o ad Eph̓. iiij. Om̄ia poſſuꝫ in eo qͥ me ꝯfortat Aliqͥ timent hominū poteſtatē qͥ faciūt con tra deum ⁊ iuſticiā. de quibꝰ Leuiti. xxvi. Terrebit eos ſonꝰ folij volātis. Nā om̄is poteſtas humana quaſi foliū volās ī vento Ideo Math̓. x. Nolite timere eos qui oc cidunt corpꝰ ⁊ ampliꝰ nō habēt qͥd faciant I

CXXII Sermo ſꝫ timēte eū qui habet occidere corpꝰ ⁊ ani mā ⁊ mittere in gehennā. Iob. vi. Qui ti met pruinā cadet ſuꝑ eū nix. qui timet poteſtatē humanā incidet in vltionē diuinam Iob. xx. Qui fugerit arma ferrea incidet in arcū eneū. Hec oīa nō retraxerūt ſanctuꝫ Matheū. Un̄ Remigiꝰ. Humana ꝑicula q̄ ei euenire poterāt ꝑuipendit dū om̄ia im ꝑfecta reliquit. Idcirco voci xp̄i efficaciter obediuit. Iuxta illd̓ Dern̄. Perfectꝰ obediēs parat aures ad audiendū. oculos ad videndū. linguā voci. manꝰ oꝑi. ⁊ ſe totum colligit: vt ex toto mandatū impleat. qualis fuit ſanctꝰ Matheꝰ: qui ſurgēs ſecutꝰ eſt eū om̄ibꝰ relictis. ecce magna Ma thei dilectio. de qua Augꝰ. Quantū qͥs d̓ ſpicit tantū diligit. ⁊ ſic ip̄e om̄ia deſpexit. hoc ſignū ꝑfecte charitatis fuit. de qͦ Gre goriꝰ. viij. moral̓. Ad culmē ꝑfectōis tendunt qui exteriꝰ cuncta derelinquūt. Nā ẜm Hiero. Xp̄i ẜuus ꝑfectus nichil q̄rit p̄ter xp̄m. ſꝫ quare nō vocauit matheū ſtatim cū petro. ſꝫ prius fecit ſigna vt ſocrum Petri ſanauit. Math̓. viij. Et ꝑaliticū ꝑ tectū miſſuꝫ Math̓. ix. Rn̄det ẜm ſimonem de Caſſia. Dn̄s qui hoīeꝫ ad imagīeꝫ ⁊ ſimilitudinē ſuā fecit ꝓut ab eterno p̄uidit vocauit: qꝛ cognitor cordis ē qn̄ ſentit hoīeꝫ abilem ⁊ diſpoſitū vocat. ⁊ ſic egit cū genere humano. noluit venire in primo. ſecundo. tercō. quarto. vel quīto. millenario ſꝫ in ſexto vbi humanū genꝰ fuit abile. etiā illa eſt ratio quare aliqui vocant̉: ⁊ aliqui nō. qꝛ quos videt diſpoſitos. aliqui in iuuentute. aliqui in ſenectute vocant̉ Greg̓. xxix. mora. Miſericors deꝰ diu peccata ho minū tolerat. ⁊ cū vltimū finē reſpicit ple runqꝫ peccantiū mentes immutat. Dixi ſecundo ſubiungit̉ vana rep̄henſio huma ne iniquitatꝭ cū dicit̉. Factū eſt diſcūbente eo fecit ꝯuiuiū. ſicut amici volentes ſe ſeparare: ⁊ etiā inimici volētes ſibi recōcilia ri. ⁊ ſic Matheus voluit ſeꝑari a mundo ⁊ recōciliari xp̄o. Uidentes phariſei qͥ oꝑa xp̄i male interp̄tabant̉ murmurabant Itē phar. ſei habuerūt quattuor infirmitates. Primo murmuratōis ꝯtra aꝑta bona. cō tra hoc ſapiētie.i. dicitur. Cuſtodite vos a murmuratōe quia nichil ꝓdeſt. Secundo p̄ſumptionis melioritatꝭ xp̄i dicentes. qꝛ hic peccatores recipit. Tercio elatōnis: qꝛ iuſtos ſe reputabant: ſꝫ alios peccatores. Quarto temerarie ſuſpicatōnis: ſuſpicabant̉ Matheū adhuc publicanū. quē xp̄s elegit in apl̓m. Ideo dixerūt: quare cū publicanis ⁊ peccatoribꝰ māducat magiſter veſter. Simon de Caſſia. Cuꝫ quis ſaluti animaꝝ intēdit ⁊ ſtudet curare languores tunc poſſit ſumere neceſſaria. etiā ſi d̓ māmone iniqͥtatis exiſterent. Simon de caſſia. Fecit conuiuiū Matheꝰ magis ex fide qͣꝫ reꝝ apparatū: exultans ſe iheſū accepiſ ſe hoſpitē: ⁊ ꝙ de ſua ſubſtātia tanto hoſpi ti meruiſſꝫ miniſtrare. indignū ſe arbitrās ꝙ vocaret a xp̄o. ⁊ ꝙ xp̄s ad domū eius ac ceſſerat qui non venit ad domū ꝓpter eius cibū corꝑalem: ſꝫ ſpiritualē verbū diuinū ei imꝑtiens reddenſqꝫ eū accenſum in dei amore: vt potiꝰ eligeret egere cum xp̄o qͣꝫ om̄ia poſſidere. ecce multi publicani. Simon de Caſſia. Unū cōuertit ⁊ multos at traxit. Deda. Unius publicani cōuerſio: multis exemplū penitētie tribuit: ⁊ incentiuum cunctis fuit. Et videntes murmurabant. Ecce iſta queſtio orit̉ ex ſuperbia ⁊ mala eſtimationē. Et iheſus audiēs ait. Nō eſt opus valentibꝰ medicꝰ. In hoc re darguit illoꝝ temeritatē: qui d̓ iuſticia ſua p̄ſumentes gratie celeſtis auxiliū querere non curabāt. ſed hoc fecit male habentibꝰ illos vocat qui ſue infirmitatis conſcij medicinā ſanitatis penitendo reqͥrunt. Quia phariſei ſe ſanos reputabant: publicani au teꝫ male habentes ſe cognoſcebant. Ideo iſti a chriſto ſanabant̉. ⁊ illi in ſuis peccatꝭ relinquebant̉. de hoc medico Ambroſius Nouū medicamē nouus magiſter attulit: qd̓ de celo ad terrā latum eſt. Uulneratuſ eſt ꝓpter noſtras iniquitates ⁊ eius liuore ſanati ſumꝰ. Eccl̓i. xxxviij. Altiſſimus deterra creauit medicinā. Hic eſt optimus medicus. Primo in cognitōe infirmitatiſ

De ſancto Matheo qͣs. xliij. Ipſe nouit abſcondita cordis. ad Heb̓. iiij. Om̄ia nuda ⁊ aꝑta ſunt oculis eiꝰ. Ualens medicꝰ eſt qui eandē infirmitatē patit̉ ſicut egrotꝰ. ⁊ ſic xp̄s. Heb̓. iiij. Nō habemꝰ pontificē qui nō poſſit cōpati infirmitatibꝰ noſtris. Secundo ex multoꝝ ſubuentōe. ⁊ ſic xp̄s nos om̄s curauit Luc̄. vi. Om̄is turba querebat eū tangete quotquot tetigerūt ſalui fiebāt. Leo papa. Sicut neminē ſine peccato inuenit. ſic om̄es curare venit. Tercio in ꝓmpta cu tatione. ⁊ ſic xp̄s ſolo verbo. Math̓. viij. Uolo: mūdare. Solo tactū. Luc̄. xiiij. Ip ſe app̄henſuꝫ ſanauit eū ⁊ dimiſit. Ad huc om̄es debemꝰ recurrere. Eccl̓i. xxxviij. Fi li in tua infirmitate nō deſpicias teip̄m: ſꝫ ora deū ip̄e curabit te. Nā ip̄e habet ſeptē pixides.i. ſeptē ſacramēta que tradidit ad ſanandū anime noſtre vulnera. Ideo ſub dit. euntes diſcite quid eſt. quaſi diceret Diſcite vos qui facitis vos magiſtros ſcri pturas diligenter inquirite. ⁊ ignorantie veſtre ſubuenite. qd̓ dn̄s loquit̉ ꝑ ꝓphetā Oſee. vi. Miſericordiā volo.ſ. per peccato rum dimiſſionē. ⁊ volo vt ſitis vobiſipſis miſericordes per ꝓpriam recognitōeꝫ. Iu xta illud Eccl̓i. xxx. Miſerere anīe tue pla cens deo. ⁊ nō ſacrificiū. id eſt. holocauſto tum oblationē. vt ſcribit̉ Prouerbio. xxi. facere miſericordiā ⁊ iudiciū magis pla cet dn̄o qͣꝫ victime. quaſi dicere. vos offer tis ſacrificia corporalia ⁊ creditis placere deo. ⁊ nō curatis de cōuerſione peccatoruꝫ nec ſuſtentatōe paupeꝝ. vt ſpiritualē elemoſinā faceretis: in quo deo magis place tetis. Iuxta illud Grego. Nullū deo tale ſacrificiū licut zelꝰ animaꝝ. quaſi diceret ẜm Chriẜ. Cur accuſatis me cū in hͦ deuꝫ incuſatis cui placet. Et voce ꝓphetica p̄dixit. ⁊ ſubdit. Nō veni vocare iuſtos ſꝫ peccatores ad penitentiā. Un̄ Deda in omel̓ mouet dubiū. Tamē vocauit nathanael. de quo Ioh̓. i. Ecce verꝰ iſraelita in qͦ dolꝰ nō eſt. ⁊ ille fuit iuſtꝰ. Rn̄detur. om̄es electos ad regnū vocat. peccatores ad penitē tiam. iuſtos vt ambulēt de virtute in virtutem. vel ſic. Non falſos iuſtos vocat vt phariſei erāt. ſꝫ eos qͥ ſe peccatores cogno ſcebāt qͣles fuerūt qͥ cū xp̄o manducauer̄t. Simon de Caſſia. O quāta eſt virtꝰ peni tentie q̄ de peccatoribꝰ facit iuſtos. de impijs pios. de alienis filios. de extraneis ciues. de terrenis celeſtes. de quo Chriẜ. in ſermone de ſancto Matheo dicit. O virtꝰ diuinitatꝭ ⁊ miſericordie. ex captiuo facis militē. ex luto auꝝ. ex raptore apl̓m. de the olonario euangeliſtā. Qui priꝰ fuit in pro fundo malignitatis nūc aſcendit ad apiceꝫ virtutis. vt neminē debere deſꝑare oſtēde ret: ſꝫ oībꝰ nobis fiduciaꝫ miſericordie ſue p̄ſtaret Si igit̉ fuiſti ſuꝑbꝰ recordare ma rie magdalene. ſi auarꝰ reſpice Zacheuꝫ ⁊ Matheū. ſi luxurioſus vide adulteram. ſi iracundꝰ ꝯſidera Maulū. ſi multis peccatis negaſti deū recurre ad Petrū. Hi oēs peccauerūt ⁊ veniā adepti ſūt. pͣs. Miſera tiones eiꝰ ſuꝑ om̄ia oꝑa eius. Sermo. CXXX. Ad idem Equere me ma thei. ix. Pater vidēs filiuꝫ in periculoſo loco ſedere vocat eū vt a ꝑiculo eruat̉ Spūaliter. ſic xp̄s vidit Matheū ꝑiculoſe ſedere: qꝛ in theoloneo ⁊ in loco auaricie q̄ ducit in periculū aīe. d̓ qͦ Ang. de libero arbitrio. De auaricia ori unt̉ oīa mala. Et cū auaricia alicui domīa tur tūc oībꝰ malis ſubiectꝰ demonſtrat̉. Fi gurat̉ Zach̓. v. Qui vidit anphorā egredientē: ⁊ oculꝰ eiꝰ in vniuerſa terra. ⁊ mu liex ſedens in medio anphore q̄ eſt impietas: ⁊ maſſa plūbi in ore eius. ⁊ erant due mulieres ſpūs habētes malignos. ⁊ habebant alas quaſi alas milui. ⁊ leuauerūt an phorā inter terrā ⁊ celū. Spūaliter. ꝑ anphoraꝫ intelligit̉ auaricia. Nā ſic̄ anphora eſt vas terreū. ⁊ ſic auarꝰ totꝰ terrenus eſt. ⁊ oculi eiꝰ in terra. Iuxta illd̓ pͥſ. Ocu los ſuos ſtatuerūt declinare in terrā. quia auaro gratiꝰ eſt intuere auꝝ qͣꝫ ſolē. dicit notāter. in om̄i terra. qꝛ auaricia eſt general̓. Iuxta illd̓ Hiere. vi. A minimo vſqꝫ R 2

CXXV Sermo ad maximū oēs ſtudēt auaricie. ⁊ ml̓ier ī medio anphore q̄ eſt impietas: eſt auaricia q̄ eſt impia. Dicit Amb̓. Auarꝰ pauꝑiorē ſe iudicat. nā ſibi deeſſe arbitrat̉ qd̓ ab ali is poſſidet̉. ⁊ maſſa plūbi ī ore eiꝰ.i. graue pctm̄ ī ore auari.ſ. mendaciū ꝑiuriuꝫ. Un̄ Aug. Uir auarꝰ īferno ſimil̓ nūqͣꝫ dic̄ ſuf ficit. Duo ml̓ieres portāt anphorā hn̄tes ſpūm malignū.i. duo pctā.ſ. ſuꝑbiā ⁊ luxu tiā. in qͥbꝰ habitat demō ⁊ regnat. Alaſ ha bētes ſic̄ milui qͥ ſꝑ ſtudēt rapine pulloꝝ. ⁊ ſic auaricia inſatiabilē habꝫ appetitū. vt di cit methodoſiꝰ. Auaricia eſt gradꝰ delicti ⁊ ſcelerꝭ q̄ nō nocet vni: ſꝫ vniuerſis. Et ſe uauerūt anphorā inter celū ⁊ terrā vt edificet̉ ei domꝰ in terra. Senaat q̄ interp̄tat̉ fetor: qꝛ pctm̄ auaricie īducit fetorē ꝯſcientie. Nā eſt radix cunctoꝝ maloꝝ. de qͦ apl̓s i. Thimo. vi. Radix oīm maloꝝ eſt cupiditas. Et dicit ſan. tho. in. ij. ij. Auaricia ē radix oīꝫ maloꝝ nō ꝙ ſꝑ oīa oriunt̉ ex auaricia. ſꝫ qꝛ nullū eſt malū qd̓ nō interduꝫ ex auaricia orit̉. Iō Luc̄. xij. Cauete ab om̄i auaricia. Nā dicit Augꝰ. Uenenū charitatis eſt auaricia. Nā ſic̄ charitas omniū bonoꝝ eſt radix. ſic auaricia oīm malorum Idcirco dn̄s vocauit Matheū dicēs ſeq̄re me. de qͦ thema. In ſūma verboꝝ duo innuunt̉. primo Mathei vocatio benigna. ibi. ſeq̄re me. ſecūdo phariſeoꝝ murmura tio maligna. ibi. quare. De primo dic̄. In illo tꝑe.ſ. cū ſanaſſet ꝑaliticū ī lecto trāſiuit videre eū. Un̄ Chriẜ. Ne accēderet eos in odiū ſui. Simon d̓ Caſſia. Qui creauit hoīeꝫ ad imaginē ſuā: ille p̄noſcit oīm voluntates ⁊ diſpoſitōnes qͣꝫ faciles ſunt ad auerſionē: ⁊ difficiles ad ꝯuerſionē. Ideo ſepe mens hoīm heſitat cur iſte vocat̉. Re ſponſio. Nō eſt verior cauſa niſi qꝛ deꝰ nouit corda hoīm ⁊ volūtates faciles ad ꝯuer ſionē q̄ homini nō apparēt. Nā miſericor diā etiā exercet ad r̄probos ne ampliori pe na amplecterent̉: ſi vocati venire ꝯtemnerent qͣꝫ ſi deſpicerēt nō vocati. de qͦ Iohā. xv. Si nō veniſſem ⁊ eis locutꝰ fuiſſeꝫ pec catū nō haberēt. Nā ſpūs vbi vult ſpirat. Ioh̓. iij. Dicit Simon de Caſſia. Deꝰ ni ſi qd̓ iuſtū eſt vult. Idcirco iuit ab eis ne irritaret eos ī odiū: ⁊ ne maiorē incurrerēt iniquitatē ⁊ penā. Luc̄. xij. Seruꝰ ſciēs vo luntatē dn̄i ⁊ nō faciens vapulabit plagis multꝭ. Ignorās ꝟo paucioribꝰ: qꝛ cui ml̓tū datū eſt multū queret̉ ab eo. Luce. xij. Et vidit hoīeꝫ ſedentē in theoloneo Matheū noīe. ⁊ fuit ī capharnaū q̄ fuit ciuitas capitalis ī galilea maritima cōmertijs apta: ibi Matheus reipublice agebat officia. Nā dicit̉ Matheꝰ noīe de genere leui: qꝛ erat de tribu leui. publicanus ex officio A ſcipione habuit originē rome: qͥ ꝓ republica ordinauit publica theolonea. ⁊ de eoruꝫ numero erat matheꝰ: qͥ nūmiſmata imagīe inſignita ceſarꝭ. in ceſareū fiſcū ꝯgregabat Sic xp̄s rex celi ⁊ terre vocauit Matheuꝫ vt nūmiſmata.i. hoīes imagine dei inſigni tos locaret ī fiſcū regꝭ celeſtis ſicut piſcato res. Math̓. iiij. Nō ab arte abolita fecit. ſꝫ ī meliora cōmutata. ⁊ ſic Matheū vocauit ad hͦ vt exigerꝫ nūmiſmata dei.i. hoīeſ vt cognoſcerēt creatorē. Idcirco dicit: vi dit hoīeꝫ.ſ. in ſingl̓ari. Itē viſio dei eſt tri plex. primo vidit om̄s generaliter. ſecūdo diligētes amicabiliter. tercio penitētes mi ſericorditex. Primo vidit oēs generaliter. Prouerb̓. xv. In om̄i loco oculi dn̄i ꝯtemplant̉ bonos ⁊ malos: vidit generaliter iuuenes ⁊ ſenes. diuites ⁊ pauꝑes. nobiles ⁊ ignobiles. pͣs. De celo reſpexit ſuper oēs filios hoīm.ſ. in luce ⁊ ī tenebris in ſecreto ⁊ in publico. ad Heb̓. iiij. Oīa nu da ⁊ aꝑta ſunt oculis eiꝰ. Ideo vbiqꝫ ſtudioſi virtuoſi ⁊ diſciplinati debemus eſſe Doetiꝰ in de ꝯſol̓. ph̓ie. Magna eſt nobis indita neceſſitas ꝓbitatꝭ: cū oīa agamꝰ an̄ oculos iudicꝭ cūcta cernētis. Secūdo vi det diligētes ſe amicabiliter.ſ. amore pueniendo. ⁊ ī amore ꝯẜuādo. Sap̄. iiij. Gr̄a ⁊ miſericordia dei ī ſanctꝭ eiꝰ ⁊ reſpectꝰ in electꝭ eiꝰ. pͣs. Oculi dn̄i ſuꝑ iuſtos.ſ. prebens magnā dilectōeꝫ ⁊ deuotōeꝫ. Gen̄. iiij. Reſpexit dn̄s Abel ⁊ p̄buit ei dilectionē: ex qͣ obtulit dignā oblationē. Tercio

De ſancto Matheo videt penitētes miſericorditer. ⁊ ſic reſpexit īimicos niniuitas. Ione. iij. Uidit deꝰ oꝑa eoꝝ.ſ. niniuitaꝝ penitētiā. ⁊ ſic dep̄ca re debemꝰ deū vt r̄ſpiciet nos oculo miſeri cordie cū pͣs. Protector noſter aſpice deꝰ Nā aſpectꝰ diuinitatꝭ ad quē dirigit̉ mul tos hꝫ effectus. Pris efficit timoris īcuſ ſionē. pͣs. Qui reſpicit terrā ⁊ facit eā tre mere.i. terrenū pctōreꝫ facit timere. ſicut reꝰ in ꝯſpectu iudicꝭ terret̉. Un̄ eccl̓iaſticꝰ Rex qͣ ſedet ī ſolio iudicij diſſipat om̄e ma lū intuitu ſuo.ſ. incutiēdo timorē: ꝑ quem pctōr declinat a malo. de qͦ Fabianꝰ papa ⁊ habet̉. xi. q. iij. Qui oīpotentē metuit. nō ꝯͣ deū nec ꝯͣ eccl̓iaꝫ nō ꝯͣ inſtituta patrū facit. Io. ij. Mach̓. xij. Honora eū qͥ vniuer ſa r̄ſpicit.ſ. vt nō facies ī eiꝰ p̄ſentia: qd̓ times facere ī mea p̄ſentia. qꝛ ſcribit̉ Eccl̓i. xxiij. Ocl̓i dn̄i lucidiores ſole circūſpiciē tes om̄s vias hoīm ⁊ ꝓfundū abiſſi. Se cūdo aſpectꝰ deitatꝭ oꝑat̉ boni ꝓpoſiti īſpiratōneꝫ. Figurat̉.i. Reg̓.i. Reſpexit dn̄s annā q̄ priꝰ erat ſteril̓ ⁊ peꝑit ſexū virilē: ⁊ ſic deꝰ reſpicit pctōreꝫ ſterilē dās gr̄aꝫ cō cipiēdi bonū ꝓpoſitū: ⁊ fac̄ parere opꝰ vir tuoſū. ſic̄ fecit pt̄ filio ꝓdigo. Luc̄. xv. Uidit filiū ꝓdigu cū adhuc longe eſſꝫ ⁊ iuſſit anulū dare in manꝰ eiꝰ: ⁊ calciare pedeſeiꝰ ⁊ īduere veſtibꝰ. ⁊ ſic deꝰ reſpiciēs pctōreſ dat calciamēta pedū.i. bonū affectu ⁊ anulū ī manibꝰ: ⁊ īduit eū bono ꝓpoſito ⁊ oꝑatione Iō Aug. Donū ꝓpoſitū redeūdi ad pt̄eꝫ n̄ habuiſſꝫ. ſi aſpectu miſericordie caruiſſet Tercio reſpectꝰ dei oꝑat̉ ꝯtritōeꝫ cordis. de qͦ Luc̄. xxiij. Reſpexit dn̄s petꝝ ⁊ egreſſus foras fleuit amare. Nimiꝝ qꝛ ocl̓i dn̄i erāt qͣſi flāma ignis cor pctōris liq̄faciēs vt glacies q̄ a facie ignis diſſoluit̉ pͣs. Sic̄ cera fluit a facie ignis ſic pctōr a facie dei.ſ. diſſoluat̉ ī ꝯtritōe lacrimarum. Quarto reſpectꝰ diuinitatꝭ cauſat ſpūaliū bonoꝝ ml̓tiplicationē. Iſa. vl. Ad quē reſpiciā niſi ad humilē.ſ. ꝑ multiplicatōeꝫ gr̄aꝝ. Nā humil̓ eſt ſic̄ vas vacuū aptuꝫ ad gr̄aꝫ. de qͦ Iac̄. iiij. Humilibꝰ dat gr̄am de qͥbꝰ Leuiti. xxvi. Reſpiciā vos ⁊ faciā vos creſcere ī bonis. Quīto r̄ſpectꝰ diuinitatꝭ cauſat oīs miſerie liberatōeꝫ. Exodi iiij. Uidēs vidi afflictionē ppl̓i mei: ⁊ deſcēdi lib̓are eos.ſ. d̓ miẜijs. ſic nos petere debemꝰ mīe ſue viſionē. dicēdo Daniel̓. ix. Aꝑi ocl̓os tuos ⁊ vide tribulatōeꝫ nr̄am ⁊ cogita de nob̓. pͣs. lxxix. Reſpice d̓ celo ⁊ vide ⁊ viſita vineā iſtā. Eccl̓i. xxxvi. Reſpicias ī nos ⁊ on̄de miẜationū tuaꝝ luceꝫ dn̄e. ⁊ ſic ocul̓ mīe reſpexit matheū liberās eū de ꝑiculo vicioꝝ dicēs. ſeq̄re me. Ecce vocauit eū ab hͦ officio. Dicit eī mgr̄ ī. iiij. diſt. xvi. Tria genera hoīm ſūt qͥ ve penitere nō pn̄t: niſi aggrauatōeꝫ ꝯſciētie poſtponāt. Primi ſūt gerētes odiū ī corde. qꝛ dicit Chriẜ. Odiu eſt ſpūs tenebrarū. Aug̓. Sic putate odiū qͣſi occiſorꝭ gladiū Nā deꝰ nll̓i t̓mittit pc̄ta niſi priꝰ dimiſerit ꝓximo. Eccl̓i. xxviij. Relinq̄ ꝓximo nocē ti te. ⁊ deprecanti tibi dabit̉ venia. Augꝰ. Unuſqͥſqꝫ talē indulgentiā accipiet a deo qͣlē faciet ꝓximo. Secūdi qͦ male acqͥſita poſſidēt. Aug̓. ⁊ habet̉. xiiij. q. vi. ſi res. Si res reddēda ē ⁊ n̄ reddit̉ penitētia nō agit̉ ſꝫ ſimulat̉ Tercij ſūt qͥ officiū vl̓ ne gociū gerunt qd̓ ſine pctō exercere nō pn̄t tal̓ penitēs eſſe neqͥt niſi deſiſtat. vt ē theoloneū. licet poſſet aliqn̄ eſſe ſine peto. vt ab antiqͥs poſitū ē vel ab ill̓ qͥ hn̄t poſſe vt a re gibꝰ vel a principibꝰ ptāteꝫ habētibꝰ. vel ex iuſta cā vt ꝓ defenſiōe trāſeuntiū vel naui gantiū. vt patꝫ. xxiiij. q. iij. Si qͥs romipe tas. At tn̄ tales ſedētes bono torpēt. Dicit Dern̄. Nūqͣꝫ ocioſus ſit ẜuꝰ dei. Nā ẜm valeriū. Uanā dāt ocia mētē. Iō Hiero. Sꝑ aliqͥd oꝑis facito: ne te diabolꝰ īueni et ocioſū. qͣlis fuit matheꝰ in theoloneo ſedens. Iō Greg̓. in omel̓. Petrꝰ ⁊ alij apl̓i reuerſi ſūt ad piſcatōeꝫ poſt reſurrectōem. Matheꝰ ꝟo nō venit ad theoloneū. Iō ſb̓ dit. ſurgēs ſecutꝰ eſt eū. Simō de Caſſia. Matheꝰ nō fuit ſurdꝰ auditu: nec tardꝰ ad ꝟba. nō expectauit fiſcarijs ceſarijs ratōeꝫ reddēdo. ꝓ eo ꝙ relinq̄bat theoloneū ī da no. Nā xp̄s vocauit eū interiꝰ ⁊ exterius. Exteriꝰ ꝑ vocē. interiꝰ ꝑ inſpiratōeꝫ. quia R 3

C Sermo dicit Hiero. Fulgor ⁊ maieſtas diuinitatꝭ occulta relucebat ī hūana facie. ⁊ ꝙ ex primo aſpectu vidētes ad ſe trahere poterat ſic̄ magnes fer attrahit. Iō dicit Simō de Caſſia. Uerbū xp̄i nō ſolū auribꝰ Mathei īſonuit. ſꝫ animū attraxit: affectū īmutauit: intellectū ⁊ illuminauit. Et ſubdit. ⁊ factū eſt diſcūbente eo in domo. Dicit Simon de Caſſia. Matheꝰ reliqͥt aliena ⁊ mi niſtrauit xp̄o de ſua ſubſtātia. indignū ſe re putās ꝙ vocaret̉ a xp̄o. ⁊ ſic hūilior redde bat̉: ⁊ qͣꝫto hūilior de tāto gr̄e xp̄i capacior qꝛ xp̄s nō intrauit ad eū ob cibi cām: ſꝫ ad erudiendū ⁊ ꝯfirmandū eiꝰ aīaꝫ quā fecerat ī relictōe reꝝ ⁊ ī ſeq̄la ſui augēs īceptū. Et ſubdit. Ml̓ti publicani ⁊ pētores venie bāt ad eū ⁊ diſcubuerūt cū ih̓u ⁊ diſcipul̓ eiꝰ. Sꝫ. d. tn̄ d̓r Iſa. lij. Exite vos ⁊ r̄cedi te immundū nolite tāgere. Rn̄det Au. Ille receſſus nō intelligit̉ corꝑaliter: ſꝫ ſpūa liter Nā r̄cedere ⁊ exire ē facere qd̓ ꝑtinꝫ ad correptōeꝫ ip̄oꝝ. Nā dic̄ Aug. ⁊ habet̉ xxiij. q. iiij. tolerādi. Tolerādi ſunt mali ꝓpace.i. ne ſcādalū fiat. Iō de ꝯſecͣ. Tu bonuſ tolera malū. Nā ẜm Aug̓. ſuꝑ Exo. Immūdū tāgere eſt peccatꝭ ꝯſentire. ⁊ ſic recedere debemꝰ ab eis nō aūt corꝑaliter. Nā dic̄ beatꝰ Greg̓. Perfectꝰ nō eſt qui imꝑfectū ſuſtinere nō p̄t. Attn̄ de ꝑfectis habet̉. xxiiij. q. iij. reſecāde. Reſecāde ſunt carnes putride: ⁊ ſcabioſa ouis a ſanis: ne alias īficiet.ſ. ſimplices ⁊ imꝑfectos. Nā ẜm Greg. Tāto qͥſqꝫ ꝑfectior ē qͣꝫto dolo res ſentit alienos. Sꝫ diceres tn̄ apl̓us.i. Choꝝ. v. dic̄. Si qͥs noīat̉ inter vos forni cator aūt auarus cū hmōi nec cibū ſumere licet. Rn̄det̉ ꝑ noīatōeꝫ hanc nō intelligit ſimplicē noīatōeꝫ. qꝛ alias multi innocēteſ eſſent damnādi ⁊ nō ſūt ſꝫ intellige.ſ. ꝑ ſētentiā iudicꝭ. vt habet̉ ī Cano. ij. q. i. ml̓ti. Nō poſſumꝰ aliquē a cōmunione ꝓhibere niſi ſpōte ꝯfeſſū: aut corā iudice eccl̓iaſtico accuſatū ⁊ victū Dixi ſecūdo tangit̉ pha riſeorum murmuratō maligna. ⁊ vidētes phariſei dicebāt diſcupul̓ eiꝰ. qͣre cū publicanis ⁊ pctōribꝰ māducat mgt̄ vt. ecce ali os iudicātes neſciētes qͣles fuerūt Attn̄ ſi ſciuiſſent ⁊ nouiſſent ſeip̄os. nō deſpexiſſēt alios. Seneca. Nichil bn̄ noſcit qͥ ſeip̄m neſcit. O qͦt ſūt hodie tales qͥ ꝓprios defectus nō cognoſcūt. Simō d̓ Caſſia. Quiſ ē qͥ ī lege dn̄i nō deliqͥt ſi nō fecit tn̄ voluit Iō Eccl̓i. xxxi. Intellige q̄ ꝓximi tui ſunt ex teip̄o. Sꝫ diceres qͣre xp̄s voluit ita pec catoribꝰ ꝯuerſari ⁊ nō ducere vitā ſolitari am. ſic̄ Ioh̓es baptiſta. Rn̄dit ſan. tho. ꝑ te. iij. q. xl. ar. i. dicenſ. Cōuerſatio xp̄i tal̓ debuit eſſe vt ꝯueniret ſue incarnatōi ẜm quā venit in hūc mundū. Uenit gͦ in mūdū tribꝰ de cauẜ. Primo ad manifeſtan dū ꝟitatē. Ioh̓. xviij. Ad hͦ veni ī mundū vt teſtimoniū ꝑhibeā ꝟitati. ⁊ ideo d̓buit ī publico ꝓcedere p̄dicādo vbi fuit ppl̓i ml̓ titudo Luc̄. iiij. Nūqͥd in alijs ciuitatibus oportet me euāgeliſare. qꝛ ad hͦ miſſus ſuꝫ pͣs. Annūciaui iuſticiā tuā ī eccl̓ia magna Secūdo xp̄s venit in mundū vt hoīes a pcto liberaret. d̓ qͦ.i. ad Thimo.i. Xp̄s iheſus venit ī hūc mundū pctōres ſaluos face re. Et iō dicit Chriẜ. Licꝫ ī eodē loco ma nente poſſꝫ ad ſe oēs trahere: nō tn̄ hͦ fecit p̄bēs nob̓ exēplū vt ꝑambulemꝰ ⁊ q̄ramꝰ errātes. vt paſtor oue ꝑditā. ⁊ medicꝰ īfir mū. vt dicit̉ ꝑ ꝓph̓aꝫ Ezech̓. xxxiiij. Ecce egoip̄e requirā oues meas ⁊ viſitabo eas ſic̄ paſtor viſitat gregeꝫ. Hoc deſiderauit Dauid dicēs. Exraui ſic̄ ouis q̄ perijt q̄re ẜuū tuū dn̄e. Sil̓r Iſa. liij. Nos om̄s qͣſi oues errauimꝰ ⁊cͣ. i. Det̉. ij. Eratis ſicut oues errātes: ſꝫ nūc ꝯuerſi eſtꝭ ad paſtorē Tercio docebat vt ꝯſideremꝰ ꝙ ꝑ ipſuꝫ habeamꝰ acceſſuꝫ ad deū. Ro. v. Per xp̄ꝫ dn̄m nr̄m acceſſū habemꝰ ad deū ꝑ fidē ẜꝫ gloriā iſtā in qͣ ſtamꝰ. ideo ꝯuenies fuit ip ſum homībꝰ ꝯuerſari ſignāter pētoribꝰ vt oībꝰ fiduciā daret ad deum accedēdi. Daruth. iij. In terris viſus eſt ⁊ cū hoībꝰ eſt ꝯuerſatꝰ. Hꝰ vidētes phariſei murmura bāt dicētes. Quare manducat mgr̄ vr̄ cū peccatoribꝰ. Quibꝰ xp̄s rn̄dit. Nō eſt opꝰ valētibꝰ medicꝰ: ſꝫ male hn̄tibꝰ. q. d. Uos eſtis ſani ī apparētia vr̄a ergo nō indigetꝭ

De ſancto Michaele medico. cū ſcribit̉ Iſa.i. Om̄e caput lāguidū: om̄e cor merēs. Idcirco neceſſariꝰ eſt medicꝰ celeſtꝭ. cū nemo mundꝰ a ſorde: nō infans vnius diei Ideo exclamat Hiere. xvij. c. Sana me dn̄e ⁊ ſanabor. ⁊ hͦ ip̄i nō intelligētes. Ideo dixit eis. Euntes diſcite qꝛ miſericordiā volo ⁊ nō ſacrificiū. q. d. Hec eſt volūtas dei pr̄is ꝙ vult peccatotis ſaluatōeꝫ. Nā legꝭ ſacrificiū nō iuſtificat hoīes: oꝑa miſericordie nō exercentes qꝛ dicit Hilariꝰ. Miſericordia legē obſeruantibꝰ eſt neceſſaria. Naꝫ dicit̉ Ro. iij. Om̄es peccauerūt ⁊ egent gr̄a dei. ꝓpter qd̓ ſubdit. Nō veni vocare iuſtos ſꝫ pctores. Chriẜ. Hoc ironice dictū eſt: ſicut illd̓ Ecce Adā qͣſi vnꝰ ex nobis factꝰ eſt. qꝛ nl̓lus iuſtꝰ erat in terra. q. d. Ideo nō ſꝑno peccatores: qꝛ ꝓpter ip̄os veni vt eos trabam poſt me in vitā eternā. De ſancto michaele. Sermo CXXXI. Ngeli eorū vident ſemꝑ faciē pr̄is mei qͥ in cel̓ eſt Mat. xviij. Bt̄fami lias mancipās filiū ſuū ad ſcolā ꝓuidet ſi bi de pedagogo ad imbuēdū ⁊ cuſtodiēdū Spūaliter. ⁊ ſic deꝰ pt̄ locās hoīeꝫ ī hunc mudū nō eū ſolitarie mittit. ſꝫ deputat vni cuiqꝫ angelū ī cuſtodiā. pͣs. xc. Angel̓ ſuis deꝰ mādauit de te. Que ꝟba tractat beatꝰ Dern̄. dicēs. O mira dignatio: ꝟa ⁊ magna dilectio ꝙ dn̄s mandauit angel̓ ad cu ſtodiendū nos. Chri ẜ. ſuꝑ epl̓aꝫ ad Heb̓. O quantꝰ honor nob̓ extitit ꝙ deꝰ ad noſ ſic̄ ad amicos āgelos mittit. Figurat̉ thobie. v. Dr̄ thobie noluit filiū ſolitarie mit tere ī ragēs. ſꝫ iuſſit ſibi q̄rere comittē ꝓpt̓ diſcrimīa viaꝝ. Spūaliter. rages interp̄tat̉ egrotatō. ⁊ ſignificat mūdū vbi ē egro tatio vicioꝝ. Deꝰ nō mittit nos ſolitarios ſꝫ aſſociat nob̓ angelos. de qͦ Hiero. Magna dignitas aīaꝝ vt vnaqueqꝫ hꝫ ad cuſtodiā angelū deputatū. Iō dicunt̉ angeli hoīm: cū dicit̉: angeli eoꝝ In ꝟbis p̄miſ ſis duo innuunt̉. primo hoīs dignitas gl̓ioſa. ibi. angeli eoꝝ. ſecūdo ſubiūgit̉ angelo rū ꝓprietaſiubiloſa. ibi. ſꝑ vidēt faciē pr̄iſ De primo dicit: angeli eoꝝ Augꝰ. d̓ ci. dei dicit. Sūt angeli dei ⁊ āgeli nr̄i. in mūdo nr̄i. in iudicio nr̄i. in celo nr̄i. Primo ſunt angeli nr̄i in mūdo: qꝛ nobis ad miniſteriū miſſi. Heb̓.i. Oēs ſūt admīſtratorij ſpūs ⁊ ī miniſteriū miſſi Diceres mittunt̉ oēs Rn̄det Dioniſiꝰ. Mitti āgelos capit̉ dupliciter. Uno mō ad oīa diuīa ſecreta tͣuelāda. Alio mō ad exteriora exeq̄nda. Pri mo oēs mittunt̉. qꝛ ſup̄mi qͥ dicunt̉ aſſiſtētes reuelāt ſecreta medijs: ⁊ medij īfimis Secūdo mō locū de celo ad terrā mutando. ad hͦ ſolū mittunt̉ angeli inferiores cō munitex loq̄ndo: ⁊ ex officio eoꝝ. Dico cō muniter: qꝛ ꝓ arduo negocio mittunt̉ etiā ſuꝑiores. Iſa. vi. Uolauit ad me vnꝰ d̓ ſe raphin. Et de tali ordine Daniel̓. vij. Mi lia miliū miniſtrabāt ei ⁊ decies milia ⁊ cē tena aſſiſtebāt ei. vbi ſanctꝰ tho. ꝑte.i. q. i. ar. iij. Angeli ſūt īmateriales ſubſtātie in maxima ml̓titudine. Et dioniſiꝰ li. viij. ce leſtis ierarchie. Ul̓ti ſūt qͥ excedūt cōmē ſurationē numeroꝝ. d̓ qͦ Iob. xxv. Nūqͥd eſt numerꝰ militū eiꝰ. q. d. non. Illoꝝ oīm feſtiuitas celebrat̉ hodie. ⁊ oēs dicunt̉ āge li. i. nūcij ⁊ merito. Dicit ſan. tho. ꝑte. i. q. cviij. ar. v. Licet nō oēs mittunt̉ tn̄ oēs di cunt̉ angeli ꝓpter manifeſtatōes diuinoꝝ ſecretoꝝ Sꝫ cū ſint ſpūs ī corporei cur cor poraliter pennis depingunt̉. Rn̄det Iſid̓. vij. ethimologiaꝝ. ꝓpter miſticū ītellectū Primo depingunt̉ pennis ꝓpter eoꝝ ꝓm ptā voluntatē ⁊ celerē diſcurſū. Secundo longa coma ⁊ reflexis capillis ad ſignificā dū ordinatas affectōes ex mentꝭ radice ꝓ cedētes. Tercio aures ꝓpter diuinā inſpi rationē ꝑcipiētes. Quarto nares qꝛ pcta fetida fugiūt. Quīto labia qꝛ diuīa ſecreta manifeſtāt nob̓. Sexto imbarbes ad de ſignandū ꝙ in om̄ibꝰ etatibꝰ ⁊ ſenio nō de ficiūt. Septimo manꝰ ⁊ brachia habenteſ qꝛ ad virtutē actiuā nos hortant̉. Octauo cor ⁊ pectꝰ ad ſignificandū dei fortitudinē qꝛ in exercitu Sennacherib vnꝰ angelus R

CXXXI Sermo clxxxv. milia occidit. Nono pedes nudos ad ſignificandū liberā affectionē ad deū et motū ſine impedimento. Decimo pennati qꝛ ſunt a cogitatōne terrena penitus alieni ⁊ in ꝯtemplatōne alti. ⁊ ſic ſunt in mundo noſtri cuſtodes. Sꝫ cur bordmauit deus vt ſint noſtri cuſtodes. Rn̄det̉. Primo ꝓp̄ter hoīs dignitateꝫ que in hͦ attendit̉ ꝙ humana natura eſt dignificata ⁊ ineffabili ter nobilitata ꝑ ſuā ſubſtantiam in diuino ſuppoſito. ratōne huiꝰ debet̉ ſibi honor diuinus ⁊ cultꝰ latrie qui ſoli deo eſt debitus Et dicit Athanaſiꝰ. Perfectꝰ deꝰ ꝑfectuſ homo: ⁊ inde eſt ꝙ ante incarnationē angeli ꝑmiſerunt ſe adorare. Hoc tn̄ poſt incar nationē ꝓhibuerunt. Apoc̄. xix. Uide ne feceris qꝛ ꝯfrater tuꝰ ſum ego. Iō angeli nō dedignant̉ ſeruire homini cū humanaꝫ naturā vidēt ſupra ſe eleuatā. Secūdo ꝓpter eoꝝ vtilitatē q̄ ꝯſiſtit in hoc ꝙ eorū ruina ex hoībꝰ debet reſtaurari. qꝛ homineſaluādi intrabūt in locū cadentiū angeloꝝ de quo Math̓. xxij. In celo nō nubēt neqꝫ nubent̉ ſed erunt ſicut angeli dei. Ideo an geli adminiſtrauer̄t ad redemptōeꝫ huma ni generis. Primo ad incarnatōneꝫ nun cius fuit angelus. Luc̄. i. Miſſus eſt ange lus ad virginē dicens. Ecce cōcipies. Se cundo ad natiuitatē. Luc̄. ij. Annūcio vo bis gaudiū magnū: ⁊ venit multitudo militie celeſtis exercitꝰ dicens. Gloria in ex celſis deo. Tercio ad paſſionē. Luc̄. xxij. Apparuit ei angelꝰ ꝯfortans eū. Quarto ad reſurrectionē. Ecce angelꝰ dn̄i deſcendit de celo ⁊ apparuit mulieribꝰ dicēs. nolite timere. Quinto ad aſcenſioneꝫ. Ecce duo viri ſteterunt iuxta illos. Act̉.i. Idcir co leo papa. ⁊ habet̉ d̓ ꝯſec̄. diſt. i. Hi duo himni ſunt in nouo teſtamento ꝑ angelos decantati. alleluia. atqꝫ gloria in excelẜ deo Ratio qꝛ eoꝝ ordines facti ſunt ruinoſi ꝑ ſuꝑbiam. videntes deū hominē natū: ceci nerunt. Gloria in excelſis deo. Uidentes per reſurrectionē animas liberatas: cecine runt alleluia. Item ꝓpter eoꝝ vtilitatem: quia accidentale premiū eis accumulatur vſqꝫ in diem iudicij. Nā quot homines ꝑ eorum miniſteriū ꝯuertunt̉: tot in eis gau dia cumulant̉. Ideo Luce. xv. Gaudium eſt angelis dei ſuꝑ vno peccatore ⁊cͣ. Naꝫ ſicut medicus gaudet de effectu medicine in infirmo. ſic ⁊ angeli. Detn̄. ſuꝑ Canti. Lacrime penitentiū ſunt vinū angelorum Tercio ſunt noſtri angeli nobis ad cuſto diam in mundo deputati. ꝓpter hominis neceſſitatem: quia neceſſitas īquirit. quia ſepe diabolus ī homine rationē ſeducit: voluntatem abijcit: virtutē operatiuā opprimit. qd̓ cōquerit̉ Bern̄. Undiqꝫ bella vn diqꝫ temptamenta nuſqͣꝫ ſecuritas. Ideo Dern̄. Angelꝰ in om̄i loco eſt ſedulꝰ pediſ ſequa anime. Item inimici ſunt ſeui.i. pet̉. v. Aduerſarius veſter ⁊cͣ. Itē inimici ſūt multi. Haymo. Aet iſte obſcurꝰ ita plenꝰ eſt diabolis ſicut radiꝰ ſolis minimis pulueribꝰ. Ideo neceſſaria eſt cuſtodia angeloꝝ. Nā dicit apoſtolus Eph̓. v. Non eſt nobis colluctatio aduerſus carnē ⁊ ſangui nem. ſed aduerſus principatꝰ ⁊ poteſtates tenebraꝝ. Ideo Dern̄. Si bonus ſpiritus ſe elongaret maloꝝ impetum quis ſuſtineret. Item inimici noſtri ſunt aſtuti in tem ptatōne. qꝛ dicit ſanctus Thomas parte i. Cognitio naturalis nō eſt demonibꝰ ablata ſed diminuta. ꝓpter ſimplicitateꝫ ſue ſubſtantie cōſequitur enī naturam angeli. Ideo dioniſius. iiij. de diuinis nominibus Dona in eis naturalia manent integra. ſꝫ cognitio ꝑ gratiam in ſpeculatione non totaliter eſt eis ablata: ſed diminuta. qꝛ de ſe cretis diuinis tantū reuelat̉ eis quantum oportet mediantibꝰ angelis. Sꝫ totaliter cognitio ꝑ affectionē charitatis eſt in eis ſublata: vt reſiſtemꝰ eoꝝ inſidijs neceſſe ē habere angelos. Iob. xl. Nō eſt poteſtas ſuper terrā que equiratur eis. Nos enī ſu mus quaſi locuſte viles. ipſi vero quaſi gigantes forteſ. pͣs. xxxiij. Immittet angelꝰ domini in circuitu timentiū eum ⁊ exipiet eos. Orig. Uult dn̄s facere res mirabileſ de locuſtis. vult ſuꝑare gigantes. ⁊ ſic iuuando ſunt noſtri cuſtodes. Itē in homine

De ſancto Michaele eſt potentia intellectiua oꝑatiua ⁊ affectiua. ſed om̄es ſunt defectuoſe. Primo intellectiua ē obſcura.i. Choꝝ. xiij. Uidemꝰ nunc in enigmate. Ideo veniūt angeli noſ illummando. Ideo Apoc̄. x. dicit̉. Accipe libꝝ de manu angeli.i. illuminatōeꝫ ⁊ īfor mationem. Rich̓. de contemplatōne. An gelus eſt diuinus nunciꝰ ꝑ quē diuinā vo luntatem cognoſcimꝰ. Ideo cuꝫ ignoramꝰ quid facere debeamꝰ angelū inuocare d̓bemus. Augꝰ. in ſoliloquio. Angeli ambulant nobiſcum docentes. qͣꝫ pie qͣꝫ honeſte cōuerſemur in medio nationis praue. Secundo in homine eſt potentia oꝑatiua: ſed illa aliquādo impeditur diaboli tem ptatione. qd̓ conquerit̉ apoſtolꝰ.i. Theẜ. ij. Impediuit nos ſathanas. ſed boni ange li accedunt cōtra malos ⁊ exipiunt noſ. Fi guratur Thob̓. viij. Angelus raphael de monem ligauit ⁊ ip̄m in deſertuꝫ religatū miſit. eius ligatio eſt poteſtatis eius refre natio. Grego. Hoc eſt officiū angelorū refrenare demones ne intantū noceant qͣꝫtū volunt. Ideo Hiero. Angelorum auxilijs liberamur ab inimicorum inſidijs. Bern̄. Quotiens cernitur grauiſſima temptatio in itinere: totiens inuoca tuū cuſtodem vt ſit adiutor in tribulatōne. quia legitur Da nielis. iij. Angelus deſcendit in fornacem cum Daniele ⁊ ſocijs eius Tercio in ho mine eſt potētia affectiua. ⁊ eſt aliqn̄ infirma ⁊ tepida. ſꝫ angeli accedūt ⁊ excitant aſ fectū. Act̉. xij. Cū petrꝰ dormiuit angelus ait ei. Surge velociter Simil̓r. iij. Reg. xix. de Helia. Surge: grandis reſtat tibi via. ⁊ Lach̓. iiij. Angelus domini excitauit me quaſi hominem de ſomno. Ideo au guſtinꝰ. Angeli boni hominem non moleſtant ſed in bono promouent ⁊ confortant: ⁊ gerunt noſtra deſideria ante deū Thob̓. xij. Cum orabas cum lacrimis ego obtuli orationem tuam domino. Hiero. Perſerunt angeli orationes ⁊ deſideria electorū ante conſpectu dei. Nota angeli ſunt noſtri in vita. in morte. ⁊ poſt mortē. quia nō ceſſant a cuſtodia hominis. Primo in vi ta vt dicit ſanctꝰ Thomas ſupet. ij. ſentē tiarum diſt. xi. Angelus homini ad cuſtodiam deputatus nunqͣꝫ relinquit hominē ex toto: alias in nichilum redigeretur. licꝫ derelīquit eum ẜm quid. non tamen totali ter. quia dicit Gregoriꝰ. Sicut eſſe noſt ⁊ eſt ex nichilo: ita ad nichilum tenderet niſi manu regiminis auctor omniū illud ꝯſeruaret. ⁊ ſic de angelo. Ille etiā relinqͥt nos ẜm quid. Nā ſicut deus permittit nos ſub iacere tribulationibꝰ ⁊ cadere in peccatum Ro.i. Tradidit eos in reprobum ſenſum Et ſic angeli dicuntur relinquere hominē inquantū a peccatis ⁊ tribulationibꝰ non retrahunt: nunqͣꝫ tamen totaliter vſqꝫ ad finem mortis hominem relinquūt. Dern̄. In om̄i loco angelus ſedulus pediſſequa eſt anime: ſed ꝙ permittit hominem aliqn̄ cadere: eſt cl̓a hominis. Orig. in libro d̓ ritu eccleſiarum. Homo per ingratitudinē ⁊ peccatum reddit ſe angelica protectione indignum. Secundo ſunt angeli noſtri in morte nobis ſeruiendo ⁊ diabolos fugā do Figuratur Geneẜ. xxij. Ubi cū Iacobꝰ timuit Eſau tunc habuit angelos ſe iuuare paratos: quos cū vidiſſet dixit. Caſtra dei hec ſunt. O qͣꝫ magna erit ꝯſolatio cū homo xp̄ianus in agone videbit angelos occurrere ⁊ demones fugare. pͣs. In mittet angelꝰ dn̄i in circūitū timentiū eū ⁊ exi piet eos. Dern̄. Diſcurrit angelꝰ medius inter deū ⁊ nos vota offerēs. dona referēs Tercis ſunt angeli nr̄i poſt morteꝫ aīas ad purgatoriū ⁊ extra ducēdo. Figuratur Thob̓. v. Dixit Raphael angelꝰ de thobia ad antiquū thobiā. ego ſanū filiū tuuꝫ duco ⁊ reducaꝫ. Ideo canit eccl̓ia. Mitte archangelum michaelem vt ille dignetur eripere animas de manu inferni. Ideo cōmunis ſeptimana d̓ animabus peragitur poſt feſtum angelorum. Unde Dern̄. O iudea ⁊ hieruſalē quanto deſiderio aduen tum noſtrum expectant ſolliciti querūt vt ſimꝰ eoꝝ ſocij qui facti ſunt noſtri miniſtri Item poſt mortē de purgatorio ad celum portando. de quop̄t dici illud Exod̓. xxiij.

CXXXII. Sermo Introducet te angelꝰ meꝰ ī locū quē ꝑaui tibi. ſic̄ factū eſt Luc̄. xvi. Cū moreret mē dicꝰ: portaret̉ ab angel̓ ī ſinū abrae. Dern̄. Nō ambigo qͥn gratāter locāt ī palatō qͦs dignāter viſitāt ī ſterqͥlinio magno cū gau dio. vt īplet̉ illd̓ Iſa. lv. In leticia egredi emini ⁊ ī pace deducemini. Nā nūqͣꝫ aliqͦſ rex vel papa aūt ep̄s ita reuerēter eſt ſuſceptꝰ ⁊ cū tali dignitate ītroductꝰ ſic̄ angeli aīaꝫ hoīs ītroducūt in celū. Iō Dern̄. In om̄i loco in quis diuerſorio āgelo tuo tue rentiā exhibe. Nā ad hͦ obligam. Ded̓. li. de ritu gentiliū. Unuſqͥſqꝫ nouerit ſe obligatū vt veneret̉ āgeloꝝ collegiū. Rō Aug̓ in li. lxxxiij. q̄ſtionū. Quidqͥd fuerit diuini muneris hoc virtute angelica mittit̉ fidelibꝰ vniuerſis. Sermo CXXXII. Ad idem. Ngeli eoꝝ ſem ꝑ vidēt faciē patrꝭ mei qͥ ī cel̓ eſt Math̓. xviij. In ꝟbis p̄miſſis duo innuunt̉. primo ꝓponit hoīm dignificatōeꝫ. ſecūdo angeloꝝ ꝯditioneꝫ. primū ibi. angeli eoꝝ. ſecūdū ibi. ſꝑ vidēt faciē ⁊cͣ. De primo dicit. angeli eoꝝ Aug̓. Dicunt̉ angeli dei ⁊ angeli nr̄i. Angeli dei qꝛ deū nūqͣꝫ relinquūt ſꝫ ꝑſiſtūt vt creati ſunt. Mgt̄ in. ij. ſnīaꝝ. diſt. iij. Creati ſunt iuſti.i. ſine vicio: ⁊ innocētes. ſꝫ nō iuſti. i. virtutū exercitiū nō hn̄tes. nōdū erāt p̄di ti virtutibꝰ q̄ ſtantibꝰ appoſite fuerūt ī cōfirmatōe ꝑ gr̄aꝫ. ⁊ oēs habuerūt libeꝝ arbitriū vt nō poterāt cadere. ⁊ dicit ſanctuſ Tho. ꝑte. i. q. lxi. ar. vi. Mali ad paruuꝫ tp̄s ſteterūt qꝛ ſtatiꝫ poſt primū inſtās ſue creatōis peccauerūt. ⁊ dicit ibidē ꝙ fuerūt creati in gr̄a gratū faciēte. ſic̄ rō ſeminal̓ ī arboribꝰ. Nā ẜm aug. Rō ſeminal̓ fac̄ ad effectū naturalē: ⁊ ſic gr̄a gratū faciens ad beatitudinē. Et dic̄ ſan. tho. ibidē ar. viij. Ꝙ pctm̄ primi āgeli fuit cā alijs peccādi nō cogēs ſꝫ inducēſ. Iō oēs demones illi ſup̄mo ſubdunt̉. de qͦ Mat. xxv. Ite maledicti ī ignē eternū qͥ ꝑatꝰ eſt diabolo ⁊ angel̓ eiꝰ. ⁊ dicit ibidē arti. ix. Q. plures per manſerūt qͣꝫ ceciderunt. Rō qꝛ pctm̄ eſt ꝯͣ naturalē īclinatōeꝫ angeloꝝ. ea ꝟo q̄ ſunt ꝯͣ naturā vt ī paucioribꝰ accidūt. Aug̓. li. vlti. de ci. dei. Dicunt̉ āgeli nr̄i qꝛ ſuos cō ciues nos hr̄e cupiūt: ſic̄ gͦ nūc illi vident deū: ſic nos viſuri ſumꝰ eū facie ad facieꝫ. Greg̓. Ruina angeloꝝ ꝑ btōs hoīes d̓bet p̄ſtaurari ꝓpter qd̓ exultauerūt āgeli vt di cit leo papa. ⁊ habet̉ de ꝯſec̄. di. i. c. hi duo Hi duo himni ab angel̓ ī nouo teſtamēto ſūt decātati. all̓a. atqꝫ gl̓ia in excelſis deo. Rō. qꝛ eoꝝ ordīes fuerūt ruinoſi ꝑ ſuꝑbi am. Idcirco deꝰ hō natꝰ angeli gauiſi ſunt cecinerūt Gloria ī excelſis deo. Sꝫ ī r̄ſur rectōe vidētes xp̄m reſurrexiſſe ⁊ aīas liberatas: cecinerūt all̓a. Iō Dern̄. O qͣꝫta dei pietas vt nos ꝟmiculi ī numero ange loꝝ debere cōputari. ideo rōi ꝯſonū eſt ⁊ di gnū: vt diſcamus eoꝝ mores ⁊ ꝟtutes vt poſſent dicere nob̓ ad Philip̄. iij. Habete formā nr̄am. Uide igit̉ ⁊ ꝯſidera qͣdruplicē formā ſtatꝰ eoꝝ. prīo ītra ſe. ſecūdo īfra ſe. tercio circa ſe. qͣrto ſup̄ ſe. Prīo ītra ſe hn̄t tria.ſ. puritatē ſimplicitatē ⁊ ꝯuertibilitatē. De prīo dicit Damaſce. Angeli ſūt q̄dā lumīaria tranſparētia ex prīo lu mīe redūdantia: ne lingua nec auribꝰ indi gentia ſine ẜmone volūtates ſuas ſibi mutuo exprimentia. Moral̓r. ⁊ ſic nos habeamꝰ puritatē ſi volumꝰ ꝑuenire ad eoꝝ ſocietatē. vt docet Iſa. c. i. Lauamini ⁊ mūdi eſtote Apoc̄. xxi. Nichil coinqͥnatū ītra bit.ſ. in celū empireū vbi eſt habitatio angeloꝝ Iō Mat. v. Deati mūdo cordo qm̄ ip̄i deū videbūt. Nō dicit mūdo corꝑe vt aliqͦ ſtudiū adhibēt ad mūdandū corꝑa ſꝫ nō corda. Aug. Deꝰ nō reſpicit pulcram carnē: ſꝫ pulcrā mentē. Secūdo bn̄t ī ſe ip̄is ſimplicitatē ⁊ ſubtilitatē ſine oī groſſi cie. de qͦ Dioniſiꝰ. Eſſentia angeloꝝ ē ſimplex ⁊ pura ſine oī materia. ⁊ ſic nos n̄ d̓be mꝰ eē groſſi ⁊ carnales ī oꝑibꝰ. ij. Cho. x. Arma militie noſtre n̄ ſūt carnalia ſꝫ ſpūa lia. Iō Eph̓. iiij. Deponētes priſtinā cōuerſatōeꝫ veſtraꝫ induētes nouū hominē. Naꝫ ſicut angelus eſt ſimplex in eſſentis

De ſancto Michaele ⁊ ſic nos in vita eſſe debemꝰ. Prouerb̓. x. Qui ambulat ſimpliciter ambulat ꝯfidēter. Augꝰ. Simplex obtrectare nō nouit: ī uidere neſcit: ſuo ꝯtentꝰ ē: aliena n̄ querit ſi eget tn̄ diues ſibi videt̉ Iō om̄is aīa ſim plex eſt bn̄dicta cui ꝯuerſat̉ deꝰ. Prouer. iij. Cū ſimplicibꝰ ẜmocionatio eius. Ideo Mat. xviij. dicit̉. Ne ꝯtemnetis vnuꝫ de puſilliſ iſtꝭ. qꝛ angeli eoꝝ ſemꝑ vidēt faciē pr̄is qͥ in celis eſt. Hilariꝰ. Orōes ſaluandoꝝ angeli qͦtidie offerūt deo. ergo ꝑiculoſū eſt tales cōtemnere quoꝝ deſideria angeli ꝑferūt ad deū. Tercio habēt in ſe cōuertibilitatē. qꝛ angelꝰ quocunqꝫ ſe diuertit totaliter ſe diuertit. de qͦ Augꝰ. Natura ſpūalis tota ſiml̓ eſt vertibil̓. ſic ⁊ nonū qͣꝫ a deo auertamur.ſ. ꝑ peccatū mortale. qḋ ē auerſio a deo a bono incōmutabili ad bonuꝫ cōmutabile. Sꝫ diceres qūo ꝑſiſte mus apud deū ⁊ ī eo. Rn̄det Aug. A deo nō diuertimur. ſi eiꝰ mādata non tranſgre dimur ⁊ ip̄iꝰ nō obliuiſcimur Secundo angeli exhibent tria infra ſe.ſ. cōpaſſionē. exhortationē. ⁊ ꝓmotionē. Primo īfra ſe qͦ ad nos exhibēt cōpaſſionē ſeu ꝯſolatō nem. de cōpaſſione Iſa. xxxiij. dicit Angeli pacꝭ amare flebāt. de cōſolatōe ꝟo habetur Daniel̓. x. Noli timere vit deſiderioꝝ daniel ꝯfortare ⁊ eſto robuſtꝰ. ⁊ ſic angelꝰ ꝯſolatꝰ eſt Thobiā ſeniorē dicēs Thob̓. v Forti animo eſto ī ꝓximo eſt vt a deo cureris. ⁊ ſic nos inuicē debemꝰ cōpati. Ro. xij. Flete cū flentibꝰ. ⁊ etiā vnꝰ alteꝝ cōſolari debet. Eccl̓i. vij. Ne deſis plorantibꝰ ī ꝯſolatōe. tal̓ fuit Iob. xxx. Flebā qͦndā ſuꝑ eo qͥ afflictꝰ erat: ⁊ aīa mea cōpatiebat̉ pauꝑi Sic apl̓us. ij. Moꝝ. xi. Quis infirmat̉ ⁊ ego nō infirmor. ij. Thi. ij. Si cōpatimur ⁊ ꝯregnabimꝰ. Secūdo īfra ſe qͦ ad nos exhibet exhortatōeꝫ ⁊ īformatōeꝫ. vt habet̉ Apoc̄. x. Accipe libꝝ d̓ manu angeli.i. informatōeꝫ. qꝛ dicit Bern̄. Angelꝰ ī om̄i lo co ſedulꝰ ē pediſſeq̄ aīe nō ceſſat eā ſollicitare ⁊ aſſiduis ſuggeſtionibꝰ cōmouere. et ſic exhortatꝰ eſt angelꝰ ppl̓m iudaicū. Iudi cū. ij. Cū loqueret angelus ꝟba dn̄i fleuit ppl̓s īmolauit hoſtias. Nā angeli boni hor tant̉ nos ⁊ īformāt ſurgere a peccatꝭ. Figu rat̉ Act̉. xij. Dixit angelꝰ petro in carcere Surge velociter. ſil̓r Gen̄. xix. Dixit āge lꝰ ad Loth. Egredere d̓ ſodomis ⁊cͣ. ⁊ ſic hortant̉ nos exire angeli d̓ vita criminoſa ad vitā virtuoſā. Si volumꝰ peruenire ad eoꝝ ꝯſortia debemꝰ ſimplices ⁊ ignaros in formare vt ꝓficiēt. ⁊ tribulatos vt ſufferāt ad Gal̓. vi. Si qͥs p̄occupatꝰ fuerit ī aliqͦ delicto. vos qͥ ſpūales eſtis īſtruite hmōi in ſpū lenitatꝭ. ⁊ ſic fecit thobias. dabat eīꝫ bis qͥ in captiuitate erant monita ſalutis. Thob̓.i. ⁊ iudas Machabeꝰ. ij. Macha. xv. Singl̓os armauit non clipei vel haſte munimīe ſꝫ ẜmonibꝰ optimis ⁊ exhortatō ne. vt docꝫ apl̓s.i. ad Thimo. vi. Doce et exhortare. vbi Gre. Unuſqͥſqꝫ nr̄m inquā tū ſufficit ad puritatē ꝓximū d̓ducat: ⁊ ad bn̄ viuuendū īducat ⁊ errāti eternū ſuppliciū denūciet. ſcribit̉ Iac̄. v. Qui cōuerti fecerit pctōrem ab errore vie ſue ſaluabit aīaꝫ eiꝰ a morte. Tercio exhibēt infra ſe exiſtētibꝰ.i. nob̓ ꝓmotionē: qꝛ ꝓmouēt noſ qͦ ad deū. de qͦ Hiero. Derferūt angeli cogitatōes ⁊ d̓ſidētia ī ꝯſpectu dei. Apoc̄. viij Aſcēdit ſumꝰ incēſoꝝ de manu angeli ī cō ſpectu dn̄i. Quid ē ſumꝰ incēſoꝝ: niſi deſideriū electoꝝ ⁊ orō eoꝝ quā ip̄i offerūt d̓o Thob̓. xij. Cū orabas cū lacrimis ego ob tuli orōeꝫ tuā dn̄o. Nā petūt ꝓ nobis deū Zach̓.i. dixit angelꝰ. Uſqꝫ quo dn̄e exercituū nō miſereberꝭ hirl̓m ⁊ orbiū iuda qui bus iratꝰ es. Iob. xxxiij. Si fuerit ꝓ eo an gelus loquens miſerebitur eiꝰ. Dern̄. Di ſcurrūt angeli inter nos ⁊ deuꝫ fideliſſime portantes noſtros gemitus ad deū ⁊ gr̄aꝫ fideliſſime reportantes. ſic nos ſi volumuſ ad eorū choros ꝑuenire debemꝰ alter alterum ad ſalutem animarum promouere. ⁊ proinuicem orare. Iac̄. v. Orate proinuicem vt ſaluemini. qd̓ fecit apl̓s Ro. i. Te ſtis eſt michi deꝰ ꝙ ſine intermiſſione memoriaꝫ vr̄i facio ⁊c̄. Chriẜ. Orare ꝓ ſe eſt necitas: ſꝫ ꝓ alio fr̄nitatꝭ charitas tūc īple bit̉ illud p̄s. Orō mea ī ſinu meo ꝯuertet̉

CXXXII. Sermo Tercio angeli exhibēt tria circa ſe. Nā intra ſe viuūt ordinabiliter amicabiliter ⁊ humiliter. Primo ordinabiliter qꝛ vnuſquiſqꝫ ī ſuo ordīe ꝑſeuerat. Dioniſiꝰ. Nō eſt phas ꝙ qͥs oꝑari p̄ſumat qd̓ ad ſuū or dinē vel officiū nō ſpectat. ſic nos debemuſ rectū ordinē ẜuare qͦ ad deū ⁊ qͦ ad ꝓximū ⁊ qͦ ad nos. Primo ad deū. nā nos ī meli ori ſtatu creati ſumꝰ. oīs creatura ē ſb̓ nr̄is pedibꝰ. pͣs. viij. Oīa ſubieciſti ſub pedibꝰ eiꝰ: vt ſimꝰ ea ꝯculcāteſ ⁊ ſolū deū ſuꝑ noſ venerātes Math̓. iiij. Dn̄m deū adorabis ⁊ illi ſoli ẜuies. Itē ordinē ẜuare debemꝰ qͦ ad ꝓximū: vt nullū de ꝓximis ꝑturbemꝰ in rebꝰ honore ⁊ fama ⁊ oīa q̄ eius ſunt. ne maledictōneꝫ incurremꝰ. Deutro.xxvij. Maledictꝰ qͥ trāſfert terminos ꝓximi ſui. trāſferre termīos eſt ꝓximū ꝯturbare. De talibꝰ Gal̓. v. Qui cōturbat vos portabit iudiciū. Itē ordinabiliter viuere debemuſ qͦ ad nos vt vnuſqͥſqꝫ ſtatū ſuū in qͦ vocati ſumꝰ ẜuet ⁊ fideliter cuſtodiat. vt qͥ in ma trimonio cōſtituti ſūt legē matrimonij ſer uent. ⁊ qͥ ī ſpūali ſtatu ſūt ẜm ſpūm viuēt. Ro. viij. Debitores ſumꝰ nō carni vt ẜm carnē viuamꝰ ſed ſpiritui.i. ad Choꝝ. vij. Unuſqͥſqꝫ maneat ī ea vocatōe qͣ vocatꝰ ē apud deū. Secūdo angeli viuūt circa ſe amicabiliter Iob. xxv. Qui facit ꝯcordiā ī ſublimibꝰ. ita ꝙ qͥ p̄eſt non ſuꝑbiat. Qui ſubeſt nō īuidet. ⁊ ſic nos. Eccl̓i. xxxij. Re ctorē te poſui noli extolli. Nā ſuꝑiores illumināt īferiores ⁊ nō ſuꝑbiūt de hͦ. qꝛ cō gnoſcūt habere nō a ſe: ſꝫ a deo. ſic tu ſi īpoteſtate es cōſtitutꝰ memēto qd̓ ſcriptū eſt Ro. vi. Oīs ptās a dn̄o deo eſt. noli eſſe vt pilatꝰ qͥ dixit ibu. Neſcꝭ qꝛ habeo ptāteꝫ te crucifigēdi ⁊ dimittēdi Cui reſpōdit iheſus Math̓. xxvi. Nō haberes ptāteꝫ ni ſi eſſet tibi data deſuꝑ. Nā ſuꝑbia ſꝑ cauſat rancorē ⁊ diſcordiā. Prouerb̓. xiij. In ter ſuꝑbos ſꝑ ſūt iurgia. Iō ait xp̄s diſcipulis Luc̄. xxij. Uos aūt nō ſic. Qui maior eſt vr̄m fiat ſic̄ minor. Et ꝓpter dn̄atō nē facta ē ꝯtētio inter diſcipl̓os ibu. Nos igit̉ ſi volumꝰ eſſe ꝯſortes angeloꝝ debemꝰ eſſe vnanimes. pͣs. lxvij. Qui facit habita re vnanimes ī domo.1. Choꝝ. xi. Si qͥs cō tentioſus videt̉ īter vos. nos talē ꝯſuetudinē nō habemꝰ. ij. Thimo. ij. Seruū dei nō oportet litigare ſꝫ manſuetū eſſe ad oēs Sꝫ diceres tn̄ legit̉ de lite angeloꝝ Daniel̓. ix. Pugnauit angelꝰ ꝯtra principem ꝑſaꝝ. Rn̄det̉ ꝙ nō videt̉ incōgruū eē pugna inter bonos angelos. qꝛ ī bono. Nam vnꝰ bonꝰ angelꝰ p̄ſidebat ꝑſis. alter iudeiſ qͥlibet angelꝰ vult ſalutē ppl̓i cui p̄eſt. Angelꝰ igit̉ qͥ p̄erat ppl̓o ꝑſaꝝ vel babilonico vidit ꝙ multa bona ꝓuenerūt ꝑſis ex reſidentia Danielis ⁊ alioꝝ cū eis. Nā ꝓpter ſanctitatē Daniel ydolū Deel deſtruxit. ſacerdotes occidit ⁊ draconē īterfecit. Da niel̓. xiiij. Et multa ſomnia regi babilonis interp̄tatꝰ eſt. ꝓpter qd̓ ml̓ti babilonici cōuerſi ſunt ad deū. ⁊ ſic angelꝰ ille voluit bo nū illius ppl̓i. Angelꝰ aūt iudeoꝝ voluit liberare iudeos ꝓpter p̄ces Danielis ⁊ ali orum iudeoꝝ cū eis. ⁊ ſic tādiu durauit illa pugna quouſqꝫ dei volūtas voluit hͦ ter minare. qꝛ nō om̄ia dei iudicia q̄ ſunt abiſ ſus multa nota ſunt angelis Ideo quilibꝫ bonꝰ angelꝰ bono animo poteſt velle bonuꝫ ppl̓i cui p̄eſt. ſuppoſito ꝙ deo placeat: ⁊ dato ꝙ in tali vnꝰ angelꝰ ꝯtrariat̉ alteri. hoc durat donec diuinū beneplacitū eis reuele tur. Unde non mirum nec magnū eſt peccatum ſi in aliquo collegio vel cōſilio vnꝰ homo ꝯtra alium loquit̉. qꝛ quilibet poteſt moueri bono animo ⁊ recto ſpiritu. eodeꝫ enī vento videmꝰ naues ad ꝯtraria tendere loca aliter ⁊ aliter velis poſitꝭ. ſic eodem bono ſpū hoīes poſſūt ꝯtrariari inuicē ī lo cutōe vel electōe aliter ⁊ aliter eoꝝ ꝯſciēti as ordinādo Tercio āgeli viuūt circa ſe hūiliter. qꝛ īferiores obediūt ſuꝑioribꝰ ſine ꝯͣdictōe. ⁊ ſuꝑiores p̄cipiūt īferioribꝰ ſine ſuꝑbia ⁊ ī amore. ⁊ ſic nos debemꝰ ſuꝑiori bꝰ nr̄is obedire hūiliter. Deūt̉. xvij. Faci es quecunqꝫ dixerint qͥ p̄ſunt loco. Nam inferiores nō oportet īuidere ſuꝑioribꝰ. ſꝫ ſubiecti eſſe propter deum.i. Pe. ij. Sub iecti eſtote omni humane creature ꝓpter

De ſancto Michaele deū. regi tanqͣꝫ p̄cellēti. ducibꝰ tāqͣꝫ ab eo miſẜ. hͦ fecit apl̓s.i. Choꝝ. ix. Cū liber eſſē ex oībꝰ: oīm me ẜuū feci: oīa oībꝰ factꝰ ſuꝫ iudeis tāqͣꝫ iudeꝰ vt iudeos lucraret. He breo. xiij. Obedite p̄poſitis vr̄is. nā ip̄i vi gilant rationeꝫ reddituri ꝓ aīabꝰ vr̄is. de his dicit Dern̄. Arbitror ꝙ in ꝯgregatōe bn̄ viuis ſi ordinabiliter ſocialiter ⁊ humiliter. Ordīabiliter vt ī om̄i ꝯuerſatōne cu ſtodias vias tuas ī ꝯſpectu dei ⁊ ꝓximi: ⁊ caueas a peccato ⁊ a ſcādalo ꝓximi. Socia liter vt ſtudeas amare ⁊ amari. Portare oīm infirmitates: oībꝰ te p̄be affabilē obſequioſū ⁊ virtuoſū. vt de te dicet̉ illud qd̓ de oīa. vt patet. ij. Mach̓. xv. Hic ē fratrū amator ⁊ ppl̓i iſrael. Hūiliter vt cū fecerimꝰ oīa ſpum vanitatꝭ exufflamꝰ dicentes illud Luc̄. xvij. Inutiles ẜui ſumus. Dern̄. In veritate comꝑi nichil ita efficax ad gr̄am ꝓmerendā ꝯſeruandā ⁊ recuꝑan dā. ſic̄ nō alta ſaꝑe ſꝫ timere. Hiero. Ni chil nos deo ⁊ hoībꝰ facit ita gratos ſicut humilitatꝭ virtꝰ. de qͦ Gregꝰ. Derit om̄e qd̓ agit̉ niſi in hūilitate cuſtodiat̉ Quar to angeli habent tria exercitia ſupra ſe.ſ. qͦ ad deū. Habēt enī ꝯtēplatōeꝫ dilectōeꝫ et laudationē. Primo ꝯtēplatōeꝫ. de quo thema. Angeli eoꝝ vidēt faciē. Illd̓ vide re n̄ eſt aliud niſi facie ad faciē cōtemplari in qͣ ꝯtemplatōe vidēt qūo ⁊ in qͥbꝰ dei debeāt exeqͥ volūtatē. nec minꝰ ꝯtemplantur qn̄ in miniſteriū noſtꝝ mittunt̉. d̓ qͦ Greg Licꝫ ad nos ſpeciali p̄ſentia foris exeūt. tn̄ ibi vnde receſſerāt ꝑ internā ꝯtemplatōꝫ ẜuant. nec ſic a diuīa viſione foris ſunt vt interne viſionis gaudio priuarēt̉. Morali ter. ſic nos diſcamꝰ cū angelis deū ꝯtēpla ri. ſi tā clare fieri nō poteſt. qꝛ nos ī enigma te ⁊ ꝑ ſpeculū. ip̄i facie ad faciē. Ip̄os tn̄ q̄ liter poſſumꝰ ꝓut poſſibile ē imitemur. Di cit Dam̄. Qualis qͥs ī futuro eē debeat talem in p̄ſenti ſe exhibeat. Ex qͦ futura felici tas in ꝯtemplatōe diuine eſſentie conſiſtit Iō oportet vt hō hic ſe exerceat. Fortunatus in omel̓. Nequaqͣꝫ deꝰ deuote aīe ſe ap plicat niſi totā ſe in ꝯtemplatōe erigat. pͣs Guſtate ⁊ vidēte qm̄ ſuauis eſt dn̄s. dicit videte.ſ. in ꝯtemplatōe. Itē delectabil̓ vi ſio ſurgit ex triplici apparatu. Primo ex oculoꝝ ſanitate. ſecūdo ex medij claritate. tercio ex obiecti amabilitate. primū ſit per cordis mundiciā. ſecundū ꝑ adiuuantem gr̄aꝫ. terciū ꝑ admiratōis flagrātiā Pri mo ꝯſurgit ex oculoꝝ ſanitate Dex. Duoſ oculos habet aīa. vnū qͦ intelligit. alterū qͦ diligit.i. intellectū ⁊ affectū. Hi duo oculi ſani ſunt dū intellectꝰ eſt illuminatꝰ. affe ctus inflāmatꝰ ⁊ ſacra ſcriptura inflatus. Secūdo delectabil̓ viſio ſurgit ex medij claritate.i. gratia trahēs ⁊ adiuuās ad ꝯtē platōeꝫ. Gregꝰ. Dū nos ſuꝑna illuminat gr̄a. cucta mentꝭ abſcōſa manifeſtat. ꝓpter hͦ diuīa gr̄a ſpūſſancti terrene mēti infundit̉: vt ad ītellectū ſui ꝯditorꝭ exigat̉ Der. Sic̄ ſpūſſancti gr̄a nos exigit qͣdaꝫ ſua fiducia: ita deū īclinat ſua miſericordia. hoc mediū gͦ qͣꝫto clariꝰ eſt tāto efficaciꝰ Tercio delectabil̓ viſio ꝯſurgit ex obiecti amabilitate. ſi em̄ obiectū eſt odioſū cito viſus ꝟtit ſe ab eo. ⁊ qꝛ nichil ita amabile ſicut deꝰ. Iō obiectū diuinū ad ꝯtemplationeꝫ maxime oꝑat̉: illud obiectū dat ꝯtemplati ſaporē. Saporē capit in admiratōe in qua cunqꝫ facie ſiue diuinitatꝭ ſiue humanitatꝭ Heſter. xv. Faciēs tua plena gratiarū. Et vnicuiqꝫ exhibet faciē ſuā ī eo ſapore ꝓut poſſit cōpetere ꝯtemplāti. de qͦ Dern̄. Uidet̉ a qͦlibet amāte deꝰ ꝓut amat̉ ab illo ſic ab altero aūt ſic ꝓ varietate affectuū qͥbꝰ ferunt̉ in deū Alij enī ad diuinitatꝭ archana feruentiꝰ inhiāt. alij aūt hūanitatꝭ ⁊ hūilitatꝭ miſteria ſecretiꝰ āmirant̉ ꝯtemplāteſ altiſſimū ꝯſiliū dei ſuꝑ ſalutē generis hūa ni qd̓ totū neceſſariū ē qd̓ oculꝰ ītuet̉ amoris ad meritū qn̄qꝫ viſurꝰ ad p̄miū. Itē ſi cut āgeli ꝯtēplant̉ deū ſꝑ. ita nos totaliter a ꝯtēplatōe nūqͣꝫ recedamꝰ. ſꝫ cū ad exteriora agēda ad actiuā vitā nos damꝰ. tūc ꝑ interiorē ꝑtē.i. cognitōeꝫ deū ꝯtēplam. Iō Dern̄. Oīs animꝰ ad omnē ſe temꝑet laborē: ne in eo diſſoluit̉: ſꝫ magis in ſeip̄o colligit̉. Ideo franciſcꝰ maronis. Omnia

CXXXIII. Sermo nomina angeloꝝ terminant̉ in el ad deſignandū beatifica vnionē cū deo. ⁊ ſic men tem noſtrā debemꝰ vnire deo. vt eiꝰ nō ob liuiſcamūt. deutro. iiij. Caue ne obliuiſca ris dn̄i dei tui. Dern̄. Sicut nunqͣꝫ deſūt nobis dei beneficia. ſic nō debet eſſe momē tum in quo nō deberemꝰ eū habere ī memo ria. Secūdo angeli ad deū habent dilecti onem. qꝛ ſemꝑ in diuino igne feruēt ⁊ feruendo ardēt. ⁊ ſic nos ſeruēter debemꝰ euꝫ diligere. nō ꝯtenta iſta dilectōne que ꝓhi bet nos peccare: nec iſta q̄ iubet bona oꝑari ſed ineamꝰ iſtā que cordibꝰ noſtris feruet ⁊ ebulit. ita ꝙ om̄e qd̓ non eſt deus non ſolum ſit nobis abominabile: ſed penitꝰ alienum. Ideo Soph̓.i. In igne zeli mei deuorabit̉ omnis terra. id eſt. terrenitas. Et Iob. xxxix. Feruens olla abſorbet terram. qꝛ in tali claritate ⁊ charitate nichil relinquitur qd̓ ſit carneū vl̓ terrenū. ſꝫ om̄e qd̓ ſentit̉ eſt ſpiritꝰ.i. Choꝝ. vi. Qui adheret deo vnꝰ efficit̉ ſpiritꝰ cuꝫ eo. quare. qꝛ qui hanc dilectōeꝫ habēt: nō ſolū volūt qd̓ deꝰ vult.ſ. in affectu: veꝝ etiā in effectū ꝑfectieſſe deſiderāt volentes in executōe agēdo tum id qd̓ deꝰ vult. qd̓ eſt ꝓprie ꝓpriū angeloꝝ. Ad hāc charitatē habendā angelorū tria requirunt̉. Primo vt nobis om nia delectabilia ſubtrahamus. Gregꝰ. Si qd̓libet qd̓ ẜm carnē delectat abſcindimuſ mox ī deo qd̓ delectat inuenimꝰ. ergo non debemꝰ delectare in infimis. ſi volumꝰ habere delectationē in ſup̄mis. Idcirco talibus etiā penale eſt qͥdqͥd agitur in ſeculo. de quo Gilbertꝰ. O qͣꝫ duꝝ eſt amanti diuidere animū cū xp̄o ⁊ mudo. O qͣꝫ pena le eſt in tali dilectōe ꝑegrinaſcuras admit tere ⁊ celeſte ſecretū infeſtare. Dern̄. Qꝛ principalior eſt ſpūs vbi amat qͣꝫ vbi animat Ideo Dern̄. Iuſtū eſt vt qͦs delectāt p̄ſentia: gaudia futurorum eis ſint vicioſa. Nā ẜm Greg. Anima ſine delectatōe eſſe nō poteſt. aut delectat̉ in infimis. aūt ſup̄mis. Si delectat̉ in infimis tūc caret ſup̄mis: ⁊ ecōuerſo. Dern̄. Impoſſibile ē animā repleri delectatōibꝰ ſpūalibꝰ q̄ ſubiacet carnalibꝰ delectatōibꝰ. Secūdo volunta tem nr̄aꝫ diuīe volūtati ꝯformamus. ⁊ ſic angeli diligūt deū ⁊ ſꝑ volūt qd̓ deꝰ vult. ſic nos ī ꝓſꝑis ⁊ aduerſis. dicēdo Mat. vi. Fiat volūtas tua. Tercio vt cumuluꝫ bonoꝝ opeꝝ ml̓tiplicemꝰ. qͣꝫto facimꝰ maiorē: tanto ignis charitatꝭ maior. Impoſſi bile ē oꝑa ī charitate fieri ⁊ nō ml̓tiplicari ſic̄ ſemegenerat herbā: herba granu. ⁊ granū ſurgit multiplicatū. ⁊ ſic feruens chari tas. Greg̓. Cū deſideria bona ꝯcipimꝰ ſemen ī terrā mittimꝰ. cū ꝟo oꝑa recta ꝓdu cimꝰ herba ſumꝰ. cū ꝟo ad ꝑfectōeꝫ oꝑis boni creſcimꝰ: ad ſpicā venimꝰ. cū ꝟo in ꝑ fectōe eiuſdē oꝑiſſolidam: iā plenū frumē tū ī ſpica ꝓferimꝰ. Tercio angeli tenent ad deū laudatōeꝫ. Iſa. vi. Nō ceſſant die ac nocte clamare. ſanctꝰ ſanctꝰ ſanctꝰ. ⁊ ſic nos dicemꝰ cū pͣs. Dn̄dicā dn̄o ī om̄i tꝑe. Hoc tūc facimꝰ cū oīa q̄ agimꝰ ī laudē dei ordinamꝰ: vt docet apl̓us Coll̓. iij. Oīa q̄ facitꝭ in verbꝰ aut oꝑe ad gloriā dei facite. Nā illud requirit deꝰ a nobis. de quo pͣs. xlix. Sacrificiuꝫ laudis honorificabit me. Dicamꝰ igit̉ cū apl̓o. i. Choꝝ.i. Gratias ago deo meo ſꝑ. ⁊ cū pͣs. l. Os meū annūciabit laudem tuam. Sermo CXXXIII. Ad idem. Rūt ſicut angeli dei in celis Math̓. xxij. Dicit nanqꝫ Greg̓. Superna ciuitas ex angelis ⁊ hominibꝰ ꝯſiſtit vt hoīeꝫ qua ſi vermiculi de terra cū vermibꝰ ꝓcreati in angeloꝝ ꝯſortiū debēt deputari ẜm ꝙ pluſ vel minꝰ hn̄t ī merito ſuꝑ vl̓ īfra cū angel̓ collocēt̉. qꝛ p̄mia correſpōdēt meritꝭ Luc̄. vi. Eadē menſura qͣ mēſi fueritꝭ remetiet̉ vob̓. Dicit nāqꝫ Greg. Diuerſitatē meritoꝝ ſeqͥt̉ diuerſitas p̄mioꝝ. Gal̓. vi. Que enī bo ſemīauerit hec ⁊ metet. Nā infimi ī meritꝭ erūt cū īfimis ī celo. mediocres cuꝫ medijs. ſupremi cū ſupremis ordinentur. Primo videamꝰ qui ad inferiorē chorū collocent̉. hoc eſt ad ordinem angelorum. Infimi ſunt angeli qui minima nunciant

De ſancto Michaele ⁊ ſic illi qui minimis meritis tranſierunt de hac vita qui de ſuo nichil penitus addiderunt. ſed ſolū in xp̄i meritis aſſumūtur nō ꝙ xp̄i merita in ſe ſunt minima. ſed qꝛ de ſuo nichil addiderūt. Quoꝝ hoīm ſūt duogenera.ſ. paruuloꝝ decedentiū. ⁊ peccatoꝝ ꝑ finalem penitentiā conuertentiuꝫ Iſti aſſumunt̉ ad angelos. de quo Gregꝭ Ad angeloꝝ choꝝ currunt qui ī baptiſma li innocentia ⁊ finali penitētia articulo ne ceſſitatis p̄pediti: nec ꝯfeſſionē: nec ſatiſfactionē addiderūt. Attamē nullus debet ſe ſuꝑ iſto remittere dicens. ſufficit michi cō tritio finalis. Nā ſcribit̉ Iohel̓. ij. Quis ſcit ſi ꝯuertat̉ ⁊ ignoſcat deus. Dicit nāqꝫ Augꝰ. Hac anīaduerſione percutit̉ peccator vt in fine obliuiſcet̉ ſui: qui ī vita oblitus eſt dei. Idē in libro de penitētia. De nitentiam in fine nō negamus. ſed ſi ſecuri ſint nō promittimꝰ. quia penitentia ſera raro vera. Iſte ordo perdit̉ ꝑ inaduertenti am ⁊ negligentiā. vt patētes negligentes filios cū baptiſmate. qꝛ ſcribitur Ioh̓. iij. Niſi quis renatꝰ fuerit ex aqua ⁊ ſpiritu nō poteſt intrare in regnū celoꝝ. ⁊ habet̉ d̓ ꝯſecra. diſt. iiij. nulla. Nulla ſalꝰ ante baptiſmū decedentibꝰ promittit̉ infantibus. Similiter aliqui adulti negligentes ſunt circa ſeipſos in infirmitate dicentes. non moriar. de talibꝰ Gregꝰ.i. moral̓. Sūt nō nulli qui viam ſalutis negligūt dū tranſitoria appetunt eterna nō intelligunt. vel in tellecta contemnūt. de quibꝰ Prouerbio. xix. Qui negligit viā ſuā mortificabitur. ideſt. in peccato mortali moriet̉. Chriẜ. et habet̉ de ꝯſecratōe diſt. iiij. nō poteſt. Nō poteſt quiſqͣꝫ gratiā vite celeſtis acciꝑe niſi purgatus ab om̄i ſorde ꝑ ꝯtritionē. quia ſcribit̉ Daniel̓. iij. In ſpiritu humilitatis ⁊ in animo cōtrito ſuſcipiamur a te. Eccl̓i. vij. De negligentia purga te cū paucis. id eſt. cū ꝯtritionē ad minimū. ſi nō poſſes cō fiteri. Secundꝰ chorus eſt archangeloꝝ Archangeli ſunt qͥ magna annūciant ⁊ ſecreta reuelant. ⁊ ſecretiora dei plꝰ agnoſcūt qͣꝫ inferiores angeli. de iſto choro fuit Ga briel qͥ incarnatōeꝫ chriſti ⁊ Iohānis baptiſte ānūciauit. Ad illū choꝝ ꝑueniūt iſti qui ſupra ꝯtritionē cordis addunt feliciſſimam oris ꝯfeſſionē cū om̄ibꝰ circūſtantijs in ſacerdotis audiētia fideliter ꝓponenteſ ⁊ nichil ex om̄ibꝰ ꝯtingentibꝰ obmittenteſ tal̓ ꝯfeſſio impetrat veniā peccatoꝝ. Iſid̓. Cōfeſſio iuſtificat ⁊ veniā peccatoꝝ impetrat. Gregꝰ. Sicut archangeloꝝ eſt annū ciare gaudia magna. ⁊ ſic iſti annunciant eoꝝ feda peccata qd̓ eſt magnū. Nam ẜm Grego. Plerūqꝫ in verecūdis hoībꝰ maioris eſt certaminis peccata detegere in cō feſſione qͣꝫ eadē nō cōmittere. Nā ſi primi ex ſola ꝯtritione ad angeloꝝ choros ſuſcipiunt̉ merito illi qͥ plus addūt.ſ. purā ⁊ ve recundā ꝯfeſſionē: ⁊ tamē nichil omittunt ad archangeloꝝ choꝝ ſuſcipiunt̉. ⁊ in iſto choro eſt magis gaudiū. qꝛ ibi cognoſcimꝰ abiſſū diuine volūtatis. ibi cognoſcunt an geli effectꝰ ⁊ cauſas reꝝ in dn̄o. quare hͦ ſic vel ſic. qͣre ille pauꝑ. ille pulcer. ille deformis ſit. ille morit̉. ille viuit. Iſte chorꝰ ꝑdi tur ꝑ verecundiā peccati vt cū pctm̄ ꝓpter verecundiā obticet̉ ꝯtra qd̓ Eccl̓i. iiij. Fili nō ꝯfundatꝭ ꝓ aīa tua dicere voꝝ. Eſt enī ꝯfuſio adducēs gr̄aꝫ ⁊ gloriā. nā ꝯfuſio cōfeſſionis adducit ad gloriā. Rich̓. de ſācto rictore. Quāto in ꝯfeſſione cōſuſio maior tanto in oculis dei qͥs exit clarior. Ecōuerſo ꝯfuſio taciturnitatꝭ adducit pctm̄.ſ. ypo criſis. Aug. in ẜmone dn̄i d̓ mōte. ypocri ta eſt qͥ bonꝰ eſſe nō velit. ſꝫ tn̄ videri cupit ⁊ ſic tu coraꝫ ſacerdote. Amb̓. Taciturnitas criminis eſt augmentū elatōis. qꝛ vult melior videri qͣꝫ eſt. Tercius chorus eſt virtutū. Grego. Uocant̉ virtutes qꝛ per eos ſigna ⁊ miracula fiūt. ⁊ virtutes dicūtur ideo: quia virtus diuina in ipſis relucet.ſ. ꝙ deus ſit om̄ipotens ⁊ nichil poteſt ſibi reſiſtere. vt quādo deus vult aliqͥd fie ri qd̓ ſit ſuꝑ naturā. ⁊ miracl̓oſe ſic̄ cecos illumīare. mortuoſ ſuſcitare. tūc tales āge li qͥ ꝟtutes dicunt̉ mittunt̉. Ad hoꝝ ſocie tatē illi hoīes ꝑueniūt qͥ ſtrenue ⁊ viriliter duobꝰ p̄dictꝭ.ſ. ꝯtritōi ꝯfeſſioni cōdignam

Sermo CXXXIII. atiſfactionē adiūgunt. Luc̄. iij. Facite di gnos fructꝰ penitētie. Gregꝰ. Unuſqͥſqꝫ tanto maiora ꝑ penitentiā q̄rat lucra qͣꝫta grauiora intulit ꝑ culpā damna. tā viriliter ſatiſfaciētes vt cōmiſſis malis in pondere numero ⁊ mēſura remetiat̉. Iuxta illud deutto. xxv. Secundū menſurā pecca ti plagaꝝ erit modꝰ. ⁊ talis ſatiſfactio ma ximā habet difficultatē ⁊ virili indiget fortitudine. ideo tales merito virtutibꝰ aſſociant̉. ⁊ ſic iſti tres ordines ſeu chori faciūt vnā iexarchiā. ⁊ iſte tres ꝯditiones faciūt vnā penitentiā. ⁊ in iſto choro maius exit gaudiū: qꝛ ibi cognoſcūt om̄ipotentiaꝫ dei pleniꝰ qua ex nichilo oīa creauit. ⁊ infinitos mundos creare poſſet. ⁊ qūo ſuſtentat mundū ⁊ om̄ia q̄ in eo ſunt. Iſte chorꝰ ꝑdi tur ꝑ timorē nimiū. Prouerb̓. xviij. Digrum timor deijcit. ⁊ ab iſto choro etiā tales ſunt abiecti qui plus timēt penā corporis qͣꝫ anime. d̓ his Iob. xxiiij. Qui timet pruinā cadet ſuꝑ eū nix.i. qui timet ꝑuaꝫ penā corꝑis: ſuſtinebit magnā ſpūs. quia ẜm Aug̓. Nō ſtat dedecꝰ culpe ſine decore iuſticie. qꝛ nullū malū īpunitū. Quartus chorꝰ eſt poteſtatū. Grego. Dicunt̉ ta les ꝓpteſtates qꝛ eoꝝ officiū eſt arcere demones ne intantū temptare p̄ſumant qͣꝫtū volūt. ⁊ iuuāt nos vincere mundū ⁊ diabo lum. ad illū choꝝ aſſumunt̉ illi qͥ poſt p̄dicta exercitia ꝯtritōis ꝯfeſſionis ⁊ ſatiſfacti onis ꝑ q̄ om̄ia peccata ſunt deleta in artiſſi mo ſe ꝯſtringūt loco. aſſumētes vitā aſperam ⁊ auſterā ⁊ ꝑ fortiſſimā reſiſtentiā opponunt ſe mūdo carni ⁊ diabolo ne iteꝝ labunt̉. dicentes illud Canti. v. Laui pedes meos.i. affectꝰ. qūo coinqͥnabꝰ eos vitantes omnē carnis ꝯſolationē. mūdi delectationē. diaboli ꝑſuaſionē. aſſumūt penalita tem humilitatē ⁊ pauꝑtatē gaudētes om̄i criminali temptatōni viriliter reſiſtere. ſic merent̉ coronā. Dern̄. Quotiēs diabolo reſiſtis: totiens coronaberis. ⁊ in iſto choro habebimꝰ maiꝰ gaudiū qͣꝫ in inferioribꝰ.ſ. cū angelis qͥ nobis aſtiterūt hic ⁊ iuuerūt rincere carnē mundū ⁊ diabolū. Iſte chorus ꝑdit̉ ꝑ recidiuatōeꝫ. ij. De. ij. Quaſi canis reuerſus ad vomitū qd̓ eſt abomina bile. Dern̄. Deteriꝰ eſt reincidere qͣꝫ incidere. qꝛ talis eſt ingratꝰ ⁊ ꝑdit omnē gr̄aꝫ ⁊ meritū bonoꝝ opeꝝ. Ezech̓. xviij. Si iuſtus auerterit ſe a iuſticia ſua ⁊ fecerit iniqͥ tatē oēs iuſticie nō recordabunt̉. Auguſti nus. Nullū ſcelꝰ ita corā deo deteſtabile ē ſicut de peccatis p̄teritꝭ reminiſcēdo gaudere. Quintꝰ dicit̉ principatus. Dern̄. Principatꝰ dicunt̉ qꝛ principatꝰ om̄is in terra eoꝝ ſapiētia regit̉ ⁊ mittunt̉ in nego cio totiꝰ regni eccl̓ie vel ꝓnintie. Hūc chorum meremur ſi principatū obtinebimus ſuꝑ oēs hoīes. Sꝫ diceres qūo poſſumus fieri principes ſuꝑ om̄s hoīes. Rn̄det̉ per patiētiā cū hō vincere p̄t om̄e malū ī bono qꝛ talē hoīeꝫ patientē totꝰ mundꝰ vincere nō poteſt. hoc patet in martiribꝰ quos nec p̄ſides nō reges nec imꝑatores vincere potuerūt. Iſti hoīes qui ad quintū choꝝ poſſi dendo ꝑtinent ſic ſe habēt ꝙ ſi ꝟbis offen dunt̉ maledictis ab iracūdis tūc ip̄i benedicūt ⁊ dulcia ꝟba reſpōdēt exēplo chriſti i. De. ij. Cū malediceret̉ nō maledicebat Sꝫ diceres cū hō iuſtꝰ eſt ⁊ innocens. cur debet ſuſtinere. Rn̄det̉ ꝓpter meritū. Auguſtinꝰ. Qui iuſtꝰ eſt ⁊ maledicit̉ illi p̄mi um ꝓ maledictōe reddit̉. pͣs. Maledicēt illi ⁊ tu bn̄dices. Nā tales qͥ ad illū chorū ꝑtinent. ſi in bonis tꝑalibus offendunt̉ totum ſe deo offerūt cogitātes ꝙ xp̄s nuduſ ꝓ ip̄is pependit ī cruce nec hauſtu aqueba bere potuit. ⁊ ſic dn̄s iheſus remunerabit eis in vita eterna. de qͦ apl̓s Heb̓. x. Rapi nam bonoꝝ veſtroꝝ cū gaudio ſuſcepiſtis ſcientes vos meliorē ⁊ manentē ſubſtātiā in celis habere Itē ſi offendunt̉ in corꝑe hͦ patiēter ferunt exēplo xp̄i qͥ pro eis multa grauiora ſuſtinuit. Gregꝰ. Si paſſio chriſti ad memoriā reducit̉. nulluꝫ tam graue qd̓ nō equo animo ſuſtinet̉. tales nō ſoluꝫ ſunt ꝑati ſuis indulgere offenſoribꝰ: ſꝫ etiā ꝓni ſunt ꝓ ipſis orare. Iuxta illud Mat. v. Diligite inimicos veſtros ⁊ bn̄facite hiſ qͥoderūt vos ⁊ orate ꝓ ꝑſequentibꝰ vos.

De ſancto Michaele. Iſte chorus ꝑditur ꝑ impatientiā. Gre go. Qui impatiēs eſt libiip̄i teſtis ē vt iuſtus non eſt. et ꝑ cōſequens nec diſpoſituſ ad iſtū choꝝ. Iaco. v. Patiētes eſtote. Luce. xxi. In patiētia vr̄a poſſidebitꝭ animas vr̄as. Sextus dn̄atōes: qͥ alijs dominant̉ angelis: ⁊ ordinant eos ad officia ſua. Et iſti nō mittunt̉ ẜm ꝯmunem curſum. vicꝫ iſti quattuor chori ſuꝑiores. ſed alijs intimāt voluntatē dei illis quinqꝫ in ferioribus qͥd facere debeant: ⁊ ip̄i aſſiſtūt ante dn̄m. ideo dicunt̉ dn̄atōes: qꝛ dn̄an tur alijs. Iſtum chorū meremur cū ſenſu alitatē nr̄am ratōi ſubijcimus. Et nō ſolū hoſtem vincimus: ſed vltra hoc etiā noſip̄os ut malo in ꝓmpto ſine rebellione reſi ſtimus. et bonū delectabiliter cū volumuſ oꝑamur. Et d̓ exterioribꝰ ⁊ interioribꝰ ſē ſibꝰ poteſt dici illud Geneẜ. Ioſeph dn̄a bat̉ in tota terra egipti. dn̄antur mudo cū bonoribꝰ et diuitijs. carni cū ſuis delicijs dyabolo cū impugnat cū vicijs. De qͥbuſ Dern̄. dicit. Senſus ſuos habēt exteriores nō duces ſed ſeruiētes. interiores ſob̓ os ⁊ efficaces. habent domū.i. cor. et familiam.i. cogitatōem ordinatā. dicētes cū cē turione illud Math. viij. Sū hō ſub ptāte conſtitutus habēs ſub me milites. ⁊ di co huic vade et vadit. ⁊ alteri veni ⁊ venit ⁊ ſeruo meo fac hoc ⁊ facit. Moraliter. ſic centurio.i. rō habet ſub ſe milites.i. potēti as anime. ⁊ dicit huic.ſ. potentie ratōnali veni ⁊ ꝯgnoſce differētiā inter bonū ⁊ ma lū qd̓ rōnalis potentia ꝯgnoſcit eſſe appetendū. Et alteri.ſ. ſenſualitati vade a tua d̓ lectatōe corꝑis et vadit.i. obedit. Figura tur Geneẜ. xlij. pharao dixit ad Ioſeph. Sine tuo imꝑio nō mouebit quiſqͣꝫ pedē vel manū in vniuerſa terra egipti. Spūa liter. Ioſeph.i. rō ita dꝫ dn̄ari ꝙ ſine eiuſ imꝑio ſenſualitas nec mouere dꝫ oculum ad videndū. nec pedes ad ambulandum. nec manus ad palpandū. nec aures ad audiendū: niſi quod rō diſcernit fore licituꝫ Gre. Sunt nōnulli qͥ in ſeip̄is cunctis vi cijs ⁊ ꝯcupiſcētijs dn̄antur ut ip̄i iure dij vel dn̄i inter hoīes vocentnt: reſpectu qͦꝝ alij quaſi ſerui ſunt. Ideo merito ad ordinē dominationū currūt. Iſte chorus ꝑdit̉ ꝑ carnalē cōcomitātiā cū homo ſequit̉ car nis deſideriū. Roma. viij. Debitores ſumus nō carni ſed ſpūi. Grego. Caro ſeruanda eſt ut famulet̉: nō ut principet̉. Figuratur Geneẜ. xxi. Eijce ancillā ⁊ filiuꝫ eius.i. carnē ⁊ cōcupiſcentiā eius. nō exit beres filius ancille.i. Corin. xv. Caro ⁊ ſā guis regnū dei poſſidere nō poſſunt. i. ẜm vitā carnalē nō ꝑuenit̉ ad talē ordinem. Septimi angeli dicunt̉ throni. ⁊ iſti in deo p̄ ceteris reqͥeſcunt tanqͣꝫ in vltimo fi ne. Iſido. Deus ꝑ eos iudicia ſedet et ex ercet. ut pͣs.ix. Deus qͥ ſedes ſuꝑ thronū ⁊ iudicas equitatem. Si ergo volumꝰ ad thronoꝝ ſocietatē ꝑuenire om̄ia ẜm regu lam iuſticie iudicemꝰ.ſ. deo eqͥtatem. nob̓ vilitatē. ꝓximo pietatē.i. Corin. ij. Spūa lis omnia iudicat. Hec oīa ſunt in triplici differētia. Prīo cauſam dei adiudicando deo in omnibꝰ eqͥtatē dicentes. Iuſtus eſ dn̄e et rectū iudiciū tuū. Nam ſi deus eos punit volunt puniri dicētes illud Auguſ. Dn̄e hic ſeca hic vr̄e parce ī futuro. aſcribentes ſibi demeritū. iuxta illud Gen̄. xli. Merito hec patimur. qꝛ peccauimus ī fra trē noſtꝝ.ſ. ihm̄ xp̄m. nō obediēdo p̄ceptiſ ſuis. Et dicūt cū Hiero. Libēs nūc tormē ta patior ut mihi futura gl̓ia reſeruetur. non em̄ iudicabit dn̄s bis in idip̄m. Naū ij. Tales ſi ꝯmouent̉ ad irā recipiūt equo animo ſiue ſit amarū ſiue dulce. ſiue letum ſiue triſte. qꝛ nihil volūt niſi qd̓ deus vult ⁊ voluntatē ſuā diuine volūtati cōformāt ergo nō turbant̉. iuxta illud ꝓuer. xij. Nō ꝯtriſtabit iuſtū qͥdquid ei acciderit. dicentes illud Dan̄. ix. Tibi dn̄e iuſticia. nob̓ autē cōfuſio ꝓpendentes illud Gre. Deꝰ qui benigne hoīem cōdidiſti nequaqͣꝫ iniu ſte cruciari ꝑmittis nec neglecte ꝑire ſiniſ Secūdo iuſte iudicādo cauſam noſtram nobis tribuēdo vilitatē. dicēdo cū abrahā Quid loqͣr ad dn̄m: cū ſim puluiſ ⁊ cinis. nihil de ſe p̄ſumendo. iuxta illud Lu. xvij

CXXXIII. Sermo Cū feceritis omnia que p̄cepta ſunt dicite inutiles ſerui ſumus. Et tales ita ſe viles reputātes diligit deus. De qͦ Bern̄. Diligit deus aīam que in conſpectu eius ſine diſſimulatiōe iudicat ſeip̄am. Tercio debemus iudicare cauſam ꝓximi ⁊ ha bere pietatē. oīa charitatiue interp̄tantes. vt patet de ſcrutinio in ordine faciēdo. c. ex ꝑte. Reſpondere p̄t illū dignū quē non nouerit indignū. Ideo gre. Sunt nōnulli qui dum ſe vigilāti cura diiudicāt hoc in munere accipiūt ut alios recte iudicare poſſunt. in quoꝝ mētibꝰ dn̄s velut in thro no eſt p̄ſidens. ⁊ ip̄i ad choros thronoꝝ aſ ſumunt̉. Iſte chorus ꝑdit̉ ꝑ inconſtantiā iudicij. nūc iudicātes illū donū illū malū. qd̓ ꝓhibetur Deūt. xxv. Nō ſit in domo tua modiꝰ maior ⁊ minor.i. nō te iudicas maiorē ⁊ meliorē alijs. Roma. ij. In qͦ alterū iudicas teip̄m ꝯdemnas. ⁊ ſic iſtū cho rū ꝑdas. Octaui angeli dicunt̉ cherubin. Iſti alios illumināt ⁊ eis volūtatē d̓i notificāt. Et illi ẜm Bern̄. fontē ſapientie ex ore altiſſimi hauriūt ⁊ vniuerſis ciuibꝰ fluēta refluūt. Nā illi p̄ ceteris ꝯgnoſcūt dei voluntatē. quid placet. qͥd diſplicet: et alijs manifeſtāt. Ad hunc choꝝ aſſumunt̉ illi qui ex intima deuotōne deſiderāt diui nam ſapientiā et ꝯgnitōem volūtatis diui ne: ⁊ ẜm illā oꝑari ⁊ alios informare: ⁊ cū deo habitare: atqꝫ ẜm dei voluntatē viue re: ut docet apl̓us Roma. xij. Probetꝭ q̄ ſit volūtas dei bona ⁊cͣ. Nā tales ex intimo corde eterna concupiſcūt dicētes ad Philip.i. Cupio diſſolui ⁊ eſſe cum xp̄o Et pn̄s vita eſt eis tediū dicētes cum ps. Heu mihi qꝛ incolatus meus ⁊cͣ. Idem. Sitiuit anima mea ad deū fontē viuum. Et talis nō poteſt cogitare nec audire nec loqui niſi que dei ſunt. O quale gaudium erit in illo choro vbi om̄ia in deo ꝯgnoſcimus.ſ. quō ab eterno in deo fuimul ⁊ quō a deo emanauimus ⁊ ꝯgnoſcimꝰ deū ī ſeip ſo: in nobis: ⁊ in omnibꝰ creaturis. ut implebit̉ illud. iij. Regū. x. Deati ſerui tui qͥ ſtant in ꝯſpectū tuo ſꝑ videntes ſapientiā tuam. Quāuis oēs electi vidēt tn̄ vnꝰ eſt clarior altero. i. Corī. xv. Sicut ſtella diſ fert a ſtella ⁊cͣ. Ille chorus ꝑdit̉ cū hō non vult audire verbū dei ⁊ veritatē ꝓpter aggrauatōem ꝯſciētie. Et libens manet igno rans ſalutis ſue. De talibꝰ dicit Dern̄. de duodecim gradibꝰ hūilitatis. Fruſtra blā diunt̉ ſibi de ignorantia qui ut liberiꝰ pec cent ignorāt libenter. nā talis dicit̉ ignoxantia affectata: ⁊ nō excuſat. Augꝰ. Nō omnis ignorās immunis a pena. Ille ignorans poteſt excuſari a pena qui qd̓ diſce ret nō inuenit. nō illi qui habētes a quo diſcerent oꝑam nō dederunt. Grego. Aliud eſt neſciuiſſe: aliud ſcire noluiſſe. De talibus.i. Corin. xiiij. Ignorans ignorabitur ſ. in iſto choro. Nonus chorus d̓r ſera phin. et iſti angeli dicunt̉ ardentes. qꝛ pre ceteris inferioribꝰ ardēt in feruore amorꝭ dei. Nā flāma diuini feruoris incēdit eoſ p̄oībꝰ alijs angelis. Rō eſt triplex. Prīa ex immediatōe. qꝛ inter eos ⁊ deū nulli an geli mediant. Ideo flāma diuini amoris immediate eos tangit. Scd̓a ex approxīatione. quia qͣnto ꝓpinquius igni tanto vehementius qͥs inardeſcit. ⁊ qͣnto ꝓpius lu ce tanto clarius luceſcit. Et ſic tales angeli ſunt ꝓpinquiores deo. Tercia ex nobiliori diſpoſitōe cōformiores ſunt ſicut ligna quanto aridiora eo citius incendunt̉ ab ignē. ⁊ ex eis ignis lucidiorē tribuit flā mam. ⁊ ſic illis angelis. Ad hunc choruꝫ peniunt hi qͥ fuerunt in charitate dei. ſcd̓ꝫ illud Luce vlti. Nōne cor noſtꝝ ardēs erat in nobis. De illo igne diuini amoris dicit̉ Lu. xij. Igneꝫ veni mittere in terrā ⁊cͣ. Sed ꝙ hō ſit feruens in charitate dei tria requirunt̉. Primo immediatio.i. ꝙ mediū peccatoꝝ tollat̉. Iſa. lix. Iniquitates vr̄e diuiſerunt inter vos et deū. Gre. Si qͥs peccatum a ſe remouet immediate deo adheret. Etiā mundanū ⁊ trāſitoriuꝫ timorē oꝑtet tollere. Ambro. li. de virginibus. Diuine dulcedini nō cōiungeris: niſi ab amore tꝑali recedis. Secūdo reqͥri tur dei appropinquatio.ſ. ꝑ cōtemplatōeꝫ

De ſancto Michaele. Iaco. iiij. Appropinquate deo et appropī quabit vobis. Nā qͣnto ꝓximiores ſumudeo ꝑ intimā ꝯtēplatiōem. et qͣnto altius mens in deū eleuat̉: tanto clarius illuminatur. Ideo pͣs. Accedite ad eū et illuminamini. Nam dn̄s locutus eſt ꝑ moyſen Leuitici. x. Sanctificabor in his que approximāt mihi. Tercio requirit̉ diſpoſitio.ſ. ꝑ virtutes et oꝑa virtutū ⁊ elōgatio ab occupatōe exterioꝝ. Nā natura huius ignis eſt ardeſcere. materia ſunt oꝑa ꝟtutu. que quanto ſicciora ſunt a ſuccocarna lis voluptatis. tāto magis diſpoſiti ad in flāmatōem talē. ꝓuer. xxvi. Ubi nō ſunt ligna ibi deficit ignis. ⁊ ſic vbi deficiūt ex ercicia virtutū.ſ. lectio: ꝯtemplatio ⁊ meditatio. pͣs. In meditatōe mea exardeſcit ignis. In illo choro habemꝰ maximū gau diū. quia cor noſtꝝ ⁊ aīa noſtra trāſformā tur in deuꝫ ex feruore diuini amoris. ſicut ferrū aſſumit formā ignis et exit qͣſi ignis Et ſic homo trāſmutat̉ in deū. ibi implebi tur p̄ceptū Math. xxij. Diliges dn̄m deū tuum ex toto corde tuo ⁊cͣ. Iſte chorus ꝑdit̉ ꝑ inſtabilē et frigidū amorē. Gilb̓tus Summū bonū nō ꝑfecte ꝯgnoſcit̉ ſi non ꝑfecte amat̉. Augꝰ. in li. viij. de ciui. dei. Quāto flagrātius deū diligimus: tanto ſerenius eū videbimus Sermo CXXXIIII. ad idē. mnes ſūt admi. niſtratorij ſpiritus ⁊ in miniſte riū miſſi ꝓpter eos qͥ hereditatē capiūt ſalutis. ad Hebre.i. Auicenna. li. iiij. de diluuijs. Sol ſurſum trahit vapo tes ⁊ inflāmat terrā mediātibꝰ ip̄is ſtellis. Spiritualiter ꝑ ſolē intelligit̉ xp̄us. Malachie vltīo. Oriet̉ vobis timētibus deū ſol iuſticie. Hic trahit vapores.i. deſi deria hoīm ſurſuꝫ: ⁊ inflāmat terrenoſ homines mediantibꝰ ſtellis.i. angelis. Malachie. ij. Ecce ego mitto angelū meū qui p̄parabit viā meā ante faciē tuam. Nam angeli vota et deſideria noſtra pn̄tant ocu lis diuine maieſtatis. Hiero. Perferūt angeli orōes noſtras in cōſpectu dei. ⁊ nō ſolū ī hoc adminiſtrāt. ſed etiā in via hac ꝑiculoſa nos cuſtodiūt. ut inquit Iudith xiij. Cuſtodit me angelus dn̄i hinc euntē ⁊ ibi manentē ⁊ inde tranſeuntē. pͣs. Ange lis ſuis mandauit de te ⁊cͣ. Nā nō eſſemꝰ tuti ſi nō adeſſent angeli. Dern̄. Si boni ſpiritus ſe elongarēt: impetū maloꝝ quis ſuſtineret. Id̓o hiero. Angeloꝝ auxilio li beramur ab inimicoꝝ inſidijs. in hoc ſunt noſtri miniſtri. De quo thema. Oēs ſūt adminiſtratorij ⁊cͣ. In verbis p̄miſſis duo innuunt̉. Primo magnitudo diuine bonitatis. Scd̓o altitudo humane dignitatis. Primum patet in hͦ ꝙ angelos celeſtes nobis in obſequiuꝫ miſit. ⁊ tangit̉ ibi omnes ſunt adminiſtratorij ⁊cͣ. Secūduꝫ patet ex hoc qꝛ deus ſeip̄m homini in here ditatē ſalutis deputauit. ⁊ tangit̉ ibi ꝓpter eos qui hereditatē capiūt ſalutis. De pri mo dicit. Oēs ſunt adminiſtratorij ſpūs Grego. Dicunt̉ angeli exſpūs angeli rōe officij quaſi miſſi. ſed ſpūs rōe nature. Iō aug. ſuꝑ illud p̄s. Qui facit angelos ſuos ſpūs dicit. Qui ſunt ſpūs a natura facis eſſe angelos.i. nūcios iniūgendo eis officiū nunciādi.ſ. hoībus. Ideo mirat̉ Iob vij. Quid eſt hō quia magnificas eū.ſ. mi niſterio angeloꝝ. In hoc on̄dit̉ magnitudo diuine bonitatis. De quo Dern̄. O mira dignatio ⁊ magna et vera dilectio ꝙ deus nobis angelos in miniſteriū miſit et deputauit. Itē angeli in aliquibꝰ nos pre cellūt. in aliquibꝰ ꝟo ſunt nobis ſimiles. in aliquibꝰ ꝟo nos p̄cellimꝰ eos. Primo angeli p̄cellūt nos in qͣttuor. Prīo in cre atiōis dignitate. qꝛ ſunt dignius creati qͣꝫ hoīes rōe loci: qꝛ in celo empirreo. de quo magiſter in. ij. di. ij. Angeli nō ſunt creati in tꝑe nec poſt tꝑus ſed cum tꝑe. De quo Augꝰ. ſuꝑ Gene. In principio deus fecit celū ⁊ terrā.i. ſpūalē creaturā et corꝑalē. ſpūalem.i. angelos. corꝑalem.i. materiam qͣttuor elementoꝝ ꝯfuſā. Eccī. xviij. Qui viuit ineternū creauit omnia ſimul.ſ. ſpūa lem et corꝑalem naturā. vtraqꝫ informis

CXXXIIII. Sermo nam materia corꝑaliū nō habebat formā diſtinctōis donec diſtinctas reciꝑet ſpecies. Ita ſpūalis.i. angelica natura in ſua conditiōe ẜm nature habitū formata fuit. tamē illā formā quā poſtea ꝑ amorē et cō uerſionē ad deū habitura erat nō habuit. Et ſic rōe loci.ſ. empirrei cui nihil digniꝰ ⁊ nobiliꝰ. Hōpero de limo terre et de terra ē creatꝰ: et in terra. cui nihil int̓ elem̄ta ē vi lius. Itē angeli ante hoīem et in die leticie. ſ. dn̄ica die ſunt creati. homo vero pꝰ āgelos in die triſticie.ſ. feria ſexta. Item ī du ratōe angelus p̄cellit hominē. quia angelꝰ eſt immortalis. homo vero ꝓpter peccatū ade factus eſt mortalis. Scd̓o angeli p̄cellūt homīes in vite puritate. Nam angeli in celo qui ꝑſtiterunt nunqͣꝫ aliquid mali ꝯmiſerūt. Et ſic nō homīes: quia ad minus peccant venialiter. Eccī. vij. Non eſt homo iuſtus ſuꝑ terrā qui facit bonuꝫ ⁊ nō peccet. De angelo ꝟo dicit oppoſitu Dioniſius de angelica ierarchia. Angelꝰ eſt ſubſtātia incorꝑea: ſpeculū purū incon taminatū et immaculatū. De hominibus ſcribit̉ ꝓuerb̓. xxiiij. Septies in die cadit iuſtus et reſurgit. Ecce mutabilitas. De angelis dicit Iſido. li. i. de ſummo bono. Angelus eſt immutabilis nō natura ſed caritate ſempiterna. Tercio angeli p̄cellūt nos in ſeruitij facilitate. qꝛ ſunt ſpiritus n̄ aggrauant̉ ꝑ corpus. Sed hō vna die ſeruiendo plus laborat qͣꝫ omnes angeli ab initio mūdi. corpus enim trahit in fra. et anima appetit ſurſum ad deū a quo creata eſt. ⁊ ſic nos aggrauamur. Sapiētie. ix. Corpus qd̓ corrūpitur aggrauat animā. Si debemus ieiunare eſurimꝰ. angeli nunqͣꝫ eſuriunt. Itē ſi vigilare: orare genuflectere: mane ſurgere hō fatigatur. Sed angeli ſine omni fatigatōe in ictu oculi ſunt vltra centū miliaria. Si hō vult caſte viuere impugnat̉ a carne. Gala. v. Caro ꝯcupiſcit aduerſus ſpiritū. quia hec ſibi inuicem aduerſant̉. et eſt dura pugna. Aug. Inter oīa certamina duriora ſūt ca ſtitatis p̄lia: vbi ꝯtinua pug ⁊ rara victo ria. Quarto angeli p̄cellunt in p̄mij ꝑ ceptōne. Angeli em̄ ꝑcipiunt p̄miū ſuū ci tius qͣꝫ homo. quia in prima die ſue cōuer ſionis ad deū ſuū p̄miū acceperūt eſſentia le. homo vero celeſte p̄miū a primo pꝰ mor tem accipiet. Math. xvi. Reddet vnicui qꝫ iuxta oꝑa ſua. Mat. xx. Cū ſero factuꝫ eſſet dixit pater familias. voca oꝑarios et redde illis mercedē. Itē angeli ſunt nobiſ ſimiles in quattuor. Prīo in creatōne. qꝛ vnū patrem et creatorē habemus qui eoſ ⁊ nos creauit. Malach. ij. Nūquid n̄ pater vnus omniū noſtrū. nūquid nō vnus deus creauit nos. Scd̓o ſunt ſimiles nobis in hereditatis poſſeſſione. eximus em̄ cōciues. Grego. Suꝑna ciuitas ex ange lis et homībus ꝯſiſtit. ⁊ Aug. in ſermone de reſurrectōe. Unde angeli mali ceciderunt illic homines vēturi ſunt ⁊ replebunt locum illorum qui ceciderunt. Dyabolus videt et inuidet. Et ſic orta eſt inuidia. et ex inuidia mors. Sapīe.i. Inuidia dyaboli mors intrauit in orbem. Tercio ſunt nobis ſimiles in cibatiōe. quia domi nus noſter ibūs xp̄us qui eſt cibus ange lorū in celo eſt cibus noſter in ſacramento Sapīe. xvi. Angeloꝝ eſca nutriuiſti populū tuū. pͣs. Panē angeloꝝ māducauit homo. Nam licet habent eū clarius: nos autē mirabilius. licet habent eū gaudioſiꝰ nos autē meritorius. Et ille panis ē ihūs Iohā. vi. Ego ſuꝫ panis viuus qui de ce lo deſcendi. Quarto ſunt nobis ſimiles ī diuinitatis ꝯtemplatōe. Nam de illis legit̉ Math. xviij. Angeli eoꝝ ſemꝑ vidēt faciē patris. Grego. Sicut nūc deum vi dent ſic nos viſuri ſumus eū.i. Corī. xiij. Uidemus nūc ꝑ ſpeculū et in enigmate. tunc autē facie ad faciē. In iſta viſiōe cōſiſtit noſtra et angeloꝝ beatitudo. pͣs. lxxix. Oſtende nobis faciē tuā et ſalui eximus ¶ Itē homines excellūt angelos in quattuor. Primo qꝛ xp̄us eſt noſter frater ex vtroqꝫ parente.ſ. ex ꝑte patris et matris ex ꝑte matris.ſ. marie que eſt mater omniuꝫ noſtrū. Unde patet ꝙ maior fraternitas vellos in femines excellum

De ſancto Michaele. eſt inter xp̄m et hominē qͣꝫ inter xp̄um et angelū. Hebre. ij. Nuſqͣꝫ angelos app̄hēdit ſed ſemen abrabe. Et in ſignū illiꝰ nominat nos fratres ſuos. pͣs. xxi. Narrabo nomē tuū fratribꝰ meis. Ioh̓. xx. dixit ihe ſus marie magdalene. Uade dic fratribꝰ meis. Aſcēdo ad patrē meū ⁊ ad pr̄em veſtrū. Sꝫ nunqͣꝫ legit̉ in ſcripturis ꝙ chri ſtus angelos fratres noīaſſet. Scd̓o p̄cellimus angelos in hoc ꝙ xp̄us nos ſan guine ſuo redemit ⁊ nō angelos. Adam eī peccauit ſil̓r et angelus. ſed xp̄us nos rede mit et nō angelos. Id̓o origenes errauit in hoc ꝙ dixit xp̄m adhuc liberatuꝝ angelos apoſtatas. ¶ Tercio p̄cellimꝰ angelos in hoc. qꝛ quotiēs peccamus vel recidiuamus totiens deus indulget nobis. Mat. xviij. Sanctus petrus interrogauit ihm̄ Si peccauerit in me fr̄ meꝰ qͦtiēs dimittā ei: ſepties. rn̄dit ihūs. nō dico tibi ſeptieſ ſꝫ ſeptuagies ſepties Et hͦ xp̄s petrū iuſſit ⁊ āpliꝰ ꝑ ſe facit. ſed peccatū dyaboli ē ir remiſſibile. ¶ Quarto p̄cellimus angeloſ in celo. Nam ſenſu exteriori.i. oculo corporali videbimus glorificatā hūanitateꝫ xp̄i qualiter exaltata eſt ſuꝑ omnes angelos. ⁊ cum interioribꝰ oculis deitateꝫ. Io han. x. Ingredient̉ ⁊ egredient̉ ⁊ paſcua inuenient. Glo. ingredient̉.ſ. videndo dei tatē. ⁊ egredient̉ vidēdo humanitatē chri ſti. et paſcua inuenient.ſ. eternoꝝ gaudioꝝ Ecce quāta magnitudo diuine bonitatis: ꝙ nos equauit angelis. Idcirco angeloꝝ ſolēniter debemus celebrare feſtum multi plici d̓ cauſa. Primo ꝓpter multitudinē qꝛ dicit ſctūs Tho. ꝑte. i. q. l. ar. iij. Angeli ẜm ꝙ ſunt in maxima multitudine ſunt Danielis. vij. Milia miliū miniſtrabāt ei decies milleſies centena milia aſſiſtebant ei.ſ. ꝑ contemplatōem. vbi dicit ſctūs tho mas ꝑte. i. q. l. ar. iij. nō ꝙ ille eſſet determinatus numerus. ſed ẜm Dyoni. in de celeſti ierarchia numerus eoꝝ excedit nu meꝝ omniū numerabiliū corꝑum. Iob. x. xv. Nunqͥd eſt numerus militū eiꝰ. q. d. non. Facilius em̄ qͥs numerare p̄t ſtellas celi ⁊ guttas maris et folia arboꝝ qͣꝫ nume rum angeloꝝ. O ſi feſtū vnius ſancti ē ſo lēniter celebrandū. qͥd tunc de feſto angelo rum quotidie deo ſeruientiū ⁊ aſſiſtentiū. Secundo feſtū eoꝝ eſt ſolēniter celebrandum ꝓpter recompenſationē. Nā ip̄i gau dent de noſtra ꝯuerſione ⁊ de bonis nr̄is. Unde ⁊ nos hodie gaudere debemus d̓ eo rum bonore. Luce. xv. Gaudiū eſt angel̓ dei ⁊cͣ. Dern̄. Lacrime penitentiū ſunt vi nū angeloꝝ. Nam ſicut forte vinū hoīem letificat. ſic noſtra ꝟa pn̄ia letificat angelos. Tercio ſolēni ter debemus celebrare eoꝝ feſtū ꝓpter eoꝝ ſeruitiū qꝛ ſunt noſtri ẜuitores. De quo ſcd̓m membꝝ. In mini ſteriū miſſi ꝓpter eos qui hereditatē capiunt ſalutis. Criſo. ſuꝑ epl̓am ad Hebreoſ O quātus honor nobis extitit. ut ad nos ſicut ad amicos angelos ad ſeruitiū mittit. Propter quod Greg. xxiiij. moraliū. Prius miſerūt angeli ſe adorare. Gene. xviij. Abrahā tres vidit ⁊ vnū adorauit. ⁊ hoc in peteri teſtamento. in nouo ꝟo poſt xp̄i incarnatōem nō ꝑmiſerunt ſe adorare Apoc. xix. Cecidit Iohānes ad pedes an geli qͥ ſibi apparuit ut adoraret eū. Cui an gelus. Ne feceris ꝯſeruus tuus ſum. Iteꝝ angeli ſeruiūt nobis in vita: in mor te ⁊ poſt mortē. In vita ſeruiūt peccatoribus: penitentibꝰ: ꝓficientibꝰ et ꝑfectis. Primo peccatoribꝰ cuſtodiendo eos ne a demonibꝰ totaliter occiderent̉. Nā cū qͥs peccat mortaliter: tūc meruit ut ſtatim de mones poſſunt ſibi frangere collū ⁊ ducere ad infernū. Sed angeli boni arcent demones ut nō poſſunt exercere ſuā maliciā in peccatoribꝰ ut libenter vellent. De quo Aug. Dyabolus plurimū vult nocere ſed nō poteſt. qꝛ eius ptās ſub poteſtate dei ē. Nam ſi intantū poſſet nocere dyabolꝰ qͣn tum vellet nullus iuſtoꝝ remaneret. Idcir co cōtra eoꝝ maliciā dedit nobis deus an gelos in cuſtodiā. pͣs. Angelis ſuis deꝰ ⁊cͣ Criſo. Si boni ſpūs ſe elōgarent malorū impetū quis ſuſtineret. Nā inſidiant̉ nobis in omni loco: ſacro aūt nō ſacro. omni I

Sermo CXXXIIII. tꝑe die ac nocte. Dern̄. Undiqꝫ bella. vn̄ diqꝫ temptamēta ⁊ tela.i. Petri. v. Uigilate fratres qꝛ aduerſarius vr̄ dyabolꝰ circūit die ac nocte querens quē deuoret. Ideo dati ſunt nobis angeli. pͣs. Immittet in circūitū timentiū eum et exipiet eos. Ideo Dern̄. Quotiēs cernis grauiſſimā temptationē eminere: totiēs inuoca ange lū tuū ut ſit adiutor tuus in tribulatione. quod et angeli fideliter faciūt. Dern̄. Angelus in om̄i tꝑe ⁊ loco ſedulus eſt pediſſe qua anime. et nunqͣꝫ relinquit totaliter ho minē. Sed ꝙ ꝑmittit hoīem aliqn̄ cadere eſt culpa homīs. De quo Orige. Homo ꝑ ingratitudinē et peccatū reddit ſe ꝓtecti one angelica indignū. Ideo de diligēti eo rum cuſtodia dicit pͣs. Non dormitabit neqꝫ dormiet qui cuſtodit iſrael. i. angelꝰ. Gloſa. quia nō dormitabit neqꝫ dormiet qui impugt iſrael. Secūdo angeli ſeruiunt peccatoribꝰ eos arguendo cum deſiſte te nolunt a peccatis. pͣs. xlix. Arguam te ⁊ ſtatuam contra faciē tuā.ſ. ꝓ momētanea delectatōe ſcelerū penā eternā. Et ſic ange lus redarguit filios iſrael. Iudicū. ij. de īgratitudine et p̄uaricatōe dicens. Eduxi vis de egipto et introduxi in terrā quā iu raui patribꝰ veſtris. Et dixi ꝙ nō deberetꝭ inire fedus cū habitantibꝰ terram et aras eorum ſubuertere ⁊ noluiſtis audire vocē meā. Cur feciſtis. ſubdit. Quādo loqueret̉ angelus verba hec eleuauerunt voceꝫ ſuam et fleuerūt omnes filij iſrael. Et vocatū eſt nomen loci illius locus flentiū ſiue lacrimarū. Et ſic hodie hortant̉ nos ad cō tritōnem et fletū. Figurat̉ Iohā. v. Angelus deſcendebat de celo ⁊ mouebat aquā piſcine. Et ſic aqua lacrimaꝝ mouet̉ ꝑ an gelos.ſ. ꝑ eorum exhortatōnem: qꝛ ſaluteꝫ noſtrā ſitiūt. Scriptū ſciunt ꝑ beatū Hie ronimū. ꝙ magis affligit demōes lacrima humilis qͣꝫ pena infernalis. Tercio ẜuiūt peccatoribꝰ eoſretrahendo: ne intantū pec cent qͣntum volunt. Hoc habet̉ Numeri xxij. Cū balaam iret ad maledicēdū populū iſrael ſedens ſuꝑ azinā venit in vallem ab angelo impeditus eſt. Nā angelus dei euaginauit gladiū: quē cernenſazina auer tit ſe a via et iunxit ſe parieti. Tunc Dalaam ꝑcuſſit azinam. et ip̄a locuta eſt. cur me cedis. Spiritualiter. ſic aſina.i. ſenſua litas eſt ſeſſio rōis. que aliquādo aliena fer tur ad ꝑpetrandū peccatū. ad maledictionē ꝓna.ſ. mortalis pctī. Sꝫ gladio extre mi iudicij minat̉ angelꝰ ingerēdo illd̓ p̄s Niſi cōuerſi fueritis gladiu ſuū vibrauit i. diſtrictū iudiciū quod eſt gladiꝰ ex vtra qꝫ parte ſcindens.i. animā et corpꝰ. Deu tro. xxxij. Euaginabo gladiū meū ⁊ interfi ciet eos manus mea. a quo exipiet noſan gelus dn̄i. Ideo Dern̄. In quouis loco angelo reuerentiā exhibe tuo. ⁊ quod me p̄ſente nō audes nec illo p̄ſente audeas Sed queritur an angelus in eſt anīe. Rn̄det Richar. de miſtico ſomno. Deus ineſt anime et angelus deo. pͣs. lxxxiiij. Audiam quid loquatur in me dn̄s deus. De angelo Zacharie.i. Angelus loquebat̉ in me. Sed eſt differētia. quia angelus ineſt ſuggerēs bona: nō ingerēs. hortās bonum ⁊ nō creās Sed diceres. an angeli diſ ferunt ſpecie. Reſpondēt aliqui. Sic̄ om nes homines ſunt vnius ſpeciei quo ad eſ ſe hominis. differūt tamē quo ad naturalia et dignitates ⁊ quo ad officia. ⁊ ſic eſt de angelis. Secundo angeli ſeruiūt pe nitentibus docēdo quō ſe regere debent ne in ꝟbis et factis recidiuuent. ut habet̉ Ge neſis. xix. cum angelus eduxiſſet Loth extra ciuitatem ſodomoꝝ dixit ei. Salua animā tuam et noli poſt tergū reſpicere neqꝫ ſtes in omni loco circa regionem. ſed ī monte te ſaluū fac ne ꝑeas in ſcelere ciuitatis huius. Et ſic angelus monet cuſtodire quinqꝫ ſenſus ne ꝑeamus abutendo eis. Hieremie. ix. Mors intrauit ꝑ feneſtras.i. ſenſualitates. Idcirco qn̄qꝫ homī penitenti occurrit. modo vis te ſic habere et verba tua āmodo tali forma ꝓferre: et ſenſus tuos cuſtodire ut in bonis oꝑibus vſqꝫ ad mortē poſſis deo ſeruire. hic ē an gelus dn̄i qͥ docꝫ. Richar. li. de ꝯtēplatōe

De ſancto Hieronimo Angelus eſt diuinus nuncius ꝑ quē diui nam voluntatē cognoſcimus. Tercio angeli ſeruiunt ꝓficientibus: inſtruendo eos bona opera: elemoſinas: orationes: ie iunia. caſtigatōnes ⁊ labores corporales vt ea principaliter deo offerant. iuxta dictū Grego. Omne bonū quod agimus ꝑ intentionem ſemꝑ ad celeſtia eleuemus.i. Corin. x. Omnia quecunqꝫ facitis ad glo riā dei facite. Unde gilbertus. Quotidie mane ſurgentes cuncta que facturi eſtis deo offeratis. finito die cogitatōibus conuocatis cum omnibꝰ illo die peractis capitulū habeatis: et deſideriū amplius pec candi nō habeatis. Et talia bona opera et deſideria portant angeli ante ꝯſpectuꝫ dei. Hieroni. Perferunt angeli oratōes ⁊ deſideria in conſpectu dei. Item ſeruiūt etiā proficientibus in hoc ꝙ ſemꝑ inſtigant ut in bono ꝓficiant ⁊ quotidie meliores fiāt. Bern̄. In via dei nō ꝓgredi eſt regredi. Ideo angeli boni nō moleſtant hominem ſed in bono ꝓmouent ⁊ cōfortant. Exem plum legit̉ de quodā heremita: qui habuit fontē in heremo longe a cella ſua. tedebatqꝫ eum iter ita ſpacioſum ambulare ꝓ aqua haurienda. cogitauitqꝫ mēte in loco ꝓximiori cellule ſue fontē fodere. Tranſi uit hincinde querere locū ꝯgruentē. Cōuerſus poſt tergū vidit quendā ſe ſequentem. cui ait. Quis es. Reſpōdit. Ego ſuꝫ angelus domini. Cui heremita. quid vis ꝙ me ſequeris. Reſpōdit angelꝰ. Ego numero veſtigia tua: que calcando grauiter facis ꝓ aqua hauriēda: ut app̄miabuntur tibi in vita eterna. Ille audies reſilijt a ꝓximatōne fontis: fontē remotius locādo. vt amplius mereret̉. Ecce hoc habuit ab angelo. Quarto angeli ſeruiunt perfectis in hoc ꝙ fortificāt eos ne deficient: ut ha betur. iij. Regū. xix. in Helia. qui fuit feſſus iacens ſub iunipero dicēs. Tolle domine animā meā melior nō ſum qͣꝫ patreſ mei. ꝓiecitqꝫ ſe et dormiuit in vmbra iuperi. Ecce angelus dn̄i ad eum venit et dixit. Surge et ꝯmede. grandis reſtat tibi via. Surrexit ꝯmedit et bibit et ambu lauit in fortitudine cibi illius vſqꝫ ad mōtem dei oreb. Et ſic hodie ꝯfortat ꝑfectos ut fecit Thob̓. v. c. Forti anīo eſto: in ꝓxi mo eſt ut cureris. Item ſeruiūt angeli no bis in morte et poſt mortē. ut patet ſupra in ſermone primo de angelis. Ideo Deda in libro de ritu gentiliū. Unuſquiſqꝫ nouerit ſe obligatū vt veneret̉ angelorum collegiū ꝓpter eorū obſequiū. Ideo Der nardus. Simus grati ſimus deuoti tātis ſeruitoribus. quia noſtri cuſtodes tutoreſ actores et coheredes ſunt. De ſancto Hieronimo. Sermo Ꝙ ꝙ Ilige dominū deum tuū. Math. xxij. In ſumma verborū duo innuunt̉. Primo hortatur nos ad dilectōnem dei. ibi. Dilige dn̄m deū tuuꝫ ⁊cͣ. Secūdo ad dilectionē ꝓximi. ibi. et ꝓximū tuum ſicut teip̄um. De primo dicit. dilige dominū. Nota ſigna dilectōnis dei ſunt plu ra. Primū eſt peccatoꝝ vitatio. pͣs. xcvi. Qui diligitis deū odite malū. id ē peccatum. G rego. Qui adhuc per illicita deſideria defluit ꝓfecto deum non amat. Et ratio ẜm Auguſ. omelia. viij. ſuꝑ Iohānē. Charitas et peccatū mortale opponūtur: niſi vnū radicitus euulſum fuerit: reliquū plantari nō poterit. Et ſic beatꝰ hie ronimus de ſtridorꝭ oppido natus a iuuē tute venit romā lr̄is grecis et bebraicꝭ exu ditus. in quibꝰ ꝯgnouit veritatē quomodo deum diligeret et diligere deberet. Eo ꝙ dicit ſanctus Thomas ꝑte.i. q. i. arti. ix. Maior ꝯgnitio de deo nō habet̉ in hac vi ta ſicut in ſacra ſcriptura. Cui ꝯſonat Dyoniſius. li. i. celeſtis ierarchie. Impoſſibile eſt nobis lucere diuini luminis radium niſi ſub velamine ſcripturarū. Secun dū ſignū dilectōnis eſt verbi dei delectabilis auditio et conſeruatio. Eccl̓iaſtici. ij. L 4

Sermo Cxxxxv. Qui diligunt illū ſeruabunt mandata illius. Uidemus enim ꝙ amatores audiunt libenter de amatis fari. Et ſic Iohā. viij. Qui ex deo eſt: verbū dei audit. Auguſtinus. Uerbum dei eſt probatoriū per quod filij dei diſcernūtur a filijs dyaboli. Et Iohā. xiiij. Si quis diligit me ſermo nem meū ſeruabit. Gregoriꝰ. Unuſquiſqꝫ ſeip̄um interroget an deum diligat ſi ſet mone eius ſeruat. Hoc ſignū habuit Hie ronimus. qui quattuor annis et ſex mēſi bus laboribus inſudauit biblie componen do in bethleem eā: et intantū ꝙ non poterat ſe amplius p̄ debilitate erigere niſi in ſune deſuper ſupenſo. Terciū ſignū dile ctōis dei eſt virtutum frequens operatio. Simon de caſſia. Neſcit feriari dilectio. Cui conſonat Gregorius. Amor dei ope catur magna ſi eſt. et ceſſat operari vbi nō eſt. Et ſic beatus Hiero. multa bona operatus eſt. Ip̄e bibliam tranſtulit de greco ⁊ hebraico in latinū. Ip̄e ex p̄cepto Damaſi pape pſalteriū conſtruxit ꝑ ferias. ⁊ epiſtolas et euangelia per circulum anni ordinauit. et Gloria patri in fine pſalmotum. et papa Damaſus confirmauit. Et Seuerus dicit de eo. Die noctuqꝫ nō re quieuit. ſed tempore ſuo ſurrexit legit ſcri pſit aut orauit. Eccecharitas in frequenti operatōne. Quartū ſignum charita tis eſt: de ſpirituali defectu proximi contri ſtatio. prima Corinth. xiij. Charitas non gaudet iniquitati: ſed plus dolet. Auguſ. Qui non dolet de malo proximi non eſt in eo charitas dei. Id̓o Romanorū. xij. Fle te cum flentibus: ⁊ gaudete cū gaudentibus. Et ſic beatus Hieronimꝰ condoluit malis. Nam anno ſuo triceſimo fuit electus in cardinalē. mortuo liberio dignus cla matur ſummo ſacerdotio. Audientes mali timuerunt eius auſteritatem. inſidias poſuerunt per veſtē muliebrem quā an te lectū locauerunt. Et ip̄e mane ſurrexit ſuam eſtimans peſtem: et induit. ⁊ ſic matutinas ītrauit: ab emulis deriſus ē. Hoc attendens eorum malicie condoluit ⁊ eos dereliquit: et abijt ad Gregoriū nazangenum Conſtantinopolitane vrbis epiſcopum. Quintū ſignum dei dilectōis eſt omniū temporaliū abrenunciatio. Hiero nimus ꝑfectus chriſti ſeruus nihil querit preter chriſtū. Sed dicit cum apoſtolo ad Philippēſes. iij. Omuia arbitratus ſum vt ſtercora vt chriſtū lucrifacerē. Et hoc eſt ſignum ꝑfecti amoris. De quo gre gorius. viij. moraliū. Ad culmen ꝑfectionis tendunt: qui exteriora omnia derelinquunt. Et Auguſtinꝰ. Quantū quis diſplicet intantū diligit. Et ſic ſanctus Hie ronimus reliquit tēporalia: mundi glori am: ⁊ carnis deſideria. et artam vitā in he remo ducens: in dura abſtinentia viuēs: vt dicit Auguſtinꝰ ad Cixillū. In quattu or annis vinum et ſiceram non bibit: coctum in egritudine bis ꝯmedit. fructꝰ ber barum ſemel in die ſumpſit. non ſciuit le ctum niſi terram. ſemꝑ flebat veniale ac ſi occidiſſet hominem. ꝑ quadrienniū talem ſerioſam duxit vitam. Sextū ſignum charitatis dei eſt aliorum ad dei ſeruitiuꝫ ꝓuocatio. De quo Gregoriꝰ. Tāto amplius quis deum diligit: quanto plures a lios ad dei dilectōnem adducit. Nam ẜm Grego. Nullum deo tale ſacrificiuꝫ ſicut zelus animarū. Hunc zelum habuit beatꝰ Hieronimꝰ. O qͣꝫ multos per ſanctorum vitam et p̄dicatōnem et miraculorū opera tōnem adduxit et attraxit: ut patet in vita eius. Cū fratribus in bethleem religioſam elegit ducere vitam: ut patet in eius legēda. Septimū ſignum dilectōnis dei ⁊ charitatis eſt aduerſitatū ꝓpter deum libēſ baiulatio.i. Corint. xiij. Charitas omnia ſuffert. Gregoriꝰ. Qui fortiter amat omnia equanimiter portat. Ratio Dernat. Omnia grauia charitas facit leuia. etiam mortem paruipendit. Canticorū. viij. For tis eſt ut mors dilectio. Hieron̄. Amanti nihil eſt difficile. Et ſic dura eius vita et auſtera et malorum ꝑſecutio amara fuit ei ſuauis et melliflua. ut ꝑ ſe ſcribit in epiſtola adazellam. Gratias ago deo quia di

De ſancto Hieronimo gnus ſum habitus ꝙ oderit me mūdus ⁊ maleficum me garriunt. ⁊ ſe ad regnū ꝑuenire. et ꝑ famā bonam et infamiā nō ſo lū in vita paſſus eſt. ſed poſt mortē: ut patet in eius vita. Sermo CXXXVI Ad idem Illectus deo et hominibus: cuius memoria in benedictōne eſt. Eccleſiaſt. xlv. Hec verba ꝓpoſita licet dicta ſunt de Moyſe. tamen poſſunt exponi d̓ ſancto Hieronimo In quibꝰ beatus hieronimꝰ cōmendatur a duobus. Primo a generali dilectione. ibi. Dilectus deo et hominibꝰ. Secundo a ſpeciali benedictōne. ibi. cuius memoria in benedictione eſt. De primo dicit. Dile ctus deo ⁊ hominibus. Itē quattuor ſunt genera hominū Primi ſūt dilecti deo ⁊ non hominibus. ut paupere: infirmi ⁊ leproſi. Illi non acceptantur ab hominibus. Prouerbioꝝ. xix. Fratres hoīs pau peris oderunt eum: et amici ꝓcul receſſe runtabeo. Nam tales deus non ꝯtemnit ſed diligit. pſal. lxxi. Parcet pauperi ⁊ in opi. et animas pauperū ſaluas faciet. Idē Refugium pauperū in tribulatione. Pa tet de lazaro Luce. xvi. quem in ſinu ſuo accepit. Idcirco pauperes habent ſe ſicut ſtelle: que parue ſunt corā hominibus vt obolus. ſed magne ſunt in celo. Et ſic pau peres magni apud deum ſunt. Et hoc patet in multis. Primo in aſſimilatōe. Nā deus homo factus pauꝑibus ſe aſſimilauit de paupercula virgine natus: in pauꝑe loco: pannis inuolutus. poſitur in preſepio ut impleretur illud Zacharie. ix. Ecce retuus venit tibi manſuetus. et ipſe pauper pͣs. Pauper et egenus factus ſum. Et ij Corinth. viij. Scitis cum diues eſſet ꝓp ter nos egenus factus eſt: ut nos illiꝰ ino pia diuites eſſemus. Secundo in electione. Unde prīa Corinth.i. Infirma mūdi elegit deus. Grego. Hos chriſtus elegit quos mundus ſpreuit. ſcꝫ pauꝑes. Ia cobi. ij. Nonne deus pauꝑes elegit in hoc mundo: diuites in fide. et heredes regni. Tercio in conuerſatiōe. Prouerbio. iij. Cum ſimplicibꝰ ſermocionatio eius.ſ. cū diſcipulis et pauperibꝰ piſcatoribꝰ vixit. mortuus eſt cum pauperibus latronibus. Quarto in p̄dicatōne pauperibus regnū celorū promiſit. Math. v. Deati pauꝑes quoniā ip̄orum eſt regnū celorum. Ecce diuitibus terram dedit. pauꝑibus regnuꝫ celorum. Ideo patienter debemus pauꝑtatem ſuſtinere. Auguſtinꝰ. Non diſpliceat tibi paupertas tua. quia ea nihil diti us poſſet reperiri: quia regnū celoꝝ eis ꝓmittitur. Gregoriꝰ. Nō indignamini cuꝫ mali florent in mundo: quia nihil habent in celo. vos nihil in mundo. ergo heredita tem habebitis in celo. Gregorius. Deus ſalubriter negat electis. quod concedit reprobis. hic negat aliquādo electis temporales diuitias: ut ibi daret eternas. Hic dat tribulatōes temꝑales. ut ibi habeant conſolatōnes eternas. Ideo Ambroſius Quā miſericorditer deus parcit: cui hic aduerſa tribuit. Nam quanto maior tribulatio: tanto vberior cōſolatio. Quinto in iudicij ſeſſionē. Iob. xxxvi. Iudicium pauperibus tribuit. et meritoquia opp̄ſſi Iacobi. ij. Nonne diuites ꝑ potentiā opprimunt vos. Sed ibi erunt exaltati. Ma thei. xix. Uos qui reliquiſtis omnia ſede bitis ſuper ſedes iudicātes duodecim tri bus iſrael. Idcirco pauperes nō ſunt pat uipendendi. ut aliqui faciunt: nolentes inſpicere eos. Ambroſius ſuꝑ pſalmiſtam. Quid peius fratres ut pauperes ſuperbo oculo deſpiciamus. Implebit̉ in nobis il lud Sapiētie. v. Hi ſunt quos aliquando habuimꝰ in deriſum. ecce quomodo computati ſunt inter filios dei. Idcirco Drouerbiorū. xxij. Non facias violentia pau peri: dominus iudicabit cauſam eius. Sexto in deſideriorū exauditione. pͣs. ix. Deſideriū pauperū exaudiuit dominus. ⁊ Iſa. lxv. Anteqͣꝫ clamāt exaudiam eos.

Cxxxxv. Sermo Secundi ſunt quos diligunt homineſ et mundus ſed non deus. ut ſunt potenteſ et diuites. de potentia et diuitijs ſe eleuātes. Hos mundus honorat et beatificat. pͣs. clij. Deatū dixerunt populū. Licet eī ſunt ſuperbi: vſurarij: peccatis implicati. tamē diligunt̉ a mundo ſed non a deo. Iu dith. ix. Suꝑbi nunqͣꝫ placuerunt tibi ab initio. ſed ꝯtempti fuerūt: ut patꝫ Lu. xvi vbi diuitē nominare noluit. iuxta illud p̄s xv. Nec nominū eorū memor exo ꝑ labia mea. Etiam non diligit auaros: diuites: ſuꝑbos ⁊ potentes. Sapiētie. vi. Exiguo concedit̉ miſericordia. ꝓptentes ꝓptenter tormenta ſuſtinebunt. Tercij ſunt qͦs nec deus nec homines diligunt. hi ſūt mi ſerrimi: ut luſores: raptores. deo carēt ho mines non habent. Hi ſunt infelices ī corpore et anima. De quibꝰ Hiere. xvij. Duplici contritōe contere eos domine. pͣs. c. viij. Induent̉ ſicut dyploide ꝯfuſiōe ſua Hi ſunt ſicut bufones extra horribiles ad videndū. intus venenoſi ut demones: qui nec ab hominibꝰ nec a deo diligunt̉. Id̓o apoſtolus.i. Corint. x. Nolo vos eſſe ſoci os demoniorū Quarti ſunt deo et hominibus dilecti. Hi ſunt virtuoſi virtute: ſanctitate ⁊ bonitate prediti: ut fuit tho bias. Thobie vltimo. Omnis generatō eius in bona vita et ꝯuerſatōe permanſit. ita ꝙ eſſet accepta deo et hominibꝰ. Ta lis fuit Iohānes baptiſta qui fuit dilectuſ deo et hominibꝰ. de quo dixit xp̄us Mat. xi. Hic eſt de quo ſcriptum eſt. Ecce mit to angelū meū Et etiā hominibꝰ. Math. xxi. Omnes ſicut ꝓphetam habebant Io hannē. et Marci. vi. Herodes metuebat iohannem vt virū ſanctū et iuſtum. Tales ſunt ſicut ſol que lucet ſupra ſe et infra ſe. ſupra ſe ꝑ lumen gratie coraꝫ deo. infra ſe hominibus ꝑ bona exempla. Et ſic nos Math. v. Luceat lux veſtra corā hominibus vt videant oꝑa vr̄a bona ⁊cͣ. Et talis fuit ſanctus Hieronimꝰ. Eccleſiaſtici.i. Quaſi ſol refulgens. ſic ille refulſit in tem plo dei. ſcꝫ virtutibus. ꝓpter quas dilectꝰ deo et hominibꝰ. Item deus diligit ml̓ ta genera hominū. Primo ſapiētes. Sa piētie.vij. Neminē diligit deus niſi eū qui cum ſapiētia inhabitāt.ſ. ſapientia d̓i ⁊ non ſeculi. i. Corinth. iij. Sapiētia huiꝰ mundi ſtulticia eſt apud deū. Sed diceres. Que ergo eſt ſapientia dei. Reſpondet̉ cauere a peccatis. Eccī. iiij. Sapiens cor et intelligibile abſtinet ſe a peccatis. Et in oꝑibus iuſticie ſucceſſus hēbit. Talis fuit Hieronimus lr̄is grecis hebraicis ⁊ latinis eruditus. licet prius legit Tulliū: et ꝓpter hoc correptus. poſt hoc in theologia fecit diligentiā. ut dicit Auguſtinꝰ ad Cirillū. In ſcripturis ſanctis et in experi entia neminē didici ſibi ſimilē. Nam qd̓ Hieronimus ignorauit: nullus hominuꝫ a natura ſciuit. Ideo ad petitionē Theodoſij papa Damaſus cōmiſit hieronimo eccleſiaſticum officiū ordinandū. Ideo ca nitur de eo illud Eccleſiaſtici. xv. Imple uit eum dominus ſpiritu ſapientie ⁊ intel lectus. Propter quod dilectus deo. ſcd̓ꝫ illud ꝓuerbiorum. xiiij. Acceptus eſt regiminiſter intelligens. Secundi qui dili guntur a deo ⁊ hominibus ſunt manſueti. De quo Eccleſiaſtici. iij. In manſuetudi ne opera tua fac: et ſuper gloriā hominuꝫ diligeris. Talis fuit Moyſes. ut patet Numeri. xij. Mitiſſimus in populo appa ruit. ideo legitur de eo. Dilectꝰ deo ⁊ hominibus. Et ſic nos mites eſſe debemus. ſi deo dilecti eſſe velimus. Unde apoſtolꝰ ij. Thimot.ij. Seruū dei non oportet liti gare: ſed manſuetū eſſe ad omnes. Talis fuit beatus Hieronimꝰ cū in anno eta tis ſue triceſimo electus fuit in cardinalē. mortuo liberio clamat̉ dignus ſummo ſacerdotio. Tunc mali ixiſerunt eū per veſtem mulieris. ip̄e tacuit ⁊ mite receſſit a roma ad Gregoriū nazanzenū Cōſtātino politane vrbis ep̄um: faciēs iuxta illud ad Ro. xij. Date locū ire Tercij qͥ diligūt̉ a deo et hoībꝰ ſūt deū diligētes. ꝓuer. viij Ego diligētes me diligo. Nemo ſe amari diffidat qui amat. hec Bernardus. Et ſic

De ſancta Hedige dominus ihūs chriſtus dilexit Marthā mariā et Laſarū. Iohānis. xi. Quia ſigna charitatis exhibuerunt ei. ut impleret̉ illud Iohā. xvi. Ip̄e pater amat vos quia vos me amaſtis. Seneca. Demōſtrabo ti bi amatoriū. ſi vis amari ama. Et ſic beatus hieronimꝰ amabat deū: ut pꝫ ī abrenū ciatōe oīm reꝝ tꝑaliū. Auguſti. Inqͣntuꝫ quis deſpicit intantū diligit. Et ſic om̄ia ip̄e arbitratus eſt ut ſtercora. ad Philip. iij De ſancta Hedrige. Sermo XXXVII. Onora viduas que vere vidue ſunt. ſcribit̉.i. Thimo. v. et applicat̉ ad honorē ſancte Hedydigis in feſto hodierno. In verbis p̄miſſis duo innuunt̉. Primo ſtatus viduitatis honorat̉. Secūdo vera viduitas ſpecificat̉. Primuꝫ ibi. honora viduas. Scd̓m ibi. que vere vidue ſunt. De prīo d. honora viduas. Pro qͦ ſciēd̓ ml̓tiplex ē honor viduis īpēdendꝰ Prīo ſūt p̄ferēde p̄conijs. ſcd̓o ſūt fouēde ſubſi dijſ. tercō ſūt viſitāde ſolacijs Dixi prīo ꝙ vidue ſunt p̄ferende p̄conijs. quia ẜm Ambro. in li. de officijs. Non multū in ſe moris aut virtutis eſt a cōiugio abſtinere quod aliqn̄ delectat qͣꝫ cōiugij delectamen ta neſcire. Idem de virginibꝰ. Facilior ē reſiſtentia in eo ꝙ carnis incentiua nō no uerat. ſed viduitas eo ſollicitior ꝙ p̄teritas anime recolit voluptates. ideo ratōne victorie ſunt p̄conijs extollende. ſicut Iudith que vicit Holofernē laudat̉ Iudith xv. quam benedixerūt om̄es vna voce di centes. Tu gloria ihrl̓m. tu honorificētia populi. tu leticia in iſrael. confortatū ē cor tuū eo ꝙ caſtitatē amaueris. et poſt viruꝫ tuum alterū neſcieris. ideo eris benedicta ineternū. et laus tua nō recedet de ore hominum. Spiritualiter holofernes interp̄tatur infirmitas. ⁊ ſignificat carnē. Ma thei. xxvi. Spiritus ꝓmptus eſt: caro au tem infirma. Illam vicit beata Hed vbigis. et in pugna victoriā obtinuit. quod ē rarum. De quo Auguſtinꝰ. Inter omnia chriſtianorū certamina duriora ſunt caſti tatis p̄lia. vbi quotidiana pugna: et rara victoria. quia talis a deo datur Sapiētie viij. Non poſſum eſſe cōtinens niſi deus det. Ideo Auguſt. Domine iubes continentiā. et da quod iubes et iube quid vis. Nam hoc donū victorie contra carnē nō omnibus datum eſt. de quo Mathei. xix. Non omnes capiūt verbū hoc. qui poteſt capere capiat. Propter hoc apoſtolus cō cedit viduis matrimoniū.i. Thimoth. v. Non eligat̉ vidua minus ſexaginta ānorum. volo autē iuniores nubere et filios ꝓcreare: matreſfamilias eſſe. Que autem habent illā fortitudinē ſpiritus ut poſſint carnem vincere: bene ſunt laudande. Nā apoſtolica ſentētia tales cum virginibus copulauit.i. Corinth. vij. Mulier innupta et virgo cogitet que domini ſunt ut ſit ſancta corꝑe et ſpiritu Secundo ſunt fouende ſubſidijs. nā antiquitus ſuſtentabā tur ſtipendijs eccleſie ip̄e vidue que p̄ eta te aut infirmitate nō poterāt laborare prīa Thimo. v. Si quis fidelis habet viduas ſubminiſtret illis ne grauent̉. Nolebat enim apl̓us penurias pati viduas. ſed volebat ꝙ diuites nepotes darent eis ne ceſſitatem. ideo Iob. xxij. arguit immiſericordes dicens. Uiduas dimiſiſtis vacuas: propterea circūdati eſtis laqueis. Tercio ſunt viſitande ſolacijs. Iacobi prīo. Religio mūda et immaculata hec eſt apud deum patrem viſitare pupilloſ et vi duas in tribulatōne. hoc eſt compatiendo eis corde. conſolando ore. et benefaciēdo opere. Quod docemur Eccleſiaſtici. iiij. Congregationi pauperū affabilem te facito. Quod fecit chriſtus Luce. vij. mulieri viduent dicit̉: miſericordia motꝰ. Ecce compaſſio cordis. Et ſubdit. noli flere. Ecce cōſolatio oris. Et reſuſcitauit ei filium et dedit matri ſue. Ecce beneficiū oꝑe ris. nobis in exemplū ut dicit Aug. Oīs xp̄i actio noſtra eſt inſtructio. et Iob. xiij.

CXXXVII. Sermo Exemplū dedi vobis ut vos ita faciatis. Quarto ſunt defendēde ī negocijs. Iſa. i. Subuenite opp̄ſſo: iudicate pupillo: defē dite viduam. Nam hoc ꝑtinet ad ſeculares et ſpirituales p̄latos. Primo ad ſpiri tuales. De quo Gelaſius papa. et habet̉ lxxxvij. di. c. licet. Licet omnibꝰ debemus inquantū poſſumus patrociniū nō negare plus tamē viduarū cauſas ducimur exequendas. Secundo ꝑtinet ad ſeculares. Unde hiero. ſuꝑ Hiere. et habet̉. xxiij. q. v. ca. regum. Regū eſt ꝓpriū facere iudici um et iuſticiā. et liberare de manu calūni ātiū vi opp̄ſſos: pupillo et vidue q̄ faciliꝰ opprimunt̉ a potentibꝰ p̄bere auxiliū. Rō ꝓpter ſalutē eoꝝ eo ꝙ dicit̉ Eccī. iiij. Eſto pupillo miſericors ut pt̄: et ꝓ viro matri illoꝝ: et eris velut altiſſimi filius. Sꝫ heu ecōtra faciūt p̄lati qui moleſtant eos ⁊ nō tuent̉. Quod ꝯquerit̉ dn̄s Iſa.i. Princi pes tui infideles ſocij fuꝝ: pupillo nō iudi cant. cauſa vidue nō ingredit ad eos. heu vindicabor de hoſtibꝰ meis. De quo Exo. xxij. Uidue et pupillo nō nocebis: ⁊ ſi leſe ritis eos clamabūt ad me: ego exaudiā vo cem eaꝝ. Nam moleſtatio eoꝝ eſt peccatū clamitās in celū. De quo Eccī. xxxv. Nō ne lacrime vidue ad maxillā deſcendūt. de maxilla ad celos: et dn̄s exauditor nō dele ctat̉ in illis. ſed vlciſcet̉. pͣs. lxvij. Deꝰ pa ter orphanoꝝ ⁊ viduaꝝ Exemplū. qͥdam capuit cuidā vidue pauꝑi vacca. que cuꝫ fleret ⁊ inſtanter peteret vt ei vaccā reſti tueret ꝓpter ꝑuos pueros quos habuit. re ſpondit. Si ego nō rapiam tūc aliꝰ ſeq̄ns me rapiet tibi. ⁊ ſic vaccā recepit ⁊ receſſit. Poſt obitū eius punitus a diuerſis de monibꝰ. Et vnꝰ inter ceteros eū inceſſanter et infatigabiliter puniuit. Tūc ille mi les damnatus dixit ad demonē illū. Cur me ita ꝯtinue ꝑſequeris et punis qͣꝫ aliqͥs alioꝝ. Reſpondit. Si ego nō facerē tunc alius faceret. hec ſunt ꝟba que dixiſti duꝫ pauꝑi vidue vaccā recepiſti Dixi ſecū do ſtatus viduaꝝ ſpecificat̉. ibi. que vidue de ſunt. Pro quo ſciendū ꝙ triplices ſūt vidue.ſ. dyaboli: mūdi et dei. Prime ſunt ſolū nomīe et nō corꝑe. De quibꝰ.i. Thimo. v. Cum luxuriate fuerint nubere volunt in dn̄o. Tales ſunt inhoneſte demoniace ac fugiende. De quibꝰ dicit̉.i. Thimo. v. Adoleſcētiores viduas euita quia dicit̉ Eccī. xiij. Qui tetigerit picē in qͥnabit̉ ab ea Scd̓e ſunt vidue mundi. Hec ſunt vidue nomine et corꝑe. ſed nō mente. que ꝑ malas ꝯcupiſcentias ydola turpitudinis in cordibꝰ ſuis ponunt: ⁊ mē tem ac ꝯſcientiā ꝯcupiſcētijs maculant. qꝛ dicit Gre. iij. mora. Sepe mens in recor datōe culpe p̄terite ita ꝯcutit̉: ut longe qͣꝫ prius vulnerat̉. Tales em̄ ad ſpiritualem ꝯſolatōem raro ꝑueniunt. quia dicit greQuanto qͥs in inferioribꝰ dilatat̉. tanto a ſuꝑioribꝰ diſiūgitur. Hiero. Impoſſibile eſt animā delicijs replexi ſpūs: ⁊ carnalibus delectatiōibus Tercie ſunt vidue dei. Hec ſunt vidue nomine: corꝑe ⁊ mēte que ſe vouerūt dn̄o. De quibꝰ Aug. in li. de viduitate. Si nō vouiſti ꝯtinentiam exhortor ut voueas. ſi vouiſti exhortor vt ꝑſeueras. qꝛ dicit ſctūs Tho. in ſcd̓a ſcd̓e Melior eſt ꝯtinentia caſtitatis cū voto qͣꝫ ſine voto. Aug. Sicut qui dat fructū cū arbore plus dat qͣꝫ qui fructū ſine arbore p̄bet. Sic qui p̄bet caſtitatis continentiā cum voto videt̉ radiceꝫ liberi arbitrij d̓o p̄buiſſe. Tales vidue debent habere ſeptē conditōnes. Primoquo ad deū debent eſſe affectuoſe. ita ut omnē ſpem ⁊ fiduciā in deū proijciāt. iuxta illud.i. Thimo.v. Que vera vidua eſt et deſolata ſperet ī domino. Talis fuit Iudith que ait. Spem in alium nunquā habui. Nam ſicut colūba nidificat in petra. ſic in domino earum fiducia. Nam quis vix fidelis eſſet ſi dimitteret deſolatam ſibi deſponſataꝫ. Sic tales vidue ꝑ votum cōtinentie deo ſunt deſponſate. ideo non relinquuntur ab eo. Eccl̓i. ij. Quis ſperauit in domino ⁊ ē derelictus Secūdo debent eſſe in orōnibꝰ ſtudioſe.i. Thi. v. Que ꝟa ē vidua īſtat orōibꝰ ac obſec̄tōibꝰ die ac nocte Tal̓ fuit

De ſancta Hedige anna. lxxxiij. annoꝝ vidua. Lu. ij. que non diſcedebat a templo die ac nocte. Augꝰ. Quāuis ad omnes xp̄icolas orare ꝑtinet ſpecialis tamē cura orōis ꝯpetit viduis ſi gnanter veris. qꝛ tales exaudiunt̉. Eccl̓i. xxxv. Non deſpiciat dn̄s pupillū nec viduā ſi effundat loquelā gemitus Tercō debent eſſe oꝑoſe nō in ocio ꝯſtitute. ſꝫ ſꝑ in aliquo opere inueniri debent. Hieroni. Semꝑ aliquid boni oꝑis facito ⁊cͣ. Naꝫ ẜm Aug. Ocioſitas ſine timore eſt magiſtra nequicie. Nam eſt quaſi contra naturā hominis ociū. quia ſcribit̉ Iob. v. Na ſcit̉ homo ad laborē ſicut auis ad volandū Nam ocioſus nō eſt dignus pane quo ve ſcit̉. ij. Teſſa. iij. Qui nō vult oꝑari nec manducet. Et poſito ꝙ vidue in tꝑalibus abundant. eque bene ꝓpter pauꝑes alēdos oꝑari debent. Quia dicit Aug. in de vita xp̄iana. Illam elemoſinā deus approbat: quam quis de iuſtis laboribꝰ āminiſtrat. Talis fuit beata hedroigis. Unde canit eccleſia. nunqͣꝫ fuit ocioſa: ſed mēs ſtudio ſa ⁊ manus oꝑoſa. Quarto nō debent eſſe verboſe. quia dicit Hiero. In ꝟborū pondere cōſiſtit ꝓbatio vite. qꝛ ex abūdan tia cordis os loquit̉. Math. xij. Nam ẜm ſonū verboꝝ noſcit̉ qualitas mentis. iuxta illud Criſ. ſuꝑ Math. Quale eſt cor talia verba quis loquit̉. ſic ex vanitate verborū vanitas cordis intelligit̉. et religioſitas ſū me deeſſe videt̉. De quo Iacobi.i. Si quis putat ſe religioſum ⁊ nō refrenās līguam ſuam huius vana eſt religio. Qui em̄ in verbꝰ nō offendit hic ꝑfectus ē vir Ideo docet Salomō ꝓuer. xiij. Qui cuſtodit os ſuū cuſtodit animā ſuā. Nā ẜm Dern̄. Leuis eſt ſermo ſꝫ grauiter vulne rat. Ideo ꝯquerit̉ Iob. xi. Nunqͥd verboſus iuſtificabitur. qͣſi diceret non. Ideo qͥ moderat̉ ſermones ſuos ſapiens eſt. quia in multiloquio raro deeſt peccatū. Prouerbioꝝ. x. Quīto debent eſſe ad ꝓximū officioſe.i. Thimo. v. Si qua vidua filios habet aūt nepotes diſcat primo domū ſuaꝫ regere. hoc eſt filios ⁊ amicos erudire aut eius miniſtros. quia nō eſt par ui meriti apud deum filios bene educare et pauꝑes ꝓximos aūt ꝯgnatos. qꝛ dic̄ Auguſtinus. Quidqͥd edificas in alijs docen do et exhortādo om̄ia tibi facis. Sexto dn̄t eſſe in oꝑibus miſericordie viſceroſe. i. Thim. v. Uera vidua eſt ſi pauꝑes ho ſpitio recipit: ſanctoꝝ pedes lauit: ⁊ neceſ ſitatibꝰ eoꝝ ſubuenit. Nam vidua ml̓tas habet vexatōes. ideo debent facere pauperes defenſores. quia deſideriū pauperum exaudiet dn̄s. ut patet de druſiana et thabita Actuū. ix. vbi ad inſtantiā pauperuꝫ iſte due matrone fuerūt reſuſcitate. Dru ſiana ꝑ iohannē. thabita ꝑ Detrū. Ideo Iſaie. lviij. Egenos ⁊ vagos induc ī domū tuam. tunc inuocabis me ⁊ ego exaudiam. Talis fuit beata Hedydigis. De qͣ canit eccleſia. Clam intrat domicilia: dās infirmis obſequia et leproſis pocula. Septimo debent eſſe victorioſe ꝯtra peccatū temptatōem mūdi carnis ⁊ dyaboli. Primo ꝯtra temptatiōem mūdi debent eſſe a turbis ſeꝑate. Eccī. xviij. Ne oblecteris in turbis. Dicit em̄ Seneca. Quo tiēs inter hoīes fui. totiēs minus ꝑfectus redij. Nā maria in turba ꝑdidit ihm̄. Lu ce. ij. Ideo cōpetit eis ſolitudo. Talis vi dua fuit Iudith que manſit in cubili ſecreto domus ſue. Et debent eſſe ſolitarie ꝓpter conſeruare theſaurū vidualis ca ſtitatis. Gregoriꝰ. Depredari deſiderat qͥ theſaurū in via publice portat. Hic theſaurus magnus eſt et p̄cioſus. Eccl̓iaſtici xxvi. Non eſt condigna ponderatio cōtinentis anime. Qui quidem theſaurꝰ con tinet̉ in vaſe fragili. ij. Corinth̓. iiij. Habemus theſaurū iſtum in vaſis fictilibus. Idcirco ſtudioſus requirit̉ reſpectus. Secūdo contra temptatōnem carnis debent eſſe ieiunijs aſſuete. Eo ꝙ dicit apl̓s i. Thimoth̓. v. Uidua in delicijs viuens mortua eſt. Dern. In delicijs periclitat̉ ca ſtitas. ergo vidua q̄ vult eſſe caſta et xp̄o placere debet in abſtinētia viuere. Hugo de ſancto victo. Marca vita occidit vicia

Sermo CXXXVIII. Ambro. de viduitate. Eſto mulier tꝑans vidua caſta abſtinēs a vino. Si iudith vi nū bibiſſet cū adultero dormiſſet. Hiero. Uenter vino eſtuans cito ſpumat in libidinē. Tercio cōtra temptatōem dyabo li debēt eſſe cruce xp̄i armate.i. Petri. iiij. Xp̄o in carne paſſo vos eadē cogitatōe armamini. Nam ẜm Aug. Memoria cruci fixi crucifigit viciū. Talis fuit beata hed rigis. De qua canit eccleſia. Signū cru cis mente gerēs ſiti fame ſe affligens mor tis xp̄i memor. Ideo eius vita ardua non erat ei ſaccina. qꝛ oculos mētꝭ habebat ad virtutē xp̄i paſſionis. De quo grego. Si paſſio xp̄i ad memoriā reuocet̉. nil tā graue qd̓ nō equo anīo ſuſtinet̉. Et hͦ fecerat ip̄a. ut patet in eius legēda. Sermo XXXVIII. ad idē Ulier times de um ip̄a laudabit̉. ꝓuer. vltimo. in ⁊ legit̉ hodie ad honorē ſctē hedvigis. Item triplices mulieres laudant̉ Primo mulier diligēs. ſcd̓o mulier lapiens. tercio mulier deū timens. Dico prīo laudat̉ mulier diligēs. ꝓuer. vij. Mulier diligens corona eſt viro ſuo. Talis fuit beata hedrigis. O qͣꝫ diligens fuit in ſex uitio dei ut canit eccleſia. Manus eiꝰ operoſa: nunqͣꝫ fuit ocioſa: legit ſemꝑ aut ora uit. Hodie legit̉ in lectōe illud ꝓuer. vlti. Panem nō ꝯmedit ocioſa. ſed manū ſuaꝫ miſit ad fortia. Et ſic nos debemꝰ eſſe diligentes. ij. Parali. xix. Agite diligēter ⁊ dn̄s exit vobiſcū. Et hoc docemur ex mul tis. Primo docemur ex natura. Iob. v. Naſcit̉ homo ad laborē. Scd̓o ex ſcriptu ra. Eccl̓s. ix. Quodcūqꝫ p̄t manus tua in ſtanter oꝑare ⁊cͣ. Tercio a creatura. ꝓuer bioꝝ. vi. Uade ad formicā o piger ⁊ ꝯſide ra vias eius quō parat in eſtate. cibū ſibi ꝯgregat in meſſe ut habeat in hyeme. Iō Iob. xij. Interroga iumēta ⁊ docebūt te⁊ volatilia indicabūt tibi. Quarto ex remuneratōe futura. Eccī. vlti. Oꝑamini opus veſtꝝ ante tēpus et dabit vobis mer cedē in tꝑe. Grego. Scd̓m differentiam meritoꝝ exit retributio p̄mioꝝ. Secūdo laudat̉ multex ſapiēs. ꝓuer. xiiij. Auliex ſapiens edificauit domū.ſ. ſalutis. Et hoc etiā cum honorabili vita. Gre. nazan zenus. Prima ſapientia eſt laudabilis vi ta. ut inquit Augꝰ in li. de fide. Uera ſapi entia eſt noſſe que debes facere ⁊ vota ꝑficere. Hec ſapiētia nō inuenit̉ in vita carnali. Iob. xxviij. Hec ſapiētia nō inuenit̉ in terra ſuauiter viuuentiū.i. in carnali dele ctatōe ſed in ſtudioſo exercicio abſtinētie. De quo aug. Sapiētia ſanctoꝝ eſt hic tēpaliter cruciari. ibi eternaliter delectari. et ſic beata Hedydigis: q̄ ſtigmata xp̄i ī corpore ſuo caſtigando flagellādo portauit Tercio laudat̉ mulier timēs deum. De qua thema. Mulier timēs deū ip̄a laudabit̉. pͣs. cxlvi. Deneplacitū eſt dn̄o ſuꝑ ti mentes eū. Sanctus tho. in ſcd̓a ſcd̓e. q. xix. at. ij. Sex ſunt ſpecies timoris. Pri mus eſt timor mundanus. cū quis plꝰ timet ꝑdere bona mūdi: honores: poteſtates vel diuitias qͣꝫ bona anīe. Hic timor ſi ꝑtingat vſqꝫ ad rōem.i. volūtatē ē peccatu mortale. Si autem tantum ꝑtingit ad potentiam ſenſitiuaꝫ eſt veniale. Hunc timorē habuit herodes. Math. ij. qͥ cogitauit xp̄m occidere timens regnū ꝑdere tē porale. Hunc etiā habuit pilatus qui inno centē xp̄m morti adiudicauit ꝓpter timo rem ceſaris. Iobā. xix. cui iudei dixerunt Si hunc dimittis nō es amicus ceſaris. qui ſe tā diu retinuit dicēs. nō inuenio in eo cauſam. Sed timor mūdanus eū ꝓſtra uit. Criſo. ſuꝑ Math. Facile deuiata iuſti cia qͥ in cauẜ nō deū ſꝫ hoīeꝫ formidat. hūc timorē habuit pharao Exod̓.i. Mādauit ꝑuulos iudeoꝝ occidere ne multiplicarēt̉ ⁊ expellerēt eū de regno. Et ſic iudei nite bant̉ xp̄m occidere. Iobā. xi. Si dimitti mꝰ eū tūc oēs credēt in eū ⁊cͣ. Sil̓r ille vil licus. Luce. xvi. qui timuit defectū defrau dabat dn̄m. Et tales ſunt multi. de quibꝰ Iſi. d̓ ſum. bo. Multi cupiūt ꝯuolare ad gͦ tiā dei ſꝫ timēt carere oblectamētꝭ mundi.

De ſancta Hedige ꝓuocat eos amor chriſti. ſed reuocat eos cupiditas ſeculi. Tales dei irā incurrunt. De quo in canone. xi. q. ij. qͥſquis. Quiſquis metū poteſtatis veritatē occultat irā dei ſibi ꝓuocat. Talē timorē declinare de bemꝰ. pͣs. xlviij. Ne timuerꝭ cū factꝰ fuerit hō diueſ ⁊ cū ml̓tiplicata fuerit gl̓ia domꝰ eiꝰ. cū interierit nō ſumet oīa: neqꝫ deſcen det cū eo gloria eius. Talibꝰ eueniet illd̓ Iob. iij. Quod verebar accidit mihi. Timent pauꝑtatē tꝑalem: ⁊ inueniēt eterna lem. Idcirco time deū ⁊ habebis multa bona. Thobie. iiij. Fili memento qͣꝫ paupe rem vitā gerimus. habebis multa bona ſi timueris deū. pͣs. xxxiij. Nihil deeſt timētibus. Aug. Felix xp̄iana religio. qꝛ om̄ia poſſidet in omni poſſeſſiōe. Eccī. xl. Tior dei ſicut ꝑadiſus benedictōis.ſ. vbi nullꝰ defectus. Scd̓us eſt timor humanus. qn̄ aliquis nimiū timet penā corꝑalē. Iſte etiā eſt malus licet minus qͣꝫ primus. Et iſte timor magnas colūnas eccleſie eiecit ut petrū qui ꝓpter paſſionis timorē xp̄um negauit. Contra hūc Math. x. Nolite timere eos qui occidūt corpus ⁊ nō habent plus quid faciant. ſed timēte eū qui poſtqͣꝫ occiderit corpus habet ptātem mittere ani mā in gehennā. Aug. ſuꝑ pͣs. lxij. Qui ſu per hoīes eſtime et hoīes timebūt te. mor tē ſempiternā time et pn̄tē nō timebis. qͥd times hoīes in ſinu dei poſitos tu de ſinu eius noli cadere: qͥdquid paſſus fueris exit tibi ad ſalutē et nō in ꝑniciē. Sic ſeptem fratres. ij. Machabeoꝝ. vij. et. i. Pet̉. iij. Deati eſtis ſi qͥd patiemī ꝓpter iuſticiam ſi qͥs patitur ut xp̄ianus nō erubeſcat. Tercius eſt timor naturalis. quo quis ſu git naturaliter tē ſue nature nociuā. Et di cit mgr̄ in. ij. di. xxiiij. dicit̉ naturalis. nō qꝛ ꝯcreatus eſt homī nec qꝛ de bonis natu ralibꝰ. ſed qꝛ ex corrupta natura ꝑ peccatū omnibꝰ aduenit. cui corruptio inoleuit tan qͣꝫ eſſet naturalis. Et ille timor eſt effectuſ peccati. ⁊ eſt tantū in appetitu ſenſitiuo. nec eſt bonus nec malus. Phūs. ij. ethi. Ea q̄ inſūt nob̓ a natura ꝑ ea nec laudam nec vituꝑamur. Attamē dicit ſctūs Tho mas in ſcd̓a ſcd̓e. q. xxv. Iſte timor qn̄qꝫ trāſcendit rōem ⁊ facit inhibitū vel trāſcē dit p̄ceptū. tunc concordat cū timore humano: ⁊ eſt peccatū mortale. Ideo dꝫ con fortari ꝑ ratōem ad faciendū quod debet. Marci. xiiij. Cepit pauere ⁊ tedere. attn̄ dixit. Nō ſicut ego volo ſed ſicut tu. Sic nos ſenſualitatē ſubijcere debemꝰ ratōni. Figuratur Numeri. xxij. Dalaam calcatibus vrgebat azinā. Et ſic rō ſenſualitatē. Eccī. xxxiij. Uirga et onus. virga ne tēpeſcat. onus ne laſciuiat. Quartꝰ eſt timor ſeruilis. cū quis nō amore iuſticie: ſed timore gehenne vel alterius pene a ma lo auertit vel facit aliquod bonū. Talis ſu it pharao Exo. viij. quando flagellabatur dimittebat ppl̓m. quādo ceſſauit plaga ꝑſequebat̉ vlterius. Talis fuit anthiochꝰ. ij. Macha. ix. qui dixit. iuſtū eſt homī ſe ſubdere deo. ſed tn̄ nō eſt miſericordiā cōſecutꝰ. ⁊ ſic iudei. d̓ qͥbꝰ pͣs. lxxvij. Cū occideret eos querebant euꝫ et reuertebantur ſ. ſeruili timore. nos vero nō ſic. Nam ẜm Oroſium ſuꝑ Cantica. Seruilis timor ē vitare malum ꝓpter ſuppliciū. Auguſti. Chriſtiani nō ſunt ſerui ſed liberi. Ideo nō ſeruilē timorē debent habere: ut canes timentes intrare coquinā ꝓpter baculuꝫ ſed remoto baculo intrant. Iſte timor ſex uilis nō eſt peccatum. tamen ſtat cū peccato ut dicit Auguſt. ſuꝑ pſal. Confige timo re tuo ⁊cͣ. dicit. De tali timore viuit ī homine peccandi volūtas: et ſequeret̉ opus ſi ſperaret̉ impunitas. Conſtat aūt ꝙ peccandi voluntas ſemꝑ eſt peccatuꝫ. Nam talis ſi dimittit malū et facit bonū nō facit timore amittendi eternum bonū quod nō amat. ut dicit magiſter in ſecūdo diſtinc. xxiiij. ſed timore patiēdi malū quod nolebat. ideo attribuit̉ malis. Auguſtinꝰ. Ab ſtinere a peccato ratōe timoris pene nō liberat a morte. Exemplum de duobus ſocijs. vnus infirmabatur et recepit ſacrament cū debuit mori. Alter rogauit eū ut rediret ſi fieri poſſet poſt obitum ſuum.

CXXXVIII. Sermo Et factū eſt: redijt: dixitqꝫ ſe damnatum. Cui ille. tn̄ ꝯfeſſus es et recepiſti ſacramē ta. Rn̄dit veꝝ ē ex timore: non aūt ex cha ritate. Ideo. i. Corī. xiij. Si charitatē nō habuero nihil ſum. Figurat̉ Heſter. iiij. In aulā regis aſueri nō licet intrare indu tuꝫ ſacco.i. timore ẜuili. Roma. viij. Nō accepiſtis ſpiritū ſeruitutis in timore ſed ſpiritū adoptōis filioꝝ dei. Quintus ē timor initialis.ſ. cū quis nō ſolū timet penam ſed etiā ſeꝑatōem a deo. Iſte eſt bonꝰ qꝛ ſignū eſt ꝙ diligit deuꝫ. timet ſeꝑari ab eo. et ꝑ illū timorē ſit ꝯſuetudo iuſticie. Ec cleſiaſtici.i. Radix ſapīe timor dn̄i Iſte ti mor hꝫ duos oculos. vnū ſurſum ad deuꝫ ſ. dextꝝ. timēs ſe ſeꝑari ab eo. Aliū deorſū ſ. ſiniſtrum ad penas. De his duobꝰ dicit Hiero. ſuꝑ Iohānē. Nulla res ſic vos ab omni peccato ſaluat ſicut timor ſupplicij ⁊ amor dei. Iſte timor initiali figit taberna culū inter bethel ⁊ hay. Geneẜ. xiij.i. inter timorē ⁊ amorē. vel īter penā et deū. Iſte ſunt due ancille ip̄ius Heſter regine. He ſter. xv. Timor eleuat veſtimenta ne maculent̉ amor ſuſtentat ne cadet. Iſte ſunt due ale mulieris Apoca. xij. Ideo Hiero. in epl̓a. Ubi timor ibi nulla elatō ſed lacri moſa ſupplicatio De tali dicit pͣs. pſal. cx. Initiū ſapientie timor dn̄i. Talis ꝯſiſtit in dilectōe boni et inclinatōe mali. De tali Eccī. xx. Timor dn̄i initiū dilectōis eius Magiſter in. ij. di. xxiiij. ⁊ Aug. omel̓. xi. Timor locū p̄parat charitati. Et qͣntum charitas creſcit intātū timor decreſcit. nā ſicut ꝑ zetā introducit̉ filū. ſic ꝑ timorem charitas. Sextus eſt timor filialis qͦ qͦſ deū timet nō ꝓpter ꝯmodū aūt incōmodū ſed ꝓpter amorē nolēs facere ꝯtra deū. ſic̄ nec filius ꝯtra patrē. nō vt verbera eiꝰ eui taret: ſed ne patrē offenderet.i. Iohā. iiij. Perfecta charitas foris mittit timorem. Hugo de ſacramētis. Ubi accedit amor ꝑfectus ibi recedit timor ſeruilis. Hic timor dicit̉ caſtus. nā dicit mgr̄ in. iij. et eſt Auguſtini exēplū Done duas mulieres maritatas. vnā ꝯſtitutā facere voluntateꝫ adulterij. ſed timet ne puniret̉ ⁊ dimittere tur. Et ſic timet maritū. qꝛ adhuc amat ne quiciā. Huic grata nō eſt ſꝫ oneroſa viri p̄ſentia. timet qꝛ viueret neqͥter Et ſic ſunt tales qui timēt penā iudicij. Altera amat virū non vult ſe maculare adulterio. iſta optat p̄ſentiā viri. illa timet ⁊ iſta timet. Iam interrogo qͣre timent. illa dicet. Timeo viꝝ ne veniret. Iſta dicet. timeo viꝝ ne diſcedat. Illa dicꝫ. timeo ne me dānet iſta dicet. timeo virū ne me deſerat. Sic habes qͥs ſit timor caſtus et quis ſeruilis. Itē nota iſte timor multū cruciat viroſ ſanctos de p̄teritis peccatis. qꝛ nō certi ſūt an dimiſſa ſunt. De qͦ Eccī. v. De ꝓpicia to peccato noli eſſe ſine metu. Itē cruciat de p̄teritis bonis. qꝛ neſciūt an̄ deo placue rūt. Iob. ix. Uerebat oīa oꝑa mea.i. Corin. iiij. Nihil mihi ꝯſcius ſum. ſed in hoc nō iuſtificatus. Itē timēt de futuris neſci entes an̄ ſint de ſtatu p̄deſtinatoꝝ vel p̄ſcitoꝝ. Eccl̓s. ix. Nemo ſcit an amore velodio dei dignus ſit. Itē timēt licet ſciūt ſe eſſe nunc in virtutibꝰ. neſciūt tn̄ qͣliter fina liter manebūt. Gre. Tanto vnuſqͥſqꝫ ſol licite metuit qͣnto ignorat qd̓ reſtat. Ideo hiero. Nunqͣꝫ tuta eſt humana fragilitas qͣnto amplius in ꝟtutibꝰ creſcimus: tāto magis timere debemꝰ ne de ſublimibꝰ corruamus. De quo. ij. Corin. vij. Derficiētes ſatiſfactōem in timore dei. Iſte timor reddit hoīem ſollicitū. De quo Aug. Donaꝝ mentiū eſt timere culpā vbi culpa nō eſt. Talem ti morē habuerūt apl̓i. Math. xxvi. Nunqͥd ego ſum rabi. Iſte timor ex cludit omnē tioreꝫ malū Eccī. xxxiiij. Qui timet deū nil trepidabit. exēplo Thobie i. qui nec timore mortis nec reꝝ dimiſit ſe pelire mortuos Septimus eſt timor re uerētialis. De qͦ pͣs. xviij. Timor dn̄i ſan ctus ꝑmanet in ſeculū ſeculi. Dicit mgr̄ in iiij. di. xxxiiij. Timor exit in futuro nō ille qui facit timere ne offenderemus illum quē diligimus ne ſeparemur ab eo. Sꝫ qͥ facit nos reuereri quē diligimus ut ſancti ⁊ angeli vidētes dei maieſtatē ⁊ dignitatē

De ſancto Luca reuetent̉ eā. Luc̄. xxi. Uirtutes celi mouebunt̉. ⁊ Iob. Colūne celi pauebunt. vbi Hugo. Columne celi pauebūt. qꝛ tantam maieſtatē ſine āmiratōe intueri nō poſſunt Ideo Hiero. Quid faciet virgulta deẜticū cōcutit̉ cediꝰ ꝑadiſi. Sꝫ heu qͣꝫ plures ſunt qͥ ſine om̄i timore dei viuūt. de quibꝰ Eccl̓i. viij. Quia nō ꝓfertur cito ꝯtra ma los ſentētia abſqꝫ vllo timore ꝑpetrāt ma la. Idcirco ſunt longe a ſalute ⁊ iuſticia. Eccl̓i.i. Qui ſine timore eſt nō poterit iuſtificari. Idcirco hortamur eccl̓i. ij. Fili ac cede ad ſeruitutē dei ⁊ ſta ī timore. Ratio Dern̄. In ꝟitate comꝑi nichil ita efficax eſſe ad gratiā promerendā recuꝑandā qͣꝫ nō alta ſaꝑe ſꝫ timere. Nā timor impetrat dei miſericordiā. pͣs. cij. Qūo miſeret̉ pater filioꝝ. miſertꝰ eſt dn̄s timentibꝰ ſe. Itē timor dei impetrat beatitudinē. Eccl̓i. xxx. iiij. Timēti deū beata eſt anima eiꝰ. Prouerb̓. xxviij. Deatꝰ homo qui ſemꝑ eſt pauidus. ⁊ ſic beata hedrigis. ¶ De ſancto Luca. Sermo CXXXIX. Imilitudo vul tus eoꝝ facies hoīs ⁊ facies leonis. ſcribit̉ Ezech̓.i. ⁊ legit̉ hodierna die ꝓ epl̓ari officio In ſumma le ctionis duo innuunt̉. primo euāgeliſtaruꝫ deſcriptio ſpecioſa. ibi. Similitudo vultꝰ eoꝝ. ſecūdo eoꝝ deambulatio virtuoſa. ibi vnūqd̓qꝫ eoꝝ corā facie ⁊c̄. De primo dicit. Similitudo vultꝰ eoꝝ.ſ. qͣttuor aīaliū Nota quattuor aīalia ſignificāt quattuor euāgeliſtas. Et ſunt qͣttuor in numero ml̓tis de cauſis Primo qꝛ nos qͣttuor inſtru unt ⁊ informāt. Primo ad credendū ī iheſū xp̄ꝫ. Ioh̓. xi. Qui crediderit ī me etiā ſi mortuꝰ fuerit viuet. ⁊ Ioh̓. vlti. Hec ſcripta ſunt vt credatis. Secūdo inſtruūt ꝗd faciendū: qꝛ dei p̄cepta Lu. x. hec fac ⁊ viuas. Tercio docēt qͥd fugiendū.ſ. peccatū. Luc̄. xij. Cauete ab om̄i auaricia. ⁊ Luce xxi. Attēdite ne corda veſtra grauent̉ crapula. Quarto docēt qͥd appetendū.ſ. ꝟtu tes ſapiētiā ⁊ vitā. Ph̓s.i. ethicoꝝ. Oīa bonū appetūt. ⁊ Seneca. Nil meliꝰ virtu tibꝰ. ⁊ Sap̄. viij. Sobrietatē ⁊ prudentiam docet ⁊ iuſticiā ⁊ virtutē: quibꝰ vtiliuſ nichil eſt in vita hoībꝰ. Secūdo ſunt qͣttuor euāgeliſte ad deſignādū ꝙ qͣttuor pla gis mūdi d̓bebāt p̄dicare euāgeliū: ⁊ ꝯgregare gentes Iuxta illud p̄s. De regionibꝰ ꝯgregauit eos. ⁊ Marci vlti. Euntes doce te oēs gentes. Et ſic licet ẜm Hiero. in ꝓlogo ſuꝑ Math̓. plures ſunt qui euāgeliū ſcripſerūt. tn̄ quattuor dūtaxat ſunt qui te ſtimoniū auctoritatꝭ hn̄t. qꝛ alioꝝ euangelia nō ſunt recepta ab eccl̓ia. qꝛ dn̄s voluit p̄finitū numeꝝ caſſari ꝓpter veritatē ſacra menti. Nā iſte numerꝰ quaternarius figu ratꝰ eſt multipliciter. Primo Gen̄. ij. ī qͣt tuor fluminibꝰ egredientibꝰ de ꝑadiſo totam terrā irrigātes. Secūdo in quattuor circulis arche teſtamēti Exodi. xxv. Ter cio in qͣttuor cornibꝰ altaris holocauſtorū. Exodi. xxvij. Quarto ī qͣttuor deambulatorijs domꝰ Salomōis. iij. Reg̓. vij. Quī to ī quattuor ventꝭ mortuos viuificantibꝰ Ezech̓. xxxvij. Sexto ī qͣttuor fabris cornua hereẜ deijcientibꝰ Lach̓.i. Septimo ī quattuor qͣdrigis ꝑ orbē diſcurrētibꝰ. Lacharie. vi. Octauo in qͣttuor ante ⁊ retro oculatis aīalibꝰ. Apoc̄. iiij. Quia ip̄i ſcripſerūt de p̄teritis ⁊ futuris. Uel qꝛ docue runt qūo hoīes ſe habere debēt de p̄teritis peccatis dolendo: vt petrꝰ qui fleuit amare ⁊ Maria magdalena q̄ lacrimis cepit rigare pedes Luc̄. vij. ⁊ de futurꝭ cauendo. Ioh̓. v. Uade ampliꝰ noli peccare ne tibi ꝯtingat deteriꝰ. Itē illa qͣttuor aīalia habebant quattuor facies. d̓ quibꝰ ſubdit. facies hoīs ⁊ facies leonis a dextris ip̄oꝝ qͣttu or. ⁊ facies bouis a ſiniſtris ip̄oꝝ quattuor facies aqͥle deſuꝑ qͣttuor. Greg̓. ſuꝑ Eze. Matheꝰ ab humana generatōe incepit: iu re ꝑ hoīeꝫ figurat̉. Sꝫ Lucas a ſacrificio ergo ꝑ vitulū figurat̉. Sꝫ Iohānes a diuinitate verbi. ideo ꝑ aquilam deſignatur. Marcꝰ vero a clamore in deſerto ergo recte ꝑ leonē depingit̉. ſꝫ qꝛ hoīes electi dei A

CXXXIX Sermo ſunt membra xp̄i ſiue redemptoris noſtri exqͦ ſunt mēbra xp̄i ideo ip̄e eſt caput oīm. igit̉ quilibet electꝰ debet eſſe homo vitulus leo ⁊ aquila. Homo.i. ratōnale aīal vt viuat ẜm rectā rationē. de quo Ro. xij. Rationale ſit obſequiū veſtꝝ. dicit nāqꝫ Seneca. In homīe optimū eſt ratio: qꝛ qd̓dā diuinū eſt: ergo nullū bonū ſine ratōne eſt. Ideo ph̓s. Hoīes rōe vtentes ſunt tāqͣꝫ dij. qꝛ ratio recta ꝯſūmatam felicitatē hoīſ implet. vt dicit Seneca. Et ſꝑ dep̄cat̉ ad optima. vt dicit Ariſtoteles. Secundo electꝰ dei debet eē vitulꝰ qͥ in ſacrificio ma ctat̉. pͣs. l. Et ponent ſuper altare tuū vitu los. ſic noſip̄os mortificare debemꝰ a voluptate mundi. ad Coloſen̄. iij. Mortificate corꝑa veſtra ſuꝑ terrā. ⁊ ſicut vitulꝰ mortificatꝰ offerebat̉ deo. ſic nos corpꝰ noſtrū Ro. xij. Obſecro vos ꝑ miſericordiaꝫ dei vt exhibeatis corꝑa vr̄a hoſtiā viuuentē ſā ctam deo placentē. ſic fecit ſanctus Lucas vt patet ī hodierna collecta. Interueniat ꝓ nobis q̄ſumꝰ ſanctꝰ dn̄e tuꝰ euāgeliſta Lucas qͥ crucꝭ mortificatōeꝫ ī ſuo corꝑe ꝓtui noīs honore iugiter portauit. agens iu xta doctrinā apl̓i. i. Cho. ix. Caſtigo corpuſ meū ⁊ in ſeruituteꝫ redigo. Sicut em̄ bos ꝯſuete portat iugū. ſic electi dei. Philipē. ij. Oīa facite ſine murmuratōe. Quia ẜm Aug. Nullꝰ inuitꝰ bn̄ facit: etiā ſi bonū facit. Tercio electꝰ dei debet eſſe leo ꝑ fortitudinē. vt om̄ia aduerſa patiēter ⁊ fortiter ſuſtineat. Prouerb̓. xxviij. Iuſtꝰ qͣi leo ꝯfidēs abſqꝫ terrore habitabit. tal̓ leo fuit apl̓s Paulꝰ. qͥ dixit ad Philip̄. iiij. Oīa poſſū in eo qui me cōfortat. Gregꝰ. Qūo ſuſtinuiſſet niſi fortitudo dei eū cōſolidaſſꝫ Quarto debet eſſe adla que ad ſublimia volat ⁊ irreuerberatis oculis radijs ſolis intendit. ⁊ ſic nos ꝑ ꝯtemplationē celeſtium. de quo ad Philipē. iij. Noſtra cōuer ſatio ī celis eſt. Dicit Fortunatꝰ. Nequa qͣꝫ deus deuote anime ſe applicat niſi totaꝫ ſe in contemplationē exigat. Damaſcenus Qualis quis eſſe debeat in futuro: taleꝫ ſe in p̄ſenti exhibeat. Exquo futura felicitas in contemplatōne diuine eſſentie conſiſtat quia deus non videt̉ corꝑalibꝰ oculis ſed mentis. Ideo ꝑ eleuationē mentis ſe debet exercere. Sꝫ cur leo ⁊ homo a dextris ⁊ bos a ſiniſtris deſcribit̉: ⁊ aquila n̄ a dextris nec a ſiniſtris: ſed deſuꝑ. Reſpondet Gregꝰ. ſuꝑ Ezech̓. A dextris dicitur eſſe qd̓ letificat. a ſiniſtris vero qd̓ aduerſū reputamꝰ. Sꝫ incarnatio figurata ꝑ hoīem fuit leta. Luc̄. ij. Annuncio vobis gaudiū magnū qḋ eſt om̄i populo. Similiter reſurrectio ꝑ leonem figurata eſt gaudioſa. Math̓. vlti. Nolite timere ſurrexit nō eſt hic: ſicut dixit. Et ideo canit̉ ibidē. Hꝰ eſt dies quā fecit dn̄s exultemꝰ ⁊ letemur in ea. Sꝫ bos figurabat morteꝫ chriſti ꝓpter quā apoſtoli ſunt cōtriſtati. ideo deſcribit̉ a ſiniſtris. Sꝫ aquila deſuꝑ. que deſignabat aſcenſionē ⁊ nunciabat filiū eſſe ſurſuꝫ apud patrē. Nā Iohānes ſuꝑ ſemetipſuꝫ tranſgreſſus eſt. Nā ſi non tranſcendiſſet in principio verbū non vidiſſet. de quo canit eccleſia. Uolat auis ſine meta nec vates nec ꝓpheta euolauit altius. de qͦ Orig Nō em̄ Iohānes poterat aſcendere altiꝰ niſi totꝰ fieret deꝰ. Et Augꝰ. Si altius vo laſſet totus mundꝰ capere eū non potuiſſet ergo merito figurat̉ ꝑ aquilā deſuper. Sb̓ dit ꝓprietatē ⁊ cōditionē electi. Facies eo rum ⁊ penne extente deſuꝑ. Super qͦ Gre goriꝰ ſuꝑ Ezech̓. dicit. Facies. id eſt. intē tio. ⁊ penne. id eſt. cōtemplatio ſanctoꝝ ſupra ſe tendit vt illud poſſet adipiſci qd̓ in celeſtibꝰ appetit non deorſum terrena. Au guſtinꝰ Si quis aliqͥd operat̉ vt terrenuꝫ cōmodū adipiſcat̉: nō erit cor mundū qd̓ ī terra volutat̉. Dern̄. ſuꝑ Canti. Intentio turpis fedat faciē aīe. Et ſubdit. intende ī deū ⁊ ꝓpter deū nō vt ipocrite. de quibuſ Math̓. vi. Exterminant facies ſuas vt vi deantur ab hominibꝰ. nos ꝟo nō ſic. quia dicit Gregꝰ. in moral̓. Intentio preſtituat fundamentū oꝑi noſtro. Nā ſicut fabri ca columnis innitit̉: ⁊ columne baſibꝰ fulciuntur. ita vita noſtra virtutibꝰ. ⁊ ꝟtuteſ intima intentōne ſubſiſtunt. Ideo ibidem

De ſancto Luca dicit̉. Uigilanti cura ꝑ cuncta oꝑa noſtra intentio eſt penſanda. qꝛ eſt radix oīm bonoꝝ. Ro. xi. Si radix ſācta ⁊ rami.i. oꝑa quapropter hortat̉ nos Grego. ſuꝑ Eze. dicēs Electi qͥ om̄ipotēti deo placere deſiderāt ⁊ ꝑ ꝯtemplatōis gr̄aꝫ beatitudinem deguſtare ꝯcupiſcūt. facieſ ⁊ pennas.i. intē tionē ⁊ ꝯtemplationē deſuꝑ extēdāt. Sb̓dit in textu. due penne ſinguloꝝ iūgebant̉ ⁊ due tegebāt corꝑa q̄ ſūt qͣttuor ale ſeu pē ne ſanctoꝝ. ex quibꝰ due ſuꝑiꝰ extente iun gebant̉ ⁊ due tegebāt corꝑa. Gregꝰ. ſuper Ezech̓. Sunt qͣttuor ꝟtutes q̄ a terrenis actibꝰ om̄e pēnatū aīal eleuāt.ſ. de futuris amor ⁊ ſpes. ⁊ de p̄teritꝭ timor ⁊ dolor. due iuncte ſūt ſuꝑius.ſ. amor ⁊ ſpes: ⁊ eleuant ad ſuꝑna: qꝛ tales amāt celeſtia q̄ ſperāt ſi bi euenire ea q̄ amāt. Greg̓. Quantū ſpetas tm̄ amas. ideo bene iuncte noīant̉. due ꝟo ale tegebant corꝑa.ſ. timor ⁊ dolor. qꝛ abſcondūt mala ab oculis dei. qꝛ timent et dolent. d̓ timore Eccl̓i.i. Timor dn̄i expel lit pctm̄. de dolore Hugo de ſācto victore Tūc pctōꝝ ſalꝰ incipit cū veraciter ꝓ delictis ingemiſcūt. de qͦ pͣs. xxxi. Deati quoꝝ remiſſe ſūt iniqͥtates. qd̓ tractat Greg̓. ſuper Ezech̓. Cū bona facta malis oꝑbꝰ ſuꝑ ponimꝰ: tūc pc̄ta nr̄a tegimus. ſic tegebat Paulꝰ pc̄ta ſua cū plāxit q̄ an̄ baptiſmū cōmiſit. i. Choꝝ. xv. Ego ſū minimꝰ apl̓oꝝ qꝛ nō ſū dignꝰ vocari apl̓s. qꝛ ſū ꝑſecutus eccl̓iaꝫ dei Nos ꝟo poſt baptiſmū ⁊ ml̓tā gr̄aꝫ collatā peccauimꝰ: ergo timeamus ⁊ doleamꝰ. qꝛ ẜm Hiero. Nullū viciū delebit̉ niſi triſticia anxiet̉. Dicit nanqꝫ ſanctꝰ tho. ſuꝑ. iiij. diſt. xvi. Nō p̄t eijci culpa ni ſi reordinet̉ volūtas. ¶ Dixi ſecūdo ſubiū git̉ eoꝝ deambulatio virtuoſa. ibi. vnūqd̓qꝫ eoꝝ corā facie ſua ambulabat. ſuꝑ quo dicit Gregꝰ. ſuꝑ Ezech̓. Hoc eſt: vnuſqͥſqꝫ iuſtꝰ vitā ſuā ſollicite aſpiciat ⁊ diligēter ꝯſideret quantū quotidie creſcat ī boniſ vel decreſcat. qui hͦ ante ſe ponit corā facie ſua ambulat. qui autē negligit hͦ diſcutere nō ambulat corā facie. Dern̄. Quotidiana diſcuſſione vitā tuā aſpice Rationē po nit Theodo Momꝰ paulatim nūcuis ſtillicidijs q̄ ſi negligat̉ domꝰ tandeꝫ ruit. ⁊ ſic domꝰ anime. Nā ſunt multa peccata q̄ cōmittimꝰ. idcirco grauia nobis non vident̉. qꝛ priuato nos amore diligētes clauſis nobis oculis in noſtra deceptōe blādi unt̉. Ex illo orit̉ ꝙ alteriꝰ pctā iudicamus ꝙ nō ambulat vnuſqͥſqꝫ corā facie ſua teſpiciēs ꝓpria. Grego. ſuꝑ Ezech̓. Si noſ ſicut ꝓximū reſpiceremꝰ noſtra rep̄henſibilia videremꝰ. ideo Deutro. xxv. Nō ſit in domo tua modiꝰ maior ⁊ minor: ponduſ habeas iuſtū ⁊ veꝝ. Prouerb̓. xi. Statera doloſa abominatio eſt apud deū. Sūt eniꝫ multi aſpicientes bona que faciūt. vt ieiunantes biduo in hebdomada: ſed nō conſi derant mala ꝙ aliena rapiunt. hi coraꝫ facie ſua non ambulant. Alij elemoſina tribuunt: caſtitatē ſeruant: ſed odiū in corde habent.i. Ioh̓. iij. Qui odit fratrē ſuū homicida eſt. Grego. ſuꝑ Ezech̓. In cunctꝭ que agimꝰ exteriꝰ ⁊ interiꝰ noſip̄os inſpicere d̓bemꝰ. Subdit vbi erat impetꝰ ſpūs illuc gradiebant̉. Duplex eſt impetꝰ.ſ. carnis ⁊ ſpūs. Impetꝰ carnis eſt ad elationeꝫ ⁊ immundiciā ⁊ rapinā irā ⁊ inuidiā. cum conquerit̉ Apl̓s Ro. vij. Non habitat in carne mea bonū. ẜm illū impetu ambulant r̄probi. d̓ qͥbꝰ Ro. viij. Que ẜm carnē ſūt que carnis ſunt ſapiūt. Ille impetꝰ eſt malus qꝛ ad peccandū pronꝰ. Gen̄. viij. Sē ſus ⁊ cogitatio hominis ab adoleſcētia pro na ſunt ad malū. Eccl̓i. xvij. Nichil iniqui us qͣꝫ qd̓ caro ⁊ ſāguis excogitant. Alter eſt impetꝰ ſpūs ille eſt ad humilitatē chari tatē continentiā ⁊ ad conſiderationē vite mortalis. Iſte ad lacrimas ꝓtrahit ẜm il luꝫ ambulare debemꝰ. iuxta illud ad Gal̓. v. Fratres ſpiritu ambulate ⁊ carnis deſideria ne ꝑficietꝭ. quia ẜm Apl̓m Ro. viij Debitores ſumꝰ ſpititui nō carni Nam ſi ẜm carnē vixeritis moriemini. Ideo vigi lanter cōſiderandū eſt quis impetus nos ducat. carnis: an ſpiritus. qd̓ docet Ioh̓. in. i. Cano. c. iiij. Probate ſpūs an ex deo ſint. qꝛ plerūqꝫ impetꝰ carnis ſub velamīe M 2

Cxxxxxxx Sermo ſpritualis impetus ſe occultat. quia ſepe apparet iuſticia vbi latet ira. ⁊ fauorabilis amicicia apparet vbi carnalis ꝯcupiſcētia latet. Ideo Grego. ſuꝑ Ezech̓. Tāto grauiora ſūt vicia quāto ſub ꝟtutis ſpecie ſūt occultata. Subdit ī textu. Et nō r̄uertebā tur cū ambularēt. vbi Gregꝰ. Electi ſic ad bona tendunt vt ad mala ꝑpetrāda non re deant. qꝛ dicit Salomon ꝓuerb̓. iiij. Semita iuſti quaſi lux ſplendēs ꝓcedit ⁊ creſcit vſqꝫ ad ꝑfectū diē.ſ. in gratia vſqꝫ ad gloriā. Nā qui ꝑſeuerauerit vſqꝫ in fineꝫ hic ſaluꝰ exit Mato. xxiiij. Et ſubdit. ſil̓itudo aīaliuꝫ ⁊ aſpectꝰ eoꝝ qͣi carbonū igni⁊ qͣſi aſpectꝰ lampadarū. videmꝰ qͥ carbones tangit accendit̉. Sic qͥ ſācto viro adheret accendit̉ in charitate. pͣs. xvij. Cum ſancto ſanctꝰ eris. Et illuminabit̉ vt tene bras peccatoꝝ fugiat. Nā viri ſancti ſunt velut lampades ⁊ carbones. Lampadeſqꝛ ꝟbo ⁊ doctrinis alijs lucent lōge poſitis. Et carbones Nā ī ſe ardent ⁊ alijs nō lucent. Sic aliqui electi in ſe ardēt ꝑ charitatē. alijs ꝟo lucēt multū ꝑ doctrine clari tatē. vt ſimplicibꝰ laicis. Diſcamꝰ igit̉ ardere ⁊ lucere. iuxta illd̓ Math̓. v. Luceat lux vr̄a. Et ẜm illud Luc̄. xi. Nemo accen dit lucernā ⁊ ī abſcōdito ponit: ſꝫ ſuꝑ candelabꝝ. Nā ardere ⁊ nō lucere parū eſt: ſꝫ ardere ⁊ lucere ſanctū eſt. qͣlis fuit beatꝰ lu cas. Et ſubdit. erat viſio diſcurrēs in medio aīaliuꝫ ſplendor ignis: ⁊ d̓ igne fulgur egrediēs. ſplēdor ignis.i. ſpūs. Luce. xij. Ignē veni mittere in terrā. qui ignis cōſu mens eſt rubiginē pctōꝝ. ⁊ diſcurrere d̓r. qꝛ nuſqͣꝫ eſt locꝰ vbi nō ſit. ẜm illud Sap̄. .i. Spus dn̄i repleuit orbē terraꝝ. Et erat de igne fulgur egrediēs vniuerſaꝫ eccl̓iam replēs. Iob. xxv. Suꝑ quē non fulget lu men eiꝰ. Ioel̓. ij. Effundā de ſpū meo ſuꝑ omnē carnē ⁊ tremorē vt fulgur ꝓ peccatꝭ facit. de qͦ Grego. ſuꝑ Ezech̓. Spus men tē quā replet in amaritudinē.ſ. peccatoruꝫ cōmouet. de qͦ Iob. iiij. Dū trāſiret ſpūs ī horrore noctis inhorruerūt pili carnis mee Subdit. ⁊ aīalia ibant ⁊ reuertebant̉ in ſi militudinē fulgoris choruſcantis. Sꝫ diceres nunqͥd illa ſunt ꝯtraria. ibāt ⁊ nō reuertebant̉: ibant ⁊ reuertebant̉ Reſpōdet Gregꝰ. ꝙ nō. qꝛ ibi intelligit̉ nō r̄uertebā tur de bono oꝑe in pctm̄. ſed hic reuertebā tur de vita cōtemplatiua ad actiuā. qꝛ diu mens ſtare in ꝯtemplatōne nō valet: ⁊ qꝛ ſua infirmitate ab īmenſitate tante celſitudinis repulſi in ſeip̄os relabunt̉. Ideo ne ceſſe eſt vt ad actiuā redeāt ſeqꝫ ip̄os cōti nue ī vſu bone oꝑatōnis exerceāt: vt cum mens ſurgere ad ꝯtemplandū celeſtia non valet: tūc alia quecūqꝫ bona agere poteſt n̄ recuſet. Ideo ſi homo ibi diu ſtare nō pōt ad bona oꝑa rediēs ſuauitatis dei memoria paſcit̉: ⁊ foris pijs actibꝰ: intꝰ ſanctꝭ de ſiderijs nutrit̉. Ideo ꝯtemplatiuis redeū tibꝰ dicit̉ illud p̄s. cxliiij. Memoriā ſuaui tatis eructabūt: ſic ꝙ dulcedinē ītime ſua uitis ſtudēt memorari ⁊ recolēdo ac loq̄n do ⁊ qͣſi choruſcādo p̄guſtādo ⁊ loquendo eructare ſolēt. pͣs. xxx. qͣꝫ magna multitudo dulcedinis tue dn̄e. Gregꝰ. qꝛ magna eſt nullo modo cognoſcerēt niſi hāc aliqͣtenus ꝯtemplādo p̄guſtaſſent. Subdit in ſi militudine fulgoris choruſcātis. qꝛ cū cele ſtia loquunt̉ loq̄ndo ꝑcurrūt ignē ſpūalis deſiderij. de quo Hugo. Dū de ꝯtemplationis ſecreto reuertimur qͥd nobiſcū affer re poterimꝰ niſi lucē de regione lucis portamꝰ. qͥs ſcit ꝙ ibi fuimꝰ niſi illuminati re deamꝰ. Si vidimꝰ patris ꝓptentiā apportemꝰ lucē timoris. Si filij ſapientiā lucis peritatē. Si ſpūſſancti clementiā apporte mus lucis dilectionē. Uel ſic aīalia vadūt ꝑ dei gratiaꝫ ad oꝑa bona: ⁊ reuertunt̉ per gratiaꝝ actionē. Et ſic Petrꝰ cū ſanauit paraliticū Act̉. iij. dixit. Uiri iſraelite qͥd admiramini ⁊ intuemini nos quaſi noſtra virtute fecerimꝰ. deꝰ Abraaꝫ deꝰ Iſaac deus Iacob glorificauit ibm xp̄m filiū ſuuꝫ quē vos tradidiſtis. negaſtis ante faciem pilati. ⁊ in fide noīs eius hunc quē videtiſ ꝯfirmauit nomē eius. igit̉ fides dedit inte gram ſanitatē in ꝯſpectu omniū veſtrū. Et ſic nos reuerti debemꝰ de bonis operibus

De vndecim milibus virginū ad gratiaꝝ actionē deo aſcribendo. Iuxta illud Iſa. xxvi. Om̄ia oꝑa noſtra oꝑatus es domine. Scribit̉ em̄ Eccl̓s.i. Unde ex eunt flumina illuc reuertunt̉. de qͦ Dern̄. ſuꝑ Canti. Quotiens temptatio ſuꝑatur aut eminēs periculū declinat̉. aūt quecun qꝫ paſſio anime ſanatur: aut diu cupitum ⁊ ſepius petituꝫ a deo obtinetur. totiens vox laudis ⁊ gratiarum actiones ſubſequentur. dicendo cum pͣs. pſal. cxviij. Cantabiles michi erāt iuſtificatōes tue in loco ꝑegrinatōis mee. ⁊ ſic fecit ſanctꝰ Lucas cōſcribendo euangeliū ſuū incepit a ſacrificō in templo ⁊ ī fine reuertit̉ dicēs Luc̄. vl. In fine ip̄i adorātes in hieruſaleꝫ regreſſi ſunt gaudio magno. ⁊ erant ſemꝑ in templo laudantes ⁊ benedicētes deū. De vndecim milibus virginū. Sermo CXL. E virginibus p̄ceptum dn̄i nō habeo ꝯſiliū autē do. i. Choꝝ. vij. Et legit̉ ad honorē vndecim miliū virginū ꝓ epl̓a ti officio. ¶ In verbis p̄miſſis duo innuun tur. Primo inſinuat virginitatē nō eē ſub p̄cepto. ibi. de virginibꝰ. Secūdo oſtendit eā eſſe ſeruandā iub ꝯſilio. ibi. ꝯſiliū auteꝫ do. De primo dicit. de virginibꝰ p̄ceptum domini nō habeo. Gloſa. vt ꝯtineāt vel mi litant. Uirginitas aūt ẜm Aug. eſt reſ voti ⁊ nō p̄cepti. ſuaderi poteſt: nō aūt imꝑaci. Nā dixit dn̄s Mat. xix. Qui poteſt capere capiat. nō om̄es capiunt verbū hͦ. Iō i. Cho. vij. Meliꝰ eſt nubere qͣꝫ vri. Ideo quadruplices ſunt virgines. Prime nō mente nec carne: ſed ſolū noīe ꝓpter exteri orem habitū quē deferūt. d̓ quibꝰ Math̓. xxiij. Ue vobis ipocrite qui eſtis ſimiles ſepulcris dealbatis q̄ foris apparēt hoībuſ ſpecioſa: intus plena oſſibꝰ mortuoꝝ. Sic nos intꝰ pleni ipocriſi ⁊ iniqͥtate. de quibꝰ Amos. v. Audite verbū iſtud cecidit ⁊ nō adijciat vt reſurgat virgo. Nā virginitas habet ſe ſicut ſericū cadens in lutuꝫ perdit colorē ⁊ nō recuperat. Ideo Hiero. ī epl̓a Audenter loqͣr cū om̄ia poteſt deꝰ: ſuſcita re nō poteſt virginē poſt ruinā. poteſt quidem liberare de pena: ſed nō vult coronare corruptā. Ideo Amb̓. Uirgo exas quotiens dico eras totiēs īgemiſce. qꝛ theſau rum irrecuꝑabilē amiſiſti. Secūde ſunt virgines carne ſꝫ nō mente. tales ſunt vir gines fatue nō habētes oleū.i. nitorē ꝯſciē tie: que excludunt̉ a ſponſo xp̄o. de quibus Iſido. de ſummo bono. Uirgo carne ⁊ nō mente nullū premiū habet in repromiſſiōe quid ꝓdeſt habere corpꝰ caſtū ⁊ mentem ſpūſſancti templū in lupanax vti. Hiero. Quid ꝓdeſt habere carnē virgineā: ſi qͥs mente nupſerit. Augꝰ. in li. de virginibus Nō querit pulcrā carnē: ſꝫ pulcrā mentē. i. Theẜ. iij. Hec eſt volūtas dei ſanctifica tio veſtra. Hugo de bono ꝯſciētie. Deꝰ qͥ eſt amator mūdicie cor pollutū peccati nō poteſt inhabitare Sicut heu multi ſunt vt dicit Chriẜ. ſuꝑ Math̓. qui ſtudent corporis caſtitatē adulteriū ꝟo cōmittūt mē te. Cū dicit̉ Math̓. v. Qui viderit mulietē ad ꝯcupiſcendū eā iā mechatꝰ eſt in cor de ſuo. ergo volūtas ſine oꝑe frequēter pec cat mortaliter. Attn̄ ꝯſolatio eſt talibꝰ virginibꝰ mētaliter corruptꝭ. qꝛ recuꝑare poſ ſūt coronā ſi ꝟe peniteāt. de qͦ ſan. Tho. in ij. ij. q. clij. ar. iij. vbi dicit. Uirginitas recuꝑari p̄t ꝑ penitētiā qͣꝫtū ad id qd̓ eſt formale: nō aūt ad id qd̓ eſt materiale in ipſa Et ſic illa q̄ peccādo virginitatē amiſit per penitētiā nō recuꝑat virginitatꝭ materiā. ſꝫ formā: hͦ eſt virginitatꝭ ꝓpoſituꝫ. Dicit nanqꝫ Guilhel. ī apparatū ī titulo de biga mis. vbi querit̉ de illa q̄ vadit ad corruptorē nec corrūpit̉ nec ꝯſequit̉ corruptōeꝫ. Et etiā dicit̉ de ꝯiugata q̄ ꝯſentit ī carnalē copulā nec tn̄ corrūpit̉. vtrū tales fraudabunt̉ aureola. Rn̄det ī primo caſu. Si penitet de corruptōe mentꝭ: nō priuabit̉ au reola. Et ẜm Cancellariū pariſiēſeꝫ. Uir ginitas ꝑ penitētiā recuꝑat̉ qn̄ ī ſola mēte corrupta eſt. In ſecūdo caſu dicit. ſi hmōi ꝯiugata ante mortē peniteat nō fraudabit̉ aureola: q̄ ſaltē a viro non eſt cognita. ⁊ ſi 2

CXI. Sermo habet ꝓpoſitū vlteriꝰ continēdi. alias non habebit aureolā ſi diſceſſerit a ꝓpoſito cuꝫ ꝓpoſito vtendi copula carnali ſi ꝯualeſcat Tercie ſūt virgines nature quā hoīes habet ex natiuitate ẜm illud qd̓ eſt materia le ī virginitate: hͦ eſt integritatē carnis hn̄t immunē ab exꝑim̄to venereoꝝ actuū. n̄ tn̄ habēt id qd̓ eſt formale in virginitate. qꝛ n̄ habēt ꝓpoſitū ſeruādi hmōi integritatē ꝓpter deū. cū hoc habēt ratōe virtutꝭ. tales nō habēt aureolā. Aug. in li. de virginibꝰ. Nec nos in ꝟginibꝰ p̄dicamꝰ: nec laudamꝰ ꝙ ꝟgines ſūt: ſꝫ de hͦ ꝙ deo dicate ſunt ⁊ pia ꝯtinētia virginitatē ſeruāt. Dicit eī Ariſtoteles. Per hͦ qd̓ īeſt nob̓ a natura ne laudamur nō vituꝑamur. San. Tho. in. ij. ij. vbi ſupͣ dicit. Ꝙ ꝟginitas ẜm ꝙ eſt virtꝰ importat ꝓpoſitū voto firmatū ꝑpetue integritatꝭ ẜuāde. Modo pueri non fecerūt votū. nec habēt intentionē firmatā ꝑpetue integritatꝭ ſeruāde: ergo nō meren tur aureolā. Sanctꝰ tho. ſuꝑ. iiij. diſt. xlix. dicit. ꝙ ill̓ tm̄ ꝟginibꝰ debet̉ aureola q̄ ha buerūt ꝓpoſitū ꝟginitatē ſeruādi ꝑpetue: ſiue ꝓpoſitū firmauerūt: ſiue nō. etiā qͣꝫuiſ hoc ꝓpoſitū fuerit interruptū integritate mentis: manet tn̄ integritas carnis. ⁊ in fi ne vite remanet integritas mentis. qꝛ illa virginitas mētis p̄t recuꝑari ꝑ penitētiaꝫ. ſꝫ nō carnis. Nā integritas carnis cū ītegritate mētis nō ſuſcipit aureolā ſine ꝓpo lito ꝯtinendi. vt patet ī ꝑuulis poſt baptiſ mū decedentibꝰ. licet ſint virgines tn̄ n̄ de bet̉ ip̄is aureola. qꝛ ẜm Holgot ſuꝑ li. ſapientie. Aureola dat̉ ꝓpter victoriā obten tā in pugna ⁊ temptatōe excellēti ratione p̄mij priuilegiati. ⁊ ẜm tres priuilegiatas victorias in tribꝰ pugnis tres aureole ſumunt̉. In pugna q̄ ē ꝯtra carmē ſumit̉ aureola q̄ debet̉ virginitati. ꝯtra mundū cū a mundo vſqꝫ ad mortē ꝑſecutionē ſuſtinemus. ibi debet̉ aureola martiribꝰ. ꝯtra dia bolū cū qͥs hoſtē etiā nō ſolū cōtra ſe. ſed a cordibꝰ alioꝝ etiā remouet ⁊ ꝯtra eum pugnat: ⁊ ſic doctoribꝰ ⁊ p̄dicatoribꝰ debet̉ au reola. Sꝫ diceres exqͦ aureola debet̉ vir ginibꝰ ratōne excellentis pugne in cōtinē do. tūc beata virgo nō haberet aureolā cuꝫ in ꝯtinēdo nullā ſuſtinuit pugnā. exqͦ corruptione fomittis nō fuit infeſtata. qꝛ dicit Dern̄. Proculdubio fuit ſācta anteqͣꝫ nata. ⁊ inferiores vires nunqͣꝫ mouebant̉ ſine arbitrio rationis ꝑ totā vitā ſuā. d̓ quo Augꝰ. de natura ⁊ gr̄a. Et Dern̄. ad lugdunenſeꝫ. Credo ꝙ copioſior gr̄a ſanctifi catōis ī ip̄aꝫ deſcēdit: q̄ nō ſolū ip̄iꝰ ortum ſꝫ ⁊ oēꝫ eiꝰ ſāctificauit vitā Rn̄det ſā. tho. vbi ſuꝑ ſuꝑ quartū. ꝙ virgo maria habet ⁊ habuit aureolā ꝓprie. Et Ruꝑtus Hol got ſuꝑ libros ſapiētie. Quāuis nō habu it ꝑ temptatōnē pugnā q̄ eſt a carne. habu it tn̄ pugnā ꝑ temptatōeꝫ q̄ eſt ab hoſte. qͥ etiā xp̄m temptauit. Math̓. iiij. d̓ quo In nocentiꝰ. Nō meret̉ qͥs cū ab hoſte tēptatur. qꝛ temptatꝰ eſt ſaluator. Uel aliter po teſt rn̄deri ẜm Ruꝑtum ſuꝑ libros ſapīe. Ꝙ iſte terminꝰ victoria ī pugna dicit dominiū ratōis ſuꝑ carnē. ⁊ ꝯgnotat p̄ſiſtētiamq̄ nō fuit in xp̄o: nec ī maria. ſꝫ qꝛ fuit ī eis plenū donū ⁊ dominiū ratōis. Iō xp̄s ⁊ Maria habent aureolā ex alia cauſa eis deditā qͣꝫ nobis Sꝫ diceres exqͦ aureola debet̉ in pugna a venereis abſtinēdo. tunc maiorē difficultatē ſuſtinēt vidue qͣꝫ ꝟgines: ergo maiorē hn̄t victoriā ſi bn̄ viuūt. ſꝫ eis nō debet̉ aureola: ergo nec virginibꝰ Aſſumptū patet ꝑ Hiero. de viduitate di centē. Quāto maior difficultas eſt ex ꝑte ml̓ieris vel ex ꝑte viri a quibuſdā volupta tibꝰ illecebris abſtinēdo: tāto maiꝰ eſt premiū. Et Ariſtotel̓. in li. de aīalibꝰ dicit. ꝙ iuuenes magꝭ appetūt coitū qͣꝫ ſenes ꝓpter rememoratōneꝫ delectatōis. Ad qd̓ rn̄dit Ruꝑtus ſuꝑ libros ſapīe. Si attēdamuſ iſtā vnā actionē temptatōis carnalis q̄ ē recordatio ex ꝑte voluptatꝭ. ꝯſtat ꝙ hͦ eſt in viduis ⁊ nō in virginibꝰ. tn̄ in eis ē ima ginatio quedā ex ꝑte laſciuie cum tribꝰ cir cumſtātijs q̄ ſūt deſideriū exꝑiendi de curioſitate. ſic̄ hō magꝭ deſiderat videre modicū negociū qd̓ nunqͣꝫ vidit: qͣꝫ vnū mon ſtrū qd̓ aliqn̄ delectabiliter intuitꝰ eſt. ⁊ ſic.

De vndecis milibus virginū virgines plꝰ deſiderāt qd̓ nūqͣꝫ exꝑte ſūt. Secundū qd̓ virgines magis incitat vl̓ ſtimulat in temptatōe carnis eſt eſtimatio maioris delectatōnis qͣꝫ ſit in tei veritate. Terciū eſt ignorātia incōmodoꝝ ⁊ turpitudinis ꝯcomitantꝭ quā vidue ſciūt: virgines ꝟo ignorāt. Et ideo ſimpliciter loq̄n do pugna virginū eſt difficilior qͣꝫ vidua rū. Diceres tn̄ caſtitas ꝯiugalis eſt tāti meriti ſicut caſtitas virginalis. ſꝫ caſtitati ꝯiugali nō debet̉ aureola: ergo nec virgīali. Aſſumptū patet ꝑ illud Aug. d̓ bono cō iugali. c. xl. quē allegat mgr̄ ſententiaꝝ li. iiij. diſt. xxxiij. Sicut nō eſt impar meritū patiētie in petro qͥ paſſus eſt: ⁊ in Iohāne qͥ paſſus nō eſt. ſic nō eſt impar ꝯtinentie meritū ī Iohāne qͥ nullas expertꝰ eſt nuptias. ⁊ in Abraam q̄ filios genuit. Ad qd̓ dicit̉ nō dat̉ virgini aureola qꝛ eſt maiorꝭ meriti: ſꝫ qꝛ eſt diſtinctū ſingularꝭ victorie vel dominij ſuꝑ carneꝫ. Sācta katherina habet aureolā virginitatiſ. ⁊ magdalena n̄ ⁊ tn̄ nō eſt maioris meriti. ⁊ ſic caſtitas vir ginalis ⁊ ꝯiugalis ꝓ tꝑe gr̄e nō equiꝑant̉ Sꝫ ꝯiugalis caſtitas antiquoꝝ p̄t equipa ri virginitati noue legꝭ ẜm excedere ⁊ excedi: ſꝫ nō ſequit̉ ſi iſte due ꝑſone equiꝑant̉ ī merito: ergo ſi vna habet aureolā ꝙ ⁊ alia Quarte ſūt virgines mēte ⁊ nō corpore. Un̄ Hiero. Pudicicia ē virtꝰ aīmi q̄ vi olentiā ſꝑ nō ſentit. licet infert̉ corꝑi violētia nō tn̄ aīo. talibꝰ illeſa caſtitas duplicat̉. ſicut fert̉ beatā Luciā dixiſſe paſcaſio. Si inuitū feceris me violari michi duplicat̉ caſtitas ad coronā. nō em̄ inquinat̉ corpuſ niſi ꝯſenſu mentꝭ. de qͦ Amb̓. in li. de virginibꝰ. Reuera nō p̄t caro corrūpi ſine men tis ꝯſenſu. Et ſic tales duplex meritū reportabūt Unū ꝓ caſtitate cuſtodita. Alid̓ ꝓ iniuria paſſa dato etiā ꝙ talis violenter opp̄ſſa ꝯcipiet. neqꝫ ex hͦ meritū ꝟginitatis ꝑdet: qꝛ hͦ meritū nō ꝑdit̉ niſi ꝑ pctm̄ ſalte extra matrimoniū. qꝛ ẜm Aug̓. Nichil peccatū niſi volūtariū. Quinte ſunt virgines mēte ⁊ corꝑe. de talibꝰ ꝟginibꝰ mente ⁊ corꝑe dicit Augꝰ. Uirginitas ē in carne corruptibili ꝑpetue incorruptōis meditatio. Nā ẜm Hiero. in epl̓a. Uirginalis diffinitio eſt eſſe ſanctā corꝑe ⁊ ſpuq̄ ẜm Chriẜ. ſuper Math̓. eſt gloria refulgens nō quā trāſgredi p̄t neceſſitas debili tatꝭ corꝑis: ſꝫ quā cōplectit̉ volūtas ſācti ꝓpoſiti. ⁊ ſic ſemīs frigiditas vel natural̓ īfix mitas nō arguit ꝟginitatē: ſꝫ pia mētiſ vo luntas. talis ꝟginitas eſt ꝯſulēda ⁊ nō p̄cipiēda. Dixi ſecūdo ꝙ virginitas ē ſeruanda ex ꝯſilio. de qͦ apl̓s. Cōſiliū autē do ſcꝫ ꝯtinēdi. qd̓ cōſiliū inſpiratū eſt a ſpūſā cto ip̄i beato Paulo. de qͦ in fine eiuſdē capituli dicit. Puto ꝙ ſpūm dei habeamus Itē virginitas eſt ꝯſulēda multꝭ d̓ cauſis Primo ꝓpter eiꝰ dignitatē. Damaſce. li. iiij. Quanto angelus homini ſuperior tanto virginitas eſt nuptijs bonorabilior. Ideo Damaſce. ibidē. c. xvi. dicit. Quis celos clauſit. qͥs mortuos ſuſcitauit qͥs ior danē intercidit. Nōne ꝟgo Helias tres pueri nōne potētiores igni ſūt effecti ī vir ginitate. Nōne Daniel ꝟginitatē diligēdentes feraꝝ eiꝰ corꝑi neqͥuerūt infigi. Et hͦ dūtaxat ex ꝟginitate. Iō in collatōnibꝰ patꝝ dicit̉. Maior eſt virtꝰ caſtitatē tenere qͣꝫ demones expellere Eccl̓i. xxvi. Oīs ponderatio nō eſt ꝯdigna ꝯtinētis anime Nā ſic̄ aqͥla inter volucres. lucifex īter ſtel las. gēma inter lapides. ita excellit matri moniū ip̄a ꝟginitas. Augꝰ. Fulgida ꝟginitas eſt gēma virtutū. germana angeloꝝ lampas eccl̓iaꝝ. lux aīaꝝ. Albertꝰ ſuꝑ. iiij. ſentētiaꝝ. Nichil dignius poterit caſtitati virginali compari. Ambro. ⁊ habetur in canone. xxxij. q. i. c. integritas. Uirginitas ſuaderi poteſt: imꝑari nō poteſt. qͣpropter dicit. conſiliū do. Secūdo ꝓpter ſponſi nobilitatē qͥ eſt xp̄s. de qͦ canit eccl̓ia. Qua rū xp̄s ſponſus virginū virginis eſt filius Itē quia ſpecioſiſſimꝰ. pͣs. xliiij. Specioſꝰ forma p̄ filijs hoīm.i. De.i. In quē ange li ꝓſpicere deſiderāt. Nā in eiꝰ aſpectu ē vita eterna Ioh̓. xvij. Hec eſt vita eterna vt cognoſcant te ſolū veꝝ deū ideſum xp̄m quē miſiſti. Item ipſe eſt ditiſſimus. de qͦ U 4

CXLI Sermo pͣs. lxxxviij. Tui ſūt celi tua eſt terra. Itē ſapientiſſimꝰ. Col̓. ij. Om̄es theſauri ſciē tie ⁊ ſapiētie in ip̄o ſunt recōditi. Itē fortiſ ſimus. Heb̓.i. Portans om̄ia verbꝰ virtu tis ſue. Itē potentiſſimus. Math̓. vl. Da ta eſt michi om̄is poteſtas ī celo ⁊ in terra Hic eſt ſpōſus de quo. ij. Choꝝ. xi. Deſpō di vos vni viro virgineꝫ exhibere caſtam xp̄o. Tercio ꝓpter dei acceptibilitateꝫ. Nā caſtitas virginalis valde placet deo. de quo Augꝰ. O qͣꝫ dulces ſunt fructꝰ ca ſtitatis vt ī eis ſingulariter reficit̉ dominꝰ maieſtatis. quia ſingulares amici dei ſunt Prouerb̓. xxij. Qui diligunt mundiciam habebūt regē amicū. Ecce quantū culmen honoris amicū habere regē glorie. Nā vir ginalis ſtatus eſt quaſi angelicus. de quo Chriẜ. ſuꝑ Math̓. licet om̄es virtutes ſpi ritualeſ ſunt res angelice. ſpecialiter tamē ꝟginal̓ caſtitas ē angelica virtꝰ. per hanc ſingulariter hoīes aſſimilant̉ angelis. de qͦ Hiero. Uiuere ī carne p̄ter carnē plꝰ ē vi ta angelica qͣꝫ hūana. Nā caſtitas ꝟginal̓ ī qͣttuor gͣdibꝰ p̄cellit caſtitatē āgelicā Pri mo eſt multiplicior qꝛ caſtitas angeloꝝ tm̄ eſt in ſpū. hec āt ī carne ⁊ ſpū Scd̓o eſt nobilior. qꝛ caſtitas ī angel̓ ē natural̓. iſta ꝟo eſt a gr̄a meritoria Tercio ē glorioſior. qꝛ caſtitas angelica ē ſine victoria. iſta aūt cū magna pugna ⁊ victoria. Ideo hiero. Angeli ſine carne viuūt: virgines in carne tri umphant. Quarto eſt laudabilior. qꝛ caſtitas angelica eſt neceſſaria. iſta vero voluntaria. Ideo Apoc̄. xiiij. Uirgines ſequuntur agnum quocūqꝫ ierit. Augꝰ. ſuꝑ hͦ dicit. Hoc eſt dominū ſequi. ſeqꝫ integritatem mentis ⁊ corporis. Quarto eſt cō ſulenda virginitas ꝓpter premij quantita teꝫ qͣ ſingulariter coronabimux. Sap̄. iiij. O qͣꝫ pulcra es caſta generatio cū charita te. imꝑpetuum coronata triumphas Et ſa pientie. iij. Qui neſciuit thoꝝ ī delicto habebit fructū in reſpectōne animaꝝ ſanctaꝝ Licet deꝰ oēs reſpicit r̄munerare ſignāter ꝟginibꝰ fructū centeſimū aſſignabit: quē meruit btā vrſula cū ſodalibꝰ ſuis vt patꝫ ī legēda De apoſtolis Simone ⁊ Iuda Sermo CXLI. Ec mando po bis vt diligatis inuicē ſicut di Uexi vos Ioh̓. xv. ⁊ legit̉ ad ho norem beatoꝝ apl̓oꝝ Simonis ⁊ Iude ꝓ euangelicali officio. In verbis p̄miſſis duo innuūtur. primo ſtatuit nobis p̄ceptū ſecundo ſubiūgit mādati obiectū. De primo dicit Hec mando vobis Ecce autor p̄cepti eſt xp̄s qui eſt optimꝰ. Maxc̄. x. Ne mo eſt bonꝰ niſi ſolꝰ deus. Et qꝛ optimꝰ eſt ideo mandatū d̓dit optimū. ẜm illud Dio niſij. Optimi eſt optima adducere. Ideo optimū mandatū dedit nobis.ſ. dilectōeꝫ Reuera optimū Primo qꝛ facile ad ītel ligendū. Prouerb̓. xiiij. Doctrina prudētum eſt facilis. ⁊ ſic doctrina de dilectione ꝓximi. Nā non eſt neceſſe adire ph̓os vel mare circūire nec celū aſcendere. vt hͦ p̄ce ptum quis intelligat: ſꝫ in corde ſtatim poterit inuenire. Deutro. xxx. Mandatuꝫ hͦ qd̓ p̄cipio tibi hodie nō eſt ſupra te: nec ꝓcul poſitū: neqꝫ in celo ſitū: neqꝫ trāſ mare poſitū: ſed iuxta te eſt ẜmo ſuauis valde in ore tuo ⁊ ī corde tuo vt facies illud.i. Ioh̓ v. Mandata eiꝰ grauia nō ſunt. Secun do hoc mandatū eſt breue ad retinendum Augꝰ. Ibi latet qd̓ patet in diuinis ẜmonibꝰ quia charitatē tenet in moribꝰ. Idē d̓ doctrina xp̄iana. Ut nemo excuſationem habeat in die iudicij. voluit dn̄s ſic ſcriptū mādatū ꝯſūmare ⁊ abbreuiare verbū ſuꝑ terrā. Et hͦ verbū abbreuiatū ⁊ ꝯſūmatū n̄ obſcurū eſſe voluit. ideo breue. ideo aꝑtuꝫ ne quis dicat ſe nō poſſe intelligere Ter cio eſt leue ad portandū. qꝛ portari poteſt a pauꝑe ⁊ diuite. ſano. infirmo. ſene. ⁊ iuue ne. de quo Math̓. xi. Iugū enī meū ſuaue ⁊ onus meū leue. de quo Augꝰ. O iugum ſancti amoris qͣꝫ feliciter oneras. qͣꝫ dulci ter premis. qͣꝫ ſuauiter ſtringiſ. qͣꝫ vtiliter vxis. Quarto eſt vtile ad ſeruanduꝫ. qꝛ cōpleto hoc mandato celeſte premiū acqui ras. de quo Augꝰ. Pex viā vere charitatꝭ oportet currere ſideternā patriā feliciter voluerimꝰ ꝑuenire. Eccl̓i. iij. Que p̄cepit

De ſanctis Simone et Iuda deꝰ cogita ſemꝑ. Ratio Aug. Suaueꝫ et iocundā vitā guſtabis: ſi mandata dei ſeruabis. de qͦ dicit̉ in euāgelio. Hec mando vobis vt diligatꝭ inuicē. Dixi ſecūdo ſub iungit̉ mandati obiectū dicēs. Dilexi voſ vt diligatꝭ inuicē. Sꝫ diceres cur nō fac̄ hic mentionē de dilectōe dei: ſꝫ ſolū ꝓximi. Rn̄det aug. Qui diligit ꝓximū necio diligit deū ⁊ q̄ dei ſūt. licꝫ obiecta ſint diuerſa: tn̄ ip̄i actꝰ ẜm ꝯueniētiā nec̄io ſūt vnū. Nā ſi ꝓximū diligimꝰ oīa mādata dei adī plemꝰ. de qͦ Chriẜ. ſuꝑ Mat. Qui ꝓximū diligit nec illū occidit: nec de illo fallū teſti moniū dic̄: nec eiꝰ rē ꝯcupiſcit: nec ml̓ierē eiꝰ īuadit. ſic̄ eī odiū ſuggerit facere oē ma lū. ſic dilectō oē bonū Iō aug. Uoluit devnicū hoīeꝫ formare a qͦ oēs hoīes ꝓcederēt vt ſe hoīes tāqͣꝫ frēs diligerēt Progͦſciēdū ad illā dilectōeꝫ fr̄nā hortam̄ ꝑ qͣttuor. ¶ Primo ꝑ ſcripturā q̄ crebriꝰ nos ad di lectōeꝫ ꝓximi hortat̉ in lege veteri ⁊ noua In veteri. Leui. xix. Diliges ꝓxi. t. ſi. t. ip. In noua lege Io. xv. Ho ē p̄. n. vt di. i.ſ. d. v. adeo eſt necͣia huiꝰ mādati executō ꝙ deꝰ ſeip̄m diligere nō putat. ſi ꝓximū nō di ligimꝰ. d̓ qͦ.i. Iob̓. iiij. Qui nō diligit frēꝫ ſuū quē videt: deū quē n̄ videt quo diligere p̄t. Idē. Si qͥs dic̄ diligo deū ⁊ frēꝫ eiꝰ odit mēdax ē: ⁊ nō ſolū mēdax: ſꝫ ⁊ homici da. d̓ c. i. ioh̓. iij. Oīs qͥ odit frēꝫ ſuū homi cida eſt. ecce ſcripta. Scd̓o incitamur ꝑ figurā ⁊ exēplū qd̓ deꝰ ī ſeip̄o ꝓpoſuit nob ad imitādū. Nā deꝰ nos intm̄ diligit ⁊ dilexit. vt oēs hoīes vult ſaluos fieri.i. Thi mo. ij. Sic ⁊ nos oēs ad ſalutē diligere debemꝰ: ſiue ꝓximꝰ ſit bonꝰ: ſiue malꝰ ē ad ſa lutē diligēdꝰ. de bono ſatꝭ patꝫ ꝙ amādus ē. qꝛ talē xp̄s īputat ſibi amicū om̄i genere attinētie. de qͦ Mat. xij. Quicunqꝫ fecerit volūtatem pr̄is mei ip̄e meꝰ frater ſoror ⁊ mr̄ ē. Si āt malꝰ ſit adhuc ē diligēdꝰ ꝓximꝰ ꝓpt̓ deū ⁊ ꝓpt̓ ſeip̄m. Primo ꝓpt̓ deū qꝛ ſi deū diligis ⁊ eiꝰ filiū amabis cū ſane mētꝭ ſit. ⁊ ſic ꝓpter deū debes amare ꝓximū cū īſane mētꝭ factꝰ ē. Scd̓o debes malū diligere ꝓpter ip̄m. qꝛ ſi frēꝫ tuū amabas ſanū: debes amare ⁊ egrotū. ī tali ſtatu magꝭ īdiget amore tuo qͣꝫ in alio. Tercio debes amare malū ꝓpter teip̄ꝫ: magꝭ eī lucraris amādo eū cū tibi nocꝫ qͣꝫ cū tibi bn̄ficꝰ erat Nā ex hͦ efficim dei filij. Mat. v. Diligite īimicos vr̄os vt ſitꝭ filij pr̄is vr̄i qͥ ī cel̓ eſt Nam xp̄s dilexit nos: cuꝫ īimici eſſemus recōciliati ſumꝰ ꝑ ſāguinem eius. Ro. v. Et ſic nos ex figura facere debemꝰ. Ter cio ad dilectōeꝫ monemur ꝑ naturā qͣ ꝯiū cti ſumꝰ adinuicē. ſumꝰ em̄ inuicē mēbra Ro. xij. Ml̓ti vnū corpꝰ ſumꝰ in xp̄o. ſinguli āt alter alteriꝰ mēbra.i. Choꝝ. xij. Cū gratulat̉ vnū mēbꝝ gaudēt oīa. ſi patitur vnū patiūt̉ oīa. ſic ⁊ nos. Ro. xij. Maudete cū gaudētibꝰ. Sumꝰ eīꝫ frēs n̄ ſolū ẜm hoīeꝫ: ſꝫ etiā habemꝰ adinuicē ſpūaleꝫ fra ternitatē. de qͦ augꝰ. Oēs frēs ſumꝰ ẜm ꝙ hoīes: qͣꝫto magꝭ ẜm ꝙ xp̄iani ſumꝰ. Naꝫ rōe fraternitatꝭ ſpūs. vnꝰ ē deꝰ pr̄ Et vna mr̄ eccl̓ia. q̄ fraternitas tāto fortiꝰ ſtringit qͣꝫto r̄uerētior deꝰ pt̄ qͣꝫ hō. Et qͣꝫto r̄uerē tior mr̄ eccl̓ia qͣꝫ carnalis mr̄. ⁊ qͣꝫto heredi tas celeſtꝭ melior qͣꝫ tꝑaliſ: tāto ſt̄nitas ſpi ritual̓ dignior ē corꝑali. Quarto ad dile ctionē hortam̄ ꝑ creaturā. oēs eī creature eiuſdē ſpeciei diligūt ſe mutuo Eccl̓i. xiij. Om̄e aīal diligit ſibi ſimile. ⁊ ſic oīs hō ꝓximū diligere dꝫ. Nā lupꝰ lupū: ſpēs ſpetē ⁊ crudeliora alijs aīalibꝰ nō ſolēt malici am īferre ī ea q̄ ſūt ſui generꝭ. ml̓tominꝰ hō dꝫ maliciā ī eū qͥ ē ſui generꝭ exercere. Et ſic ptꝫ ꝙ ab oībꝰ monem adinuicē mutuā charitatē exhibere. Heb̓. xij. Charitas fr̄nitatꝭ maneat ī vob̓. Pro quo ſciēdū ꝙ duodecī ſūt ſigͣ charitatꝭ fr̄ne. Primū ſi gnū ꝙ fr̄i nō ꝟbo ne facto noceas Nō ꝟbo detrahēdo ꝓximo ſuo. pͣs. c. Detrahētē ſecreto ꝓximo ſuo hunc ꝑſeq̄bat. Nō facto decipiēdo.i. Theẜ. iiij. Uidete ne qͥs ſuꝑgrediat̉ frēꝫ ſuū ī negotō. i. Cho. xiij. Cha ritas nō agit ꝑperā.ſ. nocēdo. Nō ꝑ verba tua ip̄m ī cor alioꝝ ponēdo. Prouerb̓. vi. Sex ſūt q̄ odit dn̄s. ocl̓os ſb̓limes. līguaꝫ mēdacē. manꝰ effū. ⁊cͣ. Septimū d̓teſtat̉ aīa eiꝰ ſcilicꝫ qͥ ſemīat īter frēs diſcordias Scd̓ꝫ vt eū ī corde tuo n̄ iudicas. Lu. vi Nolite iudicare vt n̄ iudicabimi.i. cho. iiij.

CXLI Sermo Nolite ante tempꝰ iudicare quouſqꝫ veni et dn̄s. ij. Paralipo. xix. Qd̓cunqꝫ iudicaueritis in vos redundabit. Dern̄. Caue ſerue dei aliene ꝯuerſatōnis eſſe curioſus explorator aūt temerariꝰ iudex. etiā ſi ꝑpe rā actū dep̄hendis ne ſic iudices ꝓximum magis aūt excuſa intentionē eius. ſi opus nō potes. puta ignorantiā ſurreptōeꝫ dicē do. Si talis temptatio michi eueniſſet qͥd de me feciſſet. cecidit eī Petrꝰ ⁊c̄. Ter cium eſt vt indulgeas offendenti. Luc̄. vi. Dimittite ⁊ dimittet̉ vobis. Eccl̓i. xxviij. Relinque ꝓximo nocenti te. Nā ẜm gregoriū. Tantū vnuſquiſqꝫ ꝓximuꝫ portat quantū amat. i. Choꝝ. xiij. Charitas nō ix ritat. Baſiliꝰ. Qui eſt in charitate plenuſ eſt animo trāquillus nō gerens ignem ira cundie. Eph̓. iiij. Sol nō occidat ſuꝑ iracundiam veſtrā. Naꝫ dicit̉ Math̓. xviij. Si nō dimiſeritis nec pater celeſtis dimit tet vobis. Quartū ſignū vt de malo fratris non gaudeas ſed doleas. ad Gal̓. vi. Alter alteriꝰ onera portate.ſ. defectꝰ Ecc̄i. .viij. Noli de morte inimici tui gaudere. memēto qꝛ om̄es in corruptōe ſumus Iō Ro. xij. Flete cū flentibꝰ. Sicut dauid de fleuit mortē inimici Abſalon. nā hͦ reqͥrit charitas.i. Choꝝ. xiij. Charitas non gaudet ſuper iniquitate. Quintū vt de bono gaudeas ⁊ non doleas vt inuidi. ſicut ſaul Dauid.i. Reg. xviij. Nō rectis oculis re ſpiciendo. Grego. Mens inuidi cū de alieno affligitur quaſi noctua de luce excecatur. Ro. xij. Gaudete cū gaudentibus: qd̓ inuidi non faciunt. quia inuidia ẜm Aug. ſuper Geneẜ. eſt odium felicitatis aliene Et dicitur inuidus ẜm Iſido. quaſi nō vi dens. quia eſt tinea anime que ſenſum cor rodit. pectus vrit. mentē affligit. ⁊ ſic p̄ceptum de dilectione proximi adimplere ne quit. Sextū ſignū vt proximū nō ſcanda liſas. qd̓ docet Chriẜ. dicēs. Oīa agamꝰ ne proximꝰ ſcandaliſet̉. Math̓. xviij. Ue illi ꝑ quē ſcandalū venit. Ideo apl̓s volēs euitare occaſionē ſcādali dicit. i. Cho. viij Si eſca ſcandaliſat fratrē meū nō manducabo carnes ineternū. ⁊ hoc requirit frater na charitas.i. Choꝝ. xiij. Charitas nō q̄rit q̄ ſua ſunt Septimū ſignū vt ſcādaliſato fratri ſatiſfacias. Math̓. v. Si recordatꝰ fueris ꝙ frater tuꝰ habet quid aduerſū te. mitte munꝰ tuū ante altare ⁊ vade recōciliari fratri tuo.ſ. ꝑ lumē bone ꝯuerſatōnis de quo Philipē. ij. Sitis ſine rep̄henſiōe in medio nationis praue inter qͦs lucetis ſicut luminaria dei.i. De. ij. Conuerſatio nem veſtrā inter gentes habētes bonā. vt ī eo ꝙ de vobis detractāt tanqͣꝫ de malefactoribꝰ. ex bonis oꝑbꝰ vos conſiderātes glorificent deū. Et ſubdit. qꝛ ſic eſt voluntas dei vt bn̄facientes obmuteſcere faciatꝭ imprudentiū hominū ignorantiā. Octauum ſignū vt cū ꝓximo benigne habitas. qd̓ placet Dauid dicēs. pͣs. cxli. Ecce qͣꝫ bonū ⁊ qͣꝫ iocundū habitare fratres ī vnu Similiter placet deo. Eccl̓i. xxv. In tribꝰ beneplacitū eſt ſpiritui meo. cōcordia fratrū. amor ꝓximoꝝ. vir ⁊ muliex ſibi inuicē ꝯſentiētes. ⁊ hͦ reqͥrit fraterna charitas.i. Choꝝ. xiiij. Charitas patiēs eſt. benigna ē Nonū ſignū: vt ꝓximū fraterne ammoneas. Mat. xviij. Si peccauerit in te frater tuꝰ corripe eū inter te ⁊ ip̄m: nō publice eū ꝯfunde. vt quidā faciūt. d̓ quo Chriẜ. Oc cultū pctm̄ ī publico corripere nō eſt corri pere ſꝫ diffamare. ⁊ ſic pctm̄ fratrꝭ nō emē dabis: ſꝫ publicabis. Et dicit corripe frēm nō adulatorie ſuggere. qꝛ habet̉ in Cano. xxiij. q. v. nō puteſ. Nō eſt amor ſꝫ lāguor vbi mali mores nō corrigunt̉. ⁊ n̄ eſt ſignū ꝟe dilectōis ad ꝓximū: vbi relinquit̉ pec catū fratrꝭ impunitū. Iō hortat̉ apl̓s.i. ad Theẜ. v. Rogamꝰ frēs corripite inqͥetos qꝛ dicit Augꝰ. ⁊ habet̉ in Cano. v. q. v. nō oīs. Meliꝰ eſt cū ſeueritate diligere qͣꝫ cū lenitate deciꝑe. qꝛ dicit Augꝰ. ſuꝑ Mat. xviij. Si te audierit lucratꝰ es fratrē tuuꝫ hoc eſt eiꝰ reuocatō reddet tibi lucꝝ. Iac. vl. Qui ꝯuerti fecerit pctōrē ab errore vie ſue ſaluabit aīaꝫ eiꝰ a morte. qd̓ eſt magne mercedis apd̓ deū. d̓ qͦ Greg̓. ſuꝑ eze. Hl̓ lū deo tale ſacrificiū ſicut zelus animaruꝫ.

De ſanctis Simone et Iuda Decimū ſignum. ne bonū eius negligavt ſi ſit ignorans debes eū inſtruere. Gal̓. vi. Si homo p̄occupatꝰ fuerit in aliqͦ delicto vos qͥ ſpūales eſtis inſtruite hmōi. dicit̉ em̄ Deutro. xxij. Si videris ouem fra tris extantē nō p̄teribis: ſꝫ reduces fr̄i tuo multo magis ip̄m fratrē. Nā ex hͦ magnū orit̉ meritū apud deū Daniel̓. xij. Qui ad iuſticiā erudiūt multos erūt quaſi ſtelle in ꝑpetuas eternitates. Undecimū vt fra trē non ꝯtemnas nec vilipedes. Math̓. v Qui dixerit fratri ſuo racha vel fatue reuexit gehēne ignis. nā hoc ꝓuenit ex mentielatōne quā nō habet fraterna charitas.i. Choꝝ. xiij. Charitas nō inflat̉. Duodeci mum ſignū: vt indigēti ſubuenias.i. Iob̓. iij. Qui habuerit ſubſtantiā huiꝰ mudi et viderit fratrē ſuū neceſſitatē habere: ⁊ clau dit viſcera eiꝰ ab eo: qūo charitas dei manet in eo. Ideo ſubiūgit. Filioli mei nō di ligamꝰ verbꝰ neqꝫ lingua: ſꝫ oꝑe ⁊ ꝟitate. de quibꝰ oꝑbꝰ Iſa. lviij. Frange eſuriēti panē tuū: egenos vagoſqꝫ induc in domū tuā. cū videris nudū oꝑi eū. ⁊ carnē tuam ne deſpexerꝭ. Amb̓. Paſce fame morientē ſi nō pauiſti occidiſti. Hāc dilectōeꝫ proxi mi a ſūmo exemplari.ſ. a deo ſumꝰ edocti. Deꝰ em̄ veniēs volens naſci homo in mūdum inter homīes ꝯuerſatꝰ. vt ait Dern̄. Dilexit nos deꝰ tripliciter. Primo dulci ter in eo ꝙ carnē induit. Secūdo ſapiēter qꝛ culpa caruit. Tercio fortiter qꝛ morteꝫ ſuſtinuit. Sic nos exēplo eiꝰ noſtros ꝓximos diligamꝰ. Primo dulciter. ꝙ tunc facimꝰ ſi verbis moribꝰ ⁊ factis inter eos dulciter ꝯuerſamur. neminē turbātes ni li malū ꝓ malo reddētes. ſꝫ inquantū ī no bis eſt cū om̄ibꝰ pacē habetes.i. Thimo. ij. Quietā ⁊ tranquillā vitā agamꝰ in om̄i pietate. hoc em̄ bonū eſt ⁊ acceptū corā d̓o ⁊ ſaluatore noſtro Secūdo diligamꝰ ꝓimmū ſapiēter. ſic diligentes eorum ꝑſonas vt eorum vicijs ⁊ peccatis nullatenꝰ ꝯſentiemus. Sunt em̄ quidā inſipienter ꝓximos diligentes: qui ꝓpter ip̄os deū offendunt grauiter ⁊ ſeip̄os eoruꝫ maculis maculant. qui tamē ex hocip̄o cōuincunt̉. nec ſe nec deū nec ꝓximum veraciter diligere. nunqͣꝫ em̄ ſic ꝓximi ſunt diligendi. vt ipſo rum amore peccatis ⁊ vicijs implicentur Nā dicit̉ Ro. xiij. Dilectio ꝓximi nō ma lum operat̉. Si aūt operat̉ malū cōuincit̉ dilectio nō fuiſſe: qꝛ ſic deꝰ nō dilexit. Dilexit em̄ homines vt aſſumeret humanita tem ⁊ peccato careret. Dern̄. Chriſtus in carnis aſſumptōne nō ꝯdeſcendit nobis ī culpe imitatōne. Sic ⁊ nos ꝓximū diliga mus vt malū ꝓpter eū nō faciamꝰ. Unde Seneca Hoc ſanxit lex amicicie vt nō ro gemꝰ res turpes. Et Tuliꝰ. Nō eſt excuſatio vbi amicicie cauſa peccauerꝭ. Diliga mus ergo ꝓximos ſicut noſip̄os: nec infra remanet ſolū priuatū bonū curātes ⁊ bonū ꝓximi negligētes. Itē ſunt ⁊ alij plus ſeip los qͣꝫ ꝓximos diligētes. de quibꝰ Dern̄. Tu frater cui fraterna ſalꝰ ꝓpria nōdum eſt. cui charitas adhuc nulla eſt. aūt adeo tenera ⁊ arundinea qͣtenꝰ om̄i flatui cedat ⁊ om̄i ſpiritui credat om̄i circumferat̉ doctrine vento. īmo cui tanta eſt charitas vt vltra mandatū diligas ꝓximū pluſqͣꝫ teip ſum. ⁊ rurſū tantilla vt cōtra mandatū fauore liq̄ſcat. pauore deficiet. ꝑturbet̉ triſti cia. auaricia ꝯtrabit̉. ambitōe ꝓtrahit̉. ſu ſpitionibꝰ inquietet̉. ꝯuicijs exagitet̉. curꝭ auſteret̉. honoribꝰ timeat. liuoribꝰ tabeſcat tanqͣꝫ in ꝓprijs ita temetip̄m ſentias. que nā eſt dementia q̄ſo aliena curare. aūt ambules. aūt quieſcis. Et ſubiungit. audi qͥd ꝯſulat tanta vigilātia ꝙ charitas n̄ ꝙ alijſ inquit remiſſio. nobis aūt tribulatio. ſed ex qualitate. Noli ergo nimiū eſſe iuſtus. vt diligas eos quoꝝ curā tibi aſſummis pluſqͣꝫ teip̄ꝫ. ſꝫ ſufficit ad ſalutē vt diligas ꝓximu ſicut teip̄m. Itē ꝑ teip̄m hͦ innuit nob̓ mo dū dilectōis qͥ modꝰ ſic exponit̉ ſic̄ teipſuꝫ .ſ. charitatꝭ affectu ⁊ effectu. vel in qͦ teip̄m ſcꝫ ī deo vel ꝓpter deū vel ad qd̓ teip̄m ſcꝫ ad gr̄aꝫ ī p̄ſenti ⁊ gl̓iaꝫ ī fut̉o. vl̓ qūo teip̄ꝫ .i. ſup̄ corpꝰ. Tercio dilexit nos deꝰ forti ter. qꝛ ꝓ nob̓ mortē ſuſtinuit. ſic ⁊ nos ꝓximmū fortit̉ diligāꝰ. vt ꝓpt̓ nullā īfirmitatē

CXLII. Sermo quam proximus noſter retribuens nobis malū pro bono: ⁊ odiū pro dilectōe aduerſum nos cōgeſſit: noſtrā dilectionē aliqua liter remittamꝰ. Math̓. v. Diligite inimi cos veſtros: ⁊ bene facite his qui oderunt vis. orate ꝓ ꝑſequentibꝰ ⁊ calumniantibꝰ vis. Nā cū dic̄. diligite īimicos vr̄os mo net nos de affectu cordis. Sꝫ cū ſubiūgit. bn̄facite his qͥ oderūt voſ: monꝫ nos d̓ effectu oꝑis. Un̄ Augꝰ. Ego ad inimicoꝝ dilectionē vos ammoneo. qꝛ ad ſanandū pc̄to rum vulnera nullū medicamentū eſſe cognoſco meliꝰ. Itē hic ꝓ ꝯcluſione dilectio nis ꝓximi eſt notandū. qd̓ ait Greg̓. Per amorē ꝓximi dei amor gignit̉. ⁊ ꝑ amoreꝫ dei amor ꝓximi nutrit̉ qui nos ad amoreꝫ ſui ⁊ ꝓximi reciꝑe dignet̉ Iheſus chriſtuſ filius dei. Sermo. CXLII. Ad idem Oc eſt preceptu meū vt diligatis inuicē. Ioh̓. xv. c. ⁊ legit̉ hodierna die ꝓ euāgelicali officio. ¶ In ſūma euāgelij tria innu uuntur. primo ꝓponit p̄ceptū charitatis. ſe cundo ſubiūgit ſignū vere amicabilitatis. tercio docet fructū ferre durabilitatꝭ Pri mum patet ī principio. Secundū ibi. vos amici mei eſtis. Terciū ibi. ego vos elegivt eatis ⁊ fructū afferatis De primo dicit In illo tꝑe.ſ. facta cena dn̄i. Ibeſus dixit diſcipulis ſuis. Hoc eſt p̄ceptum meū vt diligatis inuicē. Sꝫ dicereſ. cū ſacra elo quia ẜm Greg̓. ſunt p̄ceptis plena. cur do minꝰ ſimpliciter dixit. hͦ eſt preceptū meū Reſpondet̉ ẜm Greg̓. Dominica p̄cepta ſunt multa ⁊ vnū. multa per diuerſitatem oꝑis. vnū in radice charitatis Sic̄ multi arboꝝ rami ex vna radice prodeūt. ſic multe virtutes ex vna virtute generant̉. ſcili cet charitate. Ideo Gregꝰ. Quidqͥd precipit̉ in ſola charitate fundat̉. nec habꝫ ali quid viriditatis ramꝰ boni oꝑis niſi ꝑmā ſerit in radice charitatis Iō Eph̓. iij. In charitate radicati ⁊ fundati. Rationē aſſi gnat Apl̓s ad Ro. xiij. Nemini quicqͣꝫ di catis niſi vt inuicē diligatis. qui ꝓximū di ligit legē impleuit.i. ad Thimo.i. Finis p̄cepti eſt charitas. eſt em̄ alpha ⁊ o. Naꝫ a charitate om̄ia ꝓcedunt ſicut a principio. ⁊ ad charitatē oīa reducunt̉ ⁊ ordinant̉ ſic̄ ad finē. Sꝫ diceres tn̄ ſcribit̉ Math̓. xxij. Ꝙ nō ſolū in dilectōe ꝓximi: ſꝫ etiā in di lectōe dei tota lex pendet ⁊ ꝓphete. quare hic ſolū de dilectōe ꝓximi facit mentionē. Rn̄det̉ ꝙ vnū īcludit̉ ī alio. Nā ẜm aug. Qui diligit ꝓximū ꝓpter deuꝫ neceſſario diligit deū. qꝛ ꝓpter vnūqd̓qꝫ tale ⁊ ipſuꝫ magis primo poſterioꝝ. Etiā ideo de dilectione ꝓximi facit mentionē. qꝛ ipſa debet ſe extendere ad inimicos: ſꝫ hͦ ſit cū labore ⁊ ſic dulcius eſt diligere deū qͣꝫ ꝓximū ini micum. ⁊ de quāto laborioſiꝰ de tanto magis meritoriū. Tūc ſubdit dilectōis exem plū. ſicut ego dilexi vos. Nota xp̄s dilexit nos quattuor modis. cōmuniter. vera citer. ordinaliter. ⁊ ꝑſeuerāter. ¶ Primo dilexit nos cōmuniter. Sap̄. xi. Diligis oīa q̄ ſunt: ⁊ nichil odiſti eorū q̄ feciſti. ſic nos om̄es inuicē diligere debemꝰ. Gen̄. xx. viij. Dilataberis ad orientē occidentem ⁊ partē meridionalē ⁊ ad ſeptētrionaleꝫ. per orientē intellige amicos. ꝑ meridiē benefactores. ꝑ occidenteꝫ pauꝑes. Eccl̓i. iiij. Cōgregatōi paupeꝝ affabilē te facito. ꝑ ſe p̄tentionalem inimici intelliguntur qͥ om nes ſunt diligendi Amicus in deo. Inimi cus ꝓpter deum eſt diligendus. Math̓. v Diligite inimicos vr̄os. ⁊ ſi diligitis eos qui vos diligunt quā mercedeꝫ habebitis. Auguſtinus. Non eſt magnum circa eum qui tibi nichil male fecit eſſe beniuolum. ſꝫ circa inimicum. Nam qui dilexerit inimi cos ꝓpter deum hic exit dei amicus Nam grandis labor eſt in hoc ſeculo. grandiꝰ exit premium in futuro. ¶ Secūdo dilexit noſ peraciter. quia oꝑe oſtendit. Gregꝰ. Pro batio dilectionis eſt exhibitio oꝑis. ſic noerga ꝓximū.i. Ioh̓. iij. Filioli nō diligamꝰ verbꝰ nec lingua: ſed opere ⁊ veritate Ma thei ſeptimo. Quecunqꝫ vultis vt faciant vobis homines eadem facite illis. ſcilicet

De ſanctis Simone et Iuda q̄ vultis ẜm rectam rationem. Iacobi. ij. Si frater ⁊ ſoror nudi ſunt ⁊ indigent victu quotidiano. ⁊ dicat aliquis ex vobis il lis. ite in pace vt calefaciamini ⁊ ſaturemi ni ⁊ nō dederitis eis ea que neceſſaria ſunt corꝑi quid ꝓderit vobis. quaſi diceret nichil.i. Ioh̓. iij. Si quis viderit fratrē ſuū neceſſitatē habentē: ⁊ clauſerit viſcera eiꝰ ab eo: quomodo manet charitas patris in eo. Tercio dilexit nos ordinantet quia nichil in nobis dilexit niſi deū ⁊ in ordine ad ip̄m. ſic ⁊ nos. Ambroſiꝰ. Nō ꝓpter ac cepta beneficia vel ſperata diligere debemꝰ ſed in ordine ad deum. vt ſit bonus vel fiat bonus ⁊ ad vitam eternam aptus. Unde Augꝰ. in de laude charitatis. Reſpicꝭ inimicum aduerſantē. frementē. mordentem rerbis exaſperanteꝫ. attendas ꝙ homo ſit opta illi vt ſit frater tuus vt habeat tecum vitā eternā. ſic non amas in illo qd̓ eſt: ſed qd̓ vis vt ſit. hec ille Quarto dilexit noſ ꝑſeueranter. quia ſeip̄m pro nobis in mor tem tradidit. Unde Eph̓. v. Chriſtus dilexit nos tradidit ſeipſum pro nobis obla tionem ⁊ hoſtiam deo placentē in odorem ſuauitatis. de quo textus. Maiorem dilectionem nemo habet qͣꝫ ꝙ animam ſuam quis ponet pro amicis ſuis. id eſt. vt vitaꝫ corporalem tribuat pro inimico vt amicuefficeret. et hoc fecit chriſtus. Unde ad Ro. v. Cum inimici eſſemus reconciliati ſumus per ſanguinem filij eius. Unde.i. Ioh̓. iij. In hoc cognouimus charitatem dei: quoniā ille animam ſuaꝫ pro nobis po ſuit. id eſt. vitam. ita ⁊ nos debemus aīam id eſt. vitam ponere pro fratribꝰ ſcilicꝫ ſaluandis: cū vita corꝑalis ſit potiſſima quā poſt animā habeamus. ideo potiſſimum ſignum dilectionis eſt corpus pro proximo exponere. ⁊ hoc pertinet ad prelatos ⁊ perfectos. vt habetur de penitentia diſt. ij. Si quis tantam habuerit charitatem vt paratus ſit pro fratribus mori perfecta eſt il la charitas. Hanc habuit Apoſtolus. ij. Choꝝ. xij. Ego libentiſſime impendax pro animabus veſtris. id eſt. paratus ſum mo ri. Actuū. xxi. Non ſolum alligari ſꝫ ⁊ mo ri paratꝰ ſum. Dicit Orig. Quāto amor altior tanto ad patiendum mortem pro ſalute proximi voluntas ſit paratior. Dixi ſecundo ſubiungitur ſignum vere amicabi litatis dicens. Uos amici mei eſtis ſi feceritis ea que precipio vobis. Nota dicit Conſtantinus ſuper metheoroꝝ. Alique ſunt incenſiones vaporum que apparent ſtelle ⁊ non ſunt. vt cometa que eſt ex vapore terreſtri multū eleuato igne inflāma to: vbi aer concauitatem ignis contingit. Alique ſunt ſtelle fixe in firmamēto ſicut clauus in rota. Alique ſunt ſtelle erratice que habent proprium motum. Sic triplex eſt amicicia ſcd̓m ꝙ triplices ſunt ſtelle. Prime apparent ⁊ nō ſunt que ex vapore eleuato oriuntur ⁊ accenſo. Sic aliqui ſunt tantum amici ex eleuatione tue ꝓſperitatis ſcilicet diuitiarū ⁊ dignitatū. Unde Eccl̓i. vi. Eſt amicus ſociꝰ menſe et nō permanet ī tempore temptationis. Si poſ ſides amicum: in temptatione poſſide illū Dicit enim Iſidorꝰ libro. iij. de ſummo bono. Amicicia in proſperitate eſt incerta. qꝛ neſcitur an felicitas diligatur vel perſona Caſſiodorus. Neceſſitas probat amicum. Secunde ſunt ſtelle erratice que habent ꝓprium motum. ⁊ ſic aliqui ſunt amici qꝛ ex ꝓpria peruerſa voluntate efficiuntur ini mici. Unde Saluſtiꝰ. Uerus amicus nū qͣꝫ fuit qui aliquando amicus eſſe deſijt. de quo Eccl̓i. xi. Eſt amicus ẜm temporis iu dicium. quaſi diceret inconſtans. Tercie ſunt ſtelle vere ⁊ in firmamento fixe. et ſic aliqui ſunt amici veri conſtantes in neceſſitate. Prouerbio. xvij. Omni tempore diligit qui amicus eſt ⁊ aſtat Eccleſiaſti ci. vi. Amicus fidelis ꝓtectio fortis: Talis fuit chriſtus amicus noſter: qui dixit. vos amici mei eſtis. Pro quo nota mul ta ſunt ſigna amicicie. Primum conſiſtit in eqͣlitatis aſſimilatione. Ambroſius in li. d̓ officio. Inter diſpares amicicia eē nō poteſt. ⁊ ſic xp̄s vt eſſet amicus noſter nob̓ voluit aſſimilari. ad Heb̓. ij. Debet ꝑ oīa

Sermo CXLII fratribꝰ aſſimilari vt miſericors fieret. et ad Philipē. ij. Exinaniuit ſemetip̄m formam aſſumens ſerui. Auguſtinus ſuper pͣs. lij. Factus eſt particeps noſtre huma nitatis vt hō ꝑticeps fieret ſue diuinitatis Sic nos ei d̓bemꝰ aſſimilari ī exēplis mo tuꝫ. Ioh̓. xiij. Exēplū dedi vobis vt ⁊ vos ita faciatis. Ipſe em̄ fuit mitis ⁊ humilis ſic ⁊ nos Math̓. xi. Diſcite a me qꝛ mitis ſum ⁊ humilis corde ¶ Secundū ſignum amicicie ꝯſiſtit in cōmunicatōe Ph̓s. ix. ethicoꝝ. Om̄es amicicie vel amici ſunt in cōmunicatōe. ſic xp̄s ē noſter amicꝰ. Der nardꝰ. Dedit om̄ia ſua vt eſſent om̄ia tua d̓ quo Apl̓s.i. Choꝝ. iiij. Quid habes qd̓ nō accepiſti. ſic etiā deberes ſibi eadē accepta cōmunicare in ꝑſona paupeꝝ cū petit. Un̄ eccl̓iaſticꝰ Date dn̄o ẜm datū eius. ⁊ dicere d̓bemꝰ illd̓.i. Paralipo. xxix. Tua ſunt om̄ia ⁊ q̄ de manu tua recepimꝰ dedimus tibi. ¶ Terciū ſignū ꝯſiſtit in volūta tū ꝯformatōe. qꝛ ẜm Tuliū. Amicoruꝫ eſt idē velle. qꝛ amicꝰ eſt alter ego. Quia ꝟa amicicia ſic amicoꝝ animoſ ꝯiūgit vt efficit̉ pene vnꝰ ex duobꝰ. ſic xp̄s eſt nr̄ amicꝰ qꝛ noſtrā voluntatē ſibi ꝯformauit Nā de ſideriū totiꝰ humani generis adimpleuit in noſtra redemptōne. Idcirco in ſignum amicicie debemꝰ eiꝰ voluntatē facere. de qͦ textꝰ. Uos amici mei eſtis ſi feceritis ea q̄ p̄cipio vobis. Dicamꝰ igit̉ illud Mat. vi. Fiat volūtas tua. Et Mat. xxvi. Nō mea ſꝫ tua volūtas fiat. ⁊ hͦ ꝓuenit ex charitate. Un̄ Proſper. Charitas eſt volūtas re cta ab om̄ibꝰ terrenis auerſa ſoli deo vnita Nā dicit Tuliꝰ. Amicꝰ d̓bet ſe habere ad amicū: ſicut genū ad tibiā. qd̓ deficit vni hͦ ⁊ alteri. ⁊ ſic quidqͥd eſt ꝯtra dei volūtatē hͦ deberet eſſe ꝯtra nos. Nā ſi qͥs tranſgredit̉ p̄cepta dei nō eſt dei amicus nec deum amat. Un̄ Grego. Qui adhuc ꝑ illicita d̓ ſideria defluit ꝓfecto deū n̄ amat. ¶ Quar tū ſignū amicicie ꝯſiſtit in ſecretorum ruelatione. Unde Ambroſi. Nichil occultat amicus ſi eſt verus. Tuliꝰ in libro de ami cicia. Quid dulciꝰ qͣꝫ habere cui loqui audeas ſicut tecū. Ambroſiꝰ. Solaciuꝫ vite huiꝰ eſt vt habeas cui pectus tuū aperias. ſic xp̄s eſt noſter amicus. de quo textꝰ. Iā non dicam vos ſeruos ſed amicos. qꝛ ſeruus neſcit quid facit dominꝰ eius. Seruꝰ em̄ eſt quaſi extraneꝰ a domino. extraneis em̄ ſecreta nō ſunt reuelāda. Prouerbio. xxv. Cauſā tuā tracta cū amico tuo ⁊ ſecre tum tuū extraneo nō reueles. Et ſubdit ſignū amicicie ex ꝑte ſui. vos aūt dixi amicos qꝛ om̄ia q̄ audiui a patre meo nota feci vobis. Sꝫ diceres ſi ſic tūc videt̉ ꝙ diſcipuli tot ⁊ tanta ſciuerūt qͦt ⁊ quāta filiꝰ. Rn̄det̉ ẜm Grego. Cognitio de diuinis poteſt haberi dupliciter.ſ. imꝑfecte ⁊ ꝑfecte. Imꝑfecte habet̉ hic ꝑ fidē q̄ eſt p̄liba tio future beatitudinis ⁊ ꝑfecte cognitōniſ quā habebimꝰ in patria. Un̄. i. Choꝝ. xiij. Nūc cognoſco ex ꝑte.i. imꝑfecte. tunc cognoſcā ſicut ⁊ cognitꝰ ſū. Idcirco ẜm Au guſti. Ponit hic preteritū ꝓ futuro ꝓpter certitudinē. vt ſit ſenſus. Omnia q̄ audiui a patre meo nota feci vobis.i. faciā quā do vos introducā in viſionē patris. Oīa em̄ q̄ ſcit filiꝰ ſcit ⁊ pater. Qn̄ ergo reuela bit nobis patrē reuelabit om̄ia nobis que ſcit Nā dicit Bern̄. Ibi magiſtꝝ ſemel vi diſſe eſt om̄ia didiciſſe. Iuxta illud Greg̓. Quid eſt qd̓ non vident qui videntē omnia vident. Dicit ſanctꝰ Thomas. Hoc eſt verum quantū pertinet ad eorum ſalu teꝫ. Nā nullus intellectus creatus poteſt comp̄hendere totaliter omnē dei ſcientiaꝫ ⁊ ſapientiā. cum ſit infinita: ſed homīs ap prehenſio eſt finita. Modo ẜm ph̓m Finiti ad infinituꝫ nulla eſt ꝓportio. Et ſic illa cognitio vel ꝓportio eſt ī electis dei ad ſufficientiam beatitudinis. Unde dixit Phi lippus Ioh̓. xiiij. Oſtende nobis patrem ⁊ ſufficit nob̓. Sic nos debemꝰ deo reuelare ſecreta cordis in confeſſione. Iſa. xliij. Narra ſi qͥd habes vt iuſtificeris. dicit̉ euꝫ Prouerb̓. xxviij. Qui aſcondit ſcelera nō dirigetur. Qui autem confeſſus fuerit mi ſericordiam conſequetur. Ideo Eccl̓i. iiij. Nō confundaris ꝓ anima tua dicere veꝝ

De omnibus ſanctis Scribit̉ enī de peni. diſt. i. vbi. Ubi ē taci turnitaſ ꝯfeſſionis ibi nō eſt ſperāda venia crimini. Idcirco pͣs. xxxvi. Reuela dn̄o viā tuā ⁊ ſpera in eo ⁊ ip̄e faciet ⁊ deducet iuſticiā tuā tanqͣꝫ meridiē. Tūc ſubdit hu ius amicicie cauſā dicēs. Nō vos me ele giſtis: ſꝫ ego vos elegi. q. d. Quiſquis ad hanc amiciciā vocet̉ nō aſcribat huiꝰ amicicie ſibi cauſā: ſꝫ michi. Ad hͦ enī vos me nō elegiſtis vt eſſem amicꝰ veſter: ſed ego elegi vos vt facerē vos amicos meos. Di cit eī Nicolaꝰ de li. duplex ē dilectō. Una eterna q̄ p̄deſtinamur. de qua Eph̓. i. Ele git nos deꝰ ante mūdi ꝯſtitutōeꝫ vt eſſemꝰ ſancti ⁊ īmaculati. Alia eſt tꝑalis qua ab ip̄o vocamur ad p̄ſentē iuſticiā ſiue gratiā Et hec nichil aliud eſt niſi executio eterne p̄deſtinationis. qꝛ quos elegit p̄deſtinando hoſ ⁊ elegit vocādo. ad Ro. viij. Quoſ p̄deſtinauit hos ⁊ vocauit Nā p̄deſtinatō a deo inchoat̉.ſ. per vocationē ad eternam ꝓuiſionē ⁊ gratie collationē. Ioh̓. vi. Ne mo poteſt venire ad me niſi pater meꝰ traxerit illū. Augꝰ. Nō violentia ſꝫ ꝑſuaſione ⁊ inſpiratōe. dic igit̉ cū pͣs. lxxxiiij. Audiam qͥd loquat̉ in me dn̄s deꝰ. ⁊ Ioh̓. iiij Dictū eſt michi verbū abſcondit. Greg. Uerbū abſconditū eſt diuinū inſpiraculū Illud audire eſt inſpiratōeꝫ mente ꝯciꝑe. Itē p̄deſtinatio ꝓpria oꝑatōne ꝯſūmat̉.i. Choꝝ. iij. Dei coadiutores ſumus Augu. Qui te creauit ſine te: nō te ſaluabit ſine te Ideo. ij. Det̉.i. Satagite vt ꝑ bona oꝑa electōneꝫ veſtrā faciatis. Ideo dixi tercio docet ferre fructuꝫ durabilitatis.ſ. finalis ꝑſeuerātie dicēs. Elegi vos vt eatis ⁊ fru ctū afferatꝭ ⁊ fructꝰ veſter maneat ſemper qꝛ ſcribit̉. ij. De.i. Hoc enī faciētes mini ſtrabit̉ vobis introitꝰ regni dei. Math̓.x. Qui ꝑſeuerauerit vſqꝫ in finē hͦ ſaluꝰ exit De omnibꝰ ſanctis. Sermo XLIII. Cati qui habitat in domo tua dn̄e ī ſecula ſeculorū laudabūt te. pͣs. lxxxiij. Scribit̉ Eccl̓i. xj. Ante mortē nō laudes hoīeꝫ quēqͣꝫ. Glo. Ante mortē ſtultū eſt laudare pugnantē q̄ ſi iā victorē. Ille eī qͥ videt̉ bene agere ne ſcimꝰ ſi vult vel poſſet ꝑſeuerare. Eſt nāqꝫ cōmune ꝓuerbiū. Dies bona ī fine.i. in ſe ro eſt laudāda. Et ſic vita boni hoīs. Naꝫ nux in teſta nō eſt ſecure laudāda niſi fuerit euulſa. ⁊ ſic vita humana. Et hͦ tribꝰ de cauſis. Prima qꝛ poteſt adhuc patere la pſui. i. Choꝝ. x. Qui ſe exiſtimat ſtare videat ne cadat. Amb̓. Non miꝝ ſi hō cadit exqͦ angelꝰ cecidit qͥ carnē ⁊ oſſa nō habuit Iob. vij. Militia.i. temptatio eſt vita hominis ſuꝑ terrā. de qͦ Dern̄. Heu mihi qꝛ vndiqꝫ bella: vndiqꝫ tela volāt: vudiqꝫ tē ptamenta: vndiqꝫ ꝑicula quocūqꝫ me ver tā: nulla eſt ſecuritas: ⁊ q̄ mulcēt ⁊ q̄ mole ſtant. eſuries ⁊ refectō. ſomnꝰ ⁊ vigilia. labor ⁊ quies militant cōtra me. Ideo Iob iiij. In angelis reꝑit̉ prauitas. qͣꝫto magiſ qͥ habitant domos luteas qui terrenū bn̄t fundamentū cōſument̉ velut tinea. Dicit Gregꝰ. v. moral̓. Tinea de veſte naſcit̉ et eandē corrumpit. ⁊ ſic temptatio de carne damnat. Secūdo nō eſt ſecuꝝ hoīeꝫ lau dare an̄ mortē. qꝛ p̄t eſſe plenꝰ ipocriſi. ⁊ ꝑ dere mercedē ꝑ ip̄ocriſim Ideo dicit Iob viij. Spes ipocrite ꝑibit Greg̓. iij. moral̓ Nichil de fructu laboris ſui deportat: ſed implebit̉ illud Math̓. v. Amē dico vobiſ receperūt mercedē ſuā. Chriẜ. O īpocrita quid a deo recipiēs cū deo nichil dediſti. Nā qd̓ ꝓpter deū ſit deo dat̉: qd̓ ꝓpter ho mines: ꝑdit̉. Iō eccl̓i.i. Ne fuerꝭ īpocrita ī ꝯſpectu hoīm. ⁊ ſic vacuꝰ ex corā deo. qd̓ ꝓhibet moyſes Exod̓. xxiij. Nō apparebiſ ī ꝯſpectu meo vacuꝰ. Glo. Uacuꝰ apparet qͥ bn̄ agēdo laudē humanā q̄rit ⁊ non dei. Tercio nō laudas hoīeꝫ an̄ mortē. qꝛ nō debemꝰ iudicare eo ꝙ p̄t a cognitōe hoīm aliter iudicari. apl̓s. i. Choꝝ. iiij. Neqꝫ eīꝫ meip̄ꝫ iudico: qͥ āt me iudicat dominus eſt Nam de rebus incognitis iudiciuꝫ eſt deo cōmittendū Ideo Ambro. Lauda poſt vi taꝫ magnifica poſt ꝯſūmationē lauda poſt ꝑiculū. Nō lauda nauigantis felicitatem

CXXXXIII. Sermo niſi ꝑuenerit ad portū. Nō lauda ducꝭ vir tutē: niſi cū venerit de triūpho. Quis aūt hic viuēs poteſt ſine trepidatōe laudari qͥ de p̄terito meminit ſe habere qd̓ doleat. et d̓ futuro videat ſibi ſuꝑeſſe qd̓ timeat. hec ille. Illos ergo merito laudare poſſumus qui poſt pugnā iā tenēt victoriā ⁊ coronā. poſt labores requi ē. poſt curſū brauiū. de qͥ bus Eccl̓i. xliiij. Laudemꝰ viros glorioſoſ ⁊ parētes noſtros in generatōe ſua.ſ. qͣ generati ſunt ad vitā. Ideo Eccl̓s. vij. Me lior eſt dies mortꝭ die natiuitatꝭ. qꝛ poſt na tiuitatē nō eſt ſecure laudare: ſꝫ poſt mortē apparet ſanctoꝝ meritū. de qͦ thema. Dea ti qͥ habitāt. ¶ In ſūma verboꝝ duo innuū tur. primo beatificat ꝯſortiū ſanctoꝝ. ſecūdo ſpecificat officiū eoꝝ. ibi. in ſecula ſeculoꝝ. De primo dicit. Deati qͥ habitant in domo tua Magiſter in. iiij. diſ. xlix. querit Utꝝ om̄es hoīes deſiderāt beatitudinem. Rn̄det ibidē allegās Aug̓. d̓ trinitate. xiij. dicēs. Oēs eā volūt. ſꝫ nō oēs eā noſcunt Dicit enī ſanctꝰ tho. in. iiij. Duo ſunt q̄ ge nexāt appetitū beatitudinis ī aīa. Primū eſt indigentia qꝛ q̄libet anima habet indigē tiā: qꝛ ꝑ ſe eſt deficiēs. Secundū ꝯueniētia: qꝛ qͥlibet aīa habet ꝯuenientiā cū ſūmo bono. qꝛ ad imaginē eiꝰ facta. Ideo qͥlibet anima appetit naturaliter beatitudinē. de quo Doetiꝰ. iij. de ꝯſol̓. ꝓſa. iij. Oīs mortaliū cura qͣꝫuis ml̓tipliciuꝫ ſtudioꝝ labor exercꝫ. diuerſo quidē calle ꝓcedit. ad vnū tn̄ beatitudinis finē nitit̉ ꝑuenire. Et ſubdit. Eſt mētibꝰ hoīm veri boni naturaliter inſexta cupiditas. ⁊ ſic oēs nouerūt in generali ꝙ beatitudo ꝯtinet oīm bonoꝝ ſufficientiā. qꝛ dicit Boetiꝰ. iij. d̓ ꝯſolatu. De atitudo eſt ſtatꝰ oīm bonoꝝ aggregatōne ꝑ fectus. Et Iſid̓. Deatꝰ eſt qͥ habet oīa que vult ⁊ nichil mali vult. ſꝫ in ſingulari mul ti errauerūt Primi errauerūt ī beatitudīs ſubiecto qͥ in voluptate corꝑis dixerūt be atitudinē eſſe vt epicuri. Et fuit eoꝝ ratō qꝛ beatitudo habet delectationē annexā. et iſta īuenit̉ ī voluptate corꝑis. Sꝫ iſta opinio eſt ſtultoꝝ ⁊ brutoꝝ qͥ nō cognoſcūt ꝑfectū bonū hominis qd̓ intimas delectatō nes cauſat ⁊ nō ꝯſiſtit ī comp̄henſione ſen ſus ſꝫ intellectꝰ: ⁊ nō habet triſticiā admix tam. Sꝫ corꝑales delectatōes triſtes ha bent exitꝰ corꝑaliter ⁊ ſpūaliter. Corꝑaliter qꝛ dicit ph̓s. Om̄e aīal triſtat̉ poſt cōitū. Spūaliter vt dicit Grego. Momētaneū eſt qd̓ hominē delectat: eternū qd̓ cru ciat. de quibꝰ dicit Salomon Prouerb̓. xiiij. Riſus dolore miſcet̉: ⁊ extrema gaudij luctus occupat. Ideo Iſa. iij. Popule meꝰ qͥ te beatū dicūt: ip̄i te decipiūt. Secū di errauerūt in ſubiecto beatitudinis. ponē tes beatitudinē ī ſola animi ꝟtute vt ſtoyci. ⁊ errauerūt ſaltē ſubiectiue: ſꝫ bene veꝝ ē diſpoſitīe. qꝛ ꝟtutes vt pauꝑtas mititaſ cordis puritas miſericordia patiētia pax ⁊cͣ. bene diſponūt hoīeꝫ ad ꝯſequendū bea titudinē. Dicit eī euāgeliū hodiernū. De ati pauꝑes ſpiritu qm̄ ip̄oꝝ eſt regnū celo rum. beati mites ⁊cͣ. qꝛ ẜm ph̓m. viij. politicoꝝ. Sine boniſ aīe.i. ſine ꝟtutibꝰ nemo dicit̉ beatꝰ.ſ. diſpoſitiue. Ideo. pͣs. lxxxiij. Ibūt de virtute in virtutē: ⁊ videbit̉ deuſ deoꝝ in ſion. Quapropter cōtra tales ī be atitudinis ſubiecto errātes dicit pͣs. lxxxiij. Cor meū ⁊ caro mea exultauerūt in deū vi uum.i. corpꝰ ⁊ aīa. Dicit nanqꝫ ſan. Tho. in. iiij. Deatitudo eſt ī anima ꝑ inherentiā qꝛ ī ſola aīa inhabitat gaudiū d̓ bonis eter nis. ſꝫ ī corꝑe ⁊ ī ꝯiūcto ſubiecto ꝑ quādaꝫ redūdantiā. qꝛ gaudiū ab aīa redundabit ī corpꝰ ⁊ poſt reſurrectōeꝫ maiꝰ exit gaudiū extēſiue. Ideo pͣs. nō dicit beate aīe vel bea ta corꝑa: ſꝫ beati: totū hoīeꝫ deſignādo.ſ. in corꝑe ⁊ aīa. Nā corpꝰ in p̄ſenti habet qua druplicē defectū. eſt enī mortale. obſcurū. ponderoſū. ⁊ groſſū Quantū ꝟo ad hos d̓ fectus glorificabit̉ quattuor dotibꝰ. Cōtra paſſibilitatē dabit̉ immortalitas.i. Choꝝ. xv. Seminat̉ in corruptōe: reſurget in in corruptōne. Cōtra obſcuritatē dabit̉ clari tas.i. Choꝝ. xv. Seminat̉ in ignobilitate reſurgēt ī gloria. id ē. in glorioſa claritate Cōtra pōderoſitatē dabit̉ agilitas. i. Cho. xv. Seminat̉ aīale: r̄ſurgit ſpūale. Greg.

De omnibus ſanctis Erit corpus ſubtile ꝑ effectuꝫ ſpiritualis potentie: et palpabile ꝑ veritatem nature. Contra groſſiciem dabit̉ ſubtilitas.i. Co rin. xv. Seminat̉ in infirmitate ſurget in virtute. ita ut dicit Aug. Ubi velit ſpūs ꝓtinus et corpus exit. ¶ Item in aīa exit beatitudo. Nam aīa hꝫ qͣdruplicē defectū Primo in cognitōe. quia hic habemꝰ obumbratam ꝯgnitionē.i. Corin. xiij. Uide mus nunc ꝑ ſpeculū et in enigmate. ſꝫ ibi exit ꝑfecta cognitio in aīa.i. Corinth. xiij. Tunc ꝯgnoſcam ſicut et ꝯgnitus ſum.i. Iob. iij. Uidebimus eū ſicuti eſt. ij. Cori. iij. Nos reuelata facie gloriā dn̄i ſpeculan tes. Secūdo etiā habet nūc defectū in me ditatōe. quia multoꝝ obliuiſcit̉ que deberꝫ meditari. ſed ibi nihil obliuiſcet̉. pͣs. cxi. In memoria eterna erūt iuſti. nā in ſpecu lo diuinitatis omnia erūt pn̄tia. Grego. Quid eſt quod nō vident qͥ omnia viden tem vidēt. Tercio nunc anīa habet defectū in cogitatōibus.i. Corin. xiij. Cum eſ ſem ꝑuulus cogitabā ut ꝑuulus.ſ. inutilia De quo Iſa. lix. Cogitatōes eoꝝ inutiles vt ꝯquerit̉ Iob. xiij. Cogitatōes mee diſ ſipate ſunt. ibi ꝟo non. ſed implebit̉ illud Sap̄. v. Cogitatio eoꝝ apud altiſſimum. Quarto nūc aīa habet defectū in affectōibus. Nam affectio aīe non p̄t hic ſaturari in creaturis. Aug. Dn̄e feciſti nos ad te. inquietū eſt cor noſtrū donec reqͥeſcat ī te. Rationē aſſignat Dern̄. quia bonitates creaturarū ſunt accidentales ꝑticulares et mixte. Accidentales. qꝛ ſepe bonitate ſpo liant̉. ꝑticulares quia nulla eſt creatura q̄ habet omnes dulcedines ⁊ bonitates. Mi xte qꝛ vix eſt aliqua creatura in terris qͥn habeat aliquas ꝯditōnes malas et bonas. Sed in deo eſt bonitas eſſentialis. Mat. x. Nemo bonus niſi ſolus deus.ſ. eſſentia liter. Uniuerſalis. Sap̄. vij. Uenerūt mi hi omnia bona ꝑiter. ⁊ illa. Pura ⁊ imꝑmixta. Unde augꝰ. Ibi nullū malū exit nullū bonū latebit. Et ſic ſubiectū beatitudinis exit aīa et corpus que omnibꝰ bonis replebunt̉. pͣs. cij. Replebit̉ in bonis deſi deriū tuū. Suꝑ quo Oroſius. Replebū tur omnes ſenſus interiores ⁊ exteriores celeſtibꝰ deſiderijs. ¶ Tercij errauerunt circa beatitudinis locū ponētes beatitudi nem tantū in hoc mūdo. pͣs. clij. Deatum dixerunt populū cui hec ſunt.ſ. ꝓmptuaria eoꝝ plena: oues fetoſe. nō eſt ruina ma cerie nec clamor in plateis eoꝝ. ſꝫ hoc ē faſum. qꝛ dicit Doetiꝰ de ꝯſolatōe. li. ij. In rebꝰ fortuitis nō eſt beatitudo. Rō qꝛ oīa fortuita auferri poſſunt. ſed btītudo eſt bonum ſtabile. Item beatitudo eſt vltimꝰ fi nis: ut dicit ſanc. Tho. in. iiij. di. xlix. De atitudo eſt finis ſatians appetitū noſtruꝫ. Et hoc nō eſt pecunia nec diuitie. qꝛ nō ē vltimus finis. ſed ordinat̉ artificialiter ad bonorē et ꝓpter bonorē. Nā ſi beatitudo eſſet in tꝑalibus diuitijs cur dixiſſet Ma thei. xix. Qui pecuniā habent difficile intrabunt in regnū celorū. Hec in honoribꝰ mūdi cōſiſtit beatitudo. De quo Doetiuſ in de ꝯſolatu. li. ij. ꝓſa. v. Gloria mūdana nō eſt ſummū bonū nec ſpectat ad beatitudinem. Nam beatitudo eſt ꝓpriū bonum. et habet eſſe in aīa: ut dicit̉.i. ethicoꝝ. Ho nor nō eſt in honorato ſed in honorāte.ſ. p̄ſtantiue. vnde ab honorantibꝰ aufert̉. gͦ be atitudo hoīs nō eſt in honore exhibito. id circo de eoꝝ errore p̄t dici illud Sapīe. ij. Hec cogitauerūt ⁊ errauerūt. ꝙ beatitudo eſſet in hoc mūdo poſſeſſiue. licet tantū di ſpoſitiue: ut virtutes pauꝑtas mititas: q̄ diſponūt hominē ad ſpem future btītudinis. Nam beatitudo ſatiat appetitū. ſꝫ diuitie ⁊ honores mūdi: ut dicit Daſiliꝰ nō ſatiant ſed irritāt. Nam ẜm phm̄. Appeti tus diuitiarū creſcit in infinitū. Iō Det̉. Nil ꝑfecte ſatiat aīam niſi ſolus deus. pͣs. xvi. Satiabor cuꝫ apparuerit gloria tua. Idcirco ſi interrogat̉ dauid de loco beatitudinis. rn̄det. qͥ habitat in domo tua dn̄e pͣs. lxxxiij. qͣꝫ dilecta tabernacl̓a tua dn̄ ex tutum. Reuera ē dilecta domus dei. Pri mo in ordinatōne. quia in ea om̄ia ſunt or dinata in remuneratōe.i. Corin. v. Unuſ qͥſqꝫ accipiet ꝓut geſſit. martir ut martir N

CXLIII. Sermo ꝯfeſſor ut ꝯfeſſor. figuratur Geneẜ. xliij. Cum ioſeph dn̄abatur in egipto ⁊ venerūt ad eum fratres eius. tūc locauit eos ẜm or dinem. Et ſic xp̄us in celo. Ioh̓. xiiij. In domo patris mei manſiones multe ſunt. i. retributōnes.i. Corint. xv. Sicut ſtella differt a ſtella in claritate. ſic ⁊ reſurrectio mortuoꝝ. Nam ẜm Grego. iiij. moraliū. Sicut in hac vita eſt diſcretio ordinū ſici futuro diſcretio dignitatū. ſicut alius aliū hic ſuꝑat ꝑ meritū. ſic ibi in retributōne Ideo Iob. xxxviij. Nunqͣꝫ noſti ordineꝫ celi.ſ. delectabilē. ſed domus dyaboli ē or dinata et inordinata. Ordinata quo ad or dinē iuſticie ſupplicioꝝ. Apoc̄. xviij. Qn̄ tuꝫ glorificauit ſe in delitijs intantū date il li tormentū et luctū. Nam ẜm Aug. Nū qͣꝫ ſtat dedecus culpe ſine decore iuſticie. Nam optime relucet gēma in anulo: ⁊ la tro in patibulo. Et ſic boni in p̄mio. ⁊ mali in ſupplicō ordinate Nā qui fuerūt ſimi les in culpa ſocient̉ ⁊ in pena. Zacharie xij. Plangent terre familie ⁊ familie ſeor ſū familie domꝰ dauid ſeorſū. ⁊ ml̓eres eo rū ſeorſū. familie domꝰ nathā ſeorſū ml̓ie res eoꝝ ſeorſū familie domꝰ leui ſeorſuꝫ ⁊ ml̓ieres eorū ſeorſuꝫ. familie domꝰ ſemei ⁊ mulieres eorū ſeorſuꝫ. ⁊ omnes relique familie ſeorſum. Et de hoc etiam habetur Math. xiij. Colligite zizaniā ad ꝯburēdū Sic de ſuꝑbis et auaris. Ideo aug. Dune hic peccatū ne puniaris ibi ꝓ illo. Sap̄ xi. Det que quis peccat ꝑ hec et puniet̉. Alio ꝟo reſpectu tunc ī domo dyaboli nul lus eſt ordo Iob. x. ſed ſempiternꝰ horror inhabitat. Nam creature non ſeruant ibi ſuam diſtinctōem. ſituatōem et ꝓprietatē. quia cuꝫ omnia elemēta ſint diſtincta. ibi tamē omnia ſunt ꝑmixta. quaꝫ ꝯmixtionē notat ꝓpheta in pſalmo. x. Ignis ſulphur ⁊ ſpūs ꝓcellarū pars calicis eoꝝ. Itē nō ſeruant ſituatōem. quia ibi ignis tendit in fra qui naturaliter tēdit ſupͣ. Item nō ſeruant ꝓprietatē. ꝓprietas ignis eſt lucere. ille autē ignis ardebit et nō lucebit niſi ad augmentū pene. Ideo abrabā dixit dam nato diuiti. inter nos ⁊ vos magnū chaos firmatū eſt. Nam dicit ſanctus tho. ī. iiij. di. xliiij. Ad ꝑfectā damnatōem impiorū omnia elementa ſunt in ꝯfuſo. Ibi exit ardor ignis. frigus aque. fetor terre. obſcuritas aeris. Secūdo dilecta eſt domꝰ dei quantū ad illuminatōem. Nam illumīat̉ a lumine ſuꝑiori. inferiori: interiori ⁊ exte riori. Primo illuminat̉ a lumine ſuꝑiori ſ. diuinitatis. pͣs. xxxv. In lumine tuo vi debimus lumē. in lumine diuinitatis videbimus lumē gaudioſe claritatis. Secū do illuminabit̉ a lumine inferiori.i. hūani tate xp̄i. Apoca. xxi. Ciuitas illa nō egꝫ ſo le: ſed agnus dei illuminabit illā. Tercio a lumine interiori illuminat̉.ſ. ab anīabus beatoꝝ que fulgent ſplendore diuīe ſapiē tie. Iſaie. lviij. Implebit dn̄s ſplendori bus aīaꝫ tuā.ſ. claritate viſionis. De qua Dern̄. O beata viſio videre deū in ſeip̄o eum in nobis: ⁊ nos in ip̄o. Quarto illuminabit̉ a lumine exteriori.ſ. a corꝑibus ſanctoꝝ que erūt luminoſa. Mathei. xiij. Fulgebunt iuſti ſicut ſol in regno patris e orū. et ſol erit ſeptupliciter clarior qͣꝫ nūc ⁊ ſic vnū corpus glorificatū exit ſeptupli citer clarius qͣꝫ ſolut dicit Iſid̓. Et ſic qͦt corꝑa tot ſolles erunt in ſil̓itudine claritatꝭ Et ſi totus mūdus accenderet̉ ⁊ arderet: tūc eſſet quaſi vnus calamus ardens reſpe ctu claritatis ſanctoꝝ. Et ecōtra domꝰ dyaboli eſt tenebroſa. ibi erūt tenebre ſuꝑiores ex priuatōe viſionis diuine ꝙ poſſunt ꝯqueri illud Trenoꝝ. iij. In tenebroẜ col locauit nos quaſi mortuos ſempiternos. Secundo tenebre inferiores. quia terra in fernalis ex ſe eſt tenebroſa. Iob. x. Dimit te me anteqͣꝫ vadam ⁊ nō reuertat ad terram tenebroſam ⁊cͣ. Tercio tenebre interiores. De quibꝰ Sap̄. xvij. Ip̄i aūt ſibi erūt grauiores tenebre: ſanctis autē tuis lux maxima. Ideo hortamur Roma. xiij Abijciamus oꝑa tenebrarū ⁊ induamur arma lucis. iuxta illd̓ Ioh̓. xij. Ambulate de luce in lucē dum lucē habetis. ne tenebre vos ꝯp̄hendāt eterne Quarto tenebre

De omnibus ſanctis exteriores. Math. xxij. Ligatis manibus ⁊ pedibꝰ ꝓijcite eū in tenebras exteriores i. extra omnē lucē corꝑalem et ſpiritualē Iſido. Infernus lucet ut videāt vnde do leant. ſed nō ut gaudeant. ¶ Tercij erra uerunt circa beatitudinis duratōem dicētes animas a corꝑibꝰ exutas beatitudineꝫ ꝯſequi. que tn̄ poſt multa annoꝝ curricula ad corpus iteꝝ reuertentur. ⁊ huius mun di miſerijs iteꝝ ſubijcient̉. Et iſte fuit excor platōnis et ſequaciū eiꝰ. In quē erro rem incidit Origenes. Cōtra tales loqͥt̉ diuina ſcriptura. Sap̄. ij. Hec cogitauerunt ⁊ errauerūt. neſcierūt ſacramēta dei. neqꝫ mercedē ſperauerūt iuſticie. neqꝫ iudicauerūt honorē animaꝝ ſctāꝝ. Si gͦ interrogatur ꝓpheta de beatitudinis duration dicit. in ſecula ſeculoꝝ. Nam btī nun qͣꝫ amittūt poſſeſſionē domus dn̄i quā inhabitabunt. Nā poſſeſſio domus amittit̉ qͣdruplici de cauſa. Primo cū eſt ad tꝑs ꝯducta. et ſic nō eſt hic. qꝛ hereditarie poſſidebunt. pͣs. xxxvi. Iuſti hereditabūt ter tam. Nam ẜm apl̓m Roma. viij. Erunt heredes dei coheredes xp̄i. quibꝰ dicetur Math. xxv. Uenite bn̄dicti poſſidete regnū ⁊cͣ. Scd̓o amittit̉ poſſeſſio domꝰ cum fuerit ab hoſtibꝰ violenter ablata. Et ſic n̄ eſt hic. ſed implebit̉ illud Iſa. xxxij. Sedebit ppl̓us meus in pulcritudine pacꝭ ⁊ ī requie opulēta. quia ſcribit̉ Sapīe. v. Iu ſtoꝝ anime in manu dei ſunt. Iob. x. De manu mea nō eruet eos quiſqͣꝫ. Tercō poſ ſeſſio alicuius domus amittit̉ cū eſt caſui ⁊ ruine expoſita. ſed illa domus nō eſt ruinoſa. Iſa. xxxij. Habitabūt in tabernacu lis fiducie. qꝛ hec domus eſt ſecura ⁊ firma. Primo qꝛ bene fundata. pͣs. lxxxvi. Fundam̄ta eiꝰ in mōtibꝰ ſanctis. Secūdo qꝛ de viuis lapidibꝰ edificata.i. Petri. ij. Et ip̄i tanqͣꝫ lapides viui ſuꝑedificamini domus ſpūales. Tercio qꝛ charitatis bitumine colligata. Grego. Ibi eſt charitas ꝑfecta que facit omnia ꝯmunia. ita ut vnꝰ quiſqꝫ gaudebit de bono alterius: ſicut de ꝓprio. Aug. Quod tuū ꝑ laborē meū per amorē. Ibi implebit̉ illud Actu. iiij. Mul titudinis credentiū erat cor vnū ⁊ anima vna. nec qͥcqͣꝫ eoꝝ que poſſidebant ſuū eſſe dicebant. Quarto qꝛ nō manū hominis: ſed manu diuine ſapiētie fabricata. ij. Corin. v. Habemus domū nō manu factam eternā in celis. quia ſi noſtra domus terre ſtris huius habitatōis diſſoluit̉ habemꝰ domū nō manu factā eternā ī celis. Quar to poſſeſſio domus amittit̉. qꝛ creditoribꝰ ꝓpter pauꝑtatē aſſignata eſt. nō ſic ſancti in celo. quia nullus eſt ibi pauper. pͣs. cxi. Gloria et diuitie in domo eius. Ibi nullꝰ eget. ibi de potentia pr̄is ꝓptentes ſunt. de ſapientia filij lucent. de bonitate ſpūſſancti affluunt diuine dulcedine fruitōis Unde apl̓us.i. Corin.i. Gratias ago deo meo: qꝛ in omnibꝰ diuites facti eſtis in illo: vt nihil deſit vobis in nulla gratia. quia dicit Aug. Deatus dici nō p̄t qui nō habet qd̓ amat. ibi eſt omnis boni ſufficiētia. De qͦ mgt̄ in. iiij. di. xlix. Quidqͥd amabit̉ adexit. neqꝫ deſiderabit̉ quod nō aderit ¶ Di xi ſecūdo ſpecificat officiū eoꝝ dicens. In ſecula ſeculoꝝ laudabunt te. Ideo quarti errauerūt circa btītudinis occupatōem ⁊ oꝑatōem. ſicut ſaducei ⁊ gentiles qͥ dicūt beatos homines vacare ꝯmeſtionibꝰ ⁊ po tibꝰ et feminaꝝ ꝯiūctōibꝰ. quod reprobat dn̄s Math. xxij. In reſurrectōe nō nubēt neqꝫ nubent̉. ſed erūt ſicut angeli dei in ce lo. Idcirco ꝓpheta exprimit ⁊ ſpecificat o peratōem ſanctoꝝ que eſt laus dei: dicēs laudabunt te. De quo Iſa. li. Gaudiū et leticia inueniet̉ ī ea. gr̄arū actio et vox lau dis. ¶ Diceres. nūqͥd reaſſumptis corꝑi bus erit laus vocalis. Rn̄det̉ ꝙ līgua data eſt homini ad qͣdruplex officiū. Primo ad cogitatōes homīs notificādas. vn̄ Au guſtinꝰ in enchiridio. Uerba ꝓpterea ſūt inſtituta. non ꝑ que hoīes ſe inuicē fallant ſed ꝑ que vnuſquiſqꝫ in noticiā cogitatōeſ ſuas ꝓferat. Et ſic quo ad hoc officiū non erit lingua vel ꝟba neceſſaria. qꝛ manifeſta erūt oīm corda.i. Corin. iiij. Illumīabit abſcōdita tenebraꝝ.ſ. qͦ ad maīfeſtatōꝫ

CXLIIII. Sermo cordiū reproboꝝ. et manifeſtabit ꝯſilia cor diū.ſ. quo ad manifeſtatōeꝫ cordiū electorū. Aug. de verbis dn̄i. Tūc ꝯſcientia noſtra penetrat̉ ⁊ mens vniuſcuiuſqꝫ alteriꝰ ab oculis nō abſcondit̉. Unde ſuꝑ illo ꝟbo Iob. Apoca. iij. Ciuitaſ illa ſil̓at̉ vitro plucido. ſicut in vitro claro videt̉ qͥdqͥd ē in eo. ita qͥdquid in cordibꝰ hoīm exiſtit vi debit̉ primo aſpectū. ergo nō eſt opus vti lingua ad notificatōem ꝯceptuū. Secūdo data eſt homini lingua ad erudiendū. Iſa ie. iiij. Dn̄s dedit mihi linguā eruditā ut ſciam ſuſtentare eū qui lapſus eſt in verbo Nec quo ad iſtud officiū erit lingua neceſ ſaria. qꝛ omnes erūt ſapiētes et docti. iuxta illud Hiere. xxxi. Non docebit vix vltra ꝓximū ſuū dicens ꝯgnoſce dn̄m. om̄s eum ꝯgnoſcent a mīmo vſqꝫ ad maximū De quo Aug. de ciui. dei. xxij. ca. vlti. Ibi noſſe noſtrū nō habebit errorē nec defectū Tercio data eſt homini lingua ad ꝯſolan dū. Unde Eccī. xl. Tibie ⁊ pſalteriū dulcem faciūt melodiā. ſuꝑ vtroqꝫ lingua ſuauis.ſ. ꝯſolans pauꝑem: ut docemur Eccleſiaſtici. vij. Ne deſis plorantibꝰ in ꝯſolatione. Nam hoc ꝯſiderauit facere Iob xvi. Utinā eſſet anima mea ꝓ anima vr̄a ⁊ ego ꝯſolarer vos ſermonibꝰ. Quo ad hͦ officiū nō manet lingua. qꝛ omnes erūt cō ſolati qn̄ dn̄s cōuertet noſtrā captiuitateꝫ in libertatē: tūc plenā habebimus ꝯſolatōꝫ Iſaie. xxxv. Gaudiū et leticiā obtinebūt. fugiet dolor ⁊ gemitus. Apoca. xxi. Abſterget deus omnē lacrimā ab oculis ſctō rum. nō erit clamor neqꝫ gemitus nec dolor ⁊cͣ. Quarto eſt homini līgua data ad laudandū deū. Eccī. li. Dedit mihi dn̄s lī guam mercedē meā. ⁊ in ip̄a laudabo eū. pͣs. Exultabit lingua mea iuſticiā tuam. Sꝫ tn̄ diceres. ī qua lingua laudabūt dn̄m. Reſpondet̉ aliqui dicūt ꝙ in om̄ibꝰ linguis ut colligit̉ ex lectōe hodierna q̄ ſcribit̉ Apoca. vij. Uidi turbā magnā quam nemo numerare poterat ex omnibꝰ gētibꝰ tribubus et linguis. ſtantes ante thronum dei in ꝯſpectu agni. amicti ſtolis albis ⁊ cla mabāt voce magna dicētes. Salꝰ deo nr̄o qͥ ſedet ſuꝑ throno ⁊ agno.i. ſalutē hēmꝰ a deo pr̄e ꝑ filiū eius. Sꝫ remigiꝰ d. Tūc ceſſabit om̄is lingua ſolū remanebit bebra ica que credit̉ fuiſſe lingua ade. Et ſctī cū lingua ſua glorificata ſemꝑ laudes deo canūt. Un̄ yſa. xliij. Populū iſtū formaui mihi laudem meā narrabit. Pro qͦ ſciendū ꝙ ſancti laudabūt. dn̄m ab om̄ibꝰ ſitua tōibꝰ. Primo laudabūt a ſupͣ.ſ. d̓ clara vi ſione celeſtis regis. Iſa. xxxiij. Regē ſuuꝫ in decore ſuo videbunt. O qͣꝫ iocūde gaudebunt de diuinitate Bern̄. Illud ſolū eſt verū gaudiū qd̓ nō ſolū de creatura ſed de creatore ꝯcipit̉. In cuiꝰ ꝯꝑatōe omnis io cunditas meror. omne dulce amaꝝ: om̄e decorū fedum. Illa viſio eſt tota merces. Aug. Si mali iſtā faciē viderēt. nullā pe nā ſentirent. Reliqua quere in ſequēti ẜ mone qͥincipit̉. Gaudete Sermo CXLIIII. Ad idem. Ementote quo ſalui facti ſunt pr̄es nr̄i et clame mus in celū: ⁊ miſerebit̉ noſtri i. Machab̓. iiij. Ariſto. in li. ꝓbleumatū. Ut claritatē ſolis limpidius videamꝰ ſolē manū obumbramꝰ. Spūaliter ꝑ ſolē intelligit̉ diuina facieſ. De qͦ Math. xvij. Reſplenduit faciēs eiꝰ ut ſol. Qui igitur vult hunc ſolē intueri in claritate celeſti: oꝑtet ut primo habeat̉ vmbra bone oꝑationis. De quo Damianus in li. cōtra exrores grecoꝝ. Nemo ꝯſequit̉ beatitudinē gaudioꝝ celeſtiū ſine exercicio bonoꝝ operum: ſaltem adultus. Ideo athanaſius. Qui bona egerūt ibūt in vitā eternā. Et iō dicit̉ Math. xvi. Reddet vnicuiqꝫ iuxta oꝑa ſua. et Math. vij. Nō oīs qͥ dicit mi hi dn̄e dn̄e intrabit regnum dei. ſed qͥ facit voluntateꝫ patris mei qͥ in celis eſt. Ideo ¶ Orige. Audite deſides: audite negligētes audite inutiles qͥ ſperatis in hoc ſaluari ꝙ xp̄iani appellamini et oꝑa xp̄i nō facitis. Augꝰ. de doctrina xp̄iana. Fruſtra xp̄iani nomē ſortit̉ qͥ minime xp̄m imitat̉. qꝛ diē

De omnibus ſanctis apl̓us.i. Corin. iiij. Nō in ſermone eſt regnū dei ſed in virtute. Et phis vij. politi. Sine bonis aīe.i. virtutibus nemo dicit̉ btūs. ꝓpter quod reqͥrit̉ ad diſpoſitōnem beatitudinis oꝑatio bonoꝝ opeꝝ ⁊ ꝟtutū. Gre. Ad magna p̄mia nō ꝑuenit̉ niſi per magnos labores. Dicit Leo papa. Non torpentibꝰ ⁊ ociantibus: ſed laborantibus ꝓmittit̉ p̄miū ſalut.ſ. Apoc̄. xiiij. Oꝑa eo rū ſequunt̉ illos ¶ In ſumma ꝟboꝝ duo innuunt̉. Primo inuitamur ad ſctōꝝ ꝯmemoratōem. ibi. memētote. Scd̓o exhorta mut ad eoꝝ inuocatiōem. ibi. clamemꝰ in celū. De primo dic̄. memētote. Ariſt. dic̄ Ea que ſunt ad finē ordinata debēt fore fini ꝓporcionata. Spūaliter. ſic nos finaliter formati et ordinati ſumꝰ ad btītudinē Aug. O qͣꝫ nobilis creatura eſt anīa: q̄ ad eternā beatitudinē eſt creata. Nam inquit btūs Tho. ſuꝑ. iiij. diſ. xlix. Deatitudo ē vltimus finis ſatians nr̄m appetitū: qͥ in nullo ſatiat̉ niſi in fruitiōe diuina. vn̄ AuDn̄e feciſti nos ad te: inqͥetuꝫ eſt cor nr̄m donec reqͥeſcat in te. Nam ad hͦ ſumꝰ ordinati ex duplici oꝑe.ſ. creatōis ⁊ redēptōiſ Primo ex oꝑe creatiōis. De qͦ mgr̄ in. ij. ſnīaꝝ. di. i. Rōnalis creatura eſt creata ut deū intelligeret. intelligēdo amaret: amā do poſſideret. poſſidendo eternaliter frueret̉. que fruitio cauſat btītudinē. Secūdo ex oꝑe redēptōis. Nā pꝰ creatōem eramꝰ ſecluſi a beatitudine ꝑ inobedientiā. ſed ad nr̄am ſaluatōem venit filius dei: ⁊ ſanguine ſuo nos redemit. Luc̄. xix. Uenit filius hoīs q̄rere et ſaluū facere quod ꝑierat. Et Lu. ix. Filius hoīs nō venit aīas ꝑdere. ſꝫ ſaluare. Ideo debemus ꝓporcionari huic fini.ſ. ſaluatōis ꝑ exerciciū ꝟtuoſoꝝ opeꝝ Propter qd̓ xp̄s docuit octo virtutes q̄ ad beatitudinē diſponūt. qꝛ dicit ſctūs tho. ſuꝑ. iiij. Deatitudo eſt duplex. diſpoſiti ua et fruitiua. Fruitiua eſt viſio diuina. Aug. Uiſio diuina eſt tota merces. ſed beatitudo diſpoſitiua ꝯſiſtit in virtutibꝰ que diſponunt ad beatitudinē. Un̄ pͣs. Ibunt de virtute in virtutē et videbit̉ deus deoꝝ in ſion.i. in ſpeculatōe diuina. Idcirco d. thema memētote quō ⁊cͣ Pro qͦ ſciendū ſancti meruerūt beatitudinē quēadmodū hō ꝑueniet tꝑaliter ad hereditatē. de qͣ p̄s Hereditate poſſidebūt ſanctuariū dei. Nā ad poſſeſſionē tꝑalis hereditatis homīes ꝑueniunt mult. pliciter. Primo ꝑ ꝯmuta tionem. ſcd̓o ꝑ mittē ſubiectiōem. tercio ꝑ iuriſdictōem. qꝛto ꝑ aſſiduā oꝑatōem. qn̄ to ꝑ emptōem. ſexto ꝑ matrimonialē cōtractōem. ſeptimo ꝑ ꝯgnatōem. octauo ꝑ fortē debellatōem Primo ꝑuenit hō ad bereditatis poſſeſſionē ꝑ ꝯmutatiōem. Et ſic aliqͥ ꝯmutauerunt bonū tꝑale ꝓ celeſti ſicut hi qͥ omnia dereliq̄runt ut apl̓i qͥ volū rariā pauꝑtatē duxerūt ꝓ xp̄o. De qͥbus hodie fit mētio in euāgelio. Deati pauperes ſpū. Dicit notāter ſpū. qꝛ nō oēs pau peres ſunt beati. de quo Ambro. Nō om̄iſ pauꝑtas ſancta. nec omnes diuitie criminoſe. quia diuites pn̄t ſaluari ſi ſunt humi les et iuſti: diuitijs bn̄ vtentes. Primo ſi ſunt hūiles. Aug. Pauꝑes ſpū ſunt non habētes inflantē ſpiritū. pͣs. Hūiles ſpiritu ſaluabit. Scd̓o ſi ſunt iuſti et virtuoſi. qꝛ habet̉ in cano. di. xxx. Hec ſcripſimus. Diuites cū iuſticia ⁊ bonis oꝑbꝰ nō abijciamus. Eccī. xxxi. Btūs diues qͥ potu it trāſgredi ⁊ nō eſt trāſgreſſus. facere ma la et nō fecit. Sic etiā nō oīs pauꝑ ē ſctūs Dern̄. Nō pauꝑtas ꝟtus ꝓbatūt ſꝫ pau ꝑtatis amor. Sunt em̄ aliqui pauꝑes impatientes ⁊ inuidi: ut mendici an̄ eccl̓iam rixantes. nullā miſſam vel p̄dicatōeꝫ audientes. et aliqn̄ pauꝑtati maledicentes. De talibꝰ Eccl̓iaſti. xiij. Eſt nequiſſima pauꝑtas in ore impij. nā tales inuiti ſunt pauꝑes. Ideo aug. Nemo inuitus bn̄ facit. ⁊ hēt̉ in cano. de pe. di. vij. nullꝰ. Non neceſſitatē ſed arbitrij libertatē reſpic̄ deꝰ. Nam tales qͥ voluntarie om̄ia relinquunt ꝓpter deū beatificant̉. De qͥbꝰ Bern̄. ſuꝑ pͣs. Qui habitat. Felix pauꝑtas volunta tie omnia relinquentiū ⁊ te dn̄m ihm̄ ſequentiū: ut apoſtoli fecerunt. in quoꝝ ꝑſo na petrꝰ dixit Mat. xix. Ecce nos religimꝰ 2

CXLIIII. Sermo omnia. quid exit nobis. reſpondit. Centuplū accipietis et vitam eternā poſſidebitꝭ Idcirco ſubiungit eorū p̄miuꝫ dicēs. Ta lium em̄ eſt regnū celorū. O qͣꝫ bona cōmutatio: pro defectu recipiunt regnum. ꝓ terreſtri celeſte. ꝓ ꝯtemptu ſedem iudicij cum dicit. ſedebitis ſuꝑ ſedes duodecim: iudicātes. xij. tribus iſrael. Scd̓o acqͥritur hereditas ꝑ mitē ſubiectionem. ut qͥ mite ⁊ humiliter ſe ſubijciūt ſeruitio ⁊ ali eno iugo. Et ſic patriarche et ꝓphete qͥ mā ſueti ſeruierunt dn̄o deo: ut moyſes Numeri. xij. Mitiſſimus in ppl̓o apparuit. ſic ⁊ dauid mite ſubiecit ſe dei ſeruitio dicēs O dn̄e qꝛ ego ſeruus tuuſſū ⁊ filius ancile tue. ꝓpter quod placuit deo. qꝛ dicit̉ Ec cleſiaſtici.i. Deneplacitū eſt dn̄o fides et māſuetudo. Nam eius mititas in multis apparet locis. Nam habet̉.i. Reg. xxvi. Ip̄e tempore quodam nocturno inuenit Saul inimicū ſuum in tētorio ſuo dormi entē cum ꝯplicibꝰ ſuis. ip̄e recepit ciſum ⁊ lanceā deſcendens de monte. ⁊ veniens in vallem clamauit ſurſum. O quomō cuſtoditis dn̄m veſtꝝ. vbi ē lancea eꝰ et cifuſ Saul euigilans cū ſocijs ait. Es tu fili mi dauid. Reſpondit ſuꝫ. At ille. Uere iuſtior me es. anima mea in manu tua exat et peꝑciſti. Item habet̉. ij. Regū. xvi. Semei maledixit Dauid. qd̓ voluit vindicare Abiſai. et Dauid noluit ꝯſentire ſed di xit. dimitte eū ut maledicat mihi. qꝛ dn̄s retribuet mihi benedictionē ꝓ maledictōe. Propter quod ſcribit̉ in pͣs. Memento dn̄e dauid et omnis manſuetudinis eius. Ideo de eis ſit hodie mentio in euangelio Deati mites. Dicit Hiero. Mititas eſt animi dulcedo quam nulla vincit amaritudo. Hanc docuit xp̄us Math. xi. Diſcite a me quia mitis ſum et humilis corde. Idcirco ſubiūgit p̄miū eoꝝ dicēs. Ip̄i poſſidebunt terrā Dicit eī pͣs. xxxv. Māſueti hereditabunt terrā. Iteꝝ. Credo videre bona dn̄i in terra viuuentiū. Ideo Ec cleſiaſtici. x. Fili in manſuetudine ſerua animā tuā. Subdit rōem. Sedes ducum ſuꝑboꝝ euertit ⁊ fecit mites ſedere pro eis Tercio acquirit̉ hereditas ꝑ iuriſdicti onem. quia facit ꝯqueſtionem in iudicio. Et ſunt penitentes dn̄o cōquerentes exceſ ſus ⁊ delicta et ſeip̄os iudicantes. ut docet Aug. in libro de pn̄ia. O homo aſcēde tribunal mentis tue. ſit ratio iudex: ꝯſciētia teſtis. timor carnifex. De hoc iudicio habet̉ Iſaie. xliij. Narra ſi qͥd habes ut iuſtificeris. quia ſcribit apl̓us.i. Corin. xi. Si noſmetip̄os diiudicaremus nō vtiqꝫ iudi caremur. Augꝰ. Nō punit deus bis in id ip̄m. quod in p̄ſenti punitū eſt nō puniet̉ ī futuro. Sic ꝙ homo p̄t dicere illud pſal. Feci iudiciū et iuſticiā non tradas me calumniātibus me. Talis cōqueſtor pctōrū ſuoꝝ in iudicio ꝟe penitentie fuit Manaſes. qui ait. ij. Paral̓. vlti. Peccaui ſuper numeꝝ arene maris. nō ſum dignus vide re altitudinē celi p̄ multitudine iniquitatꝭ mee. Talis fuit filius ꝓdigus. Luce. xv. qui dixit. pater peccaui in celū ⁊ corā te. nō ſuum dignus vocari filius tuus. Pr̄ miſe ricordia motus ſuſcepit eū. Hoꝝ hodie fit mentio in euāgelio. Deati qͥ lugent. ſcꝫ ꝓ peccatꝭ: quoniā ip̄i conſolabunt. ſꝑ remiſſionem. De quo Hiere. xxxi. In fletu venient ad me. et in miſericordia deducā eoſ Et ſic meruit btītudinē beata magdalena Luce. vij. que fleuit ⁊ rigauit lacrimis pe des domini. Cui dictū eſt. Dimmiſſa ſunt ti bi peccata tua vade in pace. Auguſtinus. Qui lacrimis miſeꝝ ſe fatet̉ illi deus miſeretur. De quo Criẜ. Nemo flens acceſſit qui non impetrauit quod poſtulauit. Quarto acquirit̉ hereditas ꝑ aſſiduā ope rationem. ut illi qͥ laborant die ac nocte. et ſic oꝑatores iuſticie qui nō ſunt contēti in dolore peccatoꝝ. ſed feruenter operantur bona ⁊ iuſta. iuxta illud Eccīaſtes. ix. Qd̓ cunqꝫ p̄t manus tua oꝑari inſtanter ſac. Et id quod non pn̄t ꝑficere ip̄i tn̄ affectāt. quoꝝ hodie in euāgelio ſit mentio. Deati qͥ eſuriunt et ſitiūt iuſticiā. Gloſa. Eſurieſ iuſticie eſt vehemens deſideriū ſummi boni et oꝑandi iuſticiam. Et capitur hic pro

De omnibus ſanctis rectitudine vite. Hiero. Non ſufficit vel le iuſticiā niſi et patiamur famē iuſticie. ut nunqͣꝫ nos iuſtos putamꝰ. Luce. xvij. Cū feceritis omnia que p̄cepta ſunt vobis ⁊cͣ. quia ẜm Aug. Iuſticia eſt generalis ꝟtꝰ que in ſe comp̄hendit omnes virtutes. ex go nullus eā poterit ad plenū ꝑficere. quia dicit̉.i. Cor. iiij. Nihil mihi ꝯſcius ſum ⁊ in hoc nō iuſtificatus ſum. Quia d̓r Iſaie lxiiij. Omnes iuſticie nr̄e quaſi pannꝰ mu lieris mēſtruate qͥ eſt mūdus in parte vna immūdus ꝟo ex ꝑte reliqua. Et ſic nos in oꝑbꝰ iuſticie. Propter qd̓ nō poſuit iuſti ciā in oꝑatōe: ſed affectōe ⁊ deſiderio. ꝓuer. xi. Deſideriū iuſtoꝝ omne bonum eſt Nam dicit Aug. Non quid ſis. ſed qͥd eſ ſe deſideras deus attēdit. Quinto ac quirit̉ ꝑ emptionē.ſ. ꝓ pecunia. Aug. Domine venale habes: quid. regnū celorum. qͣntum valet. rn̄dit in ꝑſona dn̄i. qͣntū ha bes. Nam zacheus dedit dimidiū bonorū ſuoꝝ. Lu. xix. Uidua pauꝑcula dedit duo minuta. dn̄s ihūs collaudauit eā ꝙ abun dantius omnibꝰ miſit. ideo Thobie. iiij. Si multū tibi fuerit abundāter tribue. ſi parū. illud impartiri ſtude. quia d̓r Mat. x. Si quis dederit calicē aque frigide: nō ꝑdet mercedē ſuā. Hoꝝ hodie in euāgelio ſit mentio. Deati miẜicordes. O qͣꝫ laudabiles mercatores ſunt tales. de quibus Aug. Laudas mercatorē qui vendit plum bū ⁊ emit aurū. magꝭ lauda eū qui erogat pecuniā ⁊ accipit regnū. Ideo petrus rauē nenẜ. Da pauꝑi ut det tibi. da terrā acci pe celū. da ꝑtem accipe totū Gregoriꝰ. Si nō habes pauꝑem redditorē. tamē habes deum fideiuſſorē qui largiter retribuet. de quo pͣs. Deatus qui intelligit ſuꝑ egenuꝫ et pauꝑem. Criſo. ſuꝑ math. Nō accepiſti diuitias ut in laſciuia cōſumas ſed vt ī elemoſinis expendas. Sexto acquirit̉ hereditas ꝑ matrimonialē ꝯtractionē. qꝛ bona mariti recipit mulier vel econuerſo. quia ſunt vna caro. ſic debꝫ eſſe mutua poſ ſeſſio. Spūaliter. ſic virgines iure mr̄imo nij recipiūt celeſtē hereditatē. qꝛ ſe deſpon ſauerunt deo. ij. Corint. xi. Deſpondi vos vni viro virginē caſtā. ita ꝙ hodie poſſuꝫ dicere Apoc̄. ix. Gaudeamus ⁊ exultemꝰ quia venerunt nuptie agni. Hoꝝ hodie in euangelio fit mētio. Deati mūdo corde. n̄ mundo corꝑe Non pulcrā carnē ſed men tem reſpicit deus. Subdit. qm̄ ip̄i deū videbunt. Leo papa. Qui deū videre deſide rat neceſſe eſt ut ocl̓os cordis ab om̄i ſqua lore tergat. Nam ẜm Criſo. Quāto quis mundior exiſtit: tanto clariꝰ videbit. pſal. Dn̄e quis habitabit in tabernaculo tuo. Reſpondet. Innocēs manibꝰ ⁊ mūdo cor de. quia d̓r Leui. xi. Nolite aīas vr̄as cōtaminare. immundū nolite tangere. ſꝫ faci te ẜm illud Iaco.i. Abijciētes omnē mali ciā. Ratio Apoca. xxi. Nil coinqͥnatū intrabit. Ideo Leui. xi. Sancti eſtote quoniā ego ſanctus ſum. ꝓpter qd̓ dic̄ Dern̄ Si vis eſſe beatus ſis immaculatꝰ Se ptimo acquirit̉ hereditas ꝑ ꝯgnationem. ſicut poſſeſſio tꝑalis dat̉ filijs tanqͣꝫ ꝓxīs. Et ſic pacifici ſunt ꝓximi dei qꝛ filij dei. de quibꝰ hodie ſit mentio in euāgelio. Deati pacifici. Hiero. Pacifici dicunt̉ illi qͥ pri mo pacem habēt in ſeip̄is. deinde inter fra tres diſſidentes pacē faciūt. que quidē pax reqͥritur ad beatitudinē. Hebre. xij. Pacē ſequimini ſine qua nemo videbit deū. Ro ma. xij. Quantū in vobis eſt cū om̄ibꝰ bominibꝰ pacē habētes. Nam tales ꝑcipiunt hereditatē paternā. ij. Chorī. xiij. Ha bete pacē et deus pacis erit vobiſcū. ⁊ Iob xxiiij. Habete pacē et habebitis fructum optimū. ⁊ ſubdit qm̄ filij dei vocabuntur. ſcꝫ ꝓpter ſil̓itudinē. qꝛ deus ẜm gr̄e. eſt dator pacꝭ ⁊ amator. Sed tamē miſericordes dicunt̉ filij dei. Iuxta illud Eccl̓i. iiij. Dupillo eſtote miſericordes: et eritis ve lut altiſſimi filius. ⁊ Luce. vi. Eſtote miſericordes. Rn̄det̉. miſericordia nos aſſimilat deo qͦ ad exteriora oꝑa in exhibitōne bonitatis. ſed pax quo ad interiora in dul cedine charitatis. ſine qua filij dei nō dicū tur. De quo Gre. Sicut filij dei ſunt qui pacē diligūt. ſic filij diaboli qͥ diſcordiam N 4

CXLIIII. Sermo querunt Octauo acquirit̉ hereditas ꝑ fortē debellatōem: ut cū quis vincit inimi cū debellando: et acquirit hereditateꝫ gladio. De quo Mat. xi. Regnū celoꝝ vim patitur. et violenti rapiunt illud. vt ſūt for titer pugnantes cōtra dyabolū: carnem ⁊ mundū. ut docet eccleſia. Eſtote fortes in bello. et pugnate cū antiquo ſerpente ⁊ ac cipietis regnū eternū. quia. ij. Thi. ij. d̓r. Nemo coronabit̉ niſi qͥ legitime certauerit. Iſido. Quis ſctōrū ſine certamine coronatus eſt. Iudith. viij. Omnes qͥ placuerunt tibi ꝑ varias tribulatōnes traſie runt. Horū hodie ſit mentio in euangelio. Deati qͥ ꝑſecutionē patiunt̉ ꝓpter iuſtici am. nō ꝓpter culpam: ſed amore iuſticie. non rigore ut latrones.i. Petri. iiij. Nemo veſtrū patiat̉ quaſi fur vel homicida ⁊cͣ Criſo. Si quis ꝑſecutus te fuerit nō propter cauſam dei. ſed ꝓpter tꝑalia bona ille reus eſt: tu vero beatus nō es. Ideo debet eſſe ꝓpter deū. Subdit. eorū eſt regnū celorū. ij. ad Thimo. ij. Si ſuſtinebimus cō regnabimus. Talibus dicetur Luce. xxij. Uos eſtis qͥ ꝑmanſiſtis mecū in temptationibꝰ meis. Diſpono vobis ſicut pater mihi diſpoſuit regnū Cū igitur militia eſt vita hominis ſuꝑ terram Iob. vij. pugne mus viriliter ⁊ coronemur feliciter. qꝛ dicit Gre. Sine certamine nō habetur palma victorie. idcirco memētote Dixi ſe cundo hortamur ad eorū inuocatōnem. ibi clamemus in celū. Itē nota clamare debemus hodie ad deum. primo ꝓ gr̄a. quia ſi ne gratia nemo ſaluat̉. Dern̄. Sine gͣtia nec infantes nec etate grandes ſaluari poſ ſunt. Roma. vi. Gratia dei vita eterna. Dernardus. Non ſunt talia merita propter que dat̉ vita eterna niſi ex dei gratia Luce. xix. Omni habēti dabit̉. glo. habēti gratiam dabit̉ gloria. Modo deus hō piꝰ eſt et benignus in collatōe gratie. Auguſ. Deus quod ſuū eſt ſemꝑ inſpirat ſi ē qui recipiat. Augꝰ. de ſex queſtionibꝰ. Nulli vnqͣꝫ defuit qui dignus fuit. ꝓpter qd̓ hor tamur Hebo. iiij. Adeamus cū fiducia ad thronū gratie. pͣs. Gr̄aꝫ ⁊ gloriā dabit do minus. Scd̓o debemus clamare in celum ſanctos inuocādo ꝓ aſſiſtentia. Dicit em̄ maximus in ſermone de om̄ibꝰ ſanctꝭ. Eoꝝ merita ſunt noſtra ſuffragia. eoꝝ cru ciatus ſunt noſtri ꝓfectus. Nā ẜm Dern̄ in ẜmone de omnibꝰ ſanctis. Si potētes fuerunt in terris. potētiores hodie ſunt in celis. qꝛ prima miſericordiā nō minuit ſꝫ augmentat. Sed diceres. quō aūt cogͦſcunt nr̄a deſideria. cū dicit̉. iij. Reg. viij. Tu ſolus noſti corda hoīm. Reſpōdet ſan ctus Tho. in. iiij. Cognoſcūt ꝯgnitōe ma tutina oīa in deo. non aūt ꝯgnitōne veſꝑtina in ſeip̄is. Gre. Quid eſt qd̓ nō videt: qͥ videntē omnia videt. Dern̄. Ibi magiſtrū ſemel vidiſſe eſt om̄ia didiciſſe.ſ. reqͥſi ta ad ꝑfectōem ſalutis. Non aūt om̄ia ſim pliciter ſicut deus cognoſcit. qꝛ hoc eſt im poſſibile. Tercio debemus clamare in celū deū collaudādo in ſctōꝝ gloria. qꝛ dicit vilhelmus cācellarius pariſienẜ Qui ſanctis honorē tribuit ſpecialiter illū hono rat qͥ eos ſanctificauit. qꝛ honor mīſtroruꝫ eſt veneratio dn̄oꝝ. In figura illius beliſe us ſe dixit fuiſſe p̄ſentē qn̄ naaman ſyrus deſcendit de currū faciens reuerentiā Ieſi ſeruo ſuo īdigno. Idcirco hortat̉ pͣs. Lau date dn̄m in ſanctis eius. Reuera letāter debemus hodie dn̄m laudare in ſctīs eius. Primo ꝓpter multitudinē. Nam ſi laudamus dn̄m in meritis vniꝰ ſancti. ut do minici Nicolai ⁊ ſic de alijs. multo magiſin meritis omniū ſctōꝝ. marie ꝟginis: om mū apl̓oꝝ: martiꝝ: ꝯfeſſoꝝ: virginū. De qͥbus Iob. xxv. Nuquid eſt numerꝰ mili tū eius Apoc̄. vij. Uidi turbā magnā quā nēo dinumerare poterat Scd̓o ꝓpter au gmentatōem. qꝛ de die in diē. de anno ī an nū augmentat̉ numerꝰ ut liberati de purgatorio vel qͥ euolant ab hͦ ſeculo: ut innocentes. De qͥbꝰ Apoca. xiiij. Sine macula ſunt an̄ thronū dei Tercio ꝓpter ſpei ſal uationē ut habeamꝰ ſpem ſaluādi. Dern̄. Quid ē qd̓ nō ſolū difficile ſed ec̄ impoſſi bile videt̉ cum hoīes fuerūt ſicut nos. pͣs

De omnibus ſanctis Sperate in eo omnis ꝯgregatio populi. Idem. Nō deſerit deus ſꝑantes in ſe. Ec cleſiaſtici. ij. Quis ſꝑauit in dn̄o ⁊ eſt derelictus. Ro. v. Spes nō ꝯfundit Rom̄. viij. Spe enim ſalui facti ſumꝰ. pͣs. Saluos facit ſperātes ī ſe. Quarto ꝓpter fidei corroboratōem. Nā feſtiuitas eoꝝ cele brat̉. qꝛ ſic fides noſtra ꝯfirmat̉. Maximus in ſermone de omnibꝰ ſanctis. Nun qͣꝫ vitā eoꝝ ita ꝯſtanter expendiſſem ſi non meliorē ſenſiſſem. iō nō timeamus nimiū Aug. Quid timebo mēbroꝝ dāna cū ſecu ritatē capio de numero capilloꝝ. Mat. x. Omnes capilli capitis vr̄i numerati ſunt ⁊ vnus nō ꝑibit de iſtis. pͣs. Cuſtodit dn̄i oīa oſſa eoꝝ. Quinto ꝓpter imitatōem Criſo. ſuꝑ Mat. Que iuſticia eſt ſanctos colere ⁊ ſanctitatē ſpernere. Sine cauſa iu ſtos colit qui iuſticiā ſpernit. Maximꝰ in ſermone de omnibꝰ ſctīs. Si quē delectat alicuius ſctī p̄miū ⁊ meritum dꝫ delectare ꝑiter et obſequiū. de qͦ thema vbi ſupra Sermo CXLV. Ad idem Erces veſtra cōpioſa eſt in cel̓. Mat. v. Et legit̉ ad honorē oīꝫ ſctōꝝ ꝓ euāgelica li officio. ¶ In ſūma ꝟboꝝ duo innuunt̉. Prīo btīficat ꝯſortiū virtuoſoꝝ. ibi. beati pauꝑes. Scd̓o ſpecificat p̄miū eoꝝ. ibi gaudēte ⁊ exultate. De prīo dicit. In illo tꝑe.ſ. cū xp̄us circūibat totā galileā docēs in ſinagogis: ⁊ ſanās oēm languorē. tunc eius fama diuulgabat̉. et multitudo infirmoꝝ offerebat̉. Tūc videns ihūs turbas Ex multitudine em̄ turbaꝝ excitat̉ animꝰ p̄dicatoꝝ ſicut dicit Criẜ. ſuꝑ Matheum Omnis artifex oportunitatē oꝑis videns gaudet. ſicut carpētariꝰ ſi viderit arboreꝫ bonā ꝯcupiſcit p̄ſcindere eā ad opus artificij ſui. Agricola ſi viderit terrā pingueꝫ deſiderat eā exarare. Et qͥd de rōnalibꝰ ho minibꝰ. ip̄e irrationalis equus de ſtabulo exiliēs ſi viderit cāpos patentes rapit frenū ⁊ excitat̉ ad curſum. Sic dn̄s ibis videns magnā ꝯgregatōem ppl̓i excitatuſē ad docendū. Sic om̄is p̄dicator vidēſ ma gnam ꝯgregatōem ppl̓i et eccleſiā plenam. gaudet animus eius ⁊ delectat̉ ut doceat. Si aūt viderit eccleſiā vacuā ꝯfundit̉ et nihil docere p̄t. hec Criẜ. Ideo dicit. Uidens ihūs turbas. in qͥbus erant fideles et infideles docebat illos. ad innuendum ꝙ iudei et pagani intrātes eccleſiā ad audien dū verbū dei nō ſunt repellendi de eccleſia de conſe. di. i. ep̄us. Ep̄us nulli ꝓhibeat ingredi eccleſiā. vſqꝫ ad miſſaꝫ cathecumi noꝝ.ſ. vſqꝫ ad ſurſū corda. ⁊ hoc ꝓpter au dire verbum dei. Si ꝟo cauſa ſubſānādi tunc ſunt ꝓhibēdi: ut dicit glo. ibidem. Et loqͥtur canō de iſtis infidelibꝰ de quorum correctōe eſt ſpes ut vult glo. Tūc ſubdit formā docendi. Aſcendit in montem. Criſo. Nunqͥd poterat ibi docere vbi populus erat. Rn̄det̉ ꝓpter duas rōes aſcēdit in montē. Primo ut impleret̉ ꝓphetia Iſa. xl. Suꝑ montē excellum aſcēde tu qͥ euangeliſas ſyon. Scd̓o aſcēdit in montē ut on̄deret nobis/ ꝙ in altitudine ſpūaliuꝫ virtutū ꝯſiſtere debet qͥ docꝫ iuſticiā dei: ꝑiter et qͥ audit. qͥ docet ut magis doceat o pere qͣꝫ ẜmone ut dicit apl̓us. Exēplū eſto oīm fideliū. Qui aūt ambulant ꝑ ꝯuallia vite terrene: nō rite alios inſtruere valēt. Ut qͥd de celo loq̄ris ſi in celo animꝰ tuus non eſt. aut quid de terra loqueris ſi in celo ꝯſiſtis. ut cū apl̓o dicas Phil̓. iij. Cōuerſatio noſtra in celis eſt. Et cū ſediſſet qͥ cuncta mouet ſine ſui mutatōne. pſal. ci. Mutabis eos et mutabunt̉. tu aūt idē ip̄e es. Simon de caſſia. Sedet in monte ter reno cui ſedes eſt in celo. Iſa. lxvi. Celuꝫ mihi ſedes eſt. In eo ꝙ ſedet quietē deſignat: ut tenaci memoria ꝟbum dei reſeruent. Unde philoſophus. vij. phiſicorum Anima ſedendo et quieſcēdo ſit prudens. Acceſſerunt ad eum diſcipuli eius. ſcꝫ ad magiſtrū et ad ſaluatorē. Et ſic nos Iſaie ij. Uenite aſcendamus ad montem domī ⁊ docebit nos vias ſuas.ſ. ſalutis. Nam ip̄e ſaluator ait Iſa. xliij. Ego ſum domi

Sermo CXLV. nus et non eſt aliꝰ abſqꝫ me ſaluator. ideo pͣs. Accedite ad eū et illuminamini ⁊ facies veſtre nō ꝯfundentur. Et aꝑiens os ſuum. Auguſtinꝰ. qui priꝰ apperuitora ꝓphetarū. Et docebat eos omnē ꝑfectōem a quinto capitulo vſqꝫ ad finē ſeptimi ca pituli in matheo dicēs. Deati pauꝑes ſpi ritu. Et notanter dicit ſpiritū. qꝛ triplex eſt pauꝑtaſ. Prima ſimulatoria. ſecunda neceſſaria. tercia voluntaria. Prima ſimu latoria. cum quis ſibiip̄i apparet pauꝑ et n̄ eſt. ut auari et diuites Eccl̓i. v. Auarꝰ nō implebitur pecunia. Cato. Eger diueſ nū mum habet. ſed nō habet ip̄um ſcꝫ ad ſui vſum. quia auaro deeſt tam quod habet qͣꝫ quod nō habet. quod habet vti non audet. quod non habet cōcupiſcit. quia dicit philoſophus in ethicis. Appetitus diuitiarū creſcit in infinitū. Ideo ambro. Non eſt omnis pauꝑtas ſancta: nec omnes diuitie criminoſe. Habet̉ enim in cano. diſtī. xxx. hec ſcripſimus. Diuites cum iuſticia ⁊ cum bonis oꝑibus non abijciamus. De tali ſcribitur Eccleſiaſtici. xxxi. Deatꝰ diues qui inuentus eſt ſine macula. ſcꝫ auaricie et ſuꝑbie. Ideo pauꝑtas ſimulatoria eſt ypocriſis. Mathei. xxv. Attendite a fer mento phariſeoꝝ quod eſt ypocriſis. Se cunda eſt pauꝑtas neceſſaria. Et ſunt hi pauperes qui non habent diuitias: attamē appetunt habere ꝑ phas et ꝑ nephas: vt ſunt impatientes diuitibus inuidentes. De talibus dicit Dern̄. Non pauꝑtatis virtus ꝓbatur. ſed pauꝑtatis amor. Auguſtinꝰ. Nemo inuitus bene facit. et ſi bonū eſt quod facit. Habet̉ in canone de pe. di. vij. nulluſ. Non neceſſitatē ſed arbitrij libertatem reſpicit deus. Et ſic tales pauꝑes ex neceſſitate nō ſunt voluntarij ſꝫ impatientes ante eccleſiam rixantes ⁊ aliquādo maledicētes. nō ſunt pauperes ſpi ritu. ſed diuites in deſiderio. De tali pau pertate Eccl̓iaſtici. xiij. Eſt neqͥſſima pau ꝑtas in ore impij. Tales ſūt ſuꝑbi nō hu miles. nec deū timentes quos deus odit. Eccl̓iaſtici. xxv. Tres ſpecies odiuit ani ma mea. pauꝑem ſuꝑbum. ſenem fatuum diuitē mendacē Tercia eſt pauꝑtaſ vo luntaria. Et illi ſunt triplices. boni: melio res et optimi. Primi boni pauꝑes ſunt ẜm Aug. qui nō habent inflantē ſpiritum vt ſunt diuites humiles: de diuitijs ſe nō extollentes. ꝓuerbioꝝ. xij. Eſt quaſi pauꝑ cum in multis diuitijs ſit. ſicut ſunt hi qͥ diuitias habent. et cogitāt ſe eſſe diſpenſa tores diuitiaꝝ et nō poſſeſſores. et pauꝑibus ex parte dei qui eis cōtulit diſpenſant iuxta illud Luce. xi. Quod ſuꝑeſt date ele moſinā. qꝛ non diuitie et ſubſtātia dānāt animā. ſed auaricia ſuꝑbia et ꝯcupiſcētia. Dern̄. Plus nocet cōcupiſcētia qͣꝫ ſubſtantia. Ideo pͣs. Diuitie ſi affluant nolite cor apponere. Eccī. x. Nihil iniquiꝰ qͣꝫ amare pecuniā. Dicit notāter amare: non habere. qꝛ dicit gloſa ſuꝑ pͣs. Diuitias licꝫ habere ſed nō inherere. Secūdi ſunt meliores. Et ſunt hi pauꝑes qui nihil habēt ⁊ penurioſi ſunt: ⁊ patienter ꝓpter deum ſuſtinent. De quibꝰ ſaluator dicit Ioh̓. xij. Pauꝑes ſemꝑ habebitis vobiſcū. me aūt nō ſemꝑ habebitis. ⁊ cū volueritis poſſitis eis bn̄ facere. hos deus ꝓbat hic. Eccī. ij. Sicut in fornace ꝓbat̉ aurum. ſic hoīeſ in camino humiliatōis.i. pauꝑtatis. Eccī iiij. Congregationi pauperū affabilē te facito. Cōtra hoc peccauit diues Luce. xvi. ideo ſepultus eſt in inferno. ꝓpter qd̓ inqͥt Ambro. ſuꝑ pͣs. Increpaſti ſuꝑbos. Nihil grauius qͣꝫ ꝙ pauꝑes fratres ſuꝑbꝰ oculo deſpicimus. Tales ꝯgnoſcēt in iudi cio Sap̄. v. Hi ſunt quos aliqn̄ in deriſū habuimꝰ: ⁊ in ſil̓itudinē improperij nos ī ſenſati vitā eoꝝ eſtimabamus inſaniā. ecce quō ꝯputati ſunt inter filios dei. ⁊ inter ſā ctos ſors illoꝝ. Tercij pauꝑes ſunt optimi. qꝛ volūtarie oīa reliq̄rūt ꝓpter deū. notanter dico ꝓpter deum. non ꝓpter mundi gloriā ut phariſei. Nā tales btīficant̉ hic. btī pauꝑes ſpū. Det̉. ſuꝑ pͣs. qͥ hītat ⁊cͣ. Felix pauꝑtas voluntarie relinquentiū oīa ꝓpter deū. et ſequentiū te dn̄e ihū xp̄e. quia tales meliores ſunt primis. Hugo.

De omnibus ſanctis Donū eſt ſua pauꝑibus exogare. ſed melius eſt omnibus cum xp̄o renunciare: et xp̄m imitari. Cui ꝯſonat Dern̄. Uolo te eſſe amicū paupeꝝ: magis imitatorē xp̄i. Ille ē gͣdꝰ ꝓficiētiū. iſte ꝑfectoꝝ. Mat. xix. Si vis ꝑfectus eſſe vende omnia que habes ⁊ da pauꝑibus. Tunc ſubdit eoꝝ premiū. quoniā ip̄oꝝ eſt regnū celorū. Criſo. ſuꝑ epl̓am ad Hebre. Nihil opulentiꝰ illo qui pauꝑtatem ſponte diligit. Nā pro pauꝑtate datur ꝯgregatio omniū bonoꝝ. quia beatitudo que ẜm Doetiū. iij. de cōſolatōe eſt ſtatus oīm bonorū aggregatōe ꝑfectus. Dro cōtemptū datur thronus iudicij. Math. xix. Uos qui reliquiſtis oīa ſedebitis ſuꝑ ſedes duodecim. Et ꝓ defectibilitate dat̉ eis regnum. Nam dat̉ eis p̄miū cū martiribus. quia regnum celorū Ratio Dern̄. quia verū genus martirij ē voluntaria pauꝑtas. Nam multos patit̉ defectus in terris. de quo Innocētius. O miſerabilis conditio mēdicātis. ſi petit pu dore ꝯfundit̉. ſi nō tunc egeſtate ꝯſumit̉. Sed diceres. nūquid pauꝑes habebūt iſtud p̄miū hic in via. vel ſolū in patria. Reſpōdet ſctūs Tho. in. ij. ij. q. lxix. Qd̓ hic in via ꝓmittit̉ ꝑ diſpoſitionē: ibi eis datur ꝑ fruitōnem. Nam pauꝑtas diſpo nit hominē cum alijs virtutibꝰ ſequētibꝰ ad beatitudinē. ut dicit̉. vij. politico. Sine bonis anime. id ē ſine virtutibꝰ nemo eſt beatus. ſcꝫ diſpoſitiue. In ſimili: ſicut cum videmus florē in arbore. tūc fructus ſperamus. vbi vero flores nō. apparent deſpe ratur de fructibus. Et ſic vbi in homīe nō apparent fructus. id ē virtutes: nō eſt ſpeſ beatitudinis. de quo Damaſce. li. contra errores grecoꝝ. Nemo conſequit̉ beatitudinem gaudioꝝ celeſtiū ſine exercicio vir tuoſorū operum. Ideo pͣs. lxxxiij. Ibūt de virtute in virtutē: ⁊ videbit̉ deus deoruꝫ in ſyon.i. in ſpeculatōne eterna regni cele ſtis. Ideo auguſtinꝰ. Regnū celorū pauperum eſt. quia pauꝑes nihil habēt in mū do. ⁊ diuites nihil in celo. Ecce qͣꝫ diſcrete ordinauit deus. omnia bona ſua dedit duo bus homībus. diuitibꝰ terrā: pauꝑibꝰ celum. Sed deus volens vtrūqꝫ ſaluare cōſtituit ꝙ hic diuites in ſua hereditate acci piant pauꝑes. et pauꝑes accipiant diuiteſ in ſua hereditate. ut docuit Luce. xvi. Facite vobis amicos de mammona iniquitatis: ut cū defeceritis recipiant vos in eterna tabernacula. Nam hec beatitudo at tribuit̉ cetui apoſtolorū. Nam petrus dixit in ꝑſona omniū apoſtolorū Math. xix Ecce nos reliquimus omnia et ſecuti ſumus te. quid ergo nobis exit. Dernardꝰ. Petre omnia bene reliquiſti. qꝛ xp̄m ſeqͥ oneratus nō potuiſti. Ideo hodie honorā tur. et merito. quia plantauerunt eccleſiaꝫ ſanguine ſuo. Diceres. ſi pauꝑtas eſt virtus et diſponit ad beatitudinē. cur Sa lomon petiuit ꝓuerbioꝝ. iij. Mendicitatē ⁊ paupertatē ne dederis mihi. Et ꝓhibetur in veteri teſtamēto Deūt. xv. Ne ſit mendicus inter vos. Reſpondet ſanctus Thomas cōtra gentiles. libro. iij. c. xxxv. Intelligitur de coacta pauꝑtate et ſcanda loſa ac criminoſa: que ſolet eſſe furandi oc caſio. n̄ autem loquitur de voluntaria pau pertate et amoroſa. quia dicit Dernardus Paupertatē habentes ſunt ſpiritu diuites. Cui ſubdit. Deati mites. Et bene ſe quitur paupertatē. ne mites impatientes efficiātur. ideo Ambroſiꝰ. Quid prodeſt mihi carere diuitijs: niſi fuero mitꝭ. Nā pauꝑtas non placet deo ſine mititate. Eccleſiaſtici.i. Deneplacitū eſt dn̄o fides et manſuetudo Sed diceres. quid eſt mititas. Reſpōdet hieronimꝰ. Mititas eſt animi dulcedo quam nulla vincit amaritu do. Hanc chriſtus docuit Math. xi. Diſcite a me: quia mitis ſum ⁊ hūilis corde. Ubi auguſtinꝰ. Mites ſunt qui improbi tatibus cedunt: malum in bono vincunt. Hec virtus attribuit̉ patriarchis et ꝓphe tis veteris teſtamenti. ut legit̉ de Moyſe. Numeri. xij. Mitiſſimus in populo appa ruit. qui orauit pro iudeis: ne deus deberꝫ eos plagare. Tal̓ fuit abraā qͥ refugit lites īter paſtores exortas dicēs Gen̄. xiij. De

Sermo CXLV. queſo ſit iurgiuꝫ inter me ⁊ te. Talis fuit Ioſeph: qui ex mititate fudit lacrimas ꝓfratribus inimicis. De quo dic̄ Caſſiodo tus Qui malum pro malo non reddit. nec nocet nec nocere deſiderat: hic mitis eſt. Talis fuit Dauid. ij. Regū. xvi. cui male dixit Semei. Abilai voluit vindicare. da uid noluit. ſed dixit. dimitte eū ut maledicat. deus enī reddet mihi bn̄dictōeꝫ ꝓ ma ledictōe. Sil̓r eius mittitas apparuit: cū in uenit Saul inimicū ſuū in tentorio. recepit eius haſtā et ciphū ⁊ receſſit. noluit ei nocere. ideo pͣs. Memento dn̄e dauid ⁊cͣ. Tales hodie ſunt honorādi. quia geniti in fide. Thobie. viij. Filij ſanctorum ſumꝰ. Eccl̓iaſtici. xliiij. Laudemus viros glorioſos et parentes noſtros. Subdit eorū p̄miū. Qm̄ ip̄i poſſidebūt terram.ſ. triplicē quā tenueīt. quā gerūt. quā querūt. Quā tenuerūt. illa ē materialis. pͣs. xxxvi. Mā ſueti hereditabunt terrā. Ideo Eccl̓iaſti. x. Sedes ducum ſuperborū ſubuertit: et fecit ſedere mites ꝓ eis. Item terrā quam gerunt. id eſt corpus. Iob. x. Habitāt domos luteas: ⁊ terrenū habēt fundamentū Hanc terram.i. ꝓpriū corpus poſſiderūt. qꝛ corpus ſubiecerūt ſpiritui. Iob. x. Ter ra eſt data in manu mea. id ē corpus. Iuxta illud.i. Corinth. ix. Caſtigo corpꝰ me um et in ſeruitutē redigo. Item terram quam querunt.ſ. celeſtē fluentē lac et mel. pſal. cxli. Porcio mea in terra viuuentiū. Tunc ſubdit terciā beatitudinē. Dea ti dicūtur qui lugent. Et merito fletus eſt tercia virtus beatitudinis. quia dicit Am broſius. Trinitas eſt que peccata condonat. Item nota lugentes ſunt triplices. Primi lugent peccata ꝓpria. ⁊ ſunt incipi entes. ut dauid. pͣs. Quaſi lugens ⁊ ꝯtriſtatus ſic humiliabar. Talis fuit Maria magdalena Luce. vij. Cepit rigare pedes ibū lacrimis. Talis fuit apl̓us Roma. ix. Triſticia mihi eſt et cōtinuus dolor cordi meo. Talis luctus eſt ad ſalutem anīe. De quo apl̓s. ij. Corin. vij. Que ẜm deuꝫ eſt triſticia ſalutē ſtabilem oꝑatur. Ideo ſubdit eorū p̄miū. quoniā ip̄i conſolabunt̉ ſcꝫ ꝑ remiſſionem peccatorū: et miſericordie impetrationē ⁊ dei reconciliationem. Hieremie. xxxi. In fletu venient ad me: ⁊ in miſericordia deducā eos. Criſoſtomꝰ Nemo flens acceſſit qui non impetrauit quod poſtulauit. Thobie. iij. Poſt lacrimationē et fletum gaudiū et exultationeꝫ infundis. Hieronimꝰ ſuꝑ yſaiā. Oratio deum lenit. ſed lacrima deū cogit ad miſerandum et ꝓpiciandū. Secudi ſunt pro ficientes. iſti lugent aliena peccata. Talis fuit Saul.i. Regum. xvi. Uſqꝫ quo lugeſ Saul cuꝫ ego abiecerim eū ne regnat. Et illi ſunt beatiores. De quo Criſoſtomus. Deati qui lugent ꝓpria peccata. beatiores qui aliena. Hoc docemur Romanoꝝ. xij. Flete cum flentibꝰ. Hoc fecit Hieremiaſ xiij. ca. Oculus meus deduxit lacrimas. quia capta eſt gens dn̄i. Sed heu ſūt pleriqꝫ qui neqꝫ ꝓpria neqꝫ aliena lugent. ſed bene temporaliū rerū damna. De quibus Auguſtinꝰ in libro de penitentia. Sciat ſe culpabiliter durū qui flet damna rerum: ⁊ non animarū. Sunt etiā ẜm Richardū plures qui lugent charos ſuos: ſed nō ſemetip̄os. O cecitas ⁊ inſania lugere tēpo talia et nō eterna. Lugemus igitur cōmiſſionē viciorū et cōſolabimur ꝑ indulgenti am ip̄orum. pſal. xciij. Scd̓m multitudinē dolorū meorum conſolatōnes tue letificauerunt animā meā. Ideo dicit Dernat dus. O humilis lacrima. tuum eſt regnū tua eſt potentia. tu vincis inuincibilem. ⁊ ligas omnipotentē. ſcꝫ ad indulgentiam re miſſionis. Nam ẜm Auguſt. Qui proximorū peccata luget facilius a deo peccatorum ſuorū remiſſionē obtinebit. Tercij ſunt contemplātes. illi flent ꝓ deſiderio regni celeſtis. ut dauid ꝓpheta. Suꝑ flumina babilonis illic ſedimus ⁊ fleuimꝰ dum recordaremur tui ſyon. id eſt celeſtis patrie. Et flumina babilonis ſunt miſerie huiꝰ mūdi. in quibꝰ bonus ꝯtēplatiuꝰ adhūc fluctuās īcipit cogitare de celeſti gau dio. ⁊ incipit flere in deſiderio. ut p̄s. xli.

De omnibus ſanctis Fuerūt mihi lacrime mee panes die ac no cte. Sic ⁊ nos dicentes cū apl̓o Ro. viij. Ip̄i intra nos gemimus adoptōem filioꝝ dei expectantes. quia hic nō eſt requies in valle lacrimaꝝ neqꝫ ſatietas animi De qͦ ſanctus Tho. Intellectus hoīs nō qͥetat̉ niſi in ꝯgnitōe prime veritatis. et affectus et voluntas noſtra nō ſatiat̉ niſi in fruitōe diuinitatis. pͣs. xvi. Satiabor cū appatu erit gloria tua. Idcirco debemus illic fleti bus anhelare. Dern̄. Futura gaudia non ſatis ꝯcupiſcis. niſi cōtinue poſtules cum lacrimis. Tales ꝯſolabunt̉. Dern̄. Illa ꝯ ſolatio eſt deuotōis ſuauiſſima delectatio. Iſaie vlti. Sicut mater ꝯſolat̉ filios ſuoſ ita ꝯſolabor vos dicit dn̄s. Iſta beatitudo attribuit̉ ꝟe penitentibꝰ: ut magda lene latroni in cruce: petro. et ſic de alijs Et me rito honorare debemus eos. qꝛ ſunt exemplū penitētie noſtre ut ſequamur veſtigia eoꝝ. Ambro. Si ſecutus es exantē: ſeq̄re penitentē et cōſolaberis. ij. Corinth.i. Denedictus deus qͥ ꝯſolat̉ nos in om̄i tri bulatōe noſtra. Quarta beatitudo ē eſuries iuſticie. De qua ſubdit. Deati qui eſuriūt et ſitiunt iuſticiā. Et bene ſeqͥt̉ luctū. quia homo poſt ſacramentū penitentie incipit iuſticiā eſurire. Eſuries iuſticie eſt rehemens deſideriū oꝑandi iuſticiā ꝑ quā intendit adoptiōem ſummi boni. ⁊ capit̉ ꝓ rectitudine vite. qͣnto qͥs habet maiorē eſuriem iuſticie tāto iuſtior eſſe deſiderat. Hiero. Non ſufficit velle iuſticiā niſi iuſticie patiamur famē: ⁊ nunqͣꝫ nos ſatꝭ iu ſtos putamus. ſed ſemꝑ eſuriēdo oꝑa iuſticie impleamus. Nam ẜm Aug. Iuſticia eſt generalis virtus ꝯplectēs omnes ꝟ tutes. ergo nullus ad plenū poterit ꝑficere. ideo Iſaie. lxiiij. Omnes iuſticie nr̄e quaſi pannus mulieris mēſtruate. Iō xp̄ſ non poſuit iuſticiā in oꝑatione dicēdo. be ati iuſti. ſed in affectōe et deſiderio dicens Deati qͥ eſuriunt ⁊ fitiūt.i. affectant iuſticiam. ut docuit Luc̄. xvij. Cū feceritꝭ oīa que p̄cepta ſunt vobis dicite ſerui inutileſ facti ſumꝰ. quod facere debuimus fecimꝰ ⁊ quod facere nō poſſumus eſurimꝰ. prouer. xi. Deſideriū iuſtorū eſt omne bonuꝫ. Aug. Non quid es. ſed qͥd eſſe deſideras attendit deus. Subdit eoꝝ p̄miū. quoniā ip̄i ſaturabunt̉. Richardus de ſanc. vict. Omnes homines eſuriūt et ſitiūt. alij malū. alij bonū. alij poteſtates. alij honores: alij voluptates. alij diuitias ⁊cͣ. Et tales n̄ poſſunt ſaturari. quia totus mūdus nō ſa tiat hoīem niſi ſolus deus. qui eſt dominꝰ mundi. Aug. Dn̄e feciſti nos ad te inquie tum eſt cor noſtrum donec redeſcat in te. Sitiamus igit̉ iuſticiā. qꝛ dicit Der̄. Ci batos nō cibat. ebrios non potat. ſed eſuri entes cibat. Luc̄. i. Eſuriētes impleuit bonis: ⁊ diuites dimiſit inanes. Et attribui tur ꝯfeſſoribꝰ. de qͥbꝰ hodie ſit mentio ī euā gelio. Sint lumbi vr̄i p̄cincti: ⁊ lucernear dentes in manibꝰ vr̄is.i. ardentia oꝑa iu ſticie. Quinta btītudo eſt miẜicordia. de qͦ. Deati miſericordes. Et ſeqͥt̉ bn̄ iuſti ciā ẜm Criſo. Una nō valet ſine reliqua. quia iuſticia ſine miſericordia crudelitas ē ⁊ miſericordia ſine iuſticia diſſolutio eſt. Ideo habet̉ in cano. xlv. di. c. diſciplina. Iuſticia ſine miſericordia eſt vituꝑāda. Ideo virtus miſericordie ponit̉ poſt iuſti ciā. qͣſi diceret. ꝓpter imꝑfectōem iuſticie deuotis hoībꝰ neceſſaria eſt miẜicordia. Dicit em̄ Hiero. et habet̉. lxxxvi. diſ. qui clementiam. Qui clementiā nō habuerit qͣꝫuis ſpūalis apparet. tn̄ legē d̓i nō adim plebit. Ideo ambro. ſuꝑ epl̓aꝫ ad Thitū. Sūma xp̄iane religionis cōſiſtit in diſciplina: in miſericordia ⁊ pietate. Subdit eoꝝ p̄miū. qm̄ miſericordiā ꝯſeq̄nt̉. De qͦ gre. Qui miẜicordiā a deo ꝯſeqͥ deſiderat ncc̄e ē ut ip̄e egēti miẜicordiā impēdat. vt impleat̉ illud Lu. vi. Eadē mēſura qͣ mēſi fueritꝭ remetiet̉ ⁊ vob̓.ſ. mēſura mīe. Nā miẜicordes ꝯſeq̄nt̉ mīaꝫ. Prīo in vita gr̄aꝫ impetrat ꝓuer. iij. Miẜicordia ⁊ ꝟitas n̄ te deſerat: ⁊ īueīes gr̄aꝫ apd̓ deū ⁊ co rā hoībꝰ. Exēplū de cornelio Act. x. Erat corneliꝰ gētil̓ ml̓tas faciēs elemoſinas. et ait ei angelus. elemoſine tue et orationes

CXL. Sermo tue aſcenderunt in ꝯſpectu dei. et propter miſericordiā fuit vocatus ad baptiſmum ⁊ ad noticiā veritatis fidei. ¶ Scd̓o ꝯſequitur miſericordiā in morte. Hieron̄. in epl̓a ad nepocianū. Non memī me legiſſe mala morte mortuū qui nouerit ſe in oꝑibus miſericordie fuiſſe ſedulū. Thob̓. iiij. Magna fiducia corā ſummo deo exit elemoſina. Nam cū om̄s amici hoīem dere linquūt: elemoſina nō derelinqͥt eū Amb̓. Non ſunt hoīs bona que nō p̄t ferre ſecū. ſola elemoſina eſt comes defunctoruꝫ ꝙ Tercio poſt mortē. qꝛ p̄ibit in iudicio. ibi erit aduocata. pͣs. cxi. Iocundus hō qͥ mi ſeretur ⁊cͣ. quia xp̄us allegabit ꝓ his. Ma thei. xxv. Eſuriui et dediſtis mihi māduca re. Uenite benedicti pr̄is mei ⁊cͣ. Econtra ꝟo ſcribit̉ Iacobi. ij. Iudiciū ſine miſericordia ſit illi qui nō facit miſericordiam I Quarto poſt mortē miſericordia homī p̄parat celū. Eccī. xvi. Miſericordia vnicui qꝫ p̄parat locū. Figurat̉.i. Machabeo. ij. Dauid in miſericordia ꝯſecutus eſt regni ſedem. ⁊ ſic miſericordia facit nos regnare cū deo. pͣs. cij. Coronabit te in miſericordia ⁊ miſeratōibus. Ideo hiero. O qͣntū bonū eſt miſericordia: reddit ꝓ paruis ma gna ꝓ trāſitorijs celeſtia. Ideo aug. Lau das mercatorē qͥ vendit plumbū et acqͥrit aurū. et non laudas illū qui erogat pecuni am et acqͥrit regnū celeſte ⁊ eternā ſubſtan tiā. Luce. vi. Eſtote miſericordes. Gre. Si non habes pauꝑem redditorē. habes tamē eū fideiuſſorē ⁊ deū debitoreꝫ. Ideo Petrus rauēnenẜ. Da pauꝑi terrā ⁊ accipe celū. da ꝑtem accipe totū. et atribuit̉ actiuis. Deda. Uita actiua eſt eſurienti panē tribuere ¶ Sexta beatitudo eſt cor dis mundicia. et bene ſequit̉ miſericordiā Ambro. Miſericordiā nō meret̉ niſi mūdo corde mercat̉. Greg. Quid ꝓdeſt ſua dare deo et ſeip̄m ꝑ immundiciā dyabolo. Ideo Rabanus. Mūdi corde ſunt qͦs cō ſciētia peccati non arguit. ꝓpter qd̓ docet Iſa. c. i. Lauamī ⁊ mudi eſtote. Tūc ſubdit eoꝝ p̄miū. qm̄ ip̄i deum videbūt. Ubi leo papa. Qui deū deſiderat videre neceſ ſe eſt ut oculos cordis ab om̄i ſqualore ter gat. ꝓpter quod hortat̉ nos Richardus. Mundemus ꝑ amorē virtutis ꝯſcientiā ⁊ videbimus eius gloriā. et ꝯcordat Criſ. Quanto magis a p̄uis oꝑibus ſe qͥs abſtraxerit. tāto clarius deū videbit. Et dec beatitudo attribuit̉ Marie ⁊ virginibꝰ. Tales ꝯſequūt̉ tria bona. Primo ſunt a mici dei. ꝓuer. xxij. Qui diligit cordis mū diciā habebit regē amicū. Scd̓o ſunt dei miniſtri. pͣs. Ambulans in via immacula ta hic mihi miniſtrabit. Tercio regnāt cū deo. ij. Regū. iij. Mundus ego ſum. ideo regnant apud deū ineternuꝫ. Apocal̓. xiij. Uirgines ſunt et ſequunt̉ agnū quocūqꝫ ierit ¶ Septima beatitudo eſt pax. De qͣ textus. Deati pacifici. et ſequit̉ bn̄ mundi ciam cordis. qꝛ mūdato corde ab omnibꝰ paſſionibꝰ incipit hō habere pacē mentis. De quo Ambro. Cum interiora ab omni labe vocaueris pacē habere incipis. Ideo ẜm Hiero. Pacifici dicunt̉ qͥ primo in corde deinde inter fratres diſſidentes faciunt pacem. Quid prodeſt alios pacifica re. et in ſe bella vicioruꝫ habere: nihil. iō dicit̉ ad Hebre. xij. Pacē ſeqͥmini ſine qͣ nemo videbit deū. Et Iob. xxiiij. Dacem habete: et habebitis fructū optimū. Sub dit eorum premiū. Quoniam filij dei vocabuntur. et hoc ꝓpter ſimilitudinē. qꝛ ſicut deus eſt dator et amator pacis. ſic tales amant pacem. Gregoriꝰ. Sicut dei fi lij ſunt qui pacē diligunt. ſic et filij dyaboli cenſent̉ qui diſcordiā querunt. ideo Ro. xij. Quantū in vobis eſt cum omnibꝰ pacem habete. Ratio Auguſtini. quia pax ta le bonū eſt quod includit omne bonū. Idē de verbis dn̄i. Pax ſingularia tollit. bella compeſcit. iratos comprimit. ſuꝑbos calcat. humiles amat. diſcordias ſedat. cunctis eſt placida. quia eſt amicorum concor dia. et attribuit̉ angelis. Iob.xxv. Qui facis concordiā in ſublimibus. id eſt ange lis. Illoꝝ hodie fit mētio in matutīs. Te ſanctū dn̄m laudāt oēs angeli dicentes

De omnibus ſanctis Octaua beatitudo eſt patientia in ꝑſe cutōe. De quo textus. Deati qui ꝑſecuti onē patiūt̉ ꝓpter iuſticiā.i. amore iuſticie nō rigore iuris ut latrones.i. Petri. iiij. Nemo veſtrū patiat̉ quaſi fur vel homici da. Ideo dicit ꝓpter iuſticiā. Criſoſ. Si quis ꝑſecutus fuerit non ꝓpter cauſam d̓i ſed ꝓpter tꝑalia bona ille reus eſt. ⁊ tu be atus nō es. Ideo debet eſſe ꝓpter deū. Un̄ ⁊ ꝑſecutōis ꝑpenſio bene ſequitur pacem. quia habita pace cordis poſt victoriā vici orum et carnaliū delectationuꝫ abilior eſt homo ad ſuſtinendū ꝑſecutōnes. Criſoſt. Non ſolū ab hereticis et gentilibꝰ: ſꝫ etiā a quocunqꝫ ꝓpter iuſticiā. Subdit p̄miū eorū. quoniā ip̄oꝝ eſt regnum celoꝝ. Ecce hic ꝓmittit̉ p̄miū prime beatitudinis. Rō quia vltima ꝓbat omnes vſqꝫ ad primaꝫ vtrū ꝟe ſint. De qua gre. Qualis vnuſquiſqꝫ in ſeip̄o latet illata ꝯtumelia ꝓbat. Secūda ratio p̄miū regni ſignificat calicē paſſionis. De quo Math. xx. cū mr̄ filio rum zebedei petijt ihm̄. dic ut hij duo filij vnus ſedeat ad dexterā et alter ad ſiniſtra Rn̄dit ihūs. Poteſtis bibere calicē queꝫ ego bibiturus ſum. Ecce calix paſſionis e regni p̄miū: ut vult apl̓us. ij. Thimo. ij. Nemo coronabit̉ niſi qͥ legitime certauerit. Ideo ibidem. Omnes qͥ pie volūt viuere in xp̄o ꝑſecutiōem patient̉. Nam per multas tribulatōes oꝑtet nos intrare ī re gnum dei. Act. xiiij. Tercia rō qꝛ ſancti qͥ ꝓ xp̄o ſuſtinuerūt merito cuꝫ eo regnant. ij. Thim̄. ij. Si ſuſtinebimꝰ ꝯregnabimꝰ Idcirco Luce. xxij. Uos eſtis qͥ ꝑmanſi ſtis mecū in tēptatōibꝰ meiſ. diſpono vob̓ ſicut diſpoſuit mihi pater meus regnū. Et ſubdit in textu. Deati eſtis cū maledixerint vobis homines.ſ. blaſphemantes: et mala improperātes ꝓpter veritatē ⁊ iuſticiam: ⁊ dixerint omne malū aduerſus voſ ſcꝫ ꝓpter me mentientes. ſicut dictū eſt de xp̄o. Math. xi. Ecce homo vorax ⁊ potator vini ⁊cͣ. Subdit ꝓpter me. ecce cauſa. ſubdit p̄miū. Gaudete ⁊ exultate. ecce em̄ merces veſtra copioſa eſt in celis. Sermo CXLV Ad idem. Audete ⁊ exul tate quoniā merces veſtra co pioſa eſt in celis. Math.v. In verbis p̄miſſis duo innuunt̉. Primo exultatio ſanctorū glorioſa. ibi. gaudete ⁊ exultate. Secundo ſubiungit̉ eorum remuneratio copioſa. ibi. merceſ vr̄a copioſa ⁊cͣ. De pri mo dicit gaudete. triplex em̄ eſt gaudium. Primū eſt gaudiū animale: cum homīeſ gaudent de felicitate peccatoꝝ. Prouer. ij Letent̉ cum malefecerint: ⁊ exultent in re bus peſſimis. ut fornicatores et adulteri. Eccleſiaſtici. ij. Riſum reputaui errorem. et ingaudio dixi. quid fruſtra decipis. Reuera decipiunt̉. Augꝰ. de verbis dn̄i. Se culi leticia eſt impunita nequicia. ſed reſtat futura triſticia. Apocalip. xviij. Quātum glorificauit ſe in delicijs: tantum date illi tormentū et luctū. Auguſtinꝰ in ſoli loquio Nemo poteſt gaudere in vtroqꝫ ſe culo. quia manna nō fuit datū durante fa tina in egipto. Exo. x. Ideo Dernardus. Delicatus frater es ſi vis gaudere cū ſelo et chriſto. cum dicit̉ Luce. vi. Ue vobis qui hic gaudetis et ridetis: quoniam lugebitis et flebitis. Hec erit merces veſtra. Iob. xxi. Tenent timpanū ⁊ citharam. gaudent ad organi ſonū: et in puncto ad infernū deſcendunt. ibi implebit̉ illud Gregorij. Momētaneū eſt quod delectat eternum quod cruciat. Secundū gau diū eſt ſpirituale. ad Philip. iij. Gaudete in domino ſemper. id eſt in gratia domi ni. quem habemus ita gratioſum dominū quia ex gratia eius ſumus ad imaginem eius formati. ita chare redempti. ad eius gloriā vocati. De quo abacuc. iij. Ego aūt in domino gaudebo. et exultabo in iheſu deo meo. Nam ẜm Auguſt. Anima effici tur id in quo delectat̉. quia eſt nature ſpeculatiue. Si gaudet in turpibus: turpis efficitur. ſi in deo deus. De quo apoſtolꝰ i. Corint. vi. Qui adheret deo vnus ſpūs efficit̉ cū eo. Et hͦ eſt gaudium ſpirituale.

CXLVI. Sermo ¶ Terciū gaudiū eſt eternale. de quo p̄s. cxlviij. Exultabunt ſancti in gloria. Et hͦ eſt gaudiū ſtabile. Iohan. xvi. Gaudebit cor veſtrū. et gaudiū vr̄m nemo tollet a vo bis. Nam ſicut ꝑ totū annū p̄dicamus de vita ⁊ paſſione cuiuſſibet ſancti. hodie dignū eſt ut dicamus de gaudio generali eo rum vbi nūc ſunt. Pota multa ſunt genera gaudentiū in hoc mūdo ſicut hodie in celo. Primo gaudent ꝑentes de bonorū filioꝝ multiplicatōe. De quo ꝓuerbio. x. Filius ſapiens letificat pr̄em. Et ſic pater celeſtis hodie gaudet de bonis filijs quos creauit ꝙ fuerunt obediētes ſuis p̄ceptis ꝓuer. xxiij. Exultat ingaudio pater iuſti. ⁊ mater que eū genuit. Et ſic mater eccl̓ia ⁊ ſancta trinitas. ideo canit̉ primū reſpon ſoriū Sūme trinitati ſimplici deo. ¶ Se cundo gaudent ꝟgines vel ſponſe de nup tiarū celebratōe. maxime ſi accipiūt ſpon ſum nobilē: pulcrū: diuitē ⁊ ſapientē. iō ī nuptijs ſunt inſtrumēta leticie. Et ſic hodie gaudet maria mater nr̄a ꝟa ſponſa dei patris. Ideo cū annūciare audiuit ſolēnitatē ſue deſponſatōnis ꝙ debebat fieri ma ter filij dei dixit Lu.i. Magnificat anima mea dn̄m. Et exultauit ⁊cͣ. Sicut ⁊ d̓r zacharie. ix. Exulta ſatis filia ſyon. Reuera ip̄a gaudet coronata corona regni ⁊ gaudij. Unde in figura. iij. Regū. ij. Doſitus eſt thronus Derſabee iuxta thronū Salomonis. Unde p̄t dicere illud Iſaie. lxi. Gaudens gaudebo in dn̄o. et exultauit anima mea ī deo ſalutari meo. qꝛ induit me veſtimento ſalutis: et qͣſi ſponſam decorauit me corona. Cuius gaudij ꝑticipes effecti ſunt omnes virgines deo deſponſate ⁊ anulo fidei ſubarrate. Ideo bodie gaudent dicentes illud Apocal̓. xix. Gaudeamus ⁊ exultemus qꝛ venerūt nuptie agni: ⁊ de mus gloriā deo. de quo pͣs. cxlix. Filie ſy on exultant in rege ſuo. Tercio gaudēt ci ues de pr̄ie recuꝑatōe Et ſic hodie gaudēt āgeli. qꝛ vidēt celeſtē ciuitatē ibrl̓m de hominibus reꝑari. Nam celū erat deſertuꝫ ꝑ caſum angelorū. ſed ꝑ fideles ſeruos recuꝑatur. Ideo gaudent angeli cum beatꝭ animabus. Lu. xv. Gaudiū eſt angel̓ dei ſuꝑ vno peccatore penitentiā agente. Eo ꝙ vnus eſt de illis qui implebit vacuū lo cum. qͣntū magis hodie de pluribꝰ. Ideo implebit̉ illud pͣs. xx. Suꝑ ſalutare tuum exultabunt vehemēter.ſ. angeli. qꝛ deſide riū cordis eoꝝ tribuiſti eiſ Quarto gau dent mercatores de lucri cumulatōe. Un̄ ꝓuer. xx. Malū eſt malū eſt dicit omnis emptor. ⁊ cū receſſerit gloriabit̉ de lucro. Sic hodie gaudent apl̓i qui ꝯmutauerūt paleam ꝓ auro: arenā ꝓ lapidibꝰ p̄cioſis. terrā ꝓ celo. Et diuites facti ſunt ꝓpauꝑ tate quā elegerunt. Math. xix. Ecce nos reliquimus omnia. quid ergo exit nobis. Reſpondit. Centuplū accipietis ⁊ vitam eternā poſſidebitis. Hodie de eis ſit mentio in euangelio cū canit eccleſia. Dtī pauꝑes ſpiritu qm̄ ip̄oꝝ eſt regnuꝫ celorū. Quinto gaudent ꝑegrini ⁊ exules de re uerſione in patriā. ſicut gaudebāt filij iſrl̓ reducti in ihrl̓m. pͣs. cxxi. Letatus ſum in his que dicta ſunt mihi. Sic hodie gaudent patriarche et ꝓphete de pn̄tia patrie qͥ hic fuerūt ꝑegrini. pͣs. xxxviij. Aduena ego ſum et ꝑegrinus ſicut oēs pr̄es mei. Hebre. xiij. Non habemus hic manentē ciuitatē. Sed hodie gaudent in celeſti patria de poſſeſſione eterne vite qui erāt exu les ꝓpter crimē leſe maieſtatis ꝑentū no ſtroꝝ. Iſti tanqͣꝫ ꝑegrini ſemꝑ cor habebāt ad patriā donec ꝑ mortē ſummi ſacer dotis reuerſi ſunt ⁊ introducti. Iſa. vlti. Gaudete cū leticia qui in triſticia fuiſtis. ⁊ repleamini ab vberibus ꝯſolatōnis eiꝰ. Sexto gaudent bellatores de hoſtium interfectōne. ſicut iudei de holoferne. Iu dit vlti. Exiuit ppl̓us iocūdus ẜm faciem ſanctoꝝ. Exo. xv. Submerſo pharaone. cantemus dn̄o. Hoc gaudiū hꝫ exercitus martiꝝ. cuiꝰ vexillifex fuit btūs Stephanus. Et de eis dicit̉ Hebreo. xi. Sācti ꝑ fidem vicerūt regna Naꝫ duplex fecit cer tamē diabolus cōtra eos. vnū vicioꝝ ꝯtra mentē. aliud ꝑſecutoꝝ ꝯtra carnē. Prīaꝫ

De omnibus ſanctis aciem vicerūt ſancti ꝑ reſiſtentiā. Secun dam ꝑ patientiā: tantos em̄ paſſi ſunt ictꝰ qͦt ſcuta eoꝝ.i. corꝑa fracta ſūt ī bello. Ipſi vero nō ceciderunt ideo coronati ſunt. Un̄ Iſa. ix. Letabunt̉ corā te ſicut qui letant̉ ī meſſe. ſic exultāt victores capiētes predā qn̄ diuidūt ſpolia. pͣs. cxxv. Ueniētes aūt veniēt cū exultatōe. Septimo gaudent oꝑatores d̓ mercedis receptōe. ⁊ ſic hodie ſancti ꝯfeſſores qui xp̄o ẜuierūt cū cordis hūilitate. corꝑis aſꝑitate. cū oꝑis fidelita te Iō poſſunt dicere illud pͣs. lxxxix. Leta ti ſumꝰ ꝓ diebꝰ quibꝰ vidimꝰ mala. Et ſic cuilibet ſeruo ī fine oꝑis dicet̉. Euge ẜue bone ⁊ fidelis. qꝛ talibꝰ dicet̉ illud Gaude te ⁊ exultate Math̓. v. O qͣꝫ merito pn̄t gaudere hodie ſācti de multꝭ ī celo. Pri mo habebūt gaudiū ſupra ſe de clara viſione celeſtis regꝭ. de qͦ Iſa. xxxiij. Regē ī de core ſuo videbunt. ⁊ inde exit eis triplex. gaudiū. Primo vidēdo faciē diuina qd̓ erit ſummū gaudiū. Dern̄. Illud eſt verū gaudiū qd̓ nō de creatura ſꝫ de creatore cō cipit̉. in cuiꝰ comꝑatione om̄is iocūditas meror. om̄e dulce amaꝝ. om̄e decoꝝ feduꝫ Nā ẜm Aug̓. illa viſio eſt tota merces Et ſi mali illā faciē viderent penis carerent. Chriẜ. Carētia diuine viſiōis gͣuior pena eſt qͣꝫ pena gehēne. hͦ veꝝ eſt qͣꝫtū ad penaꝫ damni. Secūdo ī eis eſt gaudiū in viſio ne humanitatꝭ ī corꝑe gl̓ificato. Iſa. xxxv Ip̄i videbunt gloriā dn̄i: ⁊ decorē dei nr̄i. Nā ſi illā claritatē nō ꝑmanentē: ſꝫ trāſeuntē vidit Petrꝰ ī mōte tabor ꝙ omniuꝫ alioꝝ oblitꝰ Mat. xvij. dixit. Donū ē nos hic eſſe faciamꝰ tria tabernacula. quid tūc de claritate glorie ꝑmanētis in patria. Iō pͣs. lxxix. deſiderāter ait. Qn̄de nobis faciē tuā ⁊ ſalui eximꝰ. ⁊ Ioh̓. xvij. Hec eſt vita eterna vt cognoſcāt te ſolū verū deuꝫ ⁊ iheſū xp̄mquē miſiſti. Tercio erit gau diū in ꝯſideratōne vnionis humane natu re ad diuinā O magnū ⁊ mirabile gaudium erit electis cū ꝯſiderabūt ꝙ frater eoꝝ ẜm carnē vere deus eſt. Ideo Dern̄. Ple num erit om̄i dulcedine videre hoīeꝫ ⁊ ho minis ꝯditorē. tūc implebit̉ illud Ioh̓. x. Ingredient̉ ⁊ egredient̉ ⁊ paſcua inuenient. ingredient̉ in diuinitatē. egredient̉ in humanitatē. Ideo Iſa. xxxv. Uenient in ſion cū laude ſempiterna. qꝛ leticia ſuꝑ caput eoꝝ. Un̄ ẜm Aug. Nullū malum ibi erit: nullū bonū latebit Secūdo habebūt gaudiū ab eo qd̓ infra ſe eſt. ſcꝫ ab inferno qd̓ veraciter euaſerūt: hic ꝟo homo nō eſt certꝰ an amore vl̓ odio dei dignꝰ ſit. Eccs ix. Inde etiā habēt triplex gaudiū. Pri mo vident demones ꝓſtratos a quibꝰ hic temptati fuerunt. Secūdo vidēt ſe ſecuros imꝑpetuū ab om̄i temptatōe. Sap̄. iij Iuſtoꝝ aīe in manu dei ſunt ⁊ nō tangēt il los tormentū malicie. Tercio vidēt malos ibi cruciari qui eos hic multipliciter le ſerunt. ⁊ in hͦ laudāt diuinā iuſticiam. pͣs. Letabit̉ iuſtꝰ cū viderit vindictam. Ideo pͣs. lxxxiij. Deati qͥ habitant in domo tua dn̄e. pͣs. Exultabit lingua mea iuſticiā tuā ⁊ os meū annūciabit laudē tuaꝫ. Eccl̓i. li. Dedit michi dn̄s linguā mercedē meam ⁊ in ip̄a laudabo eū. Ideo ẜm doctores reſumptis corꝑibꝰ erit laus vocalis. Sꝫ ẜm Remigiū in lingua hebraica. Ideo Iſaie xliij. Ppl̓m iſtū formaui mihi: laudē meā narrabit. Sācti gͦ deū laudant. peccatores vero vlulāt. Iſa. lxv. Ecce ſerui mei laudabūt p̄ exultatōe ⁊ vos clamabitis p̄ dolo re cordis: ⁊ p̄ ꝯtritione ſpūs vlulabitis. Tercio hn̄t gaudiū ab an̄.ſ. a celo ī qͦ ſūt. Inde habēt triplex gaudiū. Primo a loci claritate. Apoc̄. xxi. Ciuitas illa nō eget ſole: ſꝫ agnꝰ dei illuminabit eaꝫ. Et ſequit̉ Nox vltra nō exit. Hāc claritatem petijt Thobias. c. xiij. Deatꝰ ero ſi fuerint reliquie ſeminis mei ad videndū claritatē hie ruſalē. Nā ille ſol celeſtis lucet ibi qͥ dixit Ioh̓. viij. Ego ſum lux mūdi. Secūdo a loci puritate. Apoc̄. xxi. Nil coinquinatum intrabit. Tercio a loci delectabilitate. Daruth. iij. O iſrael qͣꝫ magnꝰ eſt domus dn̄i ⁊ ingens locꝰ poſſeſſionis eius. ⁊ p̄ſens mundus velut punctus eſt reſpectu celi. Dern̄. Ciuitas celeſtis māſio ſecura

CXLVI Sermo totū ꝯtinens qd̓ delectat. Ideo pͣs. lxxxvi. Glorioſa dicta ſunt d̓ te ciuitas dei. Ideo melior eſt dies vna in atrijs tui ſuꝑ milia pͣs. lxxxiij. Quarto habebunt gaudiū ab eo qd̓ eſt poſt ſe.i. a corꝑe ꝓprio qd̓ hic reliq̄rūt. Inde exit triplex gaudiū Primo a corꝑis claritate Math̓. xiij. Fulgebūt iu ſti ſicut ſol in regno patris eoꝝ. Secundū gaudiū a corꝑis īmortalitate.i. Choꝝ. xv. Oportet hͦ corruptibile induere incor ruptōnē ⁊ hͦ mortale induere immortalita tem. tūc implebit̉ illud Apoc̄. xxi. Mors vltra nō exit. Terciū gaudium a corꝑis agilitatē. de quo Augꝰ. Ubi velit ſpūs ibi ꝓtinus erit ⁊ corpꝰ. quia implebit̉ illud.i. Choꝝ. xv. Seminat̉ animale ſurget ſpūa le.i. obediens ſpiritui. Dicit magiſter ī. iiij diſt. xlix. Sine om̄i ſcrupulo credendum eſt eos habituros maiorē gloriā poſt iudiciū qͣꝫ ante. qꝛ maius exit eoꝝ gaudiū eo ꝙ extenſiue diffundet̉ ab aīa in corpꝰ. Qui to habebūt gaudiū ab eis qui erūt ad ſiniſtrā.ſ. a ſanctꝭ angelis. Et illud gaudium erit triplex. Primo cū eis īmutabiliter viuēdo. de quo Math̓. xxij. In celo nō nu bent neqꝫ nubent̉: ſꝫ erunt ſicut angeli dei. Secūdo cum eis deū laudādo. Iſa. vi. Nō ceſſabūt clamare die ac nocte. ſanctꝰ. ſanctꝰ. ſanctꝰ. de quo pͣs. Deati qͥ habitāt in domo tua dn̄e ī ſecula ſeculoꝝ laudabūt te. Tercio habebūt gaudiū ſine modo cū eis eternaliter deū vidēdo ⁊ amando. de qͦ Dern̄. in meditatōibꝰ. Amabimꝰ ſine mō videbimꝰ ſine termino. coherebimus ſine medio. ſicut idē dicit in li. de diligēdo deū Qūo ſtillabūt aque viue ⁊ fer igni vnit̉: ſic ſancti vniti ſūt deo. Sexto habēt gau diū ad dextrā.ſ. a venerabili ſocietate. Et erit triplex. Prīo ex multitudine. Apoc̄. vij. Uidi turbā magnam quā nemo dinumerare poterat. Nā ſi nō poſſumꝰ numerare ſtellas celi. arenā maris. ⁊ guttas aqͣ. multominꝰ numeꝝ ſanctoꝝ Iob. xxv. Nō eſt numerꝰ militū eiꝰ. Daniel̓. vij. Miliū milia miniſtrabāt ei ⁊ decies milleſies cen tena milia aſſiſtebāt ei Secūdo hn̄t gau dium ex ſocietatis nobilitate.ſ. beate virginis. oīm ſanctoꝝ. angeloꝝ. apl̓oꝝ ⁊cͣ. quoꝝ hodie oīm celebritas eſt vna. Tercio ha bent gaudiū d̓ ſocietatꝭ amicabilitate. Iſa. xxxij. Sedebit ppl̓s meꝰ in pulcritudīe pa cis ⁊ ī requie opulēta. vbi nulla diſcordia. de qͦ pͣs. Qui habitare facis vnanimes in domo. Nā ibi exit pax ⁊ vnanimitas cum deo angelo ꝓximo ⁊ corꝑe ꝓprio Nā duo ſunt faciētes diſcordiā q̄ in celo nō erunt. Primū eſt ſuꝑbia. Prouerb̓. iij. Inter ſuꝑbos ſemꝑ iurgia ſunt. illa non erit ibi. pͣs. Nō habitabit in medio domꝰ mee qui facit ſuꝑbiā. Secundū eſt inuidia ⁊ illa nō erit ibi. de qua Augꝰ. ſuper Ioh̓. Non erit aliqua inuidia diſparis claritatꝭ. Un̄ Gregꝰ. iij. moral̓. Tanta eſt ibi vis vnitatis qd̓ vnuſqͥſqꝫ in ſeip̄o nō capit: in alio ſe accepiſſe exultat.ſ. ꝑ charitatē. de qͦ Gregoriꝰ. Qḋ tuū ꝑ laborē: meū ꝑ amorē. qua propter hortatur nos Augꝰ. in li. de vtilitate agendi penitentiā. Fratres illuc feſtinate vbi ſemper viuatis. ſi iſta fluida vita diligit̉: quāto magis vbi feruēter ſancti in deo letant̉. Dixi ſecundo ſubiungit̉ eoꝝ remuneratio copioſa. ibi. Merces veſtra copioſa eſt in celis. Itē merces ſanctoruꝫ habet plures ꝯditōes. Primo em̄ recipi tur celeriter. Apoc̄. xxij. Ecce venio cito ⁊ merces mea mecū. Reuera cito veniet.ſ. poſt mortē. Luc̄. xij. Qua hora non putatis filius hominis veniet ad remunerāduꝫ bonos. Secundo deſeruit̉ faciliter. Ma thei. x. Quicūqꝫ potum dederit vni ex minimis meis calicem aque frigide non perdet mercedem ſuam. ſcilicet in celis. Idcirco noli eſſe impatiēs in aduerſis. nichil eſt ꝙ pateris ſi mercedem attendis. Ideo Hiere. xxxi. Quieſcet vox tua a ploratu ⁊ oculi tui a lacrimis quia adeſt merces oꝑi tuo. Dex. Si labor te terreat reſpice mercedem. Tercio ſoluitur liberaliter. quia dicitur copioſa. Unde Dern̄. Merces ſā ctorum eſt tam magna ꝙ non poteſt menſurari. multa nō numerari. precioſa nō eſti mari. copioſa nō finiri. Iō pͣs. Replebit̉

in bonis deſiderium tuum. ſupet quo dicit Oroſius. Replebunt̉ om̄es ſenſus exteri ores ⁊ interiores celeſtibꝰ delitijs. pͣs. Cor meum ⁊ caro mea exultauerunt in deū viuum. Auguſtinꝰ. Duo ſunt ſenſus. interior ⁊ exterior. Exterior reficitur in contem platione humanitatis. Interior in cōtem platione diuinitatis. de quo Leo papa in libro de fide dicit. Deus homo factus eſt vt totum hominem beatificaret. Iſtud exgo obiectum tam fulgidū eſt ꝙ omnis alia claritas ſanctorum ⁊ ſiderum eſt quaſi caamus ardens reſpectu totiꝰ vniuerſi. Iō Dern̄. O beata merces chriſtū videre in ſeipſo in nobis ⁊ nos in ipſo felici iocundi tate. de qua Augꝰ. ſic loquit̉. Qd̓ prepara uit deus diligentibꝰ ſe. fide non capit̉. ſpe non attingitur. charitate non comp̄hendi tur. acquiri p̄t. eſtimari non poteſt Quar to poſſidetur perhenniter Eccl̓i. xviij. Nō verearis vſqꝫ ad mortem iuſtificari: quoniam merces domini manet in eternū. Nō em̄ deficiet quantūcunqꝫ diu ea vtamur. quia non eſt trāſitoria ſed ſempiterna. Au guſtinus. O homo exardeſce in amore dei ⁊ deſiderio vite eterne. cuiꝰ lux eſt veritas cuius lex charitas. cuius modus eternitaibi actio non oꝑoſa. requies non deſidioſa ibi ſanitas ſine infirmitate. pulcritudo ſine deformitate. iocunditas ſine merore. ſapiē tia ſine errore. vita ſine morte. ſap̄. v. Iuſti imperpetuum viuuent ⁊ apud dominum eſt merces eorum. Geneẜ. xv. Noli time re ego merces tua magna nimis. Hanc mercedem adepti ſunt omnes ſanctiquoꝝ hodie ſolemnitatem celebramus letanter. Pro quo ſciendum hodierna feſtiuitas eſt gaudioſe celebrāda. quia varijs de cau ſis ab eccleſia eſt īſtituta Prīo ꝓpter dei glorificatōeꝫ. Un̄ Guil̓. altiſidorēẜ. Qui ſāctis honorē impendit illuꝫ ſpecialiter honorat qui eos ſanctificauit. quia honor mi niſtrorum eſt veneratio dominoruꝫ. In figuta illius Heliſeus dixit ſe fore p̄ſenteꝫ quando Naaman ſitus deſcendit de currū faciens reuerentiam Ieſi ſeruo ſuo indigno. Ideo hortatur pͣs. Laudate dominum in ſanctis eius. ¶ Secundo celebrat̉ ꝓpter auxilij participatione. Detn̄. in ſer mone de omnibꝰ ſanctis. Si potentes fue runt in terriſ: potentiores ſunt in celis. qꝛ patria non minuit charitatem: ſed augmetat. Maximus in ſermone. Eorum merita ſunt noſtra ſuffragia. eoruꝫ cruciatus ſunt noſtri profectꝰ. Quomodo em̄ cognoſcūt noſtra deſideria Reſpondet ſanctꝰ Tho. in. iiij. Ꝙ cognitione matutina.ſ. in deo. non autem cognitōne veſpertina.i. in ſe ipſo. Unde Gregꝰ. Quid nō vident qui vi dentem omnia vident. Dern̄. Ibi ſemel magiſtrum vidiſſe eſt oīa didiciſſe. ¶ Ter cio celebratur ꝓpter ſpei ſublimationem. Unde Bern̄. Quid eſt ꝙ non ſolum difficile ſed etiā videtur nobiſ impoſſibile cū homines fuerunt ſicut nos. Ideo feſtiuita tis eorum celebratio eſt noſtre fidei confit matio. Maximus in ſermone. Nunqͣꝫ ita conſtanter vitam extendiſſent niſi alteram beatiorem ſenſiſſent. ideo non timeamꝰ nimium. Augu. in ſermone de martiribus. Quid timebꝰ membrorum damna cum ſe curitatem accipio de numero capillorum Math̓. x. Om̄es capilli capitis veſtri numerati ſunt: ⁊ vnus non peribit ex iſtꝭ. pͣs. Cuſtodit dn̄s oſſa ſanctoꝝ vnuꝫ ex his nō conteretur. ¶ Quarto celebratur ꝓpter eo rum imitationem. de quo Chriẜ. ſuꝑ Ma theum. Que eſt iuſticia ſanctos colere et ſanctitateꝫ ſpernere. ſine cauſa iuſtos colit qui iuſticiā ſꝑit. Ideo hortam.i. Mach̓. iiij. Memētote quomodo ſalui facti ſunt patres veſtri. Aliqui per volūtariam pau pertatem vt apoſtoli. Aliqui per ſeruitutē vt patriarche ⁊ ꝓphete. Aliqui per patiētē tribulatōeꝫ vt martires. Aliqͥ ꝑ miſericor die pietatem vt confeſſores. Aliqui ꝑ corporis caſtitatem vt virgines. Aliqui ꝑ penitentie aſperitatem vt veri penitentes. ſic ⁊ nos. Maximus in ſermone de omnibuſ ſanctis. Quē delectat alicuiꝰ ſancti meritum ⁊ premiū delectari debet par ⁊ obſeqͥum. Quīto celebrat̉ ꝓpter tēpli cuiuſdā Ꝙ De omnibus ſanctis

CXLVI Sermo dedicationem. Romani enī cum vniuerſo orbi dominarent̉ qd̓dam templū ꝯſtruxerunt. in cuiꝰ medio ſuū idolum collocātes omniū prouinciarū ſimulacra ꝑ circūitum ſtatuerūt reſpicientes rectis vultibꝰ idolū romanoꝝ. ſi quādo aliqua ꝓuincia rebellaret ꝯtinue arte diabolica illius ꝓuintie ſimulacrum idolo romanorū poſteriora ver tebat. innuēs ꝙ ab eiꝰ dominio receſſiſſent ſtatim illuc romani exercitum deſtinabāt ⁊ ipſam ſuo dominio ſubiugabant. Et illd̓ templum vocauerunt Panteon qd̓ ſonat totidij. ⁊ dicitur a pan qd̓ eſt totū ⁊ theos deus. ⁊ durauit tādiu vſqꝫ ad tp̄s imꝑato ris foce. Tunc bonifacius quartus papa impetrauit hoc templum a foca ceſare ⁊ cō ſecrauit in honore beate virginis ⁊ omniū martyrum chriſti. ⁊ appellauit locum ſancte marie virginis ac martyrum chriſti. ⁊ a populo appellatur ad ſanctam Mariam rotundam Et poſt hoc quidam papa Gre gorius hoc feſtuꝫ kalendas nouembris inſtituit ⁊ per vniuerſum mundū hunc dieꝫ in honore oīm ſanctoꝝ celebrati ſolēniter. ordinauit Sexto celebratur ꝓpter omiſſorum impletionem. quia nos multos ſan ctos obmittimus ⁊ ꝓpter eorum multitudinem celebrare non poſſumus ꝓpter noſtram infirmitatem ⁊ temporis breuitateꝫ Ideo eccleſia ordinauit vt vno die eos ſimul honoraremꝰ Septimo ꝓpter negligentie ſuppletōnem. qꝛ licet aliquoꝝ feſta celebramus tamen negligenter. Ideo bodie per amorem ⁊ deuotionem ſupplere de bemus negligentiā in feſtiuitatibꝰ peractā Octauo ꝓpter faciliorem orationuꝫ noſtrarum impetrationem. Sic̄ hodie om̄s ſanctos vniuerſaliter honoramus. ſic ipſi hodie intercedent pro nobis. Hieronimꝰ Impoſſibile eſt multorum orationes non exaudiri. de quo hodie in collecta dicitur. Deſideratam nobis tue ꝓpiciationis habundantiam multiplicatis interceſſoribuſ largiaris. Intercedunt enim ſancti pro no bis merito ⁊ affectu. merito dū nobis eoum meritis ſuffragantur. affectu duꝫ me rita noſtra cupiunt adimplere. Exempluꝫ legitur. Cum cuſtos quidam eccleſie ſancti Petri hac die ex deuotōne omnia altaria circūijſſet ⁊ omnium ſanctorum ſuffra gia imploraſſet. ⁊ demum veniſſet ad altare ſancti Petri ibi paululum requieſcens extra ſe capitur ⁊ vidit regem regum ī ſub limi ſolio ⁊ om̄es angeloſ in circūitu morā tes. tunc virgo virginum cum diademate p̄fulgenti venit quā innumerabilis multitudo virginum ſequebatur. Huic rex pro tinus aſſurrexit ⁊ poſito ſolio ſedere fecit. poſt hoc venit quidā veſtitus pilis camelorum quē ſequebat̉ multitudo venerabiliū ſenioruꝫ. deinde venit alius pontificali ha bitu decoratus quē cohors in habitu cōſimili ſequebatur. poſtea proceſſit īnumerabilis multitudo militie. demū aduenit tur ba diuerſarum gentiū infinita. Om̄s igit̉ ante regem aduenerunt ⁊ ipſum flexis ge nubus adorauerunt. Iſte autē qui in pontificali habitu erat incepit matutinas cete xis proſequentibus. Angelus autem qui predictū cuſtodē ducebat eideꝫ viſionē ex poſuit. Aſſerēs virginē ī prima acie mr̄eꝫ dei eſſe. veſtitū de cameloꝝ pilis Iohānē baptiſtā cū prīarchis ⁊ ꝓph̓is. ⁊ pōtificali ornatu petꝝ cū ceteriſapl̓is. milites marti res. turbam reliquam cōfeſſores. Ibi omnes an̄ regē venerūt vt ꝓ honore ſibi hac die exhibito a mortalibꝰ gr̄as agerent. ⁊ ꝓ orbe vniu exſo orarēt. Deīde ad locū aliū ipſum duxit ⁊ vtriuſqꝫ ſexus homines vi dens alios in ſtratis aureis. alios in men ſa gaudētes diuerſis delicijs. alios nudoſ ⁊ inopes auxiliū mendicantes. ⁊ dixit hūc purgatorij locum eſſe. habundantes illas animas eſſe quibꝰ ab amicis per multa ſuf fragia copioſe ſubueniebatur. egētes eſſe qͦꝝ nulla cura habebatur. Iuſſit autem vt omnia ſummo pontifici intimaret vt poſt feſtum omnium ſanctoruꝫ diem ſtatueret animarum vt ſaltem generalia ſuffragia fi erent pro illis q̄ ſpecialia habere nequirēt. De animabus defunctorū. . Sermo CXLVII.

De animabus defunctoꝝ Ntende anime mee ⁊ libera eam. ſcribitur pſalmo. lxviij. ⁊ legit̉ pro ſalute ani marum. ⁊ applicatur pro preſentis ſermonis exordio. In verbis premiſſis duo in nuuntur. Primo poſtulatio beneficij ⁊ pie tatis. ibi. Intende anime mee. Secundo explicatio ſubſidij ⁊ charitatis. ibi. ⁊ libera eam. De primo dicit. Intende anime mee Nō dicit intende bonis derelictis. nec intende bonis corꝑis ſed anime. Item intē dere debemus animabꝰ defunctorum plutibus de cauſis. Primo ꝓpter naturam docentem. Eſt nanqꝫ lex naturalis que docet. Math̓. vij. Omnia quecunqꝫ vultis vt vobis faciant homines eadem facite illis. Et hoc intelligitur. quecunqꝫ vultis ẜm rectam rationem. Et ſic ſi velletis libe rari cooperamini liberationi aliorum. Dicit nanqꝫ Albertus in libro rerum Q. irtationalia animalia vt cerui ⁊ elephantes ſuccurrunt alijs. cerui cum debent pertrāſi re magnam aquam fortes ordinant in prīcipio ⁊ in fine: ⁊ debiles in medio vt ſuſtē tantur a fortibꝰ: ponentes capita ſuper dor ſa fortium cetuorum: ⁊ ſic tranſuadūt. Si militer elephas ſi ceciderit ꝑ ſe ſurgere nō poteſt. tunc clamat: currunt autem alia ani malia ⁊ ſubueniunt. quia ſcribitur Eccl̓i. xiij. Omne animal diligit ſibi ſimile. Si hoc faciunt irrationalia multo magis rati onalia. vt docet apoſtolus ad Gal̓. vi. Alter alterius onera portate. Ro. xv. Debemus nos firmiores imbecillitates infirmo rum ſuſtentare. Ambroſius. Nil tam piū ſicut iuuare conſortem. nam omnes ſumꝰ miſerabiles ⁊ defectuoſi. Idcirco nunc ſimus miſericordes. Prouerbioꝝ. xix. Ho mo indigēs miſericors eſt. Eccl̓i. xxxi. In tellige que proximi tui ſūt ex teipſo. Se cundo propter ſcripturam ammonentem. Nam omnis ſcriptura veteris ⁊ noui teſtamenti hortatur nos ad ſubueniendum animabus. Eccl̓i. vij. Mortuo non prohibeas gratiam. Item. ij. Machabeorū. xij. Iudas machabeus miſit duodecim milia. dragmas argenti hieroſolimam offerri ꝓ) peccatis mortuorum. conſiderauit eniꝫ ꝙ hi qui cum pietate dormierant optimam. haberent repoſitam gratiaꝫ. Sancta ergo ⁊ ſalubris eſt cogitatio pro defunctis exorare vt a penis ſoluentur. Ecce hoc eſt cō tra eos qui dicunt ꝙ auaricia ſacerdotum excogitauit cōmemorationes animarum. qd̓ eſt falſum. quia ſcribitur Eccl̓i. iij. Ele moſina patris tui non exit in obliuione. et pro peccato matris reſtituetur tibi bonum. id eſt. pro ſubſidio patris ⁊ matris fiet tibi recompenſa. qualiſ. ſubdit idem ibidenIn iuſticia edificabitur tibi. in die tribulationis cōmemorabitur tui. Et ſicut in ſereno glacies ſoluentur. ſic tua peccata. propter qd̓ eſt eccleſie ſancte conſtitutio. d̓ celebratione miſſarum. capitulo cum creatu ra. Ꝙ nulla miſſa debet celebrari quin defunctorum debet fieri memoria. Tercio propter amiciciam refulgentem. Prouer bioꝝ. xvij. Omni tempore diligit qui eſt verus amicus. ſcilicet tempore ſanitatis in firmitatis leticie ⁊ triſticie. tempore vite ⁊ mortis. tempore proſperitatis ⁊ aduerſi tatis. de quo Gregoriꝰ. Lex vere amicicie eſt vt qui diligit in proſperitate: diligat et in aduerſitate. vt docꝫ Ieſus filius ſirach Eccl̓i. vi. Si poſſides amicum in tempta tione poſſide illum. Sed heu amicicia ꝟa eſt rara. quia multi ſe oſtendunt amicos ī proſperitate. pauci vero reperiuntur in ad uerſitate. de quo Prouerbioꝝ. xix. Diuitie addunt amicos plurimos. a pauꝑe au tem ſeparantur quos habet. ⁊ implet̉ illd̓ Eccl̓i. vi. Eſt amicus ſocius menſe. ⁊ non permanet ī tempore tribulationis. pͥſ. Ob liti ſunt beneficiorum eius. ꝓpter qd̓ dicit Gorra in ſententijs. Amici non probant̉ bene in proſperis ſed in aduerſis. Sic con tingit pauperibus vt ſcribit Gelaſius papa. ⁊ habetur. xxv. q. ij. ſicut ſolia deſerunt arborem in hiemis aduerſitate quando illis contra frigora plus indigeret. ita qui conuertuntur ad inimiciciā tꝑe pauꝑtatiſ O 3

CXLVII Sermo amici. Fontinus de mutabilitate reruꝫ dicit. Si quis ſe amicum iactat talem ſe nō perbis ſed opere demonſtrat. Iuxta illud i. Iohā. iij. Non diligamus verbꝰ nec lingua: ſed oꝑe ⁊ veritate. Dicit ibidē. Qui viderit fratrem neceſſitatem patientem ⁊ clauſerit viſcera ſua: quomō charitas patris manet in eo. ⁊ ſic nos ſumus fratres. Math̓. xxiij. Omnes eī fratres eſtis vnꝰ em̄ eſt pater veſter qui in celis eſt. Ubi au guſtinus. Om̄es fratres ſumus ẜm ꝙ homines. quanto magis ẜm ꝙ chriſtiani ſumus ⁊ in fide chriſti. Ratione fraternitatꝭ piritualis eſt vnus pater deuſ. vna mater eccleſia. q̄ fraternitas tanto magis reſtrin git ad diligendum: quanto reuerentior de us pater qͣꝫ homo carnalis. ⁊ mater ecclelia qͣꝫ mater carnalis. ⁊ celeſtis hereditas qͣꝫ temporalis Ideo faciamus iuxta illud primi Machab̓. v. Conuenit enim eccleſia magna cogitare quid facerent fratribuſ in tribulatione. Agamus iuxta illud Deu tro. xv. Precipio tibi vt aperias manum tuam egeno ⁊ pauperi. ⁊ oſtendamus vecā amiciciam. Nam ẜm Fontinū qui fingit amiciciam peior eſt illoqui fabricat falſam monetam. Et ſicut ex vera amicicia tenemur ſubſidium corpori: multo magis anime. de quo Augꝰ. in libro de catheſizādis rudibus. Sicut ſentētia eſt verbis prepo nenda. ita corpori anima ¶ Exempluꝫ d̓ ab bate qui debebat mori. Aduenientibꝰ fratribꝰ ⁊ tractantibꝰ de abbate eligendo. abbas infirmus rogabat pro auūculo ſuo vt eligeretur in abbatem. Et factum eſt: mor tuo illo habebat purgatorium in fonte. Et abbas electus amicus defuncti deambulans in orto circa fontem: audiuit lamenta bilem vocem. interrogauit quid ibi eſſet. Reſpondit. Ego ſum quondā abbas amideus tuus ⁊ crucior hic. ex eo ꝙ procuraui te eligere in abbatem. Cui ille. Non eſt tibi magna pena. quia ī aqua refrigeris. Re ſpondit anima illius Uade fex eneum can delabrum de eccleſia ⁊ mitte in ſontem et videbis. Allato cādelabro ⁊ ī fonteꝫ miſſo aldiſſoluebat̉ ſic̄ cera a facie ignis. Neqꝫ lego ꝙ aliqͥd boni ꝓ aīa eiꝰ feciſſet. ecce qͣꝫta ingratitudo. Auguſtinꝰ. Ingratꝰ eſt qͥ ac cipit beneficium ⁊ non reddit obſequium. Quarto tenemur eis ſubuenire ꝓpter cauſam indigentem. ſunt enim valde indi gentes. quia pauperes. pͣs. lxxiij. Animas pauperum tuorum ne obliuiſcaris. Dauperes ſunt quia nichil oꝑari poſſunt. vt di cit pͣs. cvi. Sedentes in tenebris ⁊ in vm bra mortis vinctos in mendicitate ⁊ ferro Cōſtat ꝙ tenebre impediunt operationeꝫ ꝙ ſe iuuare non poſſunt Eccl̓s. ix. Nō eſt opus nec ratio apud inferos. Uincula im pediunt euaſionem. mendicitas ſolutionem ꝙ non poſſunt ſatiſfacere diuine iuſti cie. Sunt tamē membra corporis miſtici. ideo poſſunt capere influentiam a corpore. ⁊ quanto eorum mendicitas maior: tanto in ſubueniendo eis eſt pietas copioſior. qꝛ dicit Augꝰ. Magna pietas eſt illos iuuare qui ſe iuuare non poſſunt. ſed quomodo poſſunt ſcire quando quis eis beneficia im pendit. Reſpondetur ẜm Aug. in libro de cura agenda ꝓ mortuis. Ꝙ quattuor mo dis poſſunt ſcire. Primo ex liberatione vel ad minus ex pene alleuiatione. quia ſi non ſtatim liberantur quādo pro eis aliqͥd fit. tamē aliquantulū minus patientur vt volunt doctores cōmuniter. Sꝫ magiſter Henricus de haſſia dicit ꝙ acerbitas nō mitigatur. ſed ſolum ſit eis refrigeriū. verbi gratia. ſicut portans intolerabile pondꝰ ⁊ eſt aliquis qui preſtat ei hauſtū aque frigide: apparet ſibi ꝙ leuiꝰ portat. licet ſit idē pondus. ⁊ ſic eis pena alleuiatur per noſtra ſuffragia. Et tamē hec duratio pene abbre uiatur: licet ẜm Henricū acerbitas nō mi tigatur. quia anime in purgatorio ſumme appetunt vt deuꝫ beatifice viderent. ꝓpter qd̓ magis eligerent acrius pati ꝙ eo citiuſ ad deum venirent. Sed prima reſponſio ē cōmūior. Et ſic ẜm doctores ex alleuiatōe pene cognoſcunt ꝙ aliquid ſit pro eis. ſed tamen adhuc ex ſe neſciunt quid aliquis facit. Secūdo percipiunt hoc ex angelica

De animabus defunctoꝝ reuelatione quibus commiſſe exant in ba ptiſmo ante et poſt. Qui ſepe eas viſitāt exhortantur eas ad patientiam. illi dicūt eis determinate quid ſit et quid faciunt pro eis. et dicunt eis quandoqꝫ terminū pene et in hoc valde conſolantur eas. ſic angelus thobiaꝫ. Thob̓. v. c. Forti animo eſto: in proximo eſt vt cureris. Ideo canit eccleſia. Mitte archangelū Michaelē vt ille dignetur eas exipere de penis tenebrarum. ¶ Tercio percipiunt hoc ex deceden tium relatione que deſcendunt ad eas et qd̓ agnouerūt pro eis fieri anteqͣꝫ decede rent. illis nunciant ex charitate. qꝛ in purgatorio non eſt odium nec inuidia: ſicut in inferno. Sꝫ charitas maior qͣꝫ in mundo ideo vna anima conſolatur aliam quomo do poteſt. ¶ Quarto percipiunt hoc ex diuina inſpiratione. ſicut ſancti homines qn̄ qꝫ in hoc ſeculo ex diuina inſpiratōne cognoſcunt qd̓ a ſe ſcire non poſſunt neqꝫ ab aliquo didicerūt. Unde legitur in aꝑiario ꝙ quidam defunctus precibꝰ cuiuſdaꝫ vixi ſanctiſſimi reſuſcitatus fuit. Hic refere bat ſe vidiſſe ⁊ audiſſe ꝙ anima cuiuſdam queꝫ hic in vita prius nouerat grauiſſime torquebatur. que in medio ignis ſubito ex uultando clamauit. Eia miſericordiſſime deus gratias tibi ago ꝙ non in finem oblitus es mei. Cui alia anima conſorſin pena Unde tibi talis exultatio in talibus horrendis penis. At illa. Merito tripudeo. quia a domino datum eſt michi ſcire ꝙ ho die natus eſt puer qui poſtqͣꝫ ad virilē etatem venerit preſbiter efficietur. In cuius prima miſſa ab his penis ad eternaꝫ requi em euolabo. Sed diceres ſi aliquis facit aliquid pro anima defuncti quē nunqͣꝫ vi dit nec nouit in ſeculo. an anima poteſt eū cognoſcere ī purgatorio. Reſpondetur ꝙ qͣꝫdiu eſt in purgatorio non cognoſcit euꝫ determinate ſicut eos quos in ſeculo noue rat. Nichilominꝰ anima regratiatur ei ⁊ deſiderat eum agnoſcere ⁊ diligit eum. ſicut nos facimus quando aliqui habent fauorem ad nos quos nunqͣꝫ vidimus. Sꝫ poſtqͣꝫ liberate fuerint ⁊ perueniunt ad celos. tunc cognoſcunt omnes benefactores ſuos determinate: quoſ prius nunqͣꝫ vide runt: ⁊ magnifice regratiantur illis ꝓ eis orantes deum. Sermo CXLVIII. Ad idem. Ortuo nō pro in hibeas gratiam Eccl̓i. vij. Uidemus ꝙ membra ſana interim ꝙ ſunt in corpore non abſciſa vegetantur a corpore. Spiritualiter. ſic anime defunctorū ſunt membra corporis chri ſti miſtici. ſcilicet eccleſie ſancte. Ro. xij. Sumus enim inuicem membra. ⁊ ſūt ſana non putrida nec abſciſa. id eſt. in chari tate mortua. ⁊ non ſine charitate deceſſerunt. ideo vegetantur a corpore. id eſt. participes ſunt bonorū eccleſie. de quo Dern̄. Charitas eſt virtus largiflua que facit om nia cōmunia. vt habetur de conſecratione diſt. iiij. eccleſie. vbi dicitur. Qui ſunt in charitate participes ſunt omnium bonorū operum. ꝓpter qd̓ ſicut vnum membrum corporale aliud reſpicit ⁊ ei dolenti ſubuenit ⁊ condolet. Sic ſpirituale exiſtens in charitate condolet ⁊ ſubuenit. Item mortuo non debemus denegare gratiam ꝓpter multa. Primo ꝓpter penam. Nam ẜm Thom̄. in operibus miſericordie illis citius eſt ſuccurrendum qui in maioribꝰ ſunt penis. Et ſic anime in purgatorio ſunt in tanta pena quā nemo in terris paſſus eſt aut excogitare poteſt in hac vita. Auguſti nus. Ignis purgatorij eſt durior qͣꝫ quid quid excogitari poteſt. licet em̄ martyres innumerabilia paſſi ſūt tormenta. vt Lau rentius Petrꝰ Ratherina Urſula ⁊cͣ. nū qͣꝫ in eis talis pena inuenta eſt. Auguſtinꝰ Grauius eſt eſſe in purgatorio qͣꝫdiu poteſt oculus claudi. hoc eſt quo ad ictuꝫ ocu li qͣꝫ fuit pena in craticula ſancti Laurētij Et ſubdit. Qui purgatorium petit neſcit O 4

Sermo CXLVIII quid petit. Ideo ſcribit Iacobus epiſcopꝰ ſuſculanus. quidam mortuus p̄cibus cuiuſdam ſancti fuit exeptus de purgatorio ad agendum penitentiam in terris. hic ita ſe afflixit ꝙ in ſepulcris habitauit ī niue in glacie ⁊ in igne ſe volutabat. interrogatus cur hoc faceret. Reſpondit. Si lacus ante eccleſiam totus igneus eſſet mal lem in eo eſſe vſqꝫ in diem iudicij vt poſſem euadere penaꝫ purgatorij. Ideo Chri ſoſtomus. Intende anime mee quaſcunqꝫ penas ſeculi totum leue exit reſpectu pe ne purgatorij Nam dicit Auguſtinꝰ. Iſte ignis hic in mundo eſt velut ignis depictꝰ in ardore reſpectu pene purgatorij. Et cuꝫ ẜm Auguſtinum peccata magna ſiue parua non poſſunt eſſe impunita. Ideo idem in libro de penitentia dicit. Purgandum eſt igne purgationis qui diſtulit fructum conuerſionis. pͣs. lxxij. Conuertetur popu lus meus hic ſcilicet per penitentiam non leuem ſed arduam ſi vis euadere penam purgatorij. propter quod inquit Hieronimus. Intende qualitatem ⁊ quantitatem penitentie que debet pene purgatorij equipollere. Idcirco propter grauitatem pene dicit Guilhel̓. in rationali. An miſſa defūctorum non canitur Gloria. quia non ſunt in ea. non datur pax. quia pace non fruunI. ta tur. Ideo petimus Requiem eternā dona eis domine nec oſculum datur poſt euangelium. quia plenam amiciciam nondum habent nec candele accenduntur ad euangelium. quia non ſunt in luce ſed in tenebris. Ideo petimus in miſſa Lux perpetua luceat eis. Sed diceres eſt ne igniſ purgatorij corporalis vel ſpiritualis. Reſpondent doctores ſuper. iiij. ſententiarum Ꝙ ignis purgatorij eſt corporalis. Sed diceres quomodo tunc poteſt agere in ſpirituꝫ. Reſpondetur ꝙ iſte ignis poteſt cō ſiderari dupliciter. Uno modo vt eſt res corporea. ⁊ ſic non habet agere de natura ſua in ſpiritum. Alio modo conſideratur prout eſt inſtrumentuꝫ diuine iuſticie vindicantis. Hoc enim exigit ordo diuine iuſticie vt anima que habet materiam igni congruentem ſcilicet peccatum ardet in eo In ſimili ſicut filum in ſtupa cito conſumi tur per ardorem ignis. Si autem pinguedine de ſepe vel cera inungatur de quanto pinguedo maior adheret filo: de tanto diu tius durat in igne. ⁊ ſic de anima de quan to maius peccatū de tanto amplius in pur gatorij ignē. Sed diceres quomodo ani me exute teneri poſſint a corꝑali igne. Reſpondet magiſter Iulianus. Si ſpiritus vi uentis hominis tenetur in corpore. cur nō etiam poſt mortem corporeo igne teneatur Auguſtinus duodecimo de ciuitate dei di cit. Sicut anima coniungitur corpori. vt det ei vitam quāuis illud ſpirituale ⁊ hoc corporale. Et anima aggrauatur ꝑ corpuſ Sapientie nono. Corpus quod corrumpi tur aggrauat animam. Et ſic iſte ignis ita ſe habet ꝙ ſpiritus incorporeus ei coniungi poteſt. Sed diceres a quo auteꝫ puni untur vtrum per demones vel per angeloſ Reſpondet ſanctus Thomas ſuper. iiij. ſententiarum. Ꝙ puniuntur a diuina iuſticia non a demonibus quorum victores extiterunt. nec ab angelis bonis quia conciues ſuos non affligunt. Sed tamen poſſibile eſt vt eas ad locum penatum adducunt. ſed diuina iuſticia eas punit. Sed diceres vtrum idem ſit locus purgatorij et inferni. Reſpondet ſanctus Thomas in. iiij. ſententiarum. Locus purgatorij eſt duplex ſcilicet ẜm legem cōmunem. ⁊ diſpenſationem. Primo modo capiendo tūc locus purgatorij inferno eſt cōiunctus. vt dicit Hieronimus Ꝙ infernus eſt in me dio terre: ſicut cor in medio animalis. ⁊ ſupra infernum eſt purgatorium generale. Attamen aliqua ſunt loca priuata in quibus anime puniuntur ẜm diſpenſationem prout deus ſtatuit. Sed quare aliqui in priuatis locis puniuntur Reſpondetur ꝙ quattuor ſunt cauſe aſſignande. Primo propter eorum celerem liberatione vt poſ

De animabus defunctoꝝ ſent alijs indigentiaꝫ reuelare. vt legitur de piſcatoribus epiſcopi Theobaldi qui A piſcantes tempore eſtatis ceperunt vnam magnam partem glaciei cogitantes. hoc valet epiſcopo pro refrigerio pedū. qꝛ erat infirmus. et allata glacie ſupperpoſuit pedes. ⁊ audiuit vocem lamentabilem. inter rogauit quid eſſet. Reſpondit. Anima ſuꝫ hominis chriſtiani. ⁊ hic crucior igne purgatorij. Cui dixit epiſcopus. Cur hic ⁊ nō alibi deputaretur ei purgatorium. Reſpō dit. Ex ſpeciali gratia dei vt notificarem meum defectum ⁊ eo citius liberarer. ⁊ ſic epiſcopus ſanatus legit triceſimum. finito eo diſſoluebat̉ glacies ⁊ liberabatur anima Secundo propter noſtram informationem vt loquitur magiſter Simon in paſſionali de animabꝰ. Tercio propter eorū leuem punitionem. vt Gregorius vidit ꝙ aliquē ī vmbra paſſe ſunt. Quarto propter culpe perpetrationem. Legitur ꝙ pre ſbiter quidam balneum intrans inuenit ſi bi quendam ſedule ſeruientem cui ſemel apportauit panem benedictum ⁊ dedit ei. Reſpondet ille. pater: illius panis non in digeo ſed orate deum pro me. hoc eſt mihi ſumme neceſſarium. Cui ſacerdos quis es. Reſpondit. Ego ſum anima cuiuſdam defuncti. Dixit ſacerdos. Quid hic facis. Reſpondit anima. Hic peccaui ⁊ in hoc lo co patior purgatorium orate deum pro me Et diſparuit. quod ⁊ ille fecit ⁊ vltra non apparuit in ſignum ꝙ liberata erat. Idcirco ſecundi Machabeoꝝ duodecimo habetur Sancta ⁊ ſalubris eſt cogitatio pro de functis exorare. Exemplū legit̉ de quodā milite qͥ ꝯſueuit ſꝑ ꝓ defunctꝭ orare ſemel deſcēdit d̓ eqͦ ad orādū ꝓ defūctꝭ. ſui emuli ſeq̄bant̉ eū ⁊ ip̄e īuocauit oēs aīas. ⁊ mor tui ſurrexert cū īſtrum̄tꝭ qͥbꝰ dū vixer̄t vte bāt̉ illū defēdētes ⁊ hoſtes t̓riti fugierūt. Scd̓o noſ n̄ d̓bemꝰ d̓negare gr̄aꝫ mortuiſ ꝓpter cōminantē penalitatē. cōminat̉ em̄ nobis Salomon prouerbioruꝫ viceſimo octauo. Qui obturat aures ſuas ad voceꝫ pauperis clamabit ⁊ non exaudietur. Ra tio Luce ſexto. Eadem menſura qua menſi fueritis remētietur vobis. Inquit Deda. Indignus eſt om̄i ſuffragioqui defunctorum immemor fuit in hoc ſeculo. Et ꝙ plus eſt penam conſequitur. vt dicit Haymo ſuper Apocalipſis. Iuſto dei ſe ſubijcit iudicio qui defunctorum immemor fuerit quia ſcribit Iacobus in canonica capitulo ſecundo. Iudicium ſine miſericordia ſit il li qui non facit miſericordiam. Exempluꝫ legitur de quodam monacho qui obijt pro quo fratres vigilias miſſas pſalteria legerunt. poſt hoc apparuit vni de fratribꝰ con querens ſe eſſe in magna pena petens ſubuentionem. Cui frater reſpondit. Omnia nichil profuerūt tibi. Qui reſpondit. Alij receperunt quibus tenebar qd̓ neglexeraꝫ ⁊ qui per deſiderium in vita meruerunt. Ecce ſi huic non profuit qui negligens fait. quid his qui contemnunt orare pro defunctis. Deda. Indignus eſt omni ſuffragio qui defunctorum fuerit immemor in hoc ſeculo. Tercio propter vtilitatem noſtram ſequendā. que triplex eſt. Prima quia ſuffragia pro eis facta redundāt in nos. Nam ſcd̓m Ambroſium. Omne quod defunctis impenditur totum ad ſalu tem noſtraꝫ fertur. vt impleatur illud pſal miſte. Oratio mea in ſinu meo conuertetur. Nam omnes qui ſunt in purgatorio certitudinaliter perueniunt ad regnuꝫ celorum. Et ſunt tales ſecuri ⁊ certi et licet ad tempus in captiuitate tenentur. ergo ſi honoramus Petrum ⁊ Paulum in eo rum imaginibus. vt ſi videres in lacu vel igne iacere: vtiqꝫ extraheres. multo magis animabus defunctorum attende. Si regem terrenum videres detentum miniſtrares vt euaderet. vt poſtquā veniret in regnum centuplum tibi rependeret. Et ſic de animabus. Ideo Richardus d̓ ſancto victore. Anime exeptē de purgatorio dū aſſint celeſti gaudio mito mō rinterpellāt qͥ eis ſubuenerunt in hͦ ſeculo. Nā deꝰ eis

Germo CXLIX nichil negat qui ſunt in celo. Ideo Auguſtinus in ſermone Orate pro defunctis vt cum fuerint in vita eterna ꝓ vobis orent. Secunda vtilitas quia per opus ſuffra gij nos meremur nobis. Auguſtinus. Cer tus ſum ꝙ nullum opus ſuffragij pro defunctis amittis. ſi illis nō proderit qui nō dum in tali ſtatu ſunt: tibi auteꝫ meritum exit. quia dicit ſanctus Thomas in quarto. Opus ſuffragij pro alio factum habet duplicem effectum. eſt ⁊ expiatiuū pene illius. ⁊ meritorium vite eterne nobis. ⁊ hͦ īquantū ſit ex radice charitatis Tercia vtilitas vt miſericordiam poſt mortem cō ſequamur. Math̓. v. Deati miſericordes quoniam ipſi miſericordiaꝫ conſequentur Luce. vi. Eadem menſura ⁊cͣ. Ideo Auguſtinus. Cupis homo vt tui miſereatur deus: ſac vt proximo miſerearis. Auguſtinus de cura agenda pro mortuis. ⁊ habet̉ .xiij. q. ij. non exiſtimas dicit. Illis ſuffragia proſunt qui dum viuunt operantur vt prodeſſe poſſunt. Dicit nanqꝫ Henricus de haſſia ⁊ ſanctus Thomas in. iiij. Suffragia dupliciter fiunt. Uno modo in cōmuni ⁊ ab vniuerſali eccleſia. Alio modo in ſpeciali. Primo modo ſic oībꝰ proficiunt equaliter ceteris paribus. Hoc addo quia vnius hominis anima potuiſſet hoc magis meruiſſe qͣꝫ alia. quia multa opera pietatis ⁊ miſericordie fecit ⁊ libenter ſubuenit alijs. Alio modo in ſpeciali. ⁊ ſic ma gis proſunt illi pro quo fiunt. alias fruſtra eſſent ſpecialia ſuffragia. ⁊ non attendas p̄poſitum qui ponit ſimilitudinem de cande la que omnibus lucet. ſed vni eſt ad honorem. non eſt ſimile. quia lumen candele cō municat ſe per nature neceſſitatem. Lumē autem ſpirituale per intentionem. Sed diceres tamen dicit Hieronimꝰ. Cum ꝓcentum animabus miſſa dicitur nichilomi nus eſt quaſi pro vnaqueqꝫ diceret̉. Reſpondet ſanctus Thomas in. iiij. diſt. xlv. Duo creditores poſſunt equaliter teneri vni aurum: ſicut vnus ſolus. non tamen equaliter ſolui poſſit duobꝰ ſicut vni. Sꝫ quid ad dictum Hieronimi. Reſpondet̉ ꝙ hoc dictum intelligitur quantuꝫ ad me ritum facientis: non autem ad vtilitatem eius pro quo fit. Ideo qui in hac vita ma gis fuit viuis ⁊ defunctis miſericors magis erit particeps ſuffragiorum Ideo pͥſ. xl. Deatus qui intelligit ſuper egenum et pauperem. ⁊ Thobie. iiij. Fiducia magna erit coram ſummo deo elemoſina. quoniā elemoſina a morte liberat. ⁊ non ſinit animam introire in tenebras. Eccl̓i. xvi. Mi ſericordia vnicuiqꝫ preparat locū ẜm merita operum. Nam ẜm Ambro. Sola elemoſina eſt comes defunctoꝝ. Sermo. XLIX. Ad idem Emēto iudicij mei ſic exit ⁊ tuum. michi hein ri: hodie tibi Eccl̓i. xxxviij. In verbis premiſſis duo innuuntur. Primo optabile deſiderium in purgatorio degentium. ibi. Memento iudicij mei. Secundo ſubiungitur formidabile exitium in mundo viuuentium. ibi. ſic exit ⁊ tuum. De primo dicit Memento iu dicij mei. Triplex eſt enim iudiciuꝫ qd̓ eſt in memoria habendū. Primo ante mortē Secundum in morte. Tercium poſt mor tem. Primum ante mortem de quo.i. Choꝝ. xi. Si noſmetipſos iudicaremus. non vtiqꝫ iudicaremur. habetur eniꝫ de pe nitentia diſt. iij. Deus non iudicat bis in idipſum. de quo Anacletus papa. vi. q. i. ſi omnia. Si omnia congrue eſſent iudica ta diuina iudicia nō haberent loca. pͣs. De ati qui cuſtodiunt iudicium ⁊ faciunt iuſti ciam. Naum.i. Non conſurget duplex tri bulatio. Hoc fecit Iob. xxxi. c. dicēs. Si contempſi iudicium ſubire cum ſeruo. hoc eſt cum corpore meo. ⁊ hoc eſt iudicium pe nitentie. quod docet Auguſtinus in li. de pn̄ia. Aſcendet hō tribunal mentꝭ ſue ⁊ ac cuſet ſe ī ꝯſpectu iudicꝭ Sit rō iudex ꝯſcīa teſtꝭ timor carnifex. Leo ppͣ. Nō remanꝫ

De animabus defunctoꝝ in iudicio condemnandū: qd̓ hic fuit in penitentia purgatum. de hoc iudicio clamat anima in purgatorio. Memēto iudicij mei ſcilicet penitentie. vt penitentiam ꝓ eis fa cere debemus quā ipſi neglexerunt. Nam iſti in purgatorio ſunt membra eccleſie. et reficiuntur pane bone oꝑationis noſtre. dicit ſanctus Thomas in. iiij. diſ. xlv. Duo ſunt que faciunt ſuffragium eccleſie valere. dignitas ⁊ neceſſitas Nam iuſticia dei conſiderat dignitatem. quia digni ſunt eo ꝙ in charitate deceſſerunt. ⁊ hoc non eſt in damnatis. quia iſti meruerunt: illi non. vt eis prodeſſet ſi qͥd pro eis fieret. Et miſeri cordia dei conſiderat neceſſitatem. ⁊ hec ē magna in his qͥ ſunt in purgatorio. ⁊ hec non proſit his in celo. quia nō indigent. ⁊ ſic liberantur. quia ſi ſoluit frater meus de bitum meum ego abſolutus ſum. Exemplum de duobus ſocijs euntibus romam. Unꝰ grauiter peccauit accepta penitentia in curia rediens infirmabat ad mortem ⁊ triſtabatur ꝙ non impleuiſſet penitentiaꝫ. ꝓmiſit alter tenere pro eo. qd̓ ⁊ fecit. Primo anno apparuit ei in tercia ꝑte albꝰ. Inſecundo duabus. In tercio vero apparuit in toto albiſſimus gratias ei agens. Se cundum iudicium in morte. ⁊ hoc eſt ipſa mors que per ſententiam ſummi iudicis ē inflicta omni carni. Eccl̓i. xli. O mors bonum eſt iudicium tuum homini indigenti Et ſubdit. hoc iudicium a deo poſitum eſt omni carni. Cum dictum erat Geneẜ. ij. In quacūqꝫ hora comederitis morte moriemini. Ad hoc iudicium citamur per egritudines diuerſas. Unde Eccl̓i. xiiij. Ante iudicium para iuſticiam. ad Gal̓. vi. Duꝫ tempus habemus operemur bonum. Uidemus enim cum homo citatur ad iudiciū cogitat quomō iuſtificari poterit. ⁊ ſic nos facere debemus cum citamur ad iudicium mortis ꝑ egritudines. de quo Dernardꝰ Quid faciemus nunquid manebimꝰ nun quid pactum cum morte fecimꝰ. abſit. ſed attendamus vocem ꝓpheticam Hiere. li. Egrediemini de medio babilonis vt vnuſ quiſqꝫ ſaluet animā ſuam.i. de mundana conuerſatione. Unde Hugo de clauſtro anime. Fuge luge attende dep̄care. Fuge mundum. quia vanitas. Luge peccatū. qꝛ iniquitas. Attende carnem. quia fragilis. Deprecare deum. qꝛ miſericors. Secūdo 2 mors dicitur iudiciū. quia equaliter iudicat om̄es. Ioſue. xxiij. Ecce egrediat viaꝫ vniuerſe carnis. pͣs. lxxxviij. Quis eſt homo qui viuet ⁊ nō videbit mortē. Heb̓. xi. Statutū eſt om̄i homini ſemel mori. Eccleſiaſtes. ij. Morit̉ doctus pariter ⁊ indo ctus. Dern̄. Mors inopie nō miſeretur diuitias ⁊ poteſtates non veret̉. nō iunioribꝰ nec etati parcet. Eccl̓i. xli. Om̄ia q̄ de terra ſunt in terrā reuertent̉. Tercio mors dicitur iudicium. quia homo talis iudicat̉ qualis in morte inuenitur. xxv. diſ. qualiſ Qualis quis hinc egreditur talis in iudi cio p̄ſentatur. Eccl̓i. xi. Si ceciderit lignuꝫ ad auſtrū vel ad aquilonem vbi ceciderit ibi manebit hoc quotidie expectamus Au guſtinus. Uita noſtra nichil aliud eſt niſi curſus ad morteꝫ. Dern̄. Mors vbiqꝫ te expectat. ſi prudens es vbiqꝫ expecta eam vt ip̄a dū venerit paratū te inueniet. talis fuit Seneca dicēs. Ante ſenectutē cogita ui vt bn̄ viuerē: vt ī ſenectute bn̄ morerex Ideo Eccl̓i. xiiij. Ante obitū para iuſticiā Talis fuit iuuenis quidā nobilis vnigenitꝰ ſui patris qͥ religioneꝫ intrauit de qͦ pr̄ multū doluit. ⁊ cōminatꝰ eſt ꝙ monachos ⁊ abbatē cōbureret: niſi filium redderent. Filius aſcendens equū venit ad patrē obſecrabat vt reuerteret̉ ⁊ nō ſuccederet pr̄i ī hereditate. ⁊ inqͥt filiꝰ patri. quedā ꝑiculo ſa ꝯſuetudo ē in terra tua ꝓpter quā habitū monachalē ſuſcepi. Et pt̄ inqͥt ego amouebꝰ eā. ⁊ filiꝰ inqͥt. Hec eſt ꝯſuetudo quā video ⁊ timeo. ꝙ ita cito morit̉ iuuenis qͣꝫ ſenex. Nāqūo ꝓmittꝭ mihi futurā heredi tatē cū n̄ ſū certꝰ ꝙ debeo viuere. niſi hanc conſuetudineꝫ ammoueris non reuertax. pater videns ꝙ non poſſet auertere qd̓ deus introduxit cōpunctus eſt ⁊ cū filio habitū monachalē ſuſcepit. Ideo dicit. Memēto

Sermo xj. iudicij mei.i. mortis. Tal̓ memoria valꝫ ad ml̓ta. Prīo ad hūilitatē. Au. de ꝟbiſ dn̄i. Agnoſcat hō ſe mortalem ⁊ frāgat ela tionem. Unde antiqui volentes ſe humili are ponebant cinerem ſuper caput in memoriam mortis. quia cineres eſſent. Ecc̄i. x. Quid ſuꝑbis terra ⁊ cinis. Nam pauo viſis pennis ſuꝑbit ⁊ totam caudam extē dit. ſed viſis pedibus caudam deponit. ſic homo viſo fine ſuo ſe humiliat. quia dicit Gregorius. Deſpecti iacent in putredine qui prius tumeſcebant in vanitate. Ideo conſuetudo ſolebat eſſe imꝑatoruꝫ vt dicit Iohānes patriarcha. Imꝑatores quādo electi erant. tunc prima die coronationis venit Latemus quidā ferēs tres vel quattuor petras marmoreas diuerſorum colorum. Interrogās de quo genere velit ſibi eligere ⁊ fieri monumentū. Gregꝰ. Unde homini faſtꝰ ⁊ ſuperbia: cuiꝰ conceptꝰ culpa. naſci miſeria. viuere pena. mori anguſtia eſt. Secundo valet ad mundi ꝯtem ptibilitatem. Hiero. Facile omnia cōtem nit qui ſe nouerit moriturum. Reuera oīa mundi delectabilia. diuitias. ꝓptentias. de licias. Primo diuitias.i. Thi. vi. Nil ī tulimus in hunc mundum. neqꝫ aliqͥd deportabimus. Iob. i. Nudus egreſſus ſuꝫ de vtero: nudus reuertar. pͣs. xlviij. Relī quent alienis diuitias ſuas. O quid pro ſunt centū milia florenoꝝ cum nullū recipies ſed omnia relinqueſ. Dern̄. Mundꝰ inexorabilem ſibi conſtituit ianitorē nichil ſinit deportare. Ambroſius. Non ſunt bominis bona que non poteſt ferre ſecum. ſꝫ ſolum elemoſina eſt comes defunctorum. Secūdo potentias. Eccl̓i. x. Rex ē hodie cras morietur.i. Machabeoꝝ. xi. Rex ptholomeus impoſuit ſibi diadema: ⁊ tercia die mortuus eſt. pͣs. xxix. Que vtilitaſ in ſanguine meo dum deſcendero in corru ptionem. ⁊ ſic ꝑuipendit potentiam ꝑ mor tis memoriam. Diogenes de qͦ refert Hie ronimꝰ ⁊ Seneca. qui fuit maximus mun di contemptor ita ꝙ tantum baculum ⁊ ci ſum habuit cum quo ad fontem bibebat. Cū autem ſemel vidiſſet homineꝫ manibꝰ bibentem ciſum ſuū fregit dicēs. neſciebā quia natura michi hoc preſtitit iſto carere aminiculo. nolebat enī in ciuitatibus habi tare nec domum poſſidere: ſed in deſerto in quodam morabatur dolio. ita ꝙ in eſtate vmbram ⁊ in hieme ſolem habebat. ita ꝙ ī eſtate ſemper fundū ſoli opponebat. in hie me vero os ad ſolem voluebat. Cum autē Alexander imꝑator in venando tranſiret ad eum veniens ⁊ ante eum conſiſtens vm bram ſibi faceret. dixit ei vellem vt michi non auferres qd̓ michi dare non poteſ. qd̓ imperator intelligens ad aliam partem di uertit dicens ſe mirari ꝙ non videbatur poteſtatem eius timere. Cui ille reſpondit Potentiam tuam non timeo. quia aut eſt preterita aut preſens aut futura. Illa que preterijt non eſt. futuram potentiaꝫ non ti meo. quia dubia ⁊ incerta eſt. etiā non pre ſentem quia modica eſt ⁊ cito tranſitoria. Cum autem qui aſtabāt in ipſuꝫ vellent ix ruere precepit ne quis eum tangeret. quia homo dei erat. qui ꝓpter ꝓptentie timoreꝫ veritatem non tacebat. Tercio delicias mundi contemnit. quia homo exit cibꝰ per mium quare ita delicate nutrit corpus qd̓ cito exit permium cibus Iob. xvij. Putre dini dixi pater meꝰ es mater mea ⁊ ſoror mea vermibus Eccl̓i. xi. Cum moritur ho mo hereditabit beſtias ſerpētes ⁊ vermes Faciet ergo homo rationalis qd̓ facit beſtia brutalis. vt ſcilicet cauda.i. mortis me moria expellit muſcas. id eſt. cogitationes immundas. Gregꝰ. iij. moral̓. Qui carniſ deſiderijs anhelat qͥd aliud facit qͣꝫ ꝙ vermes amat. Ideo omnes guloſi vt porci ſe ingurgitantes ſunt cibus permium. Gregorius. Quid enim ſit carnis ſubſtantia teſtantur ſepulcra. Et ita nichil ad domādum deſideria valet qͣꝫ ꝙ vnuſquiſqꝫ hoc quod diligit quale ſit mortuum penſet. et ſic vitantur omnia mūdi delectabilia. Au guſtinꝰ in libro exhortationū Nichil ſic re uocat a pctō ſicut mortis freq̄ns meditatō Tercio valet ad elemoſinarum largitō

De animabus defunctoꝝ neꝫ. patet in alexandro vt cognouit ꝙ mo reretur diuiſit parteꝫ pueris ſuis. ⁊ ſic me moria mortis facit dare teſtamentuꝫ ⁊ elemoſinam Cū homo cognoſcit ꝙ coaſſume re ſecum non poteſt ⁊ melius eſt dare ī vita qͣꝫ poſt mortem. ſicut vna candela plus lucet ante faciem quā tres poſt tergum Et ſic elemoſina melior eſt in vita qͣꝫ poſt mor tem. quia in vita habet rationem merēdi ⁊ liberandi. ſed poſt mortem non reſtat me ritum. Idcirco bonuꝫ eſt vt homo ordinet in vita ⁊ faciat teſtaemtuꝫ vt dixit Lucia matri Quarto valet ad penitentie diſpo ſitionem. vt patet de Ezechia. iiij. Reg. xx. Cum auduit ꝙ deberet mori dicente ꝓpheta Iſaia. Diſpōne domui tue morieris incepit flere. Similiter rex niniuitarū Ione. iij. Audita Ione cōminatōe indutꝰ eſt ſacco. Et ſic homo quāto morti ꝓpinquiꝰ de tanto de penitentia ⁊ bonis operibus ſol licitior Stultꝰ viator ſi non feſtinat quan do videt appropinquare noctem ⁊ ponteꝫ eleuare ⁊ adhuc lōge eſt ab hoſpitio. Gre gorius. Ualde ſollicitus eſt de bono opere qui frequenter cogitat de extremo fine: vt patet in libro de dono timoris. Cuꝫ quidā miles flagicioſus nullam penitentiā munctaꝫ a papa Alexandro vellet facere. dedit ei anulum ſuum ꝙ pro penitentia portare: tali conditione ꝙ cum anulum inſpiceret de morte ſua cogitaret. Qd̓ cū pluribꝰ die bus feciſſet veniens ad papam dixit. Da ratus ſum ad quācunqꝫ penitentiam facere. Dixi ſecundo ſubiungit̉ formidabile exitiū in mūdo viuuentiū. ibi. ſic exit ⁊ tuū Sic ſingulariter. ſic incertitudinaliter. et ſic breuiter. Primo ſic ſingulariter. pͣs cxl. Singulariter ſum ego donec tranſeā. Nam nullus amicorum portabit. ad Gal vi. Unuſquiſqꝫ onus ſuum portabit. Ezechiel̓. xviij. Non portabit filius iniquitatem patris: ſed anima que peccauerit ipſa morietur. Quis enim vadens ad ſanctum Iacobum non querit ſibi ſocium. ibi nullꝰ niſi ſolus deus ⁊ angeli eius. Idcirco placa eum per humilitatem queꝫ offendiſti ꝑ ſuperbiam. placa per elemoſinam quem offendiſti per auariciam. Exquo nullus ami corum tecum vadit. tunc ꝓpter nulliꝰ amiciciam debes negligere tuam ſemitam ſalu tis. Secundo ſic incertitudinaliter. Eccleſiaſtes. ix. Neſcit homo fineꝫ ſuū. Ma thei. xxiiij. Uigilate quia neſcitis diem ne qꝫ horam. Augꝰ. de cura agenda pro mortuis. Neſcis qua hora veniet: vigila ſemper vt te paratum inueniet. Augꝰ. in li. iiij omeliaꝝ. Latet vltimus dies vt obſeruentur om̄es dies. Tercio ſic breuit̉. ſubdit michi heri tibi hodie n̄ dic̄ cras Gre. Qui penitēti veniā ſpōpōdit diē craſtinū n̄ ꝓmi ſit. Iſa. xxx. Subito dum non ſperat̉ veni et contritio eius Eccl̓i. xiiij. Memento qꝛ mors non tardat.i. Theẜ. v. Cum dixerit pax ⁊ ſecuritas veniet repētinꝰ interitꝰ. Iō Eccl̓s. ix. Qd̓cunqꝫ poteſt manus tua inſtanter fac. Hoc ipſi mortui aliqui nō fecerunt. ideo conqueruntur. Memento iudicij mei. Terciū iudiciū eſt poſt mortem. Dern̄. in meditatōnibꝰ Statim p̄ſentaboante diſtrictum iudicem de omnibꝰ operibus redditurus rationem. ⁊ dicetur. Ecce homo ⁊ opera eius Iacobi. v. Iudex ante ianuam aſſiſtit. ij. Choꝝ. v. Omnes ſtabimus ante tribunal xp̄i ⁊ vnuſquiſqꝫ recipiet prout geſſit. Augꝰ. Nullum malū im punitū ⁊ habet̉. xxv. diſ. qui in aliud. Qui in aliud ſeculum diſtulerit fructum cōuerſionis prius purgatōnis igne purgabitur Et illa pena ignis exit tanto grauior quāto culpa groſſior Deutro. xxv. Secundū mē ſuram peccati plagaꝝ exit modus.i. Cho. iij. Ipſe ſaluus exit: ſic tamē quaſi ꝑ igneꝫ purgatorij. quia vniuſcuiuſqꝫ opus quale ſit ignis probabit Et ſic habes ex apoſtolo ꝙ purgatorium ſit. qd̓ negant aliqui bere tici dicentes non eſſe orandum pro animabus. Et hec hereſis ſurrexit poſt obitū beati Hieronimi ſicut ſcribit Cirillus ad aug. Qui aperte teſtat̉ ꝯͣ eos vt patꝫ in ſermōe q̄ incipit oremꝰ. Iō. ij. Mach̓. xij. Sacta ⁊ ſalubrꝭ ē cogitatio ꝓ defūctꝭ exorare ꝓpt̓ īeſtimabilē penā ignꝰ Au. Igno purgatorij

Sermo CL durior erit qͣꝫ qͥdqͥd in ſeculo excogitari po terit. Idem. Grauior exit ignis purgatorij qͣꝫ diu poteſt oculus claudi qͣꝫ omnes pene quas ſuſtinuit ſanctus Laurentius in craticula. Hiero. Attende charitatem ⁊ quantitateꝫ penitentie ⁊ qualitatem que igni purgatorij debet equipollere Ecc̄i. vij De negligentia purga te cū paucis. Eſtimas ꝙ ſancti fatui fuerunt ꝙ ita graueꝫ ⁊ arduam vitam duxerūt. de penitētia diſt. vij. c. vlti. Licet ſancti innumerabilia paſſi ſunt tormenta: nunqͣꝫ tn̄ tal̓ pena eſt inuēta. Et ſubdit ibidē. Studeat vnuſquiſqꝫ vitam ſuam hic emendare vt poſt mortem non oporteat eum penā tolerare. Ibidem Indignus eſt poſt morteꝫ recipere ſuffragia qui non nouerit ſe morituꝝ. Sidoniuſ in epiſtolari De ratōe ſalutis noſtre ē quo tidie pro eis orare. Euſebiꝰ. Qui defunctꝭ conſolationem negat profecto ipſe a conſo latione alienus exit. Hiero. Quantā cōſolationem defunctis impendimus tantam viceuerſa recipiemus. Sermo. CL. Ad idem Iliges proxi muꝫ tuū ſicut teip̄m Mat. xxij. In verbis premiſſis duo innuuntur Primo di lectionis neceſſitas. ibi. dilige. qd̓ notat p̄cipientis autoritateꝫ. Secundo diligendi qualitas. ibi. ſicut teipſuꝫ. De primo dicit Diliges proximum tuum. ecce precipit. Item nota neceſſitas dilectōnis patet ex multis. Primo ex ſcriptura eo ꝙ crebri us monet ad dilectionē. Leuiti. xix. Diliges proximū tuū Iohā. xv. Hoc eſt prece ptum meum vt diligatis inuicem. Luc̄. x. et hic in ꝓpoſito. adeo neceſſaria eſt huius mandati executio ꝙ deus ſeipſum diligere non reputat. ſi vere proximum non diligimus.i. Iohā. iiij. Si quis diligit deū ⁊ fratrem eius odit mendax eſt. Secundo ex figura. nam intantum deus nos dile xit vt omnes homines vult ſaluos fieri.i. Thimo. ij. Et ſic nos omnibus debemus ſauere ſalutem. quia deus miſit filium ſuuꝫ pro omnibus. Ro. viij. Proprio filio non pepercit deus. Tercio neceſſitas huius mandati patꝫ ex natura. quia coniuncti ſu mus adinuicem. de quo Augꝰ. Uoluit de us vnicum homineꝫ formare in principio a quo omnes homines procederent vt tāqͣꝫ fratres omnes ſe amarent Et ſic nō eſt factum in angelis nec in brutis. non ſoluꝫ fratres ſumus ẜm humanitatem: ſꝫ ⁊ ſpiritualem fraternitatem. de qua Auguſtinꝰ Omnes fratres ſumus ẜm ꝙ homines: quātomagis ẜm ꝙ chriſtiani ſumus et in fide chriſti. Nam ratōne fraternitatis ſpi ritus vnꝰ eſt pater deus. vna mater eccleſia: que fraternitas tanto fortius ſtringit ad diligendum quāto reuerentior eſt deuſ pater noſter qͣꝫ homo. Et quāto reuerentior mater eccleſia qͣꝫ carnalis. ⁊ quāto celeſtis hereditas maior qͣꝫ temporalis. Iō eccleſia orat in cōmuni Oremus pro om̄ibus fidelibus defunctis. non pro infidelibus. quia ſcribitur Iohā. iij. Qui non cre diderit iam iudicatus eſt. Hebreo. xi. Im poſſibile eſt ſine fide deo placere. quia taleſ non ſunt fratres noſtri ſpirituales in fide. Quarto patet ex creatura. Om̄es enim creature eiuſdeꝫ ſpeciei diligunt ſe mutuo. Eccl̓i. xiij. Omne animal diligit ſibi ſimile. ⁊ ſic homines. Dixi ſecundo ſubimgitur diligendi qualitas. ibi. ſicut teipſum. ſcilicet hic ad gratiā: ⁊ ibi ad gloriam. Nā dilectio proximi eſt via ad iſta duo. d̓ quo Ambroſius. Sicut ſine via nullus peruenit quo tendit. ſic nec ſine dilectione dei et proximi. Dixi ad gratiaꝫ ⁊ ad gloriā. Sūt enim pleriqꝫ qui diligunt corpus proximi ad preſentem voluptatem vel vitam. obliuiſcuntur animā proximi diligere ad futu ram vitam. Illa eſt dilectio animalis.i. Choꝝ. ij. Homo aīalis non ꝑcipit ea que ſpiritus dei ſunt. ſic tales nō habent reſpectum ad ſpiritum: ſed ſolum ad corpus ne infirmarentur nec tribularentur corporaliter. Nā anima hominis eſt diligēda ſic̄ imago regꝭ eterni.ſ. dei. Nam ſicut imago

De animabus defunctoꝝ diligit̉ ꝓpter illum cuiꝰ eſt imago ⁊ ſignū ſic crucifixū diligit̉ ꝓpter xp̄m. Nō qꝛ lapis vel lignū: ſꝫ qꝛ xp̄m rep̄ſentat. ⁊ ſic dedes diligere animā ꝓximi tui: ſic̄ imaginē dei. qͥs em̄ fideliuꝫ ſi videret imaginē bi ꝟginis ī igne iacere vl̓ alicuiꝰ ſācti nō exiperet: qͣꝫto magꝭ aīam ꝓximi q̄ ad imaginē dei creata eſt d̓bemꝰ diligere ſic̄ p̄cioſū theſauꝝ ꝓ qͦ xp̄s animā dedit. Un̄ Augꝰ. Si cut deꝰ oēm creaturā: ſic aīa om̄e corporeū natura dignitate p̄cellit. Dern̄. Totꝰ mū dus reſpectu vniꝰ aīe p̄ciū eſtimari nō pōt Nō enī ꝓ toto mūdo aīam daret quā proaīa hoīs dedit. Ideo debemꝰ aīam ꝓximi diligere ſicut theſauꝝ p̄cioſum. nō ſolū in vita: ſꝫ ⁊ in morte. Prouerb̓. xvij. Omni tꝑe diligit verꝰ amicꝰ. Ideo xp̄iani debent ſeip̄os diligere ſicut membra vniꝰ corꝑis Nā mortui adhuc ſunt mēbra eccl̓ie qui ī gratia deceſſerūt. Ro. xij. Summꝰ em̄ īuicē mēbra. Nā nullū membꝝ deſpicit alid̓: ⁊ ſic tu nullā animā debes deſpicere. Iteꝫ qd̓ libet membꝝ corꝑis alteri ꝓ poſſibilitate ſubuenit: nullū membrū ſibi ſoli retinet officiū. Et ſic nos nō ſolū orare debemꝰ ꝓ nobis ⁊ ꝓ teip̄o benefacere: ſed etiā ꝓ alij i. Ioh̓. iij. Qui habuerit ſubſtantiā huius mūdi ⁊ viderit fratrē ſuū neceſſitatē patiē tem: ⁊ clauſerit viſcera ſua ab eo: qūo charitas patris manet in eo. Et ſi tu es ī p̄ſen ti ſeculo in diuitijs gratie: ergo exhibe dilectioneꝫ ꝓximo tuo. Eccl̓i. viij. Mortuo ne ꝓhibeas gratiā. ſic fecerūt Machabei.i. Mach̓. v. Cōuenit eccleſia magna cogita re quid faceret fratribꝰ in tribulatōe Deu tro. xxi. Precipio tibi vt aperies manū tu am fratri tuo. Unde ſi vis ꝙ deꝰ in neceſ ſitate tua tibi ſubueniet: tu ꝓximo debes ſb̓ uenire. Luc̄. vi. Eadē mēſura ⁊cͣ. Hiero. Tanto viciniores eximus eterno gaudio: quāto miſericordiores fuerimꝰ ſuper defū ctorum ſupplicio. Item vnū membruꝫ reputat ſibi fieri qd̓ alteri ſit. vnd̓ ſi pes ſedi tur: os dicit cur me ledis. ⁊ ſic eorum pena deberet nobis eſſe ꝓpria. Gregoriꝰ. Tan to quis perfectior quāto perfectius ſentit dolores alienos Io. i. Choꝝ. xij. Cū cōgra tulatur vnum membrum gaudent omnia. Ro. xij. Gaudete cum gaudentibꝰ. Sed heu pleriqꝫ ſunt nullam mentionē faciēteſ nec habentes pro defunctis. de quibꝰ Deda. Indignus exit om̄i ſuffragio qui defun ctoꝝ īmemor fuerit in hoc ſeculo. De his conqueruntur anime defunctoꝝ prout dicit Guido in ſermone. Conquerunt̉ enim anime in purgatorio eo ꝙ nō fit mentio de eis in hoc ſeculo. Item anime conquerim. tur in purgatorio ſuꝑ multa genera hominum. Primo ſuper eos qui bona eorum derelicta eis attrahunt ⁊ ſibi vſurpant. vt heu ſepe contingit qui moriēdis famulant̉ attrahunt eorū derelicta quaſi ꝓpria. Uel etiā quibꝰ in fideles manus aliqua cōmiſſa ſunt ad obſeruandū vt dent heredibꝰ vl̓ pro anime ſalute: ⁊ ſibi ipſis vſurpāt. taleſ peiores ſūt ceteris furibꝰ. qꝛ tales duplex furtum cōmittunt ſpoliādo tam viuos qͣꝫ mortuos. mortuos ſpe ⁊ conſolatione quā expectant. ⁊ heredes mortuorum ſpoliant ſubſtantia cum qua conſolarentur mortuos elemoſinam faciendo vt eo fideliꝰ orarent pro eis ſi aliqua fuiſſent eis derelicta. ⁊ duplicant lacrimas orphanoꝝ ⁊ vidua rum. quia perdiderūt parentes ⁊ ſpoliātur bonis parentum. Sꝫ deus qui eſt pater or phanorum: ⁊ iudex viduarum non ſinit hͦ inultum. de talibus Iſa. xxxiij. Ue qui p̄daris nōne p̄daberis. Nam ex dei ꝑmiſſion tales aliquando plus perdunt qͣꝫ reci piunt. vt dominus aliquando fexit eos granibus infirmitatibus: ita ꝙ conſumunt in lecto infirmitatis. Uel eos quandoqꝫ pla gat temꝑali pena ꝑ quā venient ad eternaꝫ Et ſicut aliorum heredes priuauerūt boniſ ſuis. ſic eoruꝫ heredes ſpoliantur. vt imple atur illud p̄s. cviij. Fiant filij eius orphani. ⁊ vxor eius vidua. filij eius mendicent ⁊ eijcientur de habitationibus ſuis. ⁊ ſi de us eis parcet ad tempus ⁊ prolongat ⁊ ꝓ ſperantur ⁊ non reſtituunt: tunc theſauriſant ſibi iram in die ire. Greg̓. Quāto mi ſericordiꝰ hͦ ꝑcit tāto duriꝰ ineternū ferit.

Sermo I Secundi de quibꝰ ꝯquerunt̉ ſunt here des qͥ ea q̄ dereliquerūt eis praue ꝯſumūt ⁊ ꝓ animabꝰ modicū vel nichil faciūt. ſuꝑ tales cōquerunt̉ queruloſe illud Iob. xix. Miſeremini miſeremini mei ſaltē voſ ami ci mei. qꝛ manꝰ dn̄i tetigit me. Item tres graues iniquitates oſtendūt. Primo qꝛ immiſericordes ſunt nō cōpatientes eorū exilio. Amb̓. Indignū eſt illi deū eſſe ꝓpiciū qui crudelis eſt in ꝓximū. Iac̄. ij. Iudiciū ſit illi ſine miſericordia qui non facit miſericordiā. Secūdo qꝛ ingrati ſūt qꝛ immemores beneficijs eis impēſis. nō memores qͣꝫtos dolores. labores. curas cū eiſ habuerūt parētes eos educando ⁊ cuſtodi endo. Si em̄ vinctus tu fuiſſes corꝑaliter parētes abſtraxiſſent ꝓprio ori ⁊ redemiſſent te. tu obliuiſcaris eoꝝ. de talibꝰ Eccl̓i. iij. qͣꝫ fame male eſt qui relinquit patrē: et maledictꝰ ē a deo qͥ exaſꝑat matrē. Tales ſunt qͥ male expendūt derelicta ⁊ augēt penas eoꝝ. Tercio oſtendūt infidelitateꝫ qꝛ poſuerūt fidē in eos ⁊ ſtudioſe laboraue runt ī vita: ꝯfidentes ſi relinquerēt filijs cōpetentē neceſſitatē non oporteret eos ita grauiter laborare: ꝙ eo diligentiꝰ ſeruirēt deo ⁊ ꝓ eis orarēt. ſꝫ implebit̉ in eis illud Lach. ix. Dolebit nimis Acharon qm̄ cō fuſa eſt ſpes eiꝰ. Tercij de quibꝰ ꝯquerū tur anime que odioſe litigāt aūt diſceptāt ꝓ derelictis. Multi ſunt qͥ dū viuūt hn̄t paucos vel nullos amicos. ſꝫ cuꝫ moriunt̉ inueniūt ſe amici. nō qui eis amicabiliter agunt: qͣſi volētes anime bonū: ſꝫ q̄ derelicta ſunt habere volūt. hinc incipiunt rire. diſceptatōes. iuramenta. ſalſi teſtes addu cunt̉. mutuo detrahūt O qͣꝫ magnꝰ meror poteſt hoc eſſe animabꝰ defunctoꝝ ꝙ occa ſione bonoꝝ que ita grauiter acquiſierunt ⁊ ſperauerunt eis ad ꝯſolationē ꝑuenire. ⁊ de his pctā ⁊ iuramēta oriti: qꝛ valde dolent qn̄ deꝰ aliquo peccato offendit̉ ibi experiunt̉ vindicte vicioꝝ. Sꝫ diceres qͦmodo poſſunt ſcire ſi aliqui pro eoꝝ bonis certāt. Rn̄det Augꝰ. in li. de cura ꝓ mortuis. Ex reuelatōe angeloꝝ vel animarum de mundo decedentiū. vel ex diuina reuela tione. ſicut cognoſcūt qͥd boni ꝓ eis ſit ⁊ a quibꝰ. Quarti de quibꝰ ꝯquerunt̉ ſunt qͥ nolūt ſoluere debita. Nota ꝓ duplicibꝰ de bitis patiunt̉ captiui in purgatorio.ſ. ſpūa li. ⁊ corꝑali. Spūalia debita ſunt peccata Math̓. vi. Dimitte nobis debita noſtra. Corporalia ſunt pecunie ⁊ res. Spiritualia debita ſoluunt̉ pn̄ia q̄ ſunt peccata Cor poralia vero pecunia vel alia res que īiuſte detinet̉. Sic duplicē dilectōeꝫ debemꝰ eis obtinere. Primo ſoluendo debitū ſpūale.i. penitentiā ꝓ eis ſuſciꝑe. Dicit em̄ ma giſter Henricus de haſſia in lectura ſuper Gen̄. Si viuēs ſuſciꝑet in charitate peni tentiā quā mortuꝰ ſuſceꝑat in extremis cū adhuc viueret ⁊ eā ꝑficeret ꝓ eo. ⁊ ſi cōdigna eſſꝫ penitētia impoſita a ſacerdote. poſ ſet mortuꝰ liberari a culpa ⁊ pena. ſi nō ba beret alia impedimēta: qꝛ ip̄e iā eſt liber. et ille qui ſuſcepit obligat̉. Si autē haberet alia.i. venialia vel oblita ꝓ tali poſſet puni ri. ⁊ ſic ſtat aliquē fore beatū. pro qͦ adhuc agitur penitētia in hͦ ſeculo. Sꝫ dicereſ ſtat ꝙ viuēs penitentiā morientis ſuſcepit ⁊ poſtea non ſatiſfecerit. nunqͥd imputabitur mortuo. Rn̄det̉ ꝙ nō: ſꝫ illi qͥ ſuſcepit ⁊ neglexit. vt patet ꝑ exemplū de quodam fratre cui hͦ ꝯtigit ꝙ ſuſcepit penitentiaꝫ ⁊ neglexit. poſt obitū apparuit cuidaꝫ fratri dixit ſe eſſe in penis nō ꝓprijs ſed alienis. Sꝫ diceres ponamꝰ ꝙ fideliter intēdat implere: ⁊ eodē die vel cito poſt illū moria tur pro quo ſuſcepit ⁊ ſic ꝑficere nō potuit puniet̉ ne ille qͦ ſuſcepit. Rn̄det̉. puto ꝙ n̄ ſꝫ potius eſt credendū ꝙ pius deꝰ cui placet charitas ⁊ miſericordia qͥ dixit. Mat. v. Deati miſericordes ⁊cͣ. non ſolū remit tit ei penā quā pro alio deberet ꝑati quā ex charitate ⁊ miſericordia ſuꝑ ſe ſumpſit. ſꝫ ſingularē retributōeꝫ ⁊ ſpecialē ꝯtritioneꝫ proprietate ei ꝯcedet Secūdo viuēs poteſt penitere ꝓ mortuo ſi ꝯtritꝰ fuerit ⁊ deſiderauit penitentiā ⁊ ꝯfeſſionē. ⁊ ſi qͥs ſciret illa peccata de quibꝰ fuiſſet ꝯtritus licꝫ nō ꝯfeſſus: ⁊ ꝯfiteret̉ ⁊ penitētiā aſſumerꝫ

De animabus defuncto Anvt legit̉ in legenda aurea. Fuit quedā muliex cui vix moriēs miſit magnas diuitias ſed illa hophiſando cū amaſijs cōſumpſit. Cum autē ſenuiſſet et deformis ⁊ depaupata fuiſſet ab amatoribꝰ fuit derelicta. d̓ quo cepit ꝯtriſtari. Cui dyabolus apparēſ ait. Non ꝯtriſteris: ſac quod docebꝰ ⁊ dabo tibi diuitias ⁊ amaberis ut prius. Que ſpōpondit. tunc p̄cepit ei qͣttuor. Primo ꝙ in domo ſua ꝑmitteret familie luxuriari ⁊ quecunqꝫ vellent. Scd̓o ꝙ pauꝑes d̓ die hoſpitaret ⁊ de nocte expelleret. Tercio ꝙ cū veniret ad eccleſiam deberet fabulaci ⁊ alios in orōe et p̄dicatōe impedire. Quarto ꝙ nequaqͣꝫ deberet ꝯfiteri: nec hͦ alicui reuelare Hec omnia miſerrima fecit ad tē pus. Poſt hoc infirmata hortabat̉ a filio ad ꝯfitendū ⁊ ad ſacramenta ꝑcipiēdum. Que rn̄dit. gratis eſt ꝑdita ſum. Sed cū filius inſtaret ꝓ cauſa reuelāda illa noluit ſibi dicere. Ille petens eā lacrimis tā diu vſqꝫ ei omnia patefecit. ille ꝯſolabat̉ eaꝫ: ⁊ exhortans ꝙ nequaqͣꝫ deſperaret. qꝛ dn̄s ita grauiter paſſus eſt ꝓ peccatoribꝰ ꝙ ma ior eſt dei miſericordia qͣꝫ om̄is nr̄a miſeria ꝙ ſolū ſperaret in deū et ꝯfiteret̉ in ſpe venie. At illa. tarde eſt. Rn̄dit ille. non. promittens ꝙ tantū ꝯfiteret̉: ip̄e ꝓ ea vellet penitere. Ex hoc ip̄a ꝯſolata iuſſit eum ire ꝓ ſacerdote. Et dū filius iret ꝓ ꝯfeſſore diabolus ita horribiliter apparuit ꝙ p̄ terrore moreret̉ anteqͣꝫ ſacerdos venit. Tunc filius cōfeſſus eſt ꝓ ea. et ſuſcepit peniten tiaꝫ ꝓ ea ſeptennē. et eā ſtrenue ⁊ deuote cōpleuit. Et poſt ſeptē annos apparuit ei mater ⁊ retulit ei gratias. Eſt tn̄ differentia inter primā ⁊ ſcd̓am penitentiā. Nam in prima qui ꝯfeſſus eſt abſolutus eſt tota liter ab his adque extēdit ſe pn̄ia iniuncta ꝑ alteꝝ implenda. Sed in ſcd̓a nō ſic abſolutus eſt a pena licet ꝑ ꝯtritōem a culpa qui nō eſt ſacramentaliter ꝯfeſſus. tamen oꝑtet eum pati in purgatorio qͦuſqꝫ imple tur penitētia vel ſatiſfactio īpena Tercio viuuentes pn̄t penitere ꝓ mortuis ī ge nerali dum neſciūt que ⁊ quanta pctā fecerunt defuncti. Nam viui pn̄t orare: ieiuna re. elemoſinas dare: et oꝑa pietatis exeror re tali intentōe ut ſit ad honorē dei ⁊ ſatiſfactōem ꝓ delictis defunctoꝝ ut a penis li berent̉. Et hoc mō nos omnes debemꝰ ieiunare ad liberationē defunctoꝝ. Et ſi non poſſemus integras pn̄ias ꝓ eis portare ſal tem aliquid faciamus. ad Gala. vi. Alter alterius onera portate. xiij. q. ij. Dn̄ie viuorum ſunt auxilia defunctoꝝ Secundo ſoluendū eſt debitū corꝑale. Ro. xiij. Reddite omnibꝰ debitū. cui tributū tribu tū. cui rectigal pectigal. Si igit̉ vis bn̄ facere defunctis amicis redde debitū an̄ teſtamentū: debita nō ſunt ꝓpria ſꝫ aliena bo na. modo de alienis nō dꝫ fieri elemoſina ẜm illud Thobie. iiij. Ex ſubſtātia tua fac elemoſinā. ⁊ Prouer. iij. Honora dn̄m d̓ tua ſubſtātia. et. xiiij. q. v. Imolās ex iniqͦ maculata eſt oblatio. et Eccī. xxxiiij. Qui offert ſacrificiū de ſubſtātia pauperū quaſi qui victimat in conſpectu patris filium Ideo melius eſt ꝙ reſtituat̉. Nā ꝑ alia opera nō pn̄t iuuari nec abſolui ſine debitotū ſolutōe. Exemplū legit̉ in apiario. Quidā miles mortuus apparuit vni ſeruoꝝ portans pondus babatoꝝ flāmātium dicens. Dic dn̄e tue vxori mee ut ſoluat debitū huic ſabro nominās fabrū. Ecce ꝓ pter babata mihi facta n̄ ſoluta gerere me oportet babata flāmantia qͦuſqꝫ ſoluentur. Quod illa audiens acceſſit fabꝝ querens de debito. Rn̄dit. tenet̉ mihi vnā maxcā ſed ſepe monui: ꝙ tedio effectus dimiſi. ita mortuus eſt. Poſt hoc ip̄a ſoluit: immediate poſt hoc vir vxori in longa apparuit veſte. et ligatus inferius reſte et ſuperius. Ait vxori. ſolue me: attinge veſtem meam in fine et trahe de me. qd̓ ⁊ fecit. Et ille gratulans ait. Iam ſolutus ſum. gr̄as tibi ago quia ſoluiſti debitū. Multa fuerūt ꝓ eo fa cta. ſed nō ꝓfuerūt ſine ſolutōne debitorū. Quinti de quibꝰ conquerunt̉ ſunt qui non dant quod legauerunt. Aug. xiij. q. ij. vltima. Ultima voluntas hoīs moriētis omnibꝰ modis eſt adimplēda tanto citius D

CLI. Sermo quanto poſſet. Exemplū. pariſius accidit ꝙ qͥdam ſtudens moriturus ꝯmiſit ocio ſuo ut culcitrā quā habuit vendere deberꝫ ⁊ p̄ciū pauꝑibus erogare. Sed mortuo il lo ſocius diſtulit hoc facere. iacens ꝑ ſe in eadē. Tunc mortuus apparuit in viſione multū afflictus quaſi iacenſin lecto nudꝰ Ad quod ille territus vendidit eā ⁊ dedit pauꝑibus. Quo facto apparuit defunctꝰ quaſi in lecto bene diſpoſitus ſuauiter requieſcens. Ex quo patet ꝙ qui ꝓlongant facere panimabꝰ ſepe eoꝝ penas ꝓcraſti nant. Ideo Eccl̓i. iiij. Cor inopis ne affli xeris. nō ꝓtrahas datū anguſtianti. ꝓuer biorū. iij. Ne dicas amico tuo reuertere cras cū ſtatim dare poſſes. iuxta illud Eccleſiaſtes. ix. Quodcūqꝫ p̄t manus tua o perari inſtanter fac. qꝛ nō eſt opus nec rō nec ſcientia nec ſapientia apud inferoſ ꝑ q̄ poſſunt eripi. Sed dicit Richar. de ſan. victore. Charitatis nr̄e oꝑa ſedant defun ctoꝝ ſupplicia. De ſancto Martino. Sermo CLI. . Eati ſerui quos . cum venerit dn̄s inuenerit vigigilantes. In ſumma euangelij duo innuunt̉. Primo hortat̉ nos ad carnis mūdiciā. ibi. Sint lūbi vr̄i. Scd̓o do cet bonoꝝ operū vigilātiā. ibi. btī ẜui. De prīo d. Sint lūbi vr̄i p̄cincti. Duplices ſūt lūbi.ſ. mētis et corꝑis. Hic loqͥt̉ de lūbis mentis qͥ ſunt intellectus et affectus ex quibꝰ cogitatōes et deſideria quaſi quedā ſoboles generant̉. De quibus pͣs. xxxvij. Lumbi mei impleti ſunt illuſionibꝰ.i. mal̓ deſiderijs ⁊ cogitatōibꝰ qͥbꝰ dyabolus illu dit animas. Nam qͥ ſe p̄cingit veſtes eleuat. ſic nos a terrenis ⁊ carnalibꝰ ꝯcupiſcentijs affectū debemus leuare ad deum. Ephe. vi. State ſuccincti lūbis veſtris. i. eleuatis affectōibus a carnalibꝰ deſideri is. Gre. in omē. Lubos p̄cingimus cuꝫ carnis luxuriam ꝑ continentiā coartamꝰ Noꝝ lumboꝝ cinctoria ſunt duo. Primū eſt aſſidua meditatio legis diuine De quo Hieto. ad ruſticū monachū. et habet̉ de ꝯ ſecra. di. v. nunqͣꝫ vbi dicit̉. Ama ſciētias ſcripturarū. ⁊ carnis vicia nō amabis. Ec cleſiaſtes. xij. Frequens meditatio eſt car nis afflictio. Scd̓m eſt diſciplina iuſticie. yſa. xi. Erit iuſticia cīgulū lūboꝝ eꝰ.i. diſciplina iuſtificās. ut fomeſ ꝯcupīe reprimat̉ in carne. Sic fecit apl̓us.i. Corī. ix. Caſtigo corpus meū et in ſeruitutē redigo. Eccl̓i. xi. Malicia vnius hore facit obliuionē luxurie magne. Greg. Uuinus corꝑis ſanat vulnus mentis. Ideo lumbi corꝑis ſunt p̄cingendi cingulo caſtitatiſ ſed lumbi mentis meditatōe diuine legis Quia habet̉ in ca. xlix. diſ. Hinc etenim. Si luxuria in cogitatōe nō reprimit̉ in actōe dn̄at̉. Item adruplices ſunt ꝑſone que ſe p̄cingunt. Primo p̄cingūt ſe oꝑaturi. Sic nos vocati ſumus ad operā duꝫ Iob. v. Naſcit̉ homo ad laborē ⁊cͣ. p̄s ciij. Exibit homo ad opus ſuū vſqꝫ ad veſ perā.i. ad mortē. quia tunc Mat. xx. dicet̉ Uoca oꝑarios et redde illis mercedem. nō ocioſis. Ideo Eccl̓s.ix. Quodcūqꝫ p̄t manus tua oꝑari inſtanter ſac Sed luxu ria impedit oꝑatōem boni. De quo greg. Luxuria ſi mentē occupauerit vix bona co gitare ꝑmittit. De quo Oſee. iiij. Forni catio et vinū ⁊ ebrietates auferūt cor. Iō apl̓us.i. Corin. vi. Fugite fornicationem Gre. iij. mora. Luxuria ebetat ſenſum. cō fundit intellectū. maculat voluntatē. enexuat memoriā Scd̓o p̄cingunt ſe pugna turi. ſic et nos ī hac vita ſumus in ꝯtinua pugna. de quo Iob. vij. Militia ē vita hominis ſuꝑ terrā. ⁊ Dern̄. Undiqꝫ bella. vndiqꝫ tela volant: vndiqꝫ temptamenta Ideo apl̓us ꝓponit nobis arma ꝑ q̄ poſſu mus reſiſtere. ij. Cor. x. Arma militie noſtre nō ſint carnalia ſed ſpūalia. Figura.i. Regum. xviij. Dauid goliā vicit nō in ar mis. ſed in funda ⁊ quinqꝫ lapibꝰ quos re cepit in perā paſtoralē. ſic nos in funda.i. orōe. et quīqꝫ lapidibꝰ.i. v. vulneribꝰ xp̄i vincere demus hoſtē noſtrū. De qͦ Iſid̓.

De ſancto Martino Oratio p̄ualet omnibꝰ malis. Tercio p̄cingunt ſe ituri. Sic nos ẜm gre. ſumus in via qua ad patriā ꝑgimus. qꝛ non habemus hic manentē ciuitatē ſed futurā quaꝫ querimus. ad quā quotidie appropinquamus ꝑ mortē. Sed ꝯcupiſcētia carnalis impedit nos in via ſalutis. de quo. i. Cor̄. xv. Caro et ſanguis regnū dei poſſidere nō poſſunt. ideo ad Gala. v. Spū ambulate carnis deſideria ne ꝑficietis. Roma. viij. Si ẜm carnē vixeritis moriemini. Augꝰ. O qͣꝫ parua ꝯcubitꝰ hora ꝑ quā ꝑdit̉ vita eterna. Hugo. li. de ſacramētis. Conari debemus qͣntum poſſumus ut camē ſpiritui ſubdamus Quarto p̄cinguunt ſe mi niſtraturi. Sic nos ad mīſteriū dei forma ti ſumus. de quo Iſa. xlix. Formans me ex vtero ſeruū ſibi. et. i. Corint. iiij. Sic nos exiſtimet hō ut miniſtros xp̄i. Ergo debemus eſſe mundi corꝑe et aīa. qꝛ dicit̉ ꝑ pͣs . c. Ambulās in via immaculata hic mihi miniſtrabit. Sed luxuria polluit mentem De quo Iſidorꝰ. et habet̉ in canone. xxx ij. q. vij. c. nō ſolū. vbi dicit. Luxuria īter omnia alia peccata maxime templum dei polluit. Unde apl̓us. i. Corin. vi. Omne peccatū extra corpus eſt. qͥ autē fornicant̉ in corpus ſuū peccāt. iō Hugo d̓ ſacramē tis. Totis conatibꝰ inſiſtere debemꝰ ut cor pus ſpiritui ſubdamus. Rom̄. viij. Qui ẜm carnē ſunt deo placere nequeūt. ⁊ Au guſt. de ciui. dei. Luxuria eſt deo ⁊ oīm tutū inimica. Dixi ſcd̓o docet bonoꝝ opeꝝ vigilantiā dicēs. Et lucerne ardēteſ in manibꝰ veſtris. Gre. Lucernas in manibus tenemus qn̄ ꝑ bona oꝑa ꝓximiſ ex emplū lucis p̄bemus. Mat. v. Luceat lux veſtra corā hoībꝰ ⁊cͣ. Duo iubent̉.ſ. lucere ⁊ ardere. lucere ꝑ ꝯuerſatōis ſplendorē. ar dere ꝑ dilectōis amorē. Dicit nāqꝫ Gre. Lucere tantū vanū eſt. ardere parū eſt. ſꝫ lucere et ardere magnū eſt. Nota dicit lu cerne in plurali. Plures em̄ lucerne ī manibꝰ portari debent. ⁊ ſunt tres. Prima ē lucerna pure intentōis. que tūc in manibꝰ ppitat̉ cum bona qꝛ recia intētio iungit̉. Mat. vi. Lucerna corꝑis tui eſt oculꝰ tuꝰ i. totius mentis intētio q̄ eſt oculus totius oꝑationis. Gre. Qui rectā intentōnem ī oꝑe nō habet totū opus amittit. Secū da lucerna eſt verbū p̄dicatōis diuine. pͣs cxviij. Lucerna ꝟbū tuū pedibus meis. il la in manibꝰ tenet̉ qn̄ verbū dei oꝑe adim pletur. Tercia lucerna eſt honeſte cōuerſatōis. Luce. xi. Nemo accēdit lucer nam ⁊ in abſcōdito ponit eā. neqꝫ ſub modio. ſed ſuꝑ candelabrū. Dicit nāqꝫ Gre. ſuꝑ Ezech. Qui in occulto bn̄ viuit carbo eſt. qͥ aūt in publico lucerna ē. Iō apl̓s ad Philip. ij. Sitis ſine rep̄henſiōe ī medio natōis praue ⁊cͣ. Itē nō ſufficit hr̄e dumtaxat carnis mundiciā ⁊ bonoꝝ operū vigilantiā. ſed cū hoc reqͥrit̉ ut habeamꝰ omni um illoꝝ ꝑſeuerantiā. De quo ſubdit ī textu. Et vos homībꝰ ſil̓es expectantibꝰ dn̄m ſuum qn̄ reuertat̉ a nuptijs. Nuptie ſunt eterna gaudia ad q̄ dn̄s iuit in die aſcenſio nis. ⁊ reuertet̉ ad iudicandū. De quo ꝓuer. vij. Abijt viam longinquā: ſaccū pecu nie tulit ſecū. in die plene lune reuerſus.ſ. qn̄ eccleſia exit plena numero ſaluādoruꝫ hͦ eſt verū de generali iudicio. Sed de ſpeciali tūc reuertet̉ in die mortis. De qͦ Ex odi. xix. Ueniā in caligine nubis ad te: in qua obſcurent̉ oculi ⁊ fri geſcunt membra Sed btī ſerui qͦs cū venerit dn̄s ⁊ pulſauerit inuenetit vigilātes. et ꝯfeſtim appe riēt ei. Gre. Ille vigilat qͥ ad aſpectū veri luminis oculos interiores ꝑ exerciciū bonoꝝ operū aꝑtos tenet. Nā cū venerit ad iudiciū particulare ꝑ mortē: tūc pulſabit ꝑ egritudines ⁊ moleſtias. ut ſciamꝰ mortē vicinā. ſꝫ beatus ſeruꝰ quē inuenexit vi gilantē tūc in bonis oꝑibꝰ. de qͦ ꝓuer. viij. Dtūs hō qͥ audit me ⁊ vigilat ad fores me as qͦtidie. Et merito qͦtidie. qꝛ ẜm Dern̄. Nihil certiꝰ morte: nihil īcertiꝰ hora mor tis. Amos. iiij. Paratus eſto in occurſuꝫ dn̄o deo tuo. Aug. li. iiij. omē. Latet dies vltimus ut obſeruent̉ oēs dies. Ideo pͣs. xxxvi. Expecta dn̄m et cuſtodi vias eius. Sic fecit btūs Martinus ut de eo legitur

CLII. Sermo illud Eccī. xxxix. Iuſtus cor ſuū tradꝫ ad vigilandū diluculo ad deū qͥ fecit illum. Secūdo reuertet̉ ad iudiciū vniuerſale. Act.i. Sic veniet quēadmodū vidiſtꝭ eū aſcendentē. Sed hāc reuerſionē debemus patienter expectare. Iaco. v. Patientes eſtote vos et cōfirmate corda vr̄a. qm̄ aduentus dn̄i appropinqͣbit. Itē patiēter de bemus expectare deū reuertentē ad iudici um ꝓpter tria. Primo ꝓpter hoſtiū vindicatōem. Iudith. viij. Expectemꝰ hūilē ꝯſolatōem eiꝰ. nā exqͥret ſanguinē noſtruꝫ de manu inimicoꝝ nr̄oꝝ. ut implebit̉ illud pͣs. xxxvi. Cū ꝑierit pctōr videbis. ꝓuer bio. xx. Ne dicas: reddā malū ꝓ malo. ex pecta dn̄m et liberabit te. Scd̓o ꝓpter corꝑis reformatōem. Phil̓. iij. Saluato rē expectemus dn̄m ihm̄ qͥ reformabit cor pus hūilitatis nr̄e ꝯfiguratū corꝑi clarita tis ſue. Tren̄. iij. Donū eſt p̄ſtolari dn̄m cū ſilentio.i. patiētia.i. Ioh̓. iij. Qui cum apparuerit ſil̓es ei eximus. qm̄ videbimuſ eū ſicuti eſt. et oīs qͥ hꝫ hanc ſpem in eo ſāctificat ſe ſicut ille ſctūs eſt. Tercio ꝓp tex nr̄am remuneratiōem. de qͦ pͣs. xxxvi. Expecta dn̄m ⁊ exaltabit te: ut hereditate capias terrā ⁊cͣ. Scribit̉ eī Iaco. v. Agricola patiēter expectat fructū tꝑaneū ⁊ ſerotinū fructū. multo magis nos. ſed cū ve nexit tūc pulſabit ꝑ angelos clangentibus tubis. ſurgite mortui venite ad iudicium. Ad hūc pulſum oēs ꝯfeſtim apparebimꝰ mare dabit mortuos: terra corꝑa. infernuſ aīas. vbi om̄s apparebimꝰ. De qͦ. ij. Cor̄. v. Omnes ſtabimus an̄ tribunal xp̄i. Et Athanaſiꝰ. Ad cuiꝰ aduentū oēs homīes reſurgent. Sed btī ſerui qͦs inuenerit dn̄i vigilātes amē dico vobis p̄cinget ſe. Simon de caſſia. Sicut boni erūt p̄cincti ad actōem bonoꝝ. ita xp̄s ꝑatus exit ad retri butōem p̄mioꝝ. Et faciet eos diſcūbere.i. in eterna btītudine qͥeſcere. qꝛ hic nō habuerūt reqͥem in corꝑe. ergo ibi habebunt reqͥem in corꝑe et ama. qꝛ ampliꝰ nō erit dolor neqꝫ luctꝰ ⁊cͣ. Apoc̄. xxi. Et trāſiens mīſtrabit eis. Simō de caſſia. Nō paſſibꝰ pedum nec locoꝝ. ſed claritatē ſpeculatōis diuinitatis ſingulis ſtatibꝰ dabit ſicut me ruerūt. Et ſi in ſcd̓a vigilia venerit.i. ī ado leſcentiā. et ſi in tercia.i. in ſenectute ⁊ ita inuenerit btī ſunt ſerui illi. Cirillꝰ. Si qͥs primā et ſcd̓am vigiliā neglexerit poterit in tercia vigilare. Gre. Prima vigilia eſt cuſtodia puericie: maxime cū incipit vſuſ rōis in pueris. Scd̓a vigilia eſt cuſtodia iuuentutis. Tercia ſtatus virilis. Quarta ſenectutꝭ. qꝛ in qͦlibꝫ ſtatū aliqͥ moriunt̉ iō in qͦlibet ſtatu fideles dn̄t eſſe ꝑati ꝑ iuſticiā ad recipiendū mortē. eo ꝙ dicit Se neca. Nemo venientē mortē hilaris acci pit. niſi qͥ ſe ad illā p̄parauit. Et ad hͦ inci tat nos ꝑ exemplū in textu dicēſ. Hoc au tem ſcitote. qm̄ ſi ſciret pt̄familias qͣ hora fur veniret vigilaret vtiqꝫ ⁊ nō ſineret ꝑfodi domū ſuā. Sermo CLII. Ad idem. I ſciret paterfa milias qua hora fur veniret vigilaret vtiqꝫ et nō ſineret ꝑfodi domū ſuā. Luce. xij. In ꝟbis p̄miſſis duo innuunt̉. Prīo hoīm ꝑiculoſitas ⁊ ignorātia. ibi. ſi ſciret. Scd̓o ſubiūgitur cuſtodioſitas ⁊ vigilātia ibi. vigilaret vti qꝫ. Dixi primo innuit̉ hoīm ꝑicl̓oſitas ⁊ ignorātia.ſ. qꝛ nō ꝯgnoſcūt futurū ſtatū vel caſum. vel an ſtabūt in gr̄a vel cadent a gr̄a. De quo Eccī. ix. Sūt iuſti atqꝫ ſapientes. ⁊ oꝑa eoꝝ ī manu dei ſunt. qꝛ om̄ia in futurū reẜuant̉ incerta.i. Corin. x. Qui exiſtimat ſe ſtare videat ne cadat. qꝛ ſcribi tur Eccl̓s. ix. Sicut aues ꝯp̄hendunt̉ laq̄o. ſic hoīes capiunt in tꝑe malo. hͦ ē ī tꝑe tēptatōis. Iō hortat̉ Eccī. ij. Fili ad temptatōem p̄para aīaꝫ tuā. exēplo pr̄iſfamili as. qͥ ſi ſciret qͣ hora fur veniret vigilaret. Itē multiplices ſunt fures qͥ homī furā tur ⁊ ſubtrahūt ſalutē aīe. Primꝰ eſt mē tis negligentia. Ille fur appropinqͣt occl̓te ſub ſpecie boni: ꝓponēdo tibi. hoc ē tibi graue vel nimiū. vel alijs tꝑibꝰ ꝑficias hoc opus cum melius eris diſpoſitus. De tali

De ſancto Martino Hiere. xlviij. Maledictus qui facit opus dn̄i negligenter. Rich. quantū negligiſtā tū decreſcis. Ille fur ſubtrahit tibi p̄cioſū theſaurū irrecuꝑabilē.ſ. tpus. De qͦ bern̄. Nihil p̄cioſius tꝑe. ſed heu hodie nihil vi lius eſtimat̉. trāſeunt dies ſalutis ⁊ nemo recogitat. vn̄ Dern̄. in contemptu mūdi. Non curāt carnales. ſed ꝑuipendūt qd̓ ta men deſiderāt inuenire. Nā om̄es deſidetant inuenire vitā eternā et cōſequi ⁊ non volūt ſequi. ideo impunitas auſum parat auſus exceſſum. ut dicit Bern̄. ſuꝑ cātica Et ſic negligentia furat̉ tꝑus ſalutis ⁊ pri uat nos merito eternitatis. De qͦ ꝓuerb̓. xx. Propter frigus piger arare noluit: et mendicabit tꝑe eſtatis ⁊ nō dabit̉ ei. Iō Dern̄. Magnū damnū eſt amittere idqd̓ ineternū nō p̄t recuꝑare. hoc eſt tꝑs. De quo Criẜ. Omni rei magis oꝑtet parcere qͣꝫ tꝑi. Aurū ſi ꝑdideris recuꝑare poteris. tꝑus ꝟo p̄teritū nunqͣꝫ. Ideo Eccl̓ia ſtici. iiij. Fili obſerua tꝑus. Cōtra illū furem vigilandū eſt ꝑ exercicia boni operis Eccī. xiiij. Particula bone diei te nō p̄ter eat. Ephe. v. Redimētes tꝑs qm̄ dies ma li ſunt. que qͥdem redemptio fieri dꝫ ꝑ bona oꝑa. Eccl̓iaſtes. ix. Quodcūqꝫ p̄t manus tua oꝑari inſtantet fac. qꝛ nec ſciētia. nec ratio nec opꝰ eſt apud inferos Secundꝰ fur qͥ ſubtrahit aīe ſalutē eſt carnis ꝯcupiſcentia. Ille veniet q̄ruloſe ꝯquerēs defectus. qꝛ iam ſitit. iā eſurit. iam debilis eſt. deſiderās refici. et poſtqͣꝫ refectus fuexit. tūc ille fur furat̉ nobis mētis mūdiciā. De quo Hiero. Uenter vino eſtuans cito ſpumat in libidinē. Ideo bern̄. Geſtan tes inimicū noſtrū circūferimus laqueuꝫ noſtrū.ſ. carnē q̄ cōcupiſcit aduerſus ſpm̄ Ideo Eccl̓s. xij. Ne credas inimico tuo ineternū. hoc eſt carni. qꝛ eſt ꝓna ad malū Geneẜ. viij. Senſus et cogitatio hominiſ ab adoleſcentia ꝓna ſunt ad malū. qꝛ caro eſt. et ſcribit̉ Eccī. xvij. Nihil nequius qͣꝫ qd̓ caro excogitare poterit. Item non ſolū ꝓna ad malū. ſed etiā tarda ad bonū. Ma thei. xxvi. Spūs ꝓmptus eſt caro aūt in firma. De quo Ro. vij. Nō inueni in cat ne mea bonū quod ago. Sicut em̄ infidelis debitor qͥ vult delicate viuere et nō ſol uere. Ideo pͣs. xxxvij. Nō eſt ſanitas ī car ne mea. Item nō eſt carni credendū. qꝛ eſt ingrata ad bn̄ficiū ſicut mala terra quanto plus impinguat̉. tāto plus ꝓducit de her ba mala. iuxta illud Deutro. xxxij. Impin guatus dilatatus ingroſſatus incraſſatꝰ re ceſſit a deo ſalutari ſuo. ⁊ Eccī. xxxvij. ꝓp tex crapulā multi ꝑierunt. ideo hortamur Ro. xiij. Curā carnis ne ꝑfeceritꝭ in deſiderijs. vbi Alanus. Nō in deſiderijs ſed bn̄ in neceſſarijs. ideo Gre. Ubi caro qͥeſcit. ibi ſpūs deficit. Et ſic p̄cioſum theſau rum furat̉ nobis.ſ. mundiciā cordis. De quo p̄cioſo theſauro loqͥt̉ Dern̄. dicens. Ueniet tꝑus vbi plus valet pura ꝯſciētia qͣꝫ marſubia plena pecunia. Ideo ꝯtra talē furē eſt vigilandū ꝑ ſtrēnuitatē caſtigatio nis. iuxta illud.i. Corin. ix. Caſtigo corpꝰ meū ⁊cͣ. Roma. viij. Debitores ſumꝰ nō carni ſed ſpiritui. Rōem allegat Gre. dicens. Quidqͥd delectatōis carni ſubtrahi mus in ſpū inuenimus Tercius fur eſt mundi aſtutia qͥ venit ſub ſpecie amicicie. ⁊ blandit̉ homī nunc ꝑ patientiā. nūc ꝑ ſa pientiā: nunc ꝑ honorē. De quo fure ſcribit Aug. in didaſcolicon dicēs. Mundus de qͣnto blandior de tanto ꝑiculoſior. Ille ſux furat̉ homini amiciciā dei. Iacobi. iiij Qui vult eſſe amicus huiꝰ mūdi inimicꝰ dei ꝯſtituet̉. Contra hūc furē eſt vigilandū ꝑ mundi ꝯtemptū.i. Iohā. ij. Nolite diligere mundū. qꝛ perit mūdus ⁊ oīs cōcupiſcentia eiꝰ. Amb̓. de fuga ſeculi. Qui ſaluus eſſe deſiderat ſuꝑ mundū aſcendat. Et merito eſt ꝯtemnendꝰ iſte fur.ſ. mūdꝰ ſex de cauſis. Primo mūdus eſt ꝯtemnēdus. quia plenus ē diſſenſione. Iohā. xvij. In mūdo p̄ſſurā habebitis: in me aūt pace Et hoc ꝓuenit ex eo: qꝛ eſt inimicus deo. Iuxta illud Iaco. iiij. Adulteri neſcitꝭ qꝛ amicicia huiꝰ mundi inimica eſt deo. Et qͦ modo pacē habere p̄t qui eſt inimicus dei Iob. ix. Quis reſiſtet ei et pacem habebit P

Sermo CLII. Secundo eſt ꝯtemnendus. qꝛ plenus in quinatōne. Criſoſt. Mundus nunqͣꝫ eſt mundus. ſed immūdus ſemꝑ. ideo eſt cōtemnendus. quia ſcribit̉ Eccl̓i. xiij. Qui tetigerit picē inqͥnabitur ab ea. Sic qͥ adheret mundo inqͥnabit̉ in conſciētia. prīa Iohan. ij. Omne quod eſt in mundo aūt eſt ꝯcupiſcentia carnis: aut oculorum: aut ſuꝑbia vite. illa autē inquinant animam. Et ſic mundus nō ꝑmittit homineꝫ ſtare ſine macula. De quo augꝰ. Si te delectat mundus ſemꝑ es immūdus De quo Cri ſo. ſuꝑ Math. Difficile eſt virū in mundo poſitū iuſticiā ſeruare immaculatā. Tercio mundus eſt ꝯtemnendus. qꝛ plenus ex cecatōe. quia amor ſeculi excecat oculos mē tis. De quo. ij. Corin. iiij. Deus huiꝰ ſeculi excecabit mētes īfideliū. Sūt nāqꝫ mū dani ceci: non videntes om̄ia delectabilia mundi fore penalitates. De quo Eccl̓s. ij. Dixi in corde meo affluam delicijs. fruar bonis. et in omnibꝰ inueni vanitatem et af flictōnem ſpiritus. Ideo. i. Iob. v. Totꝰ mundus in maligno poſitus eſt. Sed heu ceci ſunt: nō ꝯgnoſcunt. Rō Aug. Gaudiū mundanoꝝ eſt gaudiū freneticoꝝ infir mitates non ꝯgnoſcentiū. nam ſi ꝯgnoſce rent flerent. iuxta illud Luce. xix. Si cogͦuiſſes et tu.ſ. fleres. Sed ceci ſunt. et dice tur eis illud Apoca. iij. Neſcis qꝛ cecus es miſer es. Reuera miſer. de quo Der. Nō eſt verior miſeria qͣꝫ huius mundi leticia. Cui ꝯſonat Criẜ. Miſex eſt mundus miſerrimi qui eū ſequunt̉. Quarto ꝯtemnē dus eſt. quia plenus alteratōe. vn̄ depingit̉ ſub figura rote volubilis. in ſignū ꝙ bodie diues. cras pauꝑ. quia dicit Boetiꝰ de ꝯ ſolatōne. li. iij. ꝓſa.i. Mundus dicit̉ arcꝰ fortune ergo non eſt ꝯfidendū. De quo.i. ad Thimo. vi. Precipe diuitibꝰ huiꝰ mū di non ſperare in incerto diuitiaꝝ huiꝰ mū di. Alias adimplebit̉ illud Iſaie. xxxvij. Ecce confides ſuꝑ baculū arundineū ꝯfra ctum. Quinto mūdus eſt ꝯtemnendꝰ qꝛ plenus defectōne. de quo. i. Iohā. ij. Mū dus tranſit et ꝯcupiſcentia eius. vt Det̉. dicit. Ubi ſunt amatores ſeculi qͥ an̄ tem pora fuerunt. vbi riſus ⁊ iactantia. inanis gloria et diuitiarū copia. tranſierunt oīa nihil remanſit ex eis niſi cinis. Iuxta illd̓ pͣs. lxxvij. Defecerūt in vanitate dies eo rum. Ideo ad Roma. xij. Nolite ꝯforma ri huic ſeculo. quia om̄ia delectabilia mū di ſunt breuia ⁊ tranſitoria. de quo Greg. Momentaneū eſt quod delectat eternum quod cruciat. Ideo damnati ꝯquerunt̉ illud Sap̄. v. Quid nobis ꝓfuit ſuperbia ⁊ diuitiarū iactantia. omnia trāſierunt ve lut vmbra. Sexto mūdus eſt ꝯtemnendus. quia plenus deceptōe: quia om̄ia que in mundo ſunt nō habent verā exiſtentiaꝫ ſed ſolū apparentiā. qꝛ apparent eſſe bona ⁊ non ſunt. Hiero. Si mudus cultello veri tatis aperitur nihil in eo niſi falſitas reperitur. Nam quidqͥd eſt p̄ſens aūt futuruꝫ aūt p̄teritum eſt. Si p̄ſens ſic eſt inſtabile ſi futurū. ſic eſt incertū. ſi p̄teritum tūc ni hil eſt. Ideo ꝓuer. vltimo. Fallax gratia ⁊ vana eſt pulcritudo. ⁊ Aug. ad diaſcorō Mundus cum arridet fallit et in ꝑiculo ſe ponit et decipit. De qua deceptōne dicit Auguſ. in ſermone de monte dn̄i. O mū de immunde quantos ſeduxiſti qͣꝫ multos decepiſti. ut legit̉ exemplū. dū obijt ſctūs Dernardus tunc obierūt qͥngenti homīes de quibus duo d̓ſcenderūt ad purgatoriū ſolus ſanctus Bernardus aſcēdit in celū ſine purgatorio. alij omnes in infernum. quia fuerūt decepti a mūdo. Ideo Criſo. Mundialia oꝑa ſemper hominē excluſer̄t ab eterna vita Iuxta illud Iob. xxi. Tenent timpanū et citharā et ducunt in boīs dies ſuos. et in puncto ad infernū deſcendunt. Ideo Math. xvi. Quid ꝓdeſt homini ſi vniuerſum mundū lucret̉ ⁊cͣ. Ubi Hiero. Quid ꝓdeſt tibi ſi haberes poten tiam octauiani. diuitias creſi. longeuitatē Enoch. pulcritudinē abſalonis. fortitudi nem ſamꝑſonis. cum tandē corpus datur vermibus et anima demonibꝰ. Ideo horta tur nos apl̓us ad Titū. ij. Sobrie ⁊ iuſte ⁊ pie viuamus in hoc ſeculo. ſobrie quo ad

De ſancta Elizabeth nos. iuſte quo ad deū. pie quo ad ꝓximos Et ſic ꝯtemnit̉ mundus. Quartus fur ē diaboli fraudulētia. Nā ſicut fur dimit tit vilia. rapit p̄cioſa. ſic dyabolꝰ non curat aurū ⁊ argentū nec lapideſp̄cioſos. ſꝫ nitit̉ defraudare animas. iuxta illud Geneſis. xiiij. dixit abimalech rex ſodomoruꝫ ad abraam. Da mihi animas: cetera tolle tibi. Hunc p̄cioſum theſaurū de quo apl̓s ij. ad Corin. iiij. Habemus theſauꝝ in va ſis fictilibꝰ. quem xp̄us ita p̄cioſe eſtimauit ut ſanguinē fudit ꝓ eo. et aīam ſuaꝫ de dit hunc nitit̉ dyabolus furari. Ideo cōtra hunc furē.ſ. diabolū eſt vigilandū ꝑ re ſiſtentiā. De quo Iaco. iiij. Reſiſtite dya bolo et fugiet a vobis. Ratio hiero. Debilis eſt hoſtis nō poteſt vincere niſi volentē Ideo. i. Petri. v. Uigilate qꝛ aduerſariꝰ veſter diabolꝰ tanqͣꝫ leo rugiens circūit q̄ rens quem deuoret: cui fortiter reſiſtite in fide. Et merito debemꝰ vigilare reſiſtēdo qꝛ dicit Dern̄. Illius eſt mala ſuggerere: noſtrū vero nō ꝯſentire. quia dicit Iſido. Non eius poteſtas ſed nr̄a voluntas man cipat nos dyabolo Quintus fur ē mor tis aſſiſtentia. qꝛ mors appropinqͣt occulte ⁊ vbiqꝫ Seneca. Morſ vbiqꝫ te expectat ⁊ vna dieꝝ te arripiet. qꝛ ẜm Aug. de ver bis dn̄i. Morſ eſt certa: hora incerta. ut ſꝑ ſit ſuſpecta. Et apl̓us.i. ad Teſſa. v. Dies dn̄i ſicut fur in nocte veniet.ſ. occulte. Iō Augu. Si non ſcis qua hora veniet: ideo ſꝑ vigila ut teſꝑ inueniat ꝑatum.ſ. in bonis oꝑibus. quia dicit Aug. de diſciplina xp̄iana. Non p̄t male mori qͥ bene vixerit Ideo cōtra iſtū furem eſt vigilandū ꝑ ex erciciū bonoꝝ opeꝝ. Eccī. xiiij. Ante obitum oꝑare iuſticiā. Nam ille fur furat̉ no bis meritū vite pn̄tis. ideo apl̓s ad Gal̓. vi. Dū tꝑus habemꝰ oꝑemur bonū. Eo ꝙ ſaluator dixit Ioh̓. ix. Me oꝑtet oꝑari donec dies eſt. veniet nox qn̄ nemo oꝑari p̄t.ſ. poſt mortem. Poteſt homo conq̄ri il lud Luce. xvi. Quid faciā qꝛ aufert a me dn̄s villicatōnem. fodere nō valeo: mendicare erubeſco. Ideo Eccī. xi. In die bonoruꝫ nō ſis immemor maloꝝ vicꝫ ꝙ red dat vnicuiqꝫ iuxta oꝑa ſua. Tal̓ fuit Se neca dicens. Ante ſenectutē cogitaui ut be ne viuerem ut in ſenectute bene morerer. Nam dicit Aug. Non eſt mala mors pu tanda cū p̄ceſſerit bona vita. quā duxit beatus martinus: ut patet in eius legēda De ſancta Elizabeth. Sermo CLIII. Endidit omnia que habuit et emit eā. Mat. xiij. ⁊ legit̉ ad honorē beate elizabeth ꝓ euangelicali officio. Fontinus in deſcri ptōibus vniuerſi dicit. Lumīe maiori ſu ꝑueniente minus lumen obfuſcat̉. ut ptꝫ de ſole et ſtellis. ſole lucente lux ſtellaꝝ ob fuſcat̉. Spūaliter. ꝑ maius lumē intelligitur lux btītudinis eterne. pͣs.xxxv. In lu mine tuo videbimus lumē. Cum hͦ lumen lucet ꝑ amorē et deſideriū in mente hoīs. tunc extinguit̉ lumen pn̄tis felicitatis. De quo Hilarius ſuꝑ Math. Qui eternam beatitudinē deſiderat neceſſe eſt ut mūdanorum dulcedinē rēnuat. eo ꝙ iſta duo ſil̓ ſtare nō poſſunt.ſ. dulcedo tꝑalis ⁊ eterna lis. De quo Dern̄. Sicut ignis et aqͣ ſil̓ ſtare non poſſunt. ſic nec tꝑales et ſpūales delicie. Ideo ambr. Qui ꝯtemnit tꝑalia merebit̉ ſempiterna. Figurat̉ Gen̄. xij. cū abraam egreſſus eſſet de terra ⁊ de ꝯgnation ſua et de domo pr̄is ſui. tunc bn̄dictio omniū gentiū fuit ſibi ꝓmiſſa. Spūaliter ꝑ abraā intelligit̉ quilibꝫ fidelis qͥ nititur ꝯſequi bn̄dictōem btītudinis eterne dꝫ re linquere terrena deſideria ⁊ carnalia ⁊ oīa caduca ille ꝯſequit̉ eterna. De qͦ Uarro ī ſententijs. Cūcta poſtponat qͥ lumē beatitudinis eterne ꝯſequi adoptat. Talis fuit beata Eliſabeth. que reliqͥt lumē pn̄tis feli c. tatis anhelans ad lumen eternitatis. De quo thema. Uendidit oīa q̄ habuit ⁊cͣ In ſumma pn̄tis euāgelij ꝯmendat̉ beata Elizabeth a duobꝰ. Primo a vita actiuaſcd̓o a vita ꝯtēplatiua. Primū innuit̉ ibi in agro abſcondito. ſecūdū in negociatore D

Sermo CLIII. exꝑto. De primo dicit. In illo tꝑe.ſ. cum ihūs ſedebat ſecus mare: ⁊ ꝯgregate fuerunt ad eū turbe. ita ut in nauiculā aſcēdēs ſederet. et oīs turba ſtaret in littore. Tūc locutus eſt eis multa in ꝑabolis. inter cetera dixit iſtā ꝑabolā. Sil̓e eſt regnū celo rum.i. xp̄us rex glorie. Oroſius. Xp̄us di cit̉ regnū celorū qͣttuor de cauſis. Primo nam ſicut in regno celoꝝ eſt eterna vita ut etiā dicat̉ terra viuuentiū. de quo pͣs. xxvi Credo videre bona dn̄i ⁊cͣ. qꝛ ibi nullꝰ moritur. Et ſic in xp̄o habemus vitā eternā. Iohā. xvij. Hec eſt vita eterna ut ꝯgnoſcant te ſolū verū deū ihm̄ xp̄m quē miſiſti Nam ip̄e dixit Iohā. v. Sicut pt̄ hꝫ vitā in ſemetip̄o. ſic et filius habꝫ vitā in ſemet ip̄o. et qͥ adheret vite mori nō p̄t. ſic qͥ xp̄o adheret ꝑ fidem et charitatē. De qͦ Iohā. xi. Qui credit in me etiā ſi mortuus fuerit viuꝫ. Scd̓o xp̄us d̓r regnū celorum quia eſt via ad regnū Ioh̓. xiiij. Ego ſum via veritas ⁊ vita. ⁊ ſubdit. Nemo venit ad pr̄em niſi ꝑ me. vnde Aug. Xp̄s in hūa nitate factus eſt nobis via ad ſuā diuinitatem. Ideo Iob.x. Per me ſi qͥs intro ierit ſaluabit. Tercio xp̄s d̓r regnū ce loꝝ. qꝛ habet claues regni celorū. vn̄ Apocal̓. iij. Qui hꝫ clauē domꝰ dauid Nā ip̄e aꝑuit regnū celorū claue crucis. De quo Iſa. xxij. Dabo clauē domus dauid ſuper humerū eius. ideo Apoca. iij. Aꝑit ⁊ nemo claudit.ſ. ſaluādis. claudit ⁊ nemo ape rit.ſ. damnādis. Quarto d̓r xp̄s regnū celorū. qꝛ ciues celeſtes manēt in eo. Sic fideles ad celeſtē ciuitatē ꝑtinentes habēt hic manſionē in xp̄o. De qͦ Ioh̓. vi. Qui manducat meā carnē in me manet ⁊ ego ī eo. Hoc regnū celoꝝ xp̄s eſt ſil̓e theſauro abſcondito in agro. Ager eſt caro eiꝰ ſctīſ ſima. theſaurus eius diuinitas. de quo ad Col̓. ij. Om̄es theſauri ſapīe et ſcīe in eo ſunt abſcōditi. Iſte theſaurꝰ ē in agro. id eſt in carne xp̄i abſcōditus. iuxta illd̓ Iſa. xlv. Uere tu es deus abſcōditus. Nā ſua potētia abſcondebat̉ in hūilitate. ꝓfunda ſua maieſtas in paſſiōe ſua acerbiſſima. iō dicit gre. Latenter decepit diabolū tanqͣꝫ ꝑ eſcaꝫ hamo impoſitā. Hic eſt ager redo lens de quo Gene. xxij. Ecce odor filij mei ſicut odor agri pleni. Hic ager ſuꝑabūdat oleo miſericordie ⁊ vino vitalis doctrine de quo Ioh̓. vi. Dn̄e quo ibimus ꝟba vi te eterne habes. Hoc vino inebriatꝰ ē petrus videns trāſfiguratōem corꝑis ſui in monte thabor. et omniū oblitus tantuꝫ in tabernaculis huiꝰ vini ꝯmorari voluit dicens Math. xvij. Dn̄e bonū eſt nos hic eſſe: faciamus tria tab̓nacula. Hic ager tu lit triticū panis angelici. omne delectamētū in ſe habentē. Sap̄. xvi. de qͦ et pͣs. lxx. vij. Danē angeloꝝ manducauit hō. Quē qui inuenit ho. Iſte theſaurus dꝫ q̄ri ⁊ in ueniet̉. De quo hugo de archa noe. li. i. c. vlti. Deus ꝑ deſideriū q̄rit̉ ꝑ fidem inueni tur: ꝑ guſtū tāgit̉. Ideo hortat̉ nos Der. ſuꝑ cātica dicēs. Crede in deū ⁊ inueīſti eum. quia credere eſt inuenire. eo ꝙ d̓r ad Ephe. iij. Dico xp̄m ꝑ fideꝫ habitare ī cor dibꝰ noſtris. Et ſic btā eliſabeth inuenit hunc p̄cioſum theſauꝝ: ut potuit dicere il lud Cantic̄. iij. Inueni eū quē diligit anīa mea nec dimittā eū: tenui eū. Tenet̉ em̄ ꝑ charitatē. iuxta illud.i. Iohā. iiij. Qui in charitate manet in deo manet ⁊ deus ī eo Dicit nāqꝫ ſctūs tho. in. ij. ij. q. iiij. arti. iij. Forma fidei eſt charitas. qꝛ ꝑ charitatem actus fidei ꝑficit̉ ⁊ decorat̉. ⁊ qͥ tūc ſic expit̉ ꝑ charitatē dulcedinē diuini amoris. huic deſipit omnis dulcedo carnalis. de qͦ Dern̄. Sicut ſerpens moyſi ꝯmedit oēſ ſerpentes magoꝝ. ſic amor diuinꝰ omnem abſorbet amorē alienū. Talē amorē habuit btā Eliſabeth. de qͦ ſubdit. Quem qͥ hō inuenit.ſ. ꝑ fidem ⁊ tenet ꝑ charitatē. abſcondit.ſ. ꝑ rectam intentōem. qꝛ dic̄ Gre go. Dep̄dari deſiderat qͥ theſauꝝ publice ī via portat. Sic qͥ intentōem falſificat abijt.i. amorē carnis deſerit. qꝛ ẜm gre. Gu ſtato ſpū deſipit omnis caro. vendidit oīa i. ob amorē xp̄i renūciauit oībꝰ. de quo ad Phil̓. iij. Oīa arbitratus ſum ut ſtercora ut xp̄m lucrifacerē. Et emit eā. Gre.

De ſancta Elizabeth Agruꝫ comꝑat omnibꝰ vēditis qͥ ſecl̓i vo luptatibꝰ renūciat. Ideo ambr. Qui vult deū poſſidere renūciat mundo ut ſit illi in deo tota poſſeſſio. Nam ſine iſto theſauro.ſ. diuinitatis nullus meret̉ dici felix.i. diues. de quo Aug. Qui deum hꝫ omnia habꝫ. recedente deo nihil bꝫ. qꝛ ip̄e eſt ſubſtantia noſtra ⁊ totū bonū noſtrū. vn̄ pͣs. xxxviij. Nōne dn̄s et ſubſtātia mea apd̓ te eſt. Ideo Aug. ſuꝑ Iohannē. Deus ē tibi totū quod deſideras. ſi eſuris panis ē. ſi ſi tis fons eſt. ſi infirmus medicꝰ ē. ſi in tenebris es lumē eſt. ſi times mortē vita ē Qua ꝓpter dicit aug. ſuꝑ pͣs. xxvi. Nihil dulce p̄ter deū. Ideo qͥdqͥd mihi deus dare vult p̄ter ſe auferat totū et det mihi ſe. Ad quem theſaurū om̄i tꝑe anhelare debemus ⁊ in memoria habere. ẜm ꝙ dicit hu go in li. i. de clauſtro aīe. Sicut nullum eſt momentū quo nō vtimur dei bonitate. ſic nullū momentū dꝫ eſſe in qͦ in nobis eiꝰ n̄ eſſet memoria. iuxta illud Math. vi. Ubi theſaurus tuꝰ ibi et cor tuū. Sic fuit mēs beate eliſabet ſtabilita ſuꝑ theſauꝝ diuī tatis. ꝓpter quem reliquit oīa ut habere il lum. Ideo de ea legit̉. ꝙ ꝑuipendit nobili tatem ſanguīs ut canit eccleſia. Aſꝑnata ſeculū generoſi ſanguinis ꝑuipēdit titulū. Item reliqͥt omnia tꝑalia ut canit eccleſia Egens egenis largiēs ſibi nihil retinens: celeſte regnū ambiens. hͦ pn̄s omne reſpuit. Ideo legit̉ in epl̓a que ſcribit̉ ꝓuerbio. vlti. Cōſiderauit agꝝ et emit illū.ſ. ꝑ opera miſericordie. Dicit nāqꝫ ambro. Sic̄ diuitie ſunt impedimēta ſalutis reprob̓. ita bonis ſunt adiuuamēta ꝟtutis. Sic d̓ be ata Eliſabeth que cum temꝑalibꝰ diuitijs in omnibꝰ elemoſinaꝝ oꝑibꝰ expenſis: emit regnū eterne ſalutis. Ideo Aug. in ꝑ ſona dn̄i dicit. Uenale habeo. qͥd. regnum celoꝝ. qͣntū valet: tantū qͣntū habes. Qd̓ regnū zacheus emit ꝓ dimidio bonoꝝ ſuo rū. vidua pauꝑcula ꝓ duobꝰ minutꝭ. quā dn̄s collaudauit Luce. xxi. Uere dico vo bis ꝙ hec vidua pauꝑ pluſqͣꝫ omēs miſit Sic btā eliſabeth ita emit ꝙ oīa q̄ habuit dedit. d̓ qͣ canit eccl̓ia. In gazophilacio vi dua cū vidua totū mittēs p̄ciū. ita ꝙ d̓ ea impletū ē illd̓ Eccl̓i. xxxi. Elemoſinas illiꝰ narrat oīs eccleſia ſanctorū. ideo nobis ho die ꝓponit̉ ī exemplū ut ſeqͣmur veſtigia eius. iuxta illud Petri rauēnenẜ dicentis Da pauꝑi ut des tibi. da pauꝑi micā ut ac cipias totū panē. da tectū accipe celum. da res ꝑituras: ut accipias eternas māſuras Dixi ſcd̓o ꝯmendat̉ btā eliſabeth qͣntū ad vitam ꝯtemplatiuā. de qua ſubdit. Simile eſt regnū celoꝝ hoī negociatori q̄rēti bonas margaritas ⁊cͣ. Ip̄e negociator eſt xp̄us qͥ venit de anglia.i. d̓ angeloꝝ patria iuxta illud Iohā. xvi. Exiui a pt̄e ⁊ veni ī mundū. Uenit eī ꝑ nauē.i. ꝑ portā virginis. de qͣ naui ſcribit̉ ꝓuer. xxxi. Facta eſt ut nauis inſtitoris de lōge portās panē ſu um. Hoc factū ē qn̄ xp̄m de altiſſimo celo rū ad terrā ꝓduxit cū mercibꝰ gr̄aꝝ oīm. iuxta illud Iob. i. Uidimꝰ eū plenū gr̄a et ꝟitatis. Hic negociator q̄ſiuit bonas margaritas.i. aīas hoīm q̄ implerēt ruinas an geloꝝ. ẜm ꝙ dixit Lu. xix. Nō venit filiuſ hoīs aīas ꝑdere ſed ſaluare. Et hoīes dicū tur margarite ea de cauſa. qꝛ ſicut margari te generant̉ de celeſti rore. ſic creati ſumuſ ex dei gr̄a et bonitate: ut dicit mgr̄ ī. ij. ſen tentiaꝝ. di. i. Quare creatus eſt hō ꝓpter dei bonitatem. Uidit nāqꝫ deus ſuā eſſen tialem bonitatē ꝯmunicare alijs et nō minui. Creauit igit rationalē creaturā cui cō municaret ſuam bonitatem et eternuꝫ gau dium. Unde Auguſtinꝰ de doctrina xp̄ia na. Quia bonus eſt deus. et inquantuꝫ ſu mus boni ſumus. Inuenta autem vna p̄ cioſa margarita. id ē omnes animas homi minum. Et dicuntur vna propter vnionē fidei et charitatis. iuxta illud Actuuꝫ. iiij. Multitudinis credentiū erat cor vnum et anima vna. Et dicit̉ p̄cioſa margarita. qꝛ dicit Auguſtinꝰ de ſpiritu et anima. Anima inter res a deo conditas ſuperat om̄ia. Idem ſuꝑ Geneſim. Sicut deus excellit omnē creaturā. ſic homo quo ad animam oēꝫ creaturā corꝑalē nat̉e digͥtate p̄cellit.

Sermo CLIII. Ideo aug. de ſpū et anima. O anima mea quo te deijcis. ſi terram amas melior es. Si ſolem miraris pulcrior es. ſi celū ꝯtēplaris altior es. ſolo creatore tuo inferior es. Ecce qͣꝫ p̄cioſa margarita ꝓ qua xp̄s dei filius factus eſt negociator ut di. Det nardus. Celeſtis imperator factus eſt ne gociator. Negocium meum ſine ocio egit qͣꝫ diu ī terris fuit. Uenit nāqꝫ de anglia ꝑ aureā portā virginis. qͥd apportauit. dic̄ Aug. In iſto maligno ſeculo qͥd abundat niſi naſci: mori: laborare. Hec ſunt merceſ regionis nr̄e. Ad tales merces mercator il le deſcendit. Et qꝛ omnis mercator dat et accipit. dat qd̓ habet. accipit qd̓ nō habet ſic xp̄us in ſua mercatura dedit ⁊ accepit. accepit quod nō habuit.ſ. naſci: mori ⁊ la borare. dedit qd̓ habuit.ſ. renaſci ⁊ reſurge re et ineternū regnare. O bone mercator gr̄as agimꝰ tibi feciſti nos: redemiſti nos emere qͥs ſeruū p̄t: facere autē non poteſt. Ip̄e autē nos fecit ut eſſemus. et redemit ne fruſtra fuiſſemus. hec Aug. Et ſic ex ꝟ bis patet Aug. ꝙ xp̄s accepit tria ⁊ dedit tria. et ſic nobiſcū ꝯmutauit Prīo acce pit noſtrā mercē.ſ. naſci. Iſaie. ix. Paruū lus natus eſt nobis. dedit ſuā nobis mercem.ſ. renaſci Ioh.i. Dedit eis ptātē filios dei fieri qui nō ex ſanguinibꝰ neqꝫ ex voluntate carnis neqꝫ ex volūtate viri: ſꝫ ex deo nati ſunt. Aug. Factus eſt ꝑticeps nr̄e humanitatis ut ꝑticipes eſſemus ſue diuinitatis. Scd̓o accepit mercē.ſ. mori ad Phil̓. ij. Hūiliauit ſemetip̄m factus ē obediens vſqꝫ ad mortē. nō ſimplici morte ſed ignominioſa et doloroſa ꝙ a planta pedis ⁊cͣ. Iſa. i. Et hͦ ex amore nr̄o conſti tuit hanc emptōem. Dern̄. In quo i luxit clarius ꝙ nos dilexit dn̄s qͣꝫ in eiꝰ vulneribus. patet archanū cordis ꝑ foramē corporis. ibi patuit latens miſericordia dei. Dern̄. Clamat vulnus: clamat lancea et clauus ꝙ deus vere nos amauit. ſic in xp̄o mundū recōcilians ſibi poſtqͣꝫ recepit noſtrā mercē.ſ. mori dedit nobis ſuā.ſ. reſur gere. reſurgit qd̓ prius cecidit. ceciderat homo in corꝑe ꝑ mortem. in aīa ꝑ culpaꝫ in vt eoqꝫ ꝑ penā eternā. ſed xp̄s dedit nobis reſurgere ꝑ reſuſcitatiōem. Iohā. vi. Ego reſuſcitabo eū in nouiſſimo die. īani ma ꝑ iuſtificatōem. Apocal̓. xv. Deatus qͥ habet partē in reſurrectiōe prima. in vtro qꝫ ꝑ vtriuſqꝫ.ſ. anime et corꝑis beatificationem. qꝛ anima beatificabit̉ ad ꝯtempla tōem deitatis ingrediēdo. corpus ꝟo beati ficabit̉ egrediendo ad viſionē humanitatꝭ Et in vtraqꝫ viſione exit plena ſatietas at qꝫ refectio. iuxta illud Iohā. x. Ingrediē tur et egredient̉ ⁊ paſcua inueniēt. Tercō recepit laborē. Ip̄e nāqꝫ laborauit corde ꝯ paſſionē habendo. Marci. viij. Miſereor ſuꝑ turbā. De quo labore dicit Iſa. xliij. ꝓ eo ꝙ laborauit ꝓ anīa dicēs. Seruire me feciſti peccatis tuis: et laborem p̄ſtiti. Secūdo laborauit ore et voce p̄dicando. De quo pͣs. lxviij. Laboraui clamās rauce facte ſunt fauces mee. Itē laborauit oculis flendo. vn̄ pͣs. vi. Laboraui in gemi tu meo. Tercio laborauit toto corꝑe penā ſuſtinendo. Iſa.i. Laboraui ſuſtines. imo laborauit pctōꝝ nr̄orum onera ſuſtinēdo. Unde Iſa. xliij. Seruire me feciſtis pec catis veſtris. ⁊ Iſa. liij. Uere lāguores no ſtroſ ip̄e tulit ⁊ peccata noſtra ip̄e portauit Poſtqͣꝫ cepit nr̄am mercē.ſ. laborare: de dit nobis ſuam.ſ. regnare. iuxta illud Lu ce. xij. Nolite timere puſillus grex. cōplacuit patri meo vobis dare regnū. Oſten dit liberalitatē et charitatē cum dicit patri. hanc precioſam margaritam. id ē animas noſtras ita ardenter deſiderauit ⁊ q̄ſiuit ꝙ abijt et vendidit omnia que habuit. ſcilicꝫ quādo in ara crucis omnibus nudatus eſt. Etiam corpus et animam in p̄ciuū noſtre redemptōnis dedit. Mathei xx. Uenit filius hominis dare animam ſu am in redemptionē pro multis. Ideo di xit Ezechielis. xviij. Omnes aīe mee ſūt Iō iſti ſacrilegiū ꝯmittūt qͥ aīas ſuas xp̄i ſāguīe r̄dēptas aufer̄t deo ⁊ offert dyabolo Qua ꝓpter hortat̉ nos Augꝰ. dicens. O anima mea attende qͣntū valeas: quantum

De ſancta Elizabeth ꝓ te datū ſit cogita ne in ꝑditōnem te tradas. penſa qͣꝫ charam te habuit qͥ te charo p̄cio redemit. id̓o noli tu ip̄m ꝑdere qui te ita chare venit ſaluare. hec ille. Moraliter ſic nos debemus ꝯſiderare illā p̄cioſā max garitā et prudenter negociari ut docꝫ ber. Secure negociabor precipiente mihi dn̄o meo. Non em̄ parū fiducie mihi p̄ſtat ro bur ꝙ ille ſummus imꝑator factus eſt ne gociator. Nam ẜm Aug. de doct̉. xp̄iana Omnis xp̄i actio eſt noſtra inſtructio. ſic xp̄us negociari voluit: vt nos negociari doceret in ſpiritu interioris hoīs. que negociatio laudat̉ ꝓuer. iij. Melior eſt nego ciatio auri ⁊ argenti et p̄cioſior eſt cunctiſ opibꝰ. Quā negociatōem docet Luce. xix Negociamī dum venio. Pro qͦ ſciendum illa loca ſunt apta ad lucrandū vbi non lon ge ab inuicē ſunt multa loca forentia ⁊ vi cine multe nundine. eo ꝙ mercatores ſua mercimonia ad eadē loca vicīa poſſunt fa ciliter trāſportare. Ideo volentes mercari et negociari qd̓ ineternū expedit ingredi ant̉ interiora noſtra. colligantes ſarciū culas noſtras vicꝫ intellectu et affectum. Et mentaliter diſcurramus ad loca vicina. q̄ et ſi longe aliqua diſtare videant̉: utputa celū et infernuſ. ſpū tn̄ proxima ſunt ⁊ mē te velociter omnia ꝑcurrere poſſumꝰ. ſine quouis obſtaculo retardāte. qꝛ in imaginatōe faciliter currit homo. et in ictu ocu li ꝑtranſit omnia loca. Collectis ergo ſarciunculis nr̄is.i. intellectū et affectu recur ramus introrſum ad nūdinas ⁊ negociamur. Primo circa materiā peccatoruꝫ noſtrorū ponderātes et menſurātes multitudinē et magnitudinē peccatoꝝ noſtrorum. Quod fecit Manaſſes. ij. Daralip̄. vltimo dicēs. Deccaui ſuꝑ numeꝝ arene maris. multiplicate ſunt iniquitates mee. Non ſum dignus videre altitudinē celi p̄multitudine iniquitatis mee. In his nun dinis tam diu exercitātes quouſqꝫ lucrem merces omnibꝰ mundi diuitijs meliores. quod eſt penitentia ſalutaris. nā in ponde ribus et menſuris dat̉ et aliquid accipitur Sic et nos ꝓ pondere peccatoꝝ noſtrorū accipiamus penitentiā rigoroſam ẜm qͣlitatem pctōrum. iuxta illud Luce. iij. Faci te dignos fructus penitētie. Nam ſcribit̉ Deutro. xxv. Scd̓ꝫ menſurā peccati exit plagarū modus Que ꝯmutatio exit nobiſ melior et vtilior qͣꝫ oēs diuitie mūdi. De quo Criſo. Uera penitētia eſt auro rutilā tior: ſole ſplendidior: cūctis theſauris melior. Nam omnia ligata ſoluit et ꝑadiſum aꝑit. Et hͦ eſt primū dignū lucrum qd̓ in hoc foro lucramur. ſine quo nullū incrū in reliquis cōſequamur. Luce. xiij. Niſi peni tentiā egeritis omnes ſimul ꝑibitꝭ. Idcir co ſi vere cognoſcimus malū quod ex peccato incurrimus a pn̄ia nos nullo mō ꝯti neremus ſciētes deū eſſe miſericordē ⁊ ſe a remiſſione nunqͣꝫ tenere. qꝛ ẜm Criſoſt. qͣꝫ cito hō dat pn̄iam et ꝯtritōem ꝓ peccatis ſuis: tā cito accipiet eoꝝ remiſſionē. Ac tuū. iij. Denitemini ut deleant̉ vob̓ pecca ta veſtra. Aug. in li. de pn̄ia. Nihil eſt qd̓ medicamentū pn̄ie an̄cedere poſſit. Nā ſi tot legerent̉ miſſe qͦt ſunt celi ſtelle nō pn̄t ꝓdeſſe ſine pn̄ia. pͣs. vij. Niſi ꝯuerſi fueri tis gladiū ſuū vibrauit. Ideo nemo negligat has nūdinas ne priuet̉ p̄mio magno. Lu. iij. Dn̄iaꝫ agite ⁊ appropinqͣbit vobiſ regnū celoꝝ Scd̓o curramꝰ ad nūdīas defectuuꝫ nr̄oꝝ. q̄ mercatio īmediate ſeqͥt̉ pn̄iam. Nā hō ſentiēs ſe ꝑ alleuiatōeꝫ cō ſciētie ⁊ atteſtatōem ſpūſſancti remiſſiōeꝫ pctōꝝ ꝑ gr̄am ꝯſecutā intima deuotōe exi git ſe ad gr̄as offerēdas. Sed ecce ſunt ⁊ aſ ſunt qͥ nos impediūt. vicꝫ defectꝰ nr̄i ⁊ reliqͥe pctōꝝ nr̄oꝝ inqͥetātes nos ut ad gr̄as referēdas caput exigere nō valeamꝰ. ⁊ tūc primū incipit apparere negocij nr̄i diffici tas. Cū etenī ex pn̄ia creſcit gr̄a et volūtaſ ad faciēdū qd̓ nouit deo eſſe placitū: ⁊ ipſi defectꝰ ſūt adhuc crudi ex vulneribꝰ noui tex ſanatis impediūt nouā volūtatem. ⁊ ſic cauſant dolorē ⁊ anxietates multas. lugēſ mēs plꝰ defectus qͣꝫ prius ipſa peccata. et hoc eſt quod dicit Dernardꝰ. Denignus deus qui non permittit dilectum ſuum

Sermo CLIII. in principio letari. ſed ꝑmittit difficultatē ut incitet ad humilitatē. Nā in hoc foro ſi fideliter intēti fuerimꝰ mercabimur bonū lueꝝ qd̓ erit vtile in theſauris ſpiritualibꝰ ſ. humilitatē. que quidem hūilitas p̄ ceteris virtutibꝰ placet deo. De quo Iſa. vl. Ad quē reſpiciā niſi ad humilē et quieteꝫ ⁊ trementē ſermones meos. Hec enī hūilitas excellit omnes diuitias mūdi. ⁊ facit hoīes in gratia ditiores. De qͦ Hiero. ſuꝑ Math. Humilitas eſt meritū gratiaruꝫ cuſtos virtutū. et nihil eſt quod deo ita gͣtum facit et hoībꝰ. qͣꝫ ſi vite merito: nō ma gni ſed humilitate infimi videremur. Id̓o Dern̄. Inſanus eſt qͥcunqꝫ in alijs vite meritis qͣꝫ in ſola humilitate confidit De quo Gre. Perit omne quod agit̉ niſi ī ſo la humilitate cuſtodiat̉ Tercio diſcur ramus ad nūdinas bn̄ficiorum dei: ꝯſiderantes qualia et quanta beneficia det nobiſ ⁊ inueniemus qͣꝫ magna eſt miſeratio. qͣꝫ gratuita dignatio. ſtupenda dulcedo q̄ inclinat deū ut miſereat̉ noſtri. Quis enim eſt iſte benefactor. reuera deus. cuiꝰ magni tudinis nō eſt finis. qui bonoꝝ noſtroꝝ nō indiget ſufficiēs ſibi eſt. Et cum cor ſuum dulciter poſuerit ſuꝑ nos miſeros ⁊ indignos. ac ſi ex gratia noſtra dependerꝫ om̄e bonū ſuum. Qualia aūt et quanta ſint bn̄fi cia que ꝯtulit nobis intuemur. Creauit nā qꝫ nos ad ſuā imaginē. dedit nobis āgeload miniſteria. omnia ſubiecit ſub pedibus noſtris. dans celū cū ſideribꝰ. terram cuꝫ germinibꝰ. aerē cū volucribꝰ. aquā cū piſcibus. tandem dedit ſeip̄m in eduliū ⁊ in re demptiōis p̄ciū. ⁊ in fututo ſeip̄m nob̓ da bit in eterne fruitōis p̄miū. ut implebit̉ illud Deutro. xxviij. Aperiet tibi deus the ſaurū ſuū optimū. Ex his nūdinis merca bimur p̄cioſam ⁊ nobiliſſimā margaritaꝫ que ſuꝑat omne aurū et argentū.ſ. charita tem: que eſt ꝟtus nobiliſſima. De qͣ Hu go. Charitas omniū virtutum obtinꝫ prī cipatū. Ad quam virtutē acquirendā nihil magis incitat qͣꝫ bn̄ficioꝝ dei memoria De quo aug. Ad dei dilectōnem in nobis excitandā nutriendā ⁊ augmentādā nihil ita valet ſicut beneficiorū freq̄ns eius ꝯſi deratio. que ſunt plura ⁊ infinita. De qͥbuſ Hugo in li. meditationū. Quid amplius tibi debuit facere deus et nō fecit. cum nō eras creauit te. ſeruū peccati ⁊ diaboli te feceras et te redemit. redemptū te glorificabit. Si in his nūdinis te exercitaberis: vtiqꝫ aurū ignitū.i. charitatē dei acquireſ Quia dicit Aug. Nihil ita humanis affectibus eſt imp̄ſſum. qͣꝫ ut tu diliges dili gentē teip̄m. Si nō pigeat amare nō pigeat reamare. ſi ꝯſiderares illud Dec̄. Xp̄s dei filius mori voluit ut nos viueremꝰ. ſer uire vt nos regnaremus. exulare ut noſre patriaremur. pauꝑ effici ut noſ ditaremur voluit illudi ut nos honoraremur. crucifigi ut nos liberaremur. voluit ut agnꝰ occidi. ut nos epularemur. ſanguinē fundere: vt nos inebriaremur. Hec in nūdinis bn̄ ficioꝝ meditantes: charitatē vtiqꝫ emeremus. Dicit bern̄. Si donaueris qͥdqͥd po tes: qͥdqͥd es. non eris ſicut ſtella ad ſolem puluis ad montē. ſtilla ad flumē Quar to eamus ad nūdinas in regionē.ſ. diſſimi litudinis.ſ. mundū: ⁊ videamus quid ibi continetur venale. ſcꝫ carnis delicie: et incerte diuitie ⁊ terrene glorie. De quibus i. Iohannis. ij. Quidquid eſt in mundo aut eſt concupiſcentia carnis: quantuꝫ ad delicias. aut oculoꝝ qͣntū ad diuitias. aut ſuperbia vite quantum ad honores. q̄ om nia ſunt tranſitoria.i. Iohānis. ij. Tranſit mundus et concupiſcentia eius. Et ſi omnem concupiſcentiā et omnia venalia huius mundi in foro acquiſieris: nihil ta men tecuꝫ portabis. Dicit Dernardus. Uundus in exorabilē ſibi conſtituit ianitorem. nil ſinit deportare. Iob.i. Nudus egreſſus ſum: nudꝰ reuertar. et.i. ad Thi motheū. vi. Nihil intulimus in hūc mun duꝫ: nec aliquid deportabimꝰ Si rite nos exercitemus in his nundinis. tunc lucramur bonum theſaurum. ſcilicꝫ mundi con temptū: qͥ plus confert vtilitatis qͣꝫ vniuerſa mūdi machina. quē ꝯtemptū docet

De ſancta Elizabeth Iohānes.i. Iob. ij. Nolite diligere mun dū. ſi qͥs diligit mudū nō ē charitas pr̄is ī eo. Et merito ē ꝯtēnēdꝰ. qꝛ d. Det. ī ſex. Mundus eſt vbi malicie plurimū ſapiētie modicū. vbi omnia ſunt viſcoſa. om̄ia lubrica. om̄ia tenebris oꝑta et laq̄is obſeſ ſa. vbi ꝑiclitant̉ anime. vbi affligunt̉ corꝑa. vbi omnis vanitas et afflictio ſpiritus Ideo Criſ. Miſer eſt mūdus: miſerrimi qͥ eū ſequunt̉ et diligūt. Nā mūdialia oꝑa ſemꝑ excluſerūt homīem ab eterna vita. Detn̄. Tu igit̉ ſi recta ſapis relinque hec om̄ia ꝓpter illū qͥ eſt ſuꝑ omnia. Quīto ꝑgemus ad nudinas infernales: ꝯſideremus regionē et videamus venalia ſi pla cent aūt diſplicēt. De qͥbꝰ dicit Der̄. Eſt alia regio dura. vbi eſt locus afflictōiſ. ter ra obliuiōis. terra miſeriaꝝ. terra turbiniſ ⁊ caliginis. terra maledictōis et mortis. ī q̄ nullus ordo ſed ſempiternꝰ horror inha bitat. ibi eſt ignis inextinguibilis. Math. xxv. Ite male. ī ignē et. Ibi frigus intole rabile. Iob. xxiij. Ibunt ab aqͥs niuiū ad calorē nimiū. ideo Math. xiij. Ibi fletus et ſtridor dentiū. Ibi fetor intolerabiliſ. eo ꝙ dicit pͣs. x. Ignis ⁊ ſulphur ꝑs calicis eoꝝ. Ibi eterna fames et ſitis. pͣs. lviij. Fa mē patient̉ ut canes. ut pꝫ de diuite qͥ peti uit guttā aque. Luce. xvi. Ibi borrida viſio demonū. de qͥbꝰ Sap̄. xvij. Perſone triſtes ⁊ horribiles p̄ſtāt illis pauorē. Der nardus in ẜmone. Ibi clamat piloſus ad piloſum: demon ad demonē: ꝑcute: dilace ra: et interfice velociter: ſpolia: detrabe: ci to dep̄dare. Ibi ſunt vincula ⁊ tenebre. d̓ qͥbꝰ Math. xxij. Ligatis manibꝰ ⁊ pedibꝰ ꝓijcite in tenebras ⁊cͣ. Ibi mors eterna ⁊ ꝑpetua triſticia ſine omni ꝯſolatiōe. pſal. xlviij. Mors depaſcet eos. Greg. in omē. Erit mors eius ſine morte. defectus ſine defectu. mors ibi incipit ſꝑ et deficere neſcit. In his nūdinis debemꝰ emere odiuꝫ peccati. dicentes in cordibꝰ noſtris. meliꝰ eſt ſubiacere pn̄tibꝰ penalitatibꝰ qͣꝫ eterniſ cruciatibꝰ. qꝛ dicit Hiero. ſuꝑ hieremiā. Libens nūc tormenta patior ut a futuris liberer. Nam pn̄tia tormēta ſūt futurorū remedia. Nam ſi crudelis videt̉ eſſe paſſio. memēto ꝙ in diluuio deleuit humanū genus. ſuꝑ ſodomā ignem ⁊ ſulphurē plu it. egiptios ſubmerſit. Iſraelitas in deſerto ꝓſtrauit. quid exit cum in eternū puni etur. Ideo peniteamus hic ne puniamur ibi. ideo habeamus hic odio peccatū ne ꝓeo incurramus inferni ſuppliciū. Et merito peccatū eſt odiendū. Dicit Gamfreduſ in noua poetria. Deſſima res eſt viciū nil eque ꝑnicioſum. qꝛ nihil priuat noſ a diui na viſione niſi peccata ⁊ ſcelera. Iō Anẜ. in oratōibꝰ. O qͣꝫ amara res ⁊ mala pctm̄ qͣꝫ faciles habet actus et difficiles exitus. quia dicit̉ Ezech. xviij. Anīa q̄ peccauerit ip̄a moriet̉ Sexto currendū eſt ad nun dinas regni celoꝝ: ad regionē glorioſā: vo luptuoſam et gaudioſam. Ad regionē glo rioſam. pͣs. ci. Gloria et diuitie in domo eius. Idem pͣs. lxxxvi. Glorioſa dicta ſūt de te ciuitas dei. Ip̄a eſt regio gaudioſa. Iſa. lxv. Gaudebitis et exultabitis in et nū. Ibi tot ſunt gaudia quot ſunt angeli ⁊ ſancti ꝯgregati. quia dicit Dex. Unuſqͥſqꝫ gaudet ita de bono alieno ſicut de ꝓprio Iſta regio eſt voluptuoſa. de cuiꝰ delicijs dicit pͣs. xxxv. Inebriabunt̉ ab vb̓tate domus tue. de torrēte voluptatis potab̓ eos. Celeſtes delitie comꝑant̉ torrēti propter cumulū confluentiū ⁊ inundationē faciētiū. quia ex deo et ſanctis homībꝰ ⁊ ange lis fluunt in nos. qꝛ deus exit omnia in om nibꝰ nobis. In his nūdinis emere debemꝰ deſideria ſuꝑnoꝝ. qͥbus adeptis nihil ampliꝰ libet intueri. dicētes cū apl̓o ad Phi lip. i. Cupio diſſolui ⁊ eſſe cū xp̄o. Na dic̄ Hieroni. Si te delectant humana gaudia falſa ſeculi huius leticia. breuis potentia. illic mentem euoca. et omnia reputabis ut ſtercora. Sic illuc exaltabis tua deſideria vbi ẜm Auguſtinum eſt actio non penoſa. requies non tedioſa: vita ſine defectione. laus diuina ſine ceſſatione. merces tā magna ꝙ non poteſt menſurari. tam multa ꝙ nō poteſt numerari. tā p̄cioſa ꝙ non

Sermo CLIIII. eſtimari. tā longeua ꝙ nō terminari. Ad has nundinas ſumus vocati. Illa eſt pr̄ia ad quā ꝯditi ſumꝰ. māſio ſecura. ihrl̓m ſu ꝑna q̄ eſt mr̄ nr̄a. vbi ẜm Aug. Nullū ade rit malū: nullū latebit bonū. Idcirco ſum oꝑe eſt d̓ſiderandū Septimo ꝑgere de bemus ad nūdinas gl̓ioſas oīm meliores. qͣs dn̄s poſſidet in ſeip̄o: qͥ inhabitat luceꝫ inacceſſibilē ⁊ eius ſcīa exuꝑat omnē ſenſum. Ad has nūdinas aīa ꝯtēplatiua ꝑgere dꝫ ꝯtēplando tria. ſcꝫ iudicioꝝ ꝓfunditatē. dulcedinis bonitatē. ⁊ maieſtatꝭ ſub limitatē. de qͥbꝰ reportabimꝰ ⁊ mercabim tria omnibꝰ diuitijs meliores. Prīo con templari debemꝰ iudicioꝝ ꝓfunditatē. de qͦ pͣs. xxxv. Iudicia dei abiſſus multa. ibi mercabimux pauorē ⁊ reuerentialē timorē. ſicut paulus tremēs dixit Ro. xi. O altitudo diuitiaꝝ ſapiētie et ſcīe dei. qͣꝫ incomp̄henſibilia ſunt iudicia eius ⁊cͣ. ita ꝙ trement ptātes. De quo dicit. Iob.xxvi. Colūne celi ꝯtremiſcūt ⁊ pauēt ad nutuꝫ eius. et Lu. xxi. Uirtutes celoꝝ mouebūt̉ Suꝑ quo greg. Si ꝯcutit̉ cedrus libani. qͥd faciet virgulta deſerti. Scd̓o ꝯtem plemur dulcedīs bonitatem. de qͦ pͣs. xxx. qͣꝫ magna multitudo dulcedinis tue dn̄e. Ibi mercabim ⁊ lucremur ſuauitatis dul corē. Talis fuit Salomō Sap̄. xij. dicēO qͣꝫ ſuauis ⁊ bonus eſt dn̄e ſpūs tuus. qͥut dulcedinē tuā in filios demonſtrares. pͣs. xxxiij. Guſtate et videte qm̄ ſuauis eſt dn̄s. Quā dulcedinē ſenſit Aug. dicens. Nil me delectat niſi de te audire: de te loqͥ de te cōferre. Tercio ꝯtēplari debemuſ maieſtatis ſublimitatē. in qͣ mercabimur ſtuporē ⁊ ammiratōeꝫ ſue maieſtatis. De qͣ Bern̄. Precipua ⁊ maxima ꝯtēplatio eſt admiratio maieſtatis. q̄ reqͥrit cor purgatū a vicijs. libeꝝ arbitriū a peccatis: ornatū virtutibꝰ. vt ſe facile poſſit ad ſuꝑna leuare. ⁊ ſe aliqn̄ ꝑ aliquas morulas ſtupo re et extaſi ſe in ſuſpenſum tenere. ⁊ āmirari eius bonitatē: ſapientiā ⁊ maieſtatem Gre. Tunc intramus in dei maieſtatē cū in ꝯtemplatōe eius obmuteſcimus. plꝰ de ſiderijs loq̄ndo qͣꝫ ꝟbis exprimendo. Ibi anime ꝯtemplatiue eſt gaudiū ineffabile. De quo Anẜ. O qͣꝫ delectabile eſt illd̓ bonū quod ꝯtinet iocunditatē oīm bonoruꝫ Si iocūda eſt vita creata. qͥd increata. Si delectabilis eſt creatura qͥd creator. Si de lectabilis eſt pn̄ſpulcritudo ibi in eo iuſti fulgebunt ſicut ſol. Si hic delectat libertaſ aut fortitudo: ibi ſimiles eximus angel̓ dei Si delectat hic melodia. ibi canūt angeli nō ceſſantes die ac nocte clamātes ſanctꝰ ſanctus ſctūs. Si delectat hic amicabil̓ ſocietas. ibi angeloꝝ ⁊ hoīm vna voluntas. Ad quas nūdinas ꝑducat nos ſancta trinitas Amen. De ſancta Ratherina Sermo CLIIII. Ulte filie reguꝫ in ꝯgregauerūt diuitias tu ſuꝑgreſ ſa es vniuerſas. ꝓuer. vl. In ſumma ꝟboꝝ duo innuunt̉. Prīo inſinu at meritū ſanctaꝝ virginū. ibi. multe filie regū. Scd̓o collaudat btām katherinā de exceſſu ibi. tu ſuꝑgreſſa es vniuerſas. Quo ad primū dicit. ml̓te filie regū ꝯgregauerūt diuitias.ſ. ſpirituales. Nota di uitie ſunt triplices. Orime tꝑales. de qͥbꝰ pͣs. lxi. Diuitie ſi affluat. ⁊cͣ. glo. Diuitias licet habere ſed nō inherere. Nā qn̄ hō mē te inheret tūc ad pctm̄ inducit̉.i. Thim̄. v. Qui cupiūt diuites fieri incidūt in tēpta tōes ⁊ in laqueū dyaboli. dic̄ qͥ cupiūt: nō qͥ diuitias hn̄t. Dern̄. Plꝰ nocet ꝯcupiſcē tia qͣꝫ ſub̓a. nā ẜm gre. Cor ⁊ nō ſubſtātiaꝫ pēſat deꝰ. Iſta aūt nō ꝯgregauit btā katherina. ſꝫ diſꝑſit: dedit pauꝑibꝰ. ꝯſiderās ꝙ diuitie dicūt̉ a diuidēdo: qd̓ ⁊ fec̄. ꝯſidera uit ꝙ incitāt ad pctm̄ ⁊ reddūt mentē inqͥetā. Aug. Diuitias inueniſti ⁊ redē ꝑdidi ſti. Idcirco religioſi dn̄t tenere volūtariaꝫ pauꝑtatē tēdētes ad ꝑfectōꝫ. Sꝫ heu religio peꝑit diuitias. filia deuorauit mrēꝫ. nā ẜm ber. Diuitie ſcl̓i vix ſin amore pn̄t poſſi deri. Et ſic amor qͥ totꝰ ī deū deberꝫ figi diſ ꝑgit̉ ad extranea. ⁊ ſic minꝰ amat̉ deꝰ. Au.

De ſancta Ratherina Minus te amat qui tecum aliquid amat. Scde ſunt diuitie ſpūales. ⁊ ille ꝯſiſtūt in tribus.ſ. in meritis: virtutibꝰ ⁊ gͣtijs. que qͣnto cumulata ꝯportamus. tāto eximꝰ ditiores. Prime diuitie ſpūales ꝯſiſtunt in meritis. De quibꝰ ꝓuer. x. Denedictio dn̄i diuites facit. quia oꝑa noſtra nequaqͣꝫ ſunt meritoria niſi deus eiſdem noſtris meritis bn̄dicat. Geneẜ.i. Creſcite ⁊ mul tiplicamini. Ut igit̉ multiplicent̉ cōſide remus ſeculares querētes diuitias ſeculi. quibꝰ tn̄ aliqn̄ fruſtrant̉ Ip̄i em̄ ꝯtinuant eoꝝ exercicia ad ꝯgregandū omnia q̄ poſ ſunt. Sic ⁊ nos in ſpiritu oꝑa meritoꝝ cō tinuare debemus et oꝑa bona in omnibus generibꝰ exercicioꝝ quibꝰ ſperamus noſ domino placere ꝯtinuantes. eadem in omni tꝑe parua ⁊ magna ⁊ omnia q̄ poſſumꝰ cō gregantes. Eccl̓s. ix. Quodcūqꝫ p̄t manuſ tua oꝑari inſtanter fac. Magna cū poſſimus fortiter agamus. in qͥbꝰ dū deficimus pel corꝑe languente vel ſpiritu tēpeſcente minora faciamus. cū autē nec illa poſſimꝰ orādo vel legendo ſaltē deū cogitemꝰ. Sꝫ cum hec nō poſſimus tꝑe et corꝑe p̄pediti ꝓpter deū ab omnibus his ceſſemus. De quo Detū. Semꝑ p̄oculis habeamꝰ non illud quod agimꝰ. ſed qd̓ agēdo intēdimꝰ. et.i. Corin. x. Siue maducatis ſiue bibitꝭ vel aliquid aliud faciatis. ac ſi diceret. qͥd quid de genere bonoꝝ ꝑ intentōem in deū poterit ordinari in om̄ibꝰ his diuitias me ritorū ꝯgregemꝰ. O qͣꝫ diues in meritꝭ ex titit beata katherina. que fuit ꝟgo p̄dicatrix et martit. et ſic meruit triplicē coronā Scd̓e diuitie ſpūales ſunt virtutes. Eccl̓i. xliiij. Sunt hoīes diuites in virtu te. Grego. Uere diuitie nō ſunt opes ſed virtutes. quas qui poſſidet eſt in deum diues. Nam priores diuitie nō eſſe ꝓpterint ſine his. nihil enim eſt nobis meritorium ⁊ deo acceptū niſi fuerit virtutibꝰ adornatū. ſed illas diuitias a nobis acquirere nō poſſumus et ex ꝓprijs laboribꝰ niſi ſolus deus oꝑetur in nobis. Gal̓. iiij. Qui tribuit nobis ſpiritū oꝑatur virtutes in no bis. ſic deus omnipotens. de quo Augꝰ. Uirtus eſt tam nobilis effectus. ut nullꝰ operetur eam in nobis niſi deus. Poſſumus tn̄ coefficere ut deus nobis virtutes largiat̉.i. Corinth. iij. Dei coadiutores ſu mus. Et ſunt tria.ſ. viciorū reluctatio. defectuum noſtrorū humilis recognitio. et ꝓ virtutibus effectuoſa ad deū ſupplicatio. Hec tria ſi fecerimus a dn̄o virtutes impetremus. Hec ſunt diuitie virtutum. Iſa. xxxiij. Diuitie ſalutis ſapientia ⁊ ſcientia et timor dn̄i. Ip̄e theſaurꝰ ē. dicitur Sapientie. viij. Uirtutibus nihil eſt me lius in hac vita. Signātex ꝯſiderare debemus virtutē charitatis. De quo Apocal̓. iij. Suadeo tibi emere aurū ignitū.i. charitatē. Gre. Sicut nihil p̄cioſius deo. ſic nec charitate. Nā ẜm Iſid̓. de ſummo bo. Charitas omniū virtutū obtinet prīcipatū. Ip̄a valꝫ ad oīa ut dicit Aug. ſine qua nihil valent oīa. ſi deſit: fruſtra habentur cetera Tercte diuitie ſpūales ſunt gͣtie de quibꝰ ꝓuer. xxxi. Multe filie regū con gregauerūt diuitias. quas qui habet diueſ eſt in deū. Has iteꝝ nullus lucrari poterit niſi a largitore gratie. qꝛ ſicut ſeip̄m homo ꝓducere non poterat ad eſſe nature. ſic nec ad eſſe gratie. Ideo ẜm Donauen. Gratia eſt donū dei ꝑ quā anima efficit̉ ſpōſa xp̄i: filia patris eterni.i. Petri. v. Deus dator omnis gratie. pͣs. lxxxiij. Gratiaꝫ ⁊ gloriā dabit dn̄s. Et tamē inexcuſabilis ē homo ſi gratiam nō habuerit. quia gratia gratis data per quā homo eſt preuentus a deo: ſemꝑ preſto eſt liberū arbitrium ex citare et ꝯmouere. Et huic ꝯmotōni homō poterit cōſentire: hoc eſt in ſe facere qͦ homo poterit gratiā gratum facientē habe re. alias nō cōſequeret̉. Auguſtinus. Qui te creauit ſine te: nō ſaluabit te ſine te. Nā gratia a tribꝰ ꝑficit̉ licet aliter ⁊ aliter. Eſt enim a deo efficiente gratia gratis data liberū arbitriū excitāte: et a libero arbitrio ꝯſentiēte. qͥ em̄ diuitijs gr̄aꝝ ditari deſide rat neceſſe ē ut ſuū liberū arbitriū deo efficienti: et gratie gratis excitanti ꝯiungat.

Sermo CLIIII. Damaſcenus ſuꝑ Iſaiā. Hoīes qꝛ rōnales ſunt actuū ſuoꝝ dn̄i ſunt. Nam gratia habet ſe ad libeꝝ arbitriū: ſicut ſeſſor ad equū. Iſte tres diuitie ſpūales dū hic mercant̉ tūc in eterna patria ꝯſeruant̉. De qͦ Aug. O felices ⁊ beati qͥ in hac ꝑegrina tione ꝯſtituti ſollicitiſſimi: ut bona eorum in eterna patria ꝯſeruent̉. qꝛ hic habere ꝟ tutis eſt. ſed ibi eſſe eſt felicitatis. Hec lucrata bona in celū ſunt tranſportanda. vbi nec tinea demollit̉: nec fures effodiunt. ſꝫ ſine diminutōe imꝑpetuuꝫ ſunt manſura. Uideamus igit̉ de iſtoꝝ triū trāſportatōe Dicit̉ enim ad Hebre. xiij. Non habemuhic manentē ciuitatē ſed futurā inqͥrimuſ Nam in p̄ſenti ſeculo ſunt laquei: inſidie fraus: dolus. nihil cū pace ⁊ trāquillitate poſſidere valemus. ideo omnia nr̄a ad locū quietis ſunt p̄mittenda. Et videamus ꝙ omnia noſtra integra ⁊ ſine corruptōne ⁊ ſine diminutōe in celū tranſferamꝰ. Itē quinqꝫ ſunt neceſſaria his qui tꝑales diuitias de loco in locū trāſferunt. ſic nos cuꝫ ſpiritualibꝰ. Primo ſunt mūde et pure ſeruande et nō maculāde nec fediſ ꝑmiſcēde ne eruginent̉. Et ſic oꝑa noſtra nō debent maculari peccatꝭ mortalibꝰ. alias exuginent̉ et anichilent̉. Eccl̓s. ix. Qui in v no offenderit multa bona ꝑdet. Ideo ſaul multa bona amiſit. et ꝑ inobedientiā omnē gratiā. ſic nos ꝑ vnū peccatū mortale. Ezechiel̓. xviij. Si auerterit ſe iuſtus a iuſticia ſua ⁊ fecerit iniquitatē. omnes iuſti cie eius nō recordabunt̉. ſcribit̉ Leui. xix. Ne ſeres agrū tuū diuerſo ſemine. Gre. Uerba bona a deo acceptant̉ que malorū admixtione nō maculant̉. habet̉ Eccl̓iaſt. xxxiiij. Unus edificans et alter deſtruens quid ꝓdeſt vtrūqꝫ niſi labor. Iſa. ix. Ueſtimentū tuū mixtū ſanguine exit ꝯbuſtio ne dignū.i. bonū opus mixtū peccato eſt cibus ignis infernalis. Scd̓o nō ſunt expendende ne minuent̉.ſ. grauibꝰ expēſ carnaliū delectationū ⁊ ꝯſolatōnū Nō ē eī adhuc tꝑus ſpūales diuitias expendere ſꝫ ſunt reſeruāde. qꝛ nō erunt in hoc tꝑe mature niſi dn̄s aliquas guttulas nobis de eiſ dem ꝓpinare dignet̉ ad guſtandum ſupͣ modū dulcem fructū de nr̄o depoſito ⁊ expoſito. ſicut cū magni vaſis vinū in modico guſtat̉ ut ꝓbet̉. Sic ſi expenderimus ꝓmagna ꝑte diminueremꝰ. Lu. vi. Ue vobis qͥ hic habētis ꝯſolatōem veſtrā. Tali bus dicet̉ Math. vi. Amē dico vobis receperūt mercedem ſuā. Oſee. xiij. Cōſola tio abſcondita eſt ab oculis meiſ. pͣs. lxxvi. Rēnuit ꝯſolari anima mea. Dern̄. Qui de rerū affluentia ꝯſolati deſpiciunt: illos fruitio eternitatis delectabit. Tercio ſunt abſcondende ne rapient̉. Gre. Dep̄dari deſiderat qui theſaurū publice in via portat. Mat. v. Attēdite ne faciatis iuſti ciam corā hoībus ut videamī ab eis. Ma thei. vi. Elemoſina tua ſit in abſcondito Quarto nō ſunt appropriāde ne ꝯtemnētur.i. nō ſunt nr̄is viribꝰ aſcribēde. licet eī ſepe ſudando laboramus. fruſtra tn̄ ut ait Hieremias ꝯflauit ꝯflator ſi nō dn̄s auxiliū p̄ſtitiſſet. Propter ꝙ om̄e obſequiū quod ꝓprie dn̄oꝝ eſt a dn̄o eſt vocatū. inſi nuans ꝙ in omnibꝰ ſe p̄bet coadiutorem. Iſa. xxvi. Omnia oꝑa nr̄a oꝑatus es do mine. et inde ſibi gloriā demus: nob̓ vtili tatē ſeruemus. Ideo Deūt. viij. Ne dixe ris in corde tuo. Fortitudo mea ⁊ robur manus mee p̄ſtiterūt mihi hec om̄ia. ſꝫ recordare dn̄i dei tui ꝙ ip̄e tibi vires p̄buexit. Ideo pͣs. xliij. Nō in arcu meo ſperabo. nec gladius meus ſaluabit me. ⁊ ſic de alijs adducit. nec in gladio ſuo poſſiderūt terram et brachium ⁊cͣ. ſed dextera tua ⁊ brachiū tuū: ⁊ illuminatio vultus tui. vn̄ Dan̄. iiij. Nabuchodonoſor aſcripſit ſibi potentiā dicēs. Nōne hec ciuitas magna babilon quā ego edificaui in robore meo. ⁊ in gladio mei decoris. Cūqꝫ adhuc ẜmo eſſet in ore eius vox de celo venit. Regnū tuū trāſibit a te. et ab hoībꝰ eijcieris. ⁊ cū feris atqꝫ beſtijs exit habitatio tua. Et ſic eueniet talibꝰ qui ſibi potentiā attribuunt ⁊ nō deo. Iob. xxxi. Si oſculatus ſū manum meaꝫ ore meo q̄ eſt maxīa iniquitas

De ſancta Ratherina maxima ⁊ negatio maxima. Ideo Augu. de ſingularitate. Si ſapiēter loqͣmur: ab il lo ē ſapiētia. Si fortiter aduerſa toleramꝰ ab illo eſt patiētia.i. Paralipo. vlti. Tua ſunt om̄ia ⁊ q̄ de manū tua recepimꝰ: dedi mus tibi. Quinto ſunt tranſferēde vt in eternū expendēt̉: ⁊ trāſferēde ſūt ꝑ verā in tentionē in deū. Dern̄. Intende in deū et ꝓpter deū. vt figurat̉ Ezech̓. xvij. Aquila grandis venit ad libanū ⁊ tulit medullaꝫ cedri in ſūmitate frondiū eiꝰ ⁊ tranſportauit in terrā chana an in vrbē negociatoꝝ il lā poſuit. Spūaliter. Aqͥla grandis eſt hō ꝯtemplatiuꝰ q̄ venit ad libanū.i. candidaꝫ vitā tulit medullā cedri in ſūmitate frondi um eiꝰ.i. auulſit bona oꝑa. ⁊ cū intentione trāſportauit in terrā chanaan.i. in celuꝫ.i. Cho. x. Oīa ad gloriā dei facite. Philip̄. iij. Noſtra ꝯuerſatio in celis eſt. Tercie diuitie ſunt eternales. pͣs. ci. Glorie ⁊ di uitie ī domo eiꝰ. de quibꝰ ad Eph̓. iij. Det nobis dn̄s diuitias glorie ſue. Prouerb̓. viij. Mecū ſūt diuitie ⁊ gloria. i. Choꝝ. ij. Que oculꝰ nō vidit nec aurꝭ audiuit nec ī cor hoīs aſcēdit q̄ p̄parauit deꝰ diligentibus ſe. Dixi ſecundo. collaudat beatam katherinā de exceſſu aliaꝝ. Naꝫ p̄ ceteris gr̄am meruit priuilegioꝝ. Quedā primlegia aliquibꝰ ſanctꝭ deꝰ ꝯceſſit ꝑticulariter hec om̄ia beate katherine ꝯceſſit ī paſſione vniuerſaliter. Primo Iohāni ꝯceſſit xp̄i viſitationē ad eiꝰ trāſitū. ſic beate katherine cū eſſet ī carcere xp̄s aduenit cū multitudine angeloꝝ dicēs. Conſtās eſto filia ⁊ agnoſce creatorē tuū. ꝓ cuiꝰ amore laborioſū adijſti ꝯflictū. Conſtans eſto qꝛ ego tecū ſū: nichil paueaſ. ⁊ hͦ erat ſignū ſpecia lis amoris. de qͦ Ioh̓. xiiij. Si quis diligit me ad eū veniemus ⁊c̄. Secundū eſt ce leſtis refectio. ⁊ iſtud fuit ī maria magda lena in deſerto q̄ celeſtibꝰ refectōibꝰ paſce bat̉. ⁊ ſic in beata katherina q̄ in carcere poſita vt fame cruciaret̉. ſꝫ deꝰ ei ꝑ columbā cibū deſtinabat. Et illud atteſtat̉ ꝯtēptuꝫ mundane delectatōis: qꝛ carnales delectationes ꝯtempſit. ideo celeſtibꝰ ꝯſolatōibꝰ nutriebat̉. Un̄ Exodi. xvi. Quācito filijſ iſrael defecit ſarina: tācito dedit eis māna Terciū eſt petitionū exauditio. ⁊ iſtud fuit in beato Daſilio ⁊ ſācta Margaretha ⁊ katherina q̄ in ſua paſſione deum orauit. Quicūqꝫ ſui memoriā agerēt in oībus ne ceſſitatibꝰ miſericordie effectū ſentirēt. hͦ fuit teſtimoniū magne ſanctitatꝭ. vt ī oībꝰ petitōibꝰ exaudita eſt. dicit em̄ Iſaiaſ. lxv Anteqͣꝫ clamāt exaudiā. Quartū eſt ce leſtis porte reſeratō. ⁊ iſtud fuit ī beato ſte phano qͥ celos aꝑtos vidit ⁊ introiuit. ſic in beata katherina cū decollari deberꝫ. vox ad eā facta eſt dicēs. Ueni dilecta mea. ec ce tibi celi ianua eſt aꝑta. Et iſtud atteſtat̉ ſue magne ꝑfectōi. Celū em̄ aꝑit̉ tribꝰ generibꝰ hoīm.ſ. ꝑfectis martiribꝰ ⁊ d̓ nouo baptiſatꝭ. Sic beata katherina fuit vald̓ ꝑ fecta. maxtr p̄cioſa: ⁊ ī ſuo ſanguīe baptiſata. Quintū eſt angeloꝝ acceſſio. ⁊ iſtd̓ fuit in beato Martino ad cuiꝰ obitū angeli acceſſerūt. ⁊ ſic in beata katherina cui angeli obſequiū p̄ſtiterūt. in vita. in martyrio. ⁊ poſt mortē. In vita: qꝛ angelꝰ ip̄am de ꝯflicto cū oratoribꝰ ꝯfortauit. In martyrio angelꝰ eiꝰ plagas ꝑunxit ⁊ rotas cō fregit. Poſt mortē. qꝛ angeli corpꝰ eiꝰ tulerunt ⁊ ſepelierūt. ⁊ iſtud atteſtat̉ ſue magne virginitati. Hiero. Angelis cognita eſt virginitas. angeli em̄ ſūt virgines ꝑ na turā: ipſa ꝑ gr̄am. O magna gratia. qꝛ iuuencula. xviij. annoꝝ. ſecudo pulcra. tercō abundans. quarto libera. qd̓ eſt mulieribꝰ ꝑiculoſuꝫ. ſꝫ in oībꝰ timebat deū. Prouer. xxxi. Mulier timēs deū: ip̄a laudabit̉. Iō angeli ei cōmorabant̉. Eccl̓i. xxvij. Uolatilia ad ſibi ſimilia ꝯueniunt. Sextū eſt lactis emanatio. illud fuit in beato Paulo ⁊ ſic in beata katherina lac ꝓ ſanguīe fluxit Iſtud attribuit̉ ſue magne puritati. fuit eī de numero illaꝝ columbaꝝ d̓ quibꝰ Cant̉. v. Oculi tui ſicut columbe: qͥ lacte ſunt lo ti. Nā licet aliq̄ colūbe de ſe ſunt albe: tn̄ ſi lacte lote fuerint ſunt albiores. iuxta vero aquas reſidentes limpidas fiūt albiſſime. qꝛ ſi aliqͣ macula in eis remanſit. in aquis A

Sermo CL limpidiſſimis reſpiciūt vt eā abſtergāt. et ſic beata katherina fuit alba ſicut colūba ꝑ corporis ⁊ aīe nitorē. ſeruās illud. ij. Cho. vij. Emundemꝰ nos ab om̄i inqͥnamento corꝑis ⁊ ſpūs. Sꝫ fuit albior: qꝛ lauit ſe ī ſanguīe xp̄i ꝑ imitatōeꝫ ⁊ deuotōnē. apoc̄. vij. Dealbauerūt ſtolas ſuas in ſanguine agni. Sꝫ fuit albiſſima: qꝛ oēs defectꝰ ſuos reſpexit ī fonte ſacre ſcript̉e. de qͦ apoc̄. vlt. Uidi fontē aq̄ viue ꝓcedentē de ſede dei ⁊ agni. Septimū eſt diuīe lucꝭ choru ſcatō. illd̓ fuit ī beato Andrea. in cuiꝰ marticio lux emicuit in qͣ ſpūm emiſit. ⁊ ſic bea ta katherina q̄ cū in carcere tenebroſo fuit magna lux euulſit: fuit ſignū fame bone et ꝯuerſatōis lucide. Mat. v. Luceat lux veſtra corā hoībꝰ. Octauū ſepulture p̄para tio: qd̓ fuit in ſancto clemēte. ⁊ ſic in beata katherina q̄ ab angelis eſt ſepulta in mōte ſinai. ⁊ hͦ attribuit̉ ſue magne ſapientie ⁊ magnificētie ⁊ dei amicicie ⁊ ſue abſtinentie. Sepulta ē in hͦ mōte: vbi deꝰ legē ſue ſapientie dedit: in qͦ cū moyſe familiariter amicꝰ cū amico locutꝰ eſt. in qͦ moyſes. xl. diebꝰ ⁊ noctibꝰ ieiunauit: ad deſignanduꝫ ꝙ ſancta katherina dei ſapiētia plena fuit ⁊ deo familiarꝭ extitit: ⁊ ab om̄i amore mū di abſtinuit. Nonū olei fluxio. illud fuit in beato Nicolao. ⁊ ſic beate katherine in ſi gnū magne miſericordie. pͣs. li. Sicut oliua fructificaui in domo dei. Sermo CLV. Ad idem. Imile ē regnū celoꝝ theſauro abſcōdito ī agro Math̓. xiij. Dicit pliniꝰ ī ſpe culo naturali. Ꝙ flos roſe īter oēs flores obtinet principatū. Iō principal̓ ꝑs hoīs ſcꝫ caput ſolet roſaꝝ floribꝰ coronari. Ip̄a em̄ delectat tres ſenſus. viſū ſua pulcritudine. olfactū ſuo odore. tactū ſua mollicie Etiā roſa virtute ſua multꝭ languoribꝰ ſuc currit. Nā oleū roſeaceū valet ꝯtra dolorem capitis ſi inde frons ⁊ timpora inungantur. valet etiam contra caloreꝫ diſtem perantie in acutis: etiā ſomnum prouocat ⁊ inducit. Spūaliter. Per roſā intelligit̉ virginitas. qꝛ ſicut xoſa tenet principatū īter flores: ſic ſtatꝰ virginalis eſt principal̓ inter oēs ſtatꝰ ſaluandoꝝ. Ideo debet̉ eis fructꝰ centeſimꝰ Math̓. xiij. Un̄ Dern̄. in epl̓a. Sola virginalis caſtitas eſt q̄ in hoc mortalitatꝭ loco ⁊ tꝑe ſtatū quendā īmortalitatis glorie rep̄ſentat. Nā qd̓ alij ſancti habebūt in celo.ſ. vt mundi ſint corꝑe ⁊ aīa. iuxta illud Math̓. xxij. Erūt ſic̄ angeli dei. hͦ iā virgines obtinent ex gr̄a in terra Hec roſa ꝟginal̓ caſtitatꝭ nō ſolū d̓lectat tres ſenſus exteriores: ſꝫ totū hoīeꝫ beatifi cabit. ẜm illud Math̓. v. Deati mūdo cor de: qm̄ ip̄i deū videbūt. ibi ceſſabit om̄is lā guor capitꝭ ⁊ mentꝭ dolor ⁊ ſomnꝰ ꝑpetue reqͥei ꝑ ꝟginalē caſtitatē adipiſcet̉. de quo Amb̓. in li. d̓ ꝟginibꝰ. Pulcritudinē ma iorē qͥs p̄t eſtimare ꝟginitatꝭ decore q̄ ama tura rege. ꝓbat̉ a iudice. ꝯſecrat̉ deo. ⁊ de dicat̉ a dn̄o. ꝓpter qd̓ comꝑat̉ p̄cioſo theſauro abſcōdito ī agro Spūaliter. Per re gnū celoꝝ intelligit̉ btā katherina: in qͣ deꝰ regnauit ꝑ gr̄aꝫ Iuxta illd̓ Luc̄. xvij. Re gnū dei ītra vos ē In hͦ ē ſil̓is theſauro ab ſcōdito. Nota triplex ē theſaurꝰ. Primꝰ ꝟginal̓ mūdicie. Secūdꝰ diuīe gr̄e. Ter ciꝰ gl̓ie celeſtꝭ patrie. qͦs oēs acqͥſiuit beata katherina. Primꝰ theſaurꝰ ē ꝟginalis mūdicie. de qͦ ꝓuerb̓. xxi. Theſaurꝰ deſide rabil̓ ī habitacl̓o iuſti.ſ. theſaurꝰ caſtitatis Et merito d̓r p̄cioſus theſaurus. qꝛ ſcribit̉ Ecc̄i. xxvi. Oīs pōderatō n̄ eſt ꝯdigna cōtinentꝭ aīe. Nā ſtatꝰ ꝟginal̓ r̄ſpectu vidu alis ⁊ ꝯiugal̓ hꝫ ſe ſic̄ lux ſoliſ ⁊ lux lune ⁊ lux ſtellaꝝ. ⁊ ſic̄ auꝝ argētū ⁊ plūbū. Un̄ Augꝰ. de bono ꝯiugali dic̄. Sic̄ bonū erat ꝙ Martha ſatagebat circa frequēs miniſteriū. ſꝫ meliꝰ erat ꝙ maria magdalena ſe debat circa pedes ihū audiēs verbū illius. ita ⁊ bonū Suſāne ī caſtitate ꝯiugali laudamꝰ. ſꝫ bonū vidue Anne magꝭ. Attn̄ bonū marie ꝟginis anteponimꝰ. cuiꝰ pediſſe qua ī ꝟginali caſtitate fuit btā katherina. Iō Damaſce. li. iiij. collaudat hūc p̄cioſū theſauꝝ ꝟginal̓ caſtitatꝭ dicēs. Quāto an

De ſancta Ratherina gelꝰ homini ē ſuꝑior: tāto ꝟginitas nuptiſ honorabilior. quia virginalis caſtitas eſt angelica vita. de qͣ Chriẜ. ſuꝑ Mat. Oēs ꝟtutes ſpūales ſūt res angelice: p̄cipue tn̄ caſtitas. ꝑ hāc ſingulariter hoīes angel̓ ſimilant̉. de qͦ ⁊ Augꝰ. Qui nō nubēt nō vxo res ducūt ſic̄ āgeli ī terrꝭ ſūt: īmo ⁊ āgeloſ trāſcendūt. de qͦ Amb̓. in li. d̓ viduiſ. Ma ior eſt victoria ꝟginū qͣꝫ angeloꝝ. Angeli em̄ ſine carne viuūt. ꝟgines ī carne trium phāt. Iō hiero. in ẜmōe d̓ aſſumptōe. In carne p̄ter carnē viuere n̄ eſt terrena vita ſꝫ celeſtꝭ. Un̄ in carne angelicā gloriā acqͥ rere maioris meriti eſt qͣꝫ habere. Eſſe angelū felicitatꝭ eſt: eſſe ꝟo ꝟginē ꝟtutꝭ eſt Et hͦ ꝟgines obtinēt ex gr̄a: qd̓ angeli ha bēt ex natura. vtrūqꝫ tn̄ eſſe ꝟginē ⁊ angelū diuini munerꝭ eſt officiū ⁊ nō humani. de qͦ Amb̓. Suꝑgredit̉ ꝟginitas ꝯditōeꝫ humane nature. ecce qͣꝫ p̄cioſus theſauruſ Secūdo p̄cioſitas eiꝰ notat̉ in hͦ. qꝛ deꝰ ſingulariter ī eis delectat̉. licꝫ ſcriptū ſit ꝓ uerb̓. viij. Delicie mee cū filijs hoīm. Si gnanter ꝟgines ſūt dei refectio. Canti. xx. Qui paſcit̉ inter lilia.i. virginalia corda. de qͦ ⁊ Aug̓. O qͣꝫ dulces ſūt fructꝰ charitatis ⁊ caſtitati: in eis ſingulariter reficit̉ dn̄s maieſtatꝭ. Tercio p̄cioſitas eiꝰ probat̉ ex hͦ qꝛ ſpecialiter a deo diligunt̉. de qͦ Prouerb̓. xxij. Qui diligit cordis mūdiciā: habebit regē amicū. vt patꝫ de ſctō Iohāne euāgeliſta. de qͦ Ded̓. in omel̓. Quē p̄rogatiue caſtitatꝭ ampliori dilectōi fecerat dignū. Et idē ſuꝑ Lucā. Sic̄ xp̄s in ſū ma pace natꝰ eſt: vt ſe pacē diligere on̄deret: ita de ꝟgine natꝰ eſt: vt ſe ꝟginitatem diligere mōſtraret. Chriẜ. Plꝰ xp̄s cetetis amat ꝟgines. qꝛ ſponte tribuūt qd̓ eis n̄ eſt imꝑatū. qꝛ ꝟginitas ita p̄cioſa eſt vt ſuaderi p̄t: imꝑari nō p̄t. Nā magꝭ ē voti qͣꝫ p̄cepti. quapropter dicit apl̓us. i. Cho. vij. De ꝟginibꝰ p̄ceptū dn̄i nō habeo. ſed ꝯſiliū do. Quarto eiꝰ p̄cioſitas ꝓbat̉ ex hͦ qꝛ ſpēalis aureola eis dat̉ ꝓpter ſingula re certamē Un̄ Sap̄. iiij. O qͣꝫ pulcra es caſta generatio cū charitate imꝑpetuū coronata triūphas. Iō hiero. dicit. In om̄i ſexu ⁊ gradu virginalis pudicicia obtinet principatū. Notanter dicit ſexu ⁊ gradu. Duo ſūt ſexꝰ maſculinꝰ ⁊ femininꝰ In ma ſculino tenet principatū xp̄s. In feminino ꝟgo maria. Itē ī om̄i gͣdū In ꝓph̓is Io hānes baptiſta. In p̄dicatoribꝰ noui teſta mēti Paulꝰ qͥ eſt ꝟgo. vn̄ p̄ponit̉ petro in ſigillo pape ⁊ depingit̉ ad dextrā. ⁊ pettꝰ ad ſiniſtrā. In euāgeliſtꝭ Ioh̓es qͥ eſt virgo. In martyribꝰ ſtephanꝰ ꝓthomarte. In ꝯfeſſoribꝰ beatꝰ nicolaꝰ. ergo ꝟginitas eſt p̄cioſus theſaurꝰ honorabilis corā deo hominibꝰ ⁊ angel̓. Un̄ Ciprianꝰ ī li. d̓ ꝟgini tate. Uirginitas ē ſoror angeloꝝ victoria libidinū. regina ꝟtutū. poſſeſſio oīm bonorū: q̄ tenet ī celo aureolā ⁊ ī terra principa tū. Hūc p̄cioſū theſauꝝ īueīt btā katherīa ī agro corꝑis ⁊ mentꝭ. quē theſauꝝ abſcōdit a furibꝰ.i. diabolo ⁊ mūdo. Reuera bꝰ theſaurꝰ abſcondendꝰ eſt ꝑ tria. Primo ꝑ ſenſuū cohibitōeꝫ. de qͦ Hugo. Si ꝟgo es cuſtodi qd̓ habes diligēter. Nā iſte the ſaurꝰ ꝟginalis ꝯtinet̉ ī vaſe fragili. d̓ qͦ. ij Cho. iiij. Habemꝰ theſauꝝ ī vaſis fictilibꝰ nō ferreis ereis: ſꝫ terrenis. vt hō ſit magꝭ ſollicitꝰ ꝓ ꝯſeruatōe ꝟginitatꝭ. de qͦ Aug. de vita xp̄iana. Quo ſublimior eſt gl̓ia: eo maior debet eſſe cura ī cuſtodia. Et ſubdit Uirgo caſta nichil deberet hr̄e turuum in ocul̓. nichil ꝓcax ī ꝟbis. nichil ī actu verecundū. nō inceſſu ſolutior. nō vox petulantior: vt ip̄a corꝑis ſpēs ſimulacꝝ ſit mentꝭ ⁊ figura ꝓbitatꝭ. d̓ qͦ Amb̓. d̓ viduitate di cit. Cuſtodi ꝟgo vias tuas: vt n̄ delinqͣs ī lingua tua. de qͦ Hiero. Sit ẜmo virginis rarꝰ ⁊ pudicꝰ. Nā ꝟgo q̄ q̄rit xp̄m n̄ debet eſſe vulgarꝭ ī foro: nō ī plateis: nō in voce garrula: nō greſſu publica: nō oculis vaga qꝛ dic̄ Aug̓. Impudicꝰ oculꝰ: īpudici mē tis ē nunciꝰ. Secūdo iſte theſantꝰ eſt ab ſcōdendꝰ ꝑ carnis caſtigatōeꝫ. iuxta illd̓.i. Choꝝ. ix. Caſtigo corpꝰ meū ⁊ ī ẜuitutē re digo. Nā hͦ ager corꝑis in qͦ latet virginitas: non debet nimis hūide teneri. qꝛ dicit Bern̄. In delitijs ꝑiclitat̉ caſtitas. d̓ quo Q 3

CL Sermo Hiere. v. Saturaui eos ⁊ mechati ſūt. et go ad ꝯẜuationē huiꝰ theſauri requirit̉ po tꝰ ⁊ cibi moderamē. qꝛ dicit Hiero. Uen ter vino eſtuās cito ſpumat in libidinē. qꝛ vinū eſt caſtitatꝭ venenū. Tercio hͦ theſautꝰ debet abſcōdi ꝑ humiliatōeꝫ. de quo Aug̓. Nō ſolū p̄dicāda ē ꝟginitas vt ſeruet̉: ſꝫ etiā ne īflet̉. eo ꝙ dicit Dern̄. Uirginitas marie nō placuiſſet deo ſine hūilitate: qͣpropter dicit Aug̓. de ſuꝑbis ꝟgini bus. Audeo dicere ſuꝑbis vtile eē cadere vt ī eo in qͦ extollunt̉ humilient̉. qꝛ plꝰ expedit ꝟginē nō eſſe qͣꝫ de ꝟginitate inſoleſcere ⁊ gl̓iari. qꝛ ẜm Aug. Meliꝰ eſt hūile cōiugiū: qͣꝫ ſuꝑba ꝟginitas. gͦ merito iſte theſautꝰ eſt abſcōdendꝰ a vento vane gl̓ie: quēadmodū fecit beata katherina q̄ vendidit oīa q̄ habuit: qꝛ regnū dereliqͥt. corpus penis expoſuit ne illū theſauꝝ perderet. Et merito ꝟginitas comꝑatur theſauro. quia theſaurꝰ ſit de rebꝰ rariſ ⁊ p̄cioſis. qꝛ om̄e p̄cioſū eſt rarū ⁊ raꝝ eſt p̄cioſum. Iō dicit Hiero. Om̄e qd̓ raꝝ ē magꝭ appetit̉. Sic ꝟginitas mentꝭ ⁊ corꝑis ꝟa: eſt rara. ⁊ ꝑ ꝯſequēs p̄cioſa. vt de ea p̄t dici illud ſapīe vij. Diuitias nichil eſſe dixi ī comꝑatōne illiꝰ. nec comꝑaui illi lapidē p̄cioſū qm̄ oē auꝝ in comꝑatōe illiꝰ eſt qͣſi acena exigua De cuiꝰ p̄cioſitate dicit Dex. Uirginitas eſt lux aīe. lāpas eccl̓ie. ſecura ſemita celeſtis patrie. ¶ Secundꝰ theſaurꝰ eſt ſpūaliſ gr̄e. de qͦ ſap̄. vij. Infinitꝰ eſt theſaurꝰ hoībus: qͦ qͥ vſi ſūt facti ſunt ꝑticipes amicicie dei. Hic eſt theſaurꝰ virtutū qͥ facit hoīem diuitē. de qͦ Greg̓. Ille vere ſunt diuitie q̄ nos diuites ꝟtutibꝰ faciūt. Iſte theſaurꝰ virtutū eſt p̄cioſus. qꝛ a ſolo deo ꝯfert̉. ad Gal̓. iiij. Qui tribuit nobis ſpūm: oꝑatur ꝟtutes in nobiſ. vbi Augꝰ. Tale bonū eſt virtꝰ: vt nullꝰ oꝑet̉ eā in nobis niſi deꝰ In agro cordis inuenit̉: ⁊ eſt abſcōdendus ab hūana laude. iuxta illud Math̓. vi. Cum facis elemoſinā noli tuba canere. Nā vaneglorioſus ē ſic̄ ſtultꝰ viator ⁊ ſemīator. Primo ſic̄ ſtultꝰ viator: ſic̄ dicit Gregꝰ. ī omel̓. Inuentꝰ theſaurꝰ abſcondit̉ vt ſeruet̉. In p̄ſenti enī vita qͣſi ī via ſumꝰ qͣ ad patriā ꝑgimꝰ. maligni aūt ſpūs iter noſtꝝ obſederūt qͣſi quidā latrūculi dep̄dari deſi derāt. Dep̄dari ergo deſiderat q̄ theſaurū publice portat. hͦ aūt dico n̄ vt ꝓximi oꝑa noſtra nō videant: ſꝫ vt ꝑ hͦ qd̓ agimꝰ lau dem exteriꝰ nō queramꝰ: opus ſit in publi cō: vt p̄beamꝰ ꝓximis exemplū. ſꝫ intentō ſemꝑ maneat ī occulto qua deo ſoli placere poſſumꝰ. Secūdo vane glorioſus eſt ſicut ſtultꝰ ſeminator: qui ſemē in terrā ꝓijcit: ſꝫ ab humanis laudibꝰ nō abſcōdit. et ideo ab auibꝰ.i. demonibꝰ deuorat̉. ⁊ a ma lignis ſpiritibꝰ ꝯculcat̉. Iuxta illud Luce viij. Qd̓ cecidit iuxta viā ꝯculcatū eſt: et volucres celi comederūt illud. Iō Mat. vi. Attendite ne iuſticiā veſtrā faciatꝭ cotam hominibꝰ vt videamini ab eis. Hūc theſauꝝ virtutū inuenit ⁊ emit beata kathe rina. vendidit oīa q̄ dabuit.i. omnē alienū amorē.ſ. carnis ⁊ mūdi pulcritudinē. ⁊ di uitias vt poſſideret theſauꝝ virtutū. vt canit de ea eccl̓ia. O mater noſtra ter ſancta quaterqꝫ beata.i. ſancta a tribꝰ virtutibuſ theoloycalibꝰ. quater beata.i. a virtutibus quattuor cardinalibꝰ. Terciꝰ theſaurus eſt eternalis gl̓ie. de quo Math̓. vi. Theſauriſate vobis theſauros ī celo vbi nō eru go nec tinea demollit̉ nec fures furant̉ nec effodiunt. Iſte theſaurꝰ debet queri ꝑ deſideriū: ⁊ inueniri ꝑ dilectōeꝫ diuinā. Unde dicit Iſido. Deus deſiderio querit̉: dilectione inuenit̉. Iſte theſaurus debet emi operibꝰ miſericordie. Iuxta illud Math̓. xix. Si vis ꝑfectus eſſe vende oīa que habes ⁊ da pauꝑibus ⁊ habebis theſaurū in celis. de quo ⁊ Augꝰ. Regnū celoꝝ venale inuenit̉: qd̓ pauꝑtate emit̉. hic theſaurꝰ eſt p̄cioſus. ꝓpter quē om̄ia ſunt vendēda ⁊ relinquenda vt res temꝑales ꝓpinquoſ ⁊ parētes vt fecit beata virgo ⁊ martyr ka therina ꝙ potuit dicere illud Hiere. xij. Reliqui domū meā.ſ. quo ad ꝯtemptū regni terreni. dimiſi hereditatē meā: quo ad ꝯtemptū ꝯiugij. dedi dilectā animā meaꝫ in manꝰ inimicoꝝ: quo ad ꝯtemptū corꝑiſ

De vno martire ⁊ ſenſualitatis: vt habereꝫ theſauꝝ celeſtiſ glorie. de quo Math̓. vi. Ubi theſaurꝰ tuus ibi ⁊ cor tuū. Ideo quo ad triplicē theſauꝝ quē acquiſiuit ſancta katherina ratio ne ſui noīs tripliciter interp̄tat̉. Primo qͦ ad theſauꝝ virginalis mūdicie dicit̉ kathe rina quaſi carens ruina om̄is immūdicie. Secundo quo ad theſauꝝ ſpiritualis gratie dicit̉ katherina a kathos qd̓ eſt vniuer ſum. quaſi vniuerſalis ruina omniū vicio rum: qꝛ om̄ia vicia caſum habebāt ab ea ⁊ virtutes floruerūt ī ea. Tercio quo ad the ſaurum celeſtis glorie dicit̉ katherina qua ſi cara regina. nā multa ſunt dona que ſanctis ſuis dn̄s ꝯtulit. Singulariter his donis honorauit ſanctā katherinā generaliter. Nā ip̄am in carcere viſitauit ꝑ angelum ſicut beatū petꝝ. ip̄am celeſti cibꝰ refecit in carcere ſicut beliā. ip̄am orantē ꝓ his qui paſſionē eiꝰ deuote celebrauerint exau diuit vt beatū baſiliū ⁊ beatā margarethaꝫ ⁊ voce de celo miſſa ad ſe eā inuitauit. vt ſā ctum ſtephanū. Ipſa decollata lac ꝓ ſanguīe fluxit ſicut beato Paulo. Etiā ſepul crum ipſius angeli laborauerūt ſicut beato clementi. ex eius oſſibꝰ oleum manauit ſic̄ ex oſſibꝰ beati nicolai. Et ideo beata kathe tina dicit̉ tet ſancta: quater beata. Naꝫ hͦ a dn̄o ꝓmeruit quādo in hoc mundo vixit ſicut colligi p̄t ex hiſtoria ipſiꝰ paſſionis. De vno martire. Sermo CLVI. Ic eſt vere martyrqui pro xp̄i nomine ſanguinē ſuū fudit. Hec verba legit ſācta mater eccleſia in vniꝰ martyris hiſtoria: ⁊ n̄ miremini ꝙ aſſummo eccleſie verba. quia dicit Innocentiꝰ ab om̄ibꝰ debet obẜuari qd̓ ſancta romana obſeruat eccleſia. Et Dern̄. Eccleſia eſt xp̄i ſponſa. ideo eiꝰ verba ſunt valde autentica. In verbis ꝓpoſitis duo innuunt̉. Primo martyrij veritas. ibi. hic eſt vere martyr. Secūdo ſigni nobilitas. ibi. qui ꝑ xp̄i nomine ſanguineꝫ De primo dicit. Hic eſt vere martyr. In hoc ꝙ dicit vere innuit̉ ꝙ aliqui ſunt mar tyres falſi ⁊ nō veri. Nā martyres ſunt du plices diabolici ⁊ deifici. Diabolici ſunt qͥ penā ⁊ dolorē ſuſtinēt ⁊ ad ꝯſequēda pec cata. de quibꝰ Dern̄. Sunt qui laborem ⁊ dolorē ſuſtinent: ⁊ nō eſt eis pars in domīo ſicut raptores frigꝰ ⁊ eſtū ſuſtinentes die noctuqꝫ loricis ⁊ armis equitantes ⁊ ſe fa tigātes cauſa auaricie. Similiter haſti luſores duras trucidatōes ſuſtinētes ꝓpter vanā gloriā. ⁊ ſic de alijs. īmo tales ſūt penales homines. vt habet̉ Eccl̓i. xij. Non eſt ei bene qui aſſiduus eſt in malis. Reuera non bene quia velint nolint arguit eos conſcientia ⁊ dictamē recte rationis. Hie remie. ij. Malicia tua amara.ſ. ratione re morſus conſciētie. Sap̄. xvij. Timida ne quicia dat teſtimoniū damnatōi Nā dicit Iſid̓. Quocūqꝫ homo abierit ꝯſcientia eū nō derelinquit. ⁊ ſic tales continue habent penamquādo recogitāt eoꝝ malā vitam. de quo Augꝰ. Om̄is inordinatꝰ animꝰ eſt ſibiip̄i pena Et ſic tales iam habēt infernū in cordibꝰ eoꝝ ratione aſſiduitatis pene. ⁊ ſunt martyres diabolici qꝛ nullo modo poſ ſunt verā conſolatōeꝫ habere Ideo Hugo Nō eſt grauior pena: qͣꝫ remordēs conſci entia. ⁊ Gregꝰ. Quid ꝓdeſt ſi om̄es homi nes excuſant ſola conſcientia accuſat. qua ſi diceret nichil. Secūdi ſunt martyres deifici. ⁊ ſunt duplices.ſ. ſpūales ⁊ corporales. Spirituales. de quo Gregꝰ. Mar tires eſſe poſſumꝰ etiā ſi ferro colla nō ſub dimus. ⁊ ſit ẜm Grego. tripliciter. Pri mo in aduerſitatis pacienti toleratōe. de qͦ Gregꝰ. Martyres ſumꝰ dū in aduerſitate pacientiā in animo toleramꝰ. Nā aduerſi tates ꝓ iuſticia pacienter tolerare eſt maius ſignū gratie qͣꝫ mortuos ſuſcitare. cecoſ illuminare. leproſos mundare. d̓ qͦ Amb̓. Patientiā maioreꝫ reputo miraculis. qꝛ natura non dat pacientiā in aduerſis. ſed dei gratia. quia dicit Ariſtotel̓. viij. ethico rū. Triſte fugit natura. Ideo impaciētes vacuos ſe oſtendūt a gratia dei ꝑ murmurationeꝫ. Ideo Gregꝰ. Qualis vnuſqͥſqꝫ a 2

CLVI Sermo apud ſe latēt: illata ꝯtumelia ꝓbat. qꝛ electi ⁊ boni benedicūt: ſed ꝑuerſi maledicunt Ideo Ro. xij. Denedicite ⁊ nolite maledicere.i. Det̉. ij. Deati eſtis ſi qͥd patiemi ni ꝓpter iuſticiā. Secūdo ſpūales martyres efficiunt̉ ī ꝓximi cōpaſſione. d̓ qͦ greg̓ Qui dolorē exhibēt ī aliēa neceſſitate cru cē portāt in mēte. Sic maria facta ē martyr circa crucē xp̄i. qꝛ dicit Damaſce. Oīa vulnera q̄ xp̄s ſuſtinuit ī corꝑe: ip̄a ī mēte Et ſic Iohānes euāgeliſta factꝰ eſt ſpūal̓ martyr. ideo nō ꝑmiſit ip̄m pati xp̄s. Sꝫ dixit Ioh̓. vlt. Sic volo eū manere dono veniā. qꝛ cōpaſſio xp̄i mortꝭ fecit eū marti rē. ⁊ ſic ſi habes cōpaſſionē cuꝫ pauꝑibꝰ. ſi ſuſtinēt famē ſitim tribulatōeꝫ a mal̓ hoībꝰ qͥ eos ſpoliāt es ſpūalis martyr: ⁊ fers cru cē xp̄i ſpūaliter Greg. Duobꝰ modis crux xp̄i tollit̉. Dū em̄ ꝑ abſtinentiā corpꝰ affligit̉: ⁊ ꝑ cōpaſſionē animꝰ. dicendo cum apl̓o. ij. Choꝝ. xi. Quis infirmat̉ ⁊ ego nō infirmor. qͥs patit̉ ⁊ ego nō vror.ſ. in vera cōpaſſione. Et ſpecialiter debes cōpati ſpirituali defectui. vt qn̄ vides aliquē peccare blaſphemādo. adulterando. ſuꝑbiendo. iraſcēdo ⁊c̄. vel qn̄ audis falſū iurate men tiri ⁊cͣ. ⁊ cōpaterꝭ ſignū eſt bonitatꝭ ꝙ mēbrū xp̄i ſis. Greg̓. Nō aliter membra xp̄i noſtri redemptoris efficimur: niſi ꝓximiſ cōpatimur. ⁊ qͣꝫto qͥs dolores plꝰ ꝓximoꝝ ſentit: tāto corā deo melior exiſtit. de quo Gregꝰ. Tanto qͥs ꝑfectior eſt qͣꝫto qͥs dolores ꝑfectiꝰ ſentit alienos. Tercio ſpūales martyres efficiunt̉ in inimicoꝝ dilectō ne. de qͥ Greg. Cōtum eliā ferre ⁊ odientē diligere eſt martiriū ī occulta cogitatione ẜuare. Nā magnū ſignuꝫ bonitatis eſt illi optare bonū qͥ facit tibi malū: ⁊ diligere illum qui te odit: ⁊ orare ꝓ illo qͥ te ꝑſequit̉ vt docet dn̄s Mat. v. Diligite inimicos vr̄os orate ꝓ ꝑſequentibꝰ vos: bene facite his qͥ oderūt vos. vt ſitꝭ filij pr̄is veſtri qͥ ī celis eſt. Nā diligere inimicos ⁊ iniurian tibꝰ īdulgere ex toto corde: hoc valde acceptum deo eſt. de qͦ Augꝰ. in ẜmone de ſancto ſtephano. Der inimici amorē efficierꝭ amicꝰ dei. Secundū eſt martoriū deificū corꝑale cū qͥs corꝑaliter patit̉ ꝓ deo. et eſt ſecundū membꝝ in qͦ dixi. innuit̉ ſigni nobilitas. de qͦ ſubdit. ſanguinē fudit. Itē ꝑfectū martyriū notat̉ in duobꝰ.ſ. in cauſa ⁊ in forma. Primo in cauſa de qͦ Augꝰ. Nō pena facit martirē: ſꝫ cauſa. Et cauſa eſt quadruplex q̄ facit corꝑaleꝫ martyrē. Primo cū qͥs patit̉ ꝓ fidei ꝟitate. vt bea tus Iacobꝰ ⁊ alij martyres. de qͥbꝰ Heb̓. xi. Tēptati ſūt lapidati ſūt occiſi ſunt. Et ſubdit cauſā. Hi oēs teſtimonio fidet ꝓba ti inuēti ſūt. Tales oēs vere merent̉ dici martites: ⁊ digni ſūt celeſti p̄mio. vt dicit Leo papa. Om̄i poſtpoſito dubio qͥ ꝓ fide xp̄i morit̉ celeſte p̄miū ꝯſequit̉. Secundo cū qͥs morit̉ ꝓ veritate: ſāctitate ⁊ iuſticie eqͥtate redarguēs crimina nolēs ꝯſentire ī ea. ſic factꝰ eſt martyr Iohannes baptiſta qͦ arguebat herodē ꝓ adulterio. ſic nos pa ti debemꝰ ꝓ ſāctitate vite ⁊ iuſticie. qꝛ dic̄ Augꝰ. Meliꝰ eſt ꝓ ꝟitate pati ſuppliciuꝫ qͣꝫ ꝓ adulatōe ꝯſeqͥ bn̄ficiū. Tercio cū qͥs patit̉ ꝓ eccl̓ie lib̓tate. ⁊ ſic ſanctꝰ Tho. can tuarienẜ ep̄s. qͥ potuit dicere illd̓ pͥſ. lxviij Zelꝰ domꝰ tue comedit me. Quarto cum qͥs patit̉ ꝓ obediētia mr̄is eccl̓ie. ⁊ ſic beatꝰ Laurentiꝰ ex iuſſu ſixti pape diſtribuit the ſauros eccl̓ie ⁊ humiliter obediuit. Dicit ſan. tho. in. ij. ij. Ꝙ oīa oꝑa virtutū ẜm ꝙ referunt̉ in deū ſūt ꝓteſtatōnes fidei. ⁊ ſic pn̄t eſſe cauſe martyrij. Et ſic quicūqꝫ patit̉ ꝓ oꝑe bono faciēdo ⁊ malo vitando: eſt vere martyr ꝓpter deū. Et ſic beatꝰ chriſto ferꝰ ⁊ Iacobꝰ. Secūdo notat̉ veritas martyrij ī forma. ⁊ hec eſt ꝑſeuerātia in oꝑe.ſ. vt hō patiēs ꝓpter veritatē ⁊ iuſticiā cuncta bona ꝑtupendat cōſanguineos. p̄ſentia gaudia nō curet. neqꝫ dolores timeat: ſed ꝑſeuerāter oīa relinqͣt ꝓpter deū. Iuxta il lud Iob. ij. Pellē ꝓ pelle: ⁊ oīa q̄ hō habꝫ dabit ꝓ aīa ſua. qꝛ dicit ſan. Tho. in. ij. ij. q. cxxiiij. ar. iiij. Ad ꝑfectū martyriū nō ſo lū requirit̉ tolerātia carcerꝭ vel rapina bonoꝝ tꝑaliū. niſi ex his ſequat̉ mors. De ta libꝰ patiētibꝰ ſcribitur Math̓. xxiiij. Qui

De dedicatōe templi ꝑſeuerauerit vſqꝫ ī finē hic ſaluꝰ erit. qͣlis fuit beatꝰ clemens qͥ poſt huiꝰ ſeculi ſupplicia celeſtē rapuit patriā. Ad quā nos ꝑdu cat ibeſus xp̄s patris vnigenitꝰ qui viuit ⁊ regnat in ſecula ſeculoꝝ. Amen. De dedicatione templi. Sermo. CLVII. Omū tua domi ne decet ſāctitudo. ſcribit̉ pͥſ. xcij. Dicit Ariſtoteles li. x. d̓ aīalibꝰ Ꝙ apes ī aluearibꝰ ſuis ſolēt regi edificare domū ⁊ habitatōeꝫ ī medio eoꝝ ⁊ cuſto diūt eū: ⁊ cū egredit̉ exeūt vnacū eo ⁊ faci unt ſonū cū gaudio ꝯducentes eū. Spūali ter. ꝑ apes intelligunt̉ fideles electi. Naꝫ vt ſcribit̉ Eccl̓i. xi. Dreuis ī volatilibꝰ eſt aꝑis ⁊ initiū dulcoris habet eiꝰ fructꝰ. ſic qͥlibet fidelis debet eſſe breuis.i. humilis ⁊ ſe exercitare circa dulcorē deuotōis. ⁊ debet edificare regi.i. xp̄o domū cordis qꝛ nitit̉ habitare nobiſcū. vt habet̉. ij. Mach̓. xiiij. Uoluiſti templū habitatōis tue fieri in nobis. de qͦ apl̓s. i. Choꝝ. iij. Neſcitꝭ qꝛ templū eſtis vos ⁊ ſpūs dei habitat in vo bis. nā deꝰ delectat̉ in nobis ꝑ gr̄am. de qͦ Prouerb̓. viij. Delicie mee eſſe cuꝫ filijs hoīm. Idcirco hortat̉ nos ad p̄parādū ſibi amenā habitatōeꝫ. Hiere. iiij. Donas facite vias vr̄as ⁊ ſtudia vr̄a ⁊ habitabo vobiſcū in ſempiternū ait dn̄s om̄ipotēs. Ec ce quāta dignitas ꝙ creatura ſit habitaculū creatoris. Un̄ apoc̄. xxi. Ecce tabernaculū dei cū hoībꝰ ⁊ habitabit cū eis eoruꝫ deꝰ. Idcirco talis habitatio debet eſſe mūda. Eo ꝙ ſcribit̉ Sap̄.i. Nō habitabit in corꝑe ſubdito peccatꝭ: ſꝫ in aīas ſanctas ſe trāſfert Sap̄. vij. Ideo dixit pͣs. xcij. Domū tuā decet ſāctitudo dn̄e ⁊cͣ. Pro quo ſciendū multiplex eſt domꝰ dei quā decꝫ ſā ctitudo. Prima eſt eccl̓ia vniuerſaliſ. Se cunda eſt vterꝰ virginalis. Tercia eſt domus ſpiritualis. Quarta domꝰ materialis Quinta domꝰ eternalis. Prima domuſ dei eſt eccl̓ia vniuerſalis.ſ. ꝯgregatio fidelium. de hac dicit apl̓us.i. Thi. iij. Scias qūo oportet te ī domo dei ꝯuerſari q̄ eſt ec cleſia. Nā habet̉ in Cano. i. q. i. multi. Ec cleſia catholica dicit̉ eccl̓ia fideliū multitu do fide ⁊ charitate vnita. Et Cyprianꝰ dicit vt habet̉. xxiiij. q. i. loquit̉. Qūo radij ml̓ti ſūt vnū lumē. ⁊ rami arboris ml̓ti vnū robur. ſic ml̓ti ī fide vna dicunt̉ eccl̓ia Nā ſic̄ eccl̓ia material̓ ex qͣttuor parietibꝰ cōponit̉. ſic eccl̓ia vniuerſalis ex qͣttuor euangelijs ꝯſolidat̉. Sactuariū habet in qͦ eſt clerꝰ: ⁊ anteriorē domū in qͣ ꝯſiſtit ppl̓s. ita ⁊ eccl̓ia vniuerſalis habet ꝯtēplatiuā vitā ī q̄ ſpūales. habet actiuā in qͦ cōſiſtūt ſecula res. Cōtemplatiua vita eſt cūcta terrena pro dei amore relinq̄re: ſola celeſtia q̄rere aſſidue orare. ſepe lectitare. himnis iugiter deū laudare. Actiua ꝟo vita eſt caſtā vitā cū ꝯiuge ducere. filios ī dei amore nutrire pauꝑes cibꝰ ⁊ potu recreare. infirmos et viduas viſitare. ⁊ oībꝰ neceſſitatē patienti bus ꝓpter dilectōeꝫ ꝓximi ꝓ viribꝰ opeꝫ ferre. In ſāctuario ē altare ī qͦ ſūt reliquie ſctōꝝ. ⁊ ī eccl̓ia eſt xp̄s in cuiꝰ ꝯtemplatōe requieſcūt mētes btōꝝ. ⁊ ī cuiꝰ ꝯſpectu iu ſti exultāt ⁊ epulant̉ ⁊ ī iuſticia delectant̉. Feneſtre quibꝰ baſilica illuminat̉ ſunt doctores ꝑ qͦs celeſte lumē in eccleſiā īgredi tur. Iuxta illud Mat. v. Uos eſtꝭ lux mū di: luceat lux vr̄a corā hoībꝰ vt videāt oꝑa vr̄a ⁊cͣ. Sꝫ pictura ī eccl̓ia eſt vita ⁊ exem plū ſctōꝝ qͦs imitari debemꝰ. vt docꝫ Chri ſo. ſuꝑ Mat. dicēs. Quid ꝓdeſt ſctōs colere ⁊ ſāctitatē ſꝑnere. Ideo celebramꝰ feſta ſctōꝝ vt imitemur veſtigia eoꝝ. Itē lu mē qd̓ lucet in eccl̓ia ſancta eſt ſpūſſancti gr̄a q̄ eccl̓ia iugiter irradiat̉. Sꝫ crux in ec cleſia ſignificat vt crucifixū ſeqͣmur. iuxta illud. i. pe. ij. Xp̄s paſſus eſt ꝓ nobis vobiſ relinquēſ exemplū vt ſeqͣmini veſtigia eiꝰ Itē turres eccl̓ie facte: ſūt p̄lati. Nā ſicut turres excedūt alia edificia. ſic p̄lati moribus ⁊ ſanctitate debēt alioſ p̄cellere. vt ha bet̉ ī Cano. i. q. i. viliſſimꝰ. Uiliſſimus eſt qͥ alios p̄cellit dignitate ⁊ nō moꝝ ſanctita te. Itē campane huiꝰ eccl̓ie ſunt p̄dicatores. Nā ſicut campane excitant homines N 4

CLVII Sermo ad ſurgendū ⁊ ad deū laudandū: ſic ⁊ facere debet p̄dicatores. Iuxta illud Iſa. lviij. Clama ne ceſſes quaſi tuba exalta vocem tuā ⁊ annūcia ppl̓o meo ſcelera eoꝝ. Sil̓r ⁊ apl̓s. ij. ad Thi. iiij. Predica verbū inſta oportune importune argue obſecra increpa: erit quoqꝫ tempꝰ cū ſanā doctrinaꝫ n̄ ſuſtinebūt ⁊c̄. Hec ē domꝰ firmiter edifi cata ſupra firmā petrā.ſ. xp̄m qͥ eſt fundamentū eiꝰ. Iuxta illud. i. Choꝝ. iij. Fūdamentū illiꝰ nemo p̄t ponere p̄ter id qd̓ poſitū eſt qd̓ eſt iheſus xp̄s. In hac domo debemꝰ ꝯtineri oēs qͥ volūt ſaluari Nā dicit Cyprianꝰ. Frāge ramū ab arbore ⁊ nō poterit germinare. ⁊ ſic qui ſeꝑat̉ ab vnitate eccl̓ie. vt habet̉. xxiiij. q. i. alienꝰ. Alienus eſt ꝓphanꝰ eſt hoſtꝭ eſt nō p̄t habere deum patrē qͥ nō tenet vniuerſal̓ eccl̓ie vnitateꝫ Hec ē domꝰ de qͣ ꝓuerb̓. ix. Sapiētia edificauit ſibi domū ⁊ excidit ī ea colūnas ſeptem.i. ſeptē ſacramēta eccl̓ie. Nā ſic̄ columne eccl̓ias materiales ſuſtentāt ne cadant. ſic hec ſeptē ſacramēta a ruina ſpūali p̄ſeruāt ⁊ ſi ceciderit hō adiuuāt vt reſurgat. vt d. mgt̄ in. iiij. ſnīaꝝ diſ. i Et pri ma colūna ī domo eccl̓ie ſancte eſt baptiſmus ſine qͦ homo caret vita ſpūali qd̓ probat Iacobꝰ anthiochenꝰ dicēs. Ꝙ in regione orientali quedā aues generant̉ in arboribꝰ ⁊ qͣꝫdiu ille pendēt in arboribꝰ n̄ hn̄t vitā. ſꝫ ſtatiꝫ cū cadēt de arbore in aquā vi tā hn̄t ⁊ incipiūt natare ⁊ volare. ſic pueri pendētes ī viſceribꝰ maternis qͣſi in arbore corrupta ex peccato ade vitā gratie non habēt ſꝫ ſūt mortui. ⁊ ſi taliter deciderent dei viſione priuarent̉. vt dicit Augꝰ. ⁊ ponit̉ de ꝯſe. diſt. iiij. firmiſſime Firmiſſime tene ꝙ nō ſolū hoīes ratōe vtētes veꝝ etiā ꝑuulos qͥ ſiue ī vtero matris viuere incipi unt ⁊ ibi moriunt̉ ſiue iam de matribꝰ nati ſūt ſi ſine ſacramēto baptiſmatꝭ qd̓ dat̉ in nomīe patris ⁊ filij ⁊ ſpūſſancti d̓ hͦ ſeculo trāſeunt ſempiterno igne puniēdoſ. Gloſa igne.i. pena damni: ſꝫ ſtatim poſtqͣꝫ veni unt ad aquas baptiſmi vitā habebūt ⁊ mūdabunt̉ ab oībꝰ delictis. de qͦ Ezech̓. xxxvi. Effundā ſuꝑ vos aquā mundā ⁊ mūdabi mini ab om̄ibꝰ inquinamētis veſtris. ⁊ euo lant. Mar. vlt. Qui crediderit ⁊ baptiſatus fuerit ſaluꝰ exit Secūda colūna bꝰ domꝰ eſt confirmatio q̄ habet ſe vt medicina ꝯfortatiua ī ſpūali pugna. vt habet̉ ī canone de ꝯſec̄. diſt. v. ſpūſſanctꝰ. Spūſſan ctus qͥ in fonte tribuit innocentiā ī ꝯfirmatione p̄ſtat augmentū ad gratiā: in baptiſmo regeneramur ad vitā. poſt baptiſmuꝫ ꝯfirmamur ad pugnā. Ideo ꝯfirmandus tenet̉ ad deſignandū infirmitatē: ⁊ nullus debet reſpuere hͦ ſacramentū. vt dicit Ur banꝰ papa. Om̄es fideles ꝑ manꝰ impoſi tionis ep̄oꝝ ſpūmſanctū poſt baptiſmū ac cipere debēt vt plene xp̄iani inueniant̉. vt dicit gloſa de ꝯſec̄. diſt. v. c. om̄es. Si homo adultus ꝯtemneret hͦ ſacramentū acci pere peccaret mortaliter. qꝛ ꝯtemnit gr̄am gratū facientē. Et dico in adultꝭ. nā in pue ris ſufficit baptiſmꝰ. attn̄ paruulꝰ nō ꝯfirmatꝰ ſi decedit minorē gloriā ī celo habebit vt dicit ſanctꝰ Tho. ꝑte. iij. q. lxxij. ar. vij. Ꝙ pueri ꝯfirmati gloriā maiorē ꝯſequū tur ſicut hic maiorē obtinent gratiā. Sꝫ diceres cur nō om̄es paruuli ꝯfirmantur. Rn̄det̉ ꝓpter ꝑiculū reiteratōis. qꝛ hͦ ſacramentū nō eſt reiterandū qꝛ ibi īprimit̉ caracter īdelibil̓ qͥ ẜm ſ. tho. ē ſignū ſacra mentale a deo imp̄ſſum aīe Et caracter im primit̉ in baptiſmo qͣſi veſtis innocētie ꝑ quā homo recipit̉ in familiā xp̄i. Sꝫ ī cōfirmatōe imprimit̉ caracter vt ſit mileſ ro buſtꝰ ⁊ fortꝭ xp̄m ꝯfitēs. ⁊ ideo dat̉ in frōte ad deſignandū audaciā ꝯͣ timorē: qꝛ ſigͣ timoris ⁊ verecūdie apparēt in fronte: mō ꝑuuli nō habēt memoriā nec pugnā. idcir co nō dat̉ oībꝰ ꝑuulis Tercia colūna hꝰ domꝰ eſt corpꝰ xp̄i. hͦ ſacramētū habꝫ fructificare hoīes infructuoſoſ ⁊ nutrit hoīeꝫ ⁊ ſuſtentat ad vitā gr̄e. de qͦ Ioh̓. vi. Qui manducat hūc panē viuet ineternū. qꝛ repellit mortē. vt dicit Innocentiꝰ. Hoc ſacramētū venialia delet mortalia cauet. Et Fulgentiꝰ. Qui digne ſacramentū eucha riſtie ſumpſerit ī cor ſuū ꝓculdubio fonteſ

De dedicatōe templigratiaꝝ fluent ⁊ refluēt īeternū Quarta colūna eſt penitētia q̄ releuat hūc qͥ r̄cidit vt dicit Augꝰ. in li. de pn̄ia. Penitētia lāguores ſanat. leproſos curat. mortuos iuſcitat. ſanitatē auget. gr̄aꝫ ꝯſeruat. vita p̄ſtat. deū placat. Sil̓r Chriẜ. O penitētia tutilantior auro ſplendidior ſole qͥd referā de te Oīa ligata ſoluis: ꝑadiſuꝫ aꝑis: ꝯtri tū ſanas: triſtē exhilaras: ad vitā eternaꝫ reuocas. Quinta colūna ē vnctio extre ma q̄ tollit infirmitates corꝑis ⁊ aīme. vt habet̉ Iac̄. v. Si qͥs infirmat̉ ex vobis in troducat p̄ſbiteros eccl̓ie vt orēt ſuꝑ eum vngētes eū oleo in noīe dn̄i. Et oratio fidei ſaluabit infirmū ⁊ alleuiabit eū dn̄s. ⁊ ſi in peccatꝭ ſit dimittent̉ ei. Ex hͦ habet̉ vt dicit mgr̄. iiij. ſnīaꝝ. Ꝙ ſacramentū vnctionis penas ꝓ peccatꝭ diminuit. ſecūdo morbū corꝑaleꝫ alleuiat. tercio remiſſionē peccatoꝝ oꝑat̉. Sexta colūna ē ordo ſacerdotalis mediante qua ſpūalis domꝰ dei ſuſtentat̉. ⁊ comparat̉ radici arboris q̄ ſi ſa na fuerit ramipullulāt ⁊ fructum ferūt. ſic ẜm Chriẜ. ſuꝑ Math̓. Si ſacerdotiū eſt ſanū tūc ſuſtentat ppl̓m ⁊ reddit eū diſciplinatū. Ideo habet̉ Iudith. viij. Uos qͥ p̄ſbiteri eſtꝭ in ppl̓o ex vobis pendet anima eoꝝ. Septīa colūna eſt ordo ꝯiugalis ſi ne qͦ hō carnaliter viuēs ſaluari nō p̄t. qꝛ dat̉ in remediū. eo ꝙ dicit̉ Mat. xix. Nō om̄es capiūt verbū hͦ.ſ. ꝯtinētie ſꝫ qͥ p̄t capere capiat. Et apl̓s. i. Choꝝ. vij. Meliꝰ ē nubere qͣꝫ pri. Nā de virginibꝰ p̄ceptū domini nō habeo ſꝫ ꝯſiliū do. Ideo ordo ꝯiu galis comꝑat̉ viti qͥ arbor diſtorta exteriꝰ indiſpoſita. tn̄ ꝯfert dulces fructꝰ ⁊ vinū p̄claꝝ. ſic ꝯiugiū. generat nobiles fetꝰ ⁊ oēs virgines. Ideo dicit Hieto. Laudo cōiu giū qꝛ generat virgines lego roſas de ſpinis ⁊ margaritas de cōchis Hec ſūt colū ne ſeptē ſpecioſe in domo eccleſie. Et hanc domū decet ſanctitudo obediētie. Iuxta il lud Math̓. xviij. Si quis eccleſiā nō audierit ſit tibi ſicut ethnicus. Nā dicit gregoriꝰ. Peccatuꝫ paganitatis incurrit qui eccleſie ſancte ꝑ inobedientiā contradicit. Ideo habet̉. xi. diſt. quis neſciat. Quis ne ſciat ab om̄ibꝰ debet obẜuari qd̓ ſancta romana eccl̓ia obſeruat. Secūda domꝰ eſt vterꝰ virginalis. de qͣ canit eccl̓ia. Domꝰ pudici pectoris templuꝫ repente ſit dei. de hac domo ſcribit̉ Sap̄. viij. Intrās domū ꝯquieſcā in illa. Nā filius dei intrauit domum beate virginis ⁊ quieuit ibi nouē mē ſibꝰ. hec ē nobilis domꝰ de qͣ Amb̓. Quid nobiliꝰ matre dei quid ſplendidiꝰ ea quā ſplendor lucis elegit eterne Ab hac domo ꝓceſſit nobis om̄is ſalus. de qͣ Anẜ. Nō eſt ſalus in mūdo niſi quē peperit virgo. Et impletū eſt illd̓ pͣs. lxiiij. Replebimur ab vbertate domꝰ tue. Nā hec domꝰ plena odore virtutū. Un̄ Hiero. Si mariaꝫ diligenter inſpicias nichil virtutis nichil decoris.i. gratie eſt quin ex ea reſplēdeat. Hāc domū decet ſanctitudo reuerētie et honoris. eo ꝙ dicit Bern̄. Nichil nos ha bere deꝰ voluit quin totū ꝑ marie manꝰ trā ſijt. nā oīs noſtra maledictio in benedictio nē eſt mutata ꝑ illā. Tercia eſt domus ſpūalis ⁊ eſt q̄libet deuota aīa de qͣ poſſū dicere p̄ſens thema. Domū tuā decet ſancti tudo ſi ſaltē in ea fieri debet habitatio dei. vt dicit pͣs. xxi. Tu in ſancto habitas. vbi dicit Damaſcenꝰ. Sanctitas eſt puritas mentis ſine ꝯſcientia criminis. Hec domꝰ a ſummo opifice eſt conſtructa quia a deo. de qua Augꝰ. Anima a deo creat̉ creādo infundit̉. Hec doꝰ debet fulciri ſeptē colū nis hoc eſt ſeptem donis ſpūſſancti. Item debet ſanctificari ad modum materialis domus dei. Primo per aquam benedictā reconciliatur eccleſia ⁊ cimiterium. vt ha betur de conſecratione eccleſie capitulo cō ſuluiſti. Sic domus ſpiritualis anime per aquam lacrimarum mundatur. de qͣ Iſa. i. Si fuerint peccata veſtra quaſi coccinū erūt alba velut nix. de qua ⁊ pͣs.l. Lauabis me ⁊ ſuꝑ niuem de albabor. Secundo domus dei debet dotari. vt patet de conſecratione diſt.i. capitulo placuit. vbi dicit̉. Altaria euertantur que ſine reliquijs exiguntur. ita ſpiritualiter debet domus aīe

Sermo CLVII dotari virtutibus ⁊ exemplis ſanctorum. Unde pͣs. xxxvi. Cuſtodi innocentiam et vide equitatem quoniam ſunt reliquie ho mini pacifico. Et idem pͣs. xlvij. Ponite corda vr̄a ī ꝟtute eiꝰ. Nā dic̄ Bern̄. Aīa ꝟtutibꝰ plena ē trinitatꝭ cathedra. Tercō domꝰ d̓ ſemel dicata debꝫ ita manere ⁊ nū qͣꝫ ſecularꝭ habitatio fieri vt patet de reꝝ ꝑmutatōe vbi d̓r Qd̓ ſemel dicatū eſt nu qͣꝫ ad aliū vſū trāſferri debet. ⁊ ſic de aīa q̄ ſemel dicata deo eſt ampliꝰ alienari nō dꝫ Iuxta illud Luc̄. i. In ſāctitate ⁊ iuſticia ẜuiamꝰ dn̄o cūctꝭ diebꝰ nr̄is. Sꝫ heu ml̓ti bene īcipiūt: ꝯtra qͦs dicit Gregꝰ. Fruſtra velociter currit qͥ anteqͣꝫ venit ad metā defi cit. Sic incaſſū bonū agit̉ ſi an̄ terminū vi te deſerat̉. Quarto ſic̄ ī domo dei feſtū dedicatōis ſingul̓ annis ꝑagit̉. vt habet̉ d̓ cō ſec̄. diſt.i. c. ſolēnitatis. Solēnitates dedicatōis eccl̓iaꝝ ꝑ ſingulos ānos ſunt cele brāde. Ip̄o dn̄o dante exēplū qͥ ad eandeꝫ feſtiuitatē celebraturꝰ aduenit. Ioh̓. x. Fa cta ſūt xenia in hieruſalem ⁊ hyems erat. Sic dedicatio domꝰ ſpūalis ſemel ī anno ad minꝰ debet fieri. vt habet̉ de pe. ⁊ re. ca. oīs. Oīs vtriuſqꝫ ſexꝰ ſemel ī anno debet ꝯfiteri ꝓprio ſacerdoti ⁊ ſacramētū eucha riſtie ſumere. Quinto ī domo dei nō debet ſepeliri excōmunicatꝰ aliqͥs. ſic ī domo ſpūa li.ſ. aīe nullū debet admitti peccatū mortale ꝑ qd̓ hō excōicatus efficit̉ quo ad ſe. Iō Leuit̉. xi. Sācti eſtote qm̄ ego ſanctꝰ ſum Nā ad hͦ elegit nos deꝰ vt dicit apl̓us ad Eph̓.i. Elegit nos deus ante cōſtitutōneꝫ mūdi vt eſſemꝰ ſancti ⁊ īmaculati. Nam hec eſt voluntas dei ſanctificatio veſtra.i. ad Theẜ. iiij. Ideo Iohel̓. ij. Sactificate eccl̓iaꝫ. Nā in maliuolā aīaꝫ non intrabit ſpūs ſapiētie Sap̄.i. Sexto oīs domꝰ dei debet fore ſubdita p̄lato. Sic oīs aīa poteſtatibꝰ ſublimioribꝰ ſubdita ſit ad Ro. xiij. Et ſignāter deo de qͦ. ij. Mach̓. ix. Iuſtuꝫ eſt ſubditū eē deo: ⁊ mortalē nō paria deo ſentire. Iuxta illud pͣs. xxxvi. Subditus eſto dn̄o. de quo etiā.i. De. i. Aīas vr̄as caſtificantes in obediētia charitatis. Naꝫ magis oportet obedire deo qͣꝫ hoībꝰ. Act̉. v. Eo ꝙ dn̄s n̄ vult holocauſta ⁊ victimaſ ſꝫ ꝙ obediat̉ ſibi. i. Re. xvi. Quia melior eſt obediētia qͣꝫ victima. Dicit nanqꝫ gregoriꝰ in moral̓. Scellus idolatrie eſt nolle acquieſcere. Ideo habet̉ in Cano. viij. q. i. ſciendū. Sine obedientia infidelis quiſqꝫ conuincit̉ qui fidelis alias videat̉. De qͦ ⁊ moyſes Deutro. viij. Peribitꝭ ſi inobedientes fueritis. Nā ſicut inobediētes ipſis p̄latis debēt a monaſterio expelli vt babet̉ de maioritate ⁊ obediētia. c. qm̄ ī eccl̓ijſ Sic ille qui inobediens deo exiſtit. Unde Deūt̉. xvij. Qui ſuꝑbierit nolēs obedire ſacerdotis imꝑio morte moriet̉. Idcirco hec domꝰ ſpūalis eſt ſanctificāda. Primo ꝑ dei timorē. Un̄ pͣs. xviij. Timor dn̄i ſā ctꝰ ⁊cͣ. Nā dicit̉ Eccl̓i. ij. Qui timēt deū p̄parabūt ſua in ꝯſpectu illius ſanctificant aīas ſuaſ. ergo timor dei facit ſanctū. vt di cit apl̓s.i. ad Choꝝ. viij. Perficiētes ſācti ficationē in timore dei. Secūdo hec domꝰ debet ſanctificari ꝑ iuſticiā. Iuxta illd̓ Ec cl̓i. xxx. Salꝰ aīe in ſāctitate iuſticie. Ter cio hec domꝰ ſpūalis aīe debet ſanctificari ꝑ dei dilectioneꝫ. Nā tunc homo vere eſt ſanctꝰ cū veraciter deū diligit. De quo au guſtinus. Sicut ſol illuſtrat fidꝰ ⁊ ſtellas ſic charitas dei ſanctificat homīes. Sꝫ diceres nō curo de ſanctitate niſi eſſem be atus. Reſpondit Fulgentius. Habe ſancti tatem ſi vis habere beatitudinem. Nam ſi carebis ſanctitate carebis ⁊ beatitudine quia ſcriptum eſt Iſa. iiij. Sanctus vocabitur om̄is qui ſcriptus eſt in vita in hieruſaleꝫ. Quarta domus eſt materialis ſci licet ex lignis ⁊ lapidibus fabricata cuius hodie dedicationem in hoc loco colimus hanc domum decet ſanctitudo. Et hͦ multis de cauſis. Prima quia deo appropriatur. Ideo canit eccleſia hodie illud Gen̄. xxviij. Uere non eſt hic aliud niſi domus dei. Idcirco nihil aliud ī ea dꝫ fieri niſi id qd̓ ad deū ꝑtinet. de qͦ Aug. In oratorio nichil aliud agit̉ niſi qd̓ ad gloriā dei noſcit̉. Secūdo domū hanc decet ſāctitudo

De dedicatōe templi qꝛ dn̄s in ea laudat̉. de quo pͣs. xxviij. In templo eiꝰ om̄s dicēt gloria.ſ. pauꝑes et diuites. de qͦ canit eccl̓ia. Hic vox leticie ꝑſonat: hic pax ⁊ gaudia redundat hac do mo trinitati laus ⁊ gloria ſꝑ reſultat. Sꝫ heu de multis p̄t dici illd̓ Math̓. xxi. Uofeciſtꝭ ſpelūcaꝫ latronū vt impleret̉ illḋ pͥſ. lxxviij. Polluerunt templū ſanctū tuum. Tercio merito decet illā domū ſāctitudo qꝛ deꝰ in ea adorat̉. de qͦ Iſa. lxi. ⁊ Math̓. xxi. Domꝰ mea domꝰ oratōis vocabitur. Dicit notantet domꝰ orationis nō domuſ cauillationis nō inutilis locutionis nō hofiſationis vt aliqui faciunt. Nā timenduꝫ eſt ſicut xp̄s eiecit illos d̓ templo quibꝰ hec verba dixit. ſic tales inhonorātes domum dei nō poſſunt fieri dei templū. Sꝫ diceres cur vult deꝰ ſpeāliter habere vel ſpecialē habere domū materialē cū ſit vbiqꝫ Re ſpondit ſan. tho. ꝑte. iij. q. lxxxiij. ar. ij. Ꝙ locꝰ orōis habet̉ nō ꝓpter deū: ſꝫ ꝓpter ora tes. ⁊ hoc triplici de cauſa. Primo ad deſi gnandū ꝙ habemꝰ a deo nō ſolū aīam ſꝫ ⁊ corpꝰ. Idcirco corꝑalem habemꝰ domū in qua oramꝰ. Secūdo ꝓpter ſpecialē deuotionē vbi ſunt ſanctitatis ſigna vt crux xp̄i ⁊ cū hoc ſanctꝰ ſanctoꝝ xp̄s iheſus ſacramē taliter. Tercio ꝓpter celeriorē exauditōeꝫ quia multi ibi conueniunt. ⁊ dominꝰ dixit Math̓. xviij. Ubi duo vel tres in nomīe meo ꝯgregati ſunt in medio eoꝝ ego ſū. di cit Leo papa. Si duos velit exaudire ml̓to ampliꝰ vbi multa milia. Eo ꝙ dicit hie ro. Impoſſibile eſt multoꝝ p̄ces nō exaudiri. Quarto merito illā domū decet ſācti tudo qꝛ in ea deo offert̉. Naꝫ legit̉ de domo quā edificauit ſalomō. iij. Reg. x. Inea deo obtulit. Sil̓r. ij. Paralip̄. ix. Deſ reges terraꝝ venerūt ꝑ ſingl̓os anos ⁊ ob tulerūt munera ī domū dn̄i. ſic ⁊ nos. quia ſcriptū eſt Exod̓. xxiij. Nō appareb̓ ī ꝯſpe ctu meo vacuꝰ. ſic fecer̄t ⁊ iudei.i. Mach̓. iiij. Conſtructo tēplo tꝑe Iude machabet fecerūt dedicatōeꝫ octo diebꝰ ⁊ obtulerūt dn̄o holocauſta cū leticia. Sic etiaꝫ habet̉ Exod̓. xxxv. Cū cōpletū eēt opꝰ tab̓naculi tūc ꝯgregata ml̓titudine filioꝝ iſraci Mo yſes dixit dies erit nobis ſanctꝰ qui fecerit opꝰ moriet̉ ſic p̄cepit dn̄s. Sepate primi cias dn̄i om̄is voluntarius ⁊ prompto ani mo offerat auꝝ ⁊ argentū ⁊ es iacinctum purpurā ⁊ biſſum ⁊ oleū ad lumīaria. Spi ritualiter. ſic hodie nos in domo dei offerre debemꝰ. Primo oues innocētie vt puri ⁊ mundi apparemꝰ corā dn̄o. qꝛ dicit pͣs. lxv. Iniquitatē ſi aſpexi in corde meo non exaudiet dn̄s. Ioh̓. ix. Si quis cultor dei eſt ⁊ voluntatē eiꝰ facit hunc exaudit. Se cundo debemꝰ offerre boues.i. fortitudinē ſpūs. dicēdo cū pͣs. lviij. Fortitudinē meam ad te cuſtodiā. Dicit nāqꝫ ſtrabo ſuper Gen̄. Qūo dignꝰ eris ſuꝑnis p̄mijs niſi fortꝭ ꝓ xp̄i noīe erꝭ. de qͦ ⁊ Paſcaſiꝰ ſuper Act̉. apl̓oꝝ. Nemo eſt ī via ſalutis niſi in robore ꝯſtantie virtutꝭ. Tercio debemꝰ offerre auꝝ.i. dilectōeꝫ. Nā ẜm Iſid̓. Auꝝ poſitū in igne euaporat nec in pondere minuit̉. qꝛ eſt ſolidū. ſic dilectio fortis eſt vt mors qn̄ deo offerre debemꝰ. Dicit em̄ hilariꝰ. Fruſtra eſt om̄is oꝑatio: niſi deo tota noſtra actio impendat̉. Quarto offerre d̓ bemus in hac domo argentū puritatis de quo Egeſippꝰ Om̄is qui voluerit placere diuine maieſtati exerceat ſe in mētis puri tate. Nā dicit Augꝰ. de virginibꝰ. De nō reſpicit pulcrā carnē: ſꝫ pulcram mentem Quinto offerre debemꝰ deo oleū mīe. naꝫ ſicut oleū ſuꝑnatat oībꝰ liqͦribꝰ. ſic ⁊ miſeri cordia. Iō Luc̄. v. Eſtote miſericordes.ſ. viuis ⁊ defunctꝭ. Eo ꝙ dicit Damaſcenꝰ. Indignꝰ eſt diuīe clemētie qͥ nō compatit̉ miſerie aliene. Nā qua mēſura menſi fue ritꝭ eadē ⁊ remetiet̉ vobis. Quīto merito hāc domū decet ſāctitudo vt orō nr̄a in ea exaudiat̉. Nā deꝰ in veteri ⁊ nouo teſtamē to ꝓmiſit quidqͥd ī domibꝰ ſuo nomini de dicatis poſtulatuꝫ fuerit hoc ſine dubio exauditum erit. Unde. iij. Reg. viij. Cū ſalomon cōpleuit domū dn̄i orauit ad dn̄m dicēs Si hō peccauerit in ꝓximū ſuū. ſi fu gerit ppl̓us inimicū ſuū. ſi clauſū fuerit ce lū. ſi exorta fuerit ī terra fames aut peſtilē

Sermo CLVIII tia vt corruptꝰ aer. Et infra. Si qͥs cogno uerit plagā cordis ſui ⁊ expāderit ad dn̄m manꝰ ſuas ī hac domo tu exaudies ī celo ⁊ repropiciaberꝭ vt des vnicuiqꝫ ẜm vias ſu as ſic̄ videris cor eiꝰ: qꝛ tu ſolꝰ noſti corda filioꝝ hoīm. Et ſequit̉ infra. Apparuit dn̄ſ Salomoni ⁊ dixit. Audiui orationē quaꝫ dep̄catꝰ es corā me. Sactificaui michi domū hācquā edificaſti noīe meo vt ponereꝫ nomē meū ī ſempiternū ⁊ erunt oculi mei aꝑti ⁊ aures mee attēte. Similiter ī nouo teſtamēto promiſit nos exaudire. Luc̄. xi. Petite ⁊ accipietꝭ: pulſate ⁊ aꝑiet̉ vobis: oīs qͥ petit accipit: ⁊ qͥquerit inuenit ⁊ pul ſanti aꝑiet̉. Gloſa oīs qͥ q̄rit ꝑ affectioneꝫ cordiſ. qui petit ꝑ oris ſupplicatōeꝫ ⁊ qͥ pul ſat ꝑ manuū oꝑatōeꝫ ſine dubio exaudiet̉ ⁊ ſic exauditꝰ fuit publicanus. Luc̄. xviij. Percutiēs pectꝰ ſuū orauit dicēs. Deꝰ ꝓpiciꝰ eſto michi peccatori. Sꝫ ꝙ nō exau dimur eſt culpa nr̄a. de qͦ Gregꝰ. Ne miꝝ ꝙ tarde ⁊ nūqͣꝫ exaudimur: qꝛ dn̄m p̄cipiē tē nō audimꝰ. Iō augꝰ. Quo fronte poſtulas qd̓ ꝓmiſit ſi nō facꝭ qd̓ ꝓmiſiſti. qua ꝓpter dicit Dern̄. Ubi mens igne diuīo ac cendit̉: pectꝰ manibꝰ tondit̉ pauimentum genibꝰ calcat̉ ⁊ oculi lacrimis fluūt gemi tus ⁊ ſuſpiria reſonāt illā orōneꝫ exaudiet dn̄s. Quinta eſt domꝰ eternalis. de qͣ pſ. lxxxiij. Deati qͥ habitāt ī domo tua dn̄e ī ſe cula ſeculoꝝ laudabūt te. hec decet ſāctitu do: qꝛ manētes ī ea ſancti ſūt. ibi eſt diuerſitas p̄mioꝝ. Ioh̓. xiiij. In domo pr̄is mei māſiones ml̓te ſūt.i. retributōes. ibi vox le ticie ⁊ exultatōis. ibi nullꝰ clamor nō dolor vt dic̄ Bern̄. Ibi tāta eſt leticia ī cōꝑatōe cuiꝰ oīs iocūditas meror oīs ſuauitas dolor oīs dulcedo acerbitas oīs decor horribilitas. ſic ꝙ dicit Chriẜ. ſuꝑ math̓. Maius erit ſctōꝝ p̄miū qͣꝫ oē eoꝝ deſideriū ad qͣm domū ꝑducat nos qͥ regnat trinꝰ ⁊ vnꝰ. Sermo CLVIII. Ad idem. Anctificaui michi domū hāc ⁊ elegi eā michi in domū ſacrificij. iij. Reg. ix. In ſūma ꝟboꝝ duo inuūt̉. Prīo ꝙ eccleſia eſt a dn̄o ſāctificata. ibi. ſāctificaui. Scd̓o ꝙ ē in locū oblatōis dotata. ibi. elegi eā mihi ⁊cͣ. De prīo ē notādū Primo ſanctificat̉ eccl̓ia vt diabolꝰ expellat̉. Dic̄ pliniꝰ ī ſpecl̓o nat̉ali. Uinea q̄ dꝫ ſerre fru ctū copioſū dꝫ diligēter a ſuꝑfluis mūdari ⁊ purgari ⁊ excoli ⁊ ſepiꝰ a cultoribꝰ viuificari. ⁊ dꝫ cuſtos ſuꝑ ſpelūcā ordīari ⁊cͣ Uinea qn̄ floret bufones fugat ⁊ ẜpentes qꝛ odor floꝝ ꝯͣriat̉ veneno. Spūaliter. per vineā ītelligit̉ eccl̓ia dei. de qͣ Iſa. v. Dlā taui te vineā electā.ſ. meā domū. ⁊ n̄ p̄t fer re fructū īfidelibꝰ: niſi excoleret̉ ⁊ ab immun dicijs mūdaret̉. hͦ fecit xp̄s ꝑ ſuū vicatiuꝫ ſcꝫ ep̄m. ⁊ purgauit eā ab oībꝰ īmundicijs diabolice pͣuitatꝭ ī ꝯſecratōe vt ẜpēs infer nal̓ n̄ p̄t ī ea latitare. Refert nāqꝫ Gregꝰ. in. iij. dial̓. Ꝙ arriani qͣndā eccl̓iaꝫ diutiꝰ occupabāt. ſꝫ cū ad hāc reliqͥe btī ſebaſtiani ⁊ ſācte agathe eēt allate. ⁊ ab ep̄o dedi cata ⁊ ī ea magna ml̓titudo ppl̓i laudes oīpotēti deo canerēt. ſb̓ito ſub pedibꝰ ſuiſpor cū ſenſerūt diſcurrere vnanimiter āmirātes ꝙ a nll̓o potuit videri: a ꝓpinqͣuit ianu as atqꝫ exiuit. vbi diuīa pietas on̄debat ꝙ immūdꝰ īhabitator exiuit. Nā domꝰ dei ē diabolo terribil̓ ꝓpter qͣttuor q̄ ī ip̄a ꝯtinē tur. Prīo ibi exigunt̉ cruces. Scd̓o effūdunt̉ orōes. Tercio dn̄icū corpꝰ ꝯtinetur Quarto ſctōꝝ reliqͥe recōdunt̉. exqͦ om̄ia iſta ſūt terribilia diabolo: tūc figurat̉ diabolus ꝑ leonē. de qͦ. i. pe. v. Aduerſariꝰ vr̄ diabolꝰ circūit qͣſi leo rugiēs. Dicūt natu rales. Leo qͣttuor timet. Primo ſtrepituꝫ rotaꝝ ip̄iꝰ currꝰ. ſecūdo ignē accēſū. tercio gallū albū. qͣrto flagellatū catuluꝫ. Prīo timet ſtrepitū curruū.i. exercitꝰ angeloruꝫ pͣs. lxvij. Currꝰ dei. x. milibꝰ ml̓tiplex milia letātiū ī ea. Strepitꝰ eoꝝ ſunt vociferationes contra demones. Iſa. lxij. Super muros tuos hieruſalē ꝯſtitui cuſtodes et tota die ac nocte nō ceſſant laudare nomē domini. igitur iſti ſtrepitꝰ curruū ſūt diabolis terribiles. figurat̉ Gen̄. xxvij. Doſt qͣꝫ iacob vidit ſcalā ⁊ angelos aſcēdētes ⁊

De dedicatōe templideſcēdētes dixit: qͣꝫ terribilis eſt locꝰ iſte Pet ſcalā intelligit̉ pn̄ia ꝑ quā angeli deſcendūt ⁊ orōes colligūt. Secūdo timet ignē accēſuꝫ.i. ardētia deſideria ⁊ feruēteſ orōes q̄ ſunt demonibꝰ terribilia. Un̄ dia bolꝰ dixit beato Dartholomeo. Incēdūt me orōes tue Aug. Orō eſt aīe p̄ſidiū deo obſequiū. diabolo ſuppliciuꝫ. Et hͦ figurat̉ thob̓. vi. Cordis eiꝰ ꝑticulā ſi ſuꝑ carboneſ ponas fumꝰ eiꝰ extinguet om̄e genꝰ demonioꝝ. Cant̉. vi. Terribil̓ vt caſtroꝝ acies. Tercio timet gallū albū.i. martireſ ⁊ cō feſſores qͥ fuerūt galli ꝑ doctrinā. Iob. xxx. viij. Quis dedit gallo ītelligentiā. Et ſunt albi qͥ ꝑ innocētiā ambulāt. Apoc̄. iij. Am bulabūt mecū ī albis qꝛ digni ſūt. hoꝝ reliqͥe in eccl̓ijs recōdūt̉. Chriẜ. in omē. Ut latrones milites regꝭ declināt. ſic demōes martiꝝ ⁊ ꝯfeſſoꝝ corꝑa pauent ⁊ fugiunt. Quarto timet catulū flagellatū.i. xp̄m qͥ adeo fuit flagellatꝰ ꝙ nō fuit ī eo ſanitas a plāta pedis vſqꝫ ad verticē. qͥ ſacramētalitex p̄ſens ē: ⁊ crux eiꝰ ī memoriā paſſionis Chriẜ. Sacramētū fugiūt demones ⁊ oc currūt āgeli. Secūdo ſāctificat̉ ꝓpter ſā ctoꝝ angelo mīſtratōneꝫ. Nā qͣttuor modis āminiſtrāt. Primo qꝛ ſacerdoti āgeli aſſiſtūt. Greg̓. Quis fideliū dubitat ī ip̄a īmolatōis hora ad ſacerdotꝭ vocē celos aꝑi re: atqꝫ ī illo ib̓u xp̄i mīſterio choros angeloꝝ adeſſe. ſumma imis ſociari terrena celeſtibꝰ iūgi. Scd̓o miniſtrāt qꝛ orōes fide liū deo offert. Thob̓. xij. Qn̄ orabas cū la crimis ego orōeꝫ tuā obtuli dn̄o. Tercio miniſtrāt qꝛ fideles ab īſidijs cuſtodiūt pͣs. xc. Angel̓ ſuis deꝰ mādauit de te vt cuſtodiāt te ī oībꝰ vijs tuis. Iudith. xiij. Cuſto diuit me angelꝰ hinc euntē ⁊ ibi cōmorātē ⁊ inde trāſeuntē. Hiero. Angeloꝝ auxilijſ liberam ab inimicoꝝ īſidijs. Quarto mini ſtrāt qꝛ pſallētibꝰ ſe ꝯiūgūt. pͣs. lxvij. Pre uenerūt prīcipes ꝯiūcti pſallentibꝰ in medio iuuēculaꝝ timpaniſtriaꝝ. ꝑ timpanū ītelligit̉ xp̄s in qͦ eſt forma ſpecifica.i. diuinitas eterna. pellis extēſa.i. caro crucifixa melodia.i. aīa cū gaudio ⁊ iubilatōe plena Ille aīe ſūt timpaniſtrie q̄ xp̄i diuinitateꝫ ⁊ hūanitatē dulciter ſūt refecte. Tercio domꝰ ſāctificat̉ ꝓpter deuotōeꝫ hoīm. Di cit nāqꝫ ſāctꝰ Tho. ꝑte. iij. q. xlviij. Locuſ orōis n̄ dedicat̉ ꝓpter deū qͦ qͣſi ī loco cōp̄henderet̉ deꝰ: qꝛ deꝰ ſpūs eſt. ⁊ ẜm mgr̄m in.i. ſnīaꝝ. Deꝰ ē vbiqꝫ eſſentialiter ⁊ p̄ſētialiter ⁊ potētialiter. Iō. iij. Re. viij. Celi celoꝝ te cape nō pn̄t qͣꝫto minꝰ hec domꝰ Sꝫ ꝓpter hoīes. ⁊ hͦ qͣdrupliciter. Prīo ꝓpter oblatōem qꝛ ſic̄ a deo habemꝰ ſpūm ⁊ corpꝰ: ita corꝑalē domū hr̄e debemꝰ vbi corpꝰ ⁊ ſpūm ſibi offerimꝰ. Sb̓damꝰ igit̉ ſpūm ꝑ deuotā orōeꝫ: corpꝰ ꝑ genuflectōꝫ ⁊ pectorꝭ conſionē. ſic̄ fecit publicanꝰ Luc̄ xviij. Percutiebat pectꝰ ſuū ī tēplo dicēs deuote. Deus ꝓpiciꝰ eſto michi pc̄tori. de ſcēdit iuſtificatꝰ ī domū ſuā. Scd̓o ꝓpter ſpeāleꝫ excitatōeꝫ hoīs ad deuotōeꝫ. nā ibi depingunt̉ ſanctitatꝭ ſigͣ ⁊ ſignū paſſionis. ibi cōtinent̉ ſacͣ miſteria q̄ oīa ſūt ad deuo tionē monētia. Tercio ꝓpter celeriorē ex auditōeꝫ. qꝛ abbas citiꝰ audit vnū totū cō uentū qͣꝫ vnū monachū. ⁊ ſic ꝯgregatio fideliū citiꝰ exaudit̉. Mat. xviij. Ubi duo l̓ tres ī noīe meo ꝯgregati fuerīt ī medio eo rū ego ſū. Iō. i. pe. iij. Oēs vnanimes eſto te ī orōe. Hiero. Impoſſibile ē multoꝝ p̄ces n̄ exaudiri. Nā helias fuit hō ſil̓is nob̓ ⁊ dn̄s eū exaudiuit. Iac̄. v. Multū valet orō iuſti aſſidua. Et ſic nūc oēs ꝑ aſſiduas orōes pn̄t obtinere a deo affluētiā bonorū oīm ⁊ remotōeꝫ maloꝝ. Reuera oīa.ſ. bona ſpūalia tꝑalia ⁊ celeſtia. Quarto ꝓpt̓ ſpeāleꝫ īhabitatōeꝫ Malach̓. iij. Ecce veīt ī ſāctū tēplū ſuū dn̄ator dn̄s.ſ. ſacͣmental̓r Greg̓. Quis fideliū dubitat ī ip̄a īmolatō nis hora celos aꝑire ad ſacͣdotꝭ vocē angeloꝝ choros adeſſe ſumma imis conſociari. Abacuc. ij. Dn̄s ī tēplo ſctō ſuo a facie eiꝰ ſileat oīs terra.ſ. reuerētiali timore. Gen̄. xxviij. ⁊ ē introitꝰ miſſe. Terribil̓ eſt locuiſte: ꝟe nō eſt hͦ alid̓ niſi domꝰ dei ⁊ porta celi. Reuera terribilis vide ſuꝑ apoc̄. xxi. ecce tab̓naculū dei cū hoībꝰ ⁊ habitabit cū eis. Mat. vl. Uobiſcū ſū vſqꝫ ad cō. ſecl̓i.

Sermo CLVIII Dixi ſecūdo ꝙ in locū oblatōis ē dotata ibi. elegi eā michi ī locuꝫ ſacrificij. iij. Reviij. Rex ⁊ filij iſrael īmolabant victimas coraꝫ dn̄o. Nō ſic fecerūt iudei.i. Mach̓. iiij. Cōſtructo templo tꝑe Iude machabei fecerūt dedicatōeꝫ ſeptē diebꝰ ⁊ obtulerūt adn̄o holocauſta cū leticia. ſic nos Scriptū em̄ eſt Exod̓. xxiij. Non apparebis ī ꝯſpectu meo vacuꝰ. ⁊ de ꝯſec̄. diſt.i. Oīs xp̄ianꝰ ad miſſaꝝ ſolēnia aliqͣ offerre tenet̉. qd̓ figurat̉ Exodi. xxxv. Cū cōpletū erat opuſ tabernaculi tūc ꝯgregata ml̓titudine filioꝝ iſrl̓ Moyſes dixit ad omnē turbā. Iſte eſt ẜmo quē p̄cepit dn̄s dicēs Seꝑate apud vos primicias dn̄o. oīs volūtariꝰ ⁊ prono aīo offerat eos dn̄o auꝝ ⁊ argentū es purpurā ⁊ biſſū ⁊ oleū ⁊c̄. Subdit quiſqͥs veſtrū ſapiēs eſt veniat ⁊ faciat qd̓ dn̄s impe rauit. Spūaliter. ſic nos offerre debemꝰ primo aurū dilectōis. Apoc̄. iij. Suadeo tibi emere a me aurū ignitū.i. Choꝝ. xiij. Charitas nō excidit. Col̓. iij. Suꝑ oīa ha bete charitatē qd̓ eſt vinculū dilectōnis ⁊ ꝑfectionis. Augꝰ. Si charitas deſit cete ra nichil ꝓſunt. Iſid̓. Sicut aurū in igne nō euaporat. ſic dilectio in bono ꝑſeuerare facit. Hilariꝰ. Niſi impendat̉ dilectio fruſtra exit oīs oꝑatio. Hugo. Sine charitate nemo ſaluat̉ ⁊ cū charitate nemo damnatur Secūdo argentū qḋ eſt albū ⁊ ſigni ficat puritatē ꝯſciētie. Unde Egeſippus. Om̄is qui voluerit familiaris eſſe diuine maieſtati exerceat ſe in mentis puritate. ſꝫ heu multi ſtudēt ad veſtiū claritatē. Augꝰ. Nō q̄rit deꝰ pulcrā carnē: ſꝫ mentem pulcram ⁊ puram. Math̓. v. Deati mūdo cor de. Tercio es. id eſt. fortitudinē ſpiritus. pͣs. lviij. Fortitudinē meā ad te cuſtodiā. Strabo ſuꝑ Gen̄. Quomodo dignꝰ ſuꝑnis p̄mijs eris: niſi fortis pro xp̄i nomine fueris. de quo Paſcaſiꝰ ſuꝑ act. apoſtoloꝝ Nemo eſt in via ſalutis niſi fuerit in robo re conſtantie ⁊ virtutiſ. Quarto purpurā id eſt. meditationē ⁊ compaſſionē paſſionis chriſti. Hugo de ſacramentis Freq̄nſ xp̄i meditatio paſſionis releuat laborē cor poralem ⁊ ſpiritualeꝫ. Rich̓. de ſancto victore. Sicut ꝑ diaboli temptationē ſurrexit tribulatio: ſic ꝑ xp̄i paſſionem ꝯſolatio. Sixtus pitagoricꝰ. Nulla ſalus cernitur vbi paſſio a memoria elongatur. Quinto oleum de capite tuo nō deficiet. Damaſce nus. Indignꝰ eſt clementia qui nō cōpatitur aliene miſericordie.ſ. viuis ⁊ mortuiſ Sexto thus orationis. pͣs. cxl. Aſcēdit ad te dn̄e oratio mea ſicut incenſum. Auguſti nus. Oratio eſt deo obſequiū. animabꝰ re frigerium ⁊ diabolo ſuppliciū. Opus ꝑutile ſermonū de ſanctis ꝑ cir culum anni Theſaurꝰ nouus nuncupatuꝫ imp̄ſſum Argentine Anno dn̄i. M. cccc. lxxxiiij. finit feliciter.