Tractatus qui intitulatur Fedus chriſtianū. Editus pro interminabili et indiſ ſolubili federe ac chriſtianorum pace. Ioannis feniſece Augn̄. ad lectorem Decaſtichon. Omnibus optande ſedis en comoda pacis Qui cupis: et paucis prehendere multa notis. Aſpice que fuerant per mille volumina paſſim Diſperſa: in paruū conglomerata libꝝ: Omnia que retinet hinc lex illincqꝫ prophete: Atqꝫ alij innumeri que cecinere viri. Hunc igitur relegas iucunda mente libellū Tu placide quiſqͥs pacis amator eris. Imprimiſqꝫ legant illum qui martia tractant Prelia: quiqꝫ gerunt ſceptra ſup̄ma manu.

Phaleutium hendecaſyllabū. In quo hortatur Autor librum vt ad Max. inuictiſſ. Ro. Reg. greſſum maturet. Imprimiſqꝫ Blaſiū Holtzel Reg. Ma. Secret. adeat: qui eidem ad Regem comparet aditum. Pacis federa continens libelle: Uirgam Mercurij ſinuqꝫ geſtans: Orbis romulei tenentem habenas Inuictum pete Maximillianum. Is per te monitus libelle vbiqꝫ Sedet chriſticolas tumultuantes. At ne prelia terreant euntem: Nec Mars horriſonis moretur armis: Profer caduceum ſinu latentem. Hoc credas duce tutus ambulabis. Patronum quoqꝫ Blaſium ſaluta Holtzel principio: fores deinde Pulſanti illico regie patebunt.

Prologus Eſus chriſtus rex pacificus(cuius regnū. licꝫ non ſit de hoc mundo. tn̄ vt pacem doceret et tribueret venit in mundū) pia miſeratōe diſpoſuit ſibi ſubtos fore pacificos. modeſtos. atqꝫ pudicos. Ut deo patri immaculatas preſentaret ac lucrifaceret animas. Sed heu facta eſt pax terrena atqꝫ chriſtiana velut vidua. que prius humano generi tenaci federe erat copulata Unde ⁊ chriſtiana religio turbat̉. Et plurimoꝝ deuotio eliminatur. Cum auctor pacis chriſtus. non niſi pacis in tempore bene colat̉. Hinc res publica chriſtiana iugiter decreſcit et infirmatur Que melius precibus electorū. qͣꝫ armis(ſi mortales amorem et timorem dei pre oculis haberent) iuuaretur: Nam ſaluſtius teſte ſaluſtio Concordia res parue creſcūt: diſcordia magne dilabuntur: Unde ruina et quotidianum decrementum inſuꝑabilis atqꝫ pulcerrimi imperij noſtri Romani. ſuꝑ quo deus glorioſus eccleſiam ſuam fundauit: et ipſum pro fundamento eccleſie ſue jecit: niſi qͥa membra eius ſunt nimis diſſona: nec debito federe pacis ac caritatis ꝯglobata: oēs que ſua ſunt querentes: pauci que ſunt dei. et rei publice? Pacem affectuoſam. tanqͣꝫ ſit vicioſa refugientes? Qui ſi pacis et vnitatis p̄ſtabilitatem agnoſcerent: profecto odia tecta abijcerent: tranſactas iniurias poſtergarent(Eo ꝙ ſumma felicitas ſit reꝝ p̄teritaꝝ obliuio). Et pacem cunctis mortalibus optabilem amplecterentur: Sine qua nec tute incedere poſſunt in hac trāſitoria vita: nec ꝑuenire poſſunt abſqꝫ ea ad celica algamata: Nam ſaluator mundi chriſtus ieſus(cuius delicie ſunt: eſſe cum filijs hoīm. ⁊ cuius in pace factus eſt locus. qui nec habitare dignatur. niſi in hominibus pace quietatis) cupiens pacem in chriſtianis eſſe: vt per eam tanqͣꝫ in templo ſuo in eis habitare poſſit: crebrius eam nobis dedit. optauit. et recōmendauit: Per mortem enim carnis: hinc exiturus ait diſcipulis ſuis: Pacem relinquo vobis: pacem meam do vobis: Surgens etiam a mortuis repetitis vicibus: an̄ quelibet alia colloquia apoſtolis dixit: Pax vobis. Sed ⁊ fidelis magiſter: volēs diſcipulos in datōne pacis eſſe ſui imitatores: cum eos mitteret binos et binos in oēm ciuitatem et locum: quo ipſe erat venturus. eoſdem inſtruxit. vt quācunqꝫ domū ingreſſi fuerint. primū

Prologus dicerent. Pax huic domui. Auctor quoqꝫ mundi: mundum ingreſſus pacem ſecum attulit. quando milicia celeſtium exercituum gloriam deo in excelſis decantauit: Et in terra pacem hominibus bone voluntatis ānunciauit. Pudeat ergo nos pacis munus deſerere: quam chriſtus mundum ingrediens. atqꝫ egrediens: in eoqꝫ degens: tam ſtudioſe nobis curauit cōmendare. Pax namqꝫ diligenter eſt inquirenda. et ſolicite obſeruanda? Quia eſt nomen dulce atqꝫ diuinum Apl̓s iuxta illud apl̓i: Pax dei. Et illud eiuſdem. Deus pacis. Ipſe enim deus eſt pax noſtra: Unde quādo deus et dominus noſter ieſus chriſtus pacem diſcipulis optauit. in medio eo rum ſtetit: Sicut ſol inter ſidera: vt eos illuminaret: Sicut flos inter lilia: vt eos decoraret. Sicut princeps inter milites: vt eos roboraret: Sicut magiſter inter diſcipulos: vt eos informaret: Sicut pater inter filios: vt eos cocordaret: Sicut cor inter membra: vt eos viuificaret: Et ſicut cōmunis amicus: vt omnibus ſe cōmunicaret: Cum vero omnis chriſti actio noſtra ſit inſtructio: qui reipublice chriſtiane preſunt: nunqͣꝫ bene. quiete. et pacifice regunt. niſi in medio ſubditorum ẜm verum medium virtutis inueniantur: Qm̄quidem columna edificium non bene ſuſtinet. niſi in medio. et non in altero extremorum ponatur: Rectores igitur qui in medio ſubditorum conſiſtunt ⁊ ipſis(ſicut ſol medi us planetarum. planetis ceteris) virtutem ſuam cōmuni cant. multam pacem inueniunt: Que tantum bonū eſt vt in rebus creatis. pace nil gratioſius ſoleat audiri: Nil delecta bilius cōcupiſci: Nil vtilius poſſideri: Nil inqͣꝫ gratioſius pace ſolet audiri. Quia eſt vocalis iubilatio angelorum celi: Unde chriſto nato(vt ſuperius dixi) pacem cecinerunt et prenunciauerunt angeli: Nil delectabilius pace debet con math. v. cupiſci: Quia pax eſt. ſpiritualis adoptio filioꝝ dei: Math. v Beati pacifici: quoniam filij dei vocabuntur: Nil vtilius pace valet poſſideri: Quia pax eſt ſpecialis dotatio amicorū chriſti. Unde dicebat apl̓is ioh̓is. xiiij. Pacem meam do Deſcriptio pacis vobis Pax ẜm aug. Eſt ſerenitas mentis: Uinculū amo ris: Conſortiū caritatis: Hec eſt que bella compeſcit: Iras comprimit: Superbos calcat: Humiles amat: Diſcordes ſedat: Inimicos concordat: Hec eſt quam non poteſt dare

Prologus mundus: ſed ab alto(exoratus precibus qͣꝫ deuotis elector rum placatus) ſolus largitur deus glorioſus laudabilis et benedictus in ſecula ſeculorum Amen. Summa dicendorū Eſt pax mala Et de hac in primo capitulo diſſerere ſtatui Sunt mala aliqua pacem perturbantia de quibus in ſecundo capitulo recenſere propoſui Eſt pax bona: Que eſt actus interior caritatis: Et de hoc in capitulo tertio dicere intendo Pax bona etiam inter octo beatitudines eſt vna et p̄cipua: ac fructus ſpiritus eſt. De quo quarto capitulo referā De inductiuis ad pacem in capitulo quinto dicam De pacis bone diuiſione in capitulo ſexto aliqua in medium deducam. Explicit prologus. Cum ſumma dicendoꝝ.

Fedus chriſtianum Capitulum primū de pace mala Ax mala eſt pax peccatorum qui in rebus malis ⁊ in peccatis quietem ⁊ tranquillitatem querunt: ac ſibi ipſis conſenciunt. Qui dicunt pax pax: et non eſt pax. Quia non eſt pax impijs dicit dn̄s: Zelaui Pſalmiſta. ſuper iniquos(inquit pſalmiſta) pacem peccatoꝝ videns. Benedictus redemptor noſter. de hac pace loquens ait: Nolite putare. quoniam veni mittere pacem in terram: ſed Hiero. gladiū. Hieronimus: Bellum bonū miſſum eſt. vt rumpetur pax mala. Hanc pacem peccatores querunt Quidam in terrenis diuicijs: Quidam in carnis delicijs. Quidam in mundanis faſtigijs. Quidam in vulgaribus amicicijs. Et quidam in quibuſlibet alijs facinoribus: Primo hanc pacem quidam querunt in terrenis diuicijs: vt auari. Sed profecto hec pax ſemper cum conſcientia litigat: et iugiter in homine interiori rixatur. Etiam ſi careat hoſte cum quo exterius decertet. Quia grandis ardor ineſt in adquirendo. Ingens labor in diſcurrendo: Timor for midoloſus in poſſidendo. Uecors dolor in amittendo. Anxietas multa in relinquēdo diuicias. Timet auarus potentem ne rapiat. Pauperem ne furetur ac ſubtrahat. Uermem aut tineam ne corrodat. Incendium ne conſumat. Ibi nulla eſt pax vera atqꝫ tranquillitas. vbi mens nunqͣꝫ ſine ſo licitudine vigilat: neqꝫ corpus vera ſomni ſuauitas recreat: Nec copia terrena appetitum ſaciat ac terminat. Unde iuIuuenalis uenalis. Creſcit amor nummi. quantum pecunia creſcit. Auarus enim nunqͣm implebitur pecunia. Sed continuo amore habendi cruciat̉. Eo ꝙ ignis in eo flagrat qui nunqͣ dicit ſufficit. Nam animā dei capacem. q̇dquid deo minus Aug. eſt. implere non poteſt. Immo(ſicut dicit augꝰ) egeſtas eſt omnis copia. que deus non eſt. Unde non in diuicijs. ſed in deo eſt pax vera. Secundo quidam homines mundani querunt hanc pacem in carnis delicijs vt voluptuoſi. ſed non inueniunt Habet enim hoc omnis voluptas. ꝙ ſtimulis agit fruentes. Aculeus ſub melle latitat. In appetitu viget anxietas. Et penitudinem habet ſacietas. Ibi nul

Capitulum primum la requies. nulla vera iocunditas. More brutoꝝ voluptuoſi laſciuiunt diſtentis ventribus. Sed eorum voluptates Augu. turpes habent exitus. Plures enim ẜm auguſti. crapula qͣꝫ Eccli gladio moriunt̉. Hinc eſt ꝙ in eccleſiaſtico ſcribitur. ꝓpter crapulam multi perierunt. Et cum tales dixerint pax et ſecu ritas. repentinus eis ſuperueniet interitus. Non enim(vt Apl̓s ait apoſtolus ad ro. xiiij.) regnum dei eſca et potus. ſed pax et gaudium in ſpirituſancto. Sic tractandum eſt corpus vt ſeruiat: non nutriendum vt laſciuiat aut rebellet. Qui ſeruū ſuum delicate nutrit. in fine ſentiet eum contumacem. Habenda eſt cura carnis in neceſſarijs. ſed non eſt fouenda in deſiderijs. verū exercenda eſt ſalubribus diſciplinis. Cibus quanto honeſtius ⁊ ordinatius ingeritur. tanto facilius digeritur. et corpus dulcius ſopitur. et ſomniorum honeſtas exoritur. cum minoris afflictionis tedio ſurgitur. robuſtiuſqꝫ laboratur. Iocūda pax atqꝫ tranquillitas mentis et mem brorum ex ſobrietate ac parſimonia naſcitur. Sed crapula. ebrietate. atqꝫ laſciuia pax iſta perturbatur et eliminatur. Tertio homines mundani querunt hanc pacem in terrenis faſtigijs et honoribus. vt ſuperbi: Semper enim vt cancer ſerpit ambitio Qua creſcente tanto longius a pace ſe homo reperit. quanto magis in mundanis honoribus deſideriū ſuum figit. Ad verum honorem et pacem ille facilius pertingit. qui pro deo omnia ſpernit. qͣꝫ is qui amſractuoſa via circuiens mendicat ſuffragia. vt ad optatam ꝑueniat dignitatem. Qua etiā adepta nec pax. nec mentis quietudo ſequitur. Quoniam hij tales non ſalutem corporalem aut ſpiritualem. aut quietum atqꝫ pacificum conuictum ſubditorum querunt. Nec verbo bone doctrine. nec exemplo irreprehen ſibilis vite. Nec cōſilio. nec ſubſidio ſubditos. ſed ſeip̄os pa ſcūt In ſeip̄is pacem nō hn̄t. Nec in alijs pacē fouent. Quia viā pacis nō cognouerunt Sed cōtritio ⁊ infelicitas in vijs eoꝝ: et nō eſt timor dei ante oculos eoꝝ. Qui reuera ad hono res minime currerent. ſi timorē dei ante oculos haberent: Et terreret eos mentis impuritas. ꝓpria imbecillitas Et oneris difficultas. Nam qui principatum in terris querunt. et magis preeſſe qͣꝫ prodeſſe cupiunt. nō pacem ſed confuſionem in celo inueniunt. Et ad confuſionem tartaream currunt.

Fedus chriſtianū Quia non ex deo ſed ex ſeipſis regunt. Cum tamen ambitio honores poſſidere non debeat: Et neminem honorem aſſu mere niſi qui vt aaron a deo vocat̉ apoſtolus paulꝰ iubeat. Pax Sophiſtica Quarto hanc pacem malam quidam querunt in vulgaribus amicicijs. Sed hec pax ſophiſtica eſt Quia amici tales fortuna accedente accedunt. fortuna recedente recedunt. Dauid Hanc pacem chriſtus arguit. quando per os dauid ꝓph̓e dixit. Homo pacis mee in quo ſperabam. magnificauit ſuꝑ me ſupplantationem. Et iterum. Michi quidem pacifice loquebantur et in iracundia terre. ideſt terrena loquentes dolos cogitabant: Hij loquunt̉ pacem cum proximo ſuo: mala autem in cordibus eorum. De hijs fictis et ſophiſtiIere. ix. cis amicis. mala pace copulatis dicit̉ Iere. ix. Sagitta vulne rans lingua eorum. Dolum locuta eſt: In ore ſuo pacem cū amico loquitur: et occulte ponit ei inſidias. pax diabolica Quinto hanc pacem aliqui querunt in quibuſlibet alijs facinoribus. Sed hec pax diabolica eſt: Quia emulatores pacis huius inſtar diaboli letantur cum malefecerint et exultant in rebus peſſimis. Non enim eſt pax impijs dicit dn̄s Iſaias Iſaie. xlvij. Corruptam nāqꝫ talium mentem vicijs. quam remordet iugiter ꝯſciencie vermis: pacem habere et in pace quieſcere. impoſſibile eſt. Et tamen ceci tot tantiſqꝫ malis culpe preſſi. in ſuis ſceleribus putant ſe pacem habere. Sed quomodo pacem habet. qui gladium in corde cauteriate conſciencie portat: Qui in ſpinis pungentium peccatorum iacet? Cuius lectus plenus eſt ſerpentibus venenoſis: Qui inter leones et dracones verſatur? Qui latrones habet in domo? Qui ſuos hoſtes ſeuiſſimos ſentit contra ſe crudeliſſime furentes? Qui videt gladium vlcionis diuine vibrare ſuper ſe. Et horrendam foueā abyſſalem igne et ſulphure ſuccenſam ad abſorbendum paratā infra ſe? Quomodo talis pacem habebit. qui deo pacis auctori reſiſtit. Quis ei Iob. iij. c Grego. reſtitit(inquit Iob. iij. ca.) et pacem habuit? Gregorius. ait. Peruerſa mens vnde contra ſe auctorem erigit. inde ſe in ſemetipſa confundit. Que habere pacem reſiſtens nō poteſt Quia dum ſuperbiam confuſio ſequitur. quod ſtulte per cul pam geritur. in agentis penam mirabiliter ordinatur. Hanc pacem malam populus chriſtianus roſeo cruore ieſu

Capitulum ſecundum chriſti mercatus. in vna ſancta eccleſia dei et fide catholica vnitus. iugiter ſequitur. Et ideo deflende et miſerabiliter mutua et continua cede trucidatur. Nulla protectione ab alto contra feritatem infidelium iuuatur. Sed in continuā ſeruitutem. et miſerā captiuitatem redigitur. Et regio chria norum enſe teucrorum depopulatur. Hanc calamitatem jeremias Ieremias propheta defleuit atqꝫ deflendam monſtrauit. qn̄ ca. ix. dixit. Quis dabit capiti meo aquā. et oculis meis fontem lacrimarum. Et deflebo die ac nocte interfectos populi mei? Si fideles atqꝫ chriſtiani malā ac falſam pacem abijcerent. Et in vera caritate ac pace firma ſe conglobarent. nemo ambigat quin contra infidelium immanitatem ab altiſſimo(a quo ſolo eſt vera victoria) auxilium efficaciter ſen tirent: protectionemqꝫ experirentur: Capitulum ſecundum de malis que pacem noſtram perturbant. Acem chriſtianam et ſignanter cordis internam quinqꝫ mala potiſſimū perturbant. Scꝫ. Hoſtilis malignitas. Penalis aduerſitas. Peruerſa ſocietas. Status noſtri dubietas. Et affectionum varietas ⁊c̄. Primo pacem noſtram ꝑturbat hoſtilis malignitas. Nam demones de ſtatu pacis ⁊ felicitatis eiecti. pacem noſtrā mulj. pe. v. tipliciter perturbare moliuntur. Hinc eſt ꝙ. j. pe. v. dicitur. Aduerſarius vr̄ diabolus tanqͣm leo rugiens circuit quepsͣ rens quem deuoret. Qui(vt inquit psͣta) inſidiatur in abſcondito quaſi leo in ſpelunca ſua. Et ideo nobis neceſſaria Lu. xi. eſt ſtrēnuitas ad defundendū. Quoniam(ſicut dicit̉ lu. xi.) cum fortis armatus cuſtodit atrium ſuū. in pace ſunt ea que poſſidet. Ideſt cum vir iuſtus. fortis per gratiam. armatus virtutibus. cuſtodit atrium cordis ſui. ne ex aliqua ſui parte diabolꝰ ingreſſum inueniat. Tunc in pace ſunt ea que poſſi det. tā ſpūalia qͣꝫ temporalia. potiſſimū tn̄ ſpūalia que ſunt vera aīe poſſeſſio. Sic qͥppe armatꝰ beſtiā terre ideſt diabolū

Fedus chriſtianum iob. v. ẜm grego. nō formidabis: vt dicitur iob. v. Sed beſtie terre ideſt demones pacifice erunt tibi Non ꝙ pacē habeant tecū Aut tu cū eis Sed quia pacem tuam cum deo faciunt. Hoſtes q̇dem callidi. dū inſidiant̉ affligunt: Sed mens afflicta tanto magis ad eternam patriam reditum dirigit. quanto in hoc erumnoſo exilio laborioſius viuit: Et eo amplius ſe gr̄e adiutrici humiliat qͣnto hoſtium inſidias acriores penſat: Inde ergo nobis pax cum deo robuſtior oritur vnde nobis ab aduerſarijs durior pugna generat̉: Et tanto amplius infirmantur. quanto virilius eis reſiſtitur: Qui licet principes tenebrarū harum dicantur. fragiles tamen ſunt. quia nemo niſi volens ab eis ſuperatur. Unde de pugna Pſalmi. tore inuicto aduerſum eos pſalmiſta ait: Ad nichilum de ductus eſt in conſpectu eius malignus Ideſt diabolus. Arma autem quibus contra demones pugnare debemus. vt ad cupitam pacem perueniamus. non carnalia. ſed ſpiritualia ſunt. Unde doctor gentium paulus aduerſum eos pugnare nos docet in celeſtibus et in chriſto: Dicit enim Apl̓s Ad ephe. vj. Confortamini in domino. et in potentia virtu tis eius: Induite vos armaturam dei. vt poſſitis ſtare aduer ſus inſidias diaboli: Quoniam non eſt nobis colluctatio aduerſus carnem et ſanguinem. ſcilicet tantum. ſed aduerſus principes et poteſtates: Aduerſus mundi rectores tenebrarum harum: Cōtra ſpiritalia nequicie: in celeſtibus Propterea accipite armaturam dei: vt poſſitis reſiſtere in die malo: Et in omnibus perfecti ſtare State ergo ſuccincti lumbos veſtros in veritatē: Et induti loricam iuſticie ⁊c̄. In omnibus ſumentes ſcutū fidei. In quo poſſitis omnia tela nequiſſimi ignea extinguere Et galeam ſalutis aſſumite Et gladium ſpiritus Quod eſt verbum dei: Per orationem et obſecrationem. orantes omni tempore: in ſpiritu ⁊c̄. Secundo pacem noſtram perturbat penalis aduerſitas: jeremie. viij. Expectauimus pacem et non erat bonum: tempus medele. et ecce formido: Unde de falſis prophetis q̇ populū ſeducebant dicitur ibidem Sanabant contritionem populi mei dicentes: Pax: pax: cum non eſſet pax: Ad hoc autem vt homo poſſit in aduerſitatibus huius mundi pacem habere. neceſſaria eſt pacientia ad ſuſtinendum: vt

Capitulum ſecundum inter fluctus pelagi. nauis cordis inconcuſſa permaneat. et quieta: Unde iob in multis tribulatōibus exiſtenti dictū eſt Adquieſce ei ſcilicet deo Et habeto pacem. Et per hoc habebis fructus optimos. ſcilicet beate pacientie: Qua homo vincit ſe ipſum et lucratur regnum celorum Melior em̄ eſt paciens viro forti: Et qui dominat̉ animo ſuo expugnatore vrbium: Quia patiens ad pacem pertingit perpetuam et violentia quadam. qua violentat et ſuperat ſeipſum. ingreditur regnū celoꝝ: Hec ꝓfecto eſt illa violentia de qua ſaluator in euangelio dicit. Regnum celorum vim patitur. Et violenti rapiunt illud: Zeloſus ille cremias inter turbines ſeculi huius affectuoſam deſiderans habere pacem ad dominū clamabat: Innoua dies noſtros. ſicut a principio. boetius Boecius de conſolatione ph̓ie laudans tꝑa primeua quie ta atqꝫ pacifica. dicit. felix nimium prior etas contenta fidelibus aruis. Et infra: Non odijs acerbis cruor effuſus. horcida tinxerat arma: Erant enim tunc mundi et diuiciarum contemptores in ſeculo: Unde de eis ſubdit: Quid em̄ furor hoſticus vellet prior arma vlla mouere. Cum vulnera ſeua viderent: ſcꝫ homines illius temporis: Nec premia ſanguīs vlla. Utinam modo noſtra tempora redirent in mores priſcos ⁊cͣ. Tertio pacem noſtrā perturbat peruerſa ſocietas: Ex conuictu enim formantur mores: Cum psͣ ſancto ſanctus eris ⁊(inquit psͣta) et cum viro innocente innocens eris: Cum electo electus eris. et cum peruerſo peruerteris: Cum rixoſo rixoſus. cū luxurioſo luxurioſus. cū pacifico pacificus efficieris: Ideo roboam maiorem partem regni ſui perdidit. Quia mala ſocietate. maliſqꝫ conſiliarijs comitatus fuit. Quarto pacem noſtrā perturbat ſtatus noſtri dubietas: Mortaliū enim cogitatiōes timide ſunt: et incerte ꝓuidentie noſtre: Et neſcit homo an amore vel odio dignus ſit. Hinc eſt ꝙ zacha. viij. dicitur. Neqꝫ introeunti ſcilicet in mundum. neqꝫ exeunti vedelicet de mundo. erat pax. ſcꝫ cordis. propter incertitudinem ſtatus ſui: In ſpe tamen nobis viuendum eſt: Que nō confundit: Que eſt certa expectatio future felicitatis ex meritis et gratia diui na proueniens: Et tunc ſi pacem noſtram perturbat timor. erigat tamen nos diuinus amor. Donec veniamus ad pa

Fedus chriſtianum triam celeſtem. In qua timor exulat et amor pacem interminabilem perficit ac firmat. Quinto pacem noſtram per turbat affectōm varietas. Em̄uero nunqͣꝫ bene alijs imꝑat. pacemqꝫ aliorum procurat qui in ſeipſo non eſt pacatus. et in malis eius affectionibus mortificatus. Sed aut amore inordinato. Aut odio. Aut prece. Aut p̄cio. a tramite equi De ſapīa eterna tatis eſt flexibilis. De ſapiencia eterna que nobis in exem plum proponitur. que a fine vſqꝫ ad finem attingit fortiter et diſponit omnia ſuauiter. ſcribitur ꝙ omnia cum tranquil litate iudicat. In quo docentur rectores orbis vt ſtudeant ſe in ſeipſis pacare et motus carnales et beſtiales reſtringere ⁊ refrenare. ita vt in eis nec regnet ſuperbia. aut vana glo ria. Nec ambitio. neqꝫ preſumptio Non tabeſcant inuidia. nec turbentur iracundia. Non torpeſcant accidia. aut negligentia. Non fedentur cupiditate aut luxuria. Taliter in ſeipſis mortificati. et pacificati. ſcientes ſeip̄os regere. poſſunt alijs iuſte imperare. et pacem aliorum ſalubriter procurare Nam ſicut pater familias domum ſuam viſitat. ne latro lateat. ne ignis noceat. ne aliquid inhoneſtum aut illicitum in ea fiat. Sic vir iuſtus. conſcientie ſue ſedulus explorator. debet omnes cordis ſui vias et motus perquirere et ẜm rōnis regulam ſe rite in deum et in ſeipſum. atqꝫ in proximum ordinare. Et tunc valet pacem multam aliorum procurare. Quicūqꝫ enim hanc regulam ſecuti fuerint. pax ſuper illos et miſericordia. Hac via pacem inquire. et perſequere eam. Qui etenim querit inuenit. Capitulum tertium de pace bona. que eſt actus interior caritatis. Acis bone preſtantia ex eo claret quia p̄ſtantiſſime virtuti caritatis eſt copulata: et ex ea naſcitur. ſicut actus ex habitu. Unde ex excellentia caritatis patet excellentia pacis. Nam deus caritas eſt Deus etiam pax noſtra eſt. Eſt autem caritas(ſine qua veProſper deſcribit caritatē ra pax haberi nequit vt dicit Proſper de vita contempla.) Recta voluntas. ab omnibus terrenis et preſentibus prorſus auerſa. Deo inſeparabiliter iuncta. Ardore quodam

Capitulum tertium ſpirituſſancti a quo eſt. et in quem refertur ignita atqꝫ incenſa. Inquinamenti oīs extranea. Corruptionis neſcia. Nulli vitio mutabilitatis obnoxia. Super oīa que carnaliter diliguntur excelſa. Affectionū omnium potentiſſima. Diuine cōtemplationis auida. In omnibus ſemꝑ inuicta Bonarū actionum ſumma. Salus morum. Finis celeſtium p̄ceptorū Mors criminū. Uita virtutū. Uirtus pugnātium. Palma victoꝝ. Arma ſctāꝝ mentiū. Cauſa meritoꝝ bonoꝝ. Premiū ꝑfectorum. Sine qua nullus deo placuit. Cum qua nemo peccare. aut deo diſplicere poteſt vel potuit. fructuoſa in penitentibꝰ. Leta in ꝓficientibus. Glorioſa in ꝑſeuerātibus. Uictorioſa in martyribus. Operoſa in omnibus fidelibus Ex qua q̇dquid eſt boni oꝑis. viuet. Hec eſt illa via quā Apl̓s excellentiorem nominat apl̓s. Cum enim ſanctiſſimus paulus multa ſpirituſſancti dona enumeraſſet. ait. Emulamini cariſmata meliora. et adhuc excellentiorem viam vobis demonſtro. Demonſtrat autem caritatem: quam p̄fert cunctis bonis oris. cordis. et operis. Primo oſtendit caritatem excellentiorem cunctis bonis oris: ſine qua etiam non valet bonum oris. Unde.j. ad corin. xiij. dicit. Si linguis hoīm loquar et angelorum. caritatem aūt non habeā. factus ſum velut es ſonans. aut cimbalum tinniens Secundo oſten dit caritatem excellentiorem cunctis bonis cordis ſine qua etiam nulla ſunt bona cordis. Unde vbi ſupͣ dicit. Et ſi habuero ꝓphetiam reſpectu futurorū: et nouerim oīa miſteria reſpectu preteritoꝝ. et omnem ſcientiam. reſpectu preſentiū. Et omnem fidem ita vt montes tranſferam reſpectu eternorum et miraculorum. caritatem autē non habeā. nichil ſum. Tertio oſtendit caritatem excellentiorem cunctis bonis operis Sine qua etiam infructuoſa ſunt bona oꝑis. Nichil enim fructuoſius qͣꝫ omnia bona pro chriſto erogare: nichil vtilius qͣꝫ ꝓ chriſto ſe morti tradere. Et tamen iſta ſine caritate nichil proſunt. Unde apl̓s vbi ſupra dicit. Et ſi deſtribuero in cibos pauꝑum omnes facultates meas: et ſi tradidero corpus meū ita vt ardeam. caritatem aūt non habuero Gloſa Nichil michi prodeſt. Ubi glo. Attendite quante virtutis ſit caritas. que ſi deſit. fruſtra habentur oīa alia. Si aūt aſſit. habentur oīa. Quam dum quis habere inceperit. mox ſpiri

Fedus chriſtianum tū ſctm̄ habebit Nec tantū bonis oris. cordis. et oꝑis. ca ritas eſt p̄ſtantior ſed etiā ſingulis virtutibꝰ tam theologieis qͣꝫ moralibus. Quia eſt forma oīm virtutū. Per eam em̄ oīs virtus viuit. Sine ea oīs virtus mortua eſt. Sicut nāqꝫ corpus viuit ꝑ animā. Et aīa viuit per deū ⁊ eius gr̄am. Sic omnis virtus viuit ꝑ caritatem. Anima ſubtracta moritur corpꝰ. Gratia ſubtracta moritur aīa. Sic caritate ſubtracta oīs virtus morit̉: ram moralis: qͣꝫ theologica. Et primo quidem p̄ſtantior eſt virtutibus theoricis ſiue theologicis. que ordināt hoīem ad deū. Quia fides in deū dirigit. Spes ad deum erigit. Caritas vero vnit. ac vnum cū deo facit. qd̓ maius eſt. Unde apl̓s. Nunc autem manent tria hec. fides. ſpes. et caritas. Maior aūt horum eſt caritas. Secundo p̄ſtantior eſt virtutibus moralibus. vel politicis. Quia oīs virtus moralis vnicū actum ſpecialem habet. Caritas vero actus quarumlibet virtutū excellit et in ſe continet. Qd̓ oſtendit apoſtolus cū dicit. Caritas patiens eſt. Benigna eſt. Non emulatur. ideſt non inuidet. Non agit perperam. Non irritatur. Non eſt ambicioſa Nō querit que ſua ſunt. Non cogitat malū. Nō gaudet ſuꝑ iniquitate. Congaudet aūt equitati. Oīa ſuffert. Oīa credit. Oīa ſperat. Sine caritate omnis diues eſt ꝑ auꝑ. Cum caritate oīs pauꝑ eſt diues. Qui caritatem habet. deum oīa habentem habet. Et ideo in deo oīa poſſidet Qui caritate caret deo caret. Et ideo nichil Caritas maior eſt ceteris v̓tutibus habet. Eſt aūt caritas ceteris virtutibꝰ. donis. ac gracijs dei. maior ẜm bonauen. quadruplici ratione. Quia eſt Dignitate ſublimior. Comprehen ſibilitate capatior. Uirtuoſitate potentior. Et diuturnitate permanentior. Primo caritas maior eſt Quia dignitate ac nobilitate eſt ſublimior. Eſt enim principium oīs meriti. Et finis ac ꝯſum Ad col. ij ad timo .j. matio oīs diuini p̄cepti. Un̄ apl̓s ad col̓. ij. dicit. Super oīa caritatem habete. que eſt vinculū ꝑfectōis Et.j. ad Timo. j. finis p̄cepti eſt caritas. de corde puro. ꝯſcientia bona. ⁊ fide nō ficta: Sed finis eſt nobilior hijs que ſunt ad finem. Uis ioh̓es in cano ſcire qͣnte dignitatis ſit caritas. Deus(inquit ſctūs ioh̓s in vna epl̓arū ſuaꝝ) caritas eſt. Et ideo nichil caritate nobiliꝰ.

Capitulum tertium Et qui manet in caritate in deo manet. Ergo nichil caritate ſecurius Et deꝰ in eo manet. Ergo nichil caritate iocūdius. Secundo caritas maior eſt Quia eſt ꝯprehenſibilitate capatior. Quidqͥd em̄ dicit̉. quidqͥd p̄cipitur. qͥdqͥd ſcribitur. Aug. in ſola caritate ꝯpletur. Un̄ augu. Diuinaꝝ ſcripturaꝝ mul tiplicē abundantiā. latiſſimāqꝫ doctrinā ſine vllo errore ꝯp̄hendit ⁊ ſine vllo labore cuſtodit. cuiꝰ cor plenū eſt caritate Apl̓s Dicente apl̓o. Plenitudo legis dilectio. Totā magnitudinē diuinoꝝ eloqͥoꝝ ſecura poſſidꝫ caritas. qͣ deū ꝓximūqꝫ diligimus. Docet em̄ celeſtis medicꝰ nos ⁊ di. Diliges dum deu tuum ex toto corde tuo et ex tota aīa tua ⁊cͣ Et ꝓximū tuū ſic̄ teip̄m. In hijs duobus p̄ceptis tota lex pendet et ꝓph̓e Si ergo non vacat oēs paginas ſacras ꝑſcrutari. oīa inuoluta ſermonū euoluere oīa ſcripturaꝝ ſecreta penetrare. tene cari tatem latiſſimā. In qua pendent oīa. In ea tenebis qd̓ didiciſti. tenebis etiam qd̓ non didiciſti. Et in eo qd̓ in ſcripturis intelligis. caritas patet. In eo qd̓ nō intelligis caritas latet. Ille itaqꝫ tenet et qd̓ patet et quod latet in diuinis ſermonibus. qui caritatem tenet in moribus. ꝓpter hanc caritatis Aug. amplitudinem deus(ẜm augu. de doctri. chri.) nil aliud qͣꝫ caritatem precipit. Que tante capacitatis eſt. ꝙ bonū ꝯprehendit inmenſum. Et quodam modo intra ſe bonū claudit eternum. Ob hanc caritatis latitudinem. monet nos apl̓s Apl̓s ad ephe. iij. dicens. In caritate radicati et fundati. Ut poſſi tis ꝯprehendere cum omnibus ſanctis. que ſit longitudo. ſcꝫ diuine pacientie. peccatores ad penitentiam expectans. Latitudo. ſcꝫ diuine miſericordie peccata cōdonans. Sublimitas. ſcꝫ diuine gratie. Iuſtos pͥmians. Et ꝓfundum. videlicet diuine iuſticie. reprobos ꝯdemnās. Tertio caritas maior eſt: Quia eſt v̓tuo ſitate potentior. Caritas em̄ oſtēditur. qͣſi poſſit aliqͥd ſupra omnipotentē. Quia eū de celis trax it. Inuiſibilē. nobis viſibilem fecit. Et inpaſſibilem paſſioni ſuppoſuit. Nā ſicut magnes attrahit ferrū. ſic caritas de celo traxit dei filium. Unde.j. ioh̓is iiij. dicit̉. In hoc apparuit caritas dei in nobis. qm̄ vnigenitū filiū ſuū miſit in mundū vt viuamus ꝑ eum. Tante virtuoſitatis eſt caritas ꝙ traxit dei filiū de mudo ad crucis patibulū: atqꝫ ad ſepulcri latibu ſum. Prima ioh̓is. iij. In hoc ꝯgnouimus caritatem dei. qm̄

Fedus chriſtianum animam ſuam. ideſt vitam. ꝓ nobis poſuit. Tante virtuoſitatis eſt caritas ꝙ hoīes de mundo trahit ad celum. Unde idem iohannes ait. Uidete qualem caritatem dedit nobis deus. vt filij dei nominemur ⁊ ſimus. Si autem filij(inquit apl̓s) et heredes. Heredes quidem dei. coheredes autem chriſti. Non quidem regni terreni. Quia regnum eius non eſt de hoc mundo. Sed regni celeſtis. Caritas itaqꝫ virtuoſitate ſua habet virtutem Purgatiuam. contra peccatum. Inflamatiuam qͣntum ad effectum. Uiuificatiuam et perfectiuā quantū ad motū Sublimatiuā. Dum infima leuat ſurſum. Et inclinatiuā. Dum ſumm̄a inclinat deorſum. Caritas maior eſt ceteris v̓tutibus Quarto caritas maior eſt ceteris virtutibus. donis ⁊ gratijs Quia eſt diutur nitate ꝑmanentior. Durat em̄ ſine fine Scd̓m apl̓m namqꝫ euacuanda eſt fides. Cui ſuccedet viſio Euacuanda eſt ſpes. Cui ſuccedet tentio. Ceſſabūt ꝓphetieEt breuiter euacuandū eſt quidqͥd imꝑfectū eſt Caritas aūt Apl̓s euacuanda nō eſt. ſed ꝯſummanda. Un̄ apl̓s dicit. Caritas nunqͣꝫ excidit. Sed incipit in via et ꝑficitur in patria. Ub aīam ſuauiter. inceſſanter. et interminabiliter exurit. Et deo inſeꝑabiliter copulat et vnit. Nulla tribulatione cōfringit̉. Nulla vetuſtate ꝯſumitur. Nulla aduerſitate obruitur Qm̄ Canti. viij. Petrus in cano. vt dicit̉ cant. viij: fortis eſt vt mors dilectio. Quā ꝯtinuam habere ſuadet ſanctus petrus. Eo ꝙ operit multitudinem pctōꝝ. Cum itaqꝫ pax vera ex caritate ſcaturiat. Sicut actus ex habitu. Et cū talis. tantaqꝫ ſit caritas. tene caritatem. ſine qua nō potes poſſidere veram pacem. Cum qua non vales amittere pacem. Capitulum quartum. ꝙ pax inter octo beatitudines eſt vna et precipua. Et etiam eſt fructus ſpiritus. Acis auctor chriſtꝰ ieſus. ab exordio doctrine ſue volens ſuos alumnos retrahere a regno terreno et animare ad regnum celeſte. cū octo recenſuiſſet beatitudines. hanc inter ceteras de pace nō tacuit Sed dixit. Beati pacifici: qm̄ filij dei vocabunt̉. Pacifici ſūt chriſo. ẜm chriẜ. qui a diſſenſiōis ⁊ diſcordie ſcandalo ſeparati. diſctōem caritatis fraterne. ⁊ pacem eccleſie. ſub catholice fidei

IIII Capitulum vnitate cuſtodiūt. Quam pacem dn̄m eſſe daturū dauid an̄ teſtatus eſt dicens. Audiam qͥd loquat̉ in me dn̄s deus. qm̄ loquetur pacem in plebem ſuā. et ſuꝑ ſctōs ſuos. Et in eos Apl̓s qui ꝯuertuntur ad cor. De qua pace cuſtodienda. apl̓s nos monet dicens. In oībus ſeruantes vnitatē ſpūs. in vinculo pacis. Et iterū. Pax dei que ſuperat oēm intellectū. cuſtodi at corda et corpora veſtra a malo Nichil em̄ tam neceſſariū ſeruis dei. tam ſalutare eccl̓ie. qͣꝫ caritatem ſeruare: et pacem diligere. Sine qua deum videri non poſſe ad hebreos apl̓s docet dicens. Ante oīa diligite pacem. ſine qua nullus videre deū poterit. Un̄ omni ſtudio ac deuotiōe ſcruare pacem cōuenit. et eos qui a pace diſſentiunt. ad vnitatem et caritaPsͣta tem reuocare. Exemplo ꝓph̓e. qui ait. Cum hijs qui oderūt pacem erā pacificus. Pax multa(dicit idem ꝓph̓a) diligen tibus te. et nō eſt illis ſcandalum. Ponā in pace filios tuos (inquit dn̄s ꝑ eſayam) ⁊ in equitate edificaberis. Si filius dei ad hoc carnem ſuſciꝑe ⁊ pati dignatus eſt. vt pacificaret nos deo ꝑ ſanguinem crucis ſue ẜm ꝙ apl̓s retulit. ꝑ oīa pa cifici eſſe debemꝰ. vt vere deū pacis in nobis habere mereamur: Scriptū eſt em̄: factus eſt in pace locus eius. Et habitatio eius in ſyon. ideſt in aīa ſpeculatiua. deū ꝑ ꝯtemplatōem vidente. Preſtātia aūt pacis ex eo potiſſimū claret. Quia nō ſolū eſt actus interior maxime virtutis theologice. vcꝫ caritatis vt p̄dictū eſt. Sed etiā eſt vna de octo beatitudinibus Ambr ſuꝑ lucā precipua Et ẜm auguſtinū ſic eſt actus p̄ſt. ntiſſimi doni ha bitualis ſpūſſctī. videlicet ſapientie. Et ẜm ambro. ſuꝑ luē. ſic eſt actus maxime virtutis cardinalis. ſcꝫ iuſticie. Inqͣntū importat ꝑfectōem actus vel ſapientie vel iuſticie. Que ſunt quidam habitus a deo infuſi. Dono puippe ſapientie beati tudo de pace correſpōdet Quia ſapientia pacificos reſpicit. in quibus nullus motus eſt rebellis. ſed oēs obtemperant rationi. Et rō in vere ſapientibus in oībus obtemꝑat deo Unde in eis inuiolabilis pax cum deo et ꝓximo ꝑleuerat. Etiam virtuti iuſticie pax correſpondet. ẜm illud yſaie. xxx. Iuſtus ille eſt Opus iuſticie pax. Iuſtus em̄ eſt. Qui recte viuit. neminem ledit. Et ius ſuum cuiqꝫ tribuit. Pacificus vero recte viuit. Quia pacem pectoris in ſeip̄o cuſtodit. Neminē ledit. Quia caritatem et pacem cū ꝓximo nō infringit. Ius ſuū cuiqꝫ tri

Fedus chriſtianum buit. Reddens que dei ſunt deo. Et que ceſaris ceſari. Et quia pax maxime virtuti theologice. Maxime virtuti morali. Et maximo dono ſpūſſancti eſt copulata. Ex eis vt actus ex habitibus ſcaturiens: Ideo maximū ei p̄mium ꝓmittit̉. ſcꝫ filiatio dei Dicente domino Mathei. v. Beati pacifici: Qm̄ filij dei vocabunt̉ Sunt aūt tria que faciunt hoīem filiū dei. Primo fides formata. Ioh̓.j. dedit eis poteſtatem filios dei fieri: hijs qui credunt in noīe eius. Secundo caritas ꝑfecta: Math. v. Diligite inimicos veſtros ⁊cͣ. Ut ſitis filij patris veſtri. Tertio pacis ꝯcordia: ẜm illud Beati pacifici qm̄ filij dei vocabunt̉. Tales pacem diligentes chriſto ſunt ſimiles ẜm chriſo. Qui eſt pax noſtra: et fecit vtraqꝫ vnū ẜm apl̓m: Uel quia ẜm augu. in deo eſt ſumma quies: et nil reChriſo. pugnans. Uel ẜm chriſo. Pacifici dicunt̉. qui nec odiunt. nec litigant: ſed litigantes. et diſcordantes ad pacem exemplo xp̄i reducunt: Hij recte vocant̉ filij dei: Quia vnigeniti filij dei hoc opus fuit: ꝯgregare diſperſa: et pacificare cōtraſe preliantia: Illud etiā adijciendū eſt ꝙ pax non ſolum eſt actus p̄ſtantiſſime virtutis theologice: vicꝫ caritatis: Et excellentiſſime virtutis cardinalis ac moralis: ſcꝫ iuſticie: Et maximi doni ſpūſſancti. ſcꝫ ſapientie. Sed etiā inter fructus. ſpiritus enumerat̉ ab apl̓o ad gal̓. v. Qn̄ dicit. Fructus aūt ſpiritus eſt Caritas. Gaudium. Pax. Pacientia: Benignitas. Bonitas. Longanimitas. Manſuetudo. fides. Modeſtia. Continentia. Caſtitas. Eſt aūt pax fructus ſpiritus inquantū in actu ſuo virtuoſo habet delectatōem annexam. qua aīam ſpiritualiter reficit: et ſuauiter delectat: Hic fructus ex eo p̄cioſus monſtratur: Quia creberrimie in ore filij dei in vita. in morte. et poſt mortem fuit inuentus. Hic fructus triplicem habet virtutem Primo filio dei ꝑ imitatōem aſſimilat: qui dixit Beati pacifici qm̄ filij dei vocabuntur: Habent em̄ pacifici tale officiū in terris. quale officium ha bet filius dei in celis: qui pacificauit ⁊ reconciliauit nos deo patri: Scd̓o hic fructus locum deo p̄parat. Si enim habes hunc fructū. habes deū ad cōuiuium tuū. Un̄ paulus ait. Apl̓s. Pacem habete: et deꝰ pacis et dilectōis erit vobiſcū. Tertio hic fructꝰ eternā quietem donat: ideo yſaias ait. Erit ſabbatum ex ſabbato. Qui enim pacem in hoc vita diligunt. in fu

Capitulum. V turo ſeculo eam in eternum poſſidebunt. Unde dominus per os yſaie ꝓph̓e. c. xxxij. dicit. Sedebit populus meus in pulcritudine pacis. In tabernaculis fiducie. Et in requie opulenta ⁊c̄. Capitulum quintū. De inductiuis ad pacem. Acem omnia appetunt: inquit augu. xix. de ciui. Aug. dei: Ubi hoc multis ꝓbat exemplis. Ideo nāqꝫ bellū(qd̓ naturaliter omnes abhorrent hoīes. geritur: vt ad pacem. cunctis mortalibus optabi lem ꝑueniatur: vt dicit̉. xxiij. q. j. Militare. Sunt aūt multa ad pacē inductiua. Scꝫ natura. figura. Scriptura. Gratia Ad pacē inducit natura Et gl̓ia Primo ad pacem nos inducit natura. Uidemꝰ quippe ꝙ pulcerrimo ordine ſūmus ille oīm opifex. federarerū nectit. Ita vt elementa ſuꝑiora. inferiora. quaſi in gremio quodā foueant. Elementata ex elementis quaſi maternis ex vberibus virtutem ſuā ſugant atqꝫ recipiant. Orbes celeſtes ſuperiores. inferiores indiſſolubili federe circueāt atqꝫ amitiant. Regio etherea. regioni elementari. vim atqꝫ efficatiam ſedulam. tam per lumen. qͣꝫ per influentiam prePh̓s.j. methe. beat. Unde et philo.j. metheoroꝝ dicit. Regio ſuperior regioni elementari contigua eſt. vt tota virtus eius inde gubernetur: Interroga itaqꝫ lumen nature et docebit te. quō viuas in lumine gratie. Secundo ad pacem nos indufigura cit figura. In figuram pacis et federis tenaciſſimi. vnigenitus dei filius a regalibus ſedibus in hunc mundum venit: et humanum genus. ꝑ peccatū primorum parentum. a ſuo conditore viduatum. per ſuā paſſionem ſaluificam ſibi indiſſolubili federe reconciliauit. vt conſorcium felicitatis ſue ex fructu paſſionis vberrimo mereretur: Claram cernimus in xp̄o pacem figuratā. ſi penſemus ꝙ ipſe eſt caput. et nos menbra. Et ꝙ ſumus vnius capitis mēbra. Unius em̄ cor poris mēbra indiſſolubilem ad ſe ꝯſonantiā habent. Uide mus in corꝑe huāno integerrima membroꝝ oīm ꝯcordiā. Uno lāguente alia ꝯpaciunt̉ Et ſanguine magis p̄ſtabilem vt ei ſubueniāt. de corde ⁊ alijs ꝑtibꝰ corꝑis eidem tranſmit tunt. Unū corpꝰ multi ſumus. oēs qͥ in vna eccleſia dei degimꝰ: Oēs qͥ in vno imꝑio militamꝰ. Un̄ de mutuis ꝓfectibꝰ coēm ꝯgratulatōem de mutuis defectibꝰ. coēm cōpaſſiōem b. iiij

Fedus chriſtianum habere debemꝰ. Unitatem diligere debemus ⁊ pacem. Ob hoc ctem̄ deus optimus eſt. quia(ſi ita dici poteſt) vniſſimꝰ eſt. Et ideo quelibet res eſt quia vna et ſingularis eſt. Si ab vnitate recedit. eſſe deſinit. Ut patet in diuiſione aīe et corporis. Iſta ꝯiuncta faciunt hoīem. diuiſa diſſoluūt hoīem. Unitatem nobis multipliciter cōmendat augu. ſuper illud Aug. euangelicum. porro vnū eſt neceſſarium dicens. Unū cogitate fratres mei. Et videte in ip̄a multitudine ſi delectat niſi vnum. Ecce deo ꝓpitio. qͣꝫ multi eſtis. Quis vos ferret. niſi vnū ſaperetis: Da vnū: et ppl̓s eſt. Tolle vnum. et turba eſt. Quid autem eſt turba niſi multitudo turbata? Sed audite Apl̓s apl̓m. Obſecro vos frēs(multitudini dicebat. ſed omnes vnū facere volebat) vt idip̄m dicatis oēs. et non ſint in vobis ſciſmata. Sitis aūt perfecti in eodem ſenſu. Et in eadem ſcientia Et in alio loco dicit Unanimes vnum ſentientes. nichil ꝑ contentōem. neqꝫ ꝑ inanem gloriā Et dn̄s ad pr̄em de ſuis ait. Ut ſint vnū. ſicut et nos vnum ſumus. Et in acti Actuum apl̓oꝝ bus apl̓oꝝ. Multitudinis aūt credentiū erat cor vnū. et aīa vna. Ergo magnificate dn̄m mecū. et exaltemꝰ nomen eius in idip̄m ideſt in vnū. Qm̄ vnū eſt neceſſariū. Uidete nobis ꝯmendari vnitatem. Trinitas eſt deꝰ noſter. Pater nō eſt filius. filius nō eſt pater. Spūſſctūs nec pater eſt. nec filius. ſed amboꝝ ſpūs. Et tamen iſta tria non tres dij nō tres omnipotentes Sed vnus deus oīpotens. Ipſa trinitas vnꝰ eſt deus. Quia vnū eſt neceſſariū. Ad hoc vnū non ꝑducimur. niſi habeamus cor vnū. Pudeat ergo hoīem ab vnitate rece dere. ⁊ diſcidia amplecti. que etiā fera deteſtant̉ animantia. Raro cernis inter īmaniſſimas beluas. ꝯpares ſui generis trucidare. Sed inſtinctu quodā naturali ſe mutuo diligunt et defendūt. Beſtia beſtiā ꝓtegit. Et homo hoīem ꝯparem ſibi. ad imaginem dei creatu. ſimilitudine dei inſignitu(heu beſtia truculentior) occidit. Sed horreat. Quia ſanguis ne cati hoīs celos penerat. et in auribus altiſſimi ſonare atqꝫ clamare nō ceſſat. Interroga iumenta et bruta animātia debite viuentia in lumine nature. Et docebunt te quō rite viuas in lumine gr̄e. vt deuenias ad lumen glie. Si penſes qͣnta mala gignat diſcordia facile videbis qͣntum diligenda ſit pax v̓a. ⁊ qͣꝫ deteſtāda ſint bella ⁊ homicidia Que gignūt

Capitulum V pupillos ⁊ viduas. et nō modo ſubſtantiā terrenā elimināt verū etiā ſalutem corꝑ oralem et ſpūalem extermināt. Hinc eſt ꝙ pſalmiſta ad dominū clamat Diſſipa gentes que bella Psͣta Odit deꝰ diſcordias ſeminātem volunt. Inter ea que odit dn̄s. de quibus ſcribitur ꝓuer. vj. ſeptimū eſt. qd̓ deteſtatur aīa eius: Uidelicet eum qui ſeminat inter frēs diſcordias. Per hanc em̄ tunica dn̄i inconſutilis. ideſt vnitas eccl̓e ſcinditur. Nam ſicut corpori humano nil magis nocet. qͣꝫ continuitatis eius diuiſio. ita nil magis nocet corpori chriſti miſtico. ideſt eccleſie. qͣꝫ vnitatis eius ꝑ diſcordiam ſeparatio. Per quā homo deo redditur exoſus. Cipri. ita ꝙ munera eius reſpuit. Unde Ciprianus di. xc. ait. Neqꝫ ad caym reſpexit dn̄s. neqꝫ ad munera eius. Quō em̄ deum pacatū habere poterat. qui cū fratre nō pacem ſed zeli diſcor diam habebat: Et eadem di. dicit̉. Oblatiōes diſſidentium Gloſa frm̄. neqꝫ in ſacrario. neqꝫ in gazophilatio recipiantur. Glo. Cum odium eoꝝ eſt apertum ⁊ notorium. Et di. xlvj. dicit̉. Seditionarios ſtatuimus nunqͣꝫ ordinandos. Per diſcordiam deſtruitur politicus ſtatus. et pacificus conuictus. Exemplū habemus in ciuitate romana: que imꝑium totius orbis nacta fuit. Sed diſcordia ac bellis ciuilibus exagitata poſt innumeras cedes. imꝑio ſpoliata eſt. Ubi dictū chriſti infallibile impletū cernimus. Omne regnū in ſe diuiſum de ſolabitur. Nō eſt peſtis ad nocendum grauior. qͣꝫ inimicitia intranea Si īuicem mordetis inquit apl̓s videte ne ab inuicem ꝯſumamini. Per diſcordiā chriſtus rex pacificꝰ prodit̉. Beda Unde beda. xj. q. iij. c. abijt. ait. Qui ſocietatm̄ fraternitatis aliqua peſte diſcordie ꝯmaculant. chriſtū produnt vt iudas. Seruemꝰ itaqꝫ ſoliciti(iuxta doctrinā apl̓i) vnitatem ſpūs Scriptu ra inducit ad pa cem ſeruandam. in vinculo pacis. Tertio ad pacem nos inducit ſcriptu ra ⁊c̄. Ideo em̄ iura ciuilia ⁊ canonica ſunt edita. vt im ꝓba diſcordantium reprimat̉ procatia. Et in pace electoꝝ degat innocentia. Nil aliud clamat lex moyſeica ⁊ euangelica. qꝫ vt diſcidia vitemus. pacem ⁊ ꝯcordiam amemus. Primū oīm et maximū mandatoꝝ. eſt de pace ꝯcordia ⁊ dilectionē cū deo ⁊ ꝓximo. Nullū remediū efficatius inquit augu. ad ſanandum vulnera mentis. qͣꝫ dilectio. Que etiā vſqꝫ ad inimicos debet protendi. Unde ſaluator in euangelio. Dictum eſt antiquis diliges amicum tuum. et odio habebis inimicum

Fedus chriſtianum Ego aūt dico vobis. Diligite inimicos veſtros. Benefaci te hijs qui vos oderunt. Ut ſitis filij patris veſtri qui in celis eſt. Qui ſolem ſuum oriri facit ſuper bonos et malos. Et pluit ſuꝑ gratos et ingratos Grande exemplum habemus in hūani generis ſaluatore chriſto ieſu. qui dum inimici eſſemus. reconciliauit nos deo in ſanguine ſuo. Et mortuus eſt iuſtus pro in iuſtis immo pro inimicis. vt nos offerret deo Deus glorioſus qui legē populo iſrael dedit. eam cū onere ſuo ad chriſtianos tranſtulit. Unde nemo ambigat. quin deus tot calamitatibꝰ ppl̓m iudaicū attriuit. quia tranſgreſſione legis dei. pacem cū deo ⁊ ꝓximo violauit. Et ideo ppl̓s chriſtianus quotidie iam peſtilentia. iam fame. iam puſtulis atqꝫ vlceribus. iam bellis et cladibus atteritur. tempeſtati buſqꝫ affligitur. atqꝫ in captiuitatem infidelium redigitur. q̇a legem dei quotidie violat. pacemqꝫ debitā cū deo ⁊ ꝓxiPlage le gis tranſ greſſoꝝ mo nō ſeruat. Audiamus plagas tranſgreſſoꝝ legis dei ⁊ violatoꝝ pacis. Et ꝓmiſſiones obſeruatoꝝ legis ac pacis cum deo et ꝓximo. Dicit em̄ moyſes ſententialiter deutero. xxviij. Si audire nolueris vocem dūi dei tui. vt cuſtodias et deut ero. xxviij. facias oīa mandata eius. venient ſuper te et apprehendent te omnes maledictiones iſte. Maledictus eris in ciuitate. Maledictus in agro. Maledictum horrcum tuū. Et maledicte reliquie tue. Maledictꝰ fructus ventris tui. Et fructꝰ terre tue. Armenta boū tuoꝝ. Et greges ouium tuaꝝ. Maledictus eris ingrediens. et maledictus egrediens. Celū qd̓ ſupra te eſt erit tibi eneū Et terra quā calcas ferrea. Mittet dn̄s ſuꝑ te famē et eſuriem. adiunget tibi dn̄s peſtilentiam. donec ꝯſumat te de terra. Percutiet te dn̄s egeſtate. febre. fri gore. et ardore. ⁊ aere corrupto. ac rubigine. et ꝑſequetur tedonec pereas. Tradet te dn̄s corruentem ante hoſtes tuos. Et ꝑ vnam viam egredieris ꝯtra eos. et per ſeptem fugiēs. Et diſpergeris in omnia regna terre Et erit cadauer tuū in eſcam cunctis volatilibus celi. et beſtijs terre. ⁊ non erit qui abigat. Percutiet te dn̄s vltere egypti ſcabie quoqꝫ ⁊ prurigine. ita vt curari nequeas. Percūciet te dn̄s amentia ⁊ cecitate ac furore mentis ⁊c̄. Omni tꝑe calumniam ſuſtinebis et opprimeris violentia. nec habebis qui liberet te. Uxorē accipies ⁊ alijs dormiet cum ea. Domū edificabis. ⁊ nō habi

Capitulum V tabis in ea. Plantabis vineam. et nō vindemiabis eam ⁊cͣ. filij tui et filie tue tradent̉ alteri ppl̓o videntibus ocl̓is tuis: fructus terre tue. et omnes labores tuos. comedet pl̓s quē ignoras. Et eris ſemper calumniam ſuſtinens. et oppreſſus cunctis diebus. ſtupens ad terrorem eorum. que videbunt oculi tui. Percutiet te dn̄s vlcere peſſimo in genibus et in ſuris. ita vt ſanari non poſſis. a planta pedis vſqꝫ ad vertitem. Ducet te dn̄s in gentem quā ignorās tu et patres tui. Et eris in ꝓuerbium ⁊ fabulam oībus ppl̓is ad quos intro ducet te dn̄s. Sementem multam iaties in terrā: et modicū congregabis. Quia locuſte deuorabunt omnia. Uineam plantabis et fodies. et vinum non bibes. nec colliges ex ea quippiam. qm̄ vaſtabitur vermibus. Oēs arbores tuas et fruges terre tue rubigo conſumet. Aduena qui tecum verſa tur in terra. aſcendet ſuꝑ te eritqꝫ ſublimior. Tu aūt deſcendes. et eris inferior. Ipſe erit in caput. Et tu eris in caudam Et venient ſuꝑ te omnes maledictiones iſte. et ꝑſequentes app̄hendent te. donec intereas Quia non audiſti vocem dn̄i dei tui. Nec ſeruaſti mandata eius que p̄cepit tibi. Et erunt in te ſigna atqꝫ ꝓdigia: et in ſemine tuo. vſqꝫ in ſempiternū Seruies inimico tuo. quem inmittet tibi dn̄s In fame ⁊ ſiti et nuditate. et in omni penuria. Et ponet iugum ferreū ſuꝑ ceruicem tuam. donec te conterat. Adducet dominus ſuper te gentem de longinquo. ⁊ de extremis terre finibus. in ſimi litudinem aquile volantis cū impetu. Cuius linguā intelli gere non poſſis. Gentem procaciſſimam. que non deferat ſeni. nec miſereatur paruuli. et deuorabit fructus iumentorum tuorum. ac fruges terre tue. donec intereas Et non relinquet tibi triticū. vinum. et oleum. armenta boum. et greges ouium. donec te diſperdat et conterat. in cunctis vrbibus tuis. Et deſtruentur muri tui firmi atqꝫ ſublimes. in quibus habebas fiduciam in omni terra tua. Ob ſideberis intra portas tuas in omni terra tua. Et comedes frutum vteri tui. et carnes filiorum tuorum. et filiarū tuarum. quas dederit tibi dominus deus tuus in anguſtia et vaſtita te. qua opprimet te hoſtis tuus. Homo delicatus in te et luxurioſus. valde inuidebit fratri ſuo. et vxori que cubat inſinu ſuo. ne det eis de carnibus filiorum ſuorum. quas

Fedus chriſtianum comedet: Eo ꝙ nichil aliud habeat in obſidione. ⁊ penuria: qua vaſtabunt te inimici tui: intra oēs portas tuas: Tenera mulier et delicata. que ſuper terram ingredi non valebat. nec pedis veſtigium figere. ꝓpter molliciem et teneritudinē miniam. inuidebit viro ſuo. qui cubat in ſinu eius. ſuꝑ filij et filie carnibus. et illuuie ſecundinarum. que egrediuntur de medio feminū eius: ⁊ ſuꝑ liberi qui eadem hora nati ſunt Cōmedent em̄ eos clam: ꝓpter rerum oīm penuriā: in obſidione. et vaſtitate. qua oppͥmet te inimicus tuꝰ intra portas tuas Hec oīa ⁊ alia mala in loco p̄alligato de ſcripta eueniunt trāſgreſſoribꝰ legis dei ⁊ violatoribꝰ pacis ac dilectōis cū deo ⁊ ꝓximo: Tota em̄ lex in pace ac dilectione fundatur. benedicti ōes legē dei ac pa cē cuſtodi entium At contra qui legem dei cuſtodiunt: et pacem ac caritatem inuiolabilem(in qua tota lex pendet et proph̓e) cū deo ſeruant et ꝓximo. benedictōes infraſcriptas aſſequent̉. que ſententialiter deutero. xxviij. recenſent̉. Benedictus eris in ciuitate Et bn̄dictus in agro. Benedictus fructus ventris tui: et fructus terre tue: fructuſqꝫ iumentoꝝ tuoꝝ. greges armentorū tuoꝝ. ⁊ caule ouium tuarū. Benedicta horrea tua Et benedicte reliquie tue. Benedictus eris ingrediens et egrediens Dabit dn̄s inimicos tuos. qui cōſurgent aduerſum te corruentes in cōſpectu tuo. Per vnam viam venient contra te. Et ꝑ ſeptem fugient a facie tua. Emittet dn̄s benedictionem ſuꝑ cellaria tua. et ſuper oīa oꝑ era manuū tuarū. Abundare te faciet dn̄s omnibus bonis. fructu vteri tui: et fructu iumentoꝝ tuorū. et fructu terre tue. Aperiet dn̄s theſaurum ſuum optimū. celum vt tribuat pluuiā terre tue. in tꝑe ſuo. Benedicetqꝫ cunctis oꝑibus manuū tuarum. Con ſtituet te dn̄s deus tuus in caput et non in caudam. Et eris ſemper ſupra et nō ſubter. Si tamen audieris mandata dei tui. que ego precipio tibi. et cuſtodieris. et feceris. Ac nō de clinaueris ab eis. nec ad dexterā nec ad ſiniſtrā. Sed inuiolabilem pacem ac caritatem in lege preceptā. cum deo et ꝓGratia inducit ad pacē mo ſeruaueris. Quarto ad pacem nos inducit gratiaEſt enim gratia ẜm aug. Lux anime. faciens hoīem pectū ſuum agnoſcere. et deum ſuꝑ oīa diligere. et illi firmiter adherere. Ille autem deum vere ſuper oīa diligit. ⁊ ei tena iter adheret. qui inuiolabilem pacem cū deo et proximo ſeruus.

Capitulum VI Redeat homo per gratiam ad cor ſuum. et dicat. Audiam quid loquatur in me dn̄s deus. Et infallibiliter ꝑ inſtinctū diuinū aūt angelicū audiet deū pacem loquentem. Immo ratio humana. que ſemper deprecatur ad optima in penetralibus cordis pacem loquitur. et ad pacem hominem adhortatur. Si aūt homo in interioribus ſuis ad diſcidia vel pella ſtimulat̉. Hoc vel ab ira. vel ab inuidia vl̓ ab inſtinctu diabolico procedit. Unde talia ſunt velut virulentia quedam reſpuenda. et ad petram chriſtū allidenda. Sexto Gloria inducit ad pacē ad pacem nos inducit gloria: In qua eſt pax indiſſolubilis. continua. atqꝫ ꝑpetua. Ibi enim nullus hoſtis ingreditur. qui pacem valeat violare. Nullus ibi Ciuis egreditur. qui rediens. alienis moribus pacem poſſit deturbare. Omnes in vna ſtabili. continua. et ꝑpetua voluntate ſunt vniti. Oēs id volunt qd̓ deum velle norunt. Nil extra voluntatem diuinam volunt. Qui ob conformitatem ad voluntatem diui nam oēs ſunt omnipotentes. Quoniā quidqͥd volunt hoc poſſunt. Eſt aūt eccleſia militans in qua degimꝰ exemplata ad ſimilitudinem eccleſie triumphantis. Un̄ quanto ampli us ad vnitatem et pacem fraternā hic in terris accedimus. tanto ſimiliores cōprehenſoribus. gerarchicis ordinibus. et deo caritatis et pacis actori ſumus. Capit ulum ſextum. De pacis bone diuiſione Ax bona triplex eſt. Prima eſt interna que eſt pax pectoris vel cordis Scd̓a eſt fraterna q̄ eſt pax cuiuſlibet ꝓximi hoīs Tertia eſt ſuperna que eſt pax eternitatis Primo itaqꝫ de pace interna. Secundo de pace fraterna. Et tertio de pace ſuperna diſſerere ſtatui. De primo. Scꝫ de pace interna. Siue de pace cordis. Aut pectoris. Sciendū Ꝙ Aug. Pax(vt dicit augu. xix. de ciui. dei) tantū bonum eſt. vt in rebus terrenis atqꝫ mortalibus. nil gratioſius ſoleat audiri. nil deſiderabilius concupiſci. nil melius poſſit inueniri. Tantum bonū eſt pax. vt ſine pace nichil ſit bonū. Tantum bonum eſt pax. vt deus ipſe ſit pax noſtra. Et vocetur deus

Fedus chriſtianum Ad teſſa loni. v. pacis. Un̄ apl̓s ait. Deus pacis ſctīficet vos ⁊c̄. Deus enim eſt pax. et pacis lator: dator: emulator: ꝓpugnator. et p̄miator. Loquendo aūt de pace interna. pectore aut cordis ſciendū ꝙ hanc internā pacem qͥlibet debet habere in ſeipſo Quia pax interna affectuoſe eſt querēda ⁊ ſtudioſe ſeruanda Primo affectuoſe querenda eſt pax iſta. Quia q̄libet res naturaliter pacē et quietem ſuā appetit. Si em̄ lapis infinicies iaciat̉ ſuꝑius. ſemꝑ nitit̉ inferius deſcendere. Si oleo ſuꝑ infuderis liquorēs alios. ip̄m qͣſi ſue deiectōis impatiens. exilit. Et donec ſe ſuppoſuerit. nō quieſcit: Ignis iugit̉ ſurſum tendit: ⁊ ad ſuū locū naturalem atqꝫ quietē ſe erigit Sic potes videre in oībus creaturis. ꝙ oēs naturaliter quie tem ſuā appetunt. Et donec locū ſue pacis inuenerint. non quieſcūt. Sic aīa rōnalis naturaliter pacē appetit. Et donec pacē inuenerit. appetitus eiꝰ terminari nō pōt. Ideo psͣ ait. Psͣta Quis eſt hō qͥ diligit vitā: cupit dies videre bonos. Sequit̉. Inquire pacem et ꝑſequere eam. Qui ergo pacem nō habet non ht̄ vitā: ſcꝫ gr̄e: ſed viuens mortuus eſt. Nec pot habere dies bonos ⁊ vitā glorie in illa celeſti curia pacatiſſima ſuꝑnoꝝ ciuium: vbi melior eſt dies vna ſuper milia. Quia ibi eſt dies vna ſine nocte quietiſſima interminabilis. ꝯtinua. atqꝫ iocundiſſima. Cū aūt pax vera nec ſit in honoribus terrenis nec in diuicijs. nec in delicijs. nec in vulgaribus amicicijs. vt ſupra dictū eſt. Anima xp̄iana intra ſe pacem querat. Et cum ꝓphā dicat. Conuertere aīa mea in requiem tuam: Ab omnibus creaturis extrinſicis auertere. Ad cor tuū reuerte re. Clauſiſqꝫ ſenſuū exterioꝝ oſtijs. diſcute. viſita. ꝑſcrutare cor tuū: ne forte aliqͥd in eo lateat. qd̓ oculos cuncta cernentis dei offendat. Locū em̄ mundū quietū atqꝫ pacificū rex pacificus deus. ſponſuſqꝫ ethereus. querit ac diligit: Nec dignatur ꝑ gr̄am ſuam habitare in corde inquinato: pctīſqꝫ ſubdito: Secundo pax iſta ſtudioſe eſt ſeruanda. Cuſto ditur aūt pax cordis ſiue interna qͣdrupliciter. Scꝫ in puritate ꝯſcientie. Et in feruore dilectōis. In caritate ſapientie. Et in dulcore deuotionis. Primo in puritaet ꝯſcientie. iob. viij. Si mundꝰ ſcꝫ in cogitatōe. et rectus. ſcꝫ in intentōe ad hebre .xij. vel oꝑe. inceſſeris. ſtatim euigilabit ad te. ſcꝫ deus: et pacatū reddet habitaculū tuū. Pacem em̄ ⁊ ſctīmoniā ꝯiungit apl̓a

Capitulum VI dicens. Pacem ſequimi et ſctīmoniā: ſine qua nemo videbit deū. Nam apl̓s in oībus epl̓is ſuis. velut ſapiens eſtimator pacis. paci gr̄am p̄mittebat dicens. Gratia vobis ⁊ pax. Per hoc dans intelligere. ꝙ nūqͣꝫ pax vera ſine gratia pōt haberi: Un̄ chriſtus illis ⁊ cuilibet eoꝝ quos et corpore ⁊ mente ſanabat dicebat. Uade in pace: Nato dn̄o angeli nūciant paMarci. v Luce. vij. et. viij. cem: ſed tantū hoībus bone volūtatis. Gl̓am tuā dn̄c miebi vſurpare nō debeo: quia dixiſti. Gl̓am meā alteri non dabo Sed bene mecū agitur ſi pacem ꝯſcientie dederis michi Un̄ cū eſaya exclamare libet. Dn̄e dabis pacem nobis. qui ſolus vere pacis es dator. Scd̓o tranquillitas pacis interne cuſtodit̉ in feruore dilectōis. Psͣta. Pax multa diligentibus legē tuā et nō eſt illis ſcandalū. Lex dei eſt lex amoris. Iuxta ad ro. xiij. illud apl̓i. Plenitudo legis dilectio. Obſeruātibꝰ hāc legem dn̄s ꝓmittit in veteri teſtamēto trāquillitatē et pacem in cir cuitū. Tertio tranquillitas pacis int̓ne cuſtodit̉ ꝑ clarita tem ſapientie. Iaco. iij. Que de ſurſum eſt ſapīa. Primū quidem pudica eſt Deinde pacifica. Eccl̓i.j. Corona ſapientie ti mor dn̄i: replēs pacem ⁊ ſalutis fructū. Rex quidā hac pace Sene. in libro de cle mentia int̓na orbatus. quieſcē neqͥt. Cōiunx eius. cām tāte inqͥetudi nis ab eo reqͥſiuit. Cui ille reſpondit. Ideo qͥes a me receſſit. quia hoſtē meū expugnare nō valeo. At illa ait. Fac ſicut prudentes medici. qui ſi vno remedio ꝓficere nō poſſunt. atten tant ꝯtrariū. Exquo rigore eū ſuꝑare nequiuiſti. attempta ſi pietate preualere valeas Sequebatur rex ml̓ris cōſilium. Et nimi ſui pacem atqꝫ qͥetem recuꝑauit. Et quem prius habe bat ꝯtrarium poſtea habuit pacatiſſimum et amiciſſimum. Quarto trāquillitas pacis cuſtoditur ⁊ nutrit̉ in dulcore de uotōis yſaye.xlvij. Creaui fructū labioꝝ pacē. Fructꝰ labioꝝ eſt. ꝓprioꝝ ꝯfeſſio pctōꝝ. Inſtructio ꝓximoꝝ: exhortatio virtutū: Obiurgatio vicioꝝ: frequēs ⁊ feruens oratio. Gr̄arūactio. Et vox laudis. De hac pace. psͣ ait. In pace in idip̄m dormiā ⁊ requieſcā. Hac pace nil vtiliꝰ. Nil iocūdius. Nil ſecurius Primo hac pacē nil vtilius. Quia ꝑ eā adquiri tur opulētia meritoꝝ: ac oīm bonoꝝ: Un̄ cum psͣ dicēt. Fiat pax in v̓tute tua. Subiecit. Et abundātia in turribus tuis Sap̄. iij. Donum et pax eſt electis dei. Deus em̄ dando pacem multa dona et bona preſtat cum illa Secundo hac

Fedus chriſtianum Ad Ro. xiiij. pace nil iocundius. Ad ro. xiiij. Non eſt regnum dei eſca et potus: ſed pax et gaudium in ſpiritu ſancto Ecce quō pacigaudium ſociatur. Tertio hac pace nil ſecurius in vita p̄ſenti: Unde cum ieſus ſtetiſſet in medio diſcipuloꝝ ſuoꝝ ⁊ dixiſſet: Pax vobis: Statim ſubiecit Ego ſum: nolite timere Ut dicit̉ luc̄. xxiiij. Et ioſeph dixit fratribus ſuis gen̄. xliiij. Pax vobiſcum: nolite timere. Et angelus gedeoni ait iudicum. vj. Pax tecum: ne timeas: non morieris ⁊c̄. De ſecundo: Scde pace fraterna. Acem fraternam bene ſeruat(que cum quolibet ꝓximo eſt ſeruanda) qui habet. Unitatem in cōuiuendo: Sanctitatem in exemplando. Pacientiam in ſuſtinendo: Et prudentiam in declinando. Primo pacem fraternā bene ſeruat qui habet vnitatem in ꝯuiuando: Cocundo videlicet in vnam ſementiam cum ꝓximo ſuo: Iuxta illud Apl̓i: Soliciti ſeruate vnitatē ſpiritus in vinculo pacis Cōſentaneus debet eſſe homo ꝓximo ſuo in hijs que ſunt ẜm deū et conſcientiam: In malis vero pacem fraternam bene ſeruat qui ꝓximo non conſentit: ſed eum corripit: et ei contradicit. Quia correctio fraterna eſt actus caritatis: Quam qui pro loco et tꝑe. cum proficere ſe poſſe credit. intermittit. pacem ledit. et deū offendit: Hanc pacem fraternā in cōuinando dauid male ſeruauit. qn̄ vrie etheo vxorem abſtulit. et eum gladio amonitaꝝ(vt regum narrat hiſtoria) interfecit. Et qm̄ vt legalis cenſet auctoritas: fruſtra legis implorat beneficium. qui in legem ꝯmittit violando pacem. a ſe pacem eminus pepulit: Et dura aduer ſum ſe ⁊ poſteritatem ſuā ſententiā diuinā accepit Quā dn̄s dixit. Gladius de domo tua ineternū nunqͣꝫ diſcedet. Secundo pacem fraternā bene ſeruat q̄ habet ſanctitatē in exēplando: Que pacis ſunt(iuxta doctrinā apl̓i) ſectando: Et q̄ edificatōis ſunt cuſtodiendo: Ualde iuuant quietum ⁊ pacificū ꝯuictum bona et edificatoria exēpla ⁊ ſignanter ſuꝑioꝝ: Cū mobile ſemꝑ cū principe moueat̉ vulgus: At ꝯtra grauiter turbāt rem publicā chriſtianā praua exempla

Capitulum VI Grego. alioꝝ. Et maxime ſuꝑioꝝ. Qui ẜm gregoriū tot mortibus di gni ſunt. quot exempla ꝑditōis ad alios tranſmittunt. Cū aūt bn̄dictꝰ redemptor noſter dicat de talibꝰ mala exempla p̄bentibus. que dicut facite. que aūt faciunt facere nolite Di gnum eſt vt deus pacem ab eis ſubtrahat. qui nō ieſum chri ſtum regem pacificū cuiꝰ oīs actio ẜm aug. noſtra inſtructio eſt. ſed tales ꝑditos hoīes in ſuis actibus imitant̉ Cernimꝰ modernis temꝑibus in germania nō ſolū cruces ſuꝑ veſtimenta(ſicut antiqͥtus tꝑe karoli magni ⁊ etiā ottonis pͥmi ꝯtigiſſe legimus(ſed etiā ſingula dn̄ice paſſionis arma. et ſuꝑ veſtimenta ⁊ ſuꝑ nuda corꝑa de celo ruere. ſtigmata vul nerū xp̄i in manibꝰ. pedibꝰ ⁊ latere apparere Immo in qͣdā lucia ferrarienſi abunde iam ꝑ decenniū ſanguinem ſtillare Quid aliud clamāt iſta inſolita niſi vt pacem fraternā ⁊ pacemcū deo ⁊ hoībus hijs armis reformatā. iam dudum abiectā ſtudeamus reformare. Diabolū totius ꝑditiōnis atqꝫ diſcidij auctorem. hijs armis eneruatū et ſuꝑatum. cū ſuis ſuaſionibꝰ eliminare ⁊ ei in nullo ꝯſentire. atqꝫ vt Carnem. mundū. ⁊ hoſtem. exēplo xp̄i. hac armatura induti conemur ſuꝑare Et ita in hoc certamīe regnū celeſte lucrari ⁊ intrare. Sicut ⁊ xp̄m(vt euāgeliſta ait) pati oꝑtuit vicꝫ hijs armis Et ita intrare in gl̓iam ſuā Et ſi minus exempla que ſequamur abūdent in terris. tn̄ xp̄m et ſctōs eius. veſtigijs ſuis in berentes. ꝓ viribus diſcamus imitari: Clamat hoc xp̄c ipſo facto. qd̓ cernimꝰ. Clamat ⁊ voce: Eſt em̄ in auguſta recia ciuitate ſueuie iuuencula quedā. ⁊ virgo. in triennio nichil comedens. ⁊ omni dn̄ica ꝯmunicās Uiſiōes ⁊ reuelatōes mul tas habēs. Multas calamitates reuelatōe ſctē anne matris marie p̄dicens. Niſi emendatōe vite ⁊ moꝝ. deuotaqꝫ inuocatōe ira diuina placetur Uidimus iam iſtis tꝑibus genus mortaliū diutina fame atqꝫ cariſtia. vlceroſis puſtulis. ⁊ epidimia grauiſſima: bellis crebris. ⁊ tempeſtatibus inſolitis. īmaniter afflictū. ⁊ ꝓ parte de terra viuentiū eraſum. Si inter flagella duriciā pharaonicā aſſumpſerit. ⁊ amplius induratu fuerit. tranſactaqꝫ pctā cū effectu nō emendauerit. ⁊ iuxta diuina p̄cepta ambulare ſtuduerit. heu grauior ſeueritas diuina nos manet. Un̄ exemplo niniuitaꝝ. deus penitētia reddenda eſt placatus. Qui modo cernitur offenſus et

Fedus chriſtianum iratus. Reformet̉ pax cū deo et ꝓximo. Et deus glorioſus qui gladium ſuū vibrauit. et arcum ſuū tetendit. cō ntinebit iram ſuā in miſericordia ſua. Tertio pacem fraternam bene ſeruat qui habet pacientiā in ſuſtinendo. Sicut ioſeph cui fratres ſui pacifice loqui non poterant. pacientiā habuit et per pacientiā pacem. Unde cum pſalmiſta dicere poterat Cum hijs qui oderunt pacem erā pacificus: cum loquebar illis impugnabāt me gratis. Cum aūt tantū ſit pacis bonū ita vt ſine pace nichil ſit bonū. An omne bellū ſit illicitū. et bellare ſit omnio interdictū. Dicend̓ ꝙ nō. Un̄ augu. in ſerAug. mone de puero centurionis. Si chriſtiana diſciplina oīa bel la culparet. hoc potius cōſiliū ſalutis petentibus in euange lio daretur vt arma abijcerent: ſeqꝫ milicie omnino ſubtra herent. Dictū eſt aūt eis. Neminem cōcutiatis. Et contenti eſtote ſtipendijs veſtris: Quibus ꝓprium ſtipendium ſufficere p̄cepit. militare negotium nō ꝓhibuit. Sed militandū et bellandum nō eſt niſi vt pax mala deſtruat̉: ⁊ pax hona reformetur. Hoc eſt qd̓ xp̄c in euangelio dicit. Non veni mittere pacem. ſcꝫ mala. Sed gladium. Quo pax bona edificet̉. et mala diſſipetur. Bellandum eſt pro fide. ꝓ iuſticia. Pro repreſſione malorum. Pro defenſione ꝓpria vel aliorū bonoꝝ. Et ex alijs iuſtis cauſis. Hoc eſt qd̓ dicit apl̓s ad roxix. de qͥlibet iudice. Nō ſine cauſa gladiu portat. Miniſter em̄ dei eſt: vindex in iram ei qui male agit. Et psͣta. Eripite ꝑsta pauꝑem. et egenū de manū pctōꝝ liberate. Iuſta bella ẜm Aug. ſolent diffiniri. Que vlciſcuntur iniurias. Si gens vel ciuitas plectenda eſt. que vel ꝑperā egerit: vel vindicare neglexerit. qd̓ a ſuis improbe factū eſt. Summoꝑe tn̄ cauendū eſt ſi bellandi incūbit neceſſitas. vt bellum non moueat̉ niſi ab eo qui iuriſdictione aliqua p̄ditus. bellū poteſt indicere. Niſi incūberet alicui defenſionis neceſſitas Que de iure na turali cōcedit̉. Cum vim vi repellere liceat. cū moderamine inculpate tutele. Poſſunt itaqꝫ electi ⁊ veri dei cultores bellare. non cupiditate. aut crudelitate. ẜm augu. Sed ſtudio Aug. pacis. Ut mali coherceantur. Et boni ſubleuent̉ Nocendi aūt cupiditas. vlciſcendi crudelitas. implacatus ⁊ implaca bilis animus. feritas rebellandi. libido dominādi. et ſi qua ſunt ſimilia(vt dicit augu.) in bellis iure culpant̉. Nec ob

Capitulum VI ſtat qd̓ dicit dn̄s math. xxxvj. Oīs qui accepit gladiū gladio pibit. Quia ẜm augu. Gladiū ille accipit. qui nulla ſuꝑiori Ille gladiū accipit. aūt legittima poteſtate. aut iubente. aut cōcedente. in ſangui nem alicuius armatur. Qui aūt ex zelo iuſtitie. auctoritate ſuꝑioris qui vices dei gerit in terris. gladio vtitur: nō ipſe gladiū accipit ſed ab alio ſibi ꝯmiſſo vtitur gladio. Si vis bene ⁊ meritorie bellare. eſto bellando pacificus. Non bella vt noceas. ſed vt eos quos expugnas ad pacis amenitatem vincendo perducas Hoc etiā adijciendū eſt ꝙ deus qui ex malis bona elicere nouit. ⁊ omnia vt placet regit. ẜm augu. qn̄qꝫ ex occultis. nunqͣꝫ tn̄ ex iniuſtis cauſis bella fieri ꝑmittit. Unde illi qui ab hoſtibus dura et aſpera ꝑpeſſi ſunt illa diuine ꝓuidentie attribuāt. que ſolet corruptos hoīm momores. bellis emendare. atqꝫ cōterere. Itemqꝫ vitam morta lium rectā atqꝫ laudabilem. talibus afflictionibus exercere Et ꝓbatos in hijs ad vitā inmortalem tranſferre. vel in ter ris ad edificatōem alioꝝ detinere. Sic beatū iob et alios iu: ſtos in exercitiū pacientie ⁊ cumulum meritoꝝ bella exercue runt ⁊ Saulem ⁊ Reges iſrael in deteſtatōm peccatorū eoꝝ arma bellica attriuerunt. Bellandū itaqꝫ eſt qn̄qꝫ ꝓpter neceſſitatem et pacis reformatōem. Sed magis querenda eſt pax ꝓpter vtilitatem et diuinā religionem. Ut fiat qd̓ ſcriptum eſt ad hebre.xij. Si fieri poteſt. qd̓ ex vobis eſt. cū omniAd hebxij. bus hominibus pacem habentes. Signanter dicit. ſi fieri poteſt. Scꝫ ſalua cōſcientia et iuſtitia. Debemus ſemꝑ facere qd̓ in nobis eſt. vt pacis defectus ex nobis non proueniat. Quarto pacem fraternā bn̄ ſcruat qui habet prudentiā in declinādo. Si em̄ ſint aliqui. adeo duri ꝙ nullis medijs legitimis ad pacem poſſint adduci. ſi vis pacem habere. neceſſe habes eoꝝ ꝯſorcia declinare Qm̄ vt dicit̉ ecc̄i. xxviij. Homo iracūdus incendit litem. ⁊ vir pctōr turbabit amicos. Et in medio pacem habentiū immittit inimicitias Eſt aūt pax fratarna di. Prima eſt domeſtica. Et ſcd̓a eſt politica. Prima parcerna eſt domeſtica quā debet paterfamilias ꝓcurare et fouere in domo ſua. Un̄ ad cōmendatōem antiquoꝝ patrum. hanc pacem in familijs ſuis ꝓcurantium dicitur eccl̓i. xliiij. Laudemus viros glorioſos parentes noſtros. in generatione ſua. Homines magni in virtute. Et

Fedus chriſtianum prudentia p̄diti. In virtute diuites. pulcritudinis ſtudium habentes. pacificates in domibus ſuis. Iſti in generatōbus gentis ſue gl̓iam adepti ſunt. Secunda pax fraterna eſt politica. rei publice. Que ſummo niſu eſt ꝓcuranda. Quia ex ea multa bona ſcaturiunt. Et ex eius ꝯtrario multa mala ꝓueniunt. Ad hanc aūt pacem tria p̄cipue requirunt̉. Scꝫ Ad ſummū atqꝫ ethereū pͥncipem deū reuerētia cū timore Ad principem terrenū. ſubditoꝝ obedientia. cū honore Rectoris regis aut principis ꝓuidentia cū amore. Primo ad pacem politicā requirit̉ ad ſummū atqꝫ ethereū principem. ſcꝫ deū. reuerentia cū timore: Ita ꝙ tam princeps qͣꝫ ppl̓s reuereat̉ eum. ⁊ timeat ip̄m offendere. Et ſtudeat cū Ieremie xv. eo pacem habere atqꝫ ſeruare. Ne illud Iere. xv. eis imꝓperet: Quis miſerebitur tui hieruſalem: aut quis ꝯtriſtabitur ꝓ te. aut quis ibit ad rogandum ꝓ pace tua? Tu em̄ dereliquiſti me. dicit dn̄s. Quis non timebit te o rex glorie: Quis nō ſeruabit pacem tecum. cum nullus poſſit viuere. nullus poſſit eſſe. nullus poſſit beari. abſqꝫ te? Qui tametſi minis atqꝫ terroribꝰ pacem poſſis expoſcere a mortalibus. tamen meffabili tua clementia. eam promiſſionibus requiris ac blandimentis. Immo immeritis eandem ꝓmittis dicens leuit.xxvj. Si in preceptis meis ambulaueritis. et mandata mea cuſtodieritis. et feceritis ea. Dabo vobis pluuias temporibus ſuis. Et terra gignet germen ſuum. Et pomis arbores replebunt̉. Apprehendet ineſſium tritura vindemiā Et vindemia occupabit ſementem. Et comedetis panem veſtrum in ſaturitate. Et abſqꝫ pauore habitabitis in terra veſtra. Dabo pacem in finibus veſtris. Dormietis et non erit qui exterreat: Auferam malas beſtias: Et gladius non tranſibit terminos veſtros: Perſequemini inimicos vr̄os. et corruent coram vobis. Perſequentur quinqꝫ de veſtris centum alienos. Et centum de vobis decem milia. Cadent inimici veſtri gladio in conſpectu veſtro. Reſpiciam vos et creſcere faciam. Multiplicabimini. Et firmabo pactū meū vobiſcum. Ponā tabernaculū meū in medio veſtri. Et non abijtiet vos anima mea: Ambulabo inter vos: et ero veſter deus. vosqꝫ critis ppl̓s meus. Si vero ppl̓s dei eius mandata nō audierit ac fecerit: pacē reuerentiā. ⁊ timorē ad ſūmū

Capitulum VI principem deū. non habuerit. ꝯminatur in loco p̄alligato ei bonorum oīm egeſtatem: famem videlicet: Peſtilentias: Intemperiem aeris: Siccitatem: Guerras: Gladium: Tertores: fugam inimicoꝝ. nullo ꝑſequente Et multa alia mala: Quō deus regibus atqꝫ rectoribus pacem cū eo habentibus. pacem dederit. Et pacem eius violātibus pacem abſtulerit. ſcriptura plena eſt exemplis: E quibus pauca referam: Salomon qͣꝫ diu deū dilexit. et eum rite coluit. habuit pacē ab omni natōe q̄ in cireuitu eius erat vt dicit̉. iij. Reg. iiij. Un̄ et amabilis dn̄i et rex pacificus dicebatur. Sed qn̄ cū deo pacem violauit: et cor eius deprauatū eſt ꝑ mulieres. vt deos coleret alienos: Suſcitauit ei deus aduerſariū. pacem ab eo auferens. iij. regū. xj. Aſa rex iuda qͥa fecit qd̓ placitum erat in ꝯſpectu dei. ⁊ ſubuertit aras peregrini cultus. regnauit in pace. ij. paralip. xiiij. Un̄ ibidem dicit̉. Quietus erat ⁊ nulla temporibus eius bella ſurrexerunt: pacem dn̄o largiente: De ioſaphat rege dicit̉. ij. paralip. xx: ꝙ poſtqͣꝫ terram purgauit. et ppl̓o predicauit. vt quereret dn̄m. quieuit regnum ioſaphat. Et dedit ei dn̄s pacem ꝑ circuitum: Item temporibus iudicium. quotiens derelinquebant dn̄m. dabat eos in manus hoſtium. qn̄ vero ꝯuertebantur ad deum miſericordiam poſtulantes: liberabat eos. largiens eis pacem: Ut impleretur qd̓ ſcriptū eſt prouer. xvj. Cum placuerint dn̄o vie hoīs: inimicos quoqꝫ eius ꝯuertet ad pacem. V. eamus qͣnta ſuſtineat nunc ⁊ ſuſtinuerit ppl̓s quondā electus et peculiaris: eo ꝙ pacem cū deo violauit ⁊ reuerentiam atqꝫ timorem ad eum abiecit: Scito ⁊ vide iſrahel qͣꝫ malū et amaꝝ tibi ſit abieciſſe dn̄m deū tuū: et timorem eius nō eſſe apud te: In terra inimicoꝝ es iſrael: Inuete raſti in terra aliena: Si in via dei ambulaſſes. habitaſſes in pace ſuꝑ Barut .iij. terram. Barth. iij. Perdidiſti ꝓpriam terrā. Expulſus es cū ignominia. Terra incolis alienā. durā et vilem ſuſtinens ſeruitutē. Qui prius oppreſſiōes egyptiacas euaſiſti: legem dei recipiens magiſtros et iudices habuiſti. Fundebas ad dn̄m multas preces: Nocte et die p̄cedebat ppl̓m deus in columna nubis et ignis: Celum miniſtrabat cibum eſurien tibus: Petra potū ſicientibus. Mare cedebat fugientibus. fluenta iordanis obſequium p̄buerunt tranſeuntibus. Et

Fedus chriſtianum multa mira tibi fecit deus: Terrā opulentam ⁊ inclitam tibi dedit. Exterminauit an̄ te barbaras nationes Subiecit tibi ppl̓os. Regnū. diuicias. et gl̓iam dedit tibi. Nunc vero qͥa pacem cū deo et ꝓximo violaſti Omni em̄ peccato mortali hec pax violat̉) ſubintrauit diſcordia: diuiſus eſt populus roboam: receſſit a te pax tua: diſſidentibus eis qui regebant ppl̓m. Ceperunt tumultuare puer contra ſenem. Ignobilis ꝯtra nō bilem. Dereliquit ppl̓s dn̄m. Traditus eſt captiuitati babilonice. Tandem liberatus et ad terram ſuā reductus. non ceſſauit eius milicia: Ideo anthiochus feritate nimia exercuit in eum tyrannidem. Poſtea a romanis deſtruitur ciuitas illa ſancta. Templum exuritur. Sanctuaria pollutis manibus ꝯculcantur. Trucidant̉ ſine miſeratōe ſenes et iuuenes: mr̄es. et virgines. Mulieres filios ſuos(vt intolerabilem temperarent famē atqꝫ inediam) occiderunt. Et multa alia mala atqꝫ incōmoda ob violatam cum deo et ꝓximo pacem ſuſtinuerūt. Pacem vero(recte ẜm legem dei viuendo) ſectantes ſalubriter ſub alis diuine ꝓtectionis. quiete at pacifice cuſtoditi fuerūt. Quicūqꝫ ergo rex. prin ceps. vel gubernator ppl̓i. in terra ſua pacem habere deſide rat. cum deo pacem ac indiſſolubile fedus inire ſtudeat. Et ppl̓m ſuum ad hoc pro viribus inducat. Quia qn̄qꝫ ꝓpter peccata ppl̓i. qn̄qꝫ ꝓpter peccata principis. pax rei publice turbatur. Secundo ad pacem politicam requiritur ad principem terrenum. ſubditorum obedientia cum honore. Non enim poteſt princeps aut rector gubernare rem publicam. niſi ſubditi ſibi ex corde et fedeliter in omnibus lecitis et honeſtis obediant. Unde ad hebre. xiiij. dicitur. Obedite prepoſitis veſtris. et ſubiacete eis. Et.j. ad teſſal̓. v. Rogamus vos fratres. vt noueritis eos qui preſunt in vobis: et laborant inter vos vt habeatis eos abundantius in caritate. ꝓpter opus illorū pacem habete cum eis: Omnis anima (inquit idem apoſtolus) poteſtatibus ſublimioribus ſubdita ſit: Quia non eſt poteſtas niſi a deo. Qui ergo poteſtati reſiſtit dei ordinationi reſiſtit: frequenter tamen ſit. in penā peccati vt ppl̓s male obediat rectoribus. quia ipſi rectores male obediunt ſummo regi deo: Nec ipſi cum populo. nec ppl̓us cum eis. nec ppl̓s inter ſe pacem habere poſſunt. niſi

Capitulum VI rectores populorum cum ſummo principe deo pacem debi tam ſeruent. Tertio ad pacem politicam requiritur Rectoris. regis. aut principis prouidentia cum amore. Hinc eſt ꝙ. ij. machab̓. iiij. dicitur Sine regali prouidentia impoſſibile eſt. pacem rebus dari: Et heſter. xv. Qm̄ malis quorundā ſuggeſtionibus regum ſtudia deprauantur. ꝓui dendum eſt pacio īm prouintiarū. Debet aūt princeps aut rector ꝓuidus habere: dulcorem clementie: Subiectos beniuole gubernando. Habere debet feruorem prudentie: corrigenda diligentius inquirendo: Habere debet rigorem iuſticie: maleficos acrius puniendo. Et debet habere vigorem conſtantie: aduerſarios expugnando ⁊c̄. Primo princeps vel gubernator debet habere dulcorem clementie: beniuole gubernando: Exemplo regis aſueri. Heſter .xij. Qui dicit heſter.xij. Cum plurimis gentibus imperarem. et vniuerſum orbem mee ditioni ſubiugaſſem. volui. nequa qͣꝫ potentie abuti magnitudine: ſed clementia et lenitate gubernare ſubiectos: Ut abſqꝫ vllo terrore. vitam ſilentio tranſigentes. optata cunctis mortalibus pace fruerentur. Diligat ergo princeps aut rctōr ex corde ſubditos: quos re git ex poteſtate. Qui enim non diligit et deum et proximum. manet in morte ait ioh̓es. Idem quoqꝫ dicit. Qui odit ꝓximum ſuū homicida eſt. Principem aut rectorem te fecerunt (inquit ſcriptura) eſto quaſi vnus ex illis. Non tumida elactione te eis nimis prefer Sed amplectere clementiam. Quia remiſſius imperati melius paretur: Uerum vbi vicia ſuccidenda forent. etiam non nimiam ſerues humilitatem. ne auctoritas regendi frangatur. Secundo princeps vel gubernator debet habere feruorem prudencie. vicia cor rigenda diſquirendo. Crebrius terram ſuam per ſe et offici ales ſuos viſitando. Ponā(inquit dn̄s per os yſaie ꝓph̓e. viſitationem tuam pacem Quaſi dicat. ex tali viſitatione terra reducitur ad pacem. Prudenter ergo rectores cōſiderent defectus ⁊ exceſſus ſubditoꝝ. Et non ſint ſpeculatores ceci. Nec ſint canes muti non valentes latrare. Sed vicia et vicioſos conſiderent. vt oportuno tꝑe poſſint mala euellere ⁊ deſtruere. diſperdere et diſſipare. Et bona edificare ⁊ planta re. Non em̄ deus rectoris ac paſtoris excuſationem recipit.

Fedus chriſtianum ſi lupus agnū deuorauit et dicat ſe neſcire. Tertio prin ceps vel gubernator debet habere rigorem iuſticie. maleficos acrius puniendo. Ne impunitas ſcelerum. incentiuum preſtet delinquendi: Et ex inde pax turbetur in terra: Paci enim iuſticia ſociatur: et iuſticie pax copulatur. Unde Eſa. eſaie xxxij xxxij. dicitur Erit opus iuſticie pax: Et psͣta ait: Iuſticia et pax oſculate ſunt. ſcꝫ ſe mutuo. Idem oriet̉ in diebus eius ſcꝫ chriſti ſummi principis. iuſticia et abundantia pacis: Qua pena plectendi ſint qui iniuſticia ac inſipientia ſua paSapīe vi. cem perturbant audiamus. Dicit̉ enim ſapi. vj. Melior eſt ſapientia qͣꝫ vires: et vir prudens qͣꝫ fortis: Audite ergo reges et intelligite. Diſcite iudices finium terre. Prebete aures vos qui continetis multitudines. Et placetis vobis in turbis nationum: Quoniam data eſt a dn̄o poteſtas vobis: et virtus ab altiſſimo: Qui interrogabit oꝑa veſtra: et cogitationes ſcrutabitur: Qm̄ cum eſſetis miniſtri regni illius: non recte iudicaſtis: nec cuſtodiſtis legem iuſticie. Neqꝫ ẜm voluntatem dei ambulaſtis: Horrende et cito apparebit vobis. Quoniam iudicium duriſſimū in hijs qui preſunt fiet. Exiguo enim conceditur miſericordia: Potentes aūt potenter tormenta patientur: Non enim ſubtrahet perſonam cuiuſqͣꝫ deus: quin ſcꝫ vnicuiqꝫ reddat ẜm vias ſuas: Quia non eſt perſonarum acceptor deus: Qui et oīm dominator eſt: Nec verebitur magnitudinem cuiuſqͣꝫ: Qm̄ puſillum et magnum ipſe fecit: Et equaliter eſt illi cura de omnibus: fortioribus aūt fortior inſtat cruciatio: Qui ſcꝫ per viam iuſticie media pacis negligunt. Quarto princeps vel gubernator debet habere vigorem conſtantie. Aduerſa rios expugnando. Quantū em̄ laborauerint Dauid. Eſechi as. Ioſaphat. et alij imperatores. reges. et rectores. ꝓ pace procuranda. ſcruanda. et defendenda. innumera fere ſunt exempla. tam in ſacra ſcriptura. qͣꝫ in alijs hiſtorijs: Habeat itaqꝫ rector ſecundum deum bene inſtitutus: pacem cum ſuo ſuperiori: Ideſt cum deo: Cum ſuo homine interiori. Cum quolibet inferiori: Ac etiam cum quolibet equali atqꝫ homine exteriori: Quantum in ſe eſt: cum omnibus pacem habeat. Et bella caueat: Diligenter animaduertat quanta mala ex guerris ſcaturiant: Quanta pericula tam rerum qͣꝫ

Capitulum VI corporum ex prelijs immineant. Quante turbationes. ireinuidie. animorum. Quanta diſpendia rei publice: Quante oppreſſiones pauperum. Deſtructiones bonorum temꝑalium: vaſtationes vinearum et ſegetum: Cōbuſtiones edifitiorum: Euerſiones caſtrorū: Exterminia ciuitatum: Strages hominū: Labores corporum: Terrores mentiū: Rancores et inimicitie in futurū: Et damnationes fere innumerabiles animarū: Quomodo mulieres efficiuntur deſolate et vidue. Et filij pupilli et orphani. Qui ⁊ a dulcibus matrū ſeparant̉ amplexibus. Unde rector bella fugiat. nec facile moueat. Ab alijs mota prudenter declinet. Attendat illud ꝓuerb. xij ſalomonis prouer. xij. Qui pacis ineunt conſilia. ſequit̉ eos gaudium. Nam deutero. xx. precepit dn̄s dicens. Si acceſſe ris ad expugnandam aliquam ciuitatem. Primū offeres ei pacem. Cui ſi conſenſerint. pacis et amicitie federa ſociabis Si fieri poteſt. ſalua iuſticia. Niſi forte ſint aduerſarij fidei. Cum quibus nec pacis federa. nec fedus amicitie debent deutero. vij habere fideles. Domino id prohibente deutero. vij. atqꝫ dicente. Non inibis cū eis fedus: nec miſereberis eorum. neqꝫ ſociabis cum eis coniugia Et.j. eſdre. ix. dicitur. Non quera tis pacem et proſperitatem eorum inſempiternū. Et. ij. eſdre ij. eſdre. viij. viij. Non queratis pacem habere cum eis omni tempore ⁊cͣ Et apl̓s. ij. ad corinth. vj. dicit Nolite iugum ducere cum in fidelibus. Que enim participatio iuſtitie cū iniquitate: Aut que ſocietas lucis ad tenebras? Que aūt conuentio chriſti ad belial. Aut que pars fidelis cū infideli? Qui aūt conſen ſus templo dei cum idolis: Uos enim eſtis templum dei viui: ſicut dicit dominus. Qm̄ inhabitabo in illis. Et inambulabo inter eos Et ero illorum deus. Et ipſi erunt michi populus. Propter qd̓ exite de medio eorum: et ſeparaminidicit dominus Et immundum ne tetigeritis. ⁊ ego recipiā vos: Et ero vobis in patrem: Et vos eritis michi in filios et filias. Dicit dominus omnipotens ⁊c̄.

Fedus chriſtianum De tertio ſcꝫ de pace eterna ſiue ſuperna. Acem eternam ſiue ſupernam habere debemus reſpectu ſupernorum atqꝫ celeſtium. Et hec pax ¶ eſt duplex: Una quam habemus ad deū in eccleſia militante: Alia quā habituros nos ſperamus in deo et cum deo in eccleſia triumphante. Pax hec eternita tis cum deo. inchoatur in via: ſed perficitur et conſūmatur Apl̓s ad Ro. v. in patria. Ad hanc pacem diligendam nos monet apl̓s ad ro. v. dicens Iuſtificati ex fide. pacem habeamus ad deū Sunt aūt quattuor que nos mouent ad pacem hāc inuiolabiliter obſeruandam: Scꝫ Iiclinatio naturalis: Inuitatio curialis Redemptio copioſa: Et adeptio fructuoſa. Primo ad ſeruandam pacem ſupernā nos mouet inclinatio naturalis. Naturaliter em̄ omnis creatura obtemperat creatori ſuo. Nam omnia pacem appetunt: et in vnū princi pium pacis. ſcꝫ deū reducuntur: Uerā pacem ad deū habemus. ſi mandata eius cum reuerentia obſeruamus. prouer. xiij. Qui timet preceptum in pace verſabitur. Si diligitis me(ait dn̄s in euangelio) cupientes habere pacem mecū. precepta mea ſeruate. Qui enim(vt ioh̓es inquit) dicit ſe diligere deum. credens videlicet ſe pacem cum eo habere. ci mandata eius non obſeruat. mendax eſt. Naturaliter filius patrem. et ſeruus dominū reueretur: et pacem cum eo cupit habere. Quanto magis debet homo inuiolabilem pacem cum deo qui et pater et dominus vniuerſorum eſt. habere: Cuius nec manum effugere. nec ſapientiā latere. nec potentiam ſuperare. nec ſententiam aliquatenus reuocare poteſt. Secundo ad ſeruandam pacem ſupernam nos mouere debet inuitatio curialis. Attende peccator quanta ſit dei benignitas. qui nos ſeruos contumaces. impios. et ingratos. rogat de pace reformanda cum eo: qui nos omni momento et ſuperare. et perimere poteſt: Et ſine eo nec viuere nec eſſe poſſumus: Miſit enim pro pacis huius reformatōe legatum ſapientiſſimum ieſum chriſtum deus pater in mun rſaie. xxvij dum. De quo dixit yſaie. xxvij. Pacem faciet michi: faciet pa cem michi: Grandi confuſione dignus eſt qui hanc pacem peccando violat. Et ad eam inuitatꝰ penitendo venire aut

Capitulum VI diſſimulat aut recuſat. Tertio ad ſeruandā pacem ſuꝑnam nos mouere debet redemptio copioſa: Nam ſumma dei patris ſapientia. que nouit hoc pacis precium eſtimare. pati ac mori voluit: vt nobis bonū pacis acquireret: Hinc eſt ꝙ yſaie. liij. dicitur Diſciplina pacis noſtre ſuper eum: Sequitur. Tradidit in mortem animā ſuam. Pro hac ſanguinem ſuum effudit: Ad col̓.j. Pacificans per ſanguinem crucis eius. ſiue que in celis. ſiue que in terris ſunt: Cara et impreciabilis eſt pax: que tam caro et impreciabili ſanguine ieſu chriſti eſt empta. Quarto ad ſeruandam pacem ſupernam mouere nos debet adeptio fructuoſa. Magni enim et innumerabiles ſunt fructus pacis noſtre cum deo. Iob.xxij. Acquieſce ei: ſcꝫ deo: et habeto pacem cum eo: Et per hoc habebis fructus optimos: Quia ex hac pace habebis bona temporalia. ſpiritualia. cteternalia: que ſunt tam precioſa. ꝙ licet adquiri poſſint. eſtimari tn̄ non pn̄t: Hec pax ſuperna eſt plena. perfecta. conſūmata: ineffabilis. ineſtimabilis. et incōprehenſibilis: Unde apl̓s ad philip. iiij. dicit. Pax dei exuperat omnem ſenſum. Seraphicus yſaias. c. xxij. ponit octo laudabiles huius pacis ſuperne cō diciones dicens in perſona domini. Et dn̄s dicit per eum. Sedebit ppl̓s meus in pulcritudine pacis: In tabernaculis fiducie. Et in requie opulenta. Primo em̄ dn̄s ꝓmit tit dignitatem faſtigij: Cū dicit: Sedebit Sedere em̄ regnan tium eſt. Unde chriſtus in iuditio ſuo ſedebit. Et aſſeſſores eius conſedebunt vt dicitur math. ix. Secundo dominus promittit iocunditatem conſorcij. Cum dicit. populus meus. Beata gens(inquit psͣta. cuius eſt dominus. deus Apoca. xxi. eorum. populus quem elegit in hereditatem ſibi. Apoca. xxj. Ipſi ſcꝫ beati. ppl̓s eius erunt: et ipſe deus cum eis. erit eoꝝ deus. Sequitur. Et mors vltra non erit. neqꝫ luctus neqꝫ clamor: neqꝫ dolor erit vltra. Tertio ꝓmittit reful gentiam claritatis: tam loci qͣꝫ habitatorum eius: Cum di cit. In pulcritudine: Pulcra et clara eſt manſio beatificaelectorum. Habitatores aūt longe ſunt clariores et pulcri ores At ſponſus animarum deus et paterfamilias ethereus pulcherrimus ⁊ clariſſimus eſt. Cuius pulchritudinem candoris. admirabitur oculus vt dicit̉ ecc̄i. xliij. Quarto

Fedus chriſtianum promittit omnimodam concordiā. Cum dicit. Pacis. Hec pax conſiſtit in ſocietate ſuauiſſima et ordinatiſſima fruendi deo: et fruendi ſe mutuo in deo. De hac pace psͣta ait. Manſueti hereditabunt terram: ſcꝫ eternaliter viuentiū in fruitione beata. Et delectabuntur in multitudine pacis. Scꝫ ineffa bilis et interminabilis. Quinto dominus promittit diſtinctiones et ordines manſionum. ẜm differentias meritoioh̓. xiiij. rum. Cum dicit. In tabernaculis. Ioh̓s. xiiij. In domo patris mei(inquit chriſtus) manſiōes multe ſunt. Sexto promittit ſecuritatem a terrore hoſtium. Cum dicit. Fidutie Ozee. ij. Dormire. ideſt quieſcere eos faciam fiducialiter. Leui. xvj. Leuit̉.xxvj. Abſqꝫ pauore habitabitis in terra veſtra. Quia vnuſquiſqꝫ in illa felicitate ſuperna quiete et pacifice. ac eter naliter poſſidebit terram corporis ſui. Et terram corporis ieſu chriſti. Septimo promittit quietudinis firmitatem Cum dicit. In requie. Ibi enim erit ſuauis et ꝑfecta requies Apoc. xiiij poſt laborem. Apoca. xiiij. Ammodo iam dicit ſpiritus. vt requieſcant a laboribus ſuis. Et yſaie. lviij. Requiem dabit tibi dn̄s deus tuus ſemper. Octauo dn̄s promittit in hac pace ſuperna plenitudinis vbertatem: Cum dicit. Opulenta. ꝓſaie. xxxiij. Oculi tui videbunt ciuitatem opulentam In qua eſt plenitudo oīm bonorum que vel cogitari. vel deſiderari poſſunt: De hijs bonis replebimur. in fruitōe ſuꝑna. Unde psͣta. Replebimur in bonis domus tue. Idem. Saciabor cum apparuerit gloria tua. Grandis et ineſtimabilis eſt hec opulentia pacis ſuperne. De qua dicit apl̓s.j. ad corinth. ij. Oculus non vidit. Nec auris audiuit. nec in cor hominis aſcendit. Que preparauit deus hijs qui diligunt illum: qͣꝫ iocundum et glorioſum erit. in hac pace interminabili. Sine fine ſeraphico amore ardere. Cherubico ſplendore in animo fulgere. Cum thronis occulta dei iudicia videre. Cum dominationibus ꝓpter conformitatem ad voluntatem diuinam. omnia que in celo et in terra ſunt habere. Immo deū oīa poſſidentem poſſidere. Cū v̓tutibꝰ vir tutum principalium ornatu pollere. Et miraculis clarere. Cum poteſtatibus demonum procatiam reprimere. Cum principatibus. prouincijs. regnis et regibus. principibus ⁊ rectoribus. prodeſſe atqꝫ p̄eſſe. Cum archangelis in maio

Capitulum VI ribus. et cū angelis in minoribus negocijs. humano generi ſubuenire. Choris angelorum et cetibus comprehenſorum intereſſe. Glorie conditoris iugiter aſſiſtere. Incircum ſcriptum lumen cernere. nullo metu mortis affici. perpetue incorruptionis munere letari. Habere gloriam corporis preſtabilem. Poſſidere gloriam anime ineffabilem et interminabilem ac preſtantiorem. Et qd̓ ſupra omnia eſt. inamiſſibi liter poſſidere deum. Qui eſt omnia in omnibus. glorioſus. et laudabilis in ſecula ſeculorum Amen. Concluſio huius tractatus. Accis filij. filij dei ſunt. Unde ſaluator in euangelio ait. Beati pacifici quoniā filij dei vocabunt̉. filij rixe. belli. et diſcordie. filij diaboli ſunt. Sic̄ enim chriſtus rex pacificus. eſt auctor pacis. et cō cordie. dilectōis et amicitie. Sic diabolus eſt auctor omnis mali. diſcidij. atqꝫ diſcordie. Qui pacem deſtruxit in celo. Quando dixit. In celum conſcendam. ſuper aſtra dei exalta bo ſolium meum. Sedebo in monte teſtamenti. In lateribus aquilonis. Aſcendam ſuꝑ altitudinem nubium. Similis ero altiſſimo. Sed regio illa vranica quietiſſima et pacatiſſima partialitatem ⁊ diſcidium retinere nequiuit. vnde qͣꝫ primū ibidem bellum mouit. in ictu oculi precipitatus irre uerſibiliter corruit. Pacem maliſuaſor deſtruxit in terraUbi ad tempus. ſed non ſemper preualuit: quando ꝓthoplaſtum ſuggeſtione ſua per mulierem in peccatum p̄cipitauit. Et inimicitias inter deum et homines. inter angelos et mortales. plus qͣꝫ quinqꝫ milibus annis durantes diſſeminauit. Et ſeipſum a ſtatu glorie. et a delicijs paradiſi celeſtis precipitauit. Hominem vero a ſtatu gratie. et a iocunditate paradiſi terreſtris eliminauit. Auctor vite. ieſus chriſtus. ſe cundus adam. hanc pacem deſtructam reparauit. ruinam angelicam et humanā. ſua incarnatione et morte reſartiuit. Nos deo in ſanguine ſuo reconciliauit. Omniaqꝫ in celo et in terra. iuxta apl̓m. pacificauit ac deo copulauit. Unde mili Apl̓s cia celeſtium ſpirituum. in ſua natiuitate. gloriam deo in excelſis cecinit. Et in terra pacem hominibus bone volūtatis annunciauit. Nec ſemel tantum pacem deſtruxit: ſed eam

Fedus chriſtianum quotidie diſſipare non deſinit Iuxta illud petri apl̓i: Aduer ſarius veſter diabolus circuit. querens quem deuoret: et ab electis reſecet: ſibiqꝫ incorporet: Cui reſiſtite fortes infide. Ut ſic̄ ab illa tranquilla pacata et quietiſſima regione et herea. que nequit retinere vlla diſcidia: eiꝰ diſcordia et ſiniſtra machinamenta ſunt eliminata Ita exterminentur a terra. et habitatione humana: in loca picea atqꝫ tartarea: Ubi oīa ſunt cōfuſa: nec poteſt eſſe tranquillitas vlla. Nam cunctis mortalibus optabilem pacem cordis. hoſtis antiquus. cū ſuis cōplicibus aufert. quando hominem in peccatum precipitat: et per hoc quietem mentis eius eliminat. Et tunc cū gubernaculo rigiminis diuini amiſſo. homo extra caritatem ac gratiam degit diuinam. efficitur inſtrumentum diaboli. Et exinde cū alios regere molitur. qui ſe regere neſcit. pax chriſtiana turbatur: bella et lites ſuſcitantur: Quia ſemper preſumit ſeua. perturbata conſcientia. Si mortales in timore et amore dei viuerent. ſibi et alijs inſpiratione diuina multam pacem procurarent: Homo enim pacificus eſt templum dei: et ſacrarium ſpirituſſancti. Neſcitis(in quit Apl̓s. apoſtolus) ꝙ templum dei eſtis vos. Et ſpiritus ſanctus habitat in vobis: Unde ſi homines ſe deo manciparent. in caritate et gratia eius viuerent. preſentiam eius in ſe manen tem animaduerterent. ducti et edocti ab agente infallibili. non potente errare. multam pacem et ſibi et alijs procurarent. Per quam et deo gratam. et hominibus placitam vitā agerent. Qua a vita temporali et tranſitoria. venirent ad vitam eternam. ſine fine manſuram. in contubernio ſupernorum ciuium. illius clariſſime et ſuauiſſime celeſtis hieroſolime: In qua rex pacificus ieſus chriſtus cum omni celica milicia in pace perpetua. viuit et regnat. per infinita ſecula ſeculorum Amen. Tractatus de foedere chriſtiano a fratre Ambroſio Alant ſee Chartuſienſe editus foelicit̓ explicit. Domino Blaſio holczel Silionenſe Secretario Regio curante. Iohānes Rynmannus Oringen ſis. impenſa ſua Auguſtae Uindelicae impreſſit Anno Chriſti. M. D. iiij. viij. ꝓdus Auguſti.