Baptiſtæ Mantuani Poetæ Oratoriſqꝫ clariſſimi duarum Par thenicum libri: cum cōmentario Sebaſtiani Murrhonis Germani Colmarienſis: Hæbraicę Gręcæ Latinęqꝫ linguaꝝ inter prætis doctiſſimi. In Parthenices Baptiſtianas Sebaſtiani Brant ϖανηγυρικὸν. Parthenices geminas ſi forſan lector amice Perſpexiſſe iuuat: hoc opus oro legas. Chriſtipara illa prior: flos virginitatis& amor. Altera ſed Coſti regia nata quidem. Carmina comperies tantis bene digna Puellis: Et prope diuinum: crede. poema leges. Addidit his pridē gloſſemata candida Murrho Qui noſtri fuerat nominis atque soli. Diſpeream: ſi non mox ſint placitura: Ioannes Quæ Schottus nuper preſſerat aere Vale. Ioannis Gallinarij ad Lectores Carmen. ut Gentiliū Poetis partim reciſis/ Bap tiſtę Mantuani lectiōibus Chriſtiāis ſalubrius fructuoſiuſqꝫ intendant Diuerſum eſt hominis ſtudium: diuerſa voluptas: )ui Phœbi Muſas Mnemoſinenqꝫ colit. Hic Colophoniaci numeroſa volumina Vatis. Hic legit Aſcrei carmina terſa Senis: Vultqꝫ Sophocleo poſt intumuiſſe cōturno: Et leuibus ſoccis ſcommata multa ciet. Hic voluit docti præfulgida ſcripta Catulli: Battiadæ hic molli carmina facta lyra. Alter amat miſerum quem Cynthia cœpit ocellis: Hic legit aſſiduo quem tenet igne focus. Hic Mityleneo cordas intendere plectro Concupit:& cythara concinuiſſe leui. Hunc Peligneo iuuat indulgere Naſoni: Et curis Cōi Callimachiqꝫ viri. Horrida grandiloqui ſtudet hic poſt bella Maronis Papinij ſiluis: Thebaidemqꝫ capit. Prælia Theſſalicis hinc alter luſtrat in aruis: Et Libycum in Latios Annibalem iſſe viros. Hic demum placida Iuuenalis dogmata mente Rimatur: numeros& Venuſine tuos. Tu mage Chriſtiſonis animū oblectare Poetis Diſcas:& caſtos perſtrepitare modos. Iin Baptiſta pio trahit aurea penſa ſuſurro: Et telam Attalicis texuit ipſe notis. Quæ ſacra Parthenites Mariæ/ quæ geſta recenſet Coſtidis:& noſtro monſtra fuganda ſolo. Inſeruit magnæ præfulgida regna Cybeles: Cuncta per æthereas pinxit& aſtra vias. Et veterum monumienia viꝝ memoranda canendo Perdidicit radijs inſinuare ſuis: ullius eſt expers moris, non ullius artis: ne cec iniſſe tuba. Dluina cræ Frater Baptiſta Mantuanus Carmelita Lo douico Fuſcarario: ac Ioanni Baptiſtæ Refrigerio: viris integerrimis. S. P. D. Cibellum meum cui ꝙ(Mariæ virginis hiſtoriam continet Parthenice titulus eſt: duorum annorum lucubracionem: tibi & Ioanni Baptiſtę Refrigerio dicare:& ſub veſtrorum nominum inſcripcionibus edere conſtitui. Et ne quis hoc ab re& te mere factum exiſtimet: cāmbreuiter explicabo. Nuꝑ in cœno bium noſtrum dirę peſtilēciæ īmiſſo veneno: toti urbi cœpera mus eſſe timori. pellebamur non a colloquio tantū verum& a cōſpectu hoīm:& ab om̄i hūano cōmercio tāqͣꝫ baſiliſci(qui ſolo viſu noxij dicuntur) longe ꝓhibebāur. attoniti eramus: lababāt genua: nutabant animi. Domi mors imꝑabat: foris brumale frigus: quotidianæ pluuiæ: annonę caritas:& publica fames: belloꝝ ſtrepitus: hoīm ſaluti ſuę cōſulenciū ſeuera cu ſtodia. aqͣ& igni interdicti videbamur. undiqꝫ timor: undiq calamitatū cōfertiſſimę acies aduētare nunciabātur intercluſi eramus nec ulla videbatur ęuadēdi via. oīa mortē intētabāt:& erat una ſalus miſeris nullā ſꝑare ſalutē. Tu cū Refrigerio nr̄o (credo a deo miſſus) in atra dēſiſſimę noctis caligine: cæcuciē ti mihi tanqͣꝫ cū aurora matutinus luciferdiē aꝑuiſti: ſpem vitę cōfirmaſti: xenia miſiſti: ī āplas ac magnificas ędes tuas hoſpicio me ſuſcepiſti: lautiſſime elegātiſſime pauiſti. Nec(quod magis miror) videbaris hęc tāta ꝑegrino& hoſpiti p̄ſtare: ſed parēti ſed deo ip̄i Nullū clemēcię: nullū miſericordię: nullū liberalitatis officiū p̄termiſiſtis: oīa oīm virtutū munera mihi rite ꝑſoluiſtis. Erat mecū Frater Petrus Neuolarius: calamita tū meaꝝ ſꝑ fidiſſimus comes:& Bernardinus Tridinus: qui be neficioꝝ veſtroꝝ magnitudinē admirātes: ſępius aiebāt: ſe niſi oculis vidiſſent nunqͣꝫ credituros in hoc tā corrupto& perdito ſęculo: tātū in quoqꝫ ſuꝑeſſe ꝟtutis. Vos calamitatē meā in fœlicitatē cōuertiſtis. Vos mihi qd̓ Diomedi Daunus: qd̓ Vlyſſi Alcinous: qd̓ Euāder Aeneę: quod ꝓgenitori nr̄o Helie fuit ſareptana mulier: quod Chriſto Zachęus& Lazarus fu iſtis. Et ꝓculdubio Lodouice mihi hęc oīa cōſideranti veꝝ vi deri poſſet quod uulgo fertur: tuā. ſ. gentē ex antiqͦ illo Roma ne ꝟtutis robore ꝓpagatā:& a Fuſcoquodā: ꝗ tū ęrario præ erat cū Romanoꝝ colonia Bononiā miſſa ē: nomē& genus ac cepiſſe. huic tā clarę origini cognomē aſtipulatū: atteſtatur antiquitas: tua& tuoꝝ maioꝝ dignitas reſpōdet: tuoꝝ& morū integritas:& publica fauet opinio. quis enī nō credat tā clarę p̄ ſtātiſqꝫ familię egregiū aliquod fuiſſe prīcipium? Facile igiturªη & ego in hanc ſnīam venirē: niſi altera verior tuę gentis cōſta ret origo. Nā populi Bononienſis annales& diaria perſcrutā tibus: æuidens eſt tuā fuiſſe unam ex his nobilibus potentibuſqꝫ familijs(ſic enī illas appellāt) qͣs poſt miſerabilē patriæ tuę ſtragē:& deplorandā euerſionē: ad inſtaurādū urbis decus Lotarius īꝑator Bononiā miſit: ſed hāc originē oīm victrix obſcurauit antiꝗtas. digniſſima ꝓculdubio& venerādę maieſtatis fuit hęc origo gentis tuæ: ſed longe maioris glorię ſplen doriſqꝫ eſt: tot p̄ſtanciū ciuiū(ut ſtem̄ata docent) feraciſſimam fuiſſe: tot p̄clara viroꝝ ingenia tuliſſe: tot ꝟtutibus qͣſi ſtellis ꝗbuſdā claruiſſe: tot laude dignos nepotes ꝓgenuiſſe: quoꝝ quidā non ad minutaꝝ ſordidarūue/ ſed maximaꝝ& reipubli cæ valde utiliū reꝝ negociacionē ſe cōtulere:& ſumma fide diligencia ſolercia patrimoniū amplificātes: nouas ędes extruxe runt: extructas expoliuerūt auxeruntqꝫ: fundos comꝑarūt: diuitijs opibuſqꝫ longe lateqꝫ ſplēduerunt: quaꝝ ꝑtem inopi: ꝑtem tēplo ꝑtem ſuis opportune ponētes: optimoꝝ ciuiū pijſſimoꝝqꝫ chriſtianoꝝ ſibi merito nomen acꝗſiuerunt. Quidā ſumma cū gloria legū ſtudia ſequuti non ſuo tantū veꝝ& futu ro ſæculo miꝝ īmodū profuerunt: qualis Aegydius fuit: cuius adhuc in diui Dominici cœmiterio/ marmoreū ſepulchrū magnis extructū impēſis on̄ditur. Fuerūt cōplures alij: quoꝝ quon oportuit oꝑa& conſilio reſp. uſa eſt:& qui ſumma pietate patriā cōplexi: res pręclatas prudenter fortiterqꝫ geſſeret qualē Romeum perhibent equitē auratū& iure conſultiſſimū reꝝ humanaꝝ diuinarūqꝫ peritiſſimum: de cuius acri ingenio ſtrenuitate facundia:& in omni priuato publicoqꝫ munere pra ſtancia: quotidie apud maiores natu cū admiracione ſermo eſt ut oīm qui eū nouerūt iudicio ſummū patriæ decus fuit& or namētū. Extāt apud te Lodouice cōmētarij qͣꝫplures oracionū diuerſis in legacionibus ab eo ſcite docte ſapiēterqꝫ habitaꝝ: ī quibus diſciplinaꝝ oīm ſacraꝝ p̄cipue ſcripturaꝝ cognicio: īgens dicendi vehemēcia:& imenſa patrię charitas eluceſcit. Ex tā claris igitur fontibus: nō potuerunt niſi optīa flumina deri uari: nec miꝝ ē te ꝟtutū amatorē& cultorē eſſe ꝓbitatis: q̄ tui generis radicibus incocta ē: ꝓpterea nec ꝑ lōga tēpoꝝ ſpacia nec per mala huiuſce vitæ noſtræ contagia potuit eneruari. Eſt ꝓfecto ut videre videor: magnū virtutis adiumentū claris ortū eſſe parētibus. ſolēt enī iuuenes qui aliꝗd indolis hn̄t: ne degenerare videant̉/ maioꝝ ſuoꝝ dignitatē ęmulari:& ad paternaꝝ laudū aſpirare fœlicitatē: ſic Philippi nomen Alexandrū: ſic maioris Aphricani gloria minorē Scypionē: ſic Cæſaris Iu lij fama Octauianum excitauit: ſic deniqꝫ Pyrrhus Achilleides erat animoſus imagīe patris. Te quoqꝫ Lodouice qͣꝫqͣꝫ Deo& natura ducēte: tuiſqꝫ annitētibus ſtudijs virtutē amas: nō parū anteceſſoꝝ tuoꝝ te iuuare poſſunr imagines: quoꝝ mores æquare ut arduū& difficile: ſic certe& pulchrū eſt& laudabile. Te vero Refrigeri ſilēcio p̄terire nō poſſum: ne tuoꝝ in me me ritoꝝ: q̄ ꝓpe infinita ſunt oblitus videar. ſcribā igitur q̄& ne ceſſitudinis noſtrę fuerint exordia:& eiuſdē ꝑpetuo cōſeruandę ſint munimēta. Exeo tꝑe qͦ primū Bononiā veni: ſemꝑ aīad uerti te moꝝ grauitatē: vitęqꝫ honeſtatē cū optimis litterarū ſtudijs ſic cōiunxiſſe: ut facile cōijcere poſſem: te in optimū& pręclaꝝ viꝝ: breui euaſuꝝ: quod& rei cōprobauit euētus. Nā ad pn̄s: nec meliorē nec elequēciorē ciuē te habet feraciſſima p̄ſtanciū ingeniorū Bononia. Tu Pōpeianę magnanimitatis:& Catonianę integritatis emulator tāto patrię tuę factus es orna mēto: ut de te dici poſſit illud Maronis noſtri. Vitis ut arbori bus decori eſt: ut vitibus uuæ: Vt grægibus tauri: ſægetes ut pinguibus aruis Tu decus om̄e dijs. Extāt enī plures abſte ædite oraciones& epiſtolę Ciceronianā maieſtatē redolētes: ex ꝗ bus qͣꝫtū ingenio& doctrina polleas facile dignoſci pōt: undē nec ſine magna animi voluptate ea legere ac ꝑlegere poſſum. extāt& poemata tua: q̄ tuſca lingua plurima cōpoſuiſti: tanto ornatu tāta venuſtate: tāta fœlicitate cōdita: ut& mihi& om̄ibus uſui ſint& miraculo hēant̉. Taceo tuā in patriā pietatē:& in amicos fidē& cōſtanciā. placuit mihi ſemꝑ in primis tua in Deū optimū ſancta religio. Sæpius ꝗdē ſacra loca& cœnobia adis. Dei bonos ſeruos colis& veneraris. placuit itē ꝙ Parentē tuū ꝑitiſſimūolim Phyſicū: ꝗ Auicennā& Hippocratē: dū viueret publice īterprętās: medicinā florētiſſime docuit: incredi bili quodā ſtudio& pietate ſemꝑ obſeruaueris. p̄tereo ſplendi das affinitates. ꝑtos in patria& extra honores: hęc enī qm̄ for tunę bona ſunt: nec quequā meliorē faciūt: licet ſcd̓m ꝑipatēti cos ad hūanę fœlicitatis cōſumacionē faciāt: nunqͣꝫ ad amādū quēpiā me allicere potuerūt. Sed ut ſermonis noſtri principio finis cōſentire videatur: unde digreſſi ſumus reuertamur. bn̄fi cia nuꝑ a vobis in me collata recenſebā: ut non leuē fuiſſe cām on̄dere q̄ ad pręfati libelli mei donaciōem:& ad hoc tenue gra titudinis munus me adhortata eſt: illorſum nr̄a tendebat oracio Solebāt Romani veteres eū qui ciuē ſeruaſſet in bello corona quæ ciuica dicebatur inſignire. ꝙ ſi apud eos tantus hoa iij 42 nor erat ei qui aliū ſeruaſſet: qͣꝫti ego(ne ingratus ſim) te Refri geriūqꝫ facere debeo. qui nō ciues meos& fratres tm̄: ſed& me ip̄m Deo mouēte viāqꝫ mōſtrāte ſeruaſtis. Decorari vos opor tet hac nr̄a& ſi pauꝑe corona: t n̄ꝙ a generoſa mēte proueniat: digna ē quā lęta fronte& trāquillo uultu accipiatis: quę cœleſtis& vere btītudinis vobis ſit pręſagiū: virtutū veſtraꝝ monumentū:& amicicię noſtrę pignus īmortale. Ab ineunte ætate cū ſub paternæ diſciplinæ cura æducarer:& poſtqͣꝫ ad ſancti mōtis Carmeli ſerueritatē me cōtuli: ubi inter viros ꝗ Heliam heliſeūqꝫ ꝓphetaꝝ ſanctiſſimos exprimere conātur iā diu vixi ſꝑ accepi bn̄ficioꝝ acceptoꝝ nullo pacto decer̄ memoriā amittere: ſed oportere de referēda gracia ſemꝑ cogitare:& nunqͣꝫ ob ligacionē diſſimulare. Quātas igitur potero gracias referam. quas ſi referre negabit inopia: verbis agā. ſin agere nequiuero ſaltē habebo. Ad pręſens ergo munuſculo iſto contenti eritis: quod vobis tota mentis intencione dico: facturus multo amVALETE. pliora ſi poſſem. Apologeticon ad Eoſdem. Voniā fortaſſe cōplures: rei(ut mos eſt) nouitate pellecti:& ſi non ꝑlegent: legent tn̄ Parthenicē noſtrā: ſub veſtris iā iā nominibus edendā: ne in aliquē male opinionis morbū incidāt: volo quendā ſalutaris antidoti ſyntheſim eoꝝ mētibus admouere. Oēs tn̄ pręmonitos volo: ſi quid meę iucūdiſſimę Parthenice decoris& venuſtaſtis deeſt(multū aūt deeſſe ꝗs dubitat?) īpaciēti Refrigerii deſiderio totū imputandū eſſe: cuius lōgis p̄cibus expugnatus: me exorari:& li bellū quaſi īplumes pullos an̄ tēpus paſſus ſum euolare de nido. Nec erat eius aliud deſideriū qͣꝫ ut ſanctiſſimę Virginis lau des a pluribus legerētur:& Parthenice noſtra: Poetico veſtita decore: de Eccleſiaſtico ꝓdiēs gymnaſio: populi in ſe conuerteret intuitū. Sed neſcio an quod voluit obtinebit. pia ſunt vota ſed metuo ne nō fœlici fraudentur euētu. nā nec q debuit lima cruciata ē: nec hoīm mētes ut eſſe deberēt affectę ſunt. Nā dum ꝗſqꝫ tꝑm vicio: cuinulādis opibus: aut augēdis honoribus operā impēdit: liberales artes ītermittūtur: q̄ īter hūana bona ſo lę ſunt veꝝ decus& honeſtiſſimū peculiū. Sed de his alias nūc ad pn̄s inſtitutū accedamus. Videbor fortaſſe cōtra& conſue tudinē& ꝓfeſſionē meā nimiū excādeſcere:& Rhodio ſeu Lyndio Herculi ſacrificare: ſed ſi nō nihil(qd̓ neqꝫ ꝓpoſitū ē) limi tē exceſſero: det̓ rei cōtra quā dicturus ſum: īdignitati& īiuriæ quā qͦtidie patimur grauitati. meminerit ꝗſqꝫ Moſem iuſta in dignacione cōmotū: tabulas Dei digito ſcriptas cōfregiſſe.& cōſideret diuū Hieronymū ſuoꝝ detractoꝝ: qͦs ſępe canes nominat maledictis rn̄dere coactū: tāto nōnunqͣꝫ ſtomacho moueri ut& ſi nunqͣꝫ iuſticię& ꝟitatis: aliqn̄ tn̄ modeſtię& graui tatis videat̉ oblitus. Et ꝗs aduerſus hos iniqͦs iudices vocē nō tollat: ꝗ aſſidue cōtra mei ſimiles tā inepte: tā ꝓterue: tā ꝓcaciter: tā petulāter obloquūtur? Aiūt nos leuibus ſtudiis oblecta ri: nec carmīa decere religioſum viꝝ. hæc condēnaciōis noſtri cauſa ē. cōtra hos duce ꝟitate paramus expedicionē. hi ꝓculdu bio ſi errorē ſuū cognoſcerēt: ſi ſaperēt& ītelligerēt in eternum ſilenciū obmuteſcerēt. Et ſi quociēs peccāt atramēto linirētur: ut quorundā ludoꝝ lex poſtulat. Andromada& Memnone ni griores eſſent. Vellē Hieronymū legiſſent& ſcirēt an mulierē alienigenā bello captā poſtqͣꝫ decaluata eſt ī matrimoniū ducere liceat. Quid ſit ægyptū vaſis aureis& argēteis oīqꝫ pręcioſa ſuppellectile ſpoliari ab Hebreis. Quid myſtice ſignificet tem plū Dei& arcā legis auro barbarico decorari? ꝗd ē ꝙ Salomō i. dei ſapiēcia tēpli materiā& ornamentū om̄e ex libano Phœni cia& gētiliū inſulis aduexit? quid ē Reginā Sabeoꝝ ꝗ erāt Et nici arabię populi tātā odoramētoꝝ copiā Hieroſolymā ad pa cificū Regē attuliſſe? quid ē tres Magos auro thure& myrrha Chriſtū ī cunabul̓ adoraſſe:& barbara ꝑegrinaqꝫ līgua Ma riā ſalutaſſe? cur putas Ioſeph& Moſem oēm ęgypcioꝝ ſapiē ciā didiciſſe? Certe ꝑ hęc& his ſil̓ia ſignificat̉ om̄e qd̓ in terris boni erat ſiue reꝝ ſiue ſermonis Chriſto deberi. qd̓ ip̄e poſtea exp̄ſſit dicēs cū exaltatus fuero oīa trahā ad me ipſum. ergo de nūero oīm nō eſt eloquēcia nec Poeſis. ꝗs angeloꝝ vobis o cri tici reuelauit ab illa generalitate duo hęc excludi? Quid ē ꝗd in pſalmo legit̉. Myrrha& gutta a veſtimētis tuis a domibus eburneis ex ꝗbus delectauerūt te filię regū in honore tuo. Aſti tit Regina a dextris tuis ī veſtitu deamrato circūamicta varieta te. hęc& ſi ad ꝟtutes& mores referri videātur nihil tn̄ ꝓhibet & ad eloquii ſermoniſqꝫ varietatē extēdere. nā teſte Iob lex dei & ſermo ml̓tiplex ē: nec unā habet īterp̄tacionē cū auctore Pau lo unuſquiſqꝫ ī ſenſu ſuo abūdet. Vellē ne tociēs bonos īceſſerēt antiquiſſimos& ſanctiſſimos Hebreoꝝ viros ſcirēt nō legiſſe mō ſed& factitaſſe ꝟſus& poemata Poetaſqꝫ fuiſſe. ſed alio noīe carmē appellabāt: nā cantica pſalmos hymnos magis vocabāt qͣꝫ poemata: ut illud Te decet hymnus deus ī ſyon.& illud. Pſalmū dicite nomini eius:& iteꝝ ſumite pſalmū& date tympanū pſalteriū iucundum cum cithara.& iteꝝ in pſalmis iubilemus ei.& itē illd̓ exurge pſalteriū& cithara. nōnunqͣꝫ& carmē dicūt ut illud carmē Deo nr̄o. ſed ꝗd de vocabul̓ eſt con certacio cū eandē rē eſſe cōſtat quā Gręci pſalmū& hymnū dicūt nos carmē appellamus& ꝟſus. Dicite. Moſes ſanctus fuit ſcripſit Moſes carmen:& illud filios& filias iuſſit ediſcere. An Dauid ſanctus ē? at Dauid pſaltes citharędus& Poeta lyricus ſuit. Audiſti cū legeret̉ ī pſalmo Exurge gl̓ia mea exurge pſalte riū& cithara. Audin audin? pſalteriū& citharā gloriā ſuā vocat. Sed ꝗd qͣſi ī re dubia hæſitamus? īterroga doctiſſimos he breoꝝ: lege Hieronymū fideliſſimū īterp̄tē. Credo ego Diuid & natural̓& moral̓ Phīæ ſtudioſiſſimū fuiſſe:& Poetico diuīo qꝫ ſpū nōnunqͣꝫ tm̄ īcaluiſſe ut aliqn̄ ꝓphetaret n̄ aduertēs ꝗd diceret audi pſalmū cœli enarrāt gloriā dei et oꝑa manuū eius enunciat firmamentū audi& aliū. Delectaſti me ī factura tua & ī oꝑibus manuū tuaꝝ exultabo. Et paulo infra redarguens eos ꝗ a ſcienciaꝝ contēplaciōe ceſſant ſubiūgit. Vir inſipiens nō cognoſcet& ſtultus nō ītelliget hęc.& in alio pſalmo legit Deus ſciēciaꝝ dn̄s eſt. Dicite. Hieremias ſanctus ē. at ip̄e nume ris Threnos ſcripſit. qͦ genere poematis primus Simonides apud Gręcos uſus dr̄. Quid de Iob ſentitis. magna ꝑs calamita tū eius heroico ꝟſu Hieronymo teſte decurrit. O ſapientes viros& dignos ꝗbus eccleſiæ credamus habenas: ꝓſcribere voſunt carmīa Proſcribētur ergo Moſis Dauid Hieremię& Iob īmortali veneraciōe digna volumīa. ah æquo aīo eſſe iudices: nec p̄cipites in ſnīam ruatis: date diei dilacionē. peregrini teſtes adducēdi ſunt ſed ꝗd eſt vos rogo. die noctuqꝫ ī eccleſijs carmi na legimus& cātamus: vos ipſi nō nunqͣꝫ adeſtis cū canitur. Iā lucis orto ſidere Cōditor alme ſideꝝ Ales diei nuncius lucem ꝓpinquā pręcinit. Aurora lucis rutilat. Lux ecce ſurgit aurea: Aeterna cœli gloria: beata ſpes mortaliū Altitonātis unice ca ſtæꝙ ꝓles ꝟginis. Oqͣꝫ glorifica luce coruſcās. Sanctoꝝ meritis inclyta gaudia. Iſte cōfeſſor dn̄i beatus. Salue ſancta parēs enixa puerpera regē Qui cœlū terrāqꝫ regit. adeſtis inqͣꝫ cū hęc & id genus alia vel leguntur vel canūtur: tacite cornicamini: quę auditis laudatis: talibus placari Deū cōfitemini. hęc Poeta rū carmina ſunt:& Poetaꝝ carmina uultis explodere. idē placet& diſplicet: idē ꝓbatis& improbatis qd̓ qͣꝫtū viciū ſit diale ticos īterrogate. ſacius vobis erat tacuiſſe& digito cōpeſcuiſſe labella. debebatis ea ſaltē diuinę ſcripturę ꝟba timere. ueh vo bis ꝗ dicitis bonū malū& malū bonū ponētes lucē tenebras& tenebras lucē. Vr̄ę īcōcīnę nūgę p̄claris īgenijs ſcādalū ſūt: ſan ctis ꝟtutū conatibus obſiſtūt: accidię ignauięqꝫ ſemīa ſpargūt Longe alit̓ locutus eſt Chriſtus ſcrutamini ſcripturas inꝗt:& in Diſcipulos iraſci viſus eſt ꝙ ꝑabolas apologis ꝑſimiles tar dius ītelligerēt: cū dixit adhuc& vos ſine ītellectu eſtis. Iſti ut arbitror quadā ſua bona ut aiunt voluntate cōtenti intellectū excolere negligunt: hmōi vita ſi bona ſit neſcio: certe eā Hiero nymus ruſticā vocat. Ego exiſtimo bonū viꝝ eſſe nō poſſe: ꝗ vel ſua vel alioꝝ prudēcia nō regatur: oportet ergo iſtos ſi bo ni eſſe curāt vel quę dicimus ſcire vel ſciētibus credere. Credāt ergo nobis:& fileant& nos quoqꝫ receptui canemus. Aiūt ſan ctos viros ignaros lr̄aꝝ fuiſſe. fateor de quibuſdā: ſed erat in eis dei ſpiritus reꝝ oīm ſcrutator& doctor. Rudes erant inqui unt Apoſtoli. non inficior eos cū electi fuerūt rudes fuiſſe: ſeq expoliuit eos Chriſtus:& diſciplinæ ſuę magiſterio formauit: cur Paul̓. vas electiōis appellatus eſt? an ꝙ pię volūtatis motu ferretur? nō utiqꝫ. ſed ꝙ diuinę legis& ſcripturarū erat armariū. ſic Hieronymo placet. ſi alit̓ ſentitis vel Hieronymo prudē ciores: vel peſſimi hoīm eſtis: quia nec prudētes eſtis nec prudentibus aſſentitis. Tria hoīm genera canit Heſiodus. unū eorū qui q̄ agēda ſunt vident agūtqꝫ:& hi quidē optimi ſunt. Alteꝝ eoꝝ qui etſi non videant vidētibus tn̄ obediunt.& hi quo qꝫ boni ſunt. Terciū penitus inutile& abominandū eoꝝ ſcꝫ nec ſua ut dixi nec alioꝝ prudencia gubernant̉. ꝓpterea in Pſai mo dr̄. gens ſtulta& abſqꝫ conſilio utinā ītelligerent& ſaperēt & nouiſſima ꝓuiderent. Colenda ergo ſunt ingenia ſcrutandæ ſcripturę: rimādi codices: euoluēdę hiſtoriæ. Auguſtini verba ſubijciā ſic enī ī lib. de doctrina Chriſtiana nos inſtruit dicēs. Philoſophi maxīe Platonici ſi quę fidei nr̄ę cōſentanea dixere: non ſolū formidanda nō ſunt: veꝝ eciā ab eis tanqͣꝫ ab iniuſtis poſſeſſoribus ī uſum noſtrū conuertēda. rn̄debunt fortaſſe de Phīs Auguſtinū non de Poetis loꝗ. veꝝ aiunt. ſed nunꝗd Poe tæ Philoſophi ſunt? Quę ſnīa illa eſt? Diſcite iuſticiā moniti non tēnere diuos. Et illa. morte carent aīæ. Et illa q̄ inꝗt apud inferos purgari. Quæ quis apud Suꝑos furto lætatus inani: Diſtulit in ſerā cōmiſſa piacula noctē. nonne oēs Platonicæ& verę īmo& catholicæ? Empedocles Phūs orator& Poeta fuit Tragœdias& Xerxis trāſitū carmine ſcripſit. Home.& Phūs & Poeta fuit: putauitqꝫ oīa ex aꝗs ꝓgenita: nā Oceanū oīm pa trē dicit. Ille ip̄e de qͦ Aug. ait Plato Poeta fuit: poemata ędidit & Tragœdias. Lucrec. Poęta fuit& Phūs. Marcus Manl̓. phūs & Poeta. Macer phūs& Poeta. Quintus Serenus& Auſoni us medici& Poetę Cū Vir. Geor. legis Phīam legis. tota Aene is Ethica eſt: docet.n. qͦ pacto vir fortis oēs caſus ferre debeat: ꝗd in om̄i fortuna ſenciendū ꝗd dicēdū ꝗdue tacendū ſit. Et ma gnus eſt ī eo lib cęteriſqꝫ ſimilibus nō eloquenciæ ſolū ſed oīs ſcienciæ ſapiēcięqꝫ theſaurus:& licet iſtę pueris tradantur ſunt tn̄ viriles ſenileſqꝫ lectiones. Sed ne forte dicere audeant apud antiqͦs eccleſiæ doctores& magiſtros: nullā fuiſſe Poeſim: faci le nāqꝫ in id mendaciū ꝓlaberentur nullā habentes hiſtoriarū nocionē: volo eoꝝ occurrere delicto.& ne ſe tanti crimīs reos faciant obſtare: nobile Pſychomachiæ opuſculū Chriſtianū ha bet auctorē Omaſtigophori: caſtigatoreſqꝫ noſtri videbitis il ſic figmenta& proſopopeias ubiqꝫ reſonare. Quid de Paulino Nolanæ urbis Epō Hieronymi contemporaneo& familiari? Nōne puleherrima q̄ adhuc extāt& ſemꝑ extabūt excudit Poe mata? Cū adliuc adoleſcentulus eſſem& a ſtudijs eccleſiaſticis more illius ętatis abhorrerē forte ī ea poemata incidi:& carmi nis ſuauitate delectatus aīm ad res diuinas paulatim appuli:& ex illo tꝑe ſacraꝝ litteraꝝ ſtudioſior fui. ſic pręcor accidat his qui mea legent:& fiāt libelli mei qͣſi apoſtolica recia& trahendis ad Chriſtū hoībus laquei tenaciores. Ambroſiū Mediolanēſem Archiep̄m& Bedā preſbyteꝝ taceo: quoꝝ alter Ambr. ſcilicet pulcherrimos& pindaricā officinā redolētes hymnos odaſqꝫ venuſtiſſimas/ alter de cōponendis verſibus libellū cō ſcripſit. Certū eſt mihi cū his pręſtantibus viris malle carpi qͣꝫ vobiſcūo cenſores mei ab imperito uulgo prędicari. Volo an iſtoꝝ oculos Iuuencū Hiſpanū ſtatuere quem īter illuſtres viros& in doctiſſimoꝝ Chriſtianoꝝ catalogo Hieronymus ænumerat: ut accidat eis qd̓ a Perſio dicitur Virtutē videāt inta beſcātqꝫ relicta. Prodite o Zοιli noſtri videte viꝝ ſacris inicia tū myſterijs lauro coronatū: muſis undiqꝫ cinctū lyrā tenentē currite ad raꝝ hoc& grāde ſpectaculū: ſed cauete ne repente cul petis: laudat̉ a Hiero. nic igitur īmenſam euāgelicę legis maieſtatē ꝟſibus incluſit Heroicis:& idē alij fecere Chriſtiani& gra uiſſimi& ſanctiſſimi: quoꝝ cū opus erit mencionē faciemus. non enī hāc volumus in vr̄as duriſſimas frōtes eſſe ultimā ex pedicionē. Et qm̄ carmē vituperant inſpiciamus quid carmen ſit: quid mali concludat. iudicio meo licet ita carmē definire ꝙ oracio ſit ſtrictiori pedū lege cohercita& ornatiſſimū dicēdi genus. ꝗd hic mali latet? quid nō pocius boni? ſic reꝝ naturæ ſpiciunt̉ quom ꝑ analyſim in prīcipia cauſaſqꝫ reſoluuntur. Oro quid ī ſe mali cōtineat nō video: qui videt ædat. pedibus eē cohercitū ꝗs malū putat? at hęc ē tota carmīs natura. Dicūt iſti malos eſſe ꝟſus ꝙ ſępius ī uſus malos venere. atat ſi ꝓpterea res malas dicūt: quid peius auro? de qͦ illud Phocyllidis. ἡ φιλοχρημοσύνη μήτηρ κακότητοσ ἁϖάσησ χρυσὸς ἀει δόλοσ εστὶ και ἄργυρος ἀνοίσι χρυσε κακων ἀρχηγε: βιοφθόρε ϖαντα χαλέπ/ των εἴθε σε μη θνητοῖσι γενέσθαι ϖημο ϖοθεινὸν σοῦ γαρ ἕκητι μάχαι τε λελασιαίτε φόνοιτε. Auaricia mater maliciæ uniuerſæ: Aurum ſemper dolus eſt& argentum hominibus. O aurum maloꝝ princeps: vitæ deſtructor: oīa difficilitans O utinam te non mortalibus natum: nocumentū amabile: Tui enim cauſa pugnæqꝫ predæqꝫ cedeſqꝫ: quid ligno quid equis quid ferro peius? quæ tot belloꝝ incēdijs terra mariqꝫ uſum prębuere: mala erit tellus malum mare addamus totum illud Heſiodi. Innumeræqͣꝫ eciam mortale vagantur Per genus infandę ſpecies: quibus æquor& omnis Terra infecta tumet: morbi nocteſqꝫ dieſqꝫ Sponte ſua ſine voce ruunt. mala ſydera: quibus nōnunquā male utuntur Aſtronomi. Cō cedo magnę vanitatis Poeſim nō ſuo ſed abutenciū vicio fuiſſe miniſtrā. Sed Maria Magdalena ꝗd fuit? Matheus Apl̓us Pau lus quondā lupus rapax quid fuere?& tu fortaſſe ꝗd aliqn̄ fui ſti? nō ſunt deſtruēdę res bone ꝙ malis uſibus ſeruiāt: ſed ip̄is ſi fieri pōt ſeruatis caſtigādi ſunt ꝑuerſe utētes. Orige. inꝗt res quæ ꝑ naturā bonę ſunt dū his male utimur nos ad pctā deducunt. nō ē mala res: vidit enī Deus cuncta q̄ fecerat& erāt valde bona: ſed abuſus malus eſt. ꝓfecto ſi malū ē carmē oēm oracionē fateri malā neceſſe ē. ſi enī qd̓ in aliqͦ genere nobiliſſimū eſt malū eſt: totū genus malū eſt. ſed nolo ī hoſtes dialeticis am plius t̓minis pugnare ne ſe inſidijs circūueniri q̄rant̉: nec volo illū īmitari ꝗ dixit. mutemus clypeos Danaūqꝫ īſignia nobis Aptemus: dolus an ꝟtus ꝗs in hoſte reꝗrat? Volo aꝑto cāpo collatis ſignis milite ꝟtute duce ꝟitate iuſto marte decernere. Dicūt Poeſim īuentū eſſe Gētiliū:& ꝓpterea reſpuendā. ſi con ſecūcio nū quas mō Neoterici conſequencias vocāt legē agno ſcerent putas iſta dicerent? ſi aliqua perfectæ virtutis vena viueret in iſtis nō eſſet nobis iſta certandū paleſtra: ſed ad oīa ad uerſa paciēter& ęquo aīo ꝑferēda me ſꝑ illa Gregor. maxīe ad hortata ē ſnīa quę inꝗt. Qd̓ flagellū grano quod fornax auro qd̓ lima ferro hoc ſacit tribulacio viro iuſto. Itē illa Tolerādi ubiqꝫ ſunt mali: ꝗa Abel eſſe nō pōt quē Chain malicia nō exercet. Tolerare ergo debeo: tacere nō debeo. Cuius malus ē inuētor malā rē eſſe rn̄dent. malę ergo ſūt lr̄ę latinę quaꝝ ut aiūt inuētrix eſt Carmēta. malę Gręcæ quaꝝ auctor ē Cadmus: ma le oēs artes liberales quę ſunt inuēta Paganoꝝ: nihil erit in hoc mundo boni pręter id quod in hortis iſtoꝝ aut agris naſcitur Nō utentur fabri ſerra nō aſcia nō ꝑpendiculo non terebello: nec nautę malo antēnaqꝫ quoꝝ oīm inuētor Dædalus fuit. ꝓhibeatur& currus quē primo excogitaſſe dicitur Erichthonius. Septineruis lyra Mercurij ē: cauete muſici. Iſtis cum ęgrotabūt ne adſitis medici: ars enī vr̄a deſcēdit ab Aeſculapio. ſyn theſim Mitridaticā ne dederitis: Pōtici Regis ē cōdimentū. Ve rū hæc māifeſta deliramēta cū ſint nec cōfutacione egeāt: ad alia obiecta trāſeundū eſt. Dānandā eſſe Poeſim volunt qm̄ falſa deridendaqꝫ cōtineat. Et illius verſiculi pręſidio freti feſtuca moliūtur leonē occidere. Nā mirāda canunt& nō credēda Poe tæ. Cur nō pocius illud Horacij ꝓferūt? Dictæ ꝑ carmīa ſortes Et vitę monſtrata via eſt& gr̄a Regū. Nil intentatū noſtri li quere Poetę. Quid ad hoc aliud rn̄debo qͣꝫ qͦd a Lactancio Firmiano viro& chriſtianiſſimo& doctiſſimo in diuinaꝝ inſtitu cionū libro dictū repperi? Dicā igitur Poetas veraciſſimos eē: ſed oportere volente eos ītelligere pręmonitū eſſe nō noīa ſolum ſed res ipſas apud Poetas& ſacros codices aliqn̄ ſignifica re res alias:& ſic fieri ut conſiderāti tantū voces& prīa vocū ſi gnificata nō ſolū Poetaꝝ ſed& ſcripturę ſacrę textus inſulſi fal ſiqꝫ videant̉. ut ē ill. id ī pſalmis. Vineā de ægypto tranſtuliſti: eieciſti gētes& plātaſti eā. Dux itineris fuiſti ī conſpectu eius & plātaſti radices eius& īpleuit t̓rā: oꝑuit mōtes umbra eius: & arbuſta eius cędros dei. Extēdit palmites ſuos uſqꝫ ad mare: & uſqꝫ ad flumē ꝓpagīes eius. Vt ꝗd deſtruxiſti maceriā eius: & vindemiāt eā oēs ꝗ p̄tergrediūt̉ viā? Extermīauit eā aper de ſylua:& ſingularis ferus depaſtus ē eā. Si ꝗs Poetaꝝ nr̄oꝝ hęc texuiſſet fabulā ſcribere diceret̉. hic igitur nō ſolū ꝗd voces ſed eciā ꝗd vocū ſignificata deſignēt aduertendū ē:& ita quid ꝑ vi neā quid ꝑ maceriā: quid ꝑ radices& palmites: quid ꝑ aprū& ſingularem feꝝ exprimere voluerīt ſubtiliter inquirendum. Et in Euāgelio de vinea& torculari de Patrefamilias& vineæ oꝑarijs: de filio ꝓdigo:& hmōi alia multa q̄ fabulis ſimillima videbunt̉ ſi iniquū ſorciantur īterpretē. Simili mō ſi quæ apd̓ Poetas īueniuntur fabulæ ꝑtractētur veraces īuenientur. Cum Dędalus Bellerophōtes& Perſeus volaſſe dicūtur quid ꝑ volatum ītelligi debet niſi celer aduentus? Quom in lupū muta tus Lycaon dicitur quid lupus niſi rapacē violentūqꝫ latronē on̄dit? Quid ē Halcyonē in auiculæ trāſiſſe figurā? nēpe nihil aliud qͣꝫ poſt Cæycis viri fata ī illius auiculæ mores trāſmuta, tā. Vel hmōi volucres ſolitarias& quaſi aſſiduo luctu mœrētes& halcyoni ſimiles on̄dere Poetæ voluerūt. Et de ſimilibus idē iudicium ē. Bucolica carmina canere& meditari eſt paſtores& ruſticos effingere. Comœdias ſcribere: eſt mediocris& infimę ſortis ꝑſonas exprimere:& auditores lectoreſqꝫ mores hoīm varios docere. Et Poetæ ꝓprium ē veritatē ſub aliquo vel amēto nouæ decentiſqꝫ figuræ recitare: ſicut mulieres ad animoꝝ voluptatē veros panes ſub auium nōnunqͣꝫ figuris& brutoꝝ imaginibus abſcondunt hinc metaphorę hinc ſomato pœiæ ſeu ꝓſopopœiæ Apoſtrophe& Tropologiæ oēs& ſthemata deſcendunt: quibus ad ęuidencius& ornacius æloquēdū nō Poetæ ſolum ſed& ſacræ paginæ ꝓphetarum pręcipue die noctuqꝫ paſſimutuntur. legite librum Auguſtini de doctrina Chriſtiana: legite Bedę libꝝ quē de hmōi figuris ędidit noſtro rum.i. eccleſiaſticoꝝ auctoꝝ ſemꝑ exempla ſubijciens. Quod tanti ornatus ſtudioſi ſunt Poetæ vicio datur: at ſi ęquū ē hoc iudiciū Deo& naturę vicio detur ꝙ terras tāto arboꝝ herbaꝝ qꝫ viriditate& floꝝ varietate decorarint: ꝙ cœlo tātum decus addiderint: ꝙ aurorā luciferumqꝫ tātę venuſtatis gracia veſtie rint. ſed nec ꝓpterea muliebrē cultum admittimus: quem utiqꝫ admitteremus ſi ſine mencium noſtraꝝ periculo& virtutū detrimento fieri poſſet. laudare Deum bonun eſt: qͣꝫto cōpcior laus erit magis unūquēqꝫ delectabit magis ad legendum inuitabit: corda magis excitabit ſed hmōi laudes hymnoſqꝫ barba ri lingua non pręſtabunt. arte opus eſt& ingenio: ars hæc dicendi ars eſt& maxime Poeſis cuius tanta eſt ad ꝑſuadendum diſſuadēdumqꝫ vis ut eciā manifeſte falſa credi coegerit. ab indocto artifice Chriſtum fingi licet: nōne& a perito? cōmunibus verbis& ſermone rudi Deū laudari nemo nefas putat: at cur nō ęgregia limataqꝫ licebit oracione? hæc autē Poetaꝝ eſt quibus p̄ſtantiſſimū dicendi genus cōuenit. Nec fuit ad cōfutandam deorū vanitatē utilior ulla qͣꝫ Poetaꝝ lectio: ipſi nāqꝫ deoꝝ furta ſceleraqꝫ detegunt:& Deos ipſos quos laudare videntur explodunt. Nō timebimus igit̉ ad res diuinas trāſferre carmē:& noſtre diuicias oracionis ſi quę ſunt ī mediū ad Apo ſtoloꝝ pedes afferre. ſi ornate laudare bonū eſt ornacius lauda re melius eſt ornatiſſime ꝟo optimū erit. Ego ſi optime nō po tero bn̄dicere conabor: ſi bn̄ loqui nequero& ſi frigidus obſti terit circū pręcordia ſanguis ſaltē belle cōcedetur. Nolo talentum mihi traditū more ſerui nequā abſcondere. in tēplum Dei quiſqꝫ quod pōt offert: calix aquę frigidæ nō contēnitur. puto ego quom ad Poeticū exerciciū me cōuerto ſi quid apcius exit qn̄ hæc rara auis eſt: a Deo mihi dari: a Deo inquā ꝗ trinus ē non ab Apolline:& quociēs Apollinē nomino nemo ſit tā vecors& leuis ut putet me veteres Deoꝝ ſtatuas īſtaurare velle: neqꝫ enī plaſtes ſum ſed ꝑ Apollinem id intelligo ꝙ nominis ethymologia ſcd̓m Chryſippū on̄dit.ſ. ꝙ ſolus eſt& nō multi. ītelligo igitur eū de qͦ dicitur. Audi Iſrael Deus tuus unus eſt quid ſi eodē mō Iouē hoc eſt iuuantē patrē ſeu more græco dieſpitrē Deū veꝝ vocauero. qui hæc nomīa falſis Dijs impoſuere mendaces fuere: quia rebus malis bona impoſuere voca bula: nec erant illoꝝ Deoꝝ hæc nomīa: noſtri Dei erāt& ſunt: qui ita ſolus eſt ut trinus tn̄ ſit: ſolus ſiue(ut noſtroꝝ veſtigia nō omittā) unus in eſſencia trinus in ꝑſonis. ipſe ꝟe iuuans Pater eſt:& eū Iouē appellari nihil eſt aliud apud intelligentes qͣꝫ rem aliquā ab iniuſto poſſeſſore ad ꝓpriū dn̄m reuocare. Quod ſi eo ꝙ quidā demon Iuppiter eſt appellatus nō placet Deū noſtrū Iouē. i. iuuantē patrē nomīari& ſi bona quæ Dijs falſis impoſita fuere nomina: nō eſt fas ad veꝝ Deū trāſmigra re hoc quoqꝫ nomen Deus reticebimus: nā Iupit̉ Deus dictus eſt. ſummā igitur illā virtutē quæ ſumma ꝓuidencia oēm mū dum regit& cōdidit nō vocabimus Deūquoniā tali aliqn̄ vo cabulo demones qui idolis includebātur uſi fuere. Antiquus ille falſus erat Iupiter: noſter autem Deus verus Iupiter eſt: in his tn̄ ſanctoꝝ Patrū ſnīam imitari ſemꝑ cōſiliū fuit& eſt eritqꝫ dū ſpūs hos reget artus. Nōnunqͣꝫ eciā veteꝝ Deoꝝ nomīe ſtellas ipſas vel aliquā dei creaturā intelligo: ut ꝑ Vulcanū ig nem: ꝑ Martē ſtellā quę ī quinto orbe ē vl̓ bellū. per Cererē ter rā vel triticū vel panē: ꝑ Neptunū& Nerea mare ꝑNymphas a quas: ꝑ muſas ſciēcias exprimere volui ut aſperitatē vocabulo rū euitē& ut carminibus maior inſit venuſtas: quæ ſi ſecus fie ret ſicca arida& nimiū ſeuera tetricaqꝫ videretur. Fati nomīe nō illā cauſaꝝ ſeriē unde volūt ꝗdā nos cogi ſed Dei ipſius vo luntatē decretūqͣꝫ ut ſæpe numero Seruius quoqꝫ in Virgiliū exponit ſignificari volo: nōnunqͣꝫ eciā& ipſam ſideꝝ cœliqꝫ ꝟ tutē quā& ſi nobis neceſſitatē nō imponat tn̄ in hæc inferiora corꝑa(ſeu ſimplicia ſint ut elemēta: ſeu mixta imꝑfecta ut ros & grādo: ſeu perfecta aīata inaīataue) plurimū poſſe nll̓i ſapiē ti dubiū eſt: quod ſi quis manifeſte indubitateqꝫ velit agnoſce re theologoꝝ& Scoti pręcipue in ſccūdo ſnīaꝝ cōmentaria legat& q̄ſtiones. Cū fortunā nomino nō Deā Deūue aliquē corito ſed occultā aliquā latentēqꝫ cauſam aliqn̄& ꝓſperitatē fœ licitatēqꝫ. Oīa hæc euitare pulchꝝ poema condere volēti difficilimū arbitror: ꝙ ſi veteres Poetæ quoꝝ fecimus mēcionem hęc euitare ſtuduerūt: ideo feciſſe arbitror ꝙ nondū penitus r̄l loꝝ Deoꝝ cultus euanuerat: ſed poſtqͣꝫ victor oīm Deoꝝ factus eſt Chriſtus& ubiqꝫ poſitis p̄ſidijs fugata ē demonū malicia: licet eoꝝ noībus impune uti. Tūc regni nouitas talia cozebat moliri& late fines cuſtode tueri: at nunc non ſubmoto: ſed extincto hoſte licet prędā recenſere: ouaciones triumphoſqꝫ celebrare: opima ſpolia Deo noſtro ſuſpēdere: trophea plurima ponere: quo tantę ſemꝑ cluret fama victorię. Nūc hoſtes & inimici Chriſti qui aliqn̄ fidē perſequebātur Dij.ſ. falſi nūc in eius pedū ſcabellū cōuerſi ſunt. calcat eos pedibus Chriſtus ambulās ſuper aſpidē& baſiliſcū& conculcās leonē& draconē Scuto circūdat nos veritas eius nec timemus a nocturno idololatrię timore. Angelis ſuis Deus mādauit de nobis ut cuſto diant nos in oībus vijs noſtris. Si veteꝝ Deoꝝ mēoria tolleretur Chriſti magna ex ꝑte apud nos gloria laberetur. nō fuit ſpecioſus de Numātinis triuphus qm̄ nullę exuuię in pōpa vi ſe ſunt. at de Perſeo macedonię Rege pulcherrimū ſpectaculum fuit ꝙ ipſe īter ciues ſuos captiuos captiuus Rex ſonātibus ca thenis populo Romano applaudēte ductus ē in capitoliū: nos quoqꝫ ſępius dn̄icā victoriā mēorātes Iouē ceteroſqꝫ Deos no mināus ſicut ī fidei ſymbolo Pylatū: ī euāgelio Caiphā& Herodē. Tūc mirabilior& iucūdior triūphus ē cū captiui ip̄i dig. noſcūtur:& ſcit̉ hūc Regē eſſe illū filiū Regis: hūc fuiſſe ducē illū Cēturionē ꝗ norit qͣꝫto cultu olim Romani Iouē Venerē& Martē. Athenien̄. Mineruā: Libyci Iunonē Epheſij Dianā Rho dij& Delphici Phœbū venerati ſint: mirabitur tātā mūdi mu tacionē q̄ nō niſi diuina ꝟtute fieri ullo pacto potuerit: ꝗ hæc ignorat: neqꝫ admirat̉ neqꝫ cōſiderat. nec miret̉ ullus ſi Cynoſu rā: ſi Elicē nomīo& hmōi multa: habet enī q̄libet ars ſua q̄dā peculiaria vocabula ꝗbus artificem uti neceſſe eſt:& hmōi voh ij cum ſimulachra penitus horrere vel ignorantis eſt vel ſuꝑſticioſi Cynoſura vocabulū eſt Paganoꝝ res aūt Dei:& ſi vis om nino Paganoꝝ vitare grāmaticā non habes ꝗbus nominibus oꝑa Dei nomines. Sed ut aliqn̄ finem īueniat oracio: hæc miſſa faciemus. ſi hoc unū addiderimus ꝙ videlicet tēpus hoc noſtrū videtur eſſe id de quo ꝓpheta locutus ē cū dixit futurū tēpus in quo pardus cū agno& crudelia aīalia cū manſuetis impune habitarent:& quo puero īnoxius eſſet ſerpēs& feras tru culentaſqꝫ beſtias minaret puerulus: hæc iudicio meo de puero Chriſto& de dijs gentilibus ītelligi poſſunt: quare non efi ad pręſens nobis ab illoꝝ nomībus metuendū magiſ qͣꝫ a ſcorpio cui reciſa ſit cauda: vel a veſpa cui ſit euulſus aculeus: puer paruulus qui datus eſt nobis minat iſta oīa Et puer iſte eſt ꝗ cū dulciſſima matre miſit in os meū cāticum nouū carmē Deo no ſtro. Caueāt ergo iſti ne de illoꝝ numero ſint de quibus dicitur. trepidauerūt timore ubi nō erat timor: ubi ꝟo timor erat hoc eſt in peccatis: mīme trepidāt. Volo ſciant noſtrā quā ſuā tuciorem eſſe viā: nam& ſi in laudādis diuinis rebus nōnihil modū excederē tn̄ in hoc exceſſiſſe qͣꝫ defeciſſe longe melius ē: Theologoꝝ enī regula eſt. cū datur ꝟtus ad augendū actū me lior eſt exceſſus qͣꝫ defectus. Ipſi ꝟo tacēt& tanqͣꝫ fuci pecus ignauum nos apum ſedulitate laborātes inſectātur:& mellifluis noſtris opibus inſidiātur. Ex ītegro citamur ī iudiciū. ꝓpt̓ hu mana ſtudia dicūt vapulaſſe Hieronymū& liuētes ſcapulas reportaſſe. Sed o ſtulti& tardi īgenio ad ea capiēda quę clariora ſole ad vite hūanę inſtructionē ſub oculos veſtros Deus īgeſſit. Cur p̄cor Hieronymus vapulauit? ꝙ idoneū utriuſqꝫ teſta mēti laborādo ſe fecerat interprętē? Abſit ut ego unqͣꝫ in hanc veſtrā fallacem ſnīam trahar. Voluit Deus nouū vetuſqꝫteſtamētū ꝑ Hieronymū trāſferri voluit ergo& illa ſine ꝗbus id fie ri nequibat. at ꝑs grāmaticę ignarus ethymologiā neſciēs ortographiā nō agnoſcēs ꝓſodię nullū iudiciū habēs: hiſtoriaꝝ vacuus Poetaꝝ oratorumqꝫ inimicus tam variū tā multiplex opus conſumare potuiſſet? hi ſunt qui laborem& dolorē nō conſiderant: digni qui magni patriſfamilias curatores ſint: ut ſub umbra iacētes oꝑariorum ſudorē rideāt. Vidi nonnullos ex iſtoꝝ numero ꝗ ſe poſtqͣꝫ Alexandri grāmatici& Eſopi ver ſiculos didicere cōſumatos grāmaticos arbitrentur:& poſtqͣ dialectices& legū aliꝗd addidicerūt/ ſeSolones& Chryſippos exiſtimēt: poſtmodū quom vl̓ Auguſtini vel Hieronymi vel Hilarij aut alterius exhis ꝗ latinā linguā tenuere ꝓfert̉ aliꝗd hęſitāt tacent muſſant: audiſſe diſſimulāt. doceri pudet. ignorancia cruciat: dicunt aliā eſſe nūc aliā tunc fuiſſe grāmaticā:& eū dr̄ oportere illā quæ tunc erat nō ignorari ꝙ ſcd̓m illā con ſcripta ſunt euangelia Pauli& alioꝝ apoſtoloꝝ: epiſtolę magnoꝝ doctoꝝ: libri qui utiqꝫ magni nō fuiſſent niſi periti grā maticæ fuiſſent. rn̄dent ſatis eſſe ſumma ſequi veſtigia reꝝ:& ſuū quoddā Catolicō venerātur quod pluribus erratis qͣꝫ pardus maculis aſperſum eſt At cur igit̉ vapulauit Hieronymus? Nēpe ꝙ artis ſuę arma ad obſequiū Chriſti tardius reuocabat: ꝙ opes qͣs ab Egypciis abſtulerat non dabat Hebreis: ꝙ auꝝ a Perſis acceptū nō ferret ad Chriſtū: ꝙ Cedros in lybano cæſas ad tēpli fabricacionē nō traheret. Audiuiſtis: ītellexiſtis: poſthac ſilere vos decet. audēt iteꝝ nos īterpellare. Poetas calūnian tur ꝙ multa ī eoꝝ libris obſcœne dicta turpit̉ facta recitentur poſſemus ob eandē cām ſacros codices dānare in quibus ſodo mitaꝝ ſcelera: idololatraꝝ īpietatē multoꝝ ſtupra& adulteria inceſtus quoqꝫ& ſceleribus oībus ſcelera īmāiora didicimus ſi rn̄deas in ſacris libris poſt ſcelera recitata pœnaꝝ& ulciōis mox ſieri mencionē ut moueatur lector a peccato ad ſupplicia neceſſariū eſſe tranſitū hoc quoqꝫ de Poetis polliceri poſſem: nā raro magna illa ſcelera cōmemorātur/ quin inſecutæ ruinæ & excidia ſubiūgantur Cur Tarquinū regno pulſum dicunt? cur Cæſarē interfectū? cur Neronē& alios deo& hūano generi inimicos Imꝑatores trucidatos volunt? mortes ruinas euer ſiones cruciatuſqꝫ flagiciis deberi ubiqꝫ prędicāt. veꝝ hac rn̄ſi on dimiſſa quia ſacris nolo cōferre ꝓfana cōfiteor multa eſſe in gentiliū libris abomināda: quę ſi quis a bonis plurimis quę in eiſdē libris ſunt ſegregare neſciat: libros nō legat: noxii ſūt: venenoſi ſunt: mortiferos experietur. ſi ꝟo prude ncię tantū in eis legendis habuerit qͣꝫtum in legēdo melle preſeferūt apes: ſecurus legat. Et nō me ſed magnū Baſiliū doctiſſimū& ſanctiſſimū īter Græcos doctores& Epiſcopos prius cōſulat: gręcas latinaſqꝫ bibliotecas pluſtret. īueniet in om̄i eccleſię ætate& cū plātabatur ſub Apoſtolis& cū rigabatur ſub martyribus& pu tabatur ligabaturqꝫ ſub doctoribus qui eloquētes erāt eloquē ter dixiſſe& qui gētiliū ſtudioꝝ ꝓfecerāt exercicio gentilia cū nr̄is ſꝑ cōiunxiſſe. Nec obiiciāt euāgelia ſimplici nudoqꝫ ſermone tradita. obiiciā& ego hoīem naſci nudū: n̄ panes ſed triticū oriri. Nō cōtēplant̉ iſti oꝑa Dei: ſūt.n. ut arbitror curui ī t̓ris& cœleſtiū inanes: audiāt gregorii ſnīam de deo.n. loquēs ait. Et ſi oīm bonoꝝ ſit ip̄e largitor tn̄ nr̄ę fructū quęrit indub iii ſtriæ. ſi igitur det tibi Deus rude lignū metues illud ad ædifica dæ domus ſtructurā ad quā illud pecieras dolando leuigādoqꝫ aptare. Dat tibi q̄ ad corꝑis& animi vitā neceſſaria ſunt De us. Ea tn̄ in his dādis arte utitur& induſtria ut tuo quoqꝫ ſi in genio vales locū relinquat exercicio. Data eſt lex quis ꝓhibet eā declarare inter pretaria lingua in linguā trāſferre: nouis ver bis ornare: nouo dicēdi genere īcludere. Si tu hoc neſcis obmū teſce: ſciuit hoc Hieronymus Ruffinus Origenes& alij cōplures æterna memoria digniſſimi viri quoꝝ fecimus/& cū opor tunū tēpus erit in poſteꝝ faciemus mēcionē. Mos iſte ſuꝑaddē di aliquid ornatus gracia& ſtudio pietatis cepit ab Apoſtolis p̄cepit Ieſus Apoſtolis aſinā cū pullo adducerēt: de frondibus & de ſternēdis veſtibus tacuit: ad id totū apoſtolica ſuꝑaddidit induſtria. Tu iſta cōſiderās nō frigeſcis. ignauiā tuā nondū di ſpicis. Tnūc& verbis virtutē illudeſuꝑbis. Si dicamus iſtis ꝓ ſam quoqꝫ numeris ligari& oracionē quā ſolutā vocāt ꝗbuſdam pedū articulis incedere: vel me riderent vel proſam deinceps ſibi ipſis interdicerent: adeo conſcienciarū ſuaꝝ nitori cō ſulunt. ſed Gregorius& Ambroſius& ſanctiſſimi& doctiſſimi non ſolū non negarent veꝝ& negantes cū indignaciōe ſub mouerent& ſe perſępe uſos confiterentur: quod in eorum prę facionibus quibus ī miſſaꝝ ſolennijs utitur eccleſia manifeſte deprehenditur: tanto ſale conditæ ſunt tanta alacritate exultāt tanta facilitate mouentur tanta venuſtate menſuraqꝫ incedunt ut his eciam ad quos eſt ſermo non placere nō poſſint. Quid igitur Poeſim horretis? excutite ex oculis caliginem: denſam hanc nubē abigite ne Narniēſium prudenciā imitari videamini qui ſi vera fama eſt ut cornutæ cōcleę impetū intercluderent lapideū pontē quo fluminis inde pręterfluētis ripe cōmittebātur euerterūt. ſunt nonnulli qui zelo dei quidē ſed ut arbitroi nō ſcd̓m ſcīam exꝗſita illa& græcā phraum redolēcia vocabu la quibus qͣſi margaritis ambicioſa Poetaꝝ oratorūqꝫ ſuꝑbit oracio diuinis rebus annectere nefas putāt: ſed iſtoꝝ miſerāda pocius qͣꝫ conſutāda ſnīa:& blāde monēdi ſunt. legāt Auguſti ni de Chriſti natiuitate ſermones ſi alia maiora volumina vel non intelligunt vel non habent inuenient angelum ad virginē miſſum paranymphum vocari: virgini aſtitiſſe paranympham credulitatē. quid alacrius quid iucundius quid phaleracius quid ut ita dicam ſuperbius illo Auguſtini de Epiphania ſermone qui incipit poſt miraculum virginei partus ī quo ne ſcio Virgilium ne an Lucanum magis ſtuduit ęmulari quem cū lego ſpiritu quodā Poetici furoris accendor ad carmen quē admodū olim Timotheus Phrygio cantū dicitur Alexandrū ad arma concitaſſe. audi Auguſtini verba ſunt. tunc luna recedentibus aſtris per mediā cœli ſemitam pulchris aurea motibus ibat:& iter ſuū radijs aperiens patentes cāpos placidis acceſſibus honeſtabat. Dū ergo roſeæ polū faces& noctē fulgurancia aſtra diſcernunt tunc inſolitū repente natura lumē extimuit. pauit ſubito ſtelliger axis:& aſtra tremula famulātur ad cunas. hucuſqꝫ Auguſtinus. Vides hæc verboꝝ ſeries qͣꝫta elo quenciæ ſpuma luxuriet: quāto dicendi feratur impetu: quan to rutilet illuſtrata ſplendore: ꝗs neget hunc Poeticū fuiſſe furorē? poterat tunc veraciter de ſe dicere eſt Deus in nobis: agtante caleſcimus illo: multo maior ſolito videbatur: afflatus ē numine qn̄ iam ꝓpiore Dei. Quis nō rideat ſi videat ꝓgnem a coruo vel cygnū ab anſere de nimia cantus dulcedine pauonē a nycticorace de nimio cultu: cyreneos& Hiſpanos equos a teſtudine de nimia currēdi velocitate culpari? Sic indiſcreti ſic imprudentes ſic malecircūſpecti ſumus ut quicquid vires noſtras excedit quicꝗd a noſtra conſuetudine fugit malum putemus. Sed ꝗd ē aiūt ꝙ apud Boeciū Seuerinū Phīa vocat muſas ſcænicas Theatraleſqꝫ meretriculas? Opportune& ꝓ tꝑe porciunculā hāc ędidiſtis Amici. rn̄debo: nec pro ſalute veſtra mō curari velitis parcemus impenſis. eia& hanc morbi veſtri radicem extirpemus: has hoſtiliū copiaꝝ reliquias una excurſio ne deleamus. duo ſunt genera Poetaꝝ: unū eoꝝ qui paulo ultra prima grāmaticę rudimēta ꝓuecti quos ſciolos Hieronymus appellat adeo ſibi placent ut audaci pręſumpciōe ſibi polliceantur Mātuanę gaudia famę. hi ſūt de quibus Auguſtinus inquit in libro de doctrina Chriſtiana hęc ſiliqua intra dulce te ctoriū crepitātes quęrit lapillos. hi ne paꝝ ml̓ta ſcire videātur ſcripturā ſacrā irridēt: quicꝗd Maroniano vel Ciceroniano ca ret lepore dedignātur: liberaliū arciū exꝑtes ſola auriū delecta cione trahūtur: audent& cōtra catholicā veritatē aliquādo ſen tire: in quod ſcelus nemo unqͣꝫ niſi leuis& inſipiēs& ipſis veritatis inimicus abductus ē. hoꝝ ego& ſi aliqn̄ cū ī ſęculo erā circa litteraꝝ ſtudia nunqͣꝫ tn̄ vitā imitatus ſum: dedit.n. mihi bonoꝝ oīm dator deus ut a ſciēcijs īdiſſolubilē ſic ad bn̄ btēqꝫ viuēdi curā cōſtātē aīm. hoꝝ igit̉ ſcęnice ſūt muſę& popularis auræ fauorē aucupātes. ē& alteꝝ Poetaꝝ genus qd̓ Maro noſter ſtuduit ęmulari. qd̓ exprimit cū inꝗt. fœlix ꝗ potuit rerū cognoſcere cauſas: atqꝫ metus oīs& inexorabile fatū Subiecit pedibus ſtrepitūqꝫ acherontis auari.& paulo ītra. Sin has non poſſim naturę attīgere ꝑtes frigidus obſtiterit circū pręcordia ſanguis rura mihi& rigui placeāt ī vallibus ānes.& q̄ ſequunt̉ hi ſunt modeſti graues circūſpecti hūanaꝝ diuinaꝝqꝫ reꝝ ſtudioſiſſimi: malētes eſſe qͣꝫ videri: piiſſimi Dei cultores: religio nis nō cōtēptores ut primi ſed amatores obſeruatoreſqꝫ Qua les tꝑibus ſuis fuere Linus orpheus Heſiodus Homerus& nī Maro: qui quāqͣꝫ falſoꝝ Deoꝝ cultū extollāt minus tn̄ plectēdi ſunt qͣꝫ hi nr̄ę tēpeſtatis Poetę: illi.n. vel tꝑm vicio vel ſua in ſœlicitate decepti qͦ errorē ſuū tueātur hr̄e vidētur: hi vero ſub nouę legis gracia ꝓcreati& bn̄ficentiſſimi Dei donoꝝ ingrati veritatē quā alij ſumis īgenii corꝑiſqꝫ laboribus qͣſi fugientē ſecuti ſunt oblatā reſpuūt: repertā abiiciūt. ꝙ ſi ꝑtinacit̓ contēdatur Boecium oēm dānaſſe Poeſim: æquis animis aduertite ſi poſt ea ꝟba rediuit aduerſus: ſi plura excudit pœemata. Videbitis grauiſſimū ſanctiſſimūqꝫ viꝝ& oīm ſciēciaꝝ ꝑitiſſimū eo p̄cipue tꝑe qͦ religioni ſanctitatiqꝫ maxīe vacabat cū.ſ. carceris ſqualore cōfectus ingruentē mortē ſꝑ opperiebat̉: nō cū ſcęnicis ſed cū veris ſacroſanctiſqꝫ muſis habitaſſe. Dircen īuiſiſſe ſub Eurotę lauris diſcubuiſſe: Stoā& Academiā pluſtraſ ſe: Ariſtotelicis cōgreſſibus uſum fuiſſe: cū gentilibus noſtra miſcuiſſe. Nō horruit iſte p̄ſtantiſſimus ꝟitatis inquiſitor& inuentor Græcoꝝ barbas barbaroꝝ tiaras frendentes peregri nō ſono linguas: quoſcunqꝫ ꝟitatis amicos& clientes īuenit amplexatus eſt. ſiue ille Poeta fuerit ſiue Orator ſiue Latinus ſi ue Barbarus ſiue maurus ſiue Seres ſiue Ethiops ſiue ſcytha ꝙ ꝟitati aſtipulatus ē nobiſcū in ea ꝑte conſenſit: veritas enī teſte Ariſtotele nunqͣꝫ veritati repugnare pōt. Non quibus linguis quibuſue vocabulis uteremur legiſer noſter Chriſtus oſtēdit nec qūo loquendū ſed qūo viuendū ſit expreſſit. Immo qͦ magis iſtoꝙ durę ceruices cōtudantur ipſe Chriſtus linguaꝝ om nium doctor fuit cum quinquageſimo a reſurrectione die ſpiritus paracletus in linguis igneis Apoſtolis apparuit. Opera enim Dei circa creaturas indiuiſa eſſe dicimus. nec illis aſſencior qui non variis linguis locutos ſed dum Hebraice loquerentur a diuerſarum linguarum hominibus intellectos volunt Apoſtolos: cuius opinionis confutacio quia loco iſti nō conuenit in aliud tempus eſt differenda. Diſcant iſti non me ſed Apoſtolo docente genera linguarum& interpretacionem ſermonum quæ ſine Poetarum cognicione fieri non poteſt do na eſſe ſpūſſancti: diſcāt Apoſtolū ip̄m nōnunqͣꝫ Poetaꝝ uſum fuiſſe teſtimonijs diſcant fuiſſe quoſdā magnę& ſanctitatis& ſciencię viros in eccleſia qui Virgilium Poetam gentilem pro phetaſſe velint cum dixit Iam noua ꝓgenies cœlo demittitur alto Iam redit& virgo: redeunt ſaturnia regna. Reſipiſcant igitur& ſint tardi ad loquendum: prompciores ad audiendum: meminerint in magni Patriſfamilias domo nō unius generis non unius uſus tantum vaſa: in uno hominis corpore nō unū tantum membrum ſed plurima eſſe: his nanqꝫ diuerſorum generum inſtrumentis:& ſi non tu tamen opus habet Chriſtus: ad cuius obſequium ſuadente in ſecunda Epiſtola ad corinthios Apoſtolo corpus animumqꝫ& omīa corporis animiqꝫ bona quæ in nobis ſunt& quotquot futura ſunt conuertere ipſo fauente proponimus. Finis. Franciſci Cereti Parmenſis Iuris Pontificij ſcholaris ſtudioſiſſimi in inuidum lectorem Baptiſtæ Mantuani Carmen Inuide quid tantum iuuat excandeſcere lector: Et Rhodijs linguax ponere ſacra focis? Therſitæ ſimilis ſine ſenſu& mente loquenti: Cur iacis in Vatem verba canina pium? Et merito ſceleris tanti dabis improbe pœnas: Aedere ſcis grauius qͣꝫ maledicta pati. Liuide ſi neſcis: Superum Regina Poetam Hunc fouet:& Cōſto nata parente Dea: In quarum laudes quantum certauerit arte Pindarica fulgens teſtificatur opus. Nulla erat(infandum facinus) reuerencia cœlo. Squalidus inculto numine Chriſtus erat: Hic pius ad ſedes hominem reuocauit Olympi Reſtituens noſtro myſtica ſacra Deo. Protulit in lucem veterum monumenta parentum: Quicquid& a Chriſto lex noua noſtra capit. Ergo tuos tandem mores depone ferinos: Et memori Vatis pectore nomen habe. Detur& Euripidis verſum tranſ ferre ſepulchro: Qui fuit Aemathio conditus ante ſolo. Nulla ætate tua o Vates monumenta peribunt Fatidice Mantus Virgilijqꝫ nepos. Clariſſimo Patri domino Georgio de Gē mingen Spiren̄. Eccleſię Præpoſito Sebaſtianus Murrho Colmarien̄. S. D. Quamquā ſummus Peripateticorū antiſtes Ariſtoteles duobus vitæ generibus propoſitis: quoꝝ alterū in negocio& labore: reliquū vero in ocio atqꝫ umbra cōteri ſoleat: præcipuū id quod in agēdo reiqꝫ. p. bene cōſulendo verſatur: fœlici homini bonoqꝫ viro adiudicauerit: prudencius tamen Plato humano generi conſultaſſe videtur: qui& ocium quo nobis con ſulimus:& negocium quo& patrię& amicis tum domeſticis ī rebus: tum externis opem ferimus: amplectē In expetendū/ qꝫ exiſtimat. Verūtamen cum ego nequaquā neum me iudicem: neqꝫ vadem inter hos præſtantiſſimos Fi. oſophos po nere poſſim: meam tamen abineunte ætate totis animi viribus corporiſqꝫ ſenſibus opinionem iudiciumqꝫ fuiſſe profiteor: neqꝫ honeſtati quenquā laboribus& curis obeſſe: neqꝫ utilitati inhoneſto negocio(eciam: ut uulgi utamur dicterio: aurei ſi promittantur montes) conſulere debere. Nam qui honeſtatem utilitati cōmodiſqꝫ præferunt:&ſi labores& erumnas ſubeant immortalem tamen gloriam conſequntur. Qui vero decore neglecto ſuæ rei conſulunt: ſumma turpitudine cum infinitis erumnis& labores ſuos damnant& inglorij maximo cum dedecore vitam miſeram inopemqꝫ agentes ſeneſcunt occidunt pereuntqꝫ. Cum itaqꝫ nec maiorum imagines nec ſtēmata quæ nulla ſunt: neqꝫ diuicias(quarum liberalem uſum probatiſſimum: cuſtodiam vero ſceleratiſſimā iudicio) in me dium afferre poſſim: ſpero tamen a te viro optimo in umbra & ocio me obſeruancia ac fide conſecuturum: quæ alij vix hiſce rebus quas ęnarrauimus conſequi potuerunt. Præcipue cū inter reliquas tuas virtutes audierim(quod maximi facio) te non ſolum bonarum arcium ſtudioſis plurimum fauere: ſed eciam deſiderare:& amore& beneuolencia perquāfamiliariter eis vinciri: id munere quo me dignatus es iam dudum declaraſti. Rurſus iucundiſſimis litteris tuis quibus me ad Baptiſtā Mantuanum interprętandum hortatus es: eo lubencius(quā uis temere) aſſenſi quo tuo iudicio acutiſſimo: quicquid dicerem facile vel probatum vel reiectum iri poſſe plane ſciebam: Abunde mihi ſatiſfactum erit: dum vel tibi placuero: vel alijs melius ſcribendi anſam pręſtitero. Fœci igitur quātum valui: neruoſqꝫ ingenij(qui tam&ſi nihili ſint) noſtra tamen quan tulacunqͣꝫ porcio eſt) ad eum interprętandum Poetam extendi quo tibi morem Amiciſqꝫ gererem noſtris: a quibus ſæpe rogati fuimus: ut aliquid moliremur: quo ad latinarum litterarum ſtudia Germanica iuuentus incitaretur: ne Getica& Van dalica noſtra verba: Latinis Latio in Imperio(quo nacio Ger manorum cæteris gentibus Chriſtianis pręſidet) inculte immixta reperirentur. priſcum enim terræ noſtre decus ob litterarum Poetarumqꝫ ignoranciam ſepultum obrutumqꝫ ꝑman ſit. Suſcepi autem hunc laborem maximo deſiderio ob īteme ratę Parthenices diuę Mariæ ſingularem obſeruanciam cuius nomine Poema inſcriptum eſt: qua nihil ſanctius: nihil caſtius: in cuius laudem& Angeli ſuperniqꝫ Spiritus& omne hominum genus inops ægenumqꝫ deprehenditur. Pro cuius eci am īmortali gloria: nullius odium reprehenſionē obprobriaqꝫ formidamus. Duæ autem clariſſime Pater cum mihi ꝓponerentur viæ: quibus ad id operis aggrediendum me accingerem: vna ut Fabulis non recitatis ad eos remitterem qui abun de de his ſcriberent: quam licet doctrina præſtantibus iucūdio rem(nam noſtras nemo inepcias volupe leget) utilitati tamē minus idoneam iudicaui: cum maxime Triuialium ludorum Magiſtris conſulere ſtatuerim Iuueniliqꝫ ætati: quā hiſce poematis ineſcari volumus: quibus& hic labor addictus eſt: quo tum latinas vel Fabulas vel hiſtorias cognoſcant: tum de chri ſtiana religione ſoluta& ęqueſtri oracione loqui latine diſcāt. Elegimus itaqꝫ alteram: qua fabulas& hiſtorias præſtantiſſimorum teſtimonio comprobamus. Qua de re optime Pater ſi quid pijs auribus dignum attulimus: tua vel auctoritate ꝓdeat in uulgus(vel quod magis veremur) deliteſcat intereat: Fatoqꝫ ſuo: ut Aiax Auguſti: in ſpongiam cadat. Spero tamen veniam mihi præſtari debere: ꝙ nullum ducē ſecuti: unoqꝫ exemplari contenti has lucubraciōes edidimus:& ꝙ Poetam adhuc ſuperſtitem in humaniſqꝫ agentem: noſtra omnia caſtigaturum reprobaturumue deſideramus: eius me delectatum ingenio(quo conciuem ſuū Andinum Vergilium facile conſequitur& æquat) continere non potui: quin aliquid in mediū afferrem: vel inepte Baptiſtæ vitam: cum eius laudibus impares ſimus: quam in religione Carmelitarum multos iā annos obſeruantiſſime agit: ſcribere cōſulto prętermiſimus. Vnum tamen non prętereundum cenſeo(qd̓ magnus amat Iupiter) Audiuimus ex Conrado Leontorio: quo a ſecretis familiariter utimur. Magiſtratū ſe quē eo in ordine ſummū geſſit abdi caſſe: ut liberius hūanis diuiniſqꝫ lr̄is vacare poſſet. Raraauis in terris nigroqꝫ ſimilima cygno. Accipe igit̉ cōmētariola nr̄a ab homīe tibi ſemꝑ deditiſſimo: eaqꝫ cū legeris vel ꝓbato: tua enim ſunt: cuius& auſpicio ſuſcepta perfectaqꝫ ſuerunt. Multa in his videbis: nō ſolum ex vetuſtiſſimis deprompta Auctoribus: ſed eciā nouis ac noſtræ ætatis hominibus Domicio: Petro Marſo. Antonio: Volſco Parthenioqꝫ viris clariſſimis: qͦrum p̄ceptis ac doctrina nō nihil didiciſſe ſperamus. Et nehuius primæ Parthenices argumētum cōcupiſcas: ſcito Poetā ꝟginis Mariæ genus: ortū: natiuitatē: æducacionē: vitā mortem qꝫ: ac eiuſdē in cœlos aſſumpcionē cōtinere: quæ ſingula ex ele gantiſſimo Carmine clarius qͣꝫ oracione cognoſces. Poetā igitur audiamus canentem. Sancta Paleſtinæ repetens exordia Nymphæ. Difficiles ortus& reliqua. Epitaphium Sebaſtiani Murronis. Clauditur hoc ſaxo vir nulli laude ſecundus: Maxima Germani ſpeſqꝫ decuſqꝫ ſoli. Contulit huic laurꝝ duplicis facundia linguæ Exculto tantum præſtitit ingenio: Quicꝗd enī laudis Latiū/ quid Græcia docta Quicꝗd& Hæbræus poſſidet: hic meruit. Clara viri phamam celebres Colmaria tanti Et viuat Murrho ſemper in ore tuo. PARTHENICES.I. LI..I. FOL..I. Fratris Baptiſtæ Mantuani Carmelitę Theologi ad Ludouicū Fuſcarariū & loannē Baptiſtam Refrigeriū Ciues Bononienſes/ Parthenices Primæ Liber Primus fœliciter incipit. Ancta Paleſtinæ repetēs exordia Nymphæ: Difficiles ortus:& formidata profundo Incrementa Ioui: mores: Hymeneaqꝫ feſta Virginis:& ſacri referā miracula partus. Actaqꝫ:& acceptos mundi melioris honores: IN PRIMAM PARTHENICEN BAP TISTE MANTVANI SEBASTIANI MVRRHONIS INTERPRAETACIO FOE LICITER EXOR DITVR. Syriæ partes a Cilicia& Amano incipientes ponimus Comagenā:& eam quæ Seleucis Syriæ appellatur: poſtea Cœloſyri am& Phœniciā in ora ultimā: in mediterranea ponimus Iude am. Strabo auctor. Ptholemeus Iudeam Paleſtinā dicit vocari. Appellat ergo Poeta noſter Paleſtinā Nympham Parthe nicen Mariā: expulerunt.n. Paleſtinos Iudei ex his ſedibus ut litteræ ſacræ docent Moſe autore. Syllius Iudeam Paleſtinam dicit. Hic fera gentis Bella Paleſtinę primo delebit in ęuo Primo Poeta proponit de qua re cantaturus eſt: ortum ſcꝫ intemeratę virginis Marię: quā Parthenicen appellat ob eius excellenciā ϖαρθενικη. enī virgo dicitur: tū incrementa: mores: nupcias quoqꝫ Virginis& partū: tum acta:& honorem mundo allatū per Filiū Virginis. Hymeneus Bacchi & Veneris filius dictus nupciaꝝ Deus:& ponitur pro ipſis nupcijs in hoc loco. ut aput Virgiliū in iij. Aeneid. Ledeam A. ij. Strabo Ptholeme us Moſes Syllius Syria Hymene us PARTHENICES PRIMAE Hermionen Lacedemonioſqꝫ Hymeneos.& in vij. Turniqꝫ Hymeneis. Catullus ex Vrania Muſa genitū dicit: eūqꝫ Heliconis Muſaꝝ ſoli cultorem fingit. Collis o Heliconij cultor: Vraniæ genus: Qui rapis tenerā ad viꝝ ꝟginē o Himenee. Sed neqꝫ Pierij fontis neqꝫ Phocidis undæ Nūc vada ſunt tentanda mihi: maiore camęna Et maioris opus nunc eſt ope Numinis. Ergo Tu mihi Diua faue cœlum cui militat omne: Pieria& Olympus& Pimpla& Libethrum quondā loca fu ere Thracię:& mōtes quos nūc Macedones poſſident Quiqꝫ Muſis Helicona conſecrarūt: Thraces fuerūt: Pieres autē vocabantur: tenuerūt enī Boeciā: unde eiſdem nominibus loca conſecrarunt. Quadere ꝑ fontē Pieriū Muſas intelligit: ꝑ un das Phocidis fontes Muſis conſecratos. Strabo autor. Vl̓ ſe cundū fabulas. Pierus nouē Filiarū pater: quæ cū Muſis certantes cantu victæ in picas mutatę ſunt: Muſæ nomen eaꝝ ad optarunt: unde& Pierides dicuntur. Fabula eſt aput Ouidiū in quinto Methamor. Phocis regio Achaiæ oraculo Apollinis Delphici clariſſima. Delphi.n. ciuitas Phocidis: Strabo aut. Apollinis templū habet a Poetis cantatiſſimū. Poeta noſter poſteaqͣꝫ propoſuit Carminis materiem: procedit ad inuocacionē. Solent autē Poetę vel Apollinē vel Muſas inuocare: noſter autem beatiſſimā Dei genitricem Mariam inuocat. Quam trepidant Erebi ſedes: cui terra fretūqꝫ Vota preceſqꝫ ferunt: noſtro tu ſola labori Sis præſens: operiqꝫ tuo largita futuro Præſidium: noſtræ veniens illabere menti. Tu licet a noſtro ſpacijs ingentibus orbe Diſiungare: ſuos quantū polus ęleuat ignes: Non tamen humanos caſus oblita: tuumqꝫ Nil perteſa genus: vigili mortalia cura Suſcipis:& lachrimæ tangūt tua pectora nr̄æ: Tu placidum terris ſydus/ quod liberat omnis A pelagi feruore rates: quod luce benigna Erebus pars eſt inferoꝝ:& ſine aſpiracione ſcribitur apud Græcos ἔρεβοσ: Dimenſio tocius ſpherę cū ex utriſqꝫ ꝑInuocacio Pieria Olympus Pimpla. Libethrus Phocis Delphi Erebus Catullus Ouidius Strabo LIBER.I. FOI:.II. tibus eius ad extremā circūductionē virgulę deducūtur: quæ dimēſio Axis appellatur: huius autē cacumina ꝗbus maxime ſphera nititur: Poli appellantur: quoꝝ alter ad Aꝗlonē ſpectans Boreus: alter oppoſitus Notus eſt dictus. Hyginius. Saturni Martiſqꝫ graues eliminat iras. Tu nobis Elice: nobis Cynoſura: per altum Te duce vela damus portus habitura ſecūdos. Tu mare/ tu ventos/ tu ſydera cuncta/ Deūqꝫ Concilias: tu tuta ſalus: tu pacis origo. Tu cōmune bonū: generis tu gloria noſtri: Huc ades:& ceptos preſenti Numine curſus Dirige:& infirmā rege ꝑ vada cerula puppim. Saturnus Planeta frigidus eſt& ſiccus: vitæ cōtrarius: naturæ inimicus: in motu ſuo tardus. Mars calidus& ſiccus maliuolus motu ſuo mediocris. Helicen& Cynoſuram aliꝗ Nymphas dicunt Iouis nutrices fuiſſe:& ob hoc beneficium in cœlo collocatas& utraſqꝫ Arctos eſſe nūcupatas: quas latini Septentriones dixerunt. autor Hyginius. Ponitur autem Helice pro maiore Vrſa: qm̄ Caliſto Licaonis filia a Ioue cōpreſſa in urſam mutata fuit. Cynoſura ꝓ minore ponitur: eſt autē una de Iouis nutricibus quę& inter Curetas fuit qui Iouis fuerūt adminiſtri. Hygin. Lucanus in. ix. Te ſegnis Cy noſura ſubit: tu ſicca profundo Mergi plauſtra putas. Nna diu vanos ſecum plorauerat uſus Connubij: ſterilēqꝫ thorū triſtēqꝫ Hymeneū: Propterea dupliceſqꝫ manus frontēqꝫ ſupinam Attollens: humili Superos ita voce precata eſt. Numina/ quę regitis cęlos quæ voluitis aſtra: Vos penes eſt genus omne boni: vos oīa reꝝ Semina ſeruatis: gremiū telluris inane eſt Et ſine fruge ſolum/ niſi ſumat ab æthere vires Siue per aſtroꝝ curſus: radioſqꝫ calentes: Siue Dei ſolo qui temperat omnia nutu. Venimus ad canos frigeſcentemqꝫ ſenectam: A iij. Hyginius Idem Lucanus Notus. Saturnus Mais Helice Cynoſura Narracio. PARTHENICES PRIMAE Et noſtræ ſine prole dies abiere iuuentæ: Longa infœlicis thalami conſorcia fine Claudimus infauſto: vir pluribus exulat annis Conſpectus hoīm fugiens: domus orba mgr̄o Fluctuat/ amiſſo ceu nauis in æquore clauo. Currimus in fatum: tacitiſqꝫ recedimus annis: Mortuaqꝫ ætatis pars eſt iam maxima noſtræ: Pallida pręteriti ſpacium mors occupat æui. Quod ſupereſt expectat hians: iā plena meoꝝ Terra cadaueribus: conſanguineoſqꝫ ſepulchra Vix capiunt: ſoli ſteriles ſeruamur in omne Dedecus:& certe breuis eſt fœlicior ęui Condicio. primo Deus indulſiſſe Parenti Creditur:& fragili bene conſuluiſſe ſenectæ Cum vetuit primos iterum decerpere fructus: Et fruges guſtare quibus produceret annos. Nam ꝗd longa dies homini: niſi longa dolorū Colluuies: longi paciencia carceris ætas Anna diu vanos. Narracionē aggreditur incipiens a ſterili tate Annæ: quę ſterilitas in lege opprobrio dabatur. Orat ergo Deum oīm reꝝ conditorē propagatorēqꝫ ut ſemen fœcundet in ſenili ætate: ne vir exul tanto tēpore lugeat ſterilitatem. Dicit aut̓ oī ſemini vires preberi ſiue ꝑ aſtroꝝ varios curſus ſi ue ſolo nutu diuino: ꝑ hoc poſſibilitatē peticiōis oſtēdens. Mo uet tum cōmiſeraciōem ab exilio viri: a ſenecta: a morte con ſanguineoꝝ: a defectu heredum: tum a vicinitate mortis variæ affectus ſeu perturbaciones quas Gtæci vocant παθοσ mouens. Deinde a facilitate concludit id ſæpius preſtitū alijs nā ita genitus eſt Iſacus Ioſeph: Samſon: tum Annæqꝫ filius Samuel qui Saulē primū Iſrahelitaꝝ Regē inunxit. Gen̄. iij. Longior: eſt curſus vitæ labyrinthus: in ipſum Ex utero ingredimur: ꝑ limina mortis abimus. Iam capulo inſtamus: nec eſt ꝗ lumina claudat al̓ meoꝝ eſt LIBER.I. FO..III. Oſſa ve componat tumulo: tepidiſqꝫ ſepulchꝝ Fletibus irroret: nobiſcum it tota ſub umbras Progenies: nec erit noſtris qui marmora ſignet Nominibus: deſerta domus tabeſcet:& iſtas Longeui ſudoris opes quas legimus ambo Pluribus obſequijs/ hęres ignotus habebit. Nobiſcūqꝫ cadent noſtri monumenta laboris. Cernite cōmunes amboꝝ Numina curas Et ſeruate genus: cernant ſe in ſtirpe Parentes: Et ſua Natorum videant in vultibus ora. Sint qui nos facie referant geſtuqꝫ Nepotes. Progeniemqꝫ ſuam noſtro de nomine dicant. Labyrīthus ſtructura ꝓ magna ſui ꝑte ſubterranea viaꝝ am bagibus adeo īflexa ut nēo ꝗ ītraſſet īde exire poſſet. Pli. autor eſt quatuor p̄cipuos fuiſſe: primus ī Aegipto ſecūdus ī Creta: tercius in Lēno īſula: quītus ī Cluſio Italię oppido. Creticus famoſior eſt aput Poetas a Dedalo factus. Ouid. viij Met. Ꝙͣ uis Pli. dicat vix c. Aegipcij porcionē Dedalū fuiſſe aſſecutū. Sint ꝗ nos Proauos numerent:& ſtēmata lōgo Limite deducant: iterataqꝫ nomina ponant. Pignora longeuæ concedite Numina Matri Quæ celebres ad veſtra ferant altaria cultus. Pinguibus& priſcum donis imitētur Abelem. Sæpius a vobis hoc exoraſſe precando/ Antiquas eſt fama Nurus:& ſupplice voto/ Collapſum genus atqꝫ domos ſeruaſſe cadētes. Sic alacer Samſon/ ſic& formoſus loſeph/ Sic puer Iſacus ſatus eſt:& filius Annæ Qui primum liquido Regem perfudit oliuo. Talibus orabat Sterilis: gemituqꝫ ſonoro Crebra dabat longos inter ſuſpiria planctus. Stemma. Corona ornamētum/ ſtirps gręce dicitur. Latini idem ꝟbum accepere pro ſtatuis Maioꝝ ꝗ coronā aliqn̄ merui Plinius Ouidius. Labyrinthus Stēma PARTHENICES PRIMAE iſſent/ in atrijs expreſſi cera vultus Auoꝝ ſingulis diſponebantur armarijs:& in Gentiliū funeribus ducebātur. Eoꝝ au tē qui in bello coronā meruiſſent: heę ſole lineis deſignabantur: ut quaſi pictæ viderētur ad alioꝝ differenciā. Plinius Stē mata lineis diſcurrebant ad imagines pictas. Audijt Omnipotens: animūqꝫ in vota preceſqꝫ Flexit:& infuſo caluerunt viſcera fœtu Cępit& humanos paulatim ſumere vultus Semen:& in noſtram ſenſim tranſire figuram. Vt cum vere nouo tepefacta roſaria multæ Veſtit frondis honor: primū dureſcit in orbem Folliculus: barbæqꝫ comā producit acutæ Mox inflare ſinus tunicaſqꝫ implere virentes Incipit:& concreta diu ſub cortice proles Turget agens rimas tenues:& vertice ſummo Purpureas oſtendit opes: rubicundaqꝫ labra Poſtremo cum pulchra ſuos Aurora colores Explicat& vitreū glomerāt noua gramina florē Panditur omne decus: valuiſqꝫ ęmiſſus aꝑtis/ Flos hiat:& lęto arridet venientibus ore. Audijt omnipotens. Dicit ſemen coaleſcere in utero mater no inſtar roſæ: imitaturqꝫ Pliniū dicentem. Roſa naſcitur ſpina verius qͣꝫ frutice.& ſubdit. germinat omnis primo incluſa granato cortice: quo mox intumeſcente& in virides alabaſ tros faſtigiato paulatim rubeſcens dęhiſcit: ac ſeſe pandit in ca licis mediæ ſui ſtantis complexa luteos apices. Sic noua progenies utero congeſta Parentis Emerſit: non tota ſimul/ ſed ſingula certo Diſcreuit formans opifex Deus ordine mēbra: Cor prius: ex illo quoniā deſcendit in artus Vitalis calor: a pleno ceu flumina fonte: Illic prima domus vitæ: poſtrema per illud Diſcedens terris animus veſtigia ponit. Tum Supeꝝ Pater illius procul ire caducas Plinius LIBER.I. FO..IIII. Iuſſit ab hoſpicio curas: habitacula dixit Spiritibus dulcemqꝫ mihi ſeruate receſſum. Sic noua progenies. Applicacio cōparaciōis ꝑ ordinē mēbroꝝ hominis quoꝝ ſingula ſuo ordine generātur. Cor primū. Plinius. Cor animalibus cęteris in medio pectore eſt: homini tantū īfra leuā papillā turbinato mucrone in priora emi nens. Piſcibus ſolis ad os ſpectat. Hoc primū naſcentibus for mari in utero tradunt. Deinde cerebꝝ ſicut tardiſſime oculos Sed hos primū moueri cor nouiſſime. Hinc præcipuus calor palpitatur certe& quaſi alteꝝ p̄cipue mouetur. Inter animalia p̄molli firmoqꝫ aꝑtum membranę inuolucro munitū coſtarū & pectoris muro ut pariat pręcipuū vitę cauſam& originē Pri ma domicilia intra ſe animo præbet:& ſanguini ſinuoſo ſpecu& in magnis animalibus triplici in nullo non gemino ibi mens habitat̉. Plinius libro undecimo. Mox cerebri cōcreta domus/ quę plena pudicis Creuit imaginibus: caſtoqꝫ imbuta pudore Os roſeum ſine labe dedit: frontiqꝫ decorem Sidereū:& lętos formæ cœleſtis honores. Ambroſiaqꝫ comas tinxit: mox ubere pectus Protulit: in teretes humeri fluxere lacertos: Ramoſaſqꝫ manus: quas hac Pater imbuit arte/ Vt ſolos fierent habiles pietatis ad uſus. Cerebrum omnia habent animalia quæ ſanguinem: homo porcione maximum& humidiſſimum. Plinius libro. xi. Plato tres animi partes dicit: Racionabilem id eſt mētis op timam porcionem. Hanc ait capitis arcē tenere. Iraſcenciā ꝟo procul a racione/ ad domiciliū cordis deductā eſſe: obſequi eā atqꝫ reſpondere loco ſapienciæ. Cupidinē atqꝫ appetitus poſt remā porcionem infernas abdominis ſedes obtinere: ut popinas quaſdā& latrinaꝝ latebras diuerſoria nequiciæ atqꝫ luxuriæ. Dicunt inſuper Platonici tunc annumeranti ſanitatem ad eſſe vires& pulchritudinē/ cū Racio totū regit parentqꝫ inferio res duæ ꝑtes: concordeſqꝫ inter ſe Iracundia& Voluptas nihil appetūt/ nihil mouent̉ quod inutile eſſe dixerit Racio: eiuſ modi ad æqualitatē ꝑtibus animę temperatis/ corpus nulla ꝑturbacione frangitur. Alioquin īuehit ęgritudinē īualenciāqꝫ A iiij: Plinius Plato Tres ani mi ꝑtes PARTHENICES PRIMAE & fęditatē/ cum incōpoſite& inæquales inter ſe erūt: cū iraſcenciā& conſiliū ſubegerit ſibiqꝫ ſubiecerit cupiditas ipſa: aut cū dominā illā regināqꝫ Racionē/ Licet obſequētē& placata cu pidine/ ira flagrancior vicerit. L Apuleius autor in libro de dogmate Platonis. Elegātiſſimus Poeta nr̄ has ꝑtes cū corpo ris tū animi in beatiſſima Virgine ordinatas diuino munere & gracia oſtendit. Hęc ſunt membra quibus diuinę mentis imago Cernitur humanis animis impreſſa: quibuſqꝫ Omne opus ęthereo dignū tentamus Olympo Inferiora magis pecudum ſeruare videntur Naturā moreſqꝫ feros: tamen omnia ſemper Officijs habuit ſanctis accomoda Virgo. Non tam multiplici Diuoꝝ munere/ non tot Delicijs: non tam grato Pandora decore Claruit Aſcrei cantu celebrata Poetæ. Hæc ſunt mēbra. Cerebꝝ& cor ꝗbus animus p̄ſidet quē ex Deo ſuſcepimus: ille regit dictis aīos& pectora mulcet Virg in iiij. Theſbie oppidū Boecię Heliconi ꝓximū. In Theſbi is itē eſt Aſcra iuxta Heliconis ꝑtē. Hęc Heſiodi Poetæ Patria eſt unde Aſcreus dicitur. Virg. Hos tibi dant calamos en acci pe Muſę Aſcreo qͦs ante ſeni ꝗbus ille ſolebit Cantādo rigidos deducere mōtibus ornos. Hic ſcribit pudorē& iuſticiā ī cœlū fugiſſe ętate ęnea. Iuue. Paulatī deīde ad Suꝑos Aſcrea receſſit Hac comite/ atqꝫ duę ꝑiter ad cœlū fugere ſorores. Pandora ab Heſiodo deſcribitur a vulcano facta: cui oēs Dij ſua munera p̄ſtiterūt: unde ei nomē. nā παν omne δορον donū dicitur Facta autē fuit mādato Iouis in odiū Promethei humaniqꝫ ge neris. Heſio. Quādoquidē dederat ſua mūera ꝗſqͣꝫ Deoꝝ Mer curius merito Pandorā noīe dixit. Eius meminit& Hyg. Re ꝟa ꝑ Pandorā libido/ q̄ venuſtati plerūqꝫ cōiūcta eſt deſignat̉ Sic ope cœleſti: qͣꝫuis humana negabat Materni ſoboles inijt tentoria ventris. Omne quod excellens opus& ſublime futurū/ Difficiles ortus habet incrementaqꝫ tarda. Sic ope cœleſti. Soboles inijt tentoria materni ventris diuina ope non humana: qua negabatur proles. Theſbie. Heſiodus Aſcreus. Apuleius Virgil̓is. Idem Iuuenalis Heſiodus Hygini. LIBER.I. FOL. V. Sic iunco nemus Alcyde/ ſic tardior exit Populeis abies ramis: ſic abiete pinus Segnior/& pruno longe viuacior ilex: Alcydes Hercules ab Alceo auo Amphitrionis patre. Dio. dicit Herculi nato Iunonē duos īmiſiſſe Dracones ad ꝑdendū pueꝝ: quos ille utraqꝫ manu apprehenſos ſtrangulauit vn̄ illū Argiui qm̄ Iunonis oꝑa gl̓iam eſſet adeptus cū antea Alceus vocaretur Heracleū dixere ηρα enī Iuno dicitur. Nemus Al cyde.i. populetū: populus enī arbor eſt Hercul̓. Plinius li. xvi. dicit in Europa eſſe genera ſex cognataꝝ arboꝝ/ q̄ reſinā ferunt Pinus: Pinaſter: Picea. Abies: Larix: ſextū genus Te da ꝓprie dicta. Omnia ꝟo ꝑpetuo virent: nec facile diſcernūtur in fronde eciā a peritis: tanta nataliū mixtura eſt. Oīa autē hæc genera accenſa fuligine īmodica carbonē repente expuunt cū ęrupcionis crepitu/ eiaculanturqꝫ longe: excepta Larice: q̄ nec ardet nec carbonē efficit nec alio modo ignis vi cōſumitur qͣꝫ lapidis. Ilex arbor glandifera:& ſunt eius duo genera Ex hijs in Italia folio nō multū ab oleis diſtāt: Milaces a ꝗbuſ dam Græcis dictæ in prouincijs Aꝗfolię. Ilicis glans utriuſ qꝫ breuior& gracilior. Quā Homerus Aculon appellat: eoqꝫ nomine a glande diſtinguitur Plinius autor. Et robuſta larix igne impenetrabile lignum. Nam magis opprimitur partu natura potenti Pluſqꝫ operę īpendit: grandi ceu pondere p̄ſſa Plauſtra gemūt magis:& magno ſub vomereSudat:& obluctās vires labor haurit onuſtas. Sic opus in lōgū differt finiqꝫ reſiſtit. Aſt ubi naturæ Diuum ſuperaddita virtus Adiuuat/ ut remis leuibus fugit actus& aura Sic leuis ad metā prono patet orbita curſu. Prunoꝝ genera xv. libro Plinius undecim deſcribit. Dicit ergo Poeta noſter naturā opprimi: potenciora forcioraqꝫ. pariendo/ plus operis impendendo robuſtis arboribus qͣꝫ fragilibus. veluti taurus preſſus graui pondere plauſtri magis ſu dat reluctaturqꝫ:& labor vires onuſtas exhaurit. Sic natura opus in longū differt& tum reſiſtit fini id eſt corrupciōi. Aſt Sed virtus diuina ſuꝑaddita naturæ: adiuuat veluti remus lē Diodor. Plinius Idem Plinius Alcydes. Ilex Prunorū genera PARTHENICES PRIMAE bo id eſt nauiculæ/ cū aura. i. vento agitur lembus& remo:& lenis orbita patet prono curſu ad metam. i. ad finem. Meta proprie locus in fine Circi ubi aurigæ currus flectere ſolebant Papinius. Flectere ſi poſſet circum cōpendia metæ. Virg. in quinto. Hic viridē Aeneas frondentē ex ilice metam Conſtitu it ſignū nautis Pater: unde reuerti Scirent:& longos ubi circum flectere curſus.& ponitur trāſ latiue ꝓ omni termino. Sed quia longęuam fœcit diſcordia litem/ Aſſimilemqꝫ iugi loris/ quæ Gordius olim Nexuit: atqꝫ Iouis Phrygij ſuſpendit ad aram. Sed quia. Poeta noſter volens oſtendere beatiſſimā virginem Mariā nequaqͣꝫ ſubiectā ullo tēpore originali culpę: dicit ſe ſolutuꝝ diſcordiā quę inter Thelogię ꝓfeſſores ſuꝑ ea re ꝟtitur:& primo on̄dit ortū originalis culpę ꝓpt̓ Protoplaſtoꝝ trāſgreſſum hūano generi irrepſiſſe: tū mortē ipſam& reliqua mala. Profitetur autē ab inicio huius diſcordię opiniones ſimi les fore Gordio nodo& Cretenſi Labyrintho quē Dedalus fabricauit. Gordius Midę pater Phrygię Rex/ plauſtꝝ ex corni libro īnexū Ioui ſuſpendit: de qͦ ex barbaris paſſim creditus ſermo manarat: ꝗcūqꝫ eius nexū ſoluiſſet illi orbis terraꝝ īpe riū fata portendere. Erant autē nexuū cęca capita obliꝗſqꝫ ſpiris inter ſe obuoluta. Alexāder magnus domita Phrygia Gor diū venit:& cū nodū ſoluere nequiret: gladio cecidit. Quo ita ceſo/ inuita apparuere nodi capita. Ariſtobolus autē facilli me ipſos ſoluiſſe nodos ait: dēpto ſiꝗdem clauo qͦ temoni iugū annectitur mox iugū ſubduxiſſe. Dicit igitur Baptiſta nr̄ quia diſcorda fecit longeuā litē ſimilē loris iugi quę Gordius nexuit in plauſtro: qͦd ſuſpendit ad aram Phrygij Iouis. Autor Plutarchus. Prope Sangariū olim fuerūt antiqua Phrygū domicilia: ut Midę& prius Gordij:& alioꝝ quorundā quæ nunc urbiū veſtigia non ſeruant ſed in vicos redacta ſunt paulo maioret alijs ſicut Gordiū& Gorbeus. Strabo. Dędaleæqꝫ domus errori Paſiphaeo. Conceptus ne ſacer fuerit: vel ſorde paterna Illitus: antiqui referam certaminis orſum: Et ſobolis noſtræ infœlix repetetur origo. Cū Pater humētes redigens in corpora glebas/ Meta Gordius. Midas. Papinius. Virgil̓us Plutarchus Strabo LIBER.I. FOL. VIII. Vitalem humanos auram ſpiraret in artus: Vt noua Progenies pugnā tuta iret in omnem: Vſtra animi claras dotes/& corporis arma Iuſticiam cœleſte decus ſuperaddidit: unde Et fati rigidas leges:& funera poſſet Vincere:& ambroſia veſci: ſumoqꝫ potiri Aetheris hoſpicio: Superūqꝫ aſſueſcere menſis. Sed poſtqͣꝫ vetitas fruges& noxia mala Vipereis decepta dolis admouit ad ora Dedaleeqꝫ domus. Labyrinthi error Paſiphaeus a Paſiphae quarnor ſyllabarū abſqꝫ diphtongo ſcribi debet: Græci enim πασιφαη dicūt: uxor Minos/ quę( ut fabulę dicūt) ex thau ro peperit Minothauꝝ: qui Labyrintho incluſus Athenien̄. liberos ꝗ ī tributū Mino dabātur ob occiſū/ ab Athenien̄ An drogea filiū dæuorabat. tandē a Theſeo Egei filio interēptus auxilio Ariadnes Minos paſiphaeſqꝫ filiæ. Diodorus autor. Conceptus ne ſacer fuerit. i. ſine originali vel cū labe eiuſdē repetā originis orſum. Quom Pater&c. Deus hominem īnocentē creauit traditis ſibi animi dotibus& arma corporis. tū ſuꝑaddidit iuſticiā quam Theologi originalē dicunt: quā Protoplaſti perdiderunt per eſum pomi vetiti. Quare Aſtreꝫ id eſt iuſticia originalis debita/ ꝑteſa terras redijt ad cęlos: trāſ fuſumqꝫ eſt virus in genus humanū. Vnde dicit Poeta noſter Iuſticia nudi diſcant ſudare famēqꝫ. Eſt enim originale peccatum carencia iuſticiæ originalis dębitæ Mox Aſtrea domos hominū perteſa: rediuit In regnum ſublime Patris. miratus OlympTam celerem reditu Dn̄s: quare inꝗt ad arces Sidereas mi Nata volas terramqꝫ relinquis? Illa. Pater fallax hominem deluſit imago Dixit& a tectis ægreſſa rebellibus adſum. Aſtrea Aſtrei Titani filij filia ex Aurora: quam ob equitaitē tem ſummam Iuſticiam appellatam Aratus dicit. Heſiodus dcit illam Iouis& Themedos filiam. Nonnulli Icarij filiā dix erunt̉. Erigonem fuiſſe autem perhibetur ætate aurea. ut Hy ginius teſtatur. Diodor Aratus Heſiodus Hygini Paſiphae Minothaurus Originale peccatū. Aſtrea. Aſtreus PARTHENICES PRIMAE Mox Aſtrea. i. iuſticia ꝑteſadomos hoīm.i. terras rediuit in regnū ſublime patris: miratus Olympi. i. cęli Dominus tā celere reditū&c. illa: Pater fallax imago deluſit hominem. Tū Genitor meditans reſecare piacula tantæ Fraudis/ ait. Careant poſthac cuſtodibus iſtis. Blanda Patꝝ ſegnes facit indulgencia Natos. Iuſticia nudi diſcant ſudare: famemqꝫ Et diuturna pati ieiunia: frigus& imbres: Seruicium:& fati ſortē experiantur amaram. Tum Genitor. Dicit propter huiuſce inobedienciā Deum īmiſiſſe labores/ famē/ ieiunia/ frigora& imbres: tum reliqua mala pro piaculo tanti delicti tranſgreſſioniſqꝫ. Vexati ſapient iocunda:& amabilis æſtas Poſt brumā& lanos ſteriles gelidoſqꝫ decēbres Dulcior eſt: quę ſint tranquillæ comoda pacis Ferrea bella docent. Homini laborūtile ſemper Calcarerit: ſegni pigros rubigine ſenſus Ocia corrodunt: ſopitaqꝫ pectora torpor Noxius obliquat: ferrum ſi tranſit in uſus Aſſiduos ſplendore micat: vultuqꝫ nitenti Audet ad argenti decus aſpirare ſuperbum: At ſi longa quies ierit fuſcatur:& atram Vertitur in ſcabiem: celeriqꝫ abſumitur uſu. Vexati ſapient iocunda. Nam poſt mala iucundioraſunt q nobis eueniūt bona. Labor utile calcar erit. Ocia corrodūt pigros ſegni rubigine ſenſus.& noxius torpor id eſt pigricies ſeu ſegnicies. obliquat: curua facit: ſopita/ ſomnolenta pectora. Vt ferrum rubigine inficitur ſi quieuerit: quod ſi in uſ um tranſierit accedere videtur ad argenti nitorem. Scabies aſperitas& prurigo cutis: ſic ferri vel alterius rei eſt veluti ſca bies prurigo. Eſt eciam rubigo morbus ſegetum: Vnde feſta rubigalia deſcendunt. Autor Varro. Inter multa hominum fata infęlicia/ damno Non erit hoc minimo: triſtem ſperata/ ſuꝑbum Scabies. Rubigo Varro. LIBER.I. FOL..VII. Iam præſens/ amiſſa facit fortuna dolentem. Inter multa infœlicia fata eciam magno damno eſt homini: ꝙ ſperata fortuna: ideſt dum ſperamus: facit triſtem: ideſt ſpe rantem quia ſperat ſe eo quo caret fructuꝝ: quod dum pręſens adeptū ſcilicet facit ſuperbum id eſt elatum gaudentemqꝫ: amiſ ſum vero dolore afficit. Ideo amiſſa fortuna facit dolentem. Sebaſtianus Murrho autor. Hæc Pater:& mortem mox īplacabile monſtrū Hactenus obuinctā/ textis adamante cathenis Carcere diſcluſit: cæcoqꝫ ęmiſit ab antro. Hæc Pater:& mortē&cͣ. Diſcluſit/ reſerauit cathenas ꝗbus mors vincta fuit: textis adamante. Adamas gēma eſt duriſſima: cuius duricies ſolo hircino ſanguine ſuperatur. autore Plinio Solinoqꝫ. Vnde forciora vincula Poetæ ex adamante conſtare dicunt. Cui terris regna ampla dedit: pelagiqꝫ ꝑ undas Atqꝫ ꝑ aerios tractus raroſqꝫ per ignes Cui terris regna. Mors omnia ad inferos agit. Syllius Huc quicquid terræ ꝗcquid freta:& igneus ęther Nutriuit primo mundi genitalibus ab ęuo Mars cōmunis agit deſcendunt cūc ta capitqꝫ Campus iners quantū interijt: reſttaqꝫ futurum. Quos Phębi germana ſinu complectitur amplo Et quędam Scythicis calybum durata caminis Tela dedit: quędam Lernęo infecta veneno. Quos Phœbi germana. id eſt Luna ſoror Phœbi. hoc eſt quicquid infra globum Lunę continetur morti obnoxiū eſt: quæ autē ſupra Lunā īmortalia ſunt. Platonis ſentencia eſt. Etquædā Scythicis. Dedit inſuper tela calybū morti durata Scythicis caminis alia infecta Lernęo veneno Hydræ. Ler na& Argiui& Mycenei lacus eſt ī qua Hydrā cōſtituiſſe ſcrip tores tradunt. Strabo. In hac palude Hercules Hydrā interfe cit: ex cuius corpore centum prodibant ſerpentū capite ceruices: quaꝝ ſingulis ceſis duæ renaſcebantur: ob eāqꝫ rem minime vinci videbatur poſſe: cum pars amputata validior red deretur. Hanc difficultatē arte ſuꝑans: Iolaū monuit ut eueſti gio ideſt ſtatī inciſam ceruicē face lignea/ ne efflueret ſanguis/ inureret. Hoc pacto ſuperata belua ſagittas ſuas eius ſanguine tinxit: quo illatū vulnus mortiſeꝝ redderetur. Diodorus au SMurrho Plinius Solinus Syllius Plato Strabo Adamas Lerna Diodorus PARTHENICES PRIMAE Mox Aſtrea.i. iuſticia ꝑteſadomos hoīm.i. terras rediuit in regnū ſublime patris: miratus Olympi. i. cęli Dominus tā celerē reditū&c. illa: Pater fallax imago deluſit hominem. Tū Genitor meditans reſecare piacula tantæ Fraudis/ ait. Careant poſthac cuſtodibus iſtis. Blanda Patꝝ ſegnes facit indulgencia Natos. Iuſticia nudi diſcant ſudare: famemqꝫ Et diuturna pati ieiunia: frigus& imbres: Seruicium:& fati ſortē experiantur amaram. Tum Genitor. Dicit propter huiuſce inobedienciā Deum īmiſiſſe labores/ famē/ ieiunia/ frigora& imbres: tum reliqua mala pro piaculo tanti delicti tranſgreſſioniſqꝫ. Vexati ſapient iocunda:& amabilis æſtas Poſt brumā& lanos ſteriles gelidoſqꝫ decēbres Dulcior eſt: quę ſint tranquillæ comoda pacis Ferrea bella docent. Homini laborūtile ſemper Calcarerit: ſegni pigros rubigine ſenſus Ocia corrodunt: ſopitaqꝫ pectora torpor Noxius obliquat: ferrum ſi tranſit in uſus Aſſiduos ſplendore micat: vultuqꝫ nitenti Audet ad argenti decus aſpirare ſuperbum: At ſi longa quies ierit fuſcatur:& atram Vertitur in ſcabiem: celeriqꝫ abſumitur uſu. Vexati ſapient iocunda. Nam poſt mala iucundioraſunt q nobis eueniūt bona. Labor utile calcar erit. Ocia corrodūt pigros ſegni rubigine ſenſus.& noxius torpor id eſt pigricies ſeu ſegnicies. obliquat: curua facit: ſopita/ ſomnolenta pectora. Vt ferrum rubigine inficitur ſi quieuerit: quod ſi in uſ um tranſierit accedere videtur ad argenti nitorem. Scabies aſperitas& prurigo cutis: ſic ferri vel alterius rei eſt veluti ſca bies prurigo. Eſt eciam rubigo morbus ſegetum: Vnde feſta rubigalia deſcendunt. Autor Varro. Inter multa hominum fata infęlicia/ damno Non erit hoc minimo: triſtem ſperata/ ſuꝑbum Scabies. Rubigo Varro. LIBER.I. FOL..VII. Iam præſens/ amiſſa facit fortuna dolentem. Inter multa infœlicia fata eciam magno damno eſt homini: ꝙ ſperata fortuna: ideſt dum ſperamus: facit triſtem: ideſt ſpe rantem quia ſperat ſe eo quo caret fructuꝝ: quod dum pręſens adeptū ſcilicet facit ſuperbum id eſt elatum gaudentemqꝫ: amiſ ſum vero dolore afficit. Ideo amiſſa fortuna facit dolentem. Sebaſtianus Murrho autor. Hæc Pater:& mortem mox īplacabile monſtrū Hactenus obuinctā/ textis adamante cathenis Carcere diſcluſit: cæcoqꝫ ęmiſit ab antro. Hæc Pater:& mortē&cͣ. Diſcluſit/ reſerauit cathenas ꝗbus mors vincta fuit: textis adamante. Adamas gēma eſt duriſſima: cuius duricies ſolo hircino ſanguine ſuperatur. autore Plinio Solinoqꝫ. Vnde forciora vincula Poetæ ex adamante conſtare dicunt. Cui terris regna ampla dedit: pelagiqꝫ ꝑ undas Atqꝫ ꝑ aerios tractus raroſqꝫ per ignes Cui terris regna. Mors omnia ad inferos agit. Syllius Huc quicquid terræ ꝗcquid freta:& igneus ęther Nutriuit primo mundi genitalibus ab ęuo Mars cōmunis agit deſcendunt cūc ta capitqꝫ Campus iners quantū interijt: reſttaqꝫ futurum Quos Phębi germana ſinu complectitur amplo Et quędam Scythicis calybum durata caminis Tela dedit: quędam Lernęo infecta veneno. Quos Phœbi germana. id eſt Luna ſoror Phœbi. hoc eſt quicquid infra globum Lunę continetur morti obnoxiū eſt, quæ autē ſupra Lunā īmortalia ſunt. Platonis ſentencia eſt. Etquædā Scythicis. Dedit inſuper tela calybū morti durata Scythicis caminis alia infecta Lernęo veneno Hydræ. Ler na& Argiui& Mycenei lacus eſt ī qua Hydrā cōſtituiſſe ſcrip tores tradunt. Strabo. In hac palude Hercules Hydrā interfę cit: ex cuius corpore centum prodibant ſerpentū capite ceruices: quaꝝ ſingulis ceſis duæ renaſcebantur: ob eāqꝫ rem minime vinci videbatur poſſe: cum pars amputata validior red deretur. Hanc difficultatē arte ſuꝑans: Iolaū monuit ut eueſti gio ideſt ſtatī inciſam ceruicē face lignea/ ne efflueret ſanguis. inureret. Hoc pacto ſuperata belua ſagittas ſuas eius ſanguine tinxit: quo illatū vulnus mortiſeꝝ redderetur. Diodorus au SMurrho Plinius Solinus Syllius Plato Strabo Adamas Lerna Diodorus PARTHENICES PRIMAE tor. Scythe populi ſunt Europę vicini Sarmatis Baſtarniſ k. Sunt& alij in Aſia. autor Ptholomeus. Nec ſatis hęc: aliud telum lętalius addit: Nam gladij roſtrum: caudam trigonis aquoſi Qua quondam magno fatū intentauit Vlyſſi Telegonus: Circes uſus fatalibus armis: Pręfixit iaculis: Stygiaqꝫ extinxit in unda. Nec ſatis hæc. tela. aliud lętalius addit id eſt magis mortiferū: nā roſtrum gladij id eſt caudā ſcꝫ Trigonis aquoſi: id ē fluuiatilis pręfixit iaculis: Stygiaqꝫ extinxit in unda id eſt in fernali aqua Stygis: qua cauda Telegonus Circes filius inten tauit fatum/ mortē/ magno Vlyſſi/ patri ſuo uſus ſcilicet Telegonus fatalibus armis. Trigonpiſcis eſt: quā noſtri Paſti nacam dicunt. Inter venenata marina nihil execrabilius qͣꝫ ra dius ſuper caudam eminens Trigonis. arboris radici infixus necat: arma ut telum ꝑforata& ferri& veneni malo. Tele gonus Vliſſes filius ex Circe Solis filia: is Patrem interfœcit habens ſpinam Trigonis p̄fixā telo. Homerus de morte Vliſ ſis nihil dicit: ſed eum ſolum ad Patriā reducit. De morte nihil certi habetur/ quāqͣꝫ noſtri tradant eum a filio interemptū ut diximus. qͣꝫuis alij a Telemacho eū occiſum dicant cū turpi tudine domeſtica offenſus ad Circen redijſſet. de Telo Ouid. in Ibin. Oſſibus inqꝫ tuis teli genus hereat illud Traditur Ica rijquo cecidiſſe Gener. Circen noſtri Solis filiā dicunt. Di odorus autē dicit Solē duos ꝓcreaſſe pueros Aeetā& Perſen Aeetas in Colcha regnauit/ in Taurica Perſes: crudeles ambo efferiqꝫ. E Perſe Hecate orta eſt/ ſuꝑans audacia īmanitateqꝫ pa trem: hoīes pro feris ſagittis appetens: ſumo ſtudio ad venena conficienda impenſo. Primū patrē veneno ſuſtulit: deinde regno aſſumpto tēplū ſtatuit Dianę: cui nauigantes hoſpites ſacrificabat. Poſt hęc nupſit Aeetæ genuitqꝫ liberos tres Circen Medeā& Aegialeū. Circe ad oīs generis venenoꝝ curā ꝟ ſa/ multaꝝ herbaꝝ radicūqꝫ varias vires mirabileſqꝫ repperit. Hęc Sarmataꝝ Regi(quos ꝗdam Scythas dicūt) cū nupſiſſet primū veneno viꝝ abſtulit: deīde regno capto ml̓ta vi ſubditos vexauit: ob qͣs res regno expulſa/ migrauit ī Italiā: ī qͣ eo ꝓmontorio qͦd nūc Circeū appellatur deſedit. Qui eam Ocea ni inſulā habitaſſe dicūt decipiūtur Homeri Carmine: ꝗ Tyri eniī mare Oceanum ippellat. Strabo Circeum copioſis raTrigon Telegontis Circe Reetes. Pihlome us Plinius Ouidius Diodorus Strabo LIBER.I. FOL. VIII. dicibus abundare dicit. Styx palus inferni: Phlegethon flu uius aquas ignitas habet: Cōcytus fluuius ex ſtyge palude nā ſcitur. Acheron pariter fluuius infernalis. Syllius in xiij ſing ulos deſcribit. Vrit ripas Sęuus aquas Phlegeton: ꝑte alia tor rens Cōcytos ſanguinis atri porticibus furit: At magnis ſem per Diuis/ Regiqꝫ Deoꝝ Iurari dignata palus picis horrida ri uo/ Fumifeꝝ voluit Styx inter ſulphura limū. Triſtiorhis Acheron/ ſanie craſſoqꝫ veneno Aeſtuat. Styx item aqua petrę Nonacrinę Arcadię: venenoſa adeo ut ſola mulæ ungula cōtineri poſſit. Hoc veneno Alexandꝝ ſublatū ferūt Ariſtote lēqꝫ phm necis cōſciū fuiſſe: ſcribit Plutar. Pli. Pauſoniaſqꝫ Mox iecur exemit monſtro: præcordia bile Cerulea infecit: celereſqꝫ innexuit alas. Mox iecur exemit monſtro. id eſt morti. Iecur Plinio autore caput eſt extoꝝ. Vnde cū iecur non apparebat/ portende bat vl̓ Ducis vl̓ exercitus mortē. Alludit Poeta noſter ad hoc ut nullū boni ſignū in morte oſtēdat: ſed omnia crudelia por tentoſaqꝫ. Bilis latine/ græce colera dicitur:& eſt rubea& ni gra. Præcordia bile infecit. Cerulea.i. ferruginea. celereſqꝫ ī nexuit alas. Velox etenim mors eſt. Hęc fuga iuſticiæ noſtris mala cuncta diebus Intulit: hæc abiens nobis monimenta reliquit: Quæ Patres ab Auis& Nati a Patribus omnes In ſeriem mittunt per ſæcula longa Nepotu. Hoc viciū prima veniens ab origine/ ſumpſit Fomitis& duri nomen crudele Tyranni. Nam ſceleꝝ accendit flāmas:& colla ſuperbis Imperijs humana premit: Cocytidas undas Lethęoſqꝫ amnes ſpargit: Stygiumqꝫ venenu. Hos Supeꝝ facit immeros: curaſqꝫ nocentes Ingerit: his animos audacibus incitat auſis: His Phlegethonteas iras inſpirat: olentem Cyprigenam fraudū matrē: cui cuncta veneni Nota miniſteria/& Phœbeę carmina Circes Semꝑ habet comitē: primę hęc diſcrimina culpę Syllius Plinius Plutarch. Pauſonias Plniius St vx Phlegeton Cōcytus Acheron Iecur Bilis PARTHENICES PRIMAE Propterea magnū dixere Promethea: Vates Dum ſtudet ęthereis furari e nubibus ignem/ In noſtras traxiſſe domos morbumqꝫ necemqꝫ. Hæc fuga mortem intulit& cuncta mala: quæ Patres ab Auis& Nati filij a Patribus mittunt in ſeriē Nepotum Hoc vi cium fomitis duri:& nomen crudele Tyranni ſumpſit veniēs a prima origine. Superbia Tyrannoꝝ ab hoc fomite venit p̄ mens ſuperbis imperijs hominū colla. Hinc contemptus Superoꝝ. incitatqꝫ animū audacibus auſis. tū iras/ tum Venerē ideſt Luxuriam quæ Tyrannos comitatur. Venus ex ſpuma maris& Cœli pudendis abciſis a Saturno ꝓcreata/ primo ī concha ad littus Cypri inſulę delaia: pręcipue in ea inſula culta fuit qͣꝫuis& ī Eryce Sicilię& ī Cythera& Syria frequētes ho nores habuerit. Cic. ſcribit quatuor Veneres ex ꝗbus illa ſecūda ē. Dicit Poeta Venerē fraudū matrē& veneficā cui nota cuncta venena:& carmina Phœbeę Circes id eſt Solis filię. Prome theus Iapeti filius/ ignē furto ſublatū hoībus tradidit unde Dij irati(ſecundum fabulas) morbos febreſqꝫ homini bus īmiſerunt. ut canit Heſiodus per Pandoram His igitur ne membra malis obnoxia ſanctæ Parthenices eſſent/ iſta Pater obſtitit arte. Ante tener ſacra fœtus qͣꝫ viueret aluo Conceptus ne prima nouos exordia pullis Induerent maculis: mens ne ſincera nitenſqꝫ Cōmunem imbiberet labem: ne pigra liquore pectora Lethęo fierent: quæ lactea magno Pabula& amplexus fuerant latura Tonanti: Semine confuſas ſordes& virus inuſtum Diſſecuit: fęlici anima mox imbuit artus. His igitur. Pater anteqͣꝫ fœtus viueret in aluo materno/ ne mens cōmunem imbiberet labem: ne pectora fierent nigra. i. polluta. quę erant prebitura pabula verbo diuino: ipſe diſſecuit ſordes& virus inuſtum id eſt venenū originalis culpæ qͦ diſſecto ſtatī infundit animā fęlicibus mēbris culpa vacātibus Sunt tamen audentes contra ſentire: nec illos Incuſamus: habent quo ſe tueantur:& olim Venus Eryx Cythera Prometh eu Heſiodus LIBER.I. FOL..IX. Iſta hominū cōmunis erat ſentencia: verum Iam ſenio exangui frigens ſua robora ſenſim perdit: et amiſſa iam maieſtate recedit Sponte ſua: ceditqꝫ nouo Latonia Phęho. At quomiam ſacrę legis de fontibus hauſta Creditur: ex omni nondū eſt exploſa theatro: Iudicio nec dum ſancti damnata ſenatus Qui vaticani Romana palacia ſaxiEt piſcoſa regunt ſulcantem cerula puppim. Sunt tamē audentes. Tangit ml̓tos ex Chriſtianis Docto ribus cōtraria ſentire& olim ſenſiſſe: ſed ſenſim. i. paulatī vires ꝑdidit:& iam cedit Latonia. i. Luna Phœbo. i. Soli. Attū̄ quia ex fontibus legis teſtimonia habet/ nōdū eſt exploſa iudicio ſancti ſenatus: ꝗ regit vaticani palacia ſaxi. i. ædis S. Petri quę ī vaticano eſt. Vaticanus collis appellatus eſt: ꝙ eo potitus ſit ppl̓s Romanus Vatū rn̄ſo expulſis Ethruſcis. Feſt. Sed priorūt nobis ęquum ſentire videtur Dignior eſt: et grata magis Nato atqꝫ Parenti: Nam legi aſſurgens Marię decus addit: opuſqꝫ Materna dignum attribuit pietate Tonanti. Addeqꝫ et inultis fert adiumenta: fidemqꝫ Roborat infirmam: nam nec veniſſe ſub aluū Sorde laborantem tali ſublimia cęli Numina non nulli ingenio preſtante putarūt. Relligio maior: pietas animoſior iſtam Conſumata fides legumqꝫ pericia fecit. Altera verborum textum et faſtigia tantum Summa videns/ abſtruſa Dei miſteria neſcit. Quod ſi ſiderei tanto ſplendoris honore Fulget: ut ęterno qui temperat ordine mundū Geſtarit gremio: lactauerit ubere: dulci Strixerit amplexū: ſūmoqꝫ vocauerit olympo B i. eſtus Vaticā: PARTHENICES PRIMAE Quare illā in noſtras opus eſt detrudere ſordes Et turpi inceſtare luto? mortalibus ęquas Cui Pater ęthereas mentes ſubiecit et aſtra? Scrutandum pocius ſi quę pręconia iungas Eius ad inuentas perplurima ſęcula laudes. Nulli adeo viuax animi ſolercia nulli Tam fęlix aderit florentis gloria linguę Vt Marię poſſit Laudes ęquare loquendo. Quę data ſunt illi/ nunqͣꝫ mortalibus ullis Antea conceſſit: nec poſt concedet Olympus Quāuis Creta Ioui Corybancia cymbala pulſet Feſtaqꝫ Tyrſiſero celebrarit Græcia Patri. Sed priorūt. Primā ſentenciā digniorē oſtendit/ dignitati beatiſſimę Virginis plus conuenientē: Patri cum Filio magis gratā: multiſqꝫ argumentis probat: tū cōcludit nemini adeo viuacē ſolerciā adeſſe ut digne Mariā laudare poſſit. Quāuis Creta Ioui Choribancia cymbala pulſet. Hunc ſanctum diue Parthenices Cōceptū Iacobus Vuīpfelingus Slet ſtatinus Elegiaco carmine/ cui de triplici Marię candore nomē titulūqꝫ dedit typis ſcholaſticis Theologoꝝqꝫ p̄claris ſentēcijs ac tribus miracul̓ nō mīus pulchre qͣꝫ luculēt̓ p cęteris explicuit. Saturnus frater Atlantis p̄cipua impietate auariciaqꝫ p̄ditus/ uxorē cepit Rheā ſororē: ex qua ortus Iupiter/ Olympus poſtea vo catus. Fuit alter Iupiter Cœli frater ꝗ in Creta inſula regnauit ml̓to gl̓ia inferior poſteriori: hic. n. iꝑauit orbi: ſuꝑior Cretę tm̄. Solent Poetę uni attribuere qͦd ſinguli geſſere. Saturnus filius mox Genitos deuorare ſolitus: Rhea Ioue genito la pidē Saturno deuorandū tradidit: Iouē ablegauit: ad quā rē adiutores Curetas aſſūpſit: illi cū tīpanis taliqꝫ ſtrepitu armiſo nātiqꝫ chorea tumultuātes deā curioſe circūſtetere ut ſaturnuſ attonitus auulſū ignoraret Infantē. Sūt autē& hij Corybātes Iin matris Deoꝝ ſacrificijs ſaltantes caſti& pueri ſunt aſſūpti Ideo autē Corybantes appellati: quia int̓ ſaltādū capita iactent qͦd coribtin dicitur. Hinc ꝗ capita ſaltādo iactāt& Numine aſpirantur& furijs agitātur. Corybantiare dicimus κορυβαν τιαω id eſt inſanio: caput iacto. Timpana& cymbala funt Corybanciū tubæ. Tympanū maius maiorē ſonum cymbalo Saturnus Atlas Rhea Chorybā tes Chorybā tiare Timpanū Cymbalū Iacobus Vuimfel Diodor LIBER.I. FOL..X. facit Catullus. Vbi Cymbalum ſonat nox ubi Tympana reboant. ſuperiora Strabo. Bacchus qui& Dionyſius in cho reis& mulieꝝ thiaſis ſuma in voluptate& ludo ęnutritus fœminaꝝ exercitu quas Thyrſis armauit orbē circuit. Eos qui pie iuſteqꝫ viuerēt ſacra miſteriaqꝫ docens. Feſtos p̄terea ubiq dies publice choros agi& muſicā exerceri artē inſtituit. Diod orus autor. Ideo Tyrſiferū Patrē dixit. Eſt autē Thyrſus haſta pampinis ſeu hederis īuoluta mucrone tecto: unde tanquam imbelles ſpernebantur Bacchide. Quot miſeros pelagi nautas ſubtraxit ab undis? Cum iam precipites fluctus Aquilonis et Auſtri Viribus aduerſis cęlo ęquarentur: et ipſa Tranſtra per effuſi certiſſima fata tuliſſent. Quot traiecta graui ſeruauit pectora telo? Pectora: Pęonias quę non valuere per artes Reſtitui: nec oꝑis noſtrę poſcencia quicqͣꝫ Quotqꝫ eciam tetro ſquallentes carcere fractis Ocius obijcibus maniciſqꝫ reſoluit ahenis? Quot famis exhauſtos macie vix ęgra trahentes Membra: datis celo dapibus: miſerata reduxit Robur in antiquū/ vireſqꝫ refudit in artus? Nec minus ingenti vīciorum mole ſepultos Inſixoſqꝫ luto/ et toto tellure iacentes/ Corpore diuini luſtrauit Numinis aura. Propterea totum ſurgencia templa per orbem/ Illius immenſam laudem: regniqꝫ perennis Perpetuos faſces: et fine carencia iura In noſtūqꝫ genus ſummum teſtantur amorem. Ipſa eſt aduerſis commune in rebus Aſylum: Ante preces eciam nec dum obſecrata fauorem Donat: et ad miſeros maternas explicat ulnas. Quot miſeros pelagi. Oſtendit auxilia præſtita homībus ꝑ beatiſſimā glorioſiſſimāqꝫ ꝟginē Mariā nauigātibus/ vulneratis vinculatis tum fame cōſumptis peccatiſqꝫ opreſſis. atullus. trabo Diodor. Bacchus. Dionyſiuii PARTHENICES PRIMAE Pęon Phœbus pater Aeſculapij: ab eo Peonia herba Plin. teſte dicitur. Vnde peonias artes.i. medicas. Virgil̓. Peonijs reuo catū herbis& amore Dianę. Manicę ſunt vincula manuū uti pedicæ pedum. Faſces inſignia magiſtratuum. Virgilius faſceſqꝫ videre receptas Conſulis imperium. Quid niuis ęſtiuę pluuias? quid mœnia dicam Littore Piceno impenſis communibus orbis Condita: et Adriaco tranſuecta cubicula pōto? Quid niuis. Templū Marię de Niue dicit quā ad preſepe di cunt vulgo maiorē in urbe Romana ob niuē Auguſto menſe inſolitā: quā in Vrbe cecidiſſe dicunt. On̄dit loca in quibus p̄cipue in Italia beatiſſima Virgo colitur. Qu. d męnia dicā? id eſt Mariā de Loreto dicunt in littore Piceno iuxta mare Adriaticum. Picenū igitur poſt Vmbrię ciuitates q̄ inter Ariminū Anconēqꝫ iacēt extenditur. Profecti ſunt autē Picenia Sa binorum terra: qui cum ductu& auſpicio Pici iter ineuntibus auctoribus proficiſcerentur/ nomē deinde nacti fuere. Auē n iſtā Marti dicatam vetus opinio eſt. Strabo Pliniuſqꝫ autores Adria colonia Etruſcoꝝ mari Adriatico nomen dedit. Autor Plinius. Cubiculūdiuæ genitricis Mariæ per mare Adria ticum aduectū templum habet precioſum in Piceno littore. Quidue fluentinas edes delubraqꝫ donis Aucta peregrinis referam? Siculiſqꝫ ſedentem Littoribus Drepani molē? qua maximus olim Celicolum& legis cuſtos Albertus auitos Aequauit patres: patriamqꝫ accepit Olympo: Et cuſtoditæ ęternum pietatis honorem. Quidve fluentinas. Intelligo templū Mariæ qͦd Reparatæ vocant in urbe Florentina Thuſcię. Plinius ęnumerās Thuſ cos dicit Cluſini noui. Cluſini veteres Fluentini p̄fluente Ar no appoſiti: Feſulę Ferentinū: Feſcennia Hortanū: Herbanū Nepe: Arnus Florenciæ mœnia alluit. Drepanū Sicilię op pidū eſt Ptholemeo autore haud lōge ab Eryce mōte tranſmon toriū Lilybeū: vl̓ a curuitate littoris in quo ſita eſt: ſiue a falce. Dicūt eam falcē qua Saturnus Cœlo pudibunda abſcidit/ in mare proiectā ad eum locū veniſſe. Ciuitas Catana eo loco ſita eſt: in qua diuus. Albertus Carmelitaꝝ Antiſtes: eiuſdem religionis fundamēta ī Europa poſuit: quē Poeta hic celebrat. Peon Mlanica Faſces Picenum Adria Drepanū. Catana Albertus. Plinius Virgit. Idem gtrabo Plinius Idem Pthlome us LIBER.I. FOL XI. Perpetuos igitur merito ſoluemus honores: Conceptuſqꝫ die venient ad templa quotannis Orgia: et ęterno Marię primordia ritu Annuus ardentes cultus reuocabit ad aras Cum pius hibernum Chiron Titana premebat: Cui comes in lucem nitidis argenteus alis lbat olor: pheboqꝫ ſuos c edebat honores. Quom fecunda ſibi concepto ſemine mater Diuinum illabi cœpit ſentire fauorem. Perpetuos igitur. Orgia ꝓprie feſta dicūtur græce ὄργιο Celebritatē concepciōis Marię annuo celebrandā deſignat: eo tempore quo Chiron Centanrus p̄mit Titana Hibernū. i. Alantē Sole Sagittarij ſignū tenentea tū. n. Hyginio teſtē exoritur Chiron. Chiron Saturni& Phyliræ filius: ꝗnon ſolū Centanros ſed ceteros quoqꝫ hoīes iuſticia ſuꝑaſſe dicitur. Eſ culapium& Achillē nutriſſe exiſtimatur. Apud hūc cū Hercu les diuerteretur& ſimul cum Chirone ſedens ſagittas conſide raret: fertur una eaꝝ ſuꝑ ſedem cecidiſſe Chironis:& ita eum interfœciſſe. Hyginius autor. Virgil̓is. Phyllirides Chiron Amithaoniuſqꝫ Melampus. Nauigauit cū Argonautis: unde Orpheus iuſtiſſimū Ceutauroꝝ appellat. Herbam Ceutaureā comperit. Plinio teſte libro xxv. naturalis hiſtorię: qͣa vulnere cōtracto curatū dicit Plinius. Ouidius ex vulnere mortuūdicit. Ilpſe eciā lectas Pegaſeis collibus herbas Temperat ꝝ vana vulnera mulcet ope: Tū nona dies aderat cum tu iuſtiſ ſime Chiron Bis ſeptem ſtęllis corpore cinctus eras. Oritur cū Sagittario& Scorpione. Olor græce cygnus Iouem in foma cygni cum Leda concubuiſſe/ quæ duo oua peperit ex quo rum uno Caſtor& Pollux/ ex altero Helenaꝝ Clytemneſtra Hyginius Iouem Nemeſim amaſſe dicit: a qua cum aſpernaretur ſe in cygnum mutauit. Venus autē aquilam ſimulans. enm in ſinum fugauit Nemeſis: quam dormientē compreſſit ipſe autem auolauit: tum e facto cygnum volantem& aquilā conſeqnentem collocauit in mundo. Nemeſis onum procrea uit: quod Marcurius auferens detulit Spastam:& Ledæ ſedē ti proieait iu gremiū: ex quo naſcitur Helena ceteris corporis ſpeaie præſtans. Exoritur autem ut ſupra dictum eſt. Phœbo qꝫ ſuor cedebat honores cum Capricorno. Hygini su Idem Virgiliuſ Plinius Ouidius Hygīnius Orgia. Chiron Olor Cygnus PARTHENICES PRIMAE Et iam ſigniferum nouies Iuſtrauerat orbem Lucida maturos ſoluens Latonia partus: Conuenere nurus: circumfuſęqꝫ iacenti Mite puerperium Matri: dextroqꝫ rogabant Sidere vitales fętum prodire ſub auras Et iam ſignifeꝝ. i. Zodiacum circulum. Latonia. i. Diana a matre Latona Cei filia ex qua Iupirer Apollinē& Dianā genuit. Virgilius. Aſtroꝝ decus& nemoꝝ Latonia cuſtos. Cęteris animantibus ſtatutū& pariendi& partus ægerendi tempus eſt: Homo toto anno& incerto gignitur ſpacio: ali us ſeptimo menſe/ alius octauo& uſqꝫ ad inicia decimi undeci miqꝫ: ante ſeptimū haud unqͣꝫ vitalis eſt. Plinius Lęcior Eoos proles Hyperionis ardens/ Alipedes iungebat equos: poſtremaqꝫ ſanctę Erigones iam regna legens: vicina Coronę Sidera ēt Alcidem geminos ꝗ interiacet angues Ad Superos nigro ſecum reuocabat ab Orco Portitor Helleus nitido cum Gorgonis ore Stellatę dux noctis erat: cum Piſtrice: longo Eridanus tractu claris lucebat in aſtris. Læcior Eoos. Sole in extrema parte Virginis cōſtituto na ta eſt beatiſſima Parthenice. Celus ex pluribus uxoribus ſuſ cepit filios quinqꝫ& quadraginta: hoꝝ decē& ſeptem ex Titea ortos proprio nomine ſingulos/ cōmuni autē oēs a Matre appellauit Titanas. Genuit quoqꝫ filias: quaꝝ duę Regina& Rhea(quā Pandoram dixere) ſuperiores ætate ceteris ęuaſerunt clariores. Regina Fratres omnes educauit. Hęc poſt obi tum Patris tegnū cepit virgo nupſit poſtea Hyperioni Fratri ex quo duos peperit liberos Solem& Lunam. Ergo Sol ꝓles Hyperionis lęcior ardens.i. flagrans iungebat alipedes i. veloces equos Eoos. i. orientales poſtremaqꝫ ſanctę Erigones i. Virginis ultimis in ꝑtibus conſtitutus hoc eſt in menſe Septembri quo feſtum colimus beatiſſimæ Parthonices. Erigone filia Icari: quē apaſtotibus Athenieſibus occiſum ſcribit Hyginius: cum vinum eis tradidiſſet bibendū:& aliqͦt Lodiacus Celus Titea Rhea Pandora Regina Erigone Vigſis Plinius Diodor. LIBER.I. FOL XII. ex eis ſomno ſopiti: alij vero haud ut decebat loquerentur: ob nimiū potum: reliqui credentes venenum eis tradidiſſe Icaꝝ interfęcerunt: quem Filia auxilio canis(cui Męra fuit nomē) tandē poſt longas lachrimas inueniens ſepultū ſub arbore/ in eadem ſe ſuſpendit: cui canis mortuæ ſuo ſpiritu parentauit. Quorum caſum Iupiter miſeratus in aſtris corpora eoꝝ deformauit: Itaqꝫ multi Icarum Bootem/ Erigonem Virginē nominauerunt. Canem autem ſua appellacione& ſpecie caniculam dixerunt: quæ a Græcis/ ꝙ ante maiorem Canem exoritur Procyon appellatur: græce πρόκυον. Coronam humero ſiniſtro prope contingere arctophylax videtur: quæ ante Engonaſin dextri pedis calce coniungit: hæc Cancro& Leone exoriente/ occidere: cum Scorpione ex oriri perſpictiur. Habet autem ſtellas nouem in rotundo diſpo ſitas: ſed ex hijs tres clarius cęteris lucentes. Hęc exiſtimatur Ariadne fuiſſe Minos filia: quam a Venere dono accepit cum Libero in Dya inſula nuberet. Hyginius. Alcydes id eſt Hercules. Hunc Eratoſthenes dicit ſupra dra conem collocatum. eumqꝫ paratum ad decertandum: ſiniſtra manu pellē leonis dextera clauā tenentē: conaturqꝫ interficere Draconem Heſperidum cuſtodem. Horum pugnā lupiter ad miratus/ inter aſtra conſtituit. Draco inter duas arctos collocataus videtur: ſinu facto Arcton minorem ita concludereut penepedes eius tangere videatur: cauda autem flexa caput maioris attingere: ſuo capite tanqͣꝫ reducto circulum articum attingens. Dicit Baptiſta noſter.& Alcydem id eſt Herculem geminos qui interiacet angues id eſt inter Draconem& Hydram: quæ trium ſignoꝝ longitudinem occupat: Cancri Leo nis& Virginis. Hæc ex Hyginio. Dicit Poeta noſter. Iā Sol in Virgines poſtremis partibus reuocabat a nigro orco id eſt ab inferiori hemiſperio ſidera vicina Coronę:& Alcyden qui interiacet geminos angues ſerpentem id eſt inter& Hydram. Exoriuntur autem Sole in Virgine: Hydra fine Crateris/& Canis totus& nauis Argo fine tocius veli. Portitor Hel leus id eſt Aries nitido cū Gorgonis ore erat dux ſtellatę noctis. Zodiaci diſpoſicio ſic ſe habet: ut ſemper ſex ſigna ſint ſupra noſtrum aſpectum: ſex vero infra Orizonta. Vnde Sole exiſtente in fine Virginis/ Solis in occaſu incipit Aries ori ri pro quota porcionis: qua Sol eſt in Virgine moraturus: videturqꝫ in parte horoſcopante: tum reliqua ſigna Taurus Gemini Cancer Leo& deſcriptæ per Solem partes Virginis. Hygini su Icarus Corona Alcydes. PARTHENICES PRIMAE Aries Phryxū& Hellen Athamantis trāſtuliſſe dicitur: ſed Helle in pontū decidit: unde Helleſponto nomen: cōp̄ſſamqꝫ ab Neptuno Peona procreaſſe: nōnulli Edonū dixerunt. Præ terea Phryxū incolumē ad Aeetam ꝑueniſſe& arietē Ioui īmolaſſe: pellē in templo fixiſſe:& arietis effigiem inter ſidera cō ſtitutam. Hyginius Strabo meminerunt. Perſeus Iouis& Danaes filius: auxilio Palladis cuius ſcuto cryſtallino uſus tū Mercurij falcato enſe Meduſam Gorgona interfœcit. Iupiter eū cum capite Gorgonis in cœlū tranſtulit. Exoritur autē cū ariete Perſei caput uſqꝫ ad umbilicū. Piſtrix a media cauda dicitur ab hiemali circulo ſpectans ad exortus prope arietis pe dem iungens: huius priorē ꝑtē corporis q̄ ſpectat ad exortus prope alluere flumen Eridani videtur: exoritur cū Geminis. Cetus hic a Neptuno miſſus fuit ut Andromedā interficeret: ſed a Perſeo interfectus/ ꝓpter īmanitatē corporis& illius virtutem inter ſidera collocatus. Hyginius autor. Ideo dicit Poe ta cū Piſttice longo. Virgilius. immani corpore Piſtrix. Eridanus a ſiniſtro pede profectus Orionis& ꝑueniens uſqꝫ ad Piſtricem: rurſus diffunditur uſqꝫ ad leporis pedes& prote nus ad antarticum tendit circulum. Exoritur cum Geminis & Clncro totus apparet. Hyginius autor. Quom noua progenies fęlicibus ędita fati s Pnębeam primum lucem mortaliaqꝫ ora Vidit: et humanę tranſmiſſo limine vitę Decidit in patriam luctus regnumqꝫ laborum. Quō noua. Situs aſtroꝝ ſic ſe habuit in natali beatiſſimæ Parthenices cum ipſa decidit in patriam luctus ideſt terras reg num qꝫ laborum īde eſt vallem ærumnaꝝ. Candida naſcentem mox ut videre puellam. Omnia iucundo fulſerunt ſidera celo: Arriſere poli: ſummoqꝫ auditus ab axe Concentus: proliqꝫ nouę Pæana canorum. Argutumqꝫ melos Diui cecinere: paternas Velarunt aulea domos: pendebat in illis Longa Patrum ſeries: primiqꝫ parentis origo: Et colubri deluſa dolis ſtringebat eburna Poma manu virgo: gladio paraniphus& igne Athamas. Phryxus Helle Perſeus Danae. Piſtrix. Eridanus Orion. Natiuitas Parthe nides Strabo Hygin. Virgi Hygin. LIBER.I. FOL. XIII. Exilio damnabat auos. Adolebat ad aras Pinguia ſacra puer flamma ſtridente: ſupinos Tollebat vultus& Numina ſancta colebat. Annoſiqꝫ ſenes ſtabant cum prole. Columnas Vnam perpetui de marmore roboris/ unam Fictilibus muris Plaſtes formabat: aquaꝝ Flammarūqꝫ minas contra: quia nouerat olim Candida naſcentē. Pæan genus Catilinę. Papinius Peanes dixit in viij. Theb. ubiqꝫ reſonant Peanes. Deſcribit ornatū domus paternæ ob fauſtum partū virginis Marię. Aulęa velamina picturis intexta. eo ꝙ primo Romani ea īuenere in au la Regis Pergami qui po Ro ſcripſit heredem. Virgilius. Pur puraqꝫ intexti tollant aulęa Britanni. His intextus Adam cū Coniuge: ipſeqꝫ Abelus quem ſacrificantē Parentibus iunctū ſimulqꝫ ſtantes inducit Poeta. Duæ columnæ in quibus artis Muſicæ monumenta inſculpta erant: una fictilis contra incen dia/ altera marmorea contra aquas: quoniā his duobus elementis mundus periturus erat. Ioſepus autor. Is fuit Iubal pater canencium in Cythara& Organo. Ventura excidio terrę Neptunia regna Vulcaniqꝫ graues ęſtus: puerile ſecutus Obſequiū ſenior/ quernę ſub tegmine frondis Deplorabat auū: cęco quem fixerat arcu. Neptunia regna. Diluuio aquaꝝ& ęſtus Vulcani. i. igniū Lamech ductu Iuuenis Cain ſagitta interfœcit: ferā eſtimans ī ter fruteta ambulantem: cognoſcenſqꝫ delictum Iuuenem pa riter occidit. Ioſepo autore. Et Faber incudem feriens:& follibus actis Aera coquens: ferrum varios conflabat in uſus. Sola mari in toto ſuper alta cacumina puppis Nabat:& umbriferæ paſcebant æquora nubes: Vitiſator pater miti deluſus lachoMonſtrat nudum pueris ridentibus inguen Tubalcayn primū fabꝝ Ioſepus ſcribit& Hieron. li. Gen̄. Primus hic undoſum ſulcauit nauibus æquor: Papinius Nirgiꝰ Ioſepus Idem Hierony. mus Pæan. Aulęum Aulęa. PARTHENICES PRIMAE Quamuis prima ratis credatur laſonis Argo Primus hic effoſſa vitem ſupponere terra Cępit:& apricis mites de collibus uuas Tollere: Dircęo licet hęc ſit gloria Baccho. Ardua terrigenę voluebant ſaxa Gigantes: Conati molem Superis ęquare ſuperbam. Lanigeras Abrahamus oues per littora paſcens. Sacra dabat: ſaxoqꝫ gemens pudibunda ſecabat. Letior adducta Medo remeabat ab orbe Cum conſorte puer: cęliqꝫ ex arce pluebat Sulphur:& ęthereis ardebant ignibus urbes. Biſſeni patres longa cum ſtirpe nepotum Pabulaqꝫ Aegipto ſeruans pręſagus loſeph Frigida defuncti referebant oſſa parentis Regna nouis fugiens longe perterrita monſtris Primus hic. De Noedicit& archa quam primā nauim dicit fuiſſe: qͣꝫuis Argo nauis Iaſonis& Argonautaꝝ prīa dicatur fuiſſe a Gentilibus. Iaſon Aeſonis filius: nepos Pelię Theſt aloꝝ Regis aliquid agere optans memoria dignū ex ſuperioꝝ exemplo/ maxime Perſei alioꝝqꝫ pluriū quos ꝓpter externas expediciones geſtaqꝫ præclara/ immortalē gloriam aſſecutos intelligebat: miſſus ergo a Pelia/ qui de eo perdendo cogita. uerat/ in Pontū nauigauit ad vellus aureū in Colchide repeten dum: allectis in ſocietatē pręſtantiſſimis Græcoꝝ: equibus quatuor& quīquagīta elegit: īt̓ quos clariſſimi erāt Caſtor& Pollux: Hercules: Thelamon. Orpheus. Atalantaqꝫ Schinei. Nauis Arga dicta vel ab eius architecto: vel ut alij ab eius velocitate/ quam antiqui Argon appellabant. ex Diodoro. Dirceus Bacchus id eſt Thebanus a fonte in quē Dirce mu tata fuit. Antiopa Nictei filia a Ioue compreſſa eſt mutato in formam Satyri fugiens iram paternam ad Epopeum Sicyo num Regem ſe contulit: ubi Amphionem& Lethum peperit expoſuitqꝫ in montē Cytheron: bubulcus reperit ęducauitqꝫ Nicteus pre dolore moriens amiſſa filia Lycum fratrem rogauit ut Antiopen recuperaret: ille ducto exercitu Epopeū inter fecit: victum captiuamqꝫ duxit Anthiopen: quam Dirce uxo Aeſon. laſon Antiopa. Nicteus Amphiō. Zethus Lycus. Epopeus. Diodor. LIBER.I. FOL XIIII. ri cuſtodiendam commiſit: ea defugit inuentis filijs in Cythe ronem: eos ad iniuriam Dirces ulciſcendam impulit. Amphi on& Zethus aduocato Lyco pollicebantur Anthiopen fugiti uam reddituros: ut ea ſpedeceptum ſupplicio afficerent. Mer curius a Ioue miſſus ut Lyci pœna abſtinerent: iuſſitqꝫ Lycū regnum eis tradere. Dirce cauda equeſtris equi diſcerpta eſt: ontiqꝫ nomen dedit. Ouidius. Vt tracta eſt coniunx imperi oſa Lyci. Apolonius in quarto Argonauticon. Homerus in undecimo Odiſſeæ ſcribit Anthiopen Aſopi filiam. Ouidius alteram Aſopi filiā putat/ cū qua Iupiter rem habuit ſub ignis ſpecie. Gigantes. Nemrod turrim ędificauit. in quo ædiſ cando diuerſitas linguarum creditur facta. Abrahamus primus cul qrunius Dei:& Circumciſionis Antiſtes: ex Meſopotamia in Syriam migrauit. Læcior. Iacob intelligo: vel ſeruum Abrahæ cum Coniuge Iſaac:& ſic puer expone id eſt ſeruus. Vrbes. Locum de cœlo tactū teſtatur humus nigra& ī cinerē ſoluta. Duo ibi op pida Sodomū nominatū alteꝝ/ alteꝝ Gomorrū. Solinus: Trans mare purpureum Nili ducebat ab oris Dux animo vultuqꝫ pius magno agmine longū Vulgus:& erecti dirimebant ęquora fluctus. Ipſe dabat ſacros ritus: arcamqꝫ locabat Legiferam: lateqꝫ Arabum deſerta paragrans luſqꝫ ferens populo/ ſterili de marmore dulces Eliciebat aquas: optatos arida fontes Abſorbebat humus: fugienſqꝫ in gramina flumē lbat& obliquo lambebat ſaxa recurſu. Trans mare purpureū id eſt rubrū. Mare Rubꝝ in duos ſci ditur ſinus: quoꝝ unus Perſicus alter Arabicus dicitur. Per ſinū Arabicū duxit Moſes populū Iudaicū ex Aegipto. Vltra Iudeam& Cœloſyriam uſqꝫ in Babyloniam& fluuialem Euphratis regionē Auſtꝝ ꝟſus tota ē Arabia: exceptis Scenc tis: qui ſunt in Meſopotamia. Vterior Euphratis regio q̄ ad eius hoſtia a Babylonijs incolitur& Chaldeoꝝ gēte: quę poſt Meſopotamiā ſūt uſqꝫ īCęloſiriā flumini ꝓxima& Meſopota mię Arabes Scenetę obtinēt ꝑ ꝑuas qͣſdā potēcias ī ſterilibus locis propter aquaꝝ inopiam partiti. Vtra hos deſerta ſunt haud exigua: ī his deſertis popl̓s qͣdraginta ānos a Deo paſtus Cij. Ouidius Apolonius Homerus Solinus Dirce. Nemrod. Abppham us Arabia PARTHENICES PRIMAE fuit. Quæ vero hīs iam auſtraliora ſunt/ ab his tenētur qui fœlicem Arabiam incolunt. Cuius ſeptentrionale latus faciūt ante dicta deſerta. Orientale Perſicus ſinus: Occidentale Ara bicus: Auſtrale mare magnum: quod extra utrumqꝫ ſinū eſt idqꝫ totum mare Rubꝝ vocatur. Strabo Ptholemeuſqꝫ. Culmina Pancheos tollebant ardua montes: Turriferiſqꝫ iugis hærencia nubila ſupra Igne Deus fumoqꝫ latens in vertice ſūmo Scribebat legis duplici noua fędera ſaxo. Culmina. Panchaia regiuncula eſt Sabeę in Arabia. in qua arbores ſponte natæ tus ęmittunt. Virgil̓. in Geor. Totaqꝫ Turiferis Panchaia pinguis arenis.& in primo. ſolis eſt tura virga Sabeis. Tura præter Aribiā nullis: ac ne Arabię ꝗdē uniuerſę. Iuba tradit Plinio autore. arborē eſſe contorti caudicis ramis aceris amygdali mō ſuccū fundere. Solin. īcidicā ortū canis flagrātiſſimis Solibus: meti ſemel anno ſolebat mi nore occaſione vendēdi: iā queſtus aliā viā affert. Plin in xij. Inuiſam Superis gentem ſemēqꝫ ſuperbum Concaua terribili tellus ſorbebat hiatu: Clamabatqꝫ ruens iam ſemiſepultus Abyron. Impia ſublimes vitulos ſtatuamqꝫ bicornem Turba Deum mentita: manus tollebat& ora: Strenuus indigenas populos abigebat leſus: Parta ſuis ęquo permenſus limite ręgna. Inde Senatorum turbam Regeſqꝫ togatos: Atqꝫ Sacerdotum ſeriem: partoſqꝫ triumphos: Bellaqꝫ:& ætherio ſurgencia templa Tonanti: Et docti Salomonis opes: Roboamqꝫ ſuperbū Palladia textor filis intexerat arte. Ezeciæ illuſtres morbos ſolemqꝫ reuerſum Et Phæthonteos verſis temonibus axes Ferre ſuos retro curſus iterumqꝫ relabiOſtendebat opus longęua in ſecula ductum. Hinc Eleazarus diuina volumina RegiPanchaia. Tus gtrabo Pthlomeus Virgilis. Plinius Solinus: Pliniua LIBER.I. FO.XV. Tradebat Phario: ſenibus diſtincta magiſtris. Inuiſam Superis gentē. Dathan& Abyron. Strenuus le ſus id eſt Ioſue filius Nun. Diuiſit Tribubus terrā expellendo Philiſteos hoc eſt Paleſtinos. Senatoꝝ turbam. Iudices di cit. Pallas Dea lanificijs pręeſt tum ingenijs: natā.n. ex cere bro Iouis dicunt. Phaeton. Sunt qui Solem Phaetonta dicūt. autore Hyginio. Phario Regi.i. ægipcio PtholomeoTradebat Phario. i. Aegipcio. Pharos Pomponio teſte nunc Alexandriæ ponte coniugitur: olim(ut Homerico carmine proditū eſt ab eiſdē oris curſu diei tocius abducta. Strabo Pharon inſulā dicit diſtare a baſi ipſius Deltæ/ quod eſt a Peluſio uſqꝫ ad Canopicum os/ ſtadijs C.& L. ipſum inſulæ promontoriū eſt petra quædā mari circūluta: quæ turrim habet multis tabulatis excelſam:& albo lapide mirifice ſtructā eodem nomine quo inſula. Eam Soſtratus Gnidius Regū ami cus poſuit ob nauigancium ſalutem: ut Epigramma declarat: ſcilicet. Soſtratus Gnidius Dexiphanis filius: Dijs ſeruatoribus pro nauigantibus. Lucanus. Pharon inſula quondam in medio ſtetit illa mari: ſub tempore Vatis Proteos: at nūc eſt Pelleis proxima terris. Ex oppoſito enim Phari Alexander cō didit Alexandriā Aegipti. Et ab hac Pharo loca in portubus lumen nocturnum proferencia Phari dicuntur. Ptolomous Philadelphus cognoſcendaꝝ reꝝ ſtudioſus: ꝗ propter cor poris imbecillitatem ſemper noui aliquid perquirebat in quo ſeſe traduceret atqꝫ oblectaret: miſit litteras Eleazaro: tum ſūmo Sacerdoti(pręerant enī hij populo Iſraheli poſt reuerſio nem in terram Iudeæ poſt Babylonis captiuitatem) ut ei Inter pretes legis Moſaicæ dęſtinaret. Eleazarus miſſis ex ſingulis tribubus ſex viris/ Alexandriæ legem in græcam linguā primo interpretati ſunt. Vnde vulgatur illa ſeptuaginta Interp̄tum aput Chriſticolas celebris fama. Tecta/ voluptates varias: diuerſaqꝫ tempe Multiplicesqꝫ auiū plumas:& carmē habebāt. Tecta voluptates. Deſcriptis lateribus aulę: nunc tecta deſcribit. Tempe locus Theſſalię: Terręmotibus factis Strabone autore/ abrupta ſunt quę nūc vocātur tempe: ab Olym po abſciſſa Oſſamotibus:& hac Penęus effluxit ī mare:& orā illā ſiccatā reddidit:& quia tū ſiluis tūmontibus tū fluuio locus redditur amęniſſim us/ ꝓ amęno ponitur. Ouidius. Eſt nemus Hemonięp̄rupta qͦd undiqꝫ claudit Silu a: vocāt tempe Ciij. Hygini. Pomponi us Lucanus. St rabo loſepus Strabo Ouidius. Ehaethos Pharus Soſtratus Ptholome us. Tempe Olympul Oſſa PARTHENICES PRIMAE Prima coronarunt. Celebrabant Antiqui diem natalem in qua nati erant: gracias agentes Deo pro hac luce quā inſpexe rant:& coronis ac ſertis decorabant limina domorum: amici amicis id agentibus munera mittebant. Teſtimonia ſunt aput Marcialē& Iuuenalē:& is dies ſolemnis erat ut eſt aput Plin. Mira ſupercilij grauitas: ponduſqꝫ venuſtę Frontis:& eximia fulgentes indole uultus. Suſpenſas hoim mentes atqꝫ ora videntum Per longas immota moras retinere ſolebant. Non infeſta fuit luctu: non ebria ſomno: Sed vigilans riſuqꝫ genas ornata modeſto. Nūc matri arridebat ouans: nūc paruula tendēs Brachia/ vicino miſcebat dulcia Patri Murmura: dixiſſes ſtudio geſtire loquendi. Temporis innocui nondum diſceſſerat ętas Plenaqꝫ iam docili formabat verba palato. Mira ſupercilij grauitas. Indolē beatę Parthenices deſctibit Extremū ambitū genę ſuꝑioris antiꝗ ciliū vocauere: unde& ſuꝑcilia de ꝗbus Flin. Suꝑcilia homini& ꝑiter& alterne mobilia& ī his ꝑs animi. Negamus an annuimus hęc maxime iu dicāt. Faſtus ſuꝑbia aliubi conceptaculū/ ſed hic ſedē habet: in corde naſcitur: hic ſubit hic pēdet: nihil alcius ſiml̓ abrupcius qꝫ inuenit in corpore ubi ſolitaria eſſet. Ponduſqꝫ venuſtæ. Plinius frontem alijs animantibus eſſe dicit: ſed homini tantū triſticiæ hilaritatis clemēciæ ſeueritatis iudex in aſſenſu eius. Mos erat antiquis longum ſeruatus in ęuuAede puellaris annos includere ſacra: Aetatemqꝫ Deo teneram: primumqꝫ dicare Virgineę florem vite:& generare pudoris Ingenui curam: ſanctoſqꝫ inducere mores. Mox ubi veſtitum prima lanugine tempus Venerat/ in thalamos ibant Hymenęaqꝫ tecta: Coniunctæqꝫ viris: proli indulgere ſolebant. Propterea Legum memores& moris auiti/ Cilium Suꝑciliū Plinius Plinius LIBER.I. FOL. XVII Venturi Solymam trima cum Prole Parentes. Dęſeruere ſolum: Galileaqꝫ Nazaret arua Floribus inte xtis& odoro gramine cinxit Virginis ora Parens: ſtellatæ lumina frontis Herebant cœlo: teneroqꝫ in pectore clauſum Numen erat: niueo tunicæ talaris amictu Albebant humeri: quam circumtextus oliuæ Laureus ambibat torques: ad colla per imas Dicit Pręſentacionē beatę Parthenices ī templū: ut rebus di uinis inſtrueretur/ poſtea legitimo ſociāda matrimonio. In ſtrophium flexis palma ibat frondibus oras Matris opus: molliqꝫ ſinus variauerat auro. Ventū erat ad magni templū ſublime Tonātis: Qu ducūt ter quiqꝫ gradus de marmore viuo: Et iam porrectis curuabat prona lacertis Serua manus: ſūmum ad limen latura PuellāCum mox virgineo conceptū pectore Numen Affuit:& retrahens promptę ſinuata Miniſtræ Brachia/ debilibus plantis animoqꝫ vigorem Addidit:& ſupra ætatem fiducia creuit. Protulit audaces ſublata Cyclade paſſus In ſublime volans Virgo: turbamqꝫ relinquēs. Sicut ubi multæ volitant ad littora puppes: Ocius illa ſubit portum/ quę mole minori Labitur& melius velis& remige fertur. Vertice iam ſumo magni penes atria templi Stabat: ubi aſcenſu feſſos ſolata Parentes Riſit:& æternum curuato poplite Numen Cum nuribus venerata pijs: in clauſtra receſſit Virgineę ſecreta domus: fleuere parentes Cognatæqꝫ nurus: gemituqꝫ dedere miniſtræ. Pręſentacio Parthenices. PARTHENICES PRIMAE Quando e conſpectu vultus abitura nitentes Vertit:& induxit ſublatum in tecta ſacerdos. Strophium faſcia breuis: quę virginalē errorē cohibet papillaꝝ. Hoc dicit. humeri albebāt amictu talaris tunicę: quā tunicam torques laureus circūtextus oliuę ambibat ad colla: & palma ibat ad imas oras flexis frondibus ī ſtrophium id eſt verſus faſciamubeꝝ: vel in ſtrophium id eſt coronam. Plini. us tenuioribus coronis Antiqui utebantur ſtrophia appellan tes: unde nata ſtrophiola. Quin& vocabulū ipſum tarde inde cōmunicatum eſt: inter ſacra tantū& bellicos honores coronis ſuum nomen vindicantibus. Cum ꝟo a floribus fierent ſerta/ a ſerendo appellabantur: Plin. li. xxi. Pro œconomia hoc eſt diſpoſicione carminis Poeta iuducit tres virtutes theologicas Fidem: Spem: Charitatē cū quatuor (qͣs Cardineas dicūt) adueniſſe ad habitaculūa Prthenices. I res una comites habitāt Eros/ Elpora PiſtisSidereus fronti quibus eſt nitor: aurea primę Veſtis& ardenti pictum face pectus& igne. Aſt aliam cęli vultus imitata ſerenos Lęna tegit: quam corda manus intexta ſupinę Tollentes ſparſim variant. Toga piſtios artus Candida& argenti niueo ſplendore coruſcans Nocturneqꝫ fugans umbras caliginis ambit. Multa ſinus& colla virens ornabat laſpis: Que nigros abigit lemures: vanumqꝫ timorem. Tres una Comites. ἔροσ amor in bonam partem& ponit pro Charitate. επορη Elpora id eſt Spes. Piſtis Fides:& primo veſtem charitatis ſeu amoris: deinde ſpei: tum fidei de ſcribit. Lęna genus veſtis a lana dicta Varrone teſte de ling ua latina. Perſius hic aliquis cui circa humeros Ianthina lęna. Toga a tegendo. Varro& eſt Romanoꝝ. Virens IaſpiPlinius de generibus Iaſpidum. dicit genus unum eſſe ſimile Smaragdo. Vnde apte virens dicit Poeta. Quæ nigros ab igit Lemures: Laruæ nocturnæ& terrificaciones imaginum & beſtiaꝝ dicebant Lemures pluratiue tantū. Horacius ī Epl̓is Nocturnos Lemures portētaqꝫ Theſſala rides. Apuleius de Deo Socratis dicit aliquibus videri animū hominis exutum Strophiū Lęm Toga Iaſpis Lemures. Larua Pliniui Varro. Perſius. Plinius Horacius Apuleius LIBER.I. FOL. XVIII. & liberum ſtipendijs vitæ: Lemurem dictitatum. Ex hiſce er go Lemuribus/ qui poſterioꝝ ſuoꝝ curā ſortitus/ pacato& quieto Numine domū poſſidet/ Lardicitur familiaris. Qui vero propter aduerſa vitæ merita nullis bonis ſedibus: intervagacione ceu quodā exilio punitur: inane terriculamentum bonis hominibus: cęteꝝ noxium malis: hunc pleriqꝫ Laruā perhibent: cōmuni autē vocabulo Dij Manes dicuntur. Mar bodeus de gemmis. Et ſicut perhibent fantaſmata noxia pellit Delaſpide. Prima patris ſummi ſtirps immortalis:& ęuu Non metuens: annis alię longaqꝫ ſenecta Interitum paſſurę olim/ quom cardine fixo Per ſua ceſſabit veſtigia currere mundus. Parthenices iſtę venturę ad limina Nymphę Prima Patris ſummi. Dicit Amorem nunqͣꝫ interiturum: Spem autem& Fidem interitum paſſuras. Quatuor egregias ſecum traxere ſorores: pulchram Metriotē: Phrenandreamqꝫ potentē Viribus: atqꝫ graui lites componere doctam Voce Dicaſpoliam: memoriqꝫ futura videntem Mente Prometheā: ſumo genus ęthere miſſum Quatuor egregias. Metrioten modeſtiam/ Phrenandream fortitudinem/ Dicaſpoliam iuſticiam/ Prometheam pru denciam απο τοπρομηθέω quod eſt/ prouideo. Dicit ſuperiores virtutes has quatuor ſecum duxiſſe ad templa Panomphęi Tonantis id eſt ſummi Dei: tum miſſa Siope famu la ad thalamum Parthenices:& introduxiſſe eas ad Mariā: eāqꝫ docuiſſe actiones& opera ſingulaꝝ virtutū:& monuiſſe ut a fictis ac ſimulatis uirtutibus caueat. Alta Panomphęi ſubeuntes tecta Tonantis Ad Marię thalamos famulam miſere Siopen: Quę progreſſa: citos ut mouit ad hoſtia paſſus Clauſaqꝫ per tenues vigilare cubicula rimas Vidit heras: nutu vocat: ingreſſumqꝫ miniſtrat Iam nocturna quies operas manuumqꝫ labores Marbode us La. Manes. PARTHENIOES PRIMAE Clauſerat:& mollis per opaca cubilia ſomnus Miſerat extinctis pallentes ignibus umbras. Ipſa diem tepidę reparabat lumine teſtę Primęuamqꝫ patrum geneſim: mundiqꝫ recētis Alta Panomphęi. Panomphęus Iouis eſt epitheton: ꝙ ab omni lingua colatura παν omne& αμφη vox: vel qͦd oīm voces audiat. Ouidius Metha. Ara Panomphęo vetus eſt ſacrata Tonanti. Siopen id eſt ſilenciū ἀπο το σιωπαω id eſt taceo. Virtutes miſere famulam ad thalamū Parthenices:& deſcribit noctis tempus quo hæc acta ſunt. Et noua monſtriferę repetens miracula virgꝭ Noctis in occiduam prono iam vertice Calpen Inſomnes taciti ducebat temporis horas. Oſcula poſt& prima datę iam verba ſalutis: Amplexuſqꝫ pios: genus/ antiquamqꝫ ſuorum Progeniem:& ſtudijs ꝗbus oblectent̉:& artes Et varios mores diuerſaqꝫ nomina gentis Vt docuere ſuę: noſtri vigilancius oris Effigiem dixere alto ſub pectore ſerua: Nā quędā hoſtiles noſtris ſub vultibus umbrę Humnas ambire ſolent& fallere mentes. Et noua monſtriferæ repetens&c. Virgam Moyſi intelligo qua monſtra operatus eſt aput Pharaonem Aegipcioꝝ Regē. Calpe mons eſt circuitū quidem non magnus admodum: altitudine ingens& arrectus adeo/ ut longinquis Inſulæ formam præferat: E noſtro mari nauigantibus/ hic ipſe dexter offertur. Hunc& Abilycen opinati ſunt: montem ex Aphrica procumbentem: Columnas Herculis eſſe: ad quas finem Oc cidentis volunt. Strabo eſt auctor. Dūqꝫ ita multiplices dant accipiuntqꝫ loquelas Clara per Eoos fluctus Aurora rubebat: Flāmaqꝫ ſurgebat niueis argentea bigis Luciferi gelidos ſpargens in gramina rores. Et cupiens prolem dulceſqꝫ reuiſere nidos Panōphę. us Siope. Calpe Ouidius. rribe LIBER.I. FO..XX. Garrula ſub lucem modulos īterabat hirundo. DIqꝫ ita. Eous prima producta ab ήωσ q̄ eſt aurora deriua tur. Heous cū aſpiracione ab εωσ qͦdeſt oriēs prima cū ε breui. Vnde quod nos Heſperus Gręci εωσϖέροσ dicunt id eſt heoſperus. ſic enim appellatur Lucifer quando occidit qn̄ autem oritur: qͦd latine Lucifer/ græce φοσφοροσ dicitur Vnde Marcialis. Cęſaris aduentu Phoſphore redde diem. Pa pinius in Syluis. quinta vix Phoſphoros hora Rorantē ſterlnebat equum. Virgilius. Eoaſqꝫ domos Arabū pictoſqꝫ Ge lones. Idem in eiſdem Georgicis. Aut cum Sole nouo terras irrorat Heous. Garrula. Hirundo volucrum ſoli hirundini flexuoſi volatus: velox celeritas: ꝗbus ex cauſis neqꝫ rapinę ceteraꝝ alitū obnoxia eſt. Eadē demū ſola auiū nō niſi ī volatu paſcitur. Autor Plinius. Tū Pater omnipotens ita compellare coęuos Aggreſſus comites: regni quibus una poteſtas. Quos reꝝ par cura tenet: nam nomina rebus Plura tribus: tamē una ſubeſt eſſencia ſimplex. Numina quę ęterno mecū regnatis Olympo Et quibus unus honos: eademqꝫ potēcia mecū: Principio informē grandi quom corpore maſſā Fecimus:& cęlum in latos ſinuauimus orbes Scitis ut a nobis animos& lumina vertens Inqꝫ ſuum conuerſa decus propriumqꝫ nitorem Contemplata: graui ſub pallida tartara caſu Spirituū pars magna ruit: quam ſulfuris ardor Sub nigris ſpecubus tenet: ęternumqꝫ tenebit. Nec dum Phębus erat: nec claro Luciferore Ante diem ſurgens primo rutilabat abortū: Nondū mane rubens pulchros Aurora colores Induerat: nec luna ſuos accenderat ignes/ Cum modo facta cohors turpē meditata rapinā Imperium noſtri ſperare audebat Olympi. Propterea immenſum ſcelus indelebilis error Varcialis Papinius. Virgiliuſ Plinius Eous Heous Lucifer Hirundo. PARTHENICES PRIMAE Aeternum durat: nec enim mutabilis illa eſt: Naturę ſorti a genus: quo lapſa receſſit Fixa manet: qͦd mente ſemel complexa recepit Inconcuſſa tenet ſemper: nec amata relinquit. At neqꝫ nos illi vota ad meliora fauemus. Tum Pater omnipotens. Orat Pater cum Filio& Spiriu ſancto: deliberans de incarnando Filio: ut per eum humanū genus liberetur: ut Angelorum chori per ſuperbiam ad inferos lapſi/ reparentur. Nam Angeloꝝ voluntas cum ſe a Deo auerteret: fixa permanſit in re amata: nec pœnitere valuit: un de ad inferos truſi ſub nigris ſpecubus tenentur: atqꝫ indelebi lis eorum error ſemper durat. Nec enim mutabilis illa Angeli ca cohors eſt. Naturæ ſortita genus qͦ lapſa receſſit fixa manet. Tunc hominem: meminiſtis enī: ꝗ flectere ſeſe Poſſet& a nobis animo verti atqꝫ reuerti Condidimus: magni qͦ damna rependere caſus Fas foret:& vacui complere ſedilia celi. Et iam magna cohors hoim/ ꝗbus ętheris arcē Annuimus: męret longas perteſa latebras: Exilijqꝫ rogat finem: ſed debita primo Pęna vetat ſceleri: vocat hīc amor: inde reclamāt Iuſti cię leges: negat hęc/ petit ille fauorem. Iudicium veros decet& clęmencia Reges. Sed neqꝫ mortali poterit ſata ſanguine proles Iuſticię placare minas& ſoluere nodos. Adde: quot a vanis terra eſt reuocanda Deoꝝ Cultibus: atqꝫ Deo iam ſeruitura triformi. Non opus humanis tractandum viribus iſtud: Hoc oꝑis eſt tantū noſtrę: qui condidit orbem Liberet: artificem qui fundamenta locauit Inſtaurare domum decet& ſarcire ruinam. Nate mei ſpeculum vultus& mentis imago: LIBER.I. FOL. XX Ars mea Nate precor terras inuiſe iacentes: Atqꝫ tuis onus hoc humeris hanc ſuſcipe curā. Illa puellares inter pulcherrima turbas Quę nobis tocienſqꝫ manus tocienſqꝫ ſupinam Attollit frontem:& tota ſuſpiria nocte Ingeminat vigilans terrenis libera curis Orta tibi eſt: illam non aſpernabere Matrem. Poſt ubi tempus erit lateri contermina noſtro Fiet:& ingentes mundi tractabit habenas. Tunc hominē. Cur homo factus? Sed neqꝫ mortali. Sed homo liberari non poteſt a puro homine: cum a cultu Idolorum reuocandum eſt genus humanum. Atqꝫ Deo iam ſerui tura triformi id eſt trino in perſonis& uni in eſſencia. Cernis ubi modico ſurgunt capitolia ſaxo Templa Iouis falſi: mediam qua diuidit Vrbē Thybris& Etruſcos cū voluit in equora fontes? Illa tui ſedes regni cum pulſa Deorum Turba/ tibi veteres aras& templa relinquet. Cernis ubi modico. Remuneracionem oſtendit. templa Io uis falſi. Iupiter Capitolinus in Capitolio colebatur: quem Iouem optimum maximum Romani dixerunt. Templum ꝗ dem Capitolini Ioui/ Tarquinius Demarathi filius Sabino bello ædificaturum ſe vouerat: Tarquinius ſuperbus ædificauit: Nepos eius qui vouerat dedicauit. Horacius bello ciuili Syllano igni conſumptum eſt. At ſecundum/ Sylla ædiſicauit conſecracioni Catulus inſcriptus eſt: Sylla morte ītercep to. Hoc rurſus Vitellij ſedicionibus æuerſum ac diruptum: Veſpeſianus de integro perfecit: idqꝫ una cum Veſpeſiani interitū inflammatum incenſumqꝫ eſt. Quartum a Domiciano perfectum& conſecratum eſt. Dicitur autem Tarquinius in fundamēta templi quadraginta milia argenti librarum impēdiſſe: Huius vero id eſt Domiciani Templi priuatæ diuiciæ omnes/ ſi quis raciocinetur: ne ad deauracionem quod ſufficerent: cum duodecim milia talentorum impenſa exceſſerit. Plutarchus autor eſt. Tyberis. Ante Tybris appellatus eſt Albula: e media ferQuatuor mpla Ca itolini ꝯuis lutareh. ui Tarquini us Sylla Veſpaſianus. PARTHENICES PRIMAE longitudine Apennini: finibus Aretinoꝝ profluit: tenuis pri mo nec niſi piſcinis corriuatus: emiſſuſqꝫ nauigabilis Hetruriam ab Vmbris ac Sabinis mox citra xiij. M paſſuū Veiētem agꝝ a Cruſtianino: dein Fidenate Laciumqꝫ a Vaticano dirimes int̓ Tinam& Clamin fluuios in eū influētes/ duobus & quadragīta fluuijs auctus: p̄cipuis autē Nare& Aniene Vr bem ingreditur: tum hoſti? Tyrrhenū mare immittit. Plin. Dictū volunt a Tyberi Tuſcoꝝ Rege: Alij a Tyberino Rege Albanoꝝ. auctoribus Pompeio& Liuio. Ouidius in Faſtis. Albula/ quē Tyberini merſus Tyberinus in undis Reddidit. Virgilius. Tū Reges aſperqꝫ īmani corpore Tybris. Aquo poſt Itali fluuiū cognomine Tybrīm diximus: amiſit verum vetus Albula nomenTe Libyes Aſięqꝫ colent latiſſima regna. Te Libyes. Duobus īclitis amnibus Tanai& Nilo in tres ꝑtes terra habitabilis/ quā uniuerſum dicimus diuiditur. T: nais a ſeptentrione ad meridiē vergens in mediā fere Meotida defluit:& ex aduerſo Nilus in pelagus. Quod terraꝝ iacet a freto ad ea flumina: ab alteto latere Aphricam vocamus: ab al tero Europen: ad Nilum Aphricam: ad Tanain Europen: ul tra quicquid eſt Aſia eſt. Pomponius auctor. Europę magis arua tamen: tibi Roma latinę Gentis apex phebūqꝫ videns hiſpana cadentem Doris:& algentem regio que ſuſtinet arcton Seruiet: atqꝫ nouo tellus luſtrabitur imbre. Tunc tua cum proprijs iungent inſignia reges: Et crux aereas ſignabit purpura turres. Europe magis. Fides Chriſti noſtris temporibus in Aſia& Libya fere defecit ſocordia chriſtianoꝝ Principum. Lacium antiquū a quo Latini: a Tyberi Circeios uſqꝫ ſeruatum eſt M paſſuū Llongitudine tā tenues primordio Imperij fuere radidices. Colonis ſæpe mutatis tenuere alij alijs temporibus. Ab origenes: Pelaſgi: Arcades: Siculi: Arunci: Ruthyli. Et ultra Circeios Volſci: Oſci: Auſones/ unde nomen modo Lacij proceſſit ad Lirinamnem. Plinius. Dictū Lacium a latendo ſi Virgilio credimus. Roma caput Lacij. Doris Nymp ha Oceani filia& Thetyos: quā Nerio fratri uxorē dedit: ex qua quinquaginta Nymphaꝝ numerus procreatus eſt: teſte Heſiodo in Theogonia.& ponitur hic pro mari ut aput Vir. Tiberis Libya. Tanais Nilus Aſia Aphrica Europa Lacium Circei. Auſones Liris. Doris. Plinius PompeiuſLiuius Ouidius. Virgi. Pomponius Plinius Virgil. Idem Heſiodus LIBER.I. FO. XXI. in Buccolicis. Doris amara ſuam nō intermiſceat undā. Hiſpana Doris. id eſt mare occidentale.& algentē regio quę ſuſtinet Arcton.i. regio Septentrionalis. ſeruiet Deo. Atqꝫ nouo tellus luſtrabit̉.i. purgabit̉ imbre ſcꝫ baptiſmatis flumīMe magis Aſſiryę gentes. Indiqꝫ Arabeſqꝫ. Atqꝫ Paleſtinę populi nouere: ſed olim Forſitan& noſtro letabitur Aphrica nexu: Templaqꝫ Spiritui ponet celeberrima ſancto. Talibus omnipotens Nato mandata ferebat. Nota ſalutiferę placuit ſentencia Proli. Nā quia mens eadē tribus eſt ead. qꝫ voluntas Semper idem ſentire omnis& amare neceſſe eſt. Me magis. Pater dicit ſe notū fuiſſe Aſſyrijs Iudeis& Arabibus& Paleſtinis hoc eſt Iudeis: ſed olim Aphrica lętabitur noſtro nexu id eſt Trinitatis cōplexionē omnes hij populi colent& venerabuntur. Indiā a Septentrione Tauri extrema termināt ab Ariana uſqꝫ in orientale mare: q̄ extrema īdigenæ ꝑticulatim nomināt Paropaniſum: Eniodū: Imaū& alijs nominibus. Macedones vero Caucaſum vocāt. Ab occidēte In dus fluuius. Auſtrale& orientale latus/ q̄ ſunt longe alijs ma iora in Atlanticū pelagus ꝓcurrūt: unde regio Rhombi figuram p̄bet Strabo. Talibus om̄ps. Finis oracionis Paternæ. Eſt locus Aemonie Macedūqꝫ propinꝗor aruis Orchomenū dixere: tenet modo Vandala pubes Illic perſpicuo vitrei ſub gurgite fontis Vt perhibent olim dum Dorica regna manebāt Tres Charites habuere domos dulcēqꝫ receſſū. Eſt locus Aemonię id eſt Theſſalię. Theſſalia oīs priore ſæ culo Pyrrhea ab uxore Deucalionis Pyrrha nominabatur:& Aemonia/ ab Aemone: a cuuius filio Theſſalo Theſſalia voca ta eſt. Quidā ſanebifariā eā diuiſerūt: ipſam ꝗdem ꝑtē ī Auſtrum ſpectantē Deucalioni ī ſortē obueniſſe dictātes: ipſumqꝫ a matris noīe eā Pandorā vocitaſſe: reliquā ꝟo Aemoni a quo Aemonia eſt dicta. Trāſmutato deinde nomine/ hanc ꝗdē Hel ladem ſiue Gręciā a Deucalionis filio Hellene. Reliquam vero Theſſaliā ab Aemonis filio dici ceptā. Alij ꝟo Antyphum& DiStrabo India. Theſſalia Aemonia PARTHENICES PRIMAE rhilippū ꝓnepotes Theſſali Herculis filij ab Theſſalo eoꝝ ꝓgenitore regionē aiūt Theſſaliā nominaſſe. Eā eciā qn̄qꝫ Neſonidē dixere quidā: ſicut& lacū eiuſdē regionis a filio Theſi ali Neſone. Strabo. Diodorus a Theſſalo Iaſonis& Medeæ filio: ꝗ maternę neci ſuꝑfuit ab aliquibus dictā refert. Mace donia a Macedone Oſiridis filio cognomīata ut Di odoro pla cet. Qui Edonij qͦndam populi/ quęqꝫ Migdonia erat terra: aut Pierium ſolum vl̓ Aemathiū. nūc omne uniformi vocabu lo Macedonica res eſt: fereqꝫ corpus unū. Nam teſte Plinio li. quarto centū quinquaginta populos tenuit. Igitur Macedoni am pręcingit Thracius limes: meridiana Theſſalie& Epirotę tenent. A veſperali plaga Dardani ſunt& Illirij Qua ꝑte ſep tentrione tunditur/ Peonia ac Pelagonia protegitur. ATribal lis montanis exceſſibus Aquilonio frigori obiecta. Inter ipſam& Thraciam Strymon amnis facit terminū. Solinus. Hęc eſt Macedonia terraꝝ imperio potita quondam. Hæc Aſiam/ Armeniam/ Iberiam/ Albaniam/ Cappadociam/ Syriam/ Aegyptum/ Taurum/ Caucaſum tranſgreſſa. Hęc in Bactris Medis/ Perſis dominata toto oriente poſſeſſo. Hæc eciam Indię victrix per veſtigia Liberi patris atqꝫ Herculis vagata. Plinius. Et ſubdit. Hæc eadem eſt Macedonia cuius uno die Pau lus Aemilius Imperator noſter lxxij. urbes direptas vendidit tantā differenciā ſortis p̄ſtitere duo homines: ſcilicet Alexāder Rex Pauluſqꝫ Aemilius. Orchomenus ciuitas eſt medi terranea Boecię Ptholemeo teſte. Homerus Orchomeniorum memoriam faciens in Catalogo: ſeparat eos a Boecioꝝ gente Vocat autē Minyeium Orchomeno a Minyaꝝ nacione. Hinc vero colonos quoſdam deductos/ ad Iolcon ex Minyis dicitur. Vnde Argonautas Minyas dictas eſſe conſtat. Locuple tiſſima autem quondam extitiſſe ciuitas videtur& potentiſſima teſtis Homerus: autor Strabo. Et eocles Orchomeniorū Rex primus Graciaꝝ templum extruxit: ut meminit Strabo Tres autem dicuntur Graciæ Veneris comites: EuphroſineThalia& Aglea: Iouis& Eurynomes filiæ ut Heſiodus ſcribit in Theogonia. Pinguntur autem ut primā duæ alię intue antur: per quæ oſtenditur homines debere duplicare graciam quæ ab amico prouenit: ut maius reddant beneficiūqꝫ acceperint. Pinguntur eciam nudę& ſolutis crinibus: quia amicorum animi ſoluti int̓ ſe& nudi atqꝫ aꝑti eſſe debeāt. Alij dicūt eas Noctis& Herebi filias: alij Liberi Patris& Veneris: ſed ve ra ſolidaqꝫ& duratura gracia a virtute proficiſcitur fauente ip Neſonii MacedōiEdonij Orchome nus. Iolcos Minye Eteocles. Gnacia Eufroſine Thalia Aglea. Strabo Diodor Solinus Ptholem. us Homeru Strabo Heſiodu. LIBER.I. FOL XXII. ſo Deo. Ergo erunt a Ioue: cuius benigno influxu iuſticia le geſqꝫ/& recta regnoꝝ adminiſtracio prouenit. Eritqꝫ Eurynome mater: quæ lata lex interpretari poteſt. εῦρυσ enim la ta νομη conſuetudo, ſeu lex: quoniam ex noſtris recte legitimeqꝫ geſtis facinoribus/ lata ſemper& immortalis Gracia comparatur. Prima Aglea dicitur: græce id eſt ſplendor: ꝗ ex gracia reſultat. Euphroſine læticia: gaudet enim ſemper conſciencia ex recte factis: ſemperqꝫ floret huiuſce gracia atqꝫ viret. Ideo tercia Thalia dicitur θαλον enim græce virere eſt. Dicuntur autem Graciæ χαριτεσ græce. Dorica regna. Dorus Neptuni filius: unde Dorici Græci dicuntur. Eſt ergo locus Aemoniæ id eſt Theſſaliæ. Ma cedum propinquior id eſt vicinior aruis. Nam Theſſalia ſub Macedonia comprehenditur. Orchomenum dixere: tenet modo Vandala pubes id eſt noſtris temporibus. Turci enim ex Vandalis geniti: vel reuera Vandali. Tres Charites id eſt tres Graciæ habuerunt domos in Orchomeno. Hę ſimul aſſumptis iuga quę piplea colebant Mnemoſynę natis primos liquere Penates Omatęqꝫ comas hederis& virgine lauro Acceptis Natis Mnemoſine id eſt Muſis μνημοσόνη hoc eſt Memoria Muſaꝝ mater ſecundum Heſiodum. Pieria& Olympus& Pimpla& Libethrus quondam loca fuere Thraciæ& montes quos nunc Macedones poſſident. Quiqꝫ Muſis Helicona conſecrarunt Thraces fuere Boeciæ ac colę Vnde eadem loca in Boecia Muſis conſecrata ſunt eiſdem nominibus. Auctor Strabo. Primos liquere Penates id eſt Boeciæ loca. Ornatęqꝫ comas hederis: quæ Poetis ſacræ ſunt. Et virgine lauro. Daphne filia Penęi fluiij: vel ut Pa pinius in Thebaide dicit Ladonis. Parthenius filiam Amycle ſi ttadit: quam ne per vim Apollo ſtupraret Iupiter in Lauh arborem conuertit. Vnde apte Poeta noſter Laurum virginem dicit. Aſſyrios peciere lares: lordanis ad amnem: Qui miſſus Libano Cyprium feſtinat in ęquor. Aſſyrios peciere lares. Pro Syria ponit Aſſyrios. Nam Iuſtinus ait: Aſſyrij poſtea Syrijdicti ſunt. Idem Herodotus. Vult Gracias ab Orchomeno in Iudeam veDij. Strabo Papinius. Iuſtinus Herodo Euryns. Dorus Daphne. Aſſyrij PARTHENICES PRIMAE niſſe ad Parthenicen: ſicut ſupra de virtutibus cecinit Poeta) Iordanis amnis. Iudeæ oritur e fonte Peneade ꝗ cognomē dedit Ceſareę: amnis amœnus:& quatenus locoꝝ ſitus patitur ambicioſus: accoliſqꝫ ſe præbens velut inuitus. Aſphaltidem lacūdirum natura petit: a quo poſtremo ębibitur. Vbi primo conuallium fuit occaſio in lacum ſe fundit: quem plures Geneſaram vocant ſedecim mille paſſuū longitudinis: ſex mille latitudinis: amęnis circumſeptus oppidis ab oriente Iu liade& Hippo: a meridie Thariciæ: quo& nomine aliqui eciā lacum appellant. Ab occidente Tiberiade aquis calidis ſalubri. Plinius. Habet Iordanis fontes Ior& Dan hebraice dictos: un de ei nomen componitur. ut eſt in litteris ſacris. Oritur Iordanis ex monte Libano. Libanus& Antilibanus montes ſunt Syriæ: fluit verſus Cyprium mare: non tamen in illud emittit ſed abſorbetur Aſphaltide. Mare comprehēſum ab Aegyp to& Phœnicia& Syria& reliqua ora uſqꝫ in tranſmarinā Rho di regionem compoſitū eſt: ex Aegypcio pelago& Pamphilio & eo mari quod Iſſico ſinui proximum eſt. In hoc mari Cyprus iacet: quæ partes ſeptentrionales Ciliciæ Traeheę contiguas habet: quibus eciam continenti proxima eſt. Orientales Illico ſinui/ Occidentales a Pamphylio pelago allutas: Auſtra les autem ab Aegypcio. Ambitus inſulæ eſt triū miliū& quadringentoꝝ& viginti ſtadioꝝ in ſinum ſe inferenti. Vt venere/ vadis lauere nitentibus omnes Quicꝗd labis erat: venerandaqꝫ limina ſanctę Parthenices inoreſſa cohors/ ad mutua primū Oſcula/& ad dulces mox ſe vertere loquelas. Et tandem dextriſqꝫ datis& fędere facto Perpetuas illi ſe iurauere ſodales: Et quocumqꝫ iret comites dixere futuras. Vt venere/ vadis&c. Oſtendit Gracias& Muſas ſocias y ginitatis& pudiciciæ/ lotas contagione labis adueniſſe: non Gracias& impudicas Muſas. lamqꝫ vigil primam Virgo percęperat artem Atqꝫ coloratas voces linguęqꝫ nitorem: Menſurę numeriqꝫ modos/ cęliqꝫ meatus: Et quas Luna vias& quas obſeruat Apollo: lo. danis. Calarea CypruPlinius LIBER.I. FOL. XXIII Et quos Mercurius trahat& Venus aurea gyros Et varias cœli vires:& nomina norat. Nam dum plebs ludea Deo parebat Olympi Sciuit iter: pueriseciam fuit agnitus ęther. Aſſiduis Veterum ſtudijs/ oracula Diuum Peruigiliqꝫ legens cura: Moſemqꝫ piumqꝫ Eſaiam: meſtiſqꝫ Virum qui verſibus Vrbem Plorat: ab ingenio curas/ a lumine ſomnos Sedula pellebat: paruo ſua vota ſacello Supplicibus palmis narrabat& ore ſupino Ocia nulla die carpens: nulla ocia nocte. Cura cibi: ſominiqꝫ breuis: quæ paſceret artus. Muſę artibus& ſcientijs pręſunt: ideo omnium artium ſciolā fuiſſe Parthenicen demonſtrat. Primam artem Grammaticen tum rethoricen menſure Geometrię Numeri Arithmeticam Aſtronomicen hoc eſt cęliqꝫ meatus. Nam dum plebs. Solis iudeis cognitus fuit deus. Meſtiſqꝫ virum qui verſibus urbem Hieremiā dicit. Carmina Lyrica apud hepreos inueniuntur in Moſe Canticis in Iob Hieremie tnrenis auctore Hieronymo: qͣꝫuis Hebrei noſtri ſæculi racio nes carminū cęſuraſqꝫ ignorent. Pauperibus menſis Genium fraudabat& ora: Et caſtigato tolerans ieiunia ventre. Carmina diſcebat: ſanctiqꝫ poemata Regis: Pauperibus Genium fraudabat&c. Terencius ſuum defraudans Genium. Genium curamus dum bene nos procuramus: defraudamus ieiuniis& parſimonia. Qui tetricis olim fidibus cantabat ad aras: Sacraqꝫ fatidico pſallebat ad orgia cantu. Quicquid habent ſacræ diuina volumina Legis Quicquid ineſt Arabū libris luſtrarat:& omnis Graioꝝ annales: Romanorumqꝫ triumphos/ Qui tetricis. i. ſeueris ſidibus. Dauid rex pſalterium Lyricis carminibus edidit. Diij. Hieronymus. Terēcius Arithmetica Geniū curare& defraudare. PARTHENICES PRIMAE Et quantum Lacij fudiſſent arma cruoris Quicquid ineſt Arabū. Oſtendit Parthenicen beatiſſimā omni etiā externarum artium Hiſtoriarūqꝫ ſciolam fuiſſe. Hiſtoriā enī vitę magiſtram Plutarchus appellat. Punica: quot bellis rubuit naualibus equor: Qui Troiam peciere Duces: quo milite Perſas Rex Macędū/ Parthoſqꝫ truces ſuꝑarit& Indos Monſtra qͦt Alcydes domuit. quo remige Cretā Dędalus ad gelidas fugiens adnauerit arctos. Punica id eſt Carthaginenſia. Tria bella cum Carthaginenſibus P. R. geſſit quæ punica dicuntur. Primum punicum bellum fuit āno Vrbis conditę trecenteſimo octageſimo octauo: finis huic bello impoſitus per Q. Luctacium Catulum con ſulem qui Pœnos nauali pugna deuicit ad Egates inſulas. Syl ius. Reſpice proh demens proch pectus inane Deorum: Egatis& Libye procul fluitancia membra. Secundū fuit anno Vrbis quingenteſimo trigeſimoquinto cuius dux Hānibal Carthaginenſium Imperator: finitū per publium Corn̄. Scipionē qui primus Africanus appellatus eſt. Terciū Punicum bellum fuit anno Vrbis ſexcenteſimoquarto: finitū deleta Carthagine per P. Corn Scipionem Aemilianū Pauli filium. Qui troiam peciere Duces.i. bellū Troianū. Rex Mace dum Alexander Philippi filius Macedonię rex Darium Arſami Perſarum regem in Aturia Aſſyrię in vico cui Gaugamela nomen Darius Hyſcaſpis indidit ſuperauit imperiumqꝫ Perſarum obtinuit. Ducibus Darij ad Granicum phrygiæ fluuiū ī Aſia prius fuꝑatis. Auctoribus Plutarcho Straboneqꝫ. Quo milite phalāge Macedōica: que īſtar veteranorū apud Romanos habuit. Aemilio Probo teſte: tū precipui exercitus. Alexandri milites Argyraſpide fuerunt. Auctor Plutarchus. Poſt Carmaniam Perſia eſt: multa ſane in ora ſinus ꝗ ab ea nominantur Perſicus rubri maris: ſed longe maior. In mediterranea: preſertim in longitudine: quæ ab auſtro& Carmania in ſeptentrionem& Medicas gentes pertendit. Ora maritima æſtuoſa eſt ac venenoſa:& fructuum inops præterqͣꝫ palma Bella Pu. nica. Alexāder Perſia. Plutarchus. Syllius Plutarchus Strabo Aemilius Probus LIBER.I. FOL. XXIIII. rum. Ea in quatuor milibus& quadringentis ſtadijs vel in ter centum cenſetur:& in flumen deflectit quod ibi Oroates appel latur. Regio ulterior campeſtris eſt& omniū ferax:& optima pecorum nutrix: fluminibus& lacubus plena. Tercia eſt hyemalis ac montana aquilonem verſus Strabo. Parthia non multa eſt. qua propter Parthi cum Hircanis Perſice viuebant etiam multo poſt tempore cum Macedones imperarent. Ad paruitatem accedit quod nemoroſa eſt: mōtana atqꝫ inops: qua propter Reges eam curſu preteribāt cum in regione minimam quidem exercitus partem alere poſſent: nunc vero aucta eſt: Nam Cameiſina atque Chorina& tota fere regio vſque ad Caſpias Partas& Aragos& Tapyros quę prius Medorū erāt Parthorum ſunt. Strabo auctor. Hercules cum Euryſtheo obtemperare nollet in Delphos a bijt: conſultoqꝫ Deo reſponſum tulit ab Dijs iniunctum eſſe vt Euyriſthei iuſſu duodecim certamina ꝑficeret: quibus trāſ actis immortalitate poneretur: cumqꝫ diucius inſaniret indigne ferens humiliori parere: tandem furore ſolutus ad Euryſtheum venit. A quo primum imperatus eſt Nemei Leonis labor interficiendi: tum Hydram Lernę ſuſtulit. Tercio Aprum Erimanthium viuum ad Euryſtheum perduxit. Quarto Ceruam aureis cornibus velocitate eximia captā adduxit. Tum Stymphalides aues quę īnumera multitudine finitimarum Stymphalo regionum fructus vaſtabant ęris ſonitu fugauit. Sexto Aulam Aegei nemine iuuante purgauit. Tum Taurum Cretenſem in Peloponneſum dęduxit. Octauo equos Diomedis Thracis qui humana carne paſcebantur adduxit/ Diomede equis pro pabulo prius abſumpto. Detraxit tum cingulum Hippolyte Amazonum. Decimus deinde labor Herculi īiunctus vt boues Geryone ex Iberia deduceret. Hoc perfecto iuſſus eſt Cerberum ab in feris ęducere. Vltimo poma Heſperidum aurea ex Libya: quæ peruigili dracone cuſtodiebantur adduxit. Hæc ex Diodoro duodecim Herculis labores precipui. Quos aliter Virg. Aliter Syllius Ouidiuſqꝫ commemorant. Dedalus. Vir. inſuetum pariter gelidos enauit ad Arctos Libro ſexto Aeneydorum. Diiij. Atrabo Idem Diodor Nirgꝰ̓s Parthia. Euryſtho ut Leo. Hydra Aper. Cerua. Stympha lides Aula Taurus Diomed is equi Hippolite Boues ge rvonis Cerberus Heſperides. PARTHENICES PRIMAE Dędalus Epalami Atheniēſis filius artis fabricę peritus Pli nius Serram/ aſciā/ perpendiculum/ terebram/ glutinum/ ichthyocolā inueniſſe dicit Dedalum: qui ob Perdicā interemptum accuſatus: fugit in Cretā ad Minoem regem: cunqꝫ eius ar te vaccam fabricaſſet in qua Paſiphae uxor Minos concubuit cum thauro. Iterum fabricatis ſibi& fcaro filio alis in Siciliā aufugit. Icarus altius volans liquefacta cera qua alę compactę erant: in mare decidit: cui& nomen dedit. Et quibus adiutus pennis equus Aliger auras Preſſerit:& dulcem plantis excuſſerit undam. Hyppolyti caſtos& Bellerophontis amores: Illuſ tres Hellenæ raptus/& phyllidis iones Biblidaqꝫ inceſtam: curas& vulnera Thyſbes: Tarpeięqꝫ dolos:& gratam phorcida Glauco. Pomaqꝫ Cydippes: Orithyamqꝫ furenti Sublatam Borea Clymenen:& Belides auſas Cæde maritales thalamos implere: piumqꝫ Et quibus adiutus&c. Pegaſum deſignat equus alatus gentus ex ſanguine Meduſae: mox volauit ad Heliconem mōtem ibiqꝫ terram ungula pedis fodiens fontē produxit Hippocrenen Muſis ſacrum. Perſius. Nec fonte labra prolui Cabalino Hippolyti caſtos. Hippolytus ex Antiope amaſone natus. Diodoro auctore a Phedra Minos nouerca Theſei uxore de ſtupro interpellatus: cum renuiſſet/ accuſatus a nouerca apud patrem ab equis diſcerptus fuit: cum territi a Phocis a Neptuno immiſſis diuerſas in partes diuellerentur. Bellerophon accuſatus ab Antia uxore Proeti. Abantis filij regis Argiuorum: ꝙ ei vim inferre voluiſſet: quo crimine Proetus eum mi ſit ad Iobatem ut Hyginius dicit ſiue ad Euriem Lyciorū regē Patrem Antiæ: ut eū Chimeræ quę Lyciorū fines vaſtauit ob iceret. Sed victor Chimeræ: tū etiā Amazonū que Lyciā infeſtabant adeo Iobatē cōmouit inamorem/ ut ei aliam filiam ſororem Antię ſeu Sthenobęe in uxorē traderet: qͦd poſteaqͣꝫ cognouit Sthenobea ſeipſam interfecit. Deinde Bellerophon cum in celum volare contenderet: in altum ſublatus dum terras deſpiceret perterritus decidit: Pegaſus antem in celum dici tur volaſſe:& eſſe inter aſtra. Hyginius. Belliqꝫ Bellerophon & Iſander filius eius cū Solymis populis vicinis Lyciæ geſſeDedalus. Pegaſus. Hyppolitus Phedra Bellero phon Plinius Perſius. DiodorHygin LIBER.I. FO. XXV. re meminit. Strabo. Illuſtres Helenę raptus. Bis rapta ſuit Helena. Theſeus a Pe rithoo perſuaſus Spartam profectus ī templo Dianę Helenā rapuit: quę tum decimum agebat annum: id cū grauiter Athe nienſes ferrent euſtodiendam matri in Aphidnamurbem miſit. Caſtor& Pollux diruta Aphidna/ puellam in patriam retulerunt: quanqͣꝫ alij puellam Theſeum fratribus repoſcētibus intactam reddidiſſe tradant. Secundo rapuit eam Paris Pri ami& Hecubę filius:& tum coniugem Menelai. Vnde bellū Troianum ortum habuit. Et Phyllidis ignes. Phyllis Lycurgi Driantis filij filia: in regnum Tracię patri ſucceſſit: cū his a Baccho excecatus fuiſet. Poſt excidium Troię venit ad Phillida. Demophoon The ſei& Phedrę filius: poſt longos errores: quem placide ſuſcipieris: data nuptiarum ſponſione virum duxit. Interea nūciatur Mneſtheum e bello Troiano redeuntem in Melo cōtra Cretā inſulam naufragio deceſſiſſe Demophoon intra menſem redi tum pollicitus/ impetrata venia a puella diſcedit: Athenien̄ im perium occupans: cunqꝫ ſe ſpretam doleret Phillis: laqueo vitam finiuit. Ouidius in arborem Amigdalum conuerſam dicit ſine folijs: tandem Demophoonte reuerſo cum arborē am plecteretur: folia produxit arbor. Biblidaqꝫ inceſtam: Biblis Mileti filia& Cyanes Caunū fratrem impudice amauit: cuius concubitum cum conſequi non poſſet: lachrymis in fontem liquata eſt. Fabula eſt apud Ouidium in Metha. nono. Curas& vulnera Thyſbes. Thyſbe. Puella Babilonia P. rami amore flagrauit. Ouidius quarto Methamor. ſcribit Py ramum Thyſben amaſſe.& cum noctu ad locum quo conuenire ſtatuerant prior Thyſbe veniſſet Leonem in lacu repperit a quo territa fugiens: dimiſſo capitis tegmine: ſuperueniens Pyramus īuenta veſte lacera credidit leonem puellam diſ cerpſiſſe: gladio ſe ipſum interfecit: puella reuerſa remuti erat ſuſpicata: quod Pyramus ob eius deſiderium& amorem ſe interfeciſſet eodem gladio Thyſbe ſe ipſam interfecit ſub arbore moro: unde poma eius arb̓oris in ſanguineum colorē mutata ſunt: cum prius candida fuiſſent. Tarpeięqꝫ dolos Tar peia filia Tarpeij qui cuſtos arcis erat: conuenit cum Tacio Sabino ſe ei arcem prodere: ſi quę in ſiniſtro brachio gerebāt Sabini premio darent: nocte aperiens Tacium cum exercitu tacite excepit. Tacius ex his quę in ſiniſtra gerebat clipeum Strabo Ouidius Idem Helena Theſeus: Caſtor Pollux Paris phyllis Demoph oon Biblis. pyramus Thyſbe. Tarpeia. Tacius PARTHENICES PRIMAE æreptum e leua cum aureo annulo in Virginem coniecit: id que ut cæteri facerent/ imperauit. Oppreſſa igitur Tarpeia plurima auri mole/ prodicionis pœnas eciam hoſtibus dedit Obruta ergo eo colle Tarpeia nomen quoque ab ea locus accepit: nec prius id nomen locodefuit: qͣꝫ Tarquinius Rex eū ea loca Ioui dædicaſſet/ reliquias omnes inde una cum ea pril ca appellacione ſuſtulerit: niſi quod ſaxum in Capitolio conſtitutum/ unde damnati pręcipitabantur: hucuſqꝫ Tarpeium appellatum eſt. Plutarchus eſt auctorPoeta noſter dolos in Carmine dicit pluratiue. Nam Tapeia dolum commiſit: Tacius doloſe eam interfœcit: ſperabat Tarpeia ſiniſtrarum geſtamina: armillas:& annulos: accœpit molem clipeorum. Et gratam Phorcida Glauco. Glaucus piſcator conuer ſus in Deum marinum: viribus cuiuſdam herpæ amauit Scyl lam Phorci filiam: a qua tamen ſpernebatur. Circe autem GI aucum amans/ ſuadebat ut eam ſperneret:& ſe amantem ama ret. Quod cum recuſaret: Cyrce irata: nec: volens Glaucum ledere: Scyllam aggreſſa: fontem in quo lauari ſolita ſuit: ve neno viciauit: adeo ut cum Scylla fontem intraret: canes terribiles circa inguina conſpiceret: quibus territa præcipitem ſe mari dedit: mutatur in monſtrum marinum. Quod Virgilius deſcribit inquiens. Prima hominis facies:& pulchro petore Virgo Pubetenus: poſtremo immani corpore Piſtris: Delphinum caudas utero commiſſo luporum. Alia fuit Scylla Niſi Megarenſis filia. Quæ amore Minois capta fatalem Patris crinem prodidit. Glaucus hic Anthetodinis filius fuit: qui iuxta montem Anthedonis in Boecia Meſapum nomine in Balenam tranſ for matus fuit. Strabone teſte. Alius fuit Glaucus Potnieus quem prohibentem Veneris ſacra: equæ diſcerpſerunt. Pomaqꝫ Cydipes In Aegeo pelago inſula Delos eminet & circumſtantes illi Cyclades& ipſis incumbentes Sporades Delos igitur vrbem habet in plano poſitam& Apollinis id eſt diſperſę. Glaucus. Scylla. Delo. Plutar. Virgil̓. Strabo LIBER.I. FOL XXVI. templum atqꝫ Latone. Inſulā ipſa ſane magno in honore fuit Deorum gracia: ab Heroicis inchoans temporibus: glorioſamenim eam reddidere inſulę circumhabitatę: quas proinde vocauere Cyclades:& honoris ac cultus gracia ſpectatores& ſacra publicemiſerunt: ſimul& virgineos cœtus& frequentiſ ſimos conuentus aggregabant: quibus cum Cy dippe adeſſet. Aconcius ex Cea inſula in amorem eius exarſit: nouamqꝫ frau dem in pomo ſcripſit hęc uerba. Me tibi nupturam fœlix eat omen Aconti: Teſtor/ quam colimus numina magna Deæ. idqꝫ in ſinum puellę proiecit: quæ fraudis inſcia/ cum imprudens litteras perlegeret viſa eſt ſe paciſci vxorem Aconcio: nā quæ ante Deos dicerentur in templo Delię Diane rata eſſe debere lex erat. Superiora ex Strabone reliqua ex Ouidij epiſtola diſcimus. Orithya filia Erechthei Athenarum regis: quam cum recu ſaret dare coniugem Boreę. rapuit illam Boreas& in Thraciam ſecum detulit: ex qua Zetim& Calaim filios procreauit Boreas ventus eſt ſeptentrionalis frigidus vnde Ouidius horriferū appellat:& eſt Noto cōtrarius ut Eurus Zephyro. Idē Nam modo purpureo vires capit Eurus ab ortu Nūc Zephyrus ſero veſpere miſſus adeſt: Nunc gelidus ſicca Boreas Bacchatur ab arcto: Nunc Notus aduerſa pręlia fronte gerit. Homerus Boream ἄιθρηγενέτην appellat Aliam ratio nem ventorum Gelius in ſecūdo ponit. Clymene Nympha Oceani& Tethyos filia Heſido teſte in Theogonia. Vir. Georgicorū quarto. Inter quas curam Clv mene narrabat inanem. Fuitqꝫ mater Phaetōtis ut ē apud Ouidium ī primo Methamorphoſeos in fine. Altera fuit miniſtra Helenæ. Ouidius Cętera per ſocias Clymenen Aethramqꝫ loquamur. Quæ mihi ſunt comites conſiliumqꝫ duę. Si ſaltem epiſtola Ouidij eſt: Belides filię Danai filij Beli. fuerunt quinquaginta quas Aegyptus eius frater totidem filijs matrimonio iungi flagitabat. Danaus quoniam a genero exicium ſibi imminere Strabo Ouidius Idem HomeruGellius Heſiodus Virgil̓is. Ouidius. Cea. Orinhoris Erechthei us Letis Calais. Clymene Belides. Danaus. PARTHENICES PRIMAE habuit in fatis/ renuit ſpōſionem: parata igitur claſſe in Græ ciā nauigauit: potituſqꝫ regno Argiuoꝝ. Interea Aegyptus miſit filios ad Danaū hac lege: ut nō niſi īterempto Danao ad ſe redirēt: aut filias eius ducerent uxores. Danaus obſidione preſſus ſponſionē coniugij dat: Puellę prima die nupciaꝝ gladios acceperūt a Patre: cum his mandatis/ ut ſingulę nocte ſequente viros interficerēt(dederat.n. poculū ut altiſſimo ſom no tenerentur) Paruerūt Patri Filię: ſola Hypermeſtra dempta: quæ Lino/ ſeu ut alij dicunt Lynceo pepercit:& ut ad Patrem in Aegyptū rediret ſuaſit. Danaus cum quinquaginta ā nos regnaſſet a Lino interficitur: qui poſt eum imperium Ar giuoꝝ tenuit. Ideo Poeta nr̄ dicit: piūqꝫ pectus Hyꝑmeſtræ. Pectus Hypermeſtrę: verſaſqꝫ in ſæua virorum Funera Lemniades: Hellen Cinyreqꝫ puellā: Tres quoqꝫ Sirenes& Amazonas Oedipodęqꝫ Fata domus norat: nymphaſqꝫ& heroides omīs Verſaſqꝫ in ſęua viroꝝ Funera Lemniades. Mulieres ex inſula Lemno occiſione viroꝝ notę ſunt. Lemnos inſula in Aegeo pelaσο: adiacet Macedonie: contra Athon montē: urbes habet Mirinam maritimā:& Epheſciā mediterraneā aucto re Ptholemeo. In hac regnauit Thoas Bacchi filius: qui bella geſſit cum Thracibus vicinis. Lemniacæ mulieres quoniam hircū olerent(hircinum enim odorē Venus eis īmiſit/ cum eā ſacraqꝫ eius ſpernerent) cūqꝫ diucius viris caruiſſent/ conſilio Polyxus viros reuerſos una nocte omnes interemerūt. Sola Hypſiphile Thoantem ſeruauit Patrē: eūqꝫ ad littus perduxit Thoanti liber occurrit: eumqꝫ in inſulā Chion perduxit. Ar gonautę ꝑuenientes Lemnon: quos Lemniades hoſpicio ſuſcipientes concubuerunt cū eis. Hypſiphile ex Iaſone duos genuit filios Thoantem& Euneum. Stacius in quinto Theba idos: qͦs alio alēdos miſit. Tandem fama ſubit portus vectū trans alta Thoanta fraterna regnare Chio: quare Hypſiphile tanquam perfida a Lemniadibus ad ſupplicium poſcitur. Ip ſa autem fugiens/ a Pyratis capta: Lycurgo Regi Nemeo do no data fuit: factaqꝫ nutrix Opheltis filij: cūqꝫ Argiuis Regibus qui cū ad Thebas debellendas ibant ſiti laborātibus fontē oſtēderet: Opheltes a ſerpēte fuit ītēptus. Hypſiphile afilijs ſuis ex laſone ſuſceptis: ꝗ cū Adraſto militabant cognita ab eiſqꝫ defenſa a Lycurgo: tu placato Lycurgo/ ſacra inſtituta Aegyptuſ Lēniades. Lemnos. Thoas Polyxus. Hypſiphi le Licurgus Ophelte Ptholeme us Stacius LIBER.I. FOL. XXVII ſunt Ophelti: qui poſtea Archemorus dictus fuit. Longū eſt carmen aput Papiniū. Helle Phryxi ſoror ſilij Athamantis Aeolo geniti:& Neiphiles Helleſponto nomen dedit cū in id cecidiſſet: Phryxo ad Aectā in Colchon delato ꝑ arietē cui ambo inſederāt. Cinyręqꝫ puellā id eſt Myrrhā. Cinyras Cyprioꝝ Rex: filiā habuit Mirrham ex coniuge Cenchrea quę cap ta amore Patris: conſcia nutrice deuenit in amplexus Patris eo inſcio: grauida effecta. Deinde Pater cum rem reſciſſet/ eam a ſe fugauit: quæ fugiens in Sabeam: mutata eſt in arborē Miri ham: genuitqꝫ Adonim: quē Nymphæ liquoribus maternis unxere ac nutriuere ut eſt aput Ouidiū in Methamor decimo. Sirenes tres fuere Acheloi& Calliopes Muſę filiæ: habitarūt autem inſulas inter Peloꝝ Sicilię& Italiam: quas Ptholomeus Sirenuſas appellat. Tanta autē dulcedine cantabant: ut trāſ euntes nautas ſomno afficerent: tum ſopitos ſubmergebant. Vlixes iuxta illas tranſiturus a Circe admonitus/ Socioꝝ au res cera obturauit:& ſe ad malum nauis alligari iuſſit apertis auribus: imperaris ut ſi forte nutu vel clamoribus rogaret ſe ſolui non parerent. Cum illuc applicuiſſet nauis/ innuens vi cula diſſolui iubebat victus ſuauitate carminis quā ille orſę ſūt Homerus in duodecima Odiſſeæ. Iuuenalis. affigit ceras illa de naue petitas: Quæ Sicculos cantus effugit remige ſurdo Amazones(ſi Diodoro credimus) in Libya primū ortum habuere: aput quos cū viri domeſtica curent uti aput reliquas gentes mulieres: fœminæ Amazones bellis vacāt: exurentes mamillas ne creſcant atqꝫ impedimēto ſint. Vnde gręce Ama zones appellantur: eo ꝙ māmis ſiniſtris careant. Haꝝ Regin am Myrinā nomine exercitū triginta miliū peditū/ duū miliū equitu confeciſſe aiunt. Primo Atlantides inuaſere e quibus victis Gorgonas inuaſere: a ꝗbus victis calamitatē accepere: cū negligencius victores Amazones vigilias ſeruarent: captiuę ęductis dormienciū enſibus multas interemerūt. Tranſmeauit tum Myrina in Aegyptū:& cum Oro Iſidis filio/ qui Aegypcijs imꝑauit: amicicia firmata. Arabiā bello pecijt: ubi multis interfectis/ in Syriā trāſijt. Qua ſubacta: Cilices(qm̄ imperata facturos polliciti ſunt) liberos eſſe iuſſit. Subiecit tum naciones iuxta Taurum montem. Tum per Phrigiā ad magnū mare cum deſcendiſſet: regionē maritimā tranſgreſſa Caicū flumen ſtatuit miliciæ finem. Prouincię ꝟo quę Dorvetica dicitur loca oportuniora urbibus muniuit: una ſui no minis: alias magnoꝝ Ducū appellacionibus. Inſulas inſuper Ouidius. Ptholem. us. Romerus Iuuenalis nlodor Archore: rus. Helle Phryxus. Myriha Cinyias. Adonis. Sirenes dmarōeMyrina Iſis? Orus PARTHENICES PRIMAE nonnullas in poteſtatem redegit: ſed Leſbum pręcipue in qua urbem condidit Mytilenem ſororis quæ cum ea militabat no mine. Bellerophontem& Priamum cum his pugnaſſe ſcribit Homerus: meminit Strabo. Hercules acceptis mandatis ab Euriſtheo ut cingulum Hyppolitæ Amazonis afferret: aduer ſus eam cum exercitu profectus ad Euxinum pontū nauigauit ac per hoſtia Thermodoontis fluuij ingreſſus prope Themiſcyram(ubi Amazonū regia erat) caſtra poſuit: appetitus tū Hercules ſingulari certamine a clarioribus Amazonum: ꝗbus deuictis: multitudinem in fugā verſam inſecutus Amazonū gentem deleuit. Diodorus autor. Iuſtinus Scythicas dicit fę minas: iuxta Tanaimqꝫ habitaſſe: tū ad Thermodoonta fluuium ſedes tranſtuliſſe. Duplices igitur ſunt Amazones Scythicæ& Libycæ. Oedipodęqꝫ fata domus. Oedipus Lai Thebanoꝝ Regis filius ex locaſta. Pater Laius oraculo Apol linis didicerat: ſe a filio interiturum: Oedipum expoſuit man dans paſtori ut eum occideret: qui miſeracione paruuli motus pedibus perforatis ad arborem ſuſpendit. Phorbas paſtor Co rynthius puerum inueniens Corynthum detulit: tradiditqꝫ cuidam ciui Corynthio: is puerum ad Merapen Polibi Regis Corynthioꝝ uxorem detulit: hæc cū filijs careret ꝓro ſuo ęnu triuit. Tandem Patrem Laium in itinere obuium inſcius interemit: ductaqꝫ in uxorem Iocaſta Etheoclen ac Polynicen fi lios tum Antigonen& Hiſmenen(Paraliud morū: miſeriqꝫ innoxia proles) Tandem comperto ſtupro ſeipſum excęcauit tradito regno filijs: qui cum alternis annis regnare conueniſſ ent: Polynici Etheocies regnum tradere noluit: mouet bellū in Thebanos auxilio Adraſti Regis Argiuoꝝ: tandem mutuo vulnere Fratres ſe interemerūt: regnū ad Creōtem locaſtę fratrē ꝑuenit: quē Theſeus īterfœcit cum Argiuis ſepulturam denegaſſet. Stacius in Thebaide auctor. Nymphaſqꝫ& Heroides omnes. Nymphæ aquaꝝ Deæ dictæ fuere a Genti libus. Dicuntur autem Nymphæ quaſi Limphę nin lmutata ut Pompeius vult. Heroides mulieres Heroum dicuntur Habuerunt autem Heroes proprium ſæculum ut tradit Heſio dus: Fuit autem inter expedicionem Argonautaꝝ: tum bellū Thebanum:& uſqꝫ ad Troiam captam. Argonautaꝝ filij bel lum Thebanum geſſere: horum filij Troianum. Latini hoc ſę culum nō recenſent. Heſiodus eius meminit in libris Georg. Quicꝗd ī his tumidū: quicꝗd crudele procaxqꝫ Themiſcyra. Dedipus. Laius Phorbas. Polibus Polynices EtheocleNympha Heroides Homerus Strabo Diodor. Iuſtinus: Stacius Pōpeius: Heſiodus LIBER.I. FOL. XXVIII. Et quæcumqꝫ pios non atteſtancia mores Offendit damnabat: apes imitata legendo Quicquid in his tumidum. Hoc eſt ſuperbū crudele īmi te ꝓcax petulans. Deſignat beatā Parthenicen ex Gentiliū hiſt orijs hona& honeſta delegiſſe: turpia vero dānaſſe: nō ꝙ revera huiuſce fabulas legerit ſed ꝙ legētibus nequaqͣꝫ indecorū eſt ea legiſſe: dū tn̄ honeſta ſectētur turpia ꝟo& obſcęna dānēt ac deuitēt: ꝑ cōparaciōem apū. Nr̄i autem qui ea ſtudia contē nunt/ omniū virtutū ignari rudes imperitiqꝫ æuadunt. Nunc lænam pingebat acu: nūc penſa trahebat Serica: et immiſſis per licia pendula filis. Vela ſacerdotum ſacros texebat in uſus. Terrenum nihil ore ſonans: incluſa latenſqꝫ. Plena deo pectus: toti gratiſſima cœlo. Non robuſta nimis teneros neqꝫ debilis artus: Incolumis: morboqꝫ carens: non mole ſep ulti Corporea ſenſus: crines/ caput/ ora/ ſinuſqꝫBrachia/ colla manus/ poſtremaqꝫ mēbra ligarat Solerti compage Deus: prōptiſſima menti Ingenioqꝫ acies: atqꝫ inſuperabile robur: Neruoſæqꝫ animo vires: ſemperqꝫ voluntas Iuſticiæ/ rectiqꝫ memor: moderamine certo Diſcordes animę motus/ luxumqꝫ domabat. Nunc lænam pingebat acu. Feſtus lænam dicit eſſe veſtimē ti genus: habitus duplicis:& Tuſce ita appellatam: ut græce μλαμῦδα. Virgilius. Pictus acu chlamydem. Veſtis acu picta Phrygiata dicitur: qm̄ Phryges id primum inuenere. Coa veſtis eſt filis auri ītertexta:& dicitur ab īſula Co Myr thoi maris Ptholomeo auctore. Propercius. Aut tenues coaveſte mouere ſinus. Tibullus. Illa gerat veſtes tenues qͣs fœmina coa Texuit auratas diſpoſuitqꝫ vias. Nunc penſa trahe bat. Fœmineos labores deſcribit. Tibullus. Hinc& fœmine us labor eſt hinc penſa coluſqꝫ Fuſus& appoſito pollice verſat opus: Atqꝫ aliqua aſſidue textrix oꝑata Mineruā Cātat:& ap pulſo tela ſonat latere. Faciebit opus ī ſacroꝝ uſus virgo Maria: hoc eſt veſtes ſacerdotales. Feſtus. Uirge̓s Ptholeme us Proꝑcius Tibullus Lem Coa Co. PARTHENICES PRIMAE Incolumis morboqꝫ carens. Motus inferiores animo ſubditus habuiſſe Parthenicen beatiſſimam oſtendit. Qualis purpureo radians carbunculus ore Obſcuros inter lapides gemmaſqꝫ minores: Splendet harenoſo qua cingitur India GangeQualia ſylueſtres interpineta miricas Quæ tollunt ſublime caput/ ramoſqꝫ comantes Qualis purpureo. Plinius de Carbunculis inꝗt. Principa tum nabent Carbunculi a ſimilitudine igniū appellati: cū ipſnon ſenciāt ignes: ob id a quibuſdam Apyruſtæ vocāti. Satꝭ rus Indicos non eſſe claros dicit ac plerūqꝫ ſordidos ac ſempe fulgoris retorridi. Calliſtratus fulgorē Carbunculi debere cā didū eſſe poſuit: extremo viſu nubilantem/& ſi attollatur ex ardeſcentē. Inueniuntur in India:& aput Garamantes in Li bya quos Carchedomos vocauere propter opulenciā Cartha ginis magnę. Sūt& Aethiopici. Naſcūtur& ī Thracia Theophraſtus autor.& ī Orehomeno Arcadiæ inueniri& in Chio. Ganges Indiæ fluuius maximus omniū fluminū quę in tri bus continentibus memorātur:& poſt id Indus: tercius Iſte quartus Nilus ut Strabo fatetur. Frondifer Aemonias ubi Pelion aſpicit urbes Vel qua Parrhaſij ſurgunt iuga ſumma Licæi: Parthenice mea talis erat: iam grandioręuo Iam ſocianda viro: Lucinæqꝫ apta labori Virgineos inter cętus: comiteſqꝫ puellas. Frondifer&c. Hoc eſt Theſſalas urbes. Pelion mons Theſ ſaliæ notiſſimus nupcijs Pelei& Thetidis. Solino teſte. Mi rica genus eſt humilis virgulti. Virgilius. Non omnes arbu buſta iuuant humileſqꝫ miricæ. puta minor geneſta. Parrhaſij ſurgūt iuga hoc eſt Arcadici Lycei. Lyceus mons eſt Ar cadię habens templū Lycei Iouis Strabone auctore. Virgilius Parrhaſio dictū Panos de monte Lycei. Parrhaſi fuere populi Arcadiæ: unde& Arcadia nomen habet. Plinius dicit oppidū Arcadię Parrhaſias. Parthenice mea&c. Deſignat beatiſſimā Virginē iā ꝓceſſiſſe ad eā ętatē ꝗͣ erat iūgenda viro: hoc eſt nubilis erat. Lucinæqꝫ apta labori. Lucina præeſt parturientibus: apta ergo labori Lucinæ id eſt abilis ad partum. Cathūcſi Canges. Pelion. Mirica Lyceus Parrhaſi. Lucina Plinius Satyruſ Calliſt artus Theophraſtur Stribo Solinus Virgil̓. Strabo Virgil̓is. Plinius LIBER.I. FOL. XXIX Feſta dies aderat Solymi qua diuite menſa Pinguia ſub viridi celebrant coouiuia fronde: Antiquæ memores vitę: quom immite ſuperbi Imperium Regis Patres fugere per altos Incolumes fluctus: Arabum deſerta peragrans Sub diuo ppl̓us menſam ponebat:& umbras Frondibus obductis texebat& arbore cæſa. Poſteritas igitur caſus imitata Parentum Sub ramis cœnare ſolet: cum ſeptima luna Feſta dies aderat Scoenophegiam dicit. Quintadecima diemenſis ſeptimi celebrabant Hębrei Scœnophegiā: hoc eſt feſtūtabernaculoꝝ quod Gręci σκηνοπήγιαν vocant αποτηα σκνησ& verbo πήγνῦμι: hoc eſt a tabernaculis& figo: ce lebrarunt autē in memoriā: quod liberati ab Aegiptiaca ſeruitute per Moſen: habitarūt in tabernaculis ī deſerto quadraginta annos. Pinguia ſub viridi. In Deuteronomio legius hāc ſolēnitatē celebrare ſeptē diebus poſt collectionē frugū de area& torcula ri Laucius enī ſe tūprocurabāt: Sumebātqꝫ die primo fructus arboris pulcerrimæ& Citri: ſpatulaſqꝫ palmaꝝ& ramos ligni denſaꝝ frondiū hoc eſt Myrti& ſalices de torrente:& letabātur corā Domino: Habitabātqꝫ ſeptē diebus ī umbraculis. Hiſtoria eſt in Leuitico. xxiij. capite. Quam īmite ſuperbi: Impe rium regis Pharaonis ſeruitutem. Imperat:& lampas claudit Phœbea Coronam/ Et lampas claudit phœbea coronā&c. Coronā Ariadnes di cit in cœlo figuratā quę occidit ſole in leone& virgine exiſten te. Hyginio auctore:& quia in ſeptēbri celebratur Scœnophe. zia:& tum ſol eſt in fine Cancri: nō poteſt Corona videri prop ter ſolē& preſens eſt ei in eodē ſigno. Ideo lampas Phœbea ſoſis claudit obſcurat Coronā id eſt ſidus Ariadnes. Tunc igitur Solymas arces: charamqꝫ reuiſens Progeniem Mater: ſic eſt affata Puellam. Tūc igitur&c. Deſignat Pœta Annā Parthenices Marię ma trē Hieroſolyma veniſſe in die feſto:& viſitaſſe filiā atqꝫ eā allocutā: ut matrimonio iā abilis cōſenſum p̄beret votis parētū. Nata meo quondam ſuauiſſima pondera ventri E i. Leuiticus Hyginiuſ Sccmnophi egia. Ariadne. PARTHENICES PRIMAE Dulce Patris ſumi donū: mnea ſuma voluptas. Poſtqͣꝫ parua lares noſtros/& limina nota Liquiſti: nūquam ne tuæ te cura parentis: VIla ne te Patriæ mouit pietatis imago? Optaſti ne ſinus noſtros intrare? ſenemqꝫ Cernere: quē longeua grauāt iam mēbra parētē? Debilitat vires: ſenſus obtundit: amo rem Diluit:& nobis affert obliuia tempus. Ipſe Pater ſacra poſtquam te clauſimus Aede Quotidie menſes digitis percurrit:& annos. Nata meo quondā. Captat primo beniuolenciā ab ipſa Par thenices ꝑſona cōmemorās ſe delectatā fuiſſe/ dū eā onus gere ret: dicens eā ſuauiſſimū pondus. Deinde eā dicit donū ſummi dei. Poſtremo mouet pathos a perſona Parentū. Primo ab æta te ſenili: tum a cura& ſollicitudine: quā habuit pater ꝑ decē an nos quibus eius caruit conſuetudine. Hæc duo luſtra putat duo ſæcula: ſuſtinet ægre Tam longæ tormenta morę: iā vidimus inꝗt Aequaeuas Marię thalamos intraſſe puellas. Hæcduo luſtra. Spaciū quinqꝫ annoꝝ luſtrū Romani appel larunt Duo ſæcula. Sæculū ꝓ ſpacio centum annoꝝ ſumitur. Vnde Ludi ſęculares dicti qui centeſimo quoqꝫ anno celebrā tur/ carmine a pueris puelliſqꝫ patrimis& matrimis cātato in Appollinis& Dianę laudem Auctor Macrobius. Aſpice: quā firmo ſurgat iam ſtipi te laurus Natali defixa die: iam brachia baccis Veſtit:& ingētem ramis iam porrigit umbram. Sic ait:& caderet paucis in fata diebus Ni te forte ſuos paruum poſt tempus ituram Credat in amplexus. dudum tibi multa parauit Xenia: tu noſtrę requies: tu ſola ſenectæ Gloria: tu feſſæ producere tempora vitęTu truncare potes: nec opū nos amplius ardor Sollicitat: nec ſpes tangit reſolubilis ęui. Luſtrum. Sæculum Maerobi. ut LIBER.I. FOL. XXX. Sola places: curaſqꝫ leuas tu ſola ſeniles. Aſpice quā firmo. Fingit Poeta Ioachinū/ fixiſſe Lauꝝ in natali ipſius Parthenices quā fructū nunc dicit ferre: omen futurarum nupciaꝝ. Baccr fructus ſunt Lauri oliuę corni loti. Sane fructuum ar boꝝ& fruticū quidā minutiſſimi& denſius naſcuntur:& hi Acini vocantur: quidā diſperſius& rarius:& hi ftuctus dicūtur baccę. Inter Acinos ſunt uuę grana Hedere: Sambuci: Ebu li: mali punici& moroꝝ. Xenia munera hoſpitalia ξένιον hoſpitalitatis munus. o ξένοσ hoſpes dicitur. Sicut inoccidui magnes ad ſideris aſtrum Vergit:& arctoo nūquam diſcedit ab axe: Sic ſolet in natos amor inclinare parentes. Hoc natura iugum peperit: placidaqꝫ ligauit Compede. non fertur Suꝑos Vulcanus ī orbes Mole pari: non ſaxa ruunt ex aere tantis Viribus. ipſe ſuos ſol deſeret ante meatus: Et fluere alterno ceſſabunt æquora curſu Quam te Nata Patris/ quā te mea cura relinqͣt. Vt Pario ſculpti durant in marmore vultus: Nec metuūt pluuias hyemes Boreāqꝫ niuoſum: Sic penetrans arcana animis præcordia noſtris Mœret:& in nobis ſemper tua viuit imago. Sermonem tu luce paris tu ſomnia nocte. Ah quociens dū cura mihi eſt clamare miniſtrāIn mea dulce tuum nomen ſe ſe ingerit ora. Ah quociens feſta redeunt ubi gaudia luce Lætaqꝫ per pingues reſonant conuiuia menſas/ Te memoro: votis omnes te ardentibus optant Et quia ſolus abeſt tuus hic: mea viſcera: vultus Vileſcit mihi quicquid adeſt: non excitat aures Tibia: non triſtem mulcent obſonia linguam: Vlla nec infirmos capiunt ſolacia ſenſus. Bacca. Acinus. Xenia. PARTHENICES PRIMAE lucundum ſine te nihil eſt:& viuimus in te: Noſtra nec in nobis vita eſt: que ſuſtinet artus Aura tuos: nobis animam ſenſumqꝫ miniſtrat Et vitæ ſumus umbra tuę. pia cura Parentum Incipiat̉ quando amborum ſic poſtulat ætas Iam ſenio curuata graui te Nata mouere: Hæc tua dilectę tam longa abſencia frontis In quot me gemitus? in quot ſuſpiria mittit? Vnica tu ſoboles: generis ſpes unica noſtri: Debetur tibi totadomus: tibi ſeruiet uni Et pecus& cultę fœlicia iugera villæ: Sic noſtras partimur opes: pars optima templo Altera ſors inopi: ſeruit pars tercia nobis. Tu quoſcumqꝫ voles illas mutabis in uſus: Sit tamen& vita tecum que militet omni Cura Dei: qui nec falli nec fallere nouit. Magna Deo cura eſt hoim̄ qui numina curant Ipſe mari tales poſt primi exordia mundi Inſtituit tædas: ęternaqꝫ fędera ſancti Connubij: quo poſt veterum defuncta Parentu Corpora/ ſint ꝗ ſacra ferant: ꝗ numina norint: Quiqꝫ ad diuinos gignāt noua pingnora cultus Sic pietas ęterna manet: renouataqꝫ Proles Accipit a Patribus doceat ꝙ& ipſa nepotes Duratura Deus quædam ſemperqꝫ futura Condidit: hæc exſe gigni prolemqꝫ creare Nil opus eſt: nec ſol ſolem: nec ſidera ſidus Seminat. aſt quædam fato ſubiecta: neciqꝫ Protulit: hæc ſe ſe generant: eademqꝫ manere Cū nequeāt in prole manēt. ſumulacra Parētū LIBER.I. FO XXXI Sunt nati. penes hos opus eſt ſit cura nepotum Sic proles ex prole fluit. ceu lubricus annum Annus agit: menſis de menſe renaſcitur: horam Hora refert abiens:& ab arbore pullulat arbor. Sic Dauida Pater tulit: Ezeciaſqꝫ Manaſſem. Sic Eſormus Aram genuit Salmona Naaſſon. Et quia maiores ætas tua venit ad annos: Nam tibi: ni fallor: bis ſeptima voluitur æſtas Propterea natoſqꝫ viro nobiſque nepotes: Cultoreſque Deo debes: ſatis Aede morata es Nata redi: noſtræque libens ſuccurre ſenectæ. Sicut inoccidui. Septētrio aſtrū eſt nō occidēs. Si hiſtoriā ſequimur facit cōuexitas cœli. Si fabulā. Caliſto mutata in urſam: trāſlata eſt in cœlū ꝑ Iouē. Iuno autē odio incēſa rogauit Thetidē& Oceanū ut nō ꝑmitterēt eā mergi inmari. Ouidius in ſecūdo metha. At vos ſi leſę tāgit cōtēptus alūnę Gurgite ce ruleo ſeptē prohibeet triones: Sideraqꝫ in cœlū ſtupri mercede recepta Pellite ne puro tinguatur ī æquore pellex. Magnes lapis ſemꝑ ad ſeptētrionē ſe inclinat:& ferrum ad ſe trahit. Pli. in. xxxvi. Quid lapidis rigori pigrius? Ecce ſenſus manuſqꝫ tributi illi Quid ferri duricia pugnacius: ſed cedit& patimur mores: trahitur nāqꝫ a magnete lapide: domitrixqꝫ illa reꝝ oī materia ad inane neſcio quid currit: atqꝫ ut ꝓpius ve nit aſſiſtit tenet̉qꝫ& cōplexuheret. Sideritim ob hoc alio noīe appellāt. Quidā Heracleon Magnes appellatus eſt ab inuentore: auctor eſt Nicāder. In India reꝑtus: īuenitur& in Hiſpania. Arctos urſa dr̄. unde arctous. Vrſa aūt ſeptentrio. Arctous Borealis ſeptētrionailſqꝫ dr̄. Hoc iugū i. cōiugū: mr̄imoniū Vulcanus deus ignis eſt Vnde pro igne ponitur Vt pario ſculpti. Parus inſula eſt vna ex Cycladibus. Ptholomeo teſte Strabo dicit Paꝝ lapidē ꝓducere: quē pariū appellāt. ad marmoreas ſculpturas aptiſſimū Pli. l. iiij. Paros cū opꝑ ido ab Delo xxxviij. milia marmore nobilis Idē Solinus Vocibus his Virgo in fletus prorupit:& ibant Per roſeos vultus lachrymę: quas chara legebat Admoto ſiccans oculos velamine Mater. Ouidius. Plinius Nicande Strabo Solinus Caliſto Mlagnes Sideritis Arctos Vulcāus Parus. PARTHENICES PRIAME Dedidicit fletum& preſſis ſingultibus orſa eſt Vocibus his Virgo. Parthenice conſcia ꝑpetuę virginitatis voti in fletū& lachrymas ſoluitur: audiēs ꝑſuaſionē matris: q̄ niſa fuit ꝓbatiſſimis argumētis Virgini ꝑſuadere cōnubiūChara Parens tantum materni flumen amoris Qoud lachrymis: geītuqꝫ tumet: qͦd plenus acer Significat curis& ſollicitudine ſermo/ bis Quę nō corda domet vel ferrea? lumina quę nō Miſerit in fletus? tepidoqꝫ impleuerit imbre? Hæc tua tanta parens pietas mea viſcera dudum Strinxit& accenſam mouet ad ſuſpiria mentem Si ſineret: quo inclinat amor veſtigia ferre: Nec tot opus lachrymis nec tot ſingultibus eſſet Namqꝫ animus totis vota in tua viribus īret. Chara Parens. Reſpōdet virgo Maria oracioni ſupradictę ca ptans a Matris ꝑſuaſione/& ab eius lachrymis beniuolēciam. Et utitur ſtatu veniali retorquēs oīa in voluntatē diuinam. Nec fuit ateneris quicquam mihi dulcius annis Quam curam gerere& votis parere Parentum. Sed cęlſte meum tulit in contraria pectus Numen:& impaciens ſtudijs ingentibus ardor Sollicitat: cogorqꝫ nouo parere furoriIn noua cępta meos ſenſus imaſqꝫ medullas Impulit ætherius genitor: magis ardua nobis Et melior tentanda via eſt Deus ire per altum Suadet iter. ꝙ ſi eſt vobis aliena voluntas Curaqꝫ non eadem: veniam diuina ſequenti luſſa date:& quo fert cęlum conuertite mentem Me mea virginitas: impollutiqꝫ pudoris: Immortal̓ amorgratam fecere Tonanti. Ille meo amplexū fruitur: ſemperqꝫ virentis Flore pudiciciæ. Thalamum fortaſſe ſubire. LIBER.I. FOL XXXII. Atqꝫ maritales potero coniungere taedas. Non poterit maculare meum venus ulla cubile: Virgineumqꝫ decus: cuſtodiet ipſe pudorem. Qui dedit hæc mihi vota pater: caſtiqꝫ nitorem Corporis:& mentē nullū mihi polluet æuum Nec fuit a teneris. Obedire parētibus dulciſſimū eſt: pocius autē Deo obediendū. Primus enī pietatis gradus ē in deū. Secūdus ī Patriā& Parētes. Sed celeſte meū Argum̄tat̉ a nccītate Thalamū fortaſſe ſubire. Atqꝫ maritales potero cōiungere tędas.i. nupcias cōtrahere poſſum: venereę aūt rei operā mini me preſtabo. Tede in nupcijs p̄ferebātur auctore Plutarcho ꝗn qꝫ nūero: neqꝫ plures neqꝫ pauciores. Fiebāt autē eſpina q̄ alba dicitur auctore Feſto. Vn̄ Pli. Spina nupciaꝝ facibus auſpicatiſſima: qm̄ inde fecerint paſtores: qui rapuerūt Sabinas: ut au ctor eſt Maſſurius. Preferebāt aūt in nupcijs facē in honorē Ce reris: aquaqꝫ ſpargebatur noua nupta: ſiuę ut caſta pruaqꝫ ad viꝝ veniet: ſiue ut ignē atqꝫ aquā cū viro cōmunicaret. Lactā cius ignē& aquā ideo in nupcijs adhiberi dicit: ad ſignificādā liberoꝝ procreacionē: qm̄ oīs genitura& calore& humore cō ſtat. Ideo Pœte faces tedaſqꝫ pro nupcijs ponūt. Furori fur orem vocat impetū/ inſtinctū/ feruorem/ ſpiritum. Hæc eadem ſanctos mouit ſentencia Vates Et magnos habet auctores. temeraria forſan Dicerer: propriæ male conſuluiſſe ſaluti/ Auſa per ignotos calles ſi prima fuiſſem Vadere/& ambiguis ſolam me credere ventis Rūpereqꝫ audaci nondū vada cognita greſſu Clara per hos magnus liquit veſtigia calles Elias Eliadeſqꝫ viri gratiſſima cœlo Progenies/ viſura ſuo de ſemiue Diuos. Sic ſtat& immotum tenet hęc ſentencia pectus Tu Genitrix paciare oro& ſolare Parentem Longæuum: curę ſeſe ſciat eſſe Tonanti. Ipſe aderit: ſenioqꝫ graues ſolabitur annos. Plu tarh Feſtus. Plinius Maſſuri. us LactāciuTeda. PARTHENICES PRIMAE Sic virgo:& mater lachrymātem āplexa receſſit Hæc eadem ſanctos mouit&c. Dicit ſe caſtam fore: nō nouo exemplo: ſed Prophetas prius tali voto vixiſſe: commemorat Heliam& diſcipulos eius quos Heliades vocat Diuos relatos incœtum beatorum. Hic Mariæ natale ſolum/ ſedemque paternā Et genus autiquum paucis memorate puellæ Caſtalides: etenim memori vos omni a mente Tempora/ uos terræ tractus/ pelagique tenetis: Et uos Parthenicæ comites famulæque fuiſtis. Hic Mariæ natale ſolum. Inuocat Caſtalides hoc eſt Muſas ut patriam:& genus diuę Parthenices cōmemorent: cum eius ſint comites:& famule ut ſupra cecinit Pœta. Caſtalides. Muſę dicuntur a fonte Caſtalio montis Parnaſi ī Bœetia. Eſt Arabes inter Cadmeaque Sidonis arua Palmiferāque Pharon/ Libycis quę iūgitur oris Et mare quod lato fœcundā gurgite Cyprum Alluit: Aſſyrij pars non ignobilis agri Terra ferax: belloque potes atque inclita cultu: Vnius ludæa Dei: clara oppida claras Suſpicit apricis poſitas in collibus urbes: Aſcalon hic:& Gaza potens: æraria quondam Perſidis antiquæ: magna ſedet ædita mole Fulta ſupercilio præruptique aggere montis. Hic vetus Andromadæ vinclis inſignis loppe Eſt Arabes inter. Deſignat Iudeā quā ſitam dicit: inter Ara biam interqꝫ Cadmea Sidonis arua id eſt Phoeniciam Syrię: Palmiferamqꝫ Pharon: hoc eſt Aegyptum. quæ Aegyptus iun gitur hoc eſt limites habet iuxta Libyam. Diuidit enim Nilus Aegypti Libyam ab Aſia& mare quod lato: hoc eſt mare Cy prium. Paleſtina Syrie: quæ& Iudea vocatur: termīatur Ptolomeo teſte Ab aquilone Syria: ab oriente& meridie Arabia. Petrea Ab occaſu Aegyptio pelago:& Cyprio: quod& mare mediter Caſtalius Caſtalideſ Arabia Iudæa. Pharos Libya. Ptholeme us LIBER.I. FOL. XXXIII raneū. Syri. Aſſyrij appellati fuere auctor Herodotus ſępius diximus. Aſſyrios petiere lares&c. Cadmus Agenoris Phœnicū regis filius Europe frat̓. Ideo Syriam Cadmeā Sidonē dicens deſignat. Sidon Phœnice ciuitas poſt Barutū quadringentis fere ſtadijs ab ea diſtans. Stra bone auctore. Tota enim regio ultra Seleucidem in Aegyptū & Arabiam recedens Coeloſyria appellatur: ſed proprie quæ Libano terminatur& Antilibano Reliquæ regiōis ora ab Orthoſia uſqꝫ Peluſium Phœnicia vocatur peranguſtus ſane: acmaritimus quidam tractus. Mediterranea ultra hanc uſque in Arabes: inter Gazam:& Antilibanū Iudea noīnatur. Strabo. Sidon artifex vitri: Thebarūqꝫ Bœciarum parens Pli. libro quinto. Palmis inclyta eſt Iudea: circa Hiericontem maxime nobiles: quanquā laudatę& Rachelaide:& in Phaſelide: atqꝫ Libyade gentis eiuſdem conuallibus Pli. auctor libro. xiij. Sūt& in Cypro. Aethiopia. Aſſyria:& Aegypto. Aſcalon Ciuitas eſt Phœnicie cuius regio p̄cipue cepas fert: oppidum ſane non magnū eſt. Hinc Antiochus philoſophus fuit Strabo auctor. Poſt Aſcalonē eſt Gazeorū portus:& paulo ulterius ad ſeptem ſtadia: ciuitas quę olim illuſtris fuit. Ab Alexandro autem euerſa. Pomponius. In Paleſtina eſt ingens & munita ad modum Gaza: ſic Perſe aerarium vocant:& inde nomen eſt: quod cum Cambyſes armis Aegyptū peteret: Huc belli& opes& pecuniam contulerat. Magna ſedet edita mole. Ioppen deſignat ab hoc loco. Nam ut Strabo dicit Locus ſatis editus eſt: unde dicunt ab eo Hiero ſolyma conſpiei Iudeorū metropolim. Atqui Iudei& portu hoc utuntur uſqꝫ ad mare deſcēdentes. Solinus Ioppe opidum antiquiſſimum otbe toto: utpote ante inundacionem terrarū conditum. Andromeda filia Cephei& Caſſiopeie. Ceto expoſita fuit iuxta Ioppen ut eſt in fabulis. i. liberata a Perſeo. Danaes filio ut eſt apud Qui. methamorpho. quarto. Antiqua prior illuuie: ſummo ardua colle Regia tecta Sion:& pulchram ſuſtinet arcem Imperij caput:& Solymi moderamina regni. Illic ſolennes aras Dauidica proles Altaqꝫ candenti poſuit de marmore templa. Illuc ex omni turbæ regione ſolebant Fi. Herodot. us Strabo Plinius Idem Strabo Solinus Ouidius Syria. Cadmus. Agenor Cęloſyria Phœnicia Sidon. Palma. Aſcalori Gaza. loppe. Andromeda. Cepheus. Sion. Bethlehē. Nazareth Progeni es Parth enices. PARTHENICES PRIMAE Dona Deo& primæ frugis portare maniplos. Sūmo ardua colle. Sion mons eſt in quo Salomon templum a patre deſtinatum ædificauit in Hieroſolymis: locus: ſummo Deo electus. Illic triticeæ Cereris domus inclyta Chriſto Conſcia naſcenti montanaqꝫ Nazareth: ambæ Illuſtrem tenuere locu: genus iſta paternum Illic triticeę. Bethlehemdicit: interpretatur enī Bethlechem domus panis. Montanāqꝫ nazareth: ex Euangelio Luce montanam noſcimus Nazareth in qua Chriſtus dn̄s noſter nutritus eſt. Genus iſta paternū: Bethlehem a Dauid Altera maternum Mariæ dedit: iſta Tonantis Conceptu fœlix: ortu fœlicior illa Altera maternum. Nazareth: iſta Tonantis: hoc eſt dei Ieſu Chriſti: Cōceptū fœlix Nazareth. Ortū fcelicior illa Bethlehē De Patria ſatis hæc: poſt hæc de ſanguine dicā. Iſmeriæ ſoror Anna fuit: Regalis origo Et ſoboles magni veniens Dauidis ab alto Sanguine: Zachariæ cōiunx ſata ſemine primæ Tres triplici partu Marias: tribus Anna maritis Progenuit ſanctū& ſumo genus æthere dignū. Prima Deo ſacros partus dedit: altera natos Quatuor Alphæo/ ludam Simona Iacobum Et qui iuſticiæ claꝝ cognomen habebat Tercia de natis tibi quos Zebedæe duobus Aedidit ad Calpen: unum trāſmiſit:& unus Si populi præſtanda fides rumoribus ulla eſt: Viuus Amazonijs Epheſi ſepelitur in agris. De patria ſatis hæc. Hucuſqꝫ de patria virginis Marie nunc de progenie. Anna ſoror fuit Iſmerie: quæ Elyſabeth coniugē Zacharie genuit: Iohannis Baptiſte matrem. Tres Marias Anna genuit. Ioakino. Mariam Parthenicende qua pœma iſtud diui ſaluatoris noſtri matrem almam. Altera Maria ex Anna & Cleophe nata genuit Alphæo Iudam: Simonem:& Iacobūꝫ LIBER.I. FOL. XXXIIII. & Ioſeph cognominatum iuſtum. Tercia Maria Annę& Salo me filia: genuit ex Zebedeo Iacobum cognomento maiorem: tum Ioannem Euangeliſtam: Iacobus ab Herode Agrippa ma gni Herodis nepote: ex Ariſtobolo filio: gladio occiditur: ut eſt ī Actibus Apoſtolorum a Luca ſcriptum: cuius corpus ad Callaicos Hiſpanię populos tranſlatum eſt. Ioannes Euangeliſta terram viuus in Epheſo Aſię ciuitate ſubijſſe dicitur. Vn de Pœta dicit ad Calpen unum trāſmiſit:& unus. Viuus Amazonijs Epheſi ſepelitur in agris. Epheſus ciuitas Aſię minoris celeberrima: templo Dianę in ſignis eſt. Amazoniam appellat: ea enim loca Ionie olim Ama zones inhabitarunt auctore Strabone& urbes ab illis cognominate ſunt: ut Epheſus: Smyrna: Cuma:& Magneſia. Supra dixi ex diodoro Siculo de Amazonibus: quæ hic repetantur. De templo Diane alibi dicam plura. Sicqꝫ duos inter ſtuduit concludere natos Regnantem Lacio Chriſtum Romæqꝫ tenentē Imperium: leuam tellus Aſiatica/ dextram Gens Hiſpana tenet: regnū inter utrūqꝫ Latinū. Sicqꝫ duos inter. Deſignat Romam in qua ſedes eſt domini noſtri Ieſu Chriſti primaria/ in qua regnum& Criſtianorum Imperium eſt ſitum: a Leua hoc eſt ſiniſtra Aſiā habens: a dextra Hiſpaniam: ſicqꝫ regnum Latinum in medio eſt. F ij. Et hæc de prima Parthenice: Sequitur ſecunda. Lucas. Strabo Epheſus. Smyrna PARTHENICES PRIMAE Parthenices Primæ Liber ſecundus fœliciter incipit. nxia reſponſo Genitrix in tecta redibat/ Multa mouēs animo: nec.n. ſnīa Natæ Viſa ſatis Legi: priſciſqꝫ accomoda Patrum Ritibus: in vacuos etenim partuqꝫ carentes Experteſqꝫ toros ſobolis. Superoſqꝫ Deumqꝫ Iraſci tunc fama fuit: dirumque minari Suppliciū in ſteriles uteros: ml̓to ante Maritū Non aliā ob cauſam paſſum conuicia norat; Submotūqꝫ procul templo: ſpectantibus ipſis Ciuibus:& triſtē caſum miſerantibus ultro: Anxia reſponſo. In hoc ſecundo Parthenices libro Pœta tra ctat nupcias Diue Marie& Ioſeph. Primoque inducit matrē Annam ſolicitā& anxiā de reſponſo filię: cui propoſitum fue rat celibem ducere vitam: quæ res nec legi: nec ritibus hoc eſt ceremonijs quadrabat: quoniā ſterilitas vicio dabatur: repulſamqꝫ paſſus fuerat a ſacerdote Ioalinus pater Parthenices ob ſterilitatem: cuius meminit: canens ea quæ ob eam notam perpeſſus.& quo pacto fame reſtitutus poſt Annę uxoris concep tum. Inde ad deſponſacionem Marię progreditur. Tum conce pcionem ſaluatoris tractat: conſilijqꝫ mutacionē quo Ioſeph ſtatuerat Mariam relinquere. Anxia reſponſo: hoc eſt ſolici te in tecta redibat genitrix Anna. Multa mouens animo ꝗa an xia: nec enim ſententia nate filię quadrabat legi& antiquis ritibus: in ſteriles enim Deū& Superos iraſci fama fuit. Multo ante maritum: Ioakinum. Non aliā ob cauſam paſſum conui cia id eſt iniurias: norat id eſt nouerat. Summotum quę procul. Longe templo: ſpectantibus ipſisⁱ Exaggeracio contumelię videntibus ciuibus:& miſerātibus Miſeratur is qui aliena quęritur incōmoda. Miſeretur is qui miſerum ſubleuat. Virg. Turni ſortem miſerantur iniquam. Antiqui Miſero: as vſurparunt teſte Nonio. Namqꝫ Vir ardentes votum poſiturus ad aras Ante habitam prolem: dū ſe in ſecreta tuliſſet Templa: Sacerdotum ſtrepitu diſcedere ſacro Miſeratur Miſertur. Virgi Nonius LIBER.II. FOL. XXXV. Ex Adyto iuſſus fuerat: turpemqꝫ repulſam Paſſus:& hoc patriam fugiens ob dedecus urbē Nanqꝫ vir ardentes. Dum munus offerret ſacerdoti& ſe in ſecreta tuliſſet templa hoc ē in Adytum. Adytum ſecrecior locus templi: ad quem non niſi ſacerdoti dabatur acceſſus VirIsqꝫ Adytis hæc triſtia dicta reportat. Et dicitur ab α& δύα ingredior: non autem ab eo is/ ut Imperiti ſomniant. Turpē qꝫ repulſam paſſus Qui honores petebant/ nec aſſequebātur: l repulſam pati veteres dixere. Rus coluit: plureſqꝫ latens inglorius annos Duxerat in luctu triſtem ſine coniuge vitam. Rus coluit. Fugiens urbem ob id dedecus: rus diuertit. Ali quamdiu ibi latitans conſpectumqꝫ populi fugit. Duxerat in luctu: triſtem ſine coniuge vitam. Sicut ubi amiſſo thalami conſorte per agros Sola volat turtur nitidis neqꝫ potat in undis: Ne comitis priſci triſtetur imagine viſa: Nec viridi poſt hac fertur conſidere trunco. Sicut ubi amiſſo. Turturem celibem permanere dicunt ſem perqꝫ ſolam volare poſt amiſſum coniugem. Pli. in. x. Vere turtruem occultari pennaſqꝫ ammittere ſcribit. Sed miſeram diuina Senis clęmencia ſortem Proſpiciens: Annæqꝫ preces& dona gementis Sed miſeram&c. Ob preces Annę& dona: angelus mittitur ad Ioakinum maritum: annuncians ſibi futuram ſobolem. Miſit olympiaca celerem de ſede miniſtrum: Qui dedit hæc mandata viro. tua tecta reuiſeMiſit olympiaca. Propter altitudinem Olympi montis Poe tæ montis nomen pro cœlo ponunt. Conſortem ſolare ægram mœſtoſqꝫ Penates: Anna tibi lætos partus. prolemqꝫ datura eſt Fœmineam: magno ſanctæ dabis omine Natę Fatidicum ductumqꝫ maris de ſidere nomen Et Mariam dices. Annæ mandata miniſter Attulit hęc eadem: mirantiqꝫ inſuper addit F iij Virgil̓is Plinius Adytum. Repuſam pati. PARTHENICES PRIMAE Hos monitus. Limen notæ pete concita portæ Qua tibi rus itur: ſacris hic mane peractis Obuius occurret Cōiunx. Greſſu illa citato Venit ad Vrbanæ que dicitur Aurea portæ Limen& offendit redeuntem rure Maritum. Illic ſuſcepti hoſpicio communis amici Amplexu: longiſqꝫ una ſermonibus illam Conſumpſere diem:& certi de prole futura Mane ſuos peciere lares: gauiſa reuerſum Tota domus largo dominum ſuſcepit honore. Conſortem ſolare ægrā id eſt Annam mœſtam Mœſtos id ē triſteſqꝫ Penates Penates Dij fuere e Samothracia aduecti a Dardano Troiam& ab Aenea e Troia Romam: ut Varro ſcribit. Macrob us ſcribit Nigidium& Labeonem ſcripſiſſe Apollinem& Ne ptunum eſſe deos Penates. Dionyſius ſcribit Penates fuiſſe Deos Romę: quorum duo ſimulacra ænea tenebant haſtas. Syllius eos videtur ſignificare Penates eſſe: quos nobis ſpon te delegimus colendos/ ultra numina maiora. Vnde Scipio apud Sylliū. Tarpeia pater qui templa ſecūdam Incolis a cœ lo ſedem id eſt lupiter& Saturnia id eſt Iuno: nondum Iliacia mutata malis: tuqꝫ aſpera pectus Aegide gorgoneos virgo ſuc cincta furores id eſt o Pallas Vſque huc numina: tum ſequitur Indigeteſque dei ſponte inter numina noſtra id eſt o Penates. Anna tibi lętos. Naſcetur tibi filia: cui dabis fatidicum nomen ductum de ſidere maris. Maria ſtella maris eſt. Annę mandata miniſter/ angelus. Attulit hęc eadem/ quæ Ioa kino tulerat Mirātiqꝫ inſuper addit pete concita id eſt velox. Portę Auream deſignat portam. Hæcigitur mœſto voluens ſub pectore Mater Aegra fatigabat tacitis præcordia curis: Et gradiens tali ſecum ſermone locuta eſt: Hæcigitur mœſto voluēs ſub pectore Mater.&c. Anna ſub pectore voluebat ex Lege minime licere cœlibatum:& mentē Marię a propoſito vix poſſe dimoueri. Inſuꝑ gradiens ea que ſequuntur locuta eſt. Penates Indigetes Varro. Macrobi. Diōyſius Syllius Iuuenalis LIBER.II. FOL. XXXVI. O curæ o vani pro poſteritate labores/ O doloro pietas infortunata Parentum. Oſtudium infœlix ubi res& tempus& ipſa Viſcera/& exhauſtas in ſolicitudine mentes Triuimus: ut canis caput aſperſere dolores. Linquimur: immemores demens incuria natos Separat a nobis: meritoꝝ oblita propago Non æquat curas:& non reſpondet amori. Ocurę o vani pro poſteritate&c. id eſt ſobole labores. Q Studium diligentia infœlix. Conquęritur filios Parentibus/ eoꝝ qꝫ votis minime obtemperare:& Parentes deſtitui eoꝝ quos ꝓcrearūt auxilio ī ipſa ſenili ętate cū magis filiorū officio egēt Sed quid te fruſtra miſerā eoquis Anna? qͦd ipſi Fœcimus/ hoc patimur: Patres ut amauius/ ipſi Sic noſtrum nos ſemen amat: taxamur eodem ludicio: ſic fata ferunt: ſuſpiria perdis. Iſte modus rerum mundi productus ab ortu Tranſmeat ad gentē per ſæcula noſtra futuram. Siugultire potes: turgencia lumina fletu Exhaurire licet: ſed ferrea fata mouere Non potes: aerei pellant ſine carbaſa venti. Sed quid te fruſtra miſeram coquis. id eſt angis: quod ip̄i fe cimus: ſilij patimur Patres. Ferrea fata: Immutabilis ordo pro uidencię diuinę. Sine verbū eſt. Quod dederit fortuna/ libens amplectere: littus Forſitan utilius quā tu tibi conſulet aura. Quod dederit fortuna libens amplectere&c Dei voluntas mutari nō pōt niſi ip̄e velit. Iuuenalis. Nil ergo optabūt hoīes ſi cōſiliū vis Permittes ip̄is expēdere numībus ꝗd Cōuēiat no bis: rebuſqꝫ ſit utile nr̄is: nā ꝓ iucūdis aptiſſima q̄qꝫ dabūt dij Conqueſtum Dauida diu/ Pueroqꝫ iacenti Produci pecijſſe dies: auertere mortem Non valuiſſe ferunt. audit Deus omnia: preſtat F iiij PARTHENICES PRIMAE Optima. mortales audent orare: quod oꝑtant. Opprime ſuccenſum ſtudijs melioribus ignem: Nec ſine ſupremas animi doloroccupet arces. Conqueſtū Dauida diu&c. Percuſſitqꝫ Dominus paruulū quem peperit uxor Vrię Dauid:& deſperatus eſt. Deprecatus qꝫ eſt Dauid Dominū pro paruulo& ieiunauit Dauid ieiunio ſeptimo autem dieobijt infans: quo mortuo ſurrexit Dauid de terra& lotus unctuſqꝫ:& veſte mutata adorauit ī domo Do mini: poſtea petito pane cōmedit: Hiſtoria eſt in Regnorum ſe cundo. capite. xij. Dauida media longa. Audit deus oīa: pre ſtat optima. Carior ē homo Deo qͣꝫ ſibi. Iuuenalis nos animo/ rum. Impulſu& cæca magnaqꝫ cupidine ducti. Coniugium pe timus: partumqꝫ uxoris: at illis. Notum qui pueri: qualiſqꝫ fu tura ſit uxor. Opprime ſuccenſum ſtudijs melioribus ignē. id eſt curam anxiam opprime virtutibus: nec ſine arcem animi occupari dolore. Arx animi in capite eſt. ex Platonicorum ſen tencia. Talibus: ut fama eſt: curis demencia quoſdam Cœpit:& in ſaltus atqꝫ in deſerta ferarum Luſtra tulit. Pater Aiacem narrare ſolebat Inſanum mactaſſe pecus dum quereret hoſtem: Et furias idem memini recitabat Oreſtis: Talibus ut&c. Cura nimia dementes facit. ut eſt in fabulis quas pater narrare ſolebat. de Aiace& Oreſte. Aiax. Telamonis filius ex Heſiona Laomedontis: ut Homerus velle videtur Diodorus ſiculus Eribiam Alchati Athe nienſis filiam/ matrem Aiacis dicit: qui victus iudicio armo rum ab Vlyſſe(contendebant enim poſt mortem Achillis de armis eius) Aiax in inſaniam cōuerſus: veniēs ad paſcua Vlyl ſis oues& alia animalia occidit: æſtimans ſe Vlyſſis commili tones& Agamemnonis occidere: crudeliuſqꝫ in caprum quen dam quem Vlyſſem putauit: re tandem comperta gladio ſe ip ſum interfecit. Inuenalis. Hic boue percuſſo mugire Agamem. nona credit. extat Tragedia Sophoclis μαστιγόφοροσ&ι ασ id eſt Aiax ferens flagellū: ſumpto etenim flagello boues cedebat. Dauid Aiaꝝ ij Regūxi Iuuenali Homerut Diodor. Iuuenal̓. ſophoclei LIBER.II FO. XXXVII. Oreſtes. Agamemnonis filius ex Clytemneſtra Aegiſthum adulterum matris patriſqꝫ interfectorem(quem a bello Troiano reuerſum Aegiſthus cum Clytemneſtra interfecere) occi dit cum iam ſeptenio regnum Mycenarum tenuiſſent: interfe cto etiam Prrho Achillis filio: qui Hermionem ſibi deſponſatam rapuerat: conſciencia ſcelerum in furiam verſus: videre ſibi videbatur matrem ſe ardentibus facibus& ſerpentibus in ſequentem ut Virgilius canit tandem auxilio Pyladis Strophij filij quo amico utebatur in Tauricam regionem deuenit ad templū Diane: vbi Iphigenia ſacerdocio fungebatur. Mos autem erat hoſpites immolari: captus ergo Oreſtes a ſorore co gnoſcitur:& ab inſania purgatur: tū rapientes ſimulacrū Diane pertulerunt id ad Italiam ad nemus Aricinum: de quo alibi plura dicam. Quem comes ad Scythicæ vexit delubra Dianę Scythicā Dianam dicit Cherſoneſus enim Taurica Scythi ca dicitur ut eſt apud Strabonem. Quem comes ad Scyth icę id eſt Pylades vexit delubra Dianæ. Magna ꝗdem credo/ quociens pugnat̉ in agris Aduerſæqꝫ volant acies: in preliaſurgit Tempeſtas: ſed mens eciam cum nocte dieqꝫ Sollicitis agitur ſtimulis/ in pectore magnos Extollit ſtrepitus:& grandi corda pauore Concutit.& recte tetrici dixere Parentes Quatuor aduerſis miſcentur ut æquora ventis Eoo Zephyro Libyco gelidoqꝫ AquiloneMagna quidem credo. Comparat curam bellorum tempeſtati:& affectus paſſioneſqꝫ animi ventis. Eοο/ Zephyro/ Libyco gelidoqꝫ Aquilone. Quatuor his ventis comparat affectus Spei Metus Voluptatis& Doloris. Sicut.n. terrę& maria ventis turbantur/ ita affectibus his quatuor animus e ſede ttanquilla deicitur& perturbatur. Veteres quatuor ſeruauere ventos omnino vt Pli. auctor ē nec Homerus plures nominat Aulus Gellius octo facit mencionem nec cum Pli. in nominibus conuenit. Plin. in quatuor cœli partibus octo nominat. Ab oriente equinoctiali Subſola nus qui græce Apeliotes dicitur. Ab oriente brumali Vulturnus quem græci Eurum dicunt. a Plinio ponuntur. Ameridie Nirgꝭ̓s Strabo Plinius Homerus Gellius Oreſtes Clvtemneſtra Aegyſtus Iphigene Venti qu atuor. PARTHENICES PRIMAE Auſtrum ponit quem Græci Notum dicunt. Tum Aphricum qui Libs dicitur. Ab occaſu Aequinoctiali Fauonius: qui græce Zephyrus. Ab occaſu vero Solſticiali Corus quē Virg. Caurum dicit Græci Argeſten. Aſeptentrionibus ē Septentrio: interqꝫ eum& exortum ſolſticialem Aquilo. Septen trio Aparctias dicitur: Aquilo Boreas. Numeroſior ratio quatuor ijs interiecerat Traſeam inter Seprentrionem& Corum Secundū Cetiam inter Aquilonem& Subſolanum. Ter cium Phœnica. quem noſtri Euronotum dicunt: medium inter Eurum& Notum Quartum Libonotum inter Africum & Auſtrum medium. Sunt eciam quidam peculiares quibuſqꝫ gentibus venti: non ultra certum procedentes tractum. Vt Scyron Athenienſium: a Scyronijs petris Circius Gallię Nar bonen̄ Sunt etiam certis anni temporibus flantes Eteſię. Motus qui fiunt in appetitu ſine ratione/ Cicero perturbaciones appellat rectius quam reliqui Philoſophi: qui paſſiones eas nuncupant: cum paſſio eciam de nō vicioſis mōtibus dicatur. Eſt autem perturbacio ut Stoici diffiniunt: irraciona bilis ac pręter naturam animi motus: ſine appeticio habūdans Sunt autem genera perturbacionum in ſumma quatuor. Dolor. Metus: Concupiſcencia& Voluptas. Dicunt autem Stoici perturbaciones opiniones eſſe. Vnde Dolorem diffiniunt opinionem recentem mali pręſentis: in quo demitti contrahiqꝫ animo rectum eſſe videatur. Vnde& dolorem quidem irra cionabilem animi contractionem eſſe. Eius autem ſpecies. Mi ſericordiam: Inuidiam. Aemulacionem: Zelotypiam: Angarem: Conturbacionem: Triſticiam. Merorem. Confuſionem. Timorem autem eſſe mœtum impendētis mali Referunt ad ti morem iſta. Mœtum: Pigriciam: Pudorem: Terrorem. Anxietatem: Tumultumqꝫ. Concupiſcenciam autem dicunt Stoici eſſe irracionabilem appetitum: Alij libidinem dicunt. Ad quā referuntur. Indigencia: Odium. Contencio. Ira Amor: Iracun dia: Ex candeſcencia. Cęterum Voluptas eſt irracionabilis eius rei appetitus q̄ videatur expetenda: quam leticiam geſtientem dicunt. Partes eius ſunt. Delectacio: Inſultacio: Oblectacio:& Effuſio. Eſſe autem& bonas Affectiones tres dicūt: Gau dium Caucionem:& Voluntatem. Eſſe vero Gaudium placi dum& conſtans contrarium dolori: racionabilemqꝫ voluptatem: Caucionem vero malorum declinacionem cū racione timori contrariam: quæ eſt declinacio ſine racione. Nam metu ere nunquam ſapientem ſed cauere. Cupiditati voluntatem cō Notus Corus Perturbacio ꝗd ſit cū ſuis ge neribus Dolor Timor Concupiſ cencia. Voluptas Caudiū Caucio Cicero LIBER.II FOL XXX. VIII. trariam dicunt quæ ſit appeticio racionabilis boni abſentis:& hanc in ſolo ſapiente inueniri ſenciunt: preſentis autem mali Affectio nulla eſt in ſapiente. Hæc igitur bonę ſunt affectiones tres& cum racione: due in bonis ſcilicet Gaudium:& Voluntas. Vna ſcilicet Caucio in malis. Laercius auctor. Tullius in Tuſculanis quęſtionibus. Sic totidem noſtras ingenti turbine mentes Subuertit furijs: pectuſqꝫ in prælia mittit. Spes leuat: arrectos metus alto a vertice fluctus Deijcit: hinc animū pulſat furibunda voluptas. Inde dolor. fluctus ceu fracti fluctibus altum Clamorē ingemināt: piceis abſcōdita nymbis: Nec radios fundit racio nec vela gubernat. Sic totidem noſtras ingenti turbine mentes. Subuertit furijs: ꝑturbacionibus furijs ſimiles ſunt. Vnde& a Sylio apud inferos locantur ſicut& furię: quæ Noctis& Erebi filię dicun tur Tiſiphone Alecto:& Megera. Heſiodo auctore. Pectuſqꝫ in prelia mittit. Pars enim animi Iraſcibilis in pectore ſeu in corde Platone auctore ponitur. Virg. Ille regit di ctis animos& pectora mulcet Spes leuat arrectos. Concupiſcenciam dicit: mœtus alto. Ti mor: furibunda: voluptas id eſt leticia geſtiens. Inde dolor. Opinio mali preſentis fluctus ceu fracti fluctibus altum Clamorem in geminant: piceis: nigris obſcuris nymbis pluuijs. Nec radios fundit racio Trāſ lacio a radijs ſolis: nec vela gubernat. Tranſ lacio a nautis. Fęlices quicumqꝫ iſtis a Syrtibus altam Viſuri pacem loca ſunt in tuta recepti. Nam neqꝫ meus ullā ſecus eſt habitura quietē: Nec lætos ſenſura dies nec dulcia ſæcla. Fœlices quicunqꝫ. Syrtes perturbaciones appellat. Due ſūt Syrtes ī Libya. Minor quam Lotophagitin vocant. Huius ſinus ambitus eſt mille& ſexcentorum fere ſtadiorum: oris la titudo ſexcentorum. Iuxta utrumqꝫ promontorium: quæ os Laercius. Cicero. Syllius Heſiodus Plato Virgil̓. Volūtas. Syrtea. PARTHENICES PRIMAE efficiunt. Inſulę adhereſcunt continenti. Cercinna& Meninæ magnitudine equales. Maior vero Syrtis nongētorum& trizinta ſtadiorum ambitum habet. Diametrum in receſſum mil ſe& quingentorum: quanta fere eſt oris latitudo. Strabo auctor. Solinus. Inter Syrtes quamuis terra pergentibus iter ſi deribus deſtinatur: nec aliter curſus pateſcit. Nam putris ſoli faciem aura mutat:& minimo licet vento tantam diuerſitatem flatus efficit/ ut ſubinde peruerſis Syrtibus locorum nulla indicia agnicioni relinquantur: cum modo quæ fuerant tumulis ardua/ in valles reſidunt: modo quæ vallibus preſſa/ cœtu pulueris aggerantur. Vtręqꝫ Syrtes ducentis quinquaginta milibus paſſuū ſeparantur. Solinus. ꝑ eas Cato philoſophus mite Cæſaris Imperium fugit ut canit Lucanus. Beatos igitur ac fœlices Pœta noſter dicit: eos qui his carent perturbationibus:& recepti in tuta loca procul ab his Syrtibus. Nā neqꝫ mens ullam: ſecus aliter alioqꝫ modo eſt habitira quietem: trā quillitatem: nec lętos id eſt iucundos ſenſura dies nec dulcia ſe cla: hoc eſt etatem placidam. Propterea quid te miſerā coquis Anna? dolores Et triſtem dediſce metum: natura repugnat Moribus his. monſtrare viæ compendia poſſūt Languentes gelidiqꝫ ſenes: at ſcandere montem Sole ſub ardenti viridis male ſuſtinet ætas. De virtute loqui minimum: virtutibus uti Propterea quid te miſeram. Miſeri ſunt qui perturbacionibus quaciuntur eiſqꝫ manus prebent. Et triſtem dediſce metū qui triſtes facit. natura repugnat. Moribus his/ ego intelligo naturam virtuoſis repugnare moribus Monſtrare viæ cō pendia poſſunt. Senes viam ad virtutes monſtrant. At ſcande re montem. Sole ſub ardenti viridis id eſt iuuenis ætas male id eſt egre ſuſtinet valida eſt apicem aſcendere. De virtute lo qui Iuuenalis De virtute locuti Clunem agitant. multi ad vir tutem exhortantur alios: qui libidinoſe viuunt. De virtute loqui minimū ſupple eſt. Hoc Sanſonis opus. tamem aſſuetudine longa Aſſiduiqꝫ operis tractu formatur& in ſe Virtutem natura trahit: præludia multa Miſeri. Strabo Solinus Idem Lucanus Iuuenal̓. LIBER.I. FO. XXXIX Egregias artes pariunt. In pace togaqꝫ Bella diu miles diſcit: mox obuiat hoſti Impiger:& firmum parat ad certamina pectus. Sæpius a placitis mens eſt arcendadiuqꝫ Seruicio duranda graui: nam prona ſequaxqꝫ In peioraruit niſi lora retraxerit uſus. Aſt ubi iam legis paciens aſſuetaqꝫ vinclis Seſſori parere poteſt quo iuſſerit ibit. Tunc ubi tempus erit caſu cum triſtis acerbo Sors aderit: fert æquales racionis habenas Ante negat velut indomita ceruice iuueneus: Aut velocis equi ſoboles animoſa/ priuſquam Impoſito ſcierit greſſum glomerare magiſtro. Ars ubi poſſeſſam mentem complexa ſubegit Quo virtus quo ſancta vocant oracula vertet. Nam neqꝫ tūc labor eſt duros tolerare labores. Hoc Sanſonis opus id eſt hominis animoſi& fortis. Te men aſſuetudine longa. Cōſuetudo bonaꝝ operacionū: tū artes egregię pręludia pariūt naturāqꝫ formant ad virtutes. In pace togaqꝫ/ Romani in pace togis utebantur. Vnde pro pace toga ponitur Cicero. Cedant arma toge. Quid ſi Nata virum refugit? ſi nulla nepotum Poſteritas? quid noſtra iuuāt poſt fata nepotes? Iuſticiam coluiſſe ſat eſt nullius egebis Subſidio defuncta pios ſi vixeris annos. Sæpius in natis ſæuum pater educat hoſtem Cumqꝫ ſuo ignorans interfectore iocatur. Sæpe ſibi lachrymas/ ſperant dū gaudia matres: Atqꝫ ſuæ paſcunt ventura opprobria genti. Quid ſi nata virū. Maria refugit: ſi nulla nepotū poſteritas. Nihil nos iuuare poſteritatē dicit cū ꝗſqꝫ ſuū onus portabit. Propterea vanos hoīm noua fabula mores Cicero Togꝫ. PARTHENICES PRIAME Exprimit: hoc pelagus Galilea qͦd abluit arua Extimuiſſe ferunt: olim cum vidit in orbes Nubila conuolui: volitare per aera montes Credidit: at poſtqͣm largius de nubibus imber Depluit unde prius damnū interitūqꝫ timebat/ Incremata tulit: fuſa procul æquoris unda. Fallitur in dubijs hoīm ſolercia rebus: Corda nec euentus capiunt humana futuros. Propterea vanos&c. Fabulā dicit. Galileū mare cū nubiū col lectionē videret/ credidit mōtes in aere volui: timēſqꝫ monciū caſum: paueſcebat credēs interitū minari nubes. Hij autē in plu uiam reſoluti: mari incrementū p̄ſtitere. Sic fallitur homini ſo ſercia in dubijs rebus: nec futuros euentus humana mens cape re poteſt. Id quoqꝫ non nunqͣm mentes ſolatur amaras Quod durare nihil patitur fortuna: viceſqꝫ Mobilis alternat: ventoqꝫ ſimilima proram Nūc p̄mit a puppi placida mō murmurat aura. Forſan& hos luctus minus importuna ſequent̉ Tempora: felices iterum Deus afferet annos. Id quoqꝫ nō nunqͣꝫ i. fortunā dicit ſolari dolentes: eo quod nihil patitur cōſiſtere: ſed oīm mutat vices: ſicut vētus nunc prorā: nūc puppim premit. Forſan& hos luctus Anne: Impor tuna: nō opinata tꝑa fœlices iterum Deus afferet annos. Talia voluenti paruæ iam Nazareth arces Apparent: nigro rutilans ſurgebat ab ortu Veſper:& ingenti phœbum demi ſerat umbra Carmeli ſublimis apex: in mœnia mater Nazareth:& feſſis intrat ſua limina plantis. Talia voluenti. Cogitāti. Paruę iā Nazareth: locus in qͦ alitus eſt Ieſus dn̄s noſter. Nigro rutilās ſurgebat ab ortu Veſꝑ. Heſpeꝝ ſtellā deſignat: quæ ſolis in occaſu rutilās ſurgere ſolet. Et in genti.i. ſublimis altus apex Carmeli mōtis demiſerat Phœbū. i. ſolē ingenti vmbra magna obſcuritate. In mœnia LIBER.I. FOL XL. mater Nazareth& feſſis intrat ſua. I. plantis. Carmelus Mons eſt Syrie inter Acam(quę hodie Ptholemais dicitur)& turrē Seratonis ut Strabo auctor eſt. Vt pater accepit charæ noua nuncia Natæ In mœrore diu iacuit: curiſqꝫ ſepultus Impexi capitis canos ſquallere ſitumqꝫ Ducere:& a mento triſtem concreſcere barbam Suſtinuit: nec enī potuit cohibere querelas: Parcere nec lachrymis nec diſſimulare dolorem. Crebra diu mœſtum traxit ſuſpiria pectus. Et iacuit ceu truncus iners:& inutilis arbor Frondibus ammiſſis ſine terræ fertilis imbre. Vt pater accepit. Ioakinus cognita volūtate. Prrthenices in merorē incidit atqꝫ luctū/ deſcribit igitur Pœta cōdiciōes mœ ſti ac lugentis cūaridę arboris comꝑatione. Noua nuncia Natę. Filie mentē nunciatā ab Anna coniuge & dicit Nuncia neutro genere contra Laurēcij Vallę opinionē Tibullus Diui vera monēt venture nuncia ſortis Lucrecius. Et ad calidū decurrūt nuncia ſenſum. In merore diu iacuit: in triſticia: curiſque ſepultus. i. obrutus& oppreſſus. Impexi capitis canos crines: ſqualere. i. deturpari: ſituqꝫ ducere. Situs lanugo parietibus adherens:& quidā mucor in uultu ſenū/ utrū qꝫ negligēcia contingēs. Suſtinuit: paſſus eſt. nec enim potuit cohibere q̄relas: Parcere nec lachrymis: nec. d. dolorem. Res tandem prolata palam peruenit ad ipſas Sacrorum& templi doctas Antiſtitis aures: Quem penes arbitrium nodos aperire latentes/ luris& obſcuros Legum diſſoluere caſus: Ipſius imperijs altam conſcendit in arcem Concilium: venere Senes ænigmata Legum Rimari ſoliti/& dubijs reſponſa parati Reddere: iamqꝫ ultro multum/ citroqꝫ locuti Tibullus Lucreciuſ Carmelus Nuncia Situs. PARTHENICES PRIMAE Cum certi nihil afferrent: iamqꝫ humida noctis Tempora ſuaderent ſacros dimittere Patres: Querendum quę ſit cœli ſentencia tandem Cōmuni ſanxere prece:& ſolennia templo Sacra dari:& dubijs orari Numina rebus. Atqꝫ ita ſedato res eſt certamine viſa Iudice digna Deo: quādo eſt nō reddere magnū Vota nephas: violare piam res impia Legem Interea ſumptis Diuorum Nuncius alis Parthenicen adiens placidis ita vocibus infit. Res tandem prolata palam. Dicit rem perueniſſe ad ſum̄um Pontificem: ad quem in dubijs recurſus ex Lege habebatur:& quia lex ſterilitatē damnabat: quæ Marie virgini nupcias imponebat: Ipſa autem ſe voto caſtimoniæ aſtrinxerat. Votū autem Lex ſtabile eſſe voluit. neceſſe erat rem deferri ad Pontificem& Seniores: apud qͦs Legis arbitrium& interpretacio reſidebat: peruenit ad ipſas Sacrorum& templi doct. Antiſ. au. Quem penes arbitriū: iudicium: nod. ap. latentes nodos dubia. perplexitates. Latentes obſcuros. Iuris/ Legis& inſtituto rum& ob legum. dubios. Diſſoluere: aperire caſus. Ipſius im perijs mandatis Pontificis. Conciliū conſcendit in altam arcē in templum. Inſtar enim arcis templū conditum fuit in monte Syon. Venere ſenes Aenigmata id eſt dubia obſcura. Aenis ma cum dipthongo æ&. i latino ſcribi debet:& eſt proprie ob ſcura locucio ἄπο τοσἄινίττομαι quod ē obſcure loquor Rimari ſoliti:&. d. r. p. reddere: iamqꝫ ultro multum citroqꝫ lo. hoc eſt in ambas partes. Iamqꝫ humida: noctis temp. Vſqꝫ ad noctem cōſuluiſſe oſtē dit: tandem deueniſſe ad hoc: ut precibus diuinum oraculum conſulerent quādo id eſt. Ex quo magnū nephas eſt non reddere votum:& impium eſt legem violare. Interea/ tempore medio. Poeta angelū de cęlo miſſum ad Parthenicen fingit: ꝗ eam in propoſito confirmet caſtitatis: oſtendens bona quę caſtitatem conſequuntur. Sumptis diuorum nuncius alis. Alę diuorum pro talaribus ponuntur. Virg. de Mercurio. pe dibuſqꝫ talaria nectit. Nympha puellarum cœlo gratiſſima ſalue: Menigma Alæ. Talaria. Virgil̓. LIBER.II. FOL. XLI. Cuius aput Superos iam pridē cognita virtus Floret:& in noſtros creſcit ventura Penates. Nympha puellarum. Oracio Angeli ad Parthenicen conſir mans eam in propoſito: tum remuneracionem promittens eti am his qui ſimili propoſito caſtitatis vixerint Cœlo gratiſſima Deum genitura Cuius apud ſuperos id eſt apud Deum Pa trem Filiū& Spiritum ſanctum: ſiue apud angelicos ſpiritus. Iam pridem cognita/ perſpecta virtus floret Et in noſtros cre ſcit ventura Penates/ Hoc eſt in cœleſtes choros deueniēs. Angelos Penates appellat: quorum chori Marię auxilio ꝑ humanum genus reſtaurati ſunt. Ne trepida: tua vota Pater firmauit& auxit: Nulla tuum Venus eſt unqͣꝫ viſura cubile: Virginitas æterna tibi conceſſa volente Conſeſſu toto Supeꝝ. tibi gloria Veſtæ Et Triuiæ debetur honos: inuicta ſequuentur Virginei tua ſigna chori: quos more Dianæ Nunc pede nūc iaculo nūc exercebis& arcu. Ne trepida: ne timeas: tua vo: P. firmauit: ſtabiliuit/& auxit quia eciam paries:& poſt partum virgo permanebis. Nulla tu um Venus. id eſt concubitus viri expers eris Virginitas eter na/ perpetua pudicicia tum corporis tum mentis conceſſa tibi volente Deo Auctore Deo Conſeſſu: conſilio ſeu conſenſu to to frequēti. Tibi gloria Veſtæ. Veſtā& Dianam caſtas voluit antiquitas. Veſta Saturni& Rheę filia Diodoro teſte. Plutarchus ab hac Dea virgines. Veſtales appellat quarum ſacerdocium perpetuum ignem tuebatur: uti pura& incorrupta ignis ſubſtancia: integris inuiolatiſqꝫ corporibus cuſtodiretur. His autem virginibus annorum triginta caſtitas pręſcripta eſt. Ac primum quidem decennium quæ faciunda ſunt diſcunt. Secūdum vero quæ didicere faciunt. Tercio decennio hæ alias docent. Tum demum, poſt id tempus permittitur volenti& nubere& ad aliam vitā verti: ſacerdocioqꝫ ſolui. Et triuiæ debetur&c. Triuia Diana eſt ab eo dicta Triuia eo quod in triuio ponitur fere in opidis Græcis. Vel quod Luna dicit̉ eſſe: quæ in cœlo tribus vijs mouetur in altitudinem& latitudinem& longitudinem. Varro Auctor. Iuuicta ſequentur tua ſigna. Vexilla te ducem inuictam. qͦs G i al̓s Cōſen ſu Diodor Plutarch us Varro Veſta. Triuia PARTHENICES PRIMAE more Dianę nunc pede: nunc iaculo. Dea venacionum Diana eſt: quam virginei chori ſequuntur ut Poetis placet. Dicit Parthenicen veram Dianam& pudiciſſimam ſecuturā multa virginum milia: utpote Vrſulam cum ſodalibus: reliquaſqꝫ innu meras quas Chriſti religio colit veneraturqꝫ. Vrſula virgineę Dux& Regina cohortis Hoc explebit opus: tandemqꝫ in ſidera magnu Agmen aget celebrem referēs ex orbe triumphū Thetyos occiduę populi littuſqꝫ Britannum: Vrſula virgineę Dux. Manet in tranſ lacione: virginū multitudinem cohortem appellans. Hoc explebit opus caſtitatis: tandemqꝫ in ſi. ad cœlos magnum Agmen: exercitum. celeb. re. ex or. triumphum. Tethyos occiduę. ex occidentis Inſula. Britania inſula eſt occidentis Auctore, Strabone: forma eius triangula eſt. Eius latus vbi ad longitudinem maximum eſt: Gallię e regione opponitur. Quatuor interualla ſunt quibus ex continenti aſſidue in Inſulam utuntur: quæ ab egreſſibus amnium extant: Rheni videlicet ac Sequanę Legeriſqꝫ& Garumnę. Illis autem qui vicina loca tenent aſcenſuris ex confinibus Menapiorum Marinis enauigacio eſt. Quibus promō torium Icium vicinum eſt: quo nauali uſus eſt Diuus Cæſar. Britania hodie Anglia dicit̉ a populis Germanię Sueuis Anglis: quoniam Saxones qui ex Sueuis Anglis ſunt eam aliqn̄ occuparunt. Incolę in Galliam tranſmigrarunt: a quibus inter Armoricas ciuitates Britaniam dicimus Grecæ Albion dicitur Anglia Ptolomeo teſte. Littuſqꝫ Britanium. Littus quod fluctu eliditur Cicero in topicis. Tethys uxor Oceani& ſoror ex Cœlo& Terra ſiue Titea matre Diodoro teſte Virgilio. Teqꝫ ſibi generum Tethys emat omnibus undis. Et gelidi faciles pugnas gens accola Rheni Dulciaqꝫ arrecto cernet ſpectacula vultu: Et gelidi faciles gens accola: gelidi id eſt frigidi Rheni cernet videbit faciles pugnas: virgineos ludos. Significat Vrſulam(ut in eius hiſtoria legitur) varios exercuiſſe ludos per tri ennium antequam Romam tenderet inſpectantibus populis: Rheni accolis: nam Baſileam uſqꝫ per Rhenum aſcenderunt Diana: Britania Littus Thetys Gtrabo Ptholeme us Cicero Diodor Virgil LIBER.II. FOL. XLII. Si hiſtorię credimus. Rhenus flu. oritur in monte Adula: hic Alpium pars eſt. A quo Aduas fluuius in contrarium fluit ad interiorem Galliam: locum implens Larium: cui proximum conditum eſt Comumhabitant vicina capiti Leuponcij ex Al pinis& Rhetis minoribus: tum Eluecij iuxta quos in paludes lacumqꝫ magnum diffunditur: quem Bheti& Vindelici propius attingunt. Poſt Eluecios Sequani:& ex his Raurici ꝗ hodie Baſilienſes dicuntur: deinde Mediomatrici. In quibus Tri bocci nacione Germani: relicto natali ſolo Rhenoqꝫ traiecto ſedes poſuerunt. Poſt Mediomatricos& Triboccos Triuſgri Rheno adiacent: loca hæc trans Rhenum incolebant Vbij quos ad interiorē ripam traduxit. M. Agrippa nec inuitos ꝗ dem. Contigui his Neruij Nouiſſimi: ad utramqꝫ ripam habi tant Menapij. Secundum iſtos Siccambri: omēs hi populi ho die Germani ſunt: quorum linguarum differencias ſex cogni tas habemus: totqꝫ habitus& morum varietates ab ip̄ius Rhe ni ortū uſque in eius emiſſiones. Superiora Strabonis ſunt. Adde Voſagum montem cuius Pli meminit& Lucanus:& Moſam flu. hodie Gallos& Germanos ſuperare. Laus igit̉ te magna manet: rude vulgus& ipōs lura Sacerdotes non intellecta fatigant: Et Deus ingratas atra caligine mentes Tardat:& in pœnam ſcelerum deludit inani Corda metu: rident Superi ceu grandior æuo Securuſqꝫ animi iuuenis ſi pectora quando Infantum obſcuræ trepidant formidine noctis. Laus igitur te magna manet id eſt expectat: rude vulgus & ipſos eciam ſacerdotes. Iura non intellecta id eſt legis obſcuritas fatigant ad laſſitudinem deducunt. Virgi. Quos nulla fatigant prælia. Et deus ingratas atra id eſt obſcura: cal m. Tardat Impedit Ingrati qui legem minime ſeruant:& in pœnam ſcelerum deli ctorum deludit decipit. Corda inani metu id eſt timore ſuperuacuo. Rident ſuperi celeſtes: ceu grandior euo id eſt ſenior. Se curuſqꝫ animo iuuenis: ſi pectora infantum puerorum quando id eſt aliquando trepidant timent formidine obſcurę noctis nigr̄e G ij Strabo Plinius Lucanus al̓ animo Virgil̓ Rhenus Aduas Leupōcij. Eluecij Sequani Baſiliēſes Raurici Medioma trici: Tribocci Triuſgri. Neruij Vbij Menapij. Sicambri Voſagus Moſ PARTHENICES PRIMAE Ipſe adero: nam veni huius certaminis ergo. Angelus loquitur. veni huius certaminis: contencionis erro id eſt ea cauſa Virgi. ſexto Aeneidos Illius ergo venimus & magnos Erebi tranſnauimus amnes. Lex ea/ quæ fieri matres& nubere cogit Lata eſt: cū pauper veniens ad templa ſenatus Paruaqꝫ plebs humiles ſacrum ponebat ad aras. Lex ea: quæ fieri. m.&. n. cogit. Interpretatur Legem nuben di: dicens eam latam dum populus modicus eſſet: iam quia au ctus eſt vltra numerum ſtellarum iuxta promiſſionem Patribus factam: præſtancius eſt caſtitati tribuere locum. Cum pauper veniens ad. t ſenat. Paruaqꝫ plebs/ modica. ponebat ſacrum id eſt hoſtias ad humiles aras. Ara pro altari cū vnico r ſcribitur& ab Anſa mutatis litteris deducitur. Auctore Varrone& Macrobio. Hara cum aſpiracione auis eſt genus Vnde Haruſpex& Hariolus: neqꝫ ab ara deriuantūr cum Ara habeat longum AHaruſpex breue. Virgilius octauo Aenei. retinet longeuus Haruſpex. Poſtquam magna viꝝ creuit fortuna Tribuſqꝫ Vix duodena ſolo capitur: ſeruare pudorem Et thalamum neſcire fuit preſtancius: ergo Eliades erraſſe putant? iam ſecula poſtquam Expertes Veneris degunt biſquina propinquāt: Poſtqͣꝫ magna virum pro viroꝝ: creuit fortuna Tribuſqꝫ duodena. Duodecim Tribus fuere ex filijs lacob qui in Aegipto multiplicati Moſe Duce in Phœniciæ Paleſtinam migrarunt. ſeruare pudorem: pudiciciam& thalamum neſcire id eſt ignorare nupcias. Ergo Eliades a propheta Elia dicti:& debet ſcribi ſine aſpiracione ut eſt apud Hebreos. erraſſe putant? qͣſi: d. minime errauerunt qui caſtitatem ſeruarunt Iam ſæcula poſtqͣꝫ Expertes Veneris/ ignoran̄. coitum degunt: vitā agūt biſquina id eſt decem ſæcula hoc eſt anni Mille. Eliam Theſbiten prophetam Poeta uult primum caſtitate claruiſſe: qui ſub Achab peſſimo Rege Iſrael prophetare incepit: a quo vſque ad Chriſti Ieſu natiuitatem quaſi anni Mille ſupputantur. Hi populis exemplar erant ne crederet ullus Ergo pro ea cauſa Ara. Hara Eliades Elias Virgiſia. Vario Macrobius. LIBER.II. FOL. XLIII. Eſſe nefas ſyncerum eſſe& dediſcere tædas. Tu tamen es tradenda viro: qui frigidus annis Atqꝫ tui conſors voti cuſtoſqꝫ pudoris Non inuaſor erit. tacita nos arte mouemus Corda hoim̄: non tot fingunt ſe Protea quondā Immutaſſe modis: nec tot variaſſe figuras: Hi populis exemplar. Elię ſequaces: ne crederet ęſtimaret eſſe nephas id eſt impium: eſſe Syncerem id eſt purum& dediſcere tędas id eſt nupcias. Tu tamen es tradenda viro id eſt nubes: qui frigidus annis id eſt ſenio confectus. Atqꝫ tui conſors voti: cuſtoſqꝫ pudoris: Ioſephum deſignat. tacita nos arte id ē occulta arte mouemus Angeli. Corda hoīm: non tot fing. ſe Protea. q. īmutaſſe variaſſe. Proteus fuit Oceani& Tethyos filius Pallenē Theſſalię pa triam habuit: regnauit in Carpacho Inſula. Tum etiam apud Aegypcios auctore Heſiodo. Diodo. ſcribit Proteū ab Aegyt cijs Cętea dictum: fuiſſeqꝫ belli Troiani temporibus: tradunt qꝫ eum fuiſſe arcium peritum: in varias ſe formas vertere ſolitum: ut nunc animal quandoqꝫ arbor: aut ignis: aut ꝗd aliud videretur. meminit eius Herodotus. Syllius Capreas inſulas Campanie eum fingit tenuiſſe Dicam alibi plura. Quot formis animos hoim̄ mutamus: aguntur Quo minime credūt: ſed nos in ſancta vocamus Officia: aſt alij tardant retinentqꝫ vocatos. Vt quando in leui ſtat ferrea lamina diſco Si dextra Magneta loces Adamanta ſiniſtra: Quo veniat neſcit dubitataꝫ utrinqꝫ vocato Cui faueat cuius magis hortamenta ſequatur. Quot formis animos ho mu. Deſignat nutu Angelorū: mutari mentem hominum: ſunt enim animi cuſtodes ut eciā Platonici perſuadent. Sed nos in ſancta vocamus officia id eſt ī virtutes. Aſt alij tardant impediunt mali ſcilicet. Vt quādo in leui polito. ſtat. fer. la. Adamas Impedimento eſt Magneti: ne ſerrum trahere poſſit. Heſiodus Diodor. Herodo. Syllius Proteus PARTHENICES PRIMAE Tu voti ſecura omnem mihi deſere curam. Ibo& peruigili tractanda remeciar arte. Tu voti ſecura id eſt caſtitatis. o. m. d. curam diligenciā. Cu ra eo quod cor urat auctor Varro. Ibo& peruig. diligenti: ar te remeciar temꝑabo. Vix ea finierat cum fracta nube ſolutum eſt Corpus& in ventos aſſumpta receſſit imago. Vix ea finierat: cum fr. nub. ſolutum eſt Corpus: aſſumūt enim ſpeciem corporis ut a nobis videri poſſint.& in ven. aſſumpta re. imago id eſt euanuit. Tempora velatę tenſis ad ſidera palmis Conuenere nurus puerit repidæqꝫ puellæ Rugoſiqꝫ ſenes tremulo pia murmura mento Voluere certabant: Superoſqꝫ mouere precādo Canicie oſtenſa Diuis& vertice nudo. Et tremulis circum lucentes ignibus aras Sancta Sacerdotes: albaqꝫ in veſte miniſtri Carmina& inſigni celebrabant orgia ritu. Tempora velatę Quoniam precibus ſtatuere voluntatem indagare diuinam: ſuper nupcijs& voto: quæ res alteri cederet ut ſupra cecinit Poeta: nunc deſcribit conueniſſe populum ad precandum:& cū tribus diebus ieiunio& oracioni vacaſſent: reſponſum ſummo Sacerdotum Principi datum eſt: ut ſinguli qui Parthenices coniugium peterent: virgas in templum ponerent:& cuius virga frondes virentes produceret: huic cederet Virgo in coniugem Tempora velatę. Oſtendit ritum precancium. velatę tectæ. tempora id eſt capita Synecdoche. Conuenere nurus: omnem ſexum& ætatem cōueniſſe deſignat. Nurus iuuenes mulieres nuptę. pueri iuuenes tr. que puellæ: virgines. Rugoſiqꝫ ſenes temulo pia murmura id eſt preces. Voluere certabant̉ id eſt cō tendebant. Canicie: oſtenſa Diuis id eſt nudo capite Et tremulis circum:& Sacerdotes id eſt& miniſtri in alba veſte& ſancta celebrabant carmina& orgia feſta: inſigni ritu pręclaro more: circum lucentes aras tremulis ignibus. Epitheton ignis tre mor. Cura Nurus Varro. LIBER.II. FOL. XLIIII. Tercia lux aderat poſtquam vulgata per omnem Concilij concordis erat ſentencia turbam. lam labor orantes& diffidencia tardos Reddiderant̉: ſegni frigebant pectora motu. Tum diuina p̄ces mens que nō deſpicit æquas: Ad ſummū ſecreta dedit reſponſa Choragum Sacrorum: tenues fugit leuis ille per auras Ingreſſuſqꝫ Senis nocturna cubicula ſomnos Abſtulit:& tali eſt aggreſſus voce pauentem. Tercia lux aderat. Tres dies preces continuatas cōcordi ſer tencia deſignat. Iam labor orantes: tedio& labore fatigati: ſeg nes reddebantur. Tum diuina preces Deus piorum exauditor eſt. Ad ſummum ſecreta: dedit reſponſa. Choragū id eſt ad ſum mum Sacerdotum Principem. Choragus dator& princeps choreę:& generaliter pro officij Principe ſumitur:& gręce ὀ χορηγοσ dicitur& producit mediam. Et tenues fugit leuis ille per auras: Ingreſſus domu intelligo Senis Choragi: nec cub. ſomn. Abſtulit& ta. eſt ag vo. pauentem: trepidantem& timentem de reſponſo. Sumere Thraicia virgas de fronde Tribules Quemqꝫ ſuam:& ferri ſumptas in tēpla iubeto: Mane reuertantur: cuius frondere cacumen Videris: illius domino coniunge Puellam. Hæc ait:& motis abiens euanuit alis. Mane Senex ſol ante iubar quam tolleret undis: Conuocat extemplo Patres miſſoqꝫ per urbis Compita/ perqꝫ domos ppl̓m precone coegit. Confluxere omnes: campo plebs denſa patenti Vix capitur: ſurdum ſpacioſa peratria murmur Confuſumqꝫ ſonat: pede pes& pectore pectus: Virqꝫ viro premitur: ceū quom collecta theatro Stabat Roma graues ſimul auditura Tragœdos G iiij chorigus PARTHENICES PRIMAE Sumere Thraicia de fronde id eſt ex amygdalo. Dicit Thraſ ciam quoniam Phillis ob amorem Demophoontis Theſei ſilij ſe ex amygdala ſuſpendit:& quia ipſa ex Thracia fuit arbor ab ea Thracia dicitur. Thraicia autem ab eo quod eſt thrax deducitur habet enim θραξ ī iota ſubſcriptum: quæ appella tur dyphthongus impropria: quam ſi diuiſeris θραίξ id eſt thraix diſſyllabum dicetur. vnde adiectiuū thraicius& thrai cus dicimus. Tribules pro contribulibus ponit. Nam Tribules proprie appellantur qui extra cenſum ſunt a ſola Tribu ſic vocati Contribules autem dicuntur eiuſdem Tribus Marcialis Nūc anus& tremulo vix accipienda Tribuli. Quēqꝫ ſuam. ſingulas virgas:& fer. ſump. in templa iubeto. præcipi to ferri portari in templum. Mane reuertātur ideſt poſtera Lu ce: cuius frond. cacumen id eſt verticem. Videris: illius virgę domino coniunge Puellam Hæc ait& mo. Mane ſenex Sacerdos ſeu proprie Preſbyter: non enim Preſ byter prebens iter interpretatur ut ſtulti ſomniant: ſed ſenex ſeu Senior interpretari debet. Sol ante iubar. q. t. v. e mari ſolē oriri exiſtimant:& in mare occidere. Conuocat extemplo id ē ſtatim Virg. Extemplo Aeneę ſoluuntur frigore mēbra: miſ ſoqꝫ per urbis. Compita ubi vię competunt in urbe: vel alibiVnde feſta compitalia laribus ſacrificantes celebrabant. Auctor Varro: ꝑ qꝫ do. po. pręcone coegit id eſt in unum collegit. Cice. tuſcula quæ li. primo Cœlū hoc ī quo nubes imbreſqꝫ coguntur. Terēcius in Heauto. Quaſi talēta ad quindecim coegi. Cōfluxere omnes campo. p. don. Tumultum& murmur populi deſignat. Ceu collecta theatro: per comꝑacionē ſicut olim Rom. po. in theatra conueniens ad ſpectacula Tragedorum. Theatrum ſpectaculum poteſt interpretari:& fue re ædificia ſeu machinę in ſpeciem Hemicycli edificatę: in quibus po. Ro. ludos ſpectabat: ſcęnicos. frontem enim quæ veIut corda inter arcus cornua patebat ſcænam appellabant: quæ binis& ſepe pluribus contignacionibus conſtabat. Manſurū theatrum Pompeius magnus primum Romę ſtruxit Corne. Tacito teſte. Caligula Imperator abſoluit Suetonio auctore. Amphiteatrum ex duobus theatris conſtat: ut id quod Romę iuxta templum Pacis Veſpaſiani Coloſſeum vocant a Neronis Coloſſo: Scæne cauſa ex eo ortum habuit: ut Comiti Traziciqꝫ& cęteri Poetę in his ſua recitarent poemata. Tragici i Poetę qui Tragœdias ſcribunt. Eſt autem Tragœdia heroicę fortunę in aduerſis comprehenſio. auctore Diomede: a tragos Phillis. Thraicia Thrax Tribulis Cōtribul̓ Preſbyter Compita: Cōpitalia Cogere Theatrū: Ampithe atrum: Tragędia Marcialij Virgil̓io. Varro Cicero. Terēcius Corn. Ta citus Suetōius Diomed. LIBER II. FO. XLV. & oda dicta: quoniam olim auctoribus tragicis τράγοσ id ē hircus premium cantus pręponebatur: qui liberalibus: die feſto Libero patri ob hoc ipſum īmolabatur: quia ut ait Varro depaſcunt vitem:& Horacius in arte Poetica. Carmine qui tra ſ gico vilem certauit obhircum. Virg. Non aliam ob culpam Baccho caper omnibus aris Cęditur. Alij putant a fęce Trage diam dici: quam græci quidam τρύγα appellant: quoniam perſonis nondum inuentis talis fabulas perunctiora fœcibus agitabant. Horacius. Sic ignotum tragice genus inueniſſe camœnę Dicitur:& plauſtris vexiſſe pœmata Theſpis: Quę ca : nerent agerentqꝫ peruncti fœcibus ora Diomedes auctor. Sicut Roma collecta theatro: ſtabat ſimul auditura graues id eſt triſtes Tragœdos: nam conſtāt Tragœdia triſtibus rebus: continet enim luctus exilia& cedes Regum Heroūqꝫ. Tri ſticia namqꝫ Tragœdię proprium. Ideoqꝫ Euripides petente Archelao rege: ut de ſe Tragœdiam ſcriberet: abnuit. ac pręcatus eſt: ne accideret aliquid Archelao Tragodie propriū: oſtēdens nihil aliud eſſe Tragœdiam qͣꝫ miſeriarum compręhenſionem. Diomedes auctor. Conuentu ſenior Patrum ſtipante Sacerdos Exijt:& tandem populo diuina ſilenti Iuſſa aperit: didicitqꝫ Tribum: iuſſitqꝫ ſolutos Connubio acciri: virgiſqꝫ in templa relatis Vota preceſqꝫ iterāt. magicis componere ꝗdam Philtra veneficijs: Circeaqꝫ carmina& herbis Phaſidibus voluere nouas inducere frondes. Conuentu ſenior. Deſignat ſacerdotem nunciaſſe Contri: bulibus diuinam mentem: didicitqꝫ Tribum ex eadem enim Tribu coniuges ſumebant ut eſt in Lege Moyſi. Iuſſitqꝫ ſolu tos Cōnubio acciri. i. aduocari: virgiſqꝫ in templa relatis: Vota preceſqꝫ iterant: ingeminant. magicis componere quidam Philtra veneficijs. Inducit Agabum prophetam cuius meminit Lucas in actibus Apoſtoloꝝ: qui prophetabat famem futuram in diebus Claudij Imperatoris.& dicit Pœta noſter hūc magicis artibus attentaſſe virgę ſuę inducere frondes: multoſqꝫ ſimilia feciſſe. huic autem demonem reſponſum dediſſe: quid occultum agi cum Parthenice: nec rem demonibus notam fore. Philtrum græcum eſt vocabulū& dici poteſt ama torium:& eſt veneni genus amorem inducens ſeu pocius inſaarro ſoracius Virgiliuſ loracius ) iomed: Idem Lucas. Euripides Archelauſ Agrbus Philtrum PARTHENICES PRIMAE niam. Ouidius. Philtra nocent animis: vimqꝫ furoris habent. Iuue. Hic Theſſala vendit Philtra quibus valeat mentem vexare mariti. Magicam artem fraudulentiſſimam in toto terrarum orbe pluribus ſæculis valuiſſe ſcribit Plinius. Natam primo ex medicina nemo dubitat: tum deſiderantiſſimis blandiſſimiſqꝫ ꝓmiſſis addidit vires religionis: ad quas maxime eciam nunc caligat humanū genus: acceſſerūt artes mathematicę: nullo non auido de ſe futura ſciendi: atqꝫ ea futura e cœlo veriſſime peti credente. Ita poſſeſſis homino mentibus triplici vinculo in tantū faſtigij adoleuit: ut hodie quæ eciam in magna parte gencium pręualeat:& in oriente Regum Regibus im peret. Orta in Perſide a Xoroaſtre auctore. Primus de ea commentatus eſt Hoſtanes Xerxem Perſarum Regem bello quod Gręcie intulit comitatus. Apuleius Magum ſacerdotem appellari dicit. Laercius Philoſophiam a Magis ortum habuiſſe ſcribit: eoſqꝫ Magos appellari apud Perſas: qui apud Græcos Philoſophi dicuntur. Plato Magiam dicit eſſe artem Dijs immortalibus acceptam colendi eos ac venerandi pergratam piā ſcilicet& diuini ſcientem. de hac plura Pli. in lib. trigeſimo. Circeaqꝫ carmina. Circen fuiſſe veneficam ſupra oſtēdimus & herbis Phaſidibus a Madea Aeete filia quæ ad Phaſim ī Col chide nata fuit. Phaſis fl. Colchidis auctore Ptolomeo& Strabone: a quo Phaſides herbas dicit veneficas. Horum unus vetitas artes edoctus: ut almum Intempeſta diem tacitis nox attulit umbris Horum vnus. Agabus. vetitas. prohibitas artes: eciam Romanis Legibus Magia fuit vetita. Dicit Poeta noſter Agabū ad Necromanciam proceſſiſſe: quæ ſit per mortui recentis ſuſcitacionem de qua plura apud Lucanum libro ſexto. Dicitur autem ἀπο τοσνέκρον hoc eſt a mortuo& μαντια diuinacio. Intempeſta diem nox. Dicit intempeſtam noctem attuliſſe diem tacitis umbris id eſt inferis Lucanus. Hanc ut fama loci Pompeio prodidit alta Nocte poli Titan medium quo tēpore ducit Sub noſtra tellure diem. Quom nobis nox eſt habitā tibus in inferiori Hemiſpherio dies eſt: ut eſt apud Hyginium. Vult autem noctem magicis artibus idoneam eſſe. Vnde ī littera legendum eſt: attulit& non abſtulit. Macrobius diem hoc modo diuidit. Primum tempus diei: dicitur medię noctis incli ī nacio. Deinde Gallicinium. Inde Conticinium: cum& galli cō ſilagica Phaſis. Necromā cia. Gallciniū Cōticiniū Ouidii Iuuenalis Plinius Apuleius Laercius. Ptholeme Strabo Lucanus Hyginiuſ Macrobius. LIBER II. FOL. XLVI. ticeſcunt& homines in quiete ſunt. Deinde Diluculum id eſt cum incipiat dinoſci dies. Inde Mane dum dies clarus. Amane ad Meridiem hoc eſt ad medium diei. Inde tēpus Occiduū: & mox ſuprema tempeſtas hoc eſt diei nouiſſimum tempus. Deinde Veſpera a ſtella Heſpero Ab hoc tempore prima fax di citur. Deinde Concubia& inde Intempeſta quæ non habet ido neum tempus rebus gerendis. Solus in aeriæ turris faſtigia ſecum Arma togaſqꝫ ferens ſacrauit manibus aram Sub Diuo: teſtis nemo niſi ventus& aſtra: Nocturnaſqꝫ preces īterans præſcire volebat Parthenices ne ſibi thalamum ſperare liceret. Ecce per aerios tractus magno agmine ab arcto Spiritus obſcuris ad turrim annauigat alis. Solus in aerię turris. i. altę: faſtigia ſecum. Arma togaſqꝫ: ve ſtes& cultros ad ſacrificandū Manibus: hoc eſt Dijs inferis. ſa. manibus aram. Sub Diuo. Diumantiꝗ ex græco appellabant a Deo ortum& diurnū ſub cœlo lumen. Vnde adhuc ſub Diuo fieri dicimus: quod non ſit ſub tecto& interdiu quod con trariū eſt noctu. Feſtus auctor. Teſtis. ne. m. u.& aſtra Noctur naſqꝫ preces iterans: multiplicans. preſcire vol. Parthenices vir ginis Marię thalamū. nupcias. Ecce per aerios tractus.i. ꝑ aerē ad turrī ānauigat. volat trāſ lacio reci ꝓca. Vir. Remigio alan Qualis ubi veniens ad fœda cadauera vultur: Brachia præcipiti iactat plumoſa volatu. Qualis&c. Comꝑacio. Talis erat volatus ſpiritus ſicut vul tur ſolet veniens ad fœda cadauera iactare plumoſa btachia: pe riphraſis alarum. pręcipiti veloci volatu Pli. ſcribit Vultures biduo aūt triduo ante volare ubi cadauera futura ſunt. Vultures ſagacius odorantur eodem Auctore Atqꝫ gradum ſiſtens nigro ſic incipit ore. Fare: quid infernas nocturnis eantibus aures Sollicitas? quæſita dari reſponſa vetantur. Aetheriæ prohibent animę: numenqꝫ triforme: Alcius abſtruſum latet hac in Virgine quiddā: Quod dici ſciriqꝫ nefas: ſentencia noſtros Feſtus. linius Diluculū Manc Meridies. Occiduū. Sup̄ma tē peſtas. Veſpera Prima faCōcubia. Intēpeſtat Dium. Vultures PARTHENICES PRIMAE Circumfert anceps animos: ſortiſqꝫ futuræ Ambigui caſus multaqꝫ ambage latentes. Atqꝫ gradum ſiſtens ni ſic incipit ore. Demon loquitur in cantanti Mago. Fare dic: quid infer. noct. cantibus id eſt incātacionibus Vir. Frigidus in pratis cantādo rumnpitur anguis. Solicitas id eſt urges: queſita. d. reſp. vetantur ꝓhibentur. Aetherię: celeſtes prohibent. impediunt animę id eſt Superi ꝓhi bent. numenqꝫ triforme hoc eſt Hecate: quæ triformis ē in numine: quoniam eadem putatur Diana. Luna& Proſerpina Al cius. profundius abſtruſum id eſt recōditū. Latet hac in Virgi ne Maria Quod dici ſciriqꝫ nephas: ſentēcia noſtros. Circūfeanceps dubia. ſortiſqꝫ futurę id eſt regni futuri. Ambigui dubij caſus: multaqꝫ ambage. circuicione: ænygmate. Sicut cum modo ſol nubes modo nubila ſolem Exuperant/ nunc letatur nunc mœret oratorSpemqꝫ metumqꝫ inter dubius. ne diſcere tenti Quæ quoqꝫ doctorem fugiunt. coīa quedam Fabimur: addentes quę nec didiciſſe pigebit: Ne fruſtra videare Deos in vota vocaſſe: Quandoꝗdem te nō minimo dignamuramore Nos inſpectores ſcelerum ſumus orbe: futuri Vtores alio: ſæui ſunt vincla dracones: Sicut cum modo ſol. n. mo. nub ſo Nunc ſerenū: nunc turbidum Arator id eſt ruſticus. nunc letatur gaudet: nunc moe ret triſtatur. Spemque int̓ Ne diſcere. inquirere& cognoſcere tenta. Tentare experiri. Virg. His fretus non legatos neqꝫ prima per artem Tentamenta tui pepigi. Quę quoqꝫ doctorē fugiunt. quę ignon. ꝗtur eciam a principe demonum. Cōmuniquædam generalia: ſabimur: dicemus: quę nec. didi. pigebit id eſt pęnitebit. Pudet& piget hoc diſtant. Pudet enim verecūdit eſt. Piget pęnitencie Marcellus auctor Ne fruſtra vid. d. ī vo. vocaſſe Hos inſpectores ſcelerum. dicit ſpiritus aerios eſſe ſce lerum inſpectores in hoc mundo:& in alio orbe id eſt apud in feros ultores. punitores: ſæui ſunt vincla dracones. Tartarus eſt carcer: ſunt verbera: frigus& ignes: Lux incerta diem ſpargit per nigra malignam Necate 1 H Tentare Pudet. Piget. Virgl̓. Idei Marcelluſ LIBER.II FO. XLVII. Tecta: ſonāt late planctus plæbē ordine terno Diuidimus. primo purgati crimine circo Pęnarum expertes degunt: ea tecta vetuſtas Elyſium vocat. hac vates& longa parentum Progenies demptis habitant ſtacione duobus. Tartarus eſt carcer. Tartarus dicitur a ταράτομαι quod eſt conturbor: quoniam illic omnia turbata ſunt:& pluratiue ſolum neutro effertur genere ut Diomedes auctor eſt. Sunt ve rbera id eſt flagella: frigus& ig. Lux incerta tenebroſa ſonant: latę id eſt paſſim planctus. ibi enim Acheron quod ſine gaudio& Cōcytus quem luctum īterprętātur. plebem ordine terno Diuidimus. Tres inferorum carceres ſeu manſiones deſig nat. Elyſium in quo purgatos aduentum Chriſti expectare dicit: in quo Patres antiqui& Prophetę manebant. Secūdus circus eſt eorum qui purgantur. Tercius eſt locus eorum qui ꝑpetuo puniuntur. Pœte nouem ponunt circos ut eſt apud Vir gilium in ſexto:& apud Syllium in decimotercio Primo cir co degunt: purgati crimine expertes pœnarum: ea tecta vetuſtas antiquitus: Elyſium vocat. Syllius in decimotercio ſic de ſcribit Elyſium. Tum ſeducta loco:& laxata lucida nocte Clau ſtra nitent: quæ ſecreti per limitis umbram Elyſios ducūt cam pos: hic turbapiorum. Nec ſtygio in regno cœli: nec poſta ſub z axe: Verum vltra oceanum. Homerus fortunatas inſulas pro Elyſio ponit: cui& Sylliana deſcripcio quadrat. Sunt autē fotunatę inſulę non longe a promontorijs Mauritanię: quæ Gadibus oppoſita ſunt: ut eſt apud Strabonem& Prolomeum. e Hac vates in hoc loco& in ea parte habitant prophete:& antiqui patres. dēptis duobus Elia& Enoch qui in paradiſum trāſ lati dicuntur a theologis. Hi partus ſpectare nouos dicuntur:& arcem Aetheriam ſibi promittunt: finemqꝫ propinquū Exilij muſſant: apud hos de virgine quadam Plurimus/& multa tectus caligine ſermo Vertitur. hi nec adhuc faciem videre tremendā Regis Olympiaci: ſola hæc& maxima pœna eſt Sedibus his quondam venturo numina ſæclo Sufficient: hos a nobis nulla auferet æ tas. Diomed Nirgꝭ̓s Syllius Homerus Strabo Ptholeme us Tatarus. Elyſium. Inſulę for tunata PARTHENICES PRIMAE Hi partus. Deſignat Patres in eo loco promittere ſibi ipſit Redemptorem naſciturum ex virgine Maria:& arcem Aetheriam celeſtem. Sūma quæqꝫ arces appellarunt veteres quod So linus ab Arcadibus tractudicit: qui montes in Lacio īſederāt Finemque propinquum Exilij. Bene exilij quoniam ex tra celeſtem patriam ideoqꝫ extorres. apud hos de virg. quadā Plurimus multus frequenſqꝫ. tectus caligine obſcuritate ſermo Vertitur voluitur. Hi nec adh. dicit ſolum eſſe his pœnā carere viſione Dei. Faciem vider. tremendam id eſt venerandā Regis olympiaci ſola. h.&. m. p. e. Sedibus his numina ſufficient id eſt ſubſtituent. Virgilius Georgi. quarto. Atqꝫ aliam ex alia generando ſuffice prolē Aeneidos. ij. Ipſe pater Danais animos vireſqꝫ ſecūdas Sufficit. vēturo ſeclo. ī vita futura his ſedibus. his locis. hos a nobis. ſubſtitutos nulla auferet ætas. De pueris loquitur qui ſine baptiſmatis ſacramēto moriūtur. Alter habet ſontes animas: quibus igneus ardor Eximit infectum ſcelus& telluris odorem. Hæ niſi ſoletur pax expectata quieſqꝫ Vix tormenta ferant: tanto locus æſtuat igne. Alter habet ſontes animas. Purgatorium deſignat. q. ig. ardor. Eximit infectum valde factum. In prepoſicio Diomed teſte aliquando valde ſignificat. Virgi. Infectum eluitur ſcelus aut exuritur igni: Quiſqꝫ ſuos patimur Manes.& telluris odorem. ex peccatis& concrecione contractum. Virg. Donec longa dies perfecto temporis orbe: Concretam exemit labem: purumqꝫ reliquit Aethereum ſenſum. Hæ niſi. dicit pacis& quietis ſpem: tolerabilem ſacere pœnā quæ alias intolerabilis eſſet. Tercius infelix hoim̄ genus orbis in amplo Carcere conuoluit: magis hæc diſcedit ab aſtris Introrſumqꝫ fugit regio. penetralia noſtri Principis hic: altis animæ fornacibus ardent Spe viduæ: nullamqꝫ audent ſperare quietem. lupiter huc multas: multas huc mittit Apollo: Mercurius multas: nec non Saturnus& auctor Bellorū: Phœbe īnumeras:& nata Diones. Tercius in fœ. homini. Tartarum deſignat. magis hęc diſt. Are. In prepō. Solinus Virgil. Diomed: Virgil̓ LIBER.II FOL X. LVIII. ab aſt Virg de tartaro Bis patet in pręceps tm̄ tēditqꝫ ſubumbras: Quantus ad ethereū cœli ſuſpectus Olympū. penetralia noſtri Principis Plutonis: Penetralia Feſto auctore ſunt Penatium deorum ſacraria:& ſumitur pro ſecreciori ꝑte ędium Penetrale. Hic altis anime for. ardent. Spe viduę: carentes ſpe libe racionis: nullāqꝫ aud. ſꝑ. q Iupiter huc multas. Deos Gentiliū deſignat quorū cultores ad tartarū deſcendunt. Iuꝑiter quaſi iuuans pater. Apollo. Plato ſolem Apollinem dicit απο τοσ παλοντασ ακτίνασ.i. a iactui radioꝝ Macrobius auctor Mercurius ml̓tas. nec.n. Sat& auctor belloꝝ. id ē Mars Phœbe Luna& nata Diones id eſt filia Diones Venus. Dione Oceani& Tethyos filia teſte Heſiodo: Veneris mater. Claudianus Sic Venerem quęrat deſerta Dione.& ponit̉ aliquando pro ipſa Venere Ouid. in faſtis Hippolyte infœlix velles coluiſſe Dionem. Syllius lib. decimoquarto. Numen erat celſę puppis vicina Dione. Pellitur huc ꝗcquid cœlum faſtidit:& hirquis Deſpiciunt Superi obliquis: ultima rerum hic Pellitur huc quicquid cœlū faſtidit/ contemnit.& hirquiDeſpiciūt Superi obliquis aduerſis oculis. Hirquus dicit̉ ocu li angulus.& pro eo ponitur qui oblique reſpicit ut Strabus. Pętus qui oculis in altum reſpicit Hora. Strabonem appella Pętum pater. Nos veros/ quociens animas magni euocat orco Illarum aſſumpta mentimur imagine vultus: Carminibus folijs auibus fumoqꝫ ligari Dicimur:& circunductis in puluere ſignis. Sed veluti pleriſqꝫ alijs ita fallitur iſto Mens hoīm: veniunt ultro noſtraqꝫ ſalute Solliciti Manes uobis ventura loquuntur. Dixit:& alato diſceſſit in aera tergo. Hos veros. Dicit cū Magus euocat anīas ab orco: nos ſpūs ſumpta illaꝝ imagine: mentimur veros vultus. Carmībus.i. cātu: folijs herbis ītelligo: auibus Augurijs: ſumoqꝫ ligari id ē thuris fumo. his omībus Veneficia& Incātacion̄. ſiūt:& circūductis in puluere ſignis. Geomāciā deſignat q̄ ſit notis ī pul uere deſcriptis. Dicā de oībus his alibi. Veniūt ultro Manes: ſitpi Iacrobi leſiodus Iaudian )uidius ſyllius oracius penetralia Iupiter Dione Hirquus: Strabus Pætus. PARTHENICES PRIMAE hoc ē boni angeli ſoliciti ſunt de ſalute hoīm bonorū:& eis futura aliquando denunciant: non demones quibus futura ignota ſunt. Dixit& alato diſt. in aera tergo. Sed veluti pl. Ver ba ſunt Pœtę Perculſum trepida Iuuenem formidine ſortis Pœnituit: ſecūqꝫ putans audita/ ſeueros Carmeli Patres adijt. tunc omnis eremi Cura fuit penes hos& cœlibis ocia vitæ. Perculſum trepida: iuuenem formidine ſortis: condiciōis. Sors& Sortis in recto dicitur Auctore Priſciano. ſecumqꝫ pu tans Relicta magica ſuperſticiōe acceſſit iuuenis ad patres Carmeli montis: quem inhabitaſſe fingit Pœta illius temporis vi ros bonos a quibus ortum habuit religio& obſeruancia eorū quos Carmelitas dicimus: cuius profeſſionis Pœta noſter exiſtit. Tūc oīs Eremi. Eremus græcum eſt vocabulum& ha bet mediam longam ſcribitur enim cū η apud græcos. Cura fuit p. hos& cœlibis ocia vitę id eſt caſtę. Cœlibes a cœlo dicun tur caſti. Plinius ſcribit gentem Hęſſenorum in Iudea fuiſſe ſine vlla fœmina: omni venere abdicata: ſine pecunia: ſocia palmarum: retulit& Solinus. In diem ex ęquo conuenarum turba renaſcitur: longe frequentantibus quos vita feſſos ad mores eorum fortunę fluctibus agitat. Ita per ſæculorū milia(in eredibile dictu) gens æterna eſt: in qua nemo naſcitur. Moribus auxilium fractis habiturus ut altam Se tulit in montis requiē: ſiluaſqꝫ ſilentes Perſecreta tulit greſſum ſpelea: Virumqꝫ Viuendi cœleſtę genus miratus/ amorem Imbibit īmenſum cœli: ſeqꝫ ipſum peroſus/ Incola Carmeli vixit: tandemqꝫ voluto Tempore cum magno fidei myſteria paulo Edidicit: Mariæ primus cum Patribus ædem Vertice Carmeli poſuit: ſocioſqꝫ vocatos Ad lordanis aquam luſtralibus abluit undis: Cum Baptiſta nouæ iaceret primordia gentis Hiſpidus hirſutæ villoſo tegmine capræ: Sors Sortis Eremus. Cœlibes Priſoāu Pliniui Solinus LIBER.II. FOL. XLIX. Moribus auxiliū fractis id eſt feſſis habiturus. ut alt. Se tuſit in montis Carmeli. requiem. Religionem requiē dicit: quies enim curarum apud eos eſt: qui ſoli Deo vacant. Siluaſqꝫ ſi ſent. Epitheton ſiluarum. Per ſecreta tulit greſſum. ſpelea. Spe leum gręcum eſt ſpeluncam deſignans. virumqꝫ pro virorum Viuendi miratus celeſte genus viuendi virorum. Imbibit im mēſum am. cęli. ſeqꝫ ipſe peroſus contemptus ſui: Humilitatis primus gradus. Incola Carmeli vixit tandemqꝫ voluto. De deſignat eum fidem cum Paulo Apoſtolo didiciſſe& templū beate Marię in Carmelo fundaſſe: ſocioſqꝫ vocatos. Ad Iorda nis aquam luſtralibus. purgatorijs Luſtrare expiare eſt Virg. in Buco.& cum ſolennia votis Reddemus Nymphis& dū luſtrabimus agros. Abluit undis. baptiſmatis. Cum baptiſta. Io annes eremi ciuis. iaceret primordia gentis. Chriſtianę. Hiſpidus Iuue. Hiſpida membra quidē& dure brachia ſetę Protographus Lucas Agabum vocat: oīa ml̓to Ante videns animo: fuit interpræſqꝫ futuri. Namqꝫ catenarum nodos& ferrea Paulo Vincula prędixit: longoſqꝫ per æquora curſus: Protographus Lucas. Primus ſcriptor: hoc eſt principalis ſcriptor teſtimonio Pauli qui laudem eius euangelij dicit eſſe per vniuerſas eccleſias. Agabum vocat. Agabus prophetauit famem futuram: quę fuit ī diebus Claudij Imperatoris ut Lucas ſcribit in actibus Apoſtolorum. Eiuſdē famis meminit Tranquillus in Nerone. Nāqꝫ cathenarum nodos. Claudius Lyſias tribunus militum Paulum apprehendit:& duabus cathenis alligauit: ut eſt in actibus Apoſtolorum a Luca ſcriptū. Longoſqꝫ per ęquora curſus. nauigacionē Pauli deſignat: qua a Syria Romam nauigauit in manu& poteſtate Iulij centurio nis cohortis Auguſtę cum ad Cęſarem appellaſſet: ut eſt in actibus Apoſtolorum. Vipereos morſus: Simoniacoſqꝫ volatus: Inſidiaſqꝫ ſuæ gentis: bellumqꝫ ſub ipſo Et celebrem palmam venturaqꝫ fata Nerone. Vipereos morſus. Paulus Apoſtolus in ea nauigacione: naufragium paſſus venerat in inſulam Mytelenem: ut textus Lucę habent. At ego in inſulam Meliten eum veniſſe æſtimo: naufragium enim iſtud factum eſt in mari Libyco: ut ex ſuperioribus litterę verbis capio. dicit enim Lucas. In inſulā quan H j lirgit̉ iuuuenal̓ Lucas. Trāꝗllus Speleum. LuſtrareProtogra phus Agabus Mytilene Melite. PARTHENICES PRIMAE dam decurrentes quæ vocatur Cauda(ego itidem Caulon legendum ęſtimo) potuimus vix obtinere ſcapham. Qua ſublata adiutorijs utebantur accingentes nauem: timētes ne in ſyr tim inciderent. Eſt autē Syrtis in Aphrico pelago: in quo inſu lę Caulos Melita Coſyra Pomponio teſte. Mitylene autem ciuitas eſt in Leſbo inſūla Strabone& Pomponio Ptolemeoqꝫ teſtibus. In iſtam inſulā Paulus delatus cum Sarmentoꝝ mul titudinem impoſuiſſet ſuper ignem: Vipera a calore cum proceſſiſſet inuaſit manum eius: ille excuciens beſtiam in ignē/ ni hil mali paſſus eſt: quod videntes populi Inſulares deum credebant eū eſſe: ut ſcribit copioſe Lucas ultimo capite. Simoniacoſqꝫ volatus. Simonē Magum intelligit: quem in cœlum volaſſe dicūt ac diuino nutu cecidiſſe. Inſidias ſuę gentis id eſt Iudeoꝝ qui inſidias plures Paulo tetenderunt. nam quidā deuocione deuouerunt ſe nihil guſtaturos/ donec occiderent Paulum: unde Lyſias cum cuſtodia militum miſit eum ad Fœlicem Syrię pręſidem. bellūqꝫ ſub ipſo Nerone:& celebrem pamam id eſt victoriam martyrij. venturaqꝫ fata. Sub Nerōe enī interemptus fuit Paulus: ſuperiora autem ſub Claudio contigere. Sed Deus/ ælatas ſtudium cui fallere mentēs Frigentem& caſto ſolitum ſeruire pudori Elegit de plebe Virum: cui cana ſenectus/ Cui caua ſulcantes criſpabant tempora rugae. Mane reuertuntur ſcrutatiqꝫ ordine virgas: Vt videre Senis ſummum frondere cacumen Illud Thraiciæ de Phillidis arbore tractum Vimen erat: longæqꝫ nuces in fronde virebant: Inuidit: ceciditqꝫ animis fraudata iuuentus. Vt quando in ſomnis aurum ſe credit auarus Inueniſſe dolos meditans exultat inani Læticia: mox euigilans ſua ſomnia mœſtus Voluit̉:& in triſtes abeunt noua gaudia curas. Sed deus ælatas ſtudiū. Superbis Deus reſiſtit: humilibus dat graciam. cui fallere. decipere ſuperdas mentes. Frigentē id eſt ſenem.& caſto ſolitū ſeruire pudori id eſt pudicum. Elegit de plebe id eſt populo. virum. Ioſeph ſenem deſignat a Deo elo Simon Pomponi us Strabo Ptholeme us Lucas. al̓ qudon LIBER.II. FOL. L. ctum Marię coniugē. cui cana ſenectus epitheton ſenectutis ca nitudo. Cui caua ſulcantes criſp. tēpora rugę. Mane reuert. Vt videre ſenis. Ioſeph. Illud thraſcię de phillidis arbore. quoniā in Amygalo ſe ſuſpendit Phyllis ob Demophoontis amorem ipſa autem Thraicia fuit. Longeqꝫ nuces in fronde vir. Amyg dala græca nux dicitur. Macrobio auctore. Iuuidit: cecid. qꝫ. ⁊ fraudata. decepta iuuentus. Vt quando in ſomnis aurū: ſe cre. per comꝑacionem auari. Ducitur in medium Senior: plauſuqꝫ ſonoro Suſceptus iuſſuſqꝫ gradu diſcumbere ſummo Obſtupuit: nec enim ſenio iam fractus loſeph Ad tam inſperatos animum tollebat honores: Venerat ædicto cupidus parere/ relictam Mens ul̓ ad incudem vel ad ærea ſigna vocabat. Et tanta hæc fieri de ſe ſpectacula nunquam Crediderat. Iuuenes poſt tam manifeſta repulſā Omina perpeſſi demiſſis frontibus ibant: Et rerum ignaris tam florida Virginis ora Non bene coniungi gelidæ turpiqꝫ ſenectæ Murmur erat: tamē& virgæ noua ſigna virētis Moeſta per ancipites ducebant pectora curas. Diſceſſere loco: virgiſqꝫ abiere relictis. Interea Matrum longa comitante caterua Adduxere Nurus inſignem in templa Puellam: Cuius ad aſpectum qͣmquam tranſcenderet ore Omne decus mortale/ tamen ſuppreſſa libido Omnis& extincto ſemper Venus igne quieuit. Ac ſi feruentem gelidos in Dorida rores Palladioſqꝫ ſuper calcem diffuderis imbres. Ducitur in med Senior. Senior& valde ſenem ſignificat ut Quintilianus de Socrate loquens ait. Eo namque ſeniore Octauum enim& nonageſimum compleuit annum.: præcipere Ariſtotiles Pomeridianis ſcolis cœpit. ubi ſeniore ꝓ valde ſene dictū eſt. Qui. li. Triſtiū. Soſpite ſic te: ſit natus quoqꝫ Hij. Hacrobius. Quintil̓: Senior PARTHENICES PRIMAE ſoſpes:& olim Imperiū regat hoc cum ſeniore ſenex. Significat& non ſatis ſenem: ut apud Virg. Iam ſenior ſe cruda Deo viridiſqꝫ ſenectus Plauſuqꝫ ſonoro Suſcepit. iuſſ. quæ ge. diſ. ſummo eminenciori loco. Obſtupuit. nec enim ſenio iam fractus id eſt ſatis ſenex non ſperauit tales nupcias. Ioſeph quadri ſyllaba dictio. Venerat ædicto. venit Ioſeph ut ædicto pareret non ut libidini obtemperaret. Mens vel ad incudem relictam: aſpirabat ad opus fabrile vel ad ærea ſigna. Et tanta hæc. f. d. ſe. ſpectacula nunqͣꝫ Crediderat æſtimauerat. Iuuenes poſt tam manifeſta: aperta Omina virgę frondentis perpeſſi repulſam. Qui in honoribus adipiſcendis ſuffragijs deſtituuntur: repul ſam pati dicuntur. demiſſis front. ibant. humilibus miſerādis frontibus. Virg. Aenei. iij. Deiecit vultum:& demiſſa voce lo cuta eſt.& rerū ignaris id eſt ignorantibus myſterium. tam flo rida virg. ora. non. b. con. Improbabant matrimonium Senis & floridę ꝟginis: tamen noua ſigna virentis virgę ducebant mœſta pectora per ancipites curas. Diſceſſere loco vir. quę ab. relictis. Interea Matrum. Apparatum nupciarum deſcribit: qͦ Nurus hoc eſt matrone duxere Parthenicen in templum. Cuius ad aſpectū. Dicit pulchritudini ac venuſtati Parthenices īſignem pudiciciam iūctam fuiſſe: ut quamuis pulcherrima foret: nemo tamen libidinoſe eam appetere valuit. quāquam trāſ cenderet id eſt excelleret. ore. facie. omne decus mortale: tamen libido: omnis ſuppreſſa& Venus cupido ſemper quieuit extincto igne id eſt ſomite libidinis. Ac ſi feruentem gelidos. Per comꝑacionem: ſicut ſi gelidos rores frigidas aquas diffuderis in feruentem id eſt calidam Do rida: aquam:& ſi diff. Palladios imbres id eſt oleum ſuper calcem. Oliua Palladi ſacra eſt Ardua quadruplici ſurgebant ordine templa Porticuum: cōmunis erat pars extima cunctis Fœmineis eciā turbis: quas menſtruus humor Liquerat. Ingrediens igitur diffuſa ſecundo eſt Tota cohors Circo: miti ſacra Pronuba Nuptę It comes: accedit iuncto Vir Auſpice longum Agmen agēs: mediā volitās Hymeneus in Aedē lungite clamauit fęlici ſidere dextras: Sanctaqꝫ longæuæ connectite fœdera vitæ. Virgil̓is. Idem LIBER II. FO. LI. lamqꝫ pio cōiuncta Seni: celebrataqꝫ longa Feſta die: dictæ laudes& reddita ſummo Vota Patri: laetiqꝫ omnes in tecta reuerſi. Laetior aduentū Natae Generoqꝫ ſedebat Canicie compta nitido velatus amictu Int̓ utrūqꝫ Parens: manibuſqꝫ utrinqꝫ tenebat Complexus Generum dextra Natamqꝫ ſiniſtra Multaqꝫ connubio ſuper atqꝫ recentibus actis Cōmemorans toti grates ſoluebat Olympo: Interdūqꝫ iocans:& debilis immemor aeui lucundos mouet ore ſales: riſuqꝫ modeſto Soluitur:& vires animo præbente miniſtris Inſtat:& appoſitis ſterni cœnacula menſis Ornariqꝫ iubet thalamos:& limina multa Fronde coronari: ſpargiqꝫ per omnia flores Atria: purpureos hederis veſtire columnas: Virgineaqꝫ fores lauro folijſqꝫ Mineruæ Cędrinas velare trabes: ſpargiqꝫ recentes Sub pedibus violas:& hiancia lilia ſummo Vertice/ quæ in tales Mater nutriuerat uſus. Ardua quadruplici id eſt alta templa ſurgebant quadruplici ordine Porticuū. Per Porticus Atria intelligit quæ circū tēplum Salomonis erant: erant autem quatuor. Primum erat Atrium Sacerdotum:& erat platea grandis ex omni parte circa templum diffuſa per quadrum: quæ pro foribus templi ad orientem plurimum extendebatur. Ibi enim erat altare ęreum & luteres:& ibi miniſtrabant Lęuite& Sacerdotes pauimentū eius vario marmore ſtratū erat. hoc atriū appellabatur atriū interius ſeu ſacerdotū:& Aharonitę ꝗ īmundi erāt: vel ꝓpter maculā miniſtrare nō poterāt: illud nō audebāt introire Poſt illud Atriū& infra ipſum in decliuitate montis erat ſecundum Atriū: quod ſanctū dicebatur: Ioſephus Aulā vocat. Erat autē diffuſum ꝑ circuitū circa Atriū interius longe: tamē maius eo Hiij. atria tēpli PARTHENICES PRIMAE ſtratū quoqꝫ vario marmore: circūſeptumqꝫ muro. Erat autē murus ad occidentalē plagam ſimplex& nullam habens partem. In latere meridiano erant quatuor portę: duplices valuas haben̄. quæ laminis aureis argenteiſqꝫ miro opere decorabāt̉: Eiuſdem ſtemmatis erant portæ in latere ſeptentrionali. In his ſedebant ianitores: ut arcerent īmundos ab ingreſſu huius Ai rij. Porro in orientali fronte erat porta quæ ſpecioſa dicebatur habens valuas æris Corinthij:& ab hoc Atrio per quatuordecim gradus aſcendebatur in Atrium ſacerdotū. hoc Atrium in Euangelio ſæpius templū dicitur. Sub hoc Atrio tercium erat eiuſdem cōpoſicionis cum ſecundo& ſi non tantę venuſtatis. In hoc mundę mulieres tantū orabant. Infra illud erat quartū in quo orabant viri īmundi& mulieres: tum eciam Gentiles Vnde Pœta noſter dicit. cōmunis erat pars extima cunctis. ex tima id eſt ultima. Extimū ultimū ſeu extremum ſignificat: ita ut intimo ſit contrariū auctor Feſtus. Fœmineis eciam turbis quas mēſtruus humor Liquerat. In Leuitico Moyſeos ſcribitur capite.xv Mulier quæ redeunte menſe patitur fluxum ſanguinis ſeptē diebus ſeparabitur. De menſtruo Pli. Solum autē animal menſtruale mulier eſt: ſubdit. Sed nihil facile reperitur mulierū profluuio magis monſtrificū Aceſcunt ſuperuentū muſta. Sterileſcunt tactę fruges: moriuntur inſita. Exuruntur hortoꝝ germina:& fructus arboꝝ quibus inſidere decidunt. Speculoꝝ fulgor aſpectu ipſo hebetatur. Acies ferri pręſtringitur: eboriſqꝫ nitor. Aluei apum emoriuntur: Aes eciā ac ferrum rubigo protinus corrumpit:& in rabiem aguntur guſtato eo canes. atqꝫ inſanabili veneno morſus infigitur. Quin& bituminū ſequax alioquin& lenta natura in lacu Iudeę: ꝗ votatur Aſphaltides certo tempore anni ſupernatans nequit auel li ad omnē contactum adherens: pręter quā filo quod tale virus infecerit. Idem meminit. Solinus. Ingrediens igitur diffuſa ſecundo eſt: in Atrio ſeu Aula ſecūda. Tota cohors pro multitudine ponit Circo. Circū Atriū dicit: miti ſacra Pronuba Nupte id eſt Parthenices miti ſponſę ſacra Pronuba: non Iuno quę Gentiliū nupcijs pręeſt: vnde ꝓnuba dicitur. Feſtus pronubas adhiberi dicit nuptis: quæ ſemel nupſerunt: cauſa auſpicij: ut ſingulare perſeueret matrimo nium. It comes id eſt ſocia. Qui. Cętera per ſocias Clymenen Aetramqꝫ loquamur: Quę mihi ſunt comites conſiliūqꝫ duæ accedit iunc. vir. Auſpice id eſt Paranympho& Pronubo. Iuue. veniet cū ſignatoribus Auſpex. Long. agmen. agens. med. Extimū Menſtruū Pronuba: Feſtus. Leuiticus Plinius Solinus. Feſtus. Ouidius Iuuenali LIBER II. FOL. LII. volitans Hymeneus in Aed. Deus nupciaꝝ:& carmen nupcia. le επιταλαμιον. Iungite. cla. fœlici. ſidere i. proſpero. dex tras. Sanctaqꝫ long. foue. fœd. vitę. Periphraſis matrimonij. Iāqꝫ pio. cōiuncta Seni. Ioſeph. celebrataqꝫ long. Feſta die: dictę laudes:& red. ſūmo vota Patri Deo ob fauſtū matrimoniū redditę laudes cū votis Lętiqꝫ om in tecta reuerſi. Lęcior. Ioakinum Patrē Parthenices glorioſiſſimæ lætū ex aduentu Gene ri fuiſſe deſcribit. Lęcior aduen. Natę Parthenices. Generoqꝫ i. Ioſeph ſede. Canicię cōpta: niti vela. amictu. i. Veſte nupciali. Inter vtr. que Parens manibusque vtrin. t. Complex. Gen. d. N. queſi. Multaqꝫ connubio ſuper. Super prępoſicio ꝓ De ponitur ut apud Virg. Multa ſuper Priamo rogitans. auctor Diomedes Cōmemo. toti. grat. ſol. Olymp. omnibus cœlico lis. Interdūqꝫ iocans:& debilis īmemor ęui id eſt non habens ætatis rationem: minus enim ſenes ridiculi eſſe deberēt. Iucūdos mouet ore ſales id eſt ridicula Sales pluratiue ipſa ridicula dicuntur: de quibus Cicero in libro de Oratore. Iucundus a iuuando id eſt delectando dicit:& neutiquā a ioco: auctor Gel lius. riſuqꝫ modeſto Soluitur. Epitheto leuat: qͦd perſonę minus videbatur congruere.& vires animo prębente miniſtris: id eſt ſeruis. Inſtat:& appoſitis ſterni cœnacula menſis i. menſas in cœnaculo diſponere. Ornariqꝫ iub. thalamos:& limina multa Fronde coro. ſpargiqꝫ per om. flo. Atria purpureos id eſt rubicūdos. Papinius Qua pręcioſa Tyros rubeat qua pur pura ſucco. Hęderis veſtire columnas. Hederę duo genera Plinius facit marem& fœminam:& horum generum ſpecies tres Eſt enim candida& nigra hędera terciaqꝫ quæ vocatur. Helix. mirum dicit Plin. illam in honore ullohabitam: cum inimica ſit arbor ſatis omnibus ſepulchraqꝫ ac muros rumpens: tum ſerpencium frigori gratiſſima. Virgineaqꝫ fores lauro. Daphne filia Penei fluuij fuit. Papinius in Thebaide ſcribit eam filiā Ladonis. Parthenius Amicleſi filiam ſcribit: quæ ne ab Appol line per vim ſtupraretur: Iupiter eam in laurum arborem trāſformauit: ut eſt apud Ouidium. Inde Pœta noſter: Laurum ap pellat virgineam quoniam in eam virgo tranſformata eſt Daphne. Folijſqꝫ Mineruę id eſt olea: eſt enī in tutela Mineruę. i. Palladis olea Cōſtat āt oliua Pli. teſte nucleo: oleo: carne:& amurca Cedrinas vela. tra. Cędrus ī Creta Africa Syria laudatiſſima Cędri oleo ꝑuncta materies nec tineā nec cariē ſentit Plini. libro. xvi. ſpargiqꝫ recen. Sub. ped. Violas. Grecę lon viola Virgiliuſ Diomed Cicero. Gellius Papinius Plinius Papinius. Parthēius Ouidius Plinius Super: Sales: Iucunduſ Hedera Cedrus PARTHENICES PRIMAE dicitur auctor Pli. vnde veſtes iantinę dicuntur id eſt violaceę non iacinthinę. Earum plura genera: purpureę Luteę: albę plā tis omnes ut olus ſatę.& hiancia lilia ſummo Vertice. Nam li lij folia ut Pli. auctor eſt ab anguſtijs in latitudinem paulatim ſe laxant effigie calathi reſupinis per ambitum labris. Vnde ap te hiancia dicit Pœta. Serpilliqꝫ comas ſemper virentis in orbem Texebant Nymphæ: filoqꝫ in ſerta ligabant Gramen odoriferum: Caſias exciſaqꝫ cul tris Balſama marmoreis: Nardi fragrantis ariſtas. Serpilliqꝫ comas. Serpillus& ſerpillum dicimus. Virg. Ge orgi. quarto. Serpilla& grauiter ſpirantis copia tymbrę:& eſt genus herbę: quo in coronamentis utuntur. Pli libro. xxi. ſolio coronant. Iouis flos. Amaracus: Hermerocalles. Ambroto num: Helenium: Siſymbriū Serpillū:& græce ἔρπιλον dicitur latini aſpiracionem in s. litteram verterunt. ſemper viren tis in orbem Vnde a ſerpendo deriuatum volunt: gręce enim ἔρπτω ſerpo latine dicitur. Tex. Nymphe id eſt virgines. filo qꝫ in ſerta lig. Serta a ſerie dicuntur. Eſt autem ſeries continua ta quędam rerum progreſſio. Virg. ducteqꝫ ab origine gentis Forcia facta Patrum: ſeries longiſſima reꝝ Gramen odorifeꝝ. Serpillum ſcilicet. Caſias. Caſia frutex eſt iuxtaqꝫ Cinnami cā pos naſcitur: ſed in montibus craſſiore ſarmēto: tenui cute: ve rius quā cortice: quē conteri atqꝫ in cinnamomo lauari:& exinaniri precium eſt. Amplitudo fruticis trium cubitorū. Colos triplex. cū primū emicat candidus pedali menſura. Deinde rubeſcit addito ſemipede. Vtra nigricans. Hæc pars maxime laudatur: ac deinde proxima: Damnatur vero candida Pli. lib. duodecimo. Strabo Caſiam ex Aromatifera Arabię: tum ex India magnā partem afferri dicit. Exciſaque cultris Balſama marmoreis. Omnibus odoribus pręfertur Balſamū vni terrarum Iudeę conceſſum. Quondā in duobus tm̄ hortis utroqꝫ regio: altero. xx. non amplius iugerū: altero paucioꝝ. Seuiere in eandē Iudei ſicut in vitam quoqꝫ ſuā. Contra defendere Ro mani: dimicatū pro frutice eſt. Inci ditur Vitro: lapide: oſſeis ve cultellis. Vnde aptę Poeta nr̄ dicit: cultris marmoreis. Fer ro ledi Vitalia odit: emoritur ꝓtinus. Succus e plaga manat: quem Opobalſamū vocant eximię ſuauitatis: craſſiori ſimilis oleo:& in muſto candida: rubeſcit deinde ſimulqꝫ dureſcit Alexandro magno res ibi gerente tota die eſtiuo vnam conchā Viola. Lilium Serpillus Serta Series Caſia Balſamū Opobalſa mum Plinius Virgit Plinius Virgl̓a Plinius Strabo LIBER.II. FOL. LIII. impleri iuſtum erat. Omni vero fœcunditate e maiore orto cō gios ſenos: minore ſingulos:& cum duplo rependebatur argē to. Sarmenta quoqꝫ in precio ſūt. Xylobalſamū vocatur& coquitur in vngentis Corticis eciam ad medicamenta preciū eſt. Præcipua autem gracia lachrymę: ſecūda ſemini: tercia cortici: minima ligno. Nardi fragrantis ariſtas. Cacumina Nardi in ariſtas ſe ſpargunt: ideo gemina dote nardi ſpicas ac folia celebrant. ideo dicit ariſtas Nardi fragrantis. Nardus autem frutex eſt: graui& craſſa radice: ſed breui ac nigra fragiliqꝫ: quāuis pingui. Sitū redolente ut Cupreſſi: aſpero ſapore: folio paruo denioqꝫ. Pli. lib. xij. Adulteratur ex pſeudo Nardo herba quæ ubiqꝫ naſcitur craſſiore atqꝫ laciore folio& colore languido in candidum vergente. Naſcitur auctore Strabōe& in Arabia. In noſtro or be laudatur Syriacum: mox Gallicū. Tercio loco Creticū Pli. Cinnamaqꝫ& crines ſuaue ſpirantis Amomi: Teqꝫ Amarāte locāt: te moll̓ Amarace:& horti Quicꝗd alunt Cilices: ꝗcquid Pāchaia/ ꝗcquid Idalij ſaltus redolet domus. omnia plauſu Læticiaqꝫ ſonant: hilaris labor omnia miſcet. Cinnamaqꝫ. Cinnamomū idemqꝫ Cinnamū naſcitur in Ae thiopia Troglodytis connubio permixta. Ipſe frutex duorū cubitorum altitudine ampliſſimus: palmiqꝫ minimus: quatuordigitorum craſſitudinis. Gignitur quidem in planis: ſed dē ſiſſimis in vepribus: rubiſqꝫ difficili collectu. Pli. auctor Coro nas ex cinnamomo in terra ſili auro incluſas primus omniū in templis Capitolij atqꝫ Pacis dicauit Imp. Veſpaſianus Augu. Pli. lib. xij.& crines ſua ſpi. Amomi. Amomin una eſt Indi ca vite labruſca: ut alij exiſtimauere frutice venoſo palmi altitudine: carpiturqꝫ cum radice manipulatim leniter componitur: protinus fragile. Laudatur quāmaxime Punici mali folijs ſimile: colore rufo. Secūda bonitas pallido. Herbaceum peius: peſſimūqꝫ candidum quod& vetuſtate euenit Pli. auctor. Naſcitur& in Armenię parte quæ vocatur Ocene:& in media& ponto: crinibus expetitur. Papinius in ſiluis: nec pingui crinē deducere Amomo Ceſſauit mea natę manus. vnde& Pœta noſter dicit& crines ſu. ſꝑ Amomū Teqꝫ Amarante locant. Pli. poſt colores ex floribus mutuatos in veſtibus dicit Amaranto nō dubie vincimur. Eſt autē linius trabo linius Idem ldem Idem Papinius Plinius Xylobalſamum Nardus Cinnamū Cinnamo mum Amomū. Arparantus. PARTHENICES PRIMAE ſpica purpurea verius quā flos aliquis& ipſe ſine odore. Miꝝqꝫ in eo: gaudere decerpi& lecius renaſci: ꝓuenit Auguſto mēſe durat in Autumnū Alexandrino palma: qui decerptus aſſeruatur. Mirūqꝫ poſtqͣꝫ defecere cūicti flores madefactus aqua reuiuiſcit:& Hybernas coronas facit. ſumma eius natura in nomine eſt appellacio: quoniā non marceſſit. Pli. li viceſimo primo ἀμαραντοσ īmarceſſibilis ſignat: unde ſine aſpirato. t. ſcribi debet Amarantus. Te mollis Amarace. Amaracū Diocles medicus& Sicula gēs appellauere:& Syria quod Aegyptus Sanſucū& ut eſt in fabu lis Regius fuit puer: qui cū vngenta deferret& caderet in florē hūc trāſ formatur.& horti quic. a. Cilices. Multa odoramen torū in Cilicia naſcuntur ut ex Pli. diſcimus. quicꝗd Panchaia Sabęæ regiūcula eſt quā pro Arabia ponit. quicꝗd Idalij ſaltus. Idaliū nemus Cypri dicatum Veneri: fuit& ciuitas in Cy pro eiuſdē nominis. auctor Pli. redolet domus. omnia plauſu. Leti. que ſo. hila la. om. miſ Dumqꝫ ita feruet opus Sponſi Deus ora ſopore Preſſit:& irati ſub imagine nuncius oris Viſus adeſſe beni/ vultu qui ſancta ſeuero Hæc mandata dedit. teneros tibi iūgimus annos Nō ſeram ut fruſtra in venerē tua lāguida ꝟtus Ardeat: amplexus gremiūqꝫ in Virginis huius Ire caue: iuſſumqꝫ Dei ne ſperne monentis. Paruit& memori ſeruauit ſomnia mente: Atqꝫ cupidineos ſenſit non amplius ignes. Iamqꝫ dapes& vina ferunt pateraſqꝫ coronant. Diſcumbūt hilares circum longo ordine mēſas: Et fœcunda animis celebrant conuiuia lętis. Poſtquam preſſa fames& pectora mitis lacchus Dumqꝫ ita feruet opus: Sponſi. Deſignat in ſomnis ſponſum Ioſeph monitū ne in complexū Virginis eat: ſed cuſtodē pudicicię eius ſe p̄beat. ſpōſi. D ora. ſapore. i. ſomno.& Viſus adeſſe nūcius ſub ima. ira. or. ꝗ ſeuero. i. triſti uultu. Hęc māda ta ſcā dedit. Nō ut tua lāg virtus Ardeat.i. incēdatur. fruſtra ī ſerā.i. intēpeſtiuā& turpē Venerē..i. libidinē. iūgimus.i. ſocia amaracus Idalium Plinius Diocle Plinius Idem LIBER.II. FOL. LIIII. mus tibi teneros. i. iuueniles annos Virginis. caue ire in āplexus& gremiū huius Virginis& ne. ſꝑ iuſſum.i. mādatū. Iuſſus& iuſſum maſculino& neutro genere declinatur ſingulatīe Pluratiue ſolū neutro uſurpatur Vir. li. v. Imꝑio lęti parent ac iuſſa faceſſunt. Paruit:& mem. ſer. ſomnia mēte Atqꝫ cupidi neos. i. libidinoſos. nō ſenſit amp. ig. ardores: Iāqꝫ dapes& viua fer. apparāt cōuiuiū: pate. qꝫ coronāt. Vir.& vina coronāt. Diſcūbunt hilares. iucūdi.& declinatur ſecūda& tercia declina cionibus Hilarus& Hilaris teſte Capro. Gellius li. xv. Ceciliū inducit dicentē. Nā hi ſunt inimici peſſimi: frōte hilaro: corde triſti. Diſcumbūt circūhilares mēſas lōgo ordine. Et fœcunda animis. c. cō. letis. Cōuiuia a conuiuēdo dicta ſūt auctor Cicero in Catone. Poſtqͣꝫ preſſa fam.& pecto. mitis. Iacchus Bacchi nomen αποτοσιάκχουν hoc eſta clamādo: qm̄ Bacchi des clamore in eius ſacris utebantur. Leniuit curas abigens: frontiſqꝫ ſeueræ Triſte ſupercilium cithara præludere eburna Cœpit& argutas aptare in carmina voces Lydius: hic tactis æquabat Ariona neruis Orpheaqꝫ& clarū Dirceo Amphiona plectro. Leniuit: curas. abig. frōtiſꝙꝫ ſeuerę. Triſte ſuꝑciliū citharæ ludere. i. canere Vir. Ludere q̄ vellē calamo ꝑmiſit agreſti. Lydius ꝓpriū cytharędi nomē. Cępit p̄ lu. eburna cithara& argu tas ſonoras voces aptare diſponere ī carmīa Hic tac. equa Ari. ner. Orpheaqꝫ& cla. Amphi. Dirceo. i. Thebano plectro. Plectrūqͦ corde intēdūtur& remittūtur. Dicit Lydiū equalē cātu Citharæ Arioni Orpheo& Amphiōi. Arion cytharedus ex Metimna Leſbi inſulę cū ī Sicilia et Italia ſua arte diuicias acſiuiſſet: nauigaretqꝫ Corinthū: nautę inſidias ei appararūt adtercipiēdos eius q̄ſtus: pecijt ut prius eū Cythara canere ꝑmitterēt: qͦ cātu Delphines cōgregati naui acceſſerunt: ipſe in unū ſe deijciēs ad Tenaꝝ Laconię a Delphine deductus incolumis ęuaſit. Periāder Corīthi tyrānus ꝓducto corā nautis Arione: qūo ipſi ī Italia manētē dixerāt eos ſupplicio affecit. Hiſtoria eſt apud Hero Pli. Au. Gel.& Solinū. De orpheo dictū eſt ſupͣ Is īter Argonautas cythara cecinit de Chao& exordio mundi ut eſt apud Apolloniū& Valerium Flaecum. Amphion ſaxa ad muros Thebanos in Boecia traxiſſe ſuo cantū dicitur. Horacius in poetria Dictus& Amphion I ij irgit ſirgl̓s aper. fellius icero. Virgiliuſ Herodo. Plinius Gellius Solinus. Apoloni. Flaccus Horacius Iuiſus. Iuſſum Iuſſa Hilarus Hilaris Cōuiuia Lydius Plectrum Arion. PARTHENICES PRIMAE Thebanę conditor urbis: Saxa mouere ſono teſtudinis& prece blanda. nam ut eſt apud Pli. libro. vij. primus racionem muſicam inuenit. de his tribus Papinius in Siluis. Iam Methymnei Vatis manus:& chel̓ una Thebais:& Getici cędat tibi gloria plectri: Et tu ſaxa moues:& te nemora alta ſequuntur. Carmen erat ſummę dorſo fundata Sionis Regia: qua qͦndam Solymi moderamīa ſceptri Stirpis leſſęæ Princeps exercuit armis Inclytus& pacis ſtudijs præclarus. Ab illo Virginis atqꝫ Viri genus antiquamqꝫ trahebat Progeniē:& mixtæ numerabat ſtēmata gentis. Addebat Noes fluctus: puppimqꝫ natantem: Innocuaſqꝫ rubi flammas& limina nunquam A foribus ſeiuncta ſuis: plæbiſqꝫ patere Neſcia& unius greſſum admittencia Regis: Cælantemqꝫ Deos ficto Labanida vultu. Carmen errt. Pœta ęlegantiſſimus hiſtorias recenſet quas eum ceciniſſe fingit. Primo quo pacto Regia in monte Sione fundata fuerit: qua inclytus Princeps ſtirpis Ieſſeę hoc eſt Dauid exercuit moderamina Solymi ſceptri hoc eſt regni Hieroſolymitani: inclytus armis& ſtudijs præclarus. Vates enī fuit & Lyrico carmine inſignis. Beda auctor eſt. Pſalteriū Lyrici cōpoſuere pedes. nam Inſtar Pindari& Flacci multa apud Hę breos ſcripta ſunt ut Hieronymus teſtatur. Metrico tamen artis peritum Hebreū nondum reperi: quamuis conſonanciam ac ſyllabaꝝ proporcionem facile conijcere poſſim. Ab illo Virg. genus Marię& Ioſeph a Dauid. Antiq. qꝫ tra he. Prog.& mixte numerabat. ſtēmata gentis Inſignia. Maiorum imagines in atrijs diſponebantur:& ex his quædā lineis deſignabant pictis: eorum ſcilicet qui coronam in bello meruiſſent. Vnde ſtēmata id eſt coronę pro maiorum imaginibus accipimus Pli. Auctor. Addebat. Lydius. fl. Noes. hoc eſt di luuium quod ſub Noe fuit. Fuerunt duo alia. unum ſub Deucalione: alterum D. cc. annis antiquius ſub Ogise Thebanoꝝ Rege: de quibus apud Pœtas crebra mencio eſt. Primum ex lit teris ſacris diſcimus omnium vetuſtiſſimū. puppimqꝫ nat. id eſt Archam. Innocuaſqꝫ rubi flāmas. Moylen deſignat cui Stemma. Diluuiduo. Pliniui Papinu. Beda Hierony mus. Plinius LIBER.II. FOL. LV. in rubo ardenti Dominus apparuit ut eſt in Exodo ſcriptum. & limina nunqͣꝫ A for. ſe. ſ. Portam dicit de qua in Ezekele ſcriptum eſt capite. xliiij. Et conuertit me ad viam portę ſanctuarij exterioris quæ reſpiciebat ad ortentē:& erat clauſa:& dixit Dominus ad me. Porta hæc clauſa erit non aperietur:& vir nō tranſiet per eam quoniam Dominus deus Iſrael ingreſſus eſt per eam: eritqꝫ clauſa Principi. ideo dicit Poeta noſter. Plebiqꝫ patere Neſcia:&. v. g. admit: Regis Celantem. abſcondentemqꝫ Deos Idola Labanida. Rachel filia Laban: ficto uultu. Hiſtoria eſt in geneſi. Iacob ſugiens ſocerum Laban conſedit in monte Galaad: ibi eum Laban comprehendit. furata autē erat Rachel Idola patris ignaro atqꝫ inſcio Iacob: cumqꝫ Laban ea quæreret conſenciente Iacob veniens ad tentoriū Rachelis: illa feſtinans abſcondit ea ſubter ſtramenta cameli& ſedit deſuꝑ: ſcrutantiqꝫ omne tentoriū& nihil inuenienti ait. Ne iraſcatur Dominus meus: quod coram teaſſurgere nequeo: quia iuxta cōſuetudinem fœminaꝝ nunc accidit mihi. Sic deluſa ſollicitudo quærentis eſt Velleraqꝫ& ſiccos magni Gedeonis imbres. Atqꝫ uti fiſcellam placida geſtauerat unda Nilus:& Infantis miſeratam fata Puellam. Et conuulſa nouas virgulta ferencia frondes. Velleraque& ſiccos. Cum filij Iſrahel opprimerētur a Madianitis: ut eſt in libro Iudicum. dixit Dominus Gedeoni ut liberaret Iſrahel. Dixitꝙ Gedeon ad Dominum: Si ſaluum facis per manum meam populū Iſrael ſicut locutus es: ponā hoc vellus lanę in area. Si ros in ſolo vellere fuerit& in omni terra ſiccitas: ſciam quod per manum meam ſicut locutus es liberabis Iſrahel. factūqꝫ eſt ita. Deinde pecijt ut ſolum Vellus ſiccū eſſet:& omnis terra rore madens. fecitqꝫ Dominus nocte illa ut poſtulauerat.& fuit ſiccitas in ſolo vellere: ros in omni ter ra. Atqꝫ uti: quomodo. Nilus geſtauerat placida unda fiſcellā De Moyſe dicit qui expoſitus fuit in Nilo reconditus in fiſcel la: quem filia Pharonis æducandum ſuſcepit ſororiqꝫ Moyſeos lactandum tradidit. hiſt. eſt in Exodi libro. Fiſcella diminu tiuum eſt a fiſcina. Eſt autem fiſcina vaſis genus ex iunco. Nilus Aegypti fl. cuius miracula Herodotus Diodorus Ariſtoteles: Lucanus Straboqꝫ deſcribūt. Et conuulſa nouas virg fer. fro Virgam Ahron intelligo quæ fronduit amygdalaqꝫ ꝓ duxit: cum de ſacerdocio filij Iſrahel vndecim Tribuum cum I iij Grodus ¶ Grelal Geneſis ludicum. Frodus Rachel. Cedeon Fiſcella Fiſcina Nilus. PARTHENICES PRIMAE Tribu Leui contenderent: ut eſt in libro Numeri capite deci moſeptimo. Adiungebat uti peregrinas æquore cędros Compoſitis ratibus cōdenda ad tēpla vehebant Sidonij: ut multo paries effulſerit auro. Miratumqꝫ gradus Hominē: qui clara petebāt Sidera:& ingentem diuini fœderis archam. Adiungebat uti. pereg. æquore cędros. Hyram Rex Tyri: li gna cędrina& abiegna prebuit Salomoni ad ędificium domui Domini: ſeruiſqꝫ ſuis ea detulit uſqꝫ ad Ioppen ratibus ꝑ mare Salomon ea tranſtulit in Hieruſalem ut eſt in Paralipomeno ſcriptū Sidonij id eſt Tyrij. Pœtę a vicinitate epitheta ꝑmutare gaudent. Virg. Didonem Sidoniā dixit cum a Tyro eſſet Miratūqꝫ gradus hominē. Iacob dicit: qui ſcalā vidit a terra uſqꝫ ad cœlum pertingentē angeloſqꝫ aſcendētes& deſcendentes. Et ingente. d. fœderis archam. Deſignat archā quā Moyſes ad exemplar a Domino deſcriptū perfecit: in qua Māna: vir a Aaron& liber Legis recondita erant. Et quam fatidico populis Balahamus Eois Carmine prædixit flammam ſiduſqꝫ futurum. Sed iam præcipiti Phœebus ſub tartara curru lbat:& occiduis Aries ſua merſerat undis Vellera& ardenti ſurgebat Scorpius ore. Et quā fatidico populis Balahamus. De Vaticinio Balahami dicit qui cōductus a Balach Rege Moab ut malediceret populo Iſrael. Is autem prędixit. Orietur ſtella ex Iacob& conſurget virga ex Iſrahel:& ꝑcuciet Duces Moab:& vaſtabit om nes filios Seth. ut eſt ī libro Numeri. Sed iam pcęcipiti Phœbus ſub tar. curru Ibat. Solis currus quatuor equis duci fingitur.& occiduis aries ſua mer: undis Vellera id eſt aries ad oc caſum ſub terras tendebat.& ard. ſurg. Scorpius ore Ariete in occaſum lapſo: incipit Scorpius ſuccedere Librę in horoſcopū ut eſt apud Hyginium. lamqꝫ ſoporiferæ tēpus dare membra quieti Suaſerat. at Virgo ſecreti ſola cubilis Clauſu loco/ curis aperit cœleſtibus almum Pectus:& in ſummū ſenſim leuat æthera mentē Hyram. Iacob Balahāus Numen Paarlipomenon Virgil̓ Numen̄ Hygin. LIBER.II. FOL. LVI Vnam ad ſe comitum vocat in penetralia tecti Præſtantem egregio vultus animiqꝫ decore. Mnemoſine geni trix illi Pater Vſus ab ipſa Cœleſti genus arce trahit: nam conditor orbis Eſt auus: hanc Grai Sophiam dixere priores. Nare ſagax: oculis penetrans caua tartara:& altu Aethera: nullius linguæ non ullius artis Inſcia: labe carens: vicijs infeſta: pudore Circumfuſa genas:& laſpide pectus& auro Splendida contexto: cauſas& nomina rerum Per media ex imis gradiens ad ſum̄a/ Deumqꝫ Et mundi metitur iter. hac indice Virgo Inſomnis ducens taciturnæ tempora noctis/ Contemplatur uti rerum longæua propago Texta ſit: unde prior mundi deſcendit origo. Et chaos& ſiluam informē: diſcretaqꝫ formis Corpora paulatim varias induta figuras Vi propria pecijs ſuis loca viribus apta. Vtqꝫ grauem liquido ſuſpenderit aere terram Omnipotens opifex duplici cum prolis honore: Iāqꝫ ſoporiferæ. tēp. d. m. q. Suaſerat. Vir. Suadētqꝫ cadēcia ſidera ſomnos. at Virgo. Parthenice ſec. ſo cub. Clauſa lo. Vir ginē btīſſimā Philoſophię curā impēdiſſe deſionat. c. ap. c. almū Pectus:& in ſummū altū: leuat aethera cœlū. mentē. i. aīm. Vnā ad ſe co. vo. ī pe. te. Mnemoſine genitrix Sophiā dicit filiā Mnemoſines. i. Memorię& Vſum patrē Sophie: nā uſu& mēoria Sapiēcia& Philoſophia cōſtat. ab ipſa Ce. ge. arce tra hit. nā cond. orb. Eſt auus. Oīs ſapīa a Dn̄o Deo eſt Salomone auctore. hāc Grai. Gręci Sophiā. media breui. nā iota ſcribitur q̄ apud Gręcos ſꝑ breuis enuciatur. Nare ſagax. Fœſtus ait. Sazaces appellātur ſolertis acuminis: ut eciā canes indagatores lagaces ſunt appellati. Saga quoqꝫ dr̄ mulier perita ſacroꝝ& vir ſapiens ꝓducta prima ſyllaba: propter ambiguitatem vitā dam. nam in ſagax prima corripitur. Papinius in Syluis l iiij Viepit̉. Salomon Feſtus. ſophia me dia breui. Sophia Vlus Sagaces Saga PARTHENICES PRIMAE iugulis te animi atqꝫ ſagacis Exitus euoluit. Hor. Somnia terrores magicos: miracula ſagas. Sagum: veſtimentum militare Virg. Virgatis lucēt ſagulis. Oculis penetr. caua tar. Philoſophia infernis ſuperiſqꝫ intēdit. nullius lingue: n. ul. ar. Inſcia Philoſophię hoc eſt perfectę ſapiencię officia deſcribit. labe ca. ſine vicijs: non ſolum ſine vicijs ſed& vicijs infeſta pudore Circumfuſa genas. Secundū dogma Platonis qui ex bonis ex imijs& primis: hoc eſt ex Deo& mente tanqͣꝫ ex fonte: animi profluere bona dicit Prudenciā: Iuſticiam: Pudiciciam:& Fortitudinem: hiſqꝫ omnibus præſtare Prudenciā: ſecundā numero ac ptāte Continenciā eſſe: has iuſticia ſequi: Fortitudinem quartā eſſe.& Iaſpide pectus& auro. Spl. contexto. Iaſpidē plurimę ferunt gentes Smaragdo ſimilē Indice. Ciprij dicunt glaucum pinguēqꝫ Perſę æri ſimilem. Et Iaſpis eſt cerulea apd̓ Thermodoontem amnem. In Phrigia purpurea. In Cappodocia ex purpura cerulea atqꝫ non refulgens. Thracia Indice ſimi lem mittit. Chalcidia turbidam Pli. lib. xxxvij. Cauſas& no. re. Per. med. ex imis gr. Dialecticen: Ethicen& Phyſicen dicit. Et mūdi meti. iter: Geometricen Arithmeticen & Aſtroꝝ ſcienciā deſignat. hac indice Virgo. Ducens tēpora taciturnę noctis inſomnis. ſine ſomno. Contēplatur uti& longe. propago: principium mundi& originem inueſtigando Et chaos Chaos appellat Heſiodus confuſam quandam ab inicio vnitatem hiantem patentemqꝫ in profundum: auctore Fe ſto.& ſiluam informem η Uλη hoc eſt hyle. ſiluam& mate riam deſignat. Vnde apte Siluam informem id eſt Hylen: quā noſtri materiam dicunt. Plato omnino duo rerum ponit prin cipia: Deum atqꝫ Materiam. Eſſe autem Matetiam informem & infinitam: ex ea concreciones fieri: eam cum aliquando teme re& inordinate moueretur a Deo in locum vnum coactam. Porro huiuſmodi eſſenciam in quatuor Elementa conuerſam. Ignem. Aquam: Aerem: Terram. Ex his mundum& ea quæ in ipſo ſunt naſci. Auctor Laercius: Et alia inicia inueniri forſi tan poſſe: aut quæ Deo nota ſunt: vel ei qui ſit Dijs amicus. Apuleius auctor. Materiamqꝫ ſignari impreſſione formarum. Diſcretaqꝫ for. Corpora pa. va. ind. fig. Vi propria. Vtqꝫ grauem liquido ſuſp. Terra in liquido aere ſuſpenſa eſt: nam vndi qꝫ aere cingitur. Omnipotens opifex& deus duplici cum pro. honore id eſt Pater cum Spiritu: qui eſt honor prolis id eſt Filij.& Patris. Oceanumqꝫ ſuis complexum fluctibus orbem Sagum Iaſpis Chaois Hyle Horacius Virgit̉ Plato Plinius Heſiodus Feſtus. Plato Laercius. Apuleius LIBER II. FO. LVII. Fuderit: ætherijs incluſerit ignibus auras. Vtqꝫ feris terras: mare piſcibus: aera ceſſit Alitibus varijs ornans animāntibus orbem. Oceanumque ſuis comple. flucti. orb. Fuderit. Oceanū pro aqua ponit Vnde& Homerus ex Oceano omnia procreata di cit. dicitur autē Oceanus a velocitate. Aethe. inclu. ig. auras Plinius de Elementis quatuor: Ignitum ſummo: inde tot ſtellarum collucencium illos oculos. Proximum ſpiritus: quem Græci noſtriqꝫ eodem vocabulo aera appellant. Vitalem nunc & per cuncta rerum meabilem totoqꝫ conſertum Cuius vi luſpenſam cum quarto aquarum Elemento: librari medio ſpacij tellurem: ita mutuo complexū diuerſitatis effici nexum:& leuia ponderibus inhiberi quo minus euolent. Contraqꝫ grauia ne ruant ſuſpendi: leuibus in ſublime tendentibus. Sic pari in diuerſa nilu: vi ſua quęque conſiſtere: irrequieto mundi ipſius conſtricta circuitu: quo ſemper in ſe currente imam atq mediam in toto terram: eademqꝫ vniuerſo cardine ſtare pendē tem: librantem per quæ pendeat. ita ſolam immobilē: circa eā volubili vniuerſitate: eandemqꝫ ex omnibus necti: eidēqꝫ omnia inniti. Hanc Plinianam mentem his carinibus Poeta noſter elegantiſſimus inſinuat. Vt vaga perluſtret Phœbe duodena quotannis Sidera fraternū fugiens iter:& modo tractus Erret ad Auſtrinos Helicē modo viſat ad Arctō Vt procul a Phœbi Venus& Cyllenius igne Ne volitent verſo referant veſtigia greſſu. Pbœbus ut obliquo nunqͣꝫ diſcedat ab orbe: Vt vaga. Contemplatur Parthenice: quomodo Phębe id eſt Luna. perluſtret duodena quotannis Sidera. fraternum ſugiēs iter. Solis videlicet. Sol ſemꝑ mouetur ſub linea quæ ab Aſtro nimis Aecliptica dicitur. Superficies autem ecentrici Lunę ꝓpter declinacionem polorum orbium: augem deferrenciū ſuperficiem eclipticę ſuꝑ diametro mundi interſecat. Vnde una eius pars verſus Aquilonem: Altera verſus Auſtrum ab ecliptica declinabit. Illa igitur interſectio circinferente ecentrici r Lunę cum ſuperficie ecliptice: in qua cum centrum epicicli Lu nę fuerit: verſus Aquilonem ire incipit: caput Draconis nuncupatur: Cauda vero reliqua. Auctor Georg. Purbachius. PliHomerus Plinius Geor Pur bachius Plinius Oepnier. PARTHENICES PRIMAE de Luna. iam vero humilis& excelſa& ne id quidem uno mo do: ſed alias admota cœlo: alias contigua montibus: nunc in Aquilonem elata: nunc in Auſtros deiecta. Quæ ſingula in ea deprehendit hominū primus Endymion:& ob id amore eius captus fama traditur. Vnde Poeta. frat. f. iter.& modo tractus. Erret ad Auſtrinos id eſt Auſtralem verſus plagam Helicen modo viſat ad Arcton id eſt ad ſeptentrionē. Vt ꝓcul a Pho bi: Venus& Cyllenius id eſt Mercurius a monte Arcadię Cxl leno in quo ex Maia& Ioue natus eſt: Plures fuere Mercurr de quibus alibi dicam. Dicit Poeta Venus& Mercurius ne vo litent longe a Phœbo hoc eſt Sole referunt veſtigia verſo greſ ſu id eſt motū retrogrado. Nam ita ſe habet Venus ad Solem: ut linea medij motus Veneris in eo loco Zodiaci ſecundū lon gitudinem: in quo linea medij motus Scſis terminetur. Vnde habito medio motu Solis habetur& medius Veneris. ſem per igitur eſt media eorum coniunctio. Id autem fit propter motum deferentis in longitudinem ſuper axe eius imagina. rio: cuius poſi accedunt& recedunt a polis Zodiaci in vtram. qꝫ partem: propter motum alium circuli ecentrici in latitudinem. Habet autem ſe Mercurius in hoc ad ſolem ut Venus: Nam centrum epi. vcli Mercurij in eo tempore ſemel reuoluitur in quo linea medij motus Solis vnam complet reuolucionem. Purbachius Auctor. Maioris egent hæc ſpeculacione qͣꝫ expoſcit Poetę interpretacio. Phoebus ut obliquo. n. d. ab orbe. Orbempro ecliptica intelligo: non pro Zodiaco: nā & reliqui Planetę nunquam a Zodiaco diſcedunt. Zodiacus circulus eſt quartus in Spera: in quo duodecim ſigna locantur a Vere incipiendo. Aries. Taurus Gemini: in his tribus tempus Vernum demonſtratur. Cancer Leo Virgo. In his ſignis maxime Aeſtas conficitur. A Virgine Sol tranſit ad equinoctium Autumnale. Chele id eſt Libra. Scorpius Sagittarius in his tribus Autumnus& ęquinoctium Autumnale. Capricornus Aquarius Piſces Hyemem conficiunt. Habet Zodiacus latitudinem duodecim graduum quæ per eclypticam line am diuiditur: in quæ Sol ſemper meat. Hygi. Atqꝫ viam retro gradiens obſeruet eandem: Claraqꝫ nocturnis ſplendoribus imbuat aſtra. Et rubicunda feri quæ lex incendia Martis Voluat:& egregium iubar& louis ora benigniLum Endymiō Cylleniuſ Lodiaciſ Purbach. Hygin LIBER II. FFOI. LVIII. Atqꝫ Senem pigrum curuata falce minantem. Atqͣꝫ viam retro gradiens id eſt cum a nobis recedit ad ſig na Hyemalia. Claraqꝫ nocturnis ſplen. imbuat aſtra. omnia aſtra a Sole lumē participant. Et rubicunda feri id eſt crudelis Contemplatur quæ lex voluat incendia rubicunda feri MartiStella martis Pyrois appellatur a πυρόομαι id eſt ioneſco. Hæc autem non magno eſt corpore: ſed figura ſolis& flammę. Hyginius. Mars calidus& ſiccus maliuoſus: in motu ſuo pro prio mediocris: nec multum velox nec multum tardus.& eſt Pianeta rixancium: furioſorum: caluorum& criſporum& ſuperboꝝ.& egregium iubar:& ora id eſt aſpectus Iouis beni gni. Iouis ſtella nomine Phaethon. corpore eſt magnus: ideo dicit egregium Iubar. Tū Planeta eſt calidus& humidus: ſanquineus. beniuolus.& eſt planeta illorum qui ſunt benigni: re ligioſi reuerendiqꝫ. Atqꝫ ſenem pigrum. c. f. minantē. Satur nudeſignat frigidum& ſiccum:& vitę cōtrarium: nature inimicum: cum falce pingitur ex fabula: quoniā patri Cœlo pudenda abſcidit. tardus eſt in motu: triginta enim annis Zodiacum permeat. auctore Prolomeo cęteriſqꝫ Vt ſuper octaui radiancia ſidera cœli Certa lege meant& ſcintillare videntur. Alcius extollens mentem/ curuamina noni Orbis:& æterno ſplendentem lumine mundū: Et tenues miratur aquas glacialis Olympi: Vltimaqꝫ immenſæ formata volumina molis. Vt ſuper. Vt id eſt qualiter meant Planetæ ſuper radiancia ſydera octaui cœli. Cerra lege meant:& ſcintillare videntur. Mouentur enim Planetæ ſubter duodecim ſigna: quorum ſydera ſunt in octaua ſpera. Apte autem dicit Planetas videri ſcintillare: nam reuera non ſcintillant: quia prope ſunt Auctor Ariſtoteles. Alcius extollens mentem curuamina noni Or. id eſt Spherae primi mobilis.& ęterno ſplendentem lumine mundū. Et tenues mirat̉ aqͣ. glacialis Olym. i. cœli Chriſtallini fiigin. Iholene us Ariſtotil̓. Mars Pyrois lupiter Sarurnus PARTHENICES PRIMAE Vltimaqꝫ īmenſe for. volu. molis. nonus enim orbis a Philoſophis ultimus ponitur. Vel intelligo ultimū orbē cœlū Em pyrreū hoc eſt igneū aſplēdore nō a calore. Chryſtallinū autē aqueę eſt naturę ut glacies ſolidata. uti ſcribunt Doctores ſancti in ſecundo Sentenciaꝝ. Lanigeri ſublime decus: Taurumqꝫ nitentem. Et geminos Helenæ fratres: auerſaqꝫ Cancri Sidera quæ Aethiopes urunt Indoſqꝫ Arabeſqꝫ. Lanigeri ſublime decus. Arietē deſignat: ꝗ Phryxū& Hellē duxit ꝑ Helleſpontū: Thaurūqꝫ nitentē. hic dicitur īter aſtra cōſtitutus quod Europā incolumem trāſuexit Cretā ut Euripides dicit teſte Hyginio. Et gemīos Helenę fr. Caſtorē& Pol lucē: quos dicūt oīm fratrū inter ſe amantiſſimos fuiſſe: quod neqꝫ de principatū cōtenderunt neqꝫ ullā rem ſine cōmuni cōſilio geſſerunt. Pro quibus officijs eorū: Iupiter inter notiſſi ma ſidera eos cōſtituiſſe exiſtimatur Hyginius. Helene fratres qm̄ Tyndari eſt Ledę filij fuerunt. Leda autē Theſtij Pleuroni fuit filia. Strabone auctore. Auerſaqꝫ Cancri Sydera. Ad animalis motū reſpexit quoniā auerſus incedit Hic dicitur Iunonis beneficio inter aſtra collocatus: quod cum Hercules cōtra Hydram Lerneā conſtitiſſet: ex palude pedem eius mordicus arripuiſſet: qua de re Herculē permotū eum interfeciſſe: Iunonem autē inter ſydera cōſtituiſſe: ut eſſet cū duodecim ſignis. quæ Aethiopes urūt Indoſqꝫ Arabeſqꝫ. Populis Indię. Ara bis& Aethiopibus ſupra capita ſeu vertices Cancer Solem de ferre conſtat auctore Ptolomeo: aliquibus ſemel alijs bis in an no: ideo uri eos dicit Sole in Cancro. Atqꝫ Molorcheum ſtellata fronte Leonem: Et iubar Erigones: æquataqꝫ brachia Libræ: Viroſamqꝫ Nepam videt: Aemoniaſqꝫ ſagittas Atqꝫ Molorcheum ſtellata fron. Leon. Molorchus paſtor fuit in ſilua Nemea: qui Herculem hoſpicio ſuſcepit euntē ad Leonem interimendum. Inde appellat Leonem Molorcheum ſtellata fr. habet enim tres in capite ſtellas Hyginio Teſte. Papi nius. Dat Nemea comites:& quas in pręlia vires: Sacra Cleonei cogunt vineta Molorchi. Leo quoniam oīm ferarū princeps eſt: in cœlo figuratur: vel ut fabulę volunt quod Leo Her culis fuerit prima certacio. Aries Taurus Gemnimi Cancer Molorch us Leo. Hygin Idem Strabo Ptholeme us Papinius. LIBER II. FO. LIX. Et iubar Erigones id eſt Virginis. Erigonem filiam Icari: tranſlatam in cœlum dicunt: cum diucius Patrem quęſiuiſſet: ab Atticis interemptum: cumqꝫ per canis ductum ad patris ca dauer perueniſſet: laqueo ſe ſuſpendit. Iupiter& patris caſum & filię miſeratus utrunqꝫ in aſtris collocauit. Icarū iuxta plau ſtrum: Virginem prope Leonem. Heſiodus Virginem Iouis & Themidis ſiliam dicit. Aratus Aſtrei& Aurorę filiam exiſti mat. Alij hanc Fortunā alij Cererem dixerunt. Alij Apollinis filiam dixerunt. Aequataqꝫ brachia Librę. Chele Scorpionis pro libra ponuntur. Ideo dicit Brachia: nam Chele proprie ſūt cancroꝝ ſcorpionūqꝫ brachia. Viroſaqꝫ Nepam hoc eſt Scorpiū. Scorpius ꝓpt̓ magnitudinē mēbroꝝ in duo ſigna diuidi tur: eius enim brachia noſtri Libram dixerunt. Totum autē ſignum hac de cauſa conſtitutum dicunt. Orion cum ſe in Ve nando præſtantiſſimū dixiſſet: eciam Dianę& Latōę: ſeqꝫ om nia quæ ex terra oriuntur interficere valere. Vnde terra ꝑmota Scorpionem eduxit qui eū interfecit. Iuppiter utriuſqꝫ animū admiratus: Scorpium inter aſtra collocauit: ut ſpeces eius hominibus eſſet documento: ne quis eorum aliqua re ſibi cōfideret. Dianam autem propter ſtudium Orionis pecijſſea Ioue: ut idem beneficiū traderet Orioni. Itaqꝫ Orion conſtitutus eſt in aſtris: ut cum Scorpion oriatur: Orion occidat. Aemoniaſqꝫ ſag. id eſt Theſſalicas ſagittas. Sagittarium de ſignat: quem Chironem volunt iuſtiſſimū Centaurorum Ho mero teſte Centauri autem Theſſali ſunt. Theſſalia autem Aemonia dicta fuit ab Aemone Deucalionis filio Strabōe teſte. Cornuaqꝫ Aegoceri gelidis humencia nymbis: Et liquidos Vrnam rores ventoſqꝫ cientem: Cornuaqꝫ Aegoceri id eſt Capricorni. Huius effigies ſimil̓ eſt Aegipani: quem lupiter: quod cum eo erat nutritus: cū eo eſſe voluit ut caprā nutricem auctor Hyginius. Aegypcij Sacerdotes:& nonnulli Poetę dicunt cum plures Dij in Aegyptum conueniſſent: repente veniſſe eodem Typhoa acerrimū Giganta:& maximum Deorum inimicum: quo timore ꝑmo tos in aliam figuram ſe conuertiſſe. Mercuriū factū eſſe Ibim. Apollinē Gruē. Pana autē dicūt in flumē ſe deieciſſe& poſterio rem ꝑtem corporis effigiē Piſcis alterā vero Hirci feciſſe:& ita a Typhone profugiſſe: cuius cogitatū Iupitrē admiratū: effigi em̄ eius inter ſidera fixiſſe. Hyginius auctor. gelidis humē. nymbis. Ad tēpus anni reſpexit. hiemale enī ſignū eſt: nā ſua Heſiodus Aratus Homeru Strabo Hyginiuſ Nirgo Icarus. Chele; Scorpius Orion. Sagittarius Capricor nus. TyphonFan. PARTHENICES PRIMAE natura frigidū eſt& ſiccū terreūqꝫ. Et liquidos Vrnā id eſt Aquariū. Hunc cōplures Ganymedē dixerunt ereptūa Patre propter pulchritudinē: factūqꝫ pincernam Deorum. Alij Deucalionem dicunt ſub quo Cataclyſinū. Alij Cecropem Regem Athenien̄: qui Dijs aquā in ſacrificijs libauit: ante Vini uſum. Hyginius auctor. Atqꝫ Dioneos lucenti tergore Piſces. Atqꝫ Dioneos&c. Venus cū quodam tēpora cum Cupidiē filio in Syriam ad Eufratē fluuium veniſſet& eodē loco repen te Typhona apparuiſſet: Venerem cū Filio in flumen ſe proie ciſſe dicunt:& forma Piſcium aſſumpta latuere: ac periculo liberati ſunt. Ideo Syri in hyſce locis habitantes Piſcibus abſtinent: ne pręſidia Deorum impugnare videantur. Hyginius. Hinc dextra leuaqꝫ faces ardore coruſcas Suſpicit:& cœli claros examinat ignes. Hinc dextra leuaqꝫ: id eſt ad Ortum& Occaſum: quæ enim ad ortū dextra: quæ ad occaſum leua ſunt. factard. coruſcas id eſt ſtellas ſplendētes ac coruſcantes. Suſpicit. Dicit Poeta Parthenicē:& reliqͣ aſtra cōtēplādo luſtraſſe.& cœ. cla. examīat ig. Pleiades ſeptem: quarum minor una latere Dicitur:& pluuias Hyades pauidamqꝫ capellā. Pleiades ſeptem&c. Pleiades dicuntur ſtellę ante faciē Tauri: quod ex Pleione Oceani& Atlante ſint natę. Hę numero ſeptem dicuntur ſed nemo amplius quā ſex videre poteſt. Cuius cauſa proditur: quod ſex Dijs nupſere: Merope autē Siſypho nupſit mortali: cui Glaucum genuit Bellerophontis Patrem: quare propter reliquas ſorores inter ſidera conſtituta: ſed ꝗa homini nupſit ſtella eius obſcurata eſt. Alij Electram dicūt nō apparere: ideo quod Pleiades exiſtimentur Choreā ducere ſtel lis: ſed poſtquā Troia fuit capta: dolore permota ab his ſe remouit. Hyginius auctor& dicuntur latinę Vergilię: eorū ex ortu Ver incipit. Et pluuias Hyades. Virg. Arctuꝝ pluuias Hyades. g. q. tri. Hyades ſtellę in fronte Tauri: has Pherecydes Liberi nutrices dicit: ante Nymphas Dodonidas appellatas. Hyades autē appellatæ ſunt ut ait Muſęus quod ex Atlante& Hya Oceani filia ſint quindecim filię ꝓcreate: haꝝ quinqꝫ Hyam fratrē in ve nacione a Leone interemptū lamētatę interierūt cōtinuis fleti bus. Reliquę decē ſoroꝝ mortē deliberātes: ſeptē ex his ſe inter Pleiades Merope Siſyphus M exgilis Hyades Hygin Idem. Idem Virgit̓̉. Muſęus LIBER II. FOL. LX. fecere: quare quod plures idē ſenſerūt Pleiades dictas. Hyginius Auctor. Latini Hyades Suculas dicūt: impericia noīs dece pti ꝓpter ſues nomē īpoſitū arbitrātes ut eſt apud Pli. li. xviij. nā ab ἔω quod eſt pluo deducitur nomē Hyadū:& eſt ſidus tēpeſtuoſū. Pauidā capellā. Reſpicit ad fabulā de Capra quæ Iouem nutriuit. Fuit aūt Aega Phœbi filia: cādore corꝑis præ ſtātiſſima pulcherrimaqꝫ: cui eciā pulchritudini cōtrarius hor ribilis aſpectus inerat: quo Tytanes ꝑterriti pecierunt a terra: ut eius corpus obſcuraret: quā terra ſpecu quodā celaſſe dicit̉ in inſula Cretæ quæ poſt Iouis nutrix fuit. Sed cū Iupiter bel lum contra Tytanas appararet: rn̄ſum eſt ei ſi vincere vellet: ut Aegę pelle tectus:& capite Gorgonis bellū adminiſtraret: quā Græci Aegida appellauerūt: quo facto Iupiter Tytanas ſupera uit. tum reliqua oſſa Aegos caprina pelle cōtecta aīa donauit: & ſtellis figuratā memorię cōmendauit:& poſtea quibus vicerat tectus. Mineruę conceſſit. Hygi. Vnde Pœta noſter apte pa uidam dicit ab effectu Poſt rapidū Leporē: Iugulas:& Procyon uſtū: Morboſamqꝫ Canem:& Coruū cratera tenētē. Poſt rap. lep. Lepus hic dicitur Orionis canē fugere venantis. Nam venator fuiſſe fingitur. Dicunt autē Leporē a Mercu rio conſtitutū: eiqꝫ datum præter cætera genera qua drupedū: ut alios pareret: alios hr̄et in vētre. Aucto. Hygini. Iugulas Stella Orion dicitur Iugula eo quod amplior ſit cœtes: quaſi nux iuglandis auctore Pompeio Plautus Neqꝫ Iugula: neqꝫ Veſperugo neqꝫ Vergilię occidunt Et Procyonuſt. hoc eſt Antecanis. Hic ante maiorē Canem oriri videtur:& habet vnā ſtellā in capite:& aliam in pectore: & in lumbo unā. oritur cū Leone vnde uſtum dicit ad tempus Aeſtatis reſpiciens. Morboſamqꝫ Canē. Canis maior Europę cuſtos fuiſſe dr̄:& ad Minoa ꝑueniſſe: tū mūeri datus Prochr̄i Cephali uxori. alij Oriōis Canēdicūt: alij Icari. habet āt Canis ī lingua ſtellā unā q̄ ipſa Canis appellatur. In capite alterā quā Iſis ſtatuiſſe exiſti matur& Syriona appellaſſe: ꝓpter flāmę candorē: quod eiuſmodi ſit: quod magis lucere videatur. Hyg. Vir. li. iij. tū ſteriles exurere Sirius agros. Lucanus rapidus qͣ Sirius ignes Ex erit. Eſt āt Sirius morboſum ſidus Syllius. Primū lethiferos repreſſit Syrius æſtus. eius enī exortu accēdi Solis vapores ꝗs ignorat: cuius ſideris effectus āpliſſimi ī terra ſenciunt̉. FerHygin. Plinius Hygin Idem Pōpeius Plautus Hygin Virgil̓ Lucanus: Syllius Lega Legis Lepus. Iugula Orion. Procyon. Canis. Sirius. PARTHENICES PRIMAE uent maria ex Oriente eo: fluctuant in cœlis Vina: Mouentur ſtagna. Origem appellat Aegyptus feram: quam in exortu eius contriſtari& contueri tradunt: ac velut adorare cūſternuerit. Canes quidem toto eo ſpacio maxime in rabiem agi nō eſt dubium Pli. libro ſecundo. Et Coruum erat tenentē. Hydra Sidus eſt in qua Coruus in ſidere:& crater poſitus exiſtimatur: de qua hanc habemus memorie proditā cauſam. Coruus Apollinis tutela uſus: eo ſacri ficante miſſus ad fontē: aquam puram petitū: vidit. arbores cō plures Ficoꝝ immaturas: eas expectans dum matureſcerēt: in arbore earum quadam conſedit. poſt aliquot dies coctis Ficubus:& a Coruo pluribus comeſis: expectans Apollo Coruum vidit cum cratere pleno volare feſtinantē: Pro quo admiſſo ei us quod diucius Apollinem moratus ſit: qui eius mora coactus alia uſus aqua: hac ignominia Coruū affecit: ut quamdiu Ficus coquuntur: bibere non poſſit: ideo quod outtur habeat pertuſum illis diebus. id cum vellet ſignificare Apollo inter ſi dera conſtituit crateram& ſuppoſuit Hydram quæ Coruūſicientem moraretur. Videtur enim roſtro caudā eius extremā verberare: tanquā non ſinat ſe ad crateram tranſire. Poeta noſter Coruū cratera tenere dicit reſpiciens ad primam fabulę pa tem quæ eſt ex Hyginio Inde coronatę rutilans Minodis aſtrum Et non longa ſitum poſt interualla Sagittæ Sidus:& ætherijs errantem tractibus hedum. Orpheamqꝫ Lyram& flammis lucētibus Arā. Inde coronatęr ut. Min. eſt&c. Coronam dicit Ariadnes Mi nos filie: quam ei Venus in Dia inſula cum Libero nuberet dono dediſſe traditur. Et nō longa. ſi. p. int. ſag. Sidus. Sagit tę ſidus. unam ex Herculis ſagittis fuiſſedicunt: qua Aquilā dicitur interfeciſſe: quę Iecinora Promethei fertur exediſſe. ori tur cum Scorpione: quo exoriente& Corona exoriri videtur Hyginius auctor. Vnde Pœta dicit hoc ſidus non eſſe ſitū poſt lōga interualla Coronę& ætherijs ere. tractibus Hedū. Henio chus hoc eſt auriga habet in manu ſiniſtra ſtellas duas qui Hedi appellātur. Orpheāqꝫ lyrā. Lyra inter aſtra cōſtituta eſt: hac uti Eratoſthenes ait) de cauſa quod ī īicio a Mercurio facta de teſtudine Orpheo eſt tradita: qui Caliopes& Oeagri filius: eius rei maxime ſtudioſus fuit. Hygi.& flāmis lucētibus Arā. Dij cum Tytanas oppugnare conarentur coniuracionem& Hydra Coruus Crater. Ariadne Cagitta Hēiochus Hedi Lyra Ara. Plinius Hygini Idem Eratoſthe ues Hygin. LIBER.II. FOL. LXI. ſacra in Ara fecerunt: eamqꝫ inter aſtra locarunt. ab ea conſue. tudine homines dicuntur inſtituiſſe ſibi: ut cum aliquam rem efficere cogitarent prius ſacrificarent: quam agere cœpiſſent. Hyginius auctor. Suſpiciens cœli æternos meditatur honores: Curſibus alternis mundum ferri atqꝫ referri Ex Auſtro in Boreā ex Borea miratur in Auſtrū Suſpiciens cœli aeter. medi hono. Meditatur Siderum condicionem: quibus cœlum honoratur. Curſibus alternis: mun dum ferri. atqꝫ referri alternis cur. id eſt motibus reciprocis. Ex auſtro in Boream: ex Borea mir. in Auſtrum. Cauſa huius reciproci motus eſt Zodiaci circuli declinacio: ita enim Zodia cus formatus eſt: ut una parte contingat Aeſtiuum circulum: alia vero Hiemalem. Aequinoctialem autem medium diuidit. Itaqꝫ ſol per Zodiacum currens neqꝫ extra eū tranſiēs: in declinacione quæ eſt verſus Boreā a principio Arietis uſqꝫ ad finē Virginis a Borea in Auſtrū dicitur ferri. Rurſus a ſignis Librę uſqꝫ in finē Piſcium referri in Boreā dicit̉. De circulis ſphe re dicam lacius alibi. Et fieri ut gelidam tellus coniecta ſub Arcton Dum bibit ætherios admoto Sole calores: Mitis& humanę reddatur idonea vitæ. Et fieri ut. qualiter. g. tellus ſubie. ſub arcton. Dū bibit. eth. adm. S. c. Miratur Parthenſce quo pacto fiat ut habitabilis ſit ea ꝑs terræ quæ Boriali Zone ſubijcitur: hoc eſt quæ ſita eſt in ter tropicū circulū Cancri:& circulū Arcticū. Dūbibit eth. cauſa eſt motus Solis qui ſua vicinitate temꝑat eā Zonā ideo bibere dicitur a Poeta etherios calores ab Sole. Mitis& huma nę red id. vite. Vnūquodqꝫ hemiſpheriū in triginta ꝑtes diuiditur: ita ut dimenſio tocius Sphere ex ſexaginta conſtet parti bus. Sūpto igitur inicio a principio Boreali capiantur ſex partes ab utraqꝫ finicione: ductoqꝫ circulo cuius centrū ſit Polus: hic circulus Arcticus dicitur: eo quod inter eū Arcturi ſimula chra ut incluſa ꝑſpiciuntur. Quæ ſigna a noſtris Vrſarū ſpecie ficta Septētriones appellātur. Ab hoc circulo de reliquis ꝑ tibus quinqꝫ ſumptis eodē centro ducitur circulus qui Tropicus Aeſtiuus appellatur. Ideo quod ſol cū ad eū circulū peruenerit Aeſtatē efficit eis qui in Aquilone habitant: Hiemem autem eis qui flatibus Auſtri opponuntur. Præterea quod ulHyginiuſ Hemiſperium Arcticus. Septētrio Tropicus nes æſtiuus PARTHENICES PRIMAE tra eum circulū Sol nō tranſit: ſed ſtatim reuertitur Tropicus eſt appellatus. Ab hac crrculi finicione: quatuor de reliquis ꝑ tibus ſūptis: ducitur circulus Aequinoctialis: ſic dictus quod Sol cum ad eū orbem peruenit: Aequinoctiū conficit. Hoc circulo facto dimidia pars Spherę conſtituta perſpicitur. Deinde econtrario a Polo Auſtrali ſumptis ſex ꝑtibus: ut ſupra dictū circulus ductus Antarticus appellatur quod contrarius eſt ei quem arcticum diximus. Hac diffinicione Spherę centroqꝫ Po li qui notus dicitur: quinqꝫ ꝑtibus ſumptis circulus Hiemalis Tropicus inſtituitur. Hiemalis dictus ideo quod ſol cum ad eum peruenit Hiemem efficit his qui ad Aquilonē ſpectant. Ab hoc circulo ad Aequinoctialē circulum reliquę fiunt partes quatuor. Hyginius auctor His cīgulis ſeu Zonis terre ꝑtes quinqꝫ ſubijciuntur. Septētrionalis extremitas& Auſtralis perpetuo frigori ſubiectę habitacionis impacien̄ ſunt. Medius cingulus æterno afflatu continui caloris uſtus: terram ꝑ uſtam ſūbiectā habet pariter inhabitabilem. Inter extremos autem& mediū circuli duo ex utriuſqꝫ: hac frigide& torrideꝫ intemperie temperantur. Vnde terre his ſubiectę habitabilſunt. Hyginius auctor. Mens calefacta Deo: ſanctiſqꝫ exercita curis: Atqꝫ laborando vires& robur adepta Alcius it: ſemperqꝫ magis terrena relinquit: Iam Superis admixta domos explorat& arcem Et ſolium ſublime Patris: quod plurima circū Turba leues animi volitant: decimoqꝫ ſedenti Orbe Deo aſiſtunt vigiles:& cuncta fideli Iuſſa miniſterio peragunt: verſantqꝫ rotatu Sidera perpetuo quidam: mortalia quidam Facta regunt: preſſaſqꝫ graui ſub mole tuentur Corporis humanas mentes:& regna gubernāt. Omne per hos exercet opus. Pater ipſe quieto Tranquillus ſceptro ſedet& complectitur orbē. Mens calefacta Deo. Parthenices mens alcius it calefacta a deo: ſanctiſqꝫ exercita curis. Atqꝫ lab. oꝑando vires&. r. adep. Semꝑqꝫ mag. terrena. relinquit. ſā Superis.i. cœleſtibus admixta: do exp.& ar. Oſtēdit Parthenicen: nō ſolū aſtris intēdiſAequinoctialis antarticuſ Tropicus Hyemalis Hugin LIBER.II. FOL. LXII ſe: ſed& Dei ſedem Patriſqꝫ ſolio animū contēplando adhibuiſ ſe. Et ſoliū ſubli. Patris: qu. p. circū Turba leues animi volitant.i. agiles Angeli. decimoqꝫ ſed. Orbe. d. aſſiſtunt ius.& cūcta fid. Iuſſa. mini. ꝑ. Verſantqꝫ ro: ſid. ꝑpetuo. q. Ariſtoteles ſingulis orbibus motores ſingulos adhibet: quos Intelligencias noſtri dicunt. Plato Deos dicit. Ponit autem triplicē Deo rum ſpeciē. Quorum eſt unus ſummus: primus& ſolus: Ille ultramundanus: incorporeus: aperimetros: genitor rerū omnium. beatus& beatificus: optimus nihil indigens ipſe conferens cuncta: indictus& innominabilis. Aliud genus qͣle aſtra habent:& hi Celites dicuntur ſemper eodem ſtatu mentis æter naqꝫ ęquabilitate fœlices. Terciū genus Medioximos appella inter ſummū aethera& infimas terras in iſto interſite aeris ſpa cio: per quos& deſideria noſtra& merita ad Deos permeant. hos græco nomine Demones nomīant. Ex his Plato autumat ſingulis hominibus in vita agēda: teſtes& cuſtodes ſingulos additos qui nemini cōſpicui/ ſemꝑ aſſint: oīm nō modo acto rum teſtes verū eciam cogitatorū: nunc Genium latini appellant: Theologi Chriſtiani ad Angelos referunt. Vnde Poeta noſter elegantiſſimus: mort. quid. F. r. preſſ. q. g. ſub mo. tuen tur cuſtodiunt.& regna guber. Om. per. h. ex. opp. ipſe. q. Trā quillus: quietus. ſcep. ſ.& complectitur orbem. Vetus opinio eſt: atqꝫ in cogitaciones omnium hominum penitus incidit: Deum eſſe: originis non habere auctorem. Deumqꝫ eſſe ſalutem:& perſeueranciam earum quas effecerit rerum. Neqꝫ ulla res eſt tam præſtātibus viribus/ quæ viduata Dei auxilio: ſui natura contenta ſit. Vnde Virgi. Iouis omnia plena. Deus enī quadam infatigabili prouidencia:& procul poſita cuncta contingit:& maximis interuallis diſiuncta complectitur. Nec am bigitur eum præſtantem atqꝫ ſublimē ſedem tenere Apuleius auctor. Virginis hæ curæ: ſeſeqꝫ oblita Virumqꝫ Miſcetur Diuis cœliqꝫ palacia luſtrat. Atqꝫ thoro recubās ſummo ſpaciatur Olympo. Virginis he cure. Parthenicē Philoſophię curā impēdiſſe de ſignat ſpretis mūdanis rebus. ſeſeqꝫ oblita. Vir. q̄ Miſcet̉. Diuis.i. cęleſtibus. Atqꝫ th. r. ſ. ſp. olimpo. Plato. n.(ſi quis diligē ter eius tractatus inſpiciat) bonū noſtrū poſuit in ſcia: ſpecula cioneqꝫ ſummi boni: quod& Deū& mentē primā nominat. Interea Virgo thalami dum ſola receſſu K ij Ariſtotil̓. Plato Virgit Apuleius Celites Medioxi. mi Demones Genius Deus PARTHENICES PRIMAE Excubat occulto per longa ſilencia noctis: Fatidici Vatis: quem ferrea turba gementem Ingeminas ſecuit dentato robore partes: Codice verſato primum locus ille legenti Obuius occurrit/ grauidam qui Virginis aluum Præcinit& magni prolem mortale Tonantis Corpus& humanæ ſubituram incōmoda ſortis O felix nimium dixit quæcumqꝫ futura es Et Matres longe ante alias digniſſima Virgo: Quæ paritura Deum fruituraqꝫ cœlibe lecto: Magna ſeneſcenti renouas miracula mundo. Non ego cōmuni Patrum te labe volutam Crediderim talem cui dant oracula palmam. Interea virgo. Pro œconomia id eſt diſpoſicione carminis: ut ad Saluatoris conceptum procedat: Poeta inducit Parthenicen Eſaię prophetę vaticinium dum Codicē eius verſaret inueniſſe quod ſcriptū habet Ecce Virgo concipiet. miratamqꝫ Virginis eiuſdem fœlicitatē. Interea tꝑe medio. V. th. dū ſol. receſſu. Excubat occulto. Periphraſis thalami: ꝑ. l. ſi.n. Fatidici Vatis: dicentis fata. Plato diuinam legē dicit eſſe Fatum per quod ineuitabiles cogitaciones Dei: atqꝫ incœpta cō plentur. Vnde ſi quid Prouidencia agitur: id agitur eciā fato: & quod fato terminatur: Prouidencia debet ſuſceptum videri: quē ferrea turba. hoc eſt dura gementē In ge. ſec. dentato robo re partes. Eſaias propheta ſerra ꝑ medium ſectus fuiſſe memoratur. Codice verſato. hic ordo incipit. Verſato cod. f. u. pri. lo. il. leg. Obui. occur. g. q. V. al: Pręcinit.& mag. pro. Filium Dei ſummi. Subiturā corpus aſſumpturū carne& in cō. h. ſor tis fragilitatē hūanę naturę O fœlix ni. dix. quęcūqꝫ futura es. Et Mat. lo. ante alias dig. Vir. Quæ parit. Deū fr. q̄ cœlibe lecto i. caſto thoro Magna ſeneſcenti ren. mi. mūdo. Nō ego cō. Pa. te lab. volutā. Nō credo te originalis culpę habere maculā: quā a Patribus contrahimus. Ta. cui. d. or. palmā. Tu vetus extingues vicium: ſceleriqꝫ recluſa Limina concludes: tu Protoplaſtis acerbam Ingluuiem delebis: ages noua ſæcla nouumqꝫ Fatum Prouiden cia Plato LIBER.II. FOLI LXIII Fœdus& humanu ſupra genus omne fereris. Te tua: te ventura omnis mirabitur aetas. Et tibi perpetuis ardebunt ignibus aræ. O mihi: ſi tantum non eſt audere ſuperbum: Concœptus liceatqꝫ tuos vultuſqꝫ tueri Dicite Carmeli: qui ſancta ſilencia montis Incolitis Vates Vatumqꝫ æterna propago: Quos imitans tædas ſum dedignata iugales? Dicite quæ regio iubar hoc? quæ proferet aetas? Credimus e terris venturam an ab æthere ſumo Lapſuram? tali ne hoim̄ debetur origo? Dumqꝫ ita cœleſti mentem ſuccenſa calore In laudes ignara ſuas prorumpit: Olympo Labitur& veniens fulgentes explicat alas Nuncius:& celeri penetrat ſecreta volatu Limina. ad ingreſſum ſubitæ perterrita lucis Extulit attonito titubancia lumina vultu: Et formam mirata Viri tabeſcere caſtum Pectus/& inſidias metuens palleſcere cœpit. Tu vetus exting. vi id ē primoꝝ Parentū delictū: ſ. q̄ re. Licōclu. finies: tu Protoplaſtis. Prothoplaſtis hoc eſt Adæ. Dicitur enī Adā Prothoplaſtes.i. primo formatus: nec eſt hic datiuus pluralis huius noīs Protoplaſtus: ſed genitiuus huius no minis Prothoplaſtes: veluti carminis racio requirit: is enī bre uis eſt in gtō: ī plurali vero ꝓducta. ac Ing. gulā. de. ages id ē zeres. noua ſe no. qꝫ Fœdus. teſtamentū nouū deſignat:& hul. g. o. fe. Te tua te ven. oīs ętas te mirabitur. Et tibi ꝑpe. ar. ig aræ. O mihi(ſi. t. non eſt au. ſup) Con. lic. i. uultus. Vultus eſt volūtas q̄ ꝓ motu animi ī facie on̄ditur. Facies eſt oris ſpecies. Saluſtius ī Catilina. Prorſus in facie vultuqꝫ vecordia inerat. Dicite Carmeli. q. ſ. ſilencia mōtis Inco. v. vatūqꝫ æter. propa. Quos imitās ego Maria. ſum de. tædas iugales id eſt nupcias. Dicite q̄. r. Iubar hoc? q̄ ꝓfe. ætas? Credimus e terris ven. a. ab eth. ſummo Lap? ta. ne ho. hoc eſt nunꝗd tali Virgini debetur origo hūana. Dūqꝫ ita cœleſt. Dū hæc cogitat: Nuncius e cœlo K iij Saluſtius Prothoplaſtes Vultus ⁊ Facies. PARTHENICES PRIMAE labitur:& ve. ful. ex. al.& cel. pe. ſe. vo. Limina Parthenice ꝑterrita ad ingreſſum ſubitę lucis. Extu. titu. Lumina p̄ timore: at tonito: ſtupido vultu. Et for. mir. viri caſtū pectus cœpit tabeſcere:& met. inſi. cœpit palleſcere ꝓpter timorē metumqꝫ. Aliger arguta reſerans noua nuncia vocePone metus inquit Superis gratiſtima Virgo: Lætus ab ætheria venio tibi nuncius arce Aeterni iucunda ferens mandata Tonantis. Conceptura nouos ullo ſine ſemine fœtus Et prolem paritura Dei: Materqꝫ futura es Stirpis Olympiacæ tactus non paſſa viriles: Et Deus ipſe tuam veniens labetur in aluum Greſſibus occultis: tuaqꝫ intra viſcera corpus Ipſe ſibi formans poſt nonæ tempora Phœbes Exiet humanæ velatus imagine formæ Arma ferens pacis venit: atqꝫ ſalutiferorbi. Propterea ſanctam dabis atteſtata ſalutem Nomina: in īmenſum creſcet: venturaqꝫ magno Sęcula conſenſu templis congeſta ſuperbis Dona ferent illi: rutilo qua ſurgit ab ortu Lucifer: heſperias& qua declinat in undas: Qua micat Arctophylax: latu qua ſuſtinet orbē Axis īnocciduus: reſonans qua naſcitur Auſter. Imperio premet omne genus telluris& undę: Poſſeſſurus opes cœliqꝫ habiturus honorem Perpetuū:& mundū æquatis recturus habenis. Sed neque fulgentes auro radiante coronas. Nec Tyrios Regum ferēt ornamenta colores. Aliger arguta id eſt ſonora Vir. ī Buco. Forte ſub arguta cō ſederat Ilice Daphnis. Aeneidos ſeptīo Arguto tenuis percur rēs pectine tęlas. Hic ſonoꝝ ſtridulūqꝫ ſignat: Alias breue Vir gi. Geor. iij. Argutūqꝫ caput: breuis aluus obeſaqꝫ terga. reſ. noua nun. Neutro genere ꝓtulit: noua nuncia cōtra Valle opi Argutū Nuncia Virget. Idem LIBER.II. FOL. LXIIII. nionē: Catullus. Geminas Deoꝝ ad aures: noua nuncia referēs Tibullus. Diui vera monēt venturę nuncia ſortis Pone ꝓ depone: me. inq. o. Su. g. Vir. Let. ab aethe. ve. ti. n. ar. Aeter. iu. f. m. Tonā. Cōce. no. mirādos. ſine ullo ſe. hūano Et ꝓl. filiū. p. D.iinqꝫ. f. es. Stirpis Ol. i. celeſtis. tac. nō. p. vir. ſine cōſorcio virili. Et D. ip. t. ve: la. in al. Greſſibus oc. incognitis: tuaqꝫ poſt none tēp. Phoebes: hoc eſt poſt nouē menſes. Exiet hū. Arma. f. p. ve. atqꝫ Salutifer orbi. ꝓpterea dabis No mina ꝓli atteſtācia ſalutē: hoc eſt vocabis eū Ieſum: quod ſalua torē apud Hebreos notat: in īmenſum creſcet:& vētura ſęcula ferent illi cōſenſu magno cōgeſta dona. rutilo ꝗͣ ſur. ab or. Lucifer: hoc eſt Oriētis populi. Heſperias& qua decli. in und. id ē Hiſpanicas hoc eſt Ocꝗdētis Heſperus ſtella ea dr̄ quę alijs no minibus: Veſpus: veſper: veſperugoqꝫ vocatur Virg Ite domum ſaturę vēit Heſꝑus ite capellę Et ab Heſpero Italia cognoīatur: Tū Hiſpania occidētis ꝓuincia ab Heſpero Atlantis fratre dicta Quami. Arctophy. ea parte qͣ ſuſtinet orbē Axis inocciduus: Septētrio. Arctophy. i. cuſtos Vrſę:& eſt Bootes quē alij Arcada Caliſtonis& Iouis filiū dicūt: alij Icaꝝ volunt Polus is ꝗ Boreus appellatur ꝑuideri pōt ſemꝑ Virg. Hic ver tex nobis ſemꝑ ſublimis: at illū Styx atra tenet Maneſqꝫ ꝓfundi. reſonās ꝗ ea ꝑte ubi naſcitur Auſter hoc eſt Meridiei pars: Imperio: ptāte premet o. g. t.& undę id eſt terrę& aquaꝝ: Pol ſeſſurus opes cœ. habi. ho. Perpetuū& rect. gubernaturus mū dum ęqͣtis habenis iuſta lance: Sed neqꝫ fulg. Humilē Rege̓ deſignat: auro radian̄ co. Nec Tyrios Re. f. or. co. id eſt purpureos veſtitus Tyrus Phoenicię ciuitas quondā inſula præ alto mari ſeptingētis paſſibus diuiſa: nunc vero Alexādri oppugnantis oꝑbus continēs: Olim partu clara genitis urbibus Le pti: Vtica& illa Romani Imperij ęmula terrarum orbis auida Carthagine: eciā Gadibus extra orbē cōditis: Nunc omīs eius nobilitas conchylio atqꝫ purpura conſtat: Plinius libro quin to Tyrius igitur color pro purpura ponitur. Non illi ſublime domus dabit ardua culmen: Marmora nec tollet ſubeuntibus alta columnis Viuenti: non Martis opus: non ærea tela Tractabit: rigido non oppida milite cinget: Nec ruet aerias arces: non æquora grandi Claſſe premet: non hinnitus laudabit equorū. R iiij Catullus: Tibullus/ Virgilis: Idem Plinius leſus Heſperus arctophy lax: Bootes Tyrus PARTHENICES PRIMAE Nec quę bella mouent horrenti claſſica cantu: Ferrea nec mittet captos in vincula Reges: Non illi ſublime&c. Dicit Ieſum dn̄m noſtrū in vita nō ha biturū altas domos: ſubeuntibus colū alta Marmora: nō Martis opus: hoc eſt bella non ærea tela arma bellica. rigido non opp. milite cing. Nec ruet. diruet aerias. altas. arces. nō ęquora maria grandi id eſt copioſa Claſſe premet. Claſſis collecta nauium dicitur multitudo:& aliquando pro una tm̄ naui ponitur. Virg. Lycię ductorem claſſis Orōtē. Claſſes eciam turmę inſtructę dicuntur exercitus pedeſtris ſiue equeſtris. Virgi. Scio me Danais e claſſibus unū Aeneidos ſecūdo. Claſſibus hic locus eſt Claſſici item Gellio auctore a claſſe dicti: qui cen tum& viginti quinqꝫ ęris cenſi erant: primę claſſis dicebantur Infra claſſem autem ſecūdę claſſis: cęterarūqꝫ oīm claſſium dicebantur: qui minore ſumma ęris: qͣꝫ ſupra dixi cenſebantur. Claſſicum item cornu vel tuba conuocandi cauſa facta: diteba tur. Virg. libro ſeptimo. Claſſica nāqꝫ ſonāt. nō hinnitus lau di: et Necqꝫ bella mouent horrenti claſſica cantu. Ferrea nec mittet.& reliqua. Nec populo illuſtres ducet ſpectante triuphos. Scilicet hæc homines curant: nos alta tenentes Qui regiūs totū damus hæc/ nō querimus orbē. Non illi humana bellum eſt cū gente: ſuꝑbum Spiri tuū genus atqꝫ procax: atroxqꝫ quod auſu Diuinum ingenti iam vulgo uſurpat honorem Impetit: huc belli vires: huc dirigit omne Robur:& hæc agitur non ferro pugna: ſed aſtu. Nec populo illuſt. du. ſpec. tri. Triūphus a Thriambo Liberi Patris cognomēto dici videtur auctore Varrone. Hæc āt erant ornamēta triūphalia. Aurea corona: quā a tergo triūphā tis ſeruus ſuſtinebat ut ſcribit Pli. Sella curulis eburnea. Scipio eburneus extante aquila in capite. Toga picta& palmata tunica. Auctor Liuius. Ducebatur autē Imꝑator in curru aureo: albis equis currū trahentibus. Lauri ramū in dextera gerens: ferebant& Laurū milites currū triūphantis ſecundū legi ones cohortes& manipulos ſubſequentes partim carmina pa tria ſalibus permixta& riſu: partim laudes Imꝑatoris canentes. Sicqꝫ Imꝑator in capitoliū aſcendit Ioui optimo maximo Claſſis Claſſes Claſſici Triūphu Virgil Idem Gellius VirgiVarro Plinius Liuius LIBER II. FO. LXV. qꝫ īmolaturus tauros qui currū pręcedebant cornibus aureis vittis ſertiſqꝫ ornatos. Auctor Plutarchus in Aemilio. Eodē auctore triumphus albis equis actus eſt a. M. Furio Camillo. Spectabat autē triumphū populus Romanus nitidis veſtibus ornatus in equeſtribus Theatris: quos Arcus appellant:& in locis circa forū ad hoc ipſum ex ligno fabricatis. Omnia urbis templa erant aperta: ſertis vaporibuſqꝫ repleta ſuauiſſimis: ml̓ titudo miniſtroꝝ baculos manibus geſtancium ex medio dimouebat turbas:& vias puras apertaſqꝫ pręſtabant. Scilicet hęc ho. cu. nos alt. te. Qui regimus. nā miniſterio Angelorum infera reguntur. totū. omnia. damus hæc. nō que ri. orb. mundū. Non illi Deo bellum eſt: cum humana gēte. ſu perbum Spirituū genus. hoc eſt Demonū: qui ob ſuperbiam cœlo pulſi ſunt. Procax: importunum. atroxqꝫ crudele. quod auſu ingenti. magno. diuinum iam uulgo id eſt paſſim. uſurp. ho. Idololatriā. Impetit. hos ſpiritus& demones. huc bel vir. huc dirig. om. Robur fortitudinem.& hęc agitur.n. f. pugna. armis ſilicet. ſed aſtu id eſt aſtucia. Aſtus quarta declinacione declinari poteſt:& eciam Aſtu indeclinabiliter. Phoca teſte:& deducitur ab ἄστυ quod græce urbem deſignat: eo quod ī ui bibus habitātes aſtuciores ſint Auctor Pedianus Feſtus Donatuſqꝫ. Quid fieri maius poterit: qͣꝫ trudere Diuos Sedibus antiquis& auito pellere regno? Sed grauis humanas premit ignorancia mentes Nam quod promittur venturo oracula Chriſto Imperium mortale putant: Vatemqꝫ futurum Terrena tantum ducunt a ſtirpe: Deumqꝫ Eſſe negant: hinc errorum deſcendit origo. His deluſa dolis& eiſdem ambagibus olim Perfida poſteritas longum ſperabit in æuū: Speratamqꝫ videns non apparere ſalutem/ Exilijqꝫ moras longi mirata/ nec audens Vera ſequi/ nugis& ſpe paſcetur inani. Quid fieri maius po. q. t. D. Sedibus ant.& aui. p. r. vere auito: nā Gētiliū Dij hoīes Parētes habuere auoſqꝫ. Sed gi. h p̄. ig. m. Nā quod ꝓ. vent. o Chriſto. Imperiū mor. pu. V. qꝫ. ſ Plutarch. fhoca: Pedianus Feſtus: Donatus: Aſtus. Aſtu PARTHENICES PRIMAE Credunt Chriſtū ſolū ex humanis parentibus naſcituꝝ: cum Dei filius ſit: De. qꝫ. e.n. hinc err. d. or. His delu. do.& eiſ. amb. olim in futuro. Perfida poſter. gens Iudeoꝝ. l. ſp. in ęuum. Sp. que vi.& reliqua. Fœlices annos:& quæ tua protulit ætas Aurea non Cæſar renouauit ſæcula: verum Tuqꝫ Puerqꝫ tuus: nam primi dulcia mundi Tempora conuerſo cœperunt currere greſſu. Læta quies oritur: niueis pax aurea pennis Deſcenſurā leues humeris circumligat alas: lamqꝫ mei nocuos ignes infeſtaqꝫ terris Sidera compeſcunt comites: Oriona ſæuum: Fœlices annos:& quæ tua o Chriſte protulit ætas Aurea Sub Octauio Auguſto aurea ſæcula fuiſſe canit Virgi. Poeta noſter hoc ſæculū non Cæſari Aug. ſed Chriſti natiuitati aſſis nat. v. Tuqꝫ. P. t. nampri. dulc. mundi Tꝑa conuer. coep. c. s Leta qui. oritur niueis Pax aur. pennis. Deſcen. l. h. circumligat alas. Iamqꝫ mei noc: ig. Angelus ſocios& comites ſuos cōpeſcere dicit infeſtaqꝫ ſidera terris Oriona ſeuū. Hyrrhieus cum Iouem& Mercuriū hoſpicio recepiſſet: pecijt ab eis ut ſibi liberorū aliquid naſceretur. Dij iuſſere ut coriū bouis quē eis īmolauerat ac ꝓ epulo appoſuit/ ꝓduceret: qͦ ꝓducto vrinam Dij corio infudere:& iuſſerunt ut ſub terra poneret: ex qͦ poſtea puer naſcitur: quē ē facto Hirrhieus Vriana nomīauit: ſed vetuſtate& cōſuetudine factū eſt ut Orion vocaretur Auctore Hyginio: hic Pleiadibus vim inferre voluit: quaꝝ Iupiter miſeratus eas in cœlū tranſtulit: ubi eos adhuc Orion inſequi videtur: ideoqꝫ Poeta ſeuum dicit Vel quia tēpeſtuoſum ē Sidus. Vir. Quom ſubito aſſurgēs fluctu nimboſus Orion. Heſiodus Neptuni filiū ex Euriale Minos fil ia hūc dicit. Qui. lib. v. Faſtoꝝ priorē opinionē ſequitur. Strabo loci meminit ubi hæc acta dicūtur dicens. Tanagra Argos e Thebis deſcendenti: a leua ſita eſt. Hyrrhia vero a dextra. At Hyrrhia ip̄a hoc tꝑe agri Tanagrei eſt: q̄ prius Thebani ſoli fuit. Vbi de Hyrrhieo fabulæ cōfictę ſunt:& de Orionis ꝓcreacione. Hic a nōnul lis Aorion vocatur: eo quod ferat enſem. nā Aor græce latine enſis trāſfertur: Lucaniis Enſiferi nimiū fulget latus Orionis. Catullus ꝓximus Hydrochoi fulgurat Aorion. Strabo item hyrrhieuſ Orion. corioꝝ Virgiliul Hygin Virgit̉. Heſiodus Ouidius: Strabo Lucanus: Catullus: Strabo LIBER II. FOL. LXVI. Orionē ab Orea ciuitate Euboiæ in qua nutritus fuit: nomen a ccepiſſe teſtari videtur. lcarijqꝫ Canis rahiem: pedibuſqꝫ rapinam Stringente curuis Aquilam: teretemqꝫ Sagittā Ceteraqꝫ ingratos hoim̄ meditata dolores Aſtra premūt: flāmaſqꝫ iubent regnare fauentes. Nuncius hæc. humilis firmato pectore Virgo Imperio dixit magni parere Tonantis Cogimur:& miti curuans caput annuit ore. Candida virginitas: ſimplex prudencia: velox Et matura fides: humiliſqꝫ modeſtia totos Lęticia impleuit cœlos& ſidera cantu. Tum diuina grauem ſubitis conceptibus aluum Extulit: atqꝫ ſinus ſoboles extendit onuſtos. Sicut in adductos penetrat cum lubrica folles Aura: cauernoſum ſurgens tumor exit in orbem Icarijqꝫ Ca ra. ad aīal reſpexit. pedi rap. String. cur. Aꝗlam. Aꝗla hæc dr̄ Ganimedē rapuiſſe:& amāti Ioui tradidiſſe: hanc eciā lupit̉ primus ex auiū gen̄re delegiſſe ſibi exiſtimat̉: q̄ ſola tradita ſit mēorie: cōtra Solis Oriētis radios contēdere valere. Hyg. De Cane Icari dixīus. teretēqꝫ Sagittā hāc Hercul̓ fu iſſe dicūt: ꝗͣ Aquilā interfeciſſe dr̄ q̄ Promethei iecinora exediſ ſe fertur. Cæteraqꝫ& alia aſtra pręmūt: meditata ingratos dolo res hoīm. Hippallage eſt.i. aſtra meditata dolores ingratorum hoīm: ꝗ ſuperis graciā nō referūt. Nūcius hęc hu fir. pectore Virgo. Nā caſtitatis ꝓpoſitū mutare nō voluit. Imp. d. m. p. T. Cogimur:& mi. cur. c. an. ore. Cādida vir. Dotes virginis. ſim p. ve.& ma. fi. credidit enī Angelo ſtatimut vocē ſalutātis audiuit. hūqꝫ mo. t. Læti. imp. cœ& ſid. can. Tū diui. gra. ſubi. cō. al. Extulit diuino ſemnie uteꝝ impleuit: atqꝫ ſi. ſo. ex. on. ꝑ ſil̓itudinē. Si. ī add. p. cū lu. fol. Aura cauer. ſur. t. ex. in orbē. Mirata eſt creuiſſe uterum natura: ſuumqꝫ Eſſe negauit opus trepidas ut Virginis aures Aligerafflauit cœleſti Nuncius ore. Diuulgata Polo res eſt: myſteria norunt Aetherij ciues: Mariæ tunc æthere totꝗ Hygin. Aquiila PARTHENICES PRIMAE Nomen honoratum: cœli cantata Theatris Virginitas fœcunda fuit nōdum agnita nigris Manibus: infernoue loui: ſub hypoſtaſin unā Naturæ coiere duæ: quæ copula Diuos Gentis in immenſum noſtræ conuertit amorem Nec graue Cœlitibus fuit ipſe relinquere ſumi Tecta Patris: noſtraqꝫ dies cū Virgine longos Ducere& occulti reſerare negocia cœli: Ipſe puellari forma mentiſqꝫ decore Letior accito Diuū Pater agmine: ſanctos Alloquitur ciues: circumſtantemqꝫ coronam Spirituū: alloquio Patris exultauit Olympus. Mirata eſt creuiſſe ut natura.ſ. qꝫ Eſſe neg. op. trep. ut poſtō Virg au. Aliger aff. ce. N. o. Diuulg. p. r. Myſteria norunt id ē arcana. Myſteriū a μόω quod eſt claudo deduci videtur: Vn de græcum eſt vocabulū. Miniſterium autē a miniſtrando lati num eſt. Aetherij ciues: cœleſtes Angeli ab athere. Aether aūt vocatur: non ut quidā putant quod igneus ſit& intenſus: ſed quod curſibus rapidis ſemper rotetur vt Apuleius uult: idem Ariſtoteli videtur. Marię tunc aethere to. Nomen hono. cōe. can. Thea. Dicit cœleſtibus virginis Marie conceptū notū fuiſ ſe: Inferos autē latuiſſe. nond. ag. nig. Manibus id eſt inferis Manes pluraliter tantū primam indifferentem habet ſyllabam Virg. ſtant Manibus arę Ceruleis moeſte vittis Lucrecius libro tercio Et nigras mactant pecudes Manibuſqꝫ Deiſqꝫ. In ferno ve Ioui id eſt Plutoni. ſub hypoſtaſinunā. Naturæ cōiere duæ. diuina& humana in unam ſubſtanciam cōmixtę lunt βπόστασισ ſubſtācia dicitur qͦ verbo crebro theologi utūtur Chriſtiani. quæ copula unio Diuos. cœleſtes conuertit ī amorem noſtrę gentis: id eſt naturę humanę. Nec gra. Cœlitibus. Dicit Angelos occulta cœli Virgini reuelaſſe. Ipſe puellari for. men. qꝫ d. Læcior. Patrē cœleſtem dicit lętum fuiſſe ob decorē virginis: cōuocatoqꝫ cōcilio Superum: reſeraſſe eis cauſam cur Cœlites diuerſa domicilia ſortiti ſint:& qūo ꝓpter Luciferi ſuꝑbiā ſedes eius vacua māſit. q̄ fuit cōtermina Rega li throno Dei: ſceptroqꝫ Tonātis. accito Diuū Pa. agmi. ſ. All. ci. circūſt: q̄ cor. Spi. Angelos ſpiritus appellat. all. Pa. ex. Oly. Myſteriū Aether Manes hypoſtaſiſ Apuleius Ariſtotel̓ Virgiliuſ Lucreciuſ LIBER II. FO. LXVII. Vtqꝫ prius multa ſublimē laude Puellam Extulit illuſtres atauos& nomina clara Gentis leſſeæ referens delataqꝫ cœlo Sacra: pioſqꝫ animos antiquæ ſtirpis inanem Luci feri oſtendit ſedem: contermina ſemper Regali fuit illa throno: ſceptroqꝫ Tonantis. Tum memorans veteres rixas primæuaqꝫ bella: Cur non una omnes habeant habitacula Diui: Diſcretiqꝫ locis habitent: quare alcior illos Orbis habet: cur Lunam alij: cur Cyprida ꝗdam Mercuriumqꝫ colant: cur ſic partitur Olympum Lex æterna docet: cureant in ſidera mentes Terrigenæ: quæ nam racio perſuaſerit illis Deberi ætherios cœleſtia tecta per orbes Vtqꝫ prius. Primo originē Virginis ex Ieſſęa ſtirpe extulit laudibus. Extulit illuſt. at.& no. el. Gentis. ſtirpis Ieſſeę& delataqꝫ cœlo Sacra. Hęc enim gens vni Deo ſacra fœcit pioſqꝫ a antiqͣ ſtir. inanem. vacuā. Luciferi oſt. ſed. Hic ꝓ Principe Demoniorū ſumitur Lucifer ut Chriſtiani Theologi volūt. con. ſꝑ Reg. f. illa throno: ſc. qꝫ To. Tummemo. vete. ri. p: q. bel. Cur nō&c. q. al. illos. Angelos or. ha. cur Lunā. alij: cur Cypri da. i. Veneris orbē. Merc. qꝫ. colant: cur ſic partitur Olympum Lex aeter docet: cur eant in ſydera mētes Terrigenę. Animarū originem manare de cœlo īter recte philoſophātes indubitatę conſtat eſſe ſentēcię:& animę dū corꝑe utitur: hæc eſt ꝑfecta ſapiencia: ut unde orta ſit: de quo fonte venerit recognoſcat. Ma crobio auctore: Vnde Cicero. hoīes enī ſunt hac lege generati: qui tuerētur illū globū: quē in hoc tēplo mediū vides: quę ter ra dicitur: hiſqꝫ animus datus eſt: ex illis ſempiternis ignibus q̄ ſidera& ſtellas vocatis. quæ nā ra. ꝑſua. illis Deberi cœleſtia tecta ꝑ aethereos orbes. Monſtrat:& hæc dictis poſuit ſentencia finem. Sicut Luciferi locus hic ſublimior inter Eminet æterni numeroſa ſedilia regni: Sic Virgo: quā parua domus anguſtia claudit: Macrobius. Cicero. Lucifer PARTHENICES PRIMAE Et Mariam preſſæ monſtrauit acumine virgæ: Humanis animis longe eſt præſtancior: illi Non fati racio non cœli mobilis ardor Deſtinat hoc ſolium/ ſed lege cohercita mentis Libertas& noſter amor. ſic fatus. At omne Læticia fremuit cœlum: diffuſa voluptas Cœleſtes animos rapuit: ſonuere Theatra Plauſibus: aſſenſu Superum vulgata per omnis Elyſij campos: magni eſt ſentencia Patris. Monſtrat. i. oſtēdit. Nā Cicerone auctore hinc profecti huc reuertentur.& hæc dictis. p. ſent. f. Sentēcia hæc quæ ſequitur: ſcilicet Sicut luciferi locus hic ſublimior alcior eminet. inter mi. ſedilia æterni regni: Sic Virgo: præſtancior eſt longe hūanis animis. Quā mariam claudit anguſtia ꝑuę domus:& mō ſtrauit Mariā acumine preſſę virgę hoc eſt depreſſę. illi Virg ni: non racio fati: nō ardor mobilis cœli Deſtinat hoc ſolium. Marię. Sed libertas coercita lege mentis. hoc eſt liberū arbitriū Marię racioni obediens.& noſter amor. hoc eſt gracię diuinę ſic fatus. locutus. at omne Lęticia fre. cœlū diff. volup. Coeleſ. ani. rap. ſo. The. Pla. Aſſenſu. Sup. uulg. ꝑ omnes cāpos Eliſij ma. eſt ſe. P. Platonici ut auctor eſt Macrobius. Mundū ī Ele menta terquaterna diuidūt: in primo ordine Terrā. Aquā. Ae rem: Ignem: numerantes: qui Ignis pars liquidior eſt Aeris: vicina Lunę. Supra hæc rurſum totidē numero: ſed naturę pu rioris elementa ponunt ſecundū ordinē: ut ſit Luna pro terra quam Aethereā Terram Phyſici dicunt: tum Aqua ſpera Mer curij Aer Veneris. Ignis in ſole. Terciū vero Elementorū ordi nem ita conuertunt ut Tedam ultimā faciant:& cęteris in medium redactis in Terram ordo deſinat tam una quam ſumma poſt remitas: ſecundū hunc conuerſum ordinem ſpera Martis Ignis habetur. Aer Iouis: Saturni Aqua: Terra vero Aplanes in qua Elyſios cāpos eſſe puris animis deputatos antiquitas credidit. Poeta igitur noſter Elyſios cāpos intelligit ſedes beatorum quos ſupra in cœlo Empyrio demonſtrauit. Temporeqꝫ ex illo ſemper toto æthere virgo eſt Angelicis prælata choris:& dignior omni Agmine Spirituū rutilo: Cyllenia quantum Marte minor flamma eſt/ vel quantū Delia triſti Hyſium. Cicero Macrobi LIBER II. FOL. LXVIII. Cædit Auo: Telluſqꝫ Ioui: venus aurea Phœbo Temporeqꝫ ex illo. ſ. t. eth. Virg. eſt An. pre. ch.& dig. om̄Agmi ne ſpirituū ruti. Cyllenia. quantū. Mercurij ſtella minor eſt ſtella Martis. Stella Mercurij nomine Stilbon totus acuto lumine: ſed in aſpectu non magnus. Hic autē a Sole non abeſt longius ſigno uno Qui ſemper eoſdem curſus efficiens modo nocte prima: modo ad Solis ortus īcipit apparere. Mar tis ſtella quæ& Pyrois appellatur: hæc autē non magno eſt cor pore: ſed figura ſimilis flāmę: auctor Hygi. Poeta noſter ad orbes reſpexiſſe videtur. Vel quantū Deſia. i. Luna. triſti cœdit Auo Saturno triſti ab effectu. Iupiter ex Latona Apollinem & Dianam genuit: Saturnus igitur auus. Telluſqꝫ Ioui: Venus aurea. Epitheton Veneris perpetuū. Iunctus erat Soli trepidæ non īmemor Helles Corniger: Orion non exurgebat:& Argo Palluerat. gelidā vergens Auriga ſub Arcton Præcipiti curru nitido ſub Appolline tectus lbat:& occiderant Hiades: Hædiqꝫ: Parenſqꝫ. Tollere fulgentem medio nox humida curſu Cœperat Egoceron: primiſqꝫ emiſſus ab undis Spectabat Geminos erecta fronte cadentes. Iunctus erat Soli. Tēpus Veris deſcribit:& Solē in Ariet. deſignat: cū Parthenice nunciata eſt: Dei cōcepcio. Dicit ergo Iunctus erat Corniger Soli: nō īmemor trepide Helles. Aries hic eſt ꝗ Phrixū& Hellen trāſtulit ꝑ Helleſpontū: Helle timida decidit in mare: cōpreſſa deinde a Neptuno Peona procreauit: Hyg.& Orion nō exurgebat Oritur enī cum Cācro: ꝗariete horoſcopāte ī medio terrę collocatur.& Argo Palluerat. Argo hāc nōnulli ꝓpter celeritatē argo dixerunt αργοσ velox dicitur. Alij quod Argus eius fuerit inuentor. Hanc autē primā in mari fuiſſe cōplures dixerūt: ideoqꝫ inter ſtellas figuratā. Chelis exoriēribus tota nauis apparet Argo. Sole ergo in oppoſito exn̄te ſigno: ipſa Libra in occaſu detinetur. Vn̄ ſtellę cū ea orientes videri nō poſſunt. Solū enī ſex ſigna videri poſſunt ſupra orizōta noſtrū. gelidā verg. Auriga.ſ. Arct. Erich thonius primus inter homines: equos& quadrigas iunxit. Iupiter ingenium hominis admiratus: ad Solis inuenta acceſſiſſe quod is Princeps inter Deos quadrigis eſt uſus: ErichHygin Hygin. Mercurius Stilbō Argo Erichthonius. PARTHENICES PRIMAE Vertice̓ Carmelus caput inclinauit apricum. Coniferas Pinos:& odoriferas Cypariſſos Blandior alternis flectebat nutibus aura: Aura laborantis tenui ſpiramine circum Colla ſinuſqꝫ volans& candida Virginis ora. Aſſyrij col. Pro Syrij nā Syria olī Aſſiria dicta fuit ut eſt apud Hero. Taboris mon. ſe iuga. i. cacumina flexerūt. Montes nonorē virgini detuliſſe dicit. Do. ſp. ab al. Ver. Car. c. incli. a pricū Apricus ab a& phrike frigus qͣſi ſine frigore auctor Fe ſtus. Vn̄& Aphricā dictā vult ab& quod eſt ſine& φρικη frigus& pōt dici ſolanus quaſi ſole gaudēs Apricus Vir. Mitis in apricis coquitur vindemia ſaxis. Coniferas Pinos. Conus p ſummitate galeę ponitur: ſed& nucleus interp̄tatur ut hic& li. Aeneid iij Aereę Quercus& coniferę Cypariſſi.& odoCypa. hæc arbor& Cypreſſus appellatur: tum eciā Cupreſſus Vir. Geor. i. Et tenerā a radice ferēs Siluane Cupreſſum. Blā alt. Aura blādior flectebat alternis nutibus coni. Pi.& odori. Cyp Aura laborātis Parthenices circū colla ſinuſqꝫ volans& ſpir.& candida Vir. or. Terra ſuas monſtrabat opes:& lucidus æther Nubibus expulſis vultu ridebat aperto. Crinibus auratis ſolitoqꝫ decencior acres Sol urgebat equos terſoqꝫ ardebat Olympo. Terra ſu mon. o. Ops ſoror& cōiunx Saturni dr̄: ꝑ quā voluerūt terrā ſignificare: ꝗa oēs opes hūano generi terra tribuit Vn̄& opulēti terreſtribus rebus copioſi:& hoſtię opimę pręci pue pingues& opima& magnifica ſpolia. auctor Feſtus.& lu ci. aeth. Nubi. ex. vult. ri. ap. Cri. aur. ſo. decen ac. Sol ur. equi. Eꝗ Solis quatuor ab Qui. li. ij. Methamorphoſeon noīantur. Interea volucres Pyrois Erous& Aethon Solis equi quartus qꝫ Phlegon hinnitibus auras. Qualis erat prima Genitor qua condidit illum Luce Deus: quon clara nouis ſplēdoribus aſtra Alta per inſuetos ferrent veſtigia greſſus. Qualis erat&c Lu. d. quom Aſtra clara nouis ſplēdoribus ferrēt alta veſtigia ꝑ inſuetos gradus: nō dū enī mota erant ſed primū incœperunt moueri. ideo gradus inſueti fuere. Apricus Aphrica. Conus Cyp̄ſſus Opꝰ Pyrois Erous. Aethon Phlegon Herodot. Feſtus: Virgil̓. Idem Idem Feſtus. Ouidius: LIBER.II. TOE IAA. Attulerat ſextum grauidæ iam Delia menſen: Et pleni languebat Anus ſub pondere ventris. Hæc erat Hiſmeræ claro ſata ſanguine: magni Attulerat. ſ. g. iā. d. mē. Delia Diana dr̄ ab inſula Delo: q̄ iō vocata ē Delos: quod repēte apparuit ut ſcribit Ariſt. Et pleni lang An. ſub pō. ven. Hæc erat hiſ. cla. ſ. ſan. m. Hiſmeria mater Elizabeth:& Anna Marię mater ſorores fuere: Vn̄ infra Eliza beth. Annā appellat materteram. Zachariæ coniunx: cui nomen Eliſabet: annis lam grauis: hæc longo ſterilem ſe fleuerat ęuo. Oranti tandem Diuū data munere proles Indice porrecto demonſtratura Tonantem: Et lotura ſacro venientem flumine turbam. Zacharię cōiunx cui no. Elizabeth an. Iā gra. hæc lon. ſte. ſe fle. æuo. Lōgo tēpore ſterilitatē deplorauit. Oranti deprecanti tandē. Di. data mu. pro. Filius demōſtratura ꝓles Tonantē In dice digito. Pollici ꝓximior digitus Index vocatur. Et lot. ſa. flu. venientē turbā. Is primū ad Iordanis fluenta populum ad pœnitenciā vocans in flumine baptizauit. Vt conſanguineas iunxerunt oſcula Matres Mutua:& iniecti ſtrinxerunt colla lacerti: Grandior afflatu vicini numinis Infans Geſtijt:& ſubito Dominum confeſſus honore Maternam inſolitis concuſſit motibus aluu. Vt conſang. iunx. oſ. Ma. Mutua reciproca:& iniecti. ſtrin. col. la. in amplexus ſtrictę. Grandior afflatu. v. numinis infans Geſtijt id eſt exultauit prę gaudio:& ſubito do. con. ho. Ma. in ſolitis: incōſuetis. cōcuſſit tremefecit aluum. Aluus ꝓprie fœmine vēter eſt& ab alendo dicitur auctore Pompeio. Tunc Anus aduentu charæ lætata Puellæ: Et ſuccenſa Deo dixit. Tu ne illa propago Expectata diu nobis promiſſaqꝫ noſtris Patribus:& ſacro Vatum celeberrima cantu: Quam mea iam ſero genuit Matertera partu? O decoro ſummo facies dingniſſima cœlo: L ij Ariſtotel̓. Pōpeius Delia Hiſmeria. Index Aluus TARTHIENICES PRIMAE Te tandem terris Superi oſtendere: quid ultra Triſtia primæuæ flemus conuiuia Matris? O veterum ſpes longa Patrum ſpectabilis almā Quæ reparas Aurora diem: quæ diſtulit ortus Nox tā longa tuos: quæ cauſa ignota ſubūbris Hoc illuſtre iubar tenuit: nec protulit̓ ante Lumen olympiacum radios? o qͣꝫta ſepultos Cura tui Proauos tenuit. panduntur ab alto Aethere fœlices anni: noua naſcitur ætas. Sidera tu mundo reſeras: tu Tartara claudis: Tunc Anus. Elizabeth: chare lęta Puellę. Parthenices. Et ſuc ce. D. d. Tu ne illa propago Expec. diu nō: ꝓ.&c. Quā mea iā ſero. g. Matertera ſoror matris ſicuti Amita ſoror patris. O de coro ſum. fa. d. cœlo Te. t. t. ſ. o. quid ultra flemus triſtia conuiuia id eſt gulā ac eſum pomi vetiti primeuę matris: cheue ſci licet Cheua hębraice dicitur. O veterū ſp. I. Pa. ſpectabilis. Aurora: quæ& almam. d. Quę nox. t. I. diſtulit. t. ortus quæ cauſa ig. ſub. v. Hoc illuſtre inſigne iubar te. Olym. cœleſte: o qͣꝫta ſepultos: mortuos. Cura tui Proauos: ab alt. eth. nō naſ. ætas: Sidera id eſt cœlū tu. m. reſeras: tu Tartara claudis. Tartarus a ταράττω qͦd eſt turbo dicitur: quoniā illic oīa turbata ſunt:& eſt in numero ſingulari maſculini: plurali vero neutri. Teſtibus Diomede& Phoca: Pro fece ꝟo vini declinatur hoc tartarum. Tu genus inſtauras hoim̄: profugamqꝫ paterno Soluis ab exilio gentem: fortiſſima certe Delbora: bellatrixqꝫ potens: animoſa virago: Quæ ducis Aſſyrij caput atqꝫ fluencia tabo Colla ſecans pauidos hoſtes dare terga coegit. Tu genus inſtau. ho profugā propter peccata procul fugatam pa. Soluis liberas ab ex. gen. Fortiſſima delbora. Hebreus ſcribit Debora ſine. I. Erat autem Debora prophetes uxor Lapidoch: qui iudicabat populū Iſrael: huius conſilio Barach filius Abinoem de cedes Neptalim in fugam vertit cum decem milibus: Siſarā Ducem exercitus Iabin regis Canaan: ad inter nicionēqꝫ deleuit. Iael autem vxor Cheber: clauo per tempora Mat̓tera Amita. Tartarus Tartaꝝ Debora Siſara labin Diomed. Phoca: LIBER II. FO. LXXI Siſare cū malleo percuſſo Siſarā interfecit: ut eſt in lib. Iudicū quarto capite. fortiſſima certe Debora. bellatrixqꝫ po. ani. vi rago Quę du. Aſſirij ca. Holofernis. atqꝫ flu. ta. Colla. ſe. coeg. pa.i. timidos hoſtes dare terga Iudith Viduā deſignat: q̄ Holoferni Duci Aſſyrioꝝ in obſidione Bethulię pugione caput abſcidit: idqꝫ in Bethuliā cū canopęo detulit: ſuꝑ mutos q̄ ſuſpenſo: Diluculo erupcionē facien̄ obſeſſi: hoſtes in fugā verterunt. Scribūt noſtri Holofernē Cambiſe Ducē fuiſſe quē ſecūdum Nabocodonoſorū dicūt ut eſt in hiſtoria libri Iudith. Ipſaqꝫ Perſarum quondam gratiſſima Regi: Quæ genus ulta ſuū ſum̄o dedit oſcula ſceptro Ipſaqꝫ perſarū. q. gr. Re. Aſſuero/ quē Artoxerxē alio nomine dicunt. Dicit autē Poeta noſter Parthenicen per Eſther figu ratam: quæ populo Iſraelitico in Suſis per Haman dānato ſalutem optinuit: cū ad conſpectum Regis introiſſet: ſceptroqꝫ eius oſculato: graciā in oculis eius inueniſſet: fœcitqꝫ ſuſpendi Haman in patibulo: quod Mardoceo pręꝑauerat Haman. Artoxerxes ille ſecūdus eſt Darei& Pariſatidis filius: cognomen to μνημων hoc eſt Mnemon: quod memorem ſignat: huius frater fuit Cyrus Iunior: ad quē Xenophon κυρονπεδι ὄαν hoc eſt Cyri inſtitucionem ſcripſit Plu. auctor. Quæ genus Eſther genus ulta ſuum. ſ. d. oſ. ſceptro. Decre tum fuerat ut nemo ingrederetur ad Regem non vocatus: qui autem accederet moreretur: ni Rex extento ſceptro veniam accedēti pręſtaret. Eſther nō vocata accedēs obtinuit reuocari ed ictū Regis: qͦ Haman ędixerat: ut oēs Iudei ī regno īt̓ficerētur. Clara fuit multoqꝫ nitens reſplenduit oſtro. Hæ ſummū meruere decus laudēqꝫ ſuperbam: Tu tamē has omnis ſuperas: tu ſæcula portans Aurea fęminei tollis conuicia ſexus. Clara fuit ml̓. que ni. reſple. oſtro id eſt purpura Vir. Inſtra tos oſtro alipedes pictiſqꝫ tapetis. Hæ ſum. m. decus. Debora: Iudith: Eſther. l. que ſuperbam humanā. Tu tamen has omīs ſu. tu ſęcula por. Aur. fœ. tol. con. ſexus. Conuicium a vicis in quibus primum habitatū eſt videtur dictū Feſto auctore. Cōuicia autē ſexus fœminei ꝓpter peccatū primæ Parentis dicit. lam Deus antiquæ commiſſa piacula fraudis Ponat:& iraſci terris iam deſinet aether. L ii Iudicum. ludith Plutarch. gi Feſtus: Iudith Holofenes ArtoꝝerEſther. xes Haman Dareus Cyrus. Conuicia PARTHENICES PRIMAE Fortunata Parens fęlixqꝫ viſcere ſancto Progenies: ſanctaqꝫ Puer qui clauditur aluo: Nō erit hæc tua vana fides: nec muneris huius Latorem fruſtra credendū eſt æthere miſſum. Ipſe Pater/ qui cœpit opus formabit ad unguē: Irrita nec tantæ fient exordia laudis: O me fœlicem tua quod licet ora tueri: Iam. d. an. cō. pi. fr Ponat id eſt deponat dimittat& ira. it. d. aeth. Fortunata. p. fœ. q̄ viſ. ſ. Viſcus quicꝗd ſub corio eſt. Lu cre. lib. i. Viſceribus viſcus gigni ſanguenqꝫ creari. Sanct. puer: ꝗ cl. aluo. Nō erit vana hæc tua fides: nec mune ris huius diuini Latorē nunciū credendū eſt fruſtra miſſum æthere ꝓ ab æthere. Ipſe pater. Deus qui Cœpit inchoauit. Cœ pio cœpis cū œ dipthōgo totā declinacionē habuit. Plautus in Menechinis: neqꝫ pugnas velitis cœpio. Terē. in Adelphis. ſex totis mēſibus olfeciſſem quā ille quicqͣꝫ cœperet. Feſtus Cœpiā futuꝝ tēpus ab eo quod eſt Cœpi allegat Catonē. Coepiā ſedicioſa ꝟba loꝗ. opus for. ad unguē.i. ꝑficiet ꝑfectūqꝫ formabit. Trāſ lacio eſt: a iūcturis lapidū: cū ita ꝑfecte iuncti ſunt ut unguē nō admittāt Perſius. ſeueros excluderet ūgues. Irri ta nec. t. fi. ex. la. Nec exordia tātę laudis fiēt irrita. O me ſœl q. l. datū eſt tueri cernere. t. o. Tueor& tuor hoc diſtant: q tueor ſignificat defendere:& eſt ſecūde cōiugacionis. Tuor āt videre:& eſt tercie. Et teſte Priſcia. Tueor& Tuor vnico gaudent infinito: quod eſt tueri. Veꝝ apud antiquos ut auctor ē: Marcellus Tuor habuit infinitū Tui. Vnde Pompo. dixit incœpi contui. Et Turpilius ut idē refert ait. Tn̄ oculis lōga inter capedine appetunt cupide intui. Sicqꝫ tuos olim liceat mihi cernere partus: Atqꝫ meo geſtare ſinu: qͣꝫ læta futura eſt/ Quā iucunda dies/ cum noſtra tuebimurambę Pignora verſari ſimul: atqꝫ incedere iunctis Greſſibus:& læta fari& colludere fronte. Vna ætas ambobus erit: par cura/ paræui Terminus:& viuent una duo pectora mente. Quā bene mortali Supeꝝ clemencia morbo Viſcus Coppio Tueor Tuor: Lucreciuſ Plautus Terēcius: Feſtus: Perſius Priſciāus Marcelluſ Pōponiuſ Turpiliuſ LIBER II. FOL. LXXII. Conſuluit: vulnus Virgo/ medicamina Virgo Contulit: illa necis/ dedit hæc primordia vitæ. Illa tulit belli cauſas: hæc ſemina pacis: Illa venenoſe Stygijs lactata Megeræ Vberibus gelido conceptum pectore virus Expuit in natos: nigroqꝫ afflata colubro In genus omne ſuum ſpumā eructauit Auerni: Cuius odor poſtqͣꝫ cœlos& tecta Tonantis Attigit: extemplo valuas offenſa patentes Numina clauſerunt: totuſqꝫ excanduit æther: Sicqꝫ tuos olim in futuro. li. mi. cer. par. Atqꝫ. m. g. ſi qͣꝫ lae. f. eſt. Quā iu. d. q n. tu. am. Pig. i. natos: filios appellat pignora Papinius in Siluis. Interius noua ſępe adſcitaqꝫ ſerpūt Pigno ra. atqꝫ incedere iūc. Greſſi.& fari& colludere lęta frōte. V. ęt. am. e. par. c. paęui. Terminus:& viuēt una mēte duo pe. Quā bene con. cle. ſuꝑ. mortali morbo. hoc eſt morbo mortalium. Vulnus Vir. Cheua medic. Virgo. Diua Maria. Con. illa nec. delicti mortiſqꝫ. d. h. p. vitę. liberacionis& regni. Illa tu. bel. c. hæc ſe. p. illa Eua lactata Vberibus ve. ſtygijs. Mergerę furię. Tres a Poetis furie nomīantur Tiſiphone Alecto& Megera. has Heſiodus Noctis& Acherōtis filias dixit Megara vero cū a in media: filia fuit Creontis: ut eſt apud Ho. in euocaciōe Maniū lib. xi. Odyſſeę hęc fuit uxor Herculis quā in furore interfecit ut eſt apud Sene. ī Hercule furēte. g. frigido pect. vir cō. Expuit ī natos. i. in ſobolē: nigroqꝫ aff. co. eructauit ſpumā auerni in om̄e ſcilicet genus: Cuius ſpumę: hoc ē pctī: odor poſt q. attigit cœ.& tecta Tonātis: Dei. extēplo ſtatim: numina of fenſa clauſerūt valuas patētes. Lucrinus ſinus cōtiguus ē Baijs. Strabone teſte Intra quē ſinū Auernus eſt: ꝗ comp̄henſam uſqꝫ Miſenū tellurē: Cherſonneſum i. māualē efficit īſulā a ma ris ſpacio īter ip̄m atqꝫ Cumas: In Auerno āt maiores nr̄i Ho merica defunctoꝝ vaticinia(hoc eſt euocacionē Maniū) fuiſſe fabul̓ ędidere: ibiqꝫ cū oraculū extitiſſe traditū ſit: Vlixē eo nauigaſſe. Eſt āt Auer. mōs& lacus Cāpanię: vn̄ Stra. ait. Suꝑcilia quędā ardua Auernū vndiqꝫ circūcludūt: p̄ter Oſtiū: hoc ꝗdē ī tꝑe amœnis culta mōis: olī āt agreſtibus referta nēoribus & ꝓceris arboribus ī via qͣ ſuꝑſticiōe qͣdā ūbris obſcuꝝ ſinū Papinius Heſiodus Homerus Seneca Strabo Strabo Megera Megara Lucrinus Auernus. Cherſonneſum. PARTHENICES PRIMAE reddebāt. Rūor erat indigenaꝝ ſuꝑ volātes aues: quas teter ex halans odor exanīaret in ipſas aquas decidere: īde nomē loco. Lucrecius. Principio quod auerna vocantur nomine id ab re Impoſitū eſt: ꝗa ſunt auibus cōtraria cūctis: Sumimus ꝓ inferis Auernū Totuſqꝫ excan. in irā inflāmatur: aether Iſta ſalutari totam ſe proluit imbre Nectarei fontis: vitalia pocula dulces Ambroſiæ ſuccos plenis erateribus hauſit: Iſta ſalutari Parthenice noſtra ꝓluit ſe totam ſalutari imbrefontis Nectarei hauſit dulces ſuccos Ambroſię plenis crateribus: vitalia pocula appoſitiue: Nectar ſignat Deorū pocionē: Ambroſia cibū: Nectar græcum eſt vocabulum& non deducitur a necto nectis ut ſtulti ſomniant. Melli fluoſqꝫ bibēs latices: qͦs magnus ab hortis Helias Eois mittit/ ſe in flumina vertit Lactea: quæ ſemper plenis currencia ripis Omne ſolum luſtrant: hæc ad ſpectacula verſus Ipſe Pater clauſi limen reſerauit Olympi: Vnde igitur mihi tantus honos: unde iſta repēte Gaudia prorumpunt? ut ſemine plena Tonātis Fœmina ſacratos ferat ad mea limina greſſus. Mellifluoſqꝫ bibens latices Latex feminini generis tū maſculini fuit ut Caper& Probus teſtātur:& a lacu profluēs aqua dicitur: utuntur tamen hoc vocabulo& in vino Virg. Aeneidos primo regalis inter mēſas laticēqꝫ Lyeum Idē Sparſerat g latices ſimulatas fontis Auerni. quos mag. ab hortis: Helias Eois mittit. i. a paradiſo: ſe in flumina vertit Lactea: quę flumi na currēcia ſemꝑ plenis ripis. Omne ſolū. i. omnem terram luſtrant: Hæc ad ſpectacula verſus id eſt conuerſus. Ipſe. P. Deus reſerauit limen clauſi Olympi. Vnde igitur mihi. Elizabeth. tantus honos. Honor& honos in recto dicimus:& multa detinet ſignificata ut eſt apud Marcellū. ī hoc loco pro cultura& obſeruancia ſumitur. Virgi. Semper honore meo ſemper celebrare donis. Vnde iſta repente Gaudia prorumpūt? ut fœmina plena ſemine Tonantis id eſt altiſſimi Dei ferat greſſus ſacratos ad mea limina. Hæc Anus. At Senior vocis cui clauſerat uſum Nectar ambroſia Latex Honor Honos Lucreciuſ Caper Probus Marcellul Virgiliuſ LIBER.II. FOL. LXXIII. Imbecilla fides/ cano venerabilis ore Signa dabat: flexaqꝫ Dei ceruice Parentem Hoſpicio ſuſcepit ouans: oculiſqꝫ manūqꝫ Aethera mōſtrabat prius:& mox Hoſpitis aluū Hæc anus Elizabeth quę ſupra dicta ſunt. At Senior Zacha rias cū futurę prolis nuncio nō crederet: mutus ꝑmanſit: uſqꝫ in diē octauū natalis Pueri ut eſt in Euāgelio. Dicit Poeta noſter: ſignis eū honorē& reuerenciā p̄ſtitiſſe virgini Marie: At Se. vo. qui cl. uſum Imbecilla fides ve. da. ſig. c. or. fl. qꝫ d. c. P. Genitricē: Hoſp. ſuſ. ouās. gaudēs. Ouacio eſt minor triūphus & ut Plutarchus ſcribit Gręci Euan vocant: Eā vero nō in cur rū lanceatus: nec circūclangētibus tubis: at pedes Patricijs in calceis: modulātibus tibijs: Myrteā geſtans coronā ducit Nul la belli facies: quæ iucundū magis quā terribilē parit aſpectū. Tibia enim pacis eſt: Veneris quoqꝫ arbuſcula Myrtus: quæ vim maxime bellūqꝫ peroſa eſt: Cęterū hoc triūphi genus non ab ouacione: hoc eſt clamore Bacchico appellatur ouacio: tam Ui illam ouantes canenteſqꝫ tranſmittant: at quoniam milites in magno triumpho bouē/ in hoc īmolare ouē conſueuerunt: huic triumpho nomē extat ouacio: Plura Plutarchus in Marcello oc qꝫ m. Aethera monſtrabat prius:& m. hoſ. al. Regia Parthenice diuino afflata calore lucundum cecinit Carmen: non Leſbia tale Fœmina: facundi non Teia muſa Poetæ: Nō ſatus Eumolpho: nō ip̄e œagrius Orpheus Non ſonuit Dircea Chelis: qua docta ſuꝑbit Græcia: qua ſeſe iactat Cadmea propago. Regia Parthenice diui. affla. calore: numine: Iucundū cecinit carmen: non Leſbia tale Fœmina id eſt Sappho. Leſbos in ſula eſt Aſię in Aegeo pelago: contra orama Lecto uſqꝫ Canas Eolicarum urbium metropolis Ciuitates inſignes habet Mitylenen: quæ viros claros habuit antiquitus Pittacum: unum ex ſeptem ſapientibus:& Alcęum Poetam:& Antimenidē fratrem eius: cum his Sappho claruit: admiranda res: nam nullā fœminam ſcimus hoc memorabili tempore huic ſimilē viſam nec in minima parte Poetice cum illa comparandā. Dtophanes orator multo tēpore poſterior fuit: Ex hoc fuit& Teophanes rerum Pompei ſcriptor. In Leſbo eciam ciuitas eſt Ereſſus: ex Plutarch. Cuacio Euan Leſbos Sappho PARTHENICES PRIMAE qua fuere Teophraſtus:& Phanias philoſophi Peripatetici& Ariſtoteli familiares. Eſt& in leſbo Methymna: Vnde Arion fuit is quē Herodotus ī Tenaꝝ ſeruatū fabulatur cum a p̄doni bus ī mari obrutus fuiſſet. Terpandrū muſicū ex inſula fuiſſe dicunt. Itē Hellanicus reꝝ cōſcriptor.& Callias ꝗ Alcęū Sapphonqꝫ expoſuit. Strabo auctor. Leſbos dicta a Leſbo Lapiti filio: ꝗ ſecundū quoddā oraculi rn̄ſum cū ſuis domeſticis nauigans in hāc inſulā ſumpta in uxorē Macharei filia Mathina noīe una cū ea in inſula ꝑmāſit: fuerūt& Macareo Methymna & Mit vlene filiæ: a ꝗbus noīa ciuitatibus. Auctor Diodorus: Pli. li. v. Inſulā prius Hermeten: Iaſiā: Pelaſgiā: Egirā. Aethiopias: tū Macariā appellatā fuiſſe dicit. Strabo in octauo.& Ma caris urbē Leſbon dicit ab Ho. vocari. Facūdi non Teia muſa Poetę. Teus ciuitas eſt Ionię ex duodecim p̄cipuis in Aſiaminore: in peninſula quadā ſita:& portū habet. hinc eſt Anacreō Poeta Lyricus. Cuius tꝑe Teij relicta urbe Abderam Thracū urbē migrauerūt: cū Perſaꝝ cōtumelias ferre nō poſſent. ex ea dē urbe fuit Hecateus hiſtoricus: tū Apelicon. auctor Strabo. Dicit itaqꝫ Poeta noſter Parthenicē ceciniſſe iucundū carmen: cui ſimile nec Sappho Leſbia nec Teia muſa facūdi Poetę Anacreontis ſonuit. Non ſatus i. genitus. Eumolpho. i. Muſęus. Hūc Eumolpi filiū aſſerūt: primū Deoꝝ generacionē tradidiſſe: Spherāqꝫ inueniſſe:& ex uno fieri oīa atqꝫ in idipſum reſolui dixiſſe. Hūc Phaleris obijſſe diē ibiqꝫ ſepultū eſſe: inſcriptūqꝫ ipſius tumulo Epigrāma. Eumolpi exanimē Muſęum terra Phaleꝝ Cōtinet hoc tumulo pignora cara Patris. Porro pater Muſęi Eumolpidis apud Athenien̄ nomē dedit. Laercius auctor. Strabo Eumolpū Thracē fuiſſe ſcribit Sicuti Thamyrin orpheū& Muſeū. Alij Apollinis filiū dicūt. Nō ipſe Oeagrius Orpheus: Oeagri fluuij& Calliopes Muſę filius. Non fonuit Dircea chelys. i. Cithara Amphionis. Chelys gręce ſignat Cytharā: hāc inuenit Amphion: ut alij Orpheus: ut alij Linus ſep tem cordis additis Terpāder. Octauā Simonides addidit. No nam Timotheus auctor Pli. Qua docta ſuꝑb. Gręcia: qua cithara: ſe ſe iactat Cadmea ꝓp go. i. Thebana a Cadmo Agenoris filio: qui ex Phœnicia miſlus a patre ad ꝑueſtigandā Europā: ea lege: ut aut virginē ſecū reduceret aut in Phœniciā nō rediret. Cū diucius q̄ſitā ab ſe ꝟginē nō inueniret: poſtpoſita Patria in Boecia deſedit: Thebaſqꝫ condidit. Diodoro Siculo auctore. Strabo Cadmum arcē Thebanam muro vallaſſe ſcribit. Id quāqͣꝫ noſtro minus eſt tractabile verſu: Pacario Teus Eumolph us Muſęus Cadmus Strabo Diodor: Plinius Strabo Idem Laercius Strabo Plinius Diodor. Strabo LIBER.II. FOL. LXXIIII. Subijciam tamen& ſenſum: non verba reponā. Magnifice Regem mea mens extollit Olympi Et Deus exhilarat ſancto mea viſcera plauſu. Vidit enim pectus ſupplex humilēqꝫ Miniſttā: Ingentiqꝫ meos veſtiuit numine ſenſus: Propterea ventura canent me cuncta beatam Sæcula: nāqꝫ modis in me ſurgencia miris Omnipotens rerum miracula ſuſcitat auctor, Ipſius æterno clemencia flumine torrens In genus omne fluit: ſicut de Doridis aluo Perpetui voluūt plenis vada curſibus amnes. Id qͣꝫqͣꝫ n. Dicit Poeta ſe carmē Euāgelicū dictuꝝ& ſi nō ver bis: attamē ſēſu. Su. t.&. ſ. n. ꝟ. re. Reponere ē reꝑare& reſarcire qͦd fuit detractū Iuue. Meliora adplura repōit Perſicus arborū lautiſſimus Vir. Hęc rapta ꝓ ꝟginitate repōit Papi. Qui dāna dolēs aliena repono Infœlix lachrymas. Ma. r. m. m. ext. Ol. Dn̄m. Et. D. ex. ſ. m. viſ. p. vi.&c. Ing. qͣ. m. ve. n. ſ. gr̄a. Ip. æ. cl. ip̄ius torrēs ęt̓no flumīe: fluit: deriuat ſe ī oē genus hūanū. ſ. ſide. d. a. Perpetui ānes voluūt vada ple. cur. Doris Oceani filia ex Thety vxore: q̄ ex Nereo. I. filias peꝑit: qͣꝝ ſolū duę mortali bus nupſer̄t Pſamate Acaco: Thetis Peleo. ſed hic Doris ꝓ mari ſumit: ut apd̓ vir. Doris amara ſuā n̄ ītermiſceat undā. Vult igit̉ Poeta oēm gr̄am diuinā a Parthe. fluere: ſicuti fluīa a mari. Explicuit forti vires: animumqꝫ lacerto Atqꝫ ſuo ælatas diſpergens robore gentes. Eruit excelſos: humileſqꝫ in ſceptra vocauit. Eſuriem ſaturans inopum: dimiſit inanes Qui terræ rimantur opes. diuina videntes Suſcepit miſerans Pueri genus: atqꝫ fidele Semen: ut antiquis reſponſa Parentibus olim Habraamo natiſqꝫ dedit: proliqꝫ nepotum. Ex. i. exercuit. a. i.& vires forti lacerto ꝓ brachio. Explicat̉ ē exercere. Tul. de off. li: iij. Explica atqꝫ excute ītelligēciā tuā ut videas q̄ ſit ī eas ſpēs nocio viri bōi. e itē explanare on̄dere. Idē luuenal̓ Virgil̓. Papinius Virgit̉ Tulius Idem Magniſcat carmē Pirthēiceſ Reponere Doris. Explicare PARTHENICES PRIMAE eo. li. Vt quędam ſibi cōcedantur: quo facilius quæ volūt explicent. Item emittere: extendere. Auctor Marcellus. Pro finiri nuſqͣꝫ lectum eſt: quāuis imperiti ſtulte uſurpent. Luna ter umbroſum radijs impleuerat orbem: lunctaqꝫ fraternos tociens ammiſerat ignes: Quom cœtu comitata graui Dauidica Virgo In patriam reduci flexit veſtigia greſſu. Luna ter umbroſum ra. impleu. or. i. ter. plena fuit. Iunctaqꝫ ſoli am tociens fraternos ignes: id eſt ſplendorē Phœbi. Quom cœtu comitata graui. uteri ſcilicet. Dauidica Virgo In Pa. re. fle Oſtendit Parthenicen tribus menſibus in officio fuiſſe Elizabeth: tum in Patriam redijſſe. Humida littoreus iam brachia tollere Cancer Cœperat:& claros Procyon abſcondere vultus Et iam flaua Ceres campis albebat apricis. Fronde coronatus matura per hordea meſſor lbat:& incuruis ſpoliabat falcibus agros: Iam longo ſudore madens: grauibuſqꝫ flagellis Robuſtas armata manus: tritura per omnes Aſſyriæ campos:& dulcia rura Coaſpis Sternebat fragiles calamos: paleaſqꝫ volantes: Humida litto. iam bra. tollere: eleuare brachia Cancer Cœpe rat.& cla. Procyon. i. ꝑuus canis. Auctore Hyginio. Procyon in lacteo circulo de fixis pedibus æquinoctialē circulum tāgit Spectat ad occaſum: ut inter geminos& Cancrū conſtitutus: qui quod ante maiorē Canem exoritur Procyon eſt appellatus. Poeta noſter ſolem in Cancro tum fuiſſe deſignat: cū Maria redijt in Patriā: ideo ꝓpter ſolis vicinitatē cœperat abſcondere claros uultus. Eſt autē Canis hic in decimaſeptima ꝑte Cā cri de natura Martis& Mercurij. Et iam fl. Ceres i frumentū Ceres a creando: frumēti Dea auctore Feſto:& ponitur pro ipſo frumēto Teren. Sine Cerere& Baccho friget Venus. Fronde caro mat. per hordea. m. Ib.&. incur. ſp. fal. ag. Iā lō go.ſ. mad. gra. que. ſ. Rob ar. m tritura armata robuſtas manus grauibus flagellis Sternebat fr. calamos. p. qꝫ. v. ꝑ omnes Aſſyrię cāpos:& dulcia rura Coaſpis. Meſſis ipſa alibi tribu lis in area: alibi equorū greſſibus deteritur: alibi ꝑticis flagelProcyon Ceres Marcelluſ Hyginiul Feſtus. Terēcius. LIBER.II. FOL. LXXV. lat̓. Pli. au. Perſię ac Suſianę iūcti ſunt Aſſyrij ꝗ& Babilonij: re gio Hordeū fert qͣꝫtū nulla alia. nā modius tricetenos affert: ut dr̄. Strabone auctore Ptolo. Aſſyriā a Babilonia diſtīguit. Co aſpes fluuius ē Suſiane auctore Strabon̄. Solinus aqͣs eius ita dulces eſſe ꝑhibet: ut ꝑſici Reges: qͣꝫdiu īter ripas ꝑſidis fluat ſo li ſibi ex eo pocula vēdicent:& cū eundū ē ꝑegre aqͣs eius ſecū vectitēt. iō dulcia rura. Vel ꝗa Suſa frumēto adeo habūdāt: ut & hordeū& triticū in planicie cētuplū ferat nōnunqͣꝫ ducentu plū. Auctore Strabone. Prior ſentencia magis placet. Atqꝫ ſub ardenti ſonitum dabat ara Phœbo. Pallida conceptum facies prodebat:& aluus Maiori ſuſpenſa ſinu: pectuſqꝫ leuatum: Exili vox clauſa ſono manifeſta latentis Signa dabant fœtus: nam nec celare tumorem Cura fuit: nunqͣꝫ fœcundi pondera ventris Diſſimulauit agens tenues ad pectora vittas. Sicut enī trepidare facit mens conſcia culpæSic animi ſimplex probitas:& cognita virtus: Efficit impauidum pectus. fugit impius ultro: Iudiciumqꝫ pauet: frontem pius audet apertam Atqꝫ ſub. ardē. ſoni. dab. area Phoebo. i. Sole. Nā ī his rezionibus tritura ſit ſtatim ī agris poſt meſſem. Pal. c. f. ꝓ. i. fere bat. Vir. Prodere voce ſua queqꝫ aut oppōere morti.& al. Ma. ſu. ſ. i. gremio. pe. q̄ le. Exili vox. c. ſo. m. l: ſi. d. f. Pli. dicit dolores capitis decimo die a cōceptu: oculoꝝ ꝟtigines tenebreqꝫ faſtidiū in cibis: redūdacio ſtomachi indices ſunt hoīs inchoa ti. Poeta nr̄ manifeſtiora tradit: qm̄ nō fuit cura: ut partū cęlaret. nā. n. c. t̓. Cu. fuit.n. f. pon. v. Diſ. a. ad pe. te. vi. ut ſolēt vir gunculę tumidā aluū tegētes. Si. enī. m. con. c. i. delicti. f. trepi. timere. Sic ſimplex ꝓbitas aī:& cog. virtus. Efficit impauidū pectus: fug. impius ultro ſpōte. Iudiciūqꝫ. p. fron. a. aꝑtam. Tollere: non Regis vultum: non ludicis ora: Non rigidos lictorum enſes formidat: ut acres Non metuit flāmas aurum: nō verbera ferri Dura potēs Adamas: nec onuſtæ pōdera palmæ Tol. nō Re. vul. nō Iud. o. Nō ri. li. Valgius Ruſus ſcripſit. M iij Plinius Orpibo Ptolome Strabo Solinus Strabo Virgij Plinius Valgius Ruſus Coaſper PARTHENICES PRIMAE Lictorē a ligādo appellatū eſſe ꝙ cum Mgr̄atus ppl̓i Romani ꝟgis quēpiā ꝟberari iuſſiſſent crura eius& manus ligari vin ciriqꝫ a viator̄ ſolita ſint. Iſqꝫ ꝗ ex collegio viatoꝝ officium ligādi hr̄et Lictor ſit appellatus. Tyro Tul. M. Cicer. libertus a lino vel a licio dictū vult. Licio enī trāſuerſo quod liniū appel latur: ꝗ mgr̄atibus p̄miniſtrabāt cincti erāt. Plutarchus a ligā do lictorē dici vult. ſcribit enī de Romulo. aſtabāt iuuenes circum eū qͦs a miniſtrādi ꝓmptitudine Celeres appellauit. p̄ibāt ēt nōnulli veſtibus ſuccinctis ad cohercendā cū virgis multitudinē expediti ut etiā qͦs iuſſiſſet vīculis colligarēt. Quos Li tores appellauit a ligādis hoībus. nunc vero īterpoſito c Lictores appellāt. Vt ac nō. m. fl. au. Quinimo qͦ ſępius arſit ꝓfi cit ad bonitatē Auctor Pli. xxxiij. nō ver. f. Dura. po. Adamas nō metuit dura ver. ferri. Siquidē illa īuicta vis duaꝝ violentiſſimo naturę reꝝ ferri igniſqꝫ cōtentrix hircino rūpitur ſanguine Pli. de Adamāte. Itē paulo ſupra Incudibus hi deprehēduntur. ita reſpuen̄ ictū ut ferrū utrinqꝫ diſſultet: incudeſqꝫ ip ſę diſſiliāt. Quippe duricia inenarrabilis ē. ſimulqꝫ igniū victrix natura.& nunqͣꝫ incaleſcēs. Pli li. xxxvij. Natu hiſ. nec. o pon. pal. i. nec oneratę palmę metuunt pōdera. Plutar. ſcribit palmā ī certamībus ſignū placuiſſe victorię qm̄ ingeniū eiuſmodi ligni eſt: ut urgētibus p̄mētibuſqꝫ nō cędat Teſtis ē Ari ſtoteles ī ſeptīo ꝓbleumatū. mēinit Gellius. Strabo palmace as trabes peculiare quiddā pati ſcribit. Nā cū ſolidę ſint cūīue teraſcunt nō cedunt ī partē inferiorē ſed in ſuꝑiorē pāduntur ꝓpter onus. vn̄ mnelius tectum ſuſtinent Strabo libro xv Arx eſt ipſa ſibi virtus: ipſa eruit arces: Ipſa feras/ hominēqꝫ domat: nō horret inermis Ire per hoſtiles cuneos: inimicaqꝫ caſtra. Hoc externa docent:& noſtræ plurima gentis Quæ facerent exempla fidē. cur Sceuola dextrā Miſit in ardentes prunas?& brachia flammis Exurenda dedit? pauor eſt tot milibus unus: Quem proprijs virtus gladijs armauit& haſta. Arx eſt ip. ſi. Tutiſſima urbiū arces vocātur ab Arcadibus qm̄ ī excelſa ꝑte mōtis habitaſſent eo in loco ubi nunc Roma eſt Solinus auctor. Ipſa eruit arces Ip. fe. ho: q̄ do. nō hor. in Lictor Celeres Palma. Arx Tyro Tullius Plutarch: Plinius Idem Plutarch. Lriſtotel Gellius Strabo crtna hoē gentilia Solinus LIBER.II. FOL. LXXVI er Ire. p. h. c. i. cohortes. ini. ca.&c. Tullius ī officijs externa exē plaa Gręcis ſiue a Barbaris ſumit: dōeſtica a Romanis.& no pl. g Quę. f. fi. cur Sceuola dextrā. Tarꝗnius ultimus Romanoꝝ Rex ab urbe pulſus ad Regē Eluſinoꝝ. Porſenā ſe cōtulit is uibē Romā obſidione p̄mens: ſedendoq̄ ſe urbē expugnatu rū ſpem hēbat. Erat Romę adoleſcens nobilis oī ꝟtute p̄ditus claruſqꝫ bellicis rebus. Hic cū ſtatuiſſet Porſenā occidere Thu ſco habitu indutus: Thuſcoqꝫ ſermone fretus penetrauit(peti ta tn̄ a Cōſulibus licencia) ī hoſtiū caſtra ac ꝓpe Regis tunc ſe dentis tribunal cōſtitit: Sed cū Regē haud bn̄ noſſet ſcribā pro Rege obtruncat: ut Liuius refert: tum cōpręhenſus ad Regē du citur: petit̉ ab eo facti cauſa. Hic īcenſa ad futuꝝ ſacrificiū rocula dextra manū inicit: quā cū torreret truci& horrido ore atqꝫ vultu Porſenā ītuebatur: qͦ ad Rex attonitus miraculo ab altaribus iuuenē amoueri iuſſit: cunqꝫ a ſede ſua illi enſem redde. ret ille leuā intendēs manū(ob hoc dr̄ Sceuolę cognomētum traxiſſe σκαιον eīm gręce leuū ſiniſtrūqꝫ deſignat) ſe tunc inꝗt Porſenā an̄ viciſſe quod ī mētū eū cōiecerat ab eo Porſena: nunc ꝟtute ſuꝑari: ea q̄ ſe illi ꝑ graciā indicare velle: q̄ neceſſitate aut ſuplicio ꝗdem nō ullo īdicaſſet. Trecenti inꝗt Romani ī tuis caſtris errāt: ꝗ hos I te alos gerunt occaſione tꝑis obſeruātes: mihi āt ſorte euenit ut rē primus aggrederer. His ver bis Porſena fidē habuit.& ad pacē vehement̉ cœpit ſpectare: pa cis cōdicionibus ultro Rōanis oblatis. Plutarchus ī Publicola. T. Li. Patres. C. Mucio ꝟtutis cā trās Tyberī agꝝ dono de dere: q̄ poſtea ſunt Mucia prata appellata. Dicit ergo Poeta nr̄. cur Sceuola dextrā miſit ī ardētes prunas:& b. f. exurēda dedit pauor.i. tremor ē tot milibus obſidētibus urbē: quē Sceuolā ꝟtus ipſa ultro ornauit ꝓprijs gl.& haſta. per hoc enī ꝙ manū flāmis iniecit: oſtendit ſe nequaquā tormentis poſſe adigi: ut quid contra Roma. po. libertatem ediceret. Cur tranauit aquas: Tyberinaqꝫ flumina Virgo Cui ppl̓us ſtatuam poſuit Romanus equeſtrē? Cloelia quo clypeo Tuſcū: ꝗbus enſibus hoſtē Vicit? ei Lorica fuit catapultaqꝫ virtus. Cur tra. aquas Ty. q̄ f. Virgo. Bello inter Porſenam Cluſinorum Regem Romanoſqꝫ compoſito decem Prætextati: totidemqꝫ Virgines ex Patricio genere obſides dati. Plutarcho M iiij Tullius Liuius Plutarch Liuius Plutarcl Tarꝗniul Porſena Mucius Muciapta PARTHENICES PRIMAE auctore. Cloelia virgo una ex obſidibus: cū caſtra Hetruſcoꝝ forte haud ꝓcul ripa Tyberis locata eēnt: fruſtrata cuſtodes dux agmīs ꝟginū: īter tela hoſtiū Tyberī tranauit: ſoſpiteſqꝫ oēs Romā ad ꝓpinqͦs reſtituit. Porſena Rex eā ſibi reſtitui poſtulauit ꝑ Oratores: q̄ ſi nō dedat̉ ꝓ rupto ſe fœdus habiturū: Rōani pignus ex fœdere reſtituerūt̉: Rex laudata ꝟgine: ꝑtē ob ſidū ſe donare dixit: ipſa qͦs vellet legeret: ꝓductis oībus legiſſe īpuberes dr̄. Pace reintegrata nouā in fœmina virtutē: nouo genere honoris ſtatua ęqueſtri donauere in ſūma ſacra via fuit poſita ꝟgo inſidēs eqͦ. iōqꝫ Poeta dicit Cui po. ſta. p. R. eq Clo. q. cly. T. q. e. Vicit Thuſcū hoſtē. Hetruria ab āne Macra uſqꝫ ad Tybrim extēditur: ſępe nomē mutauit. Vmbros inde exegere Pelaſgi. Hos Lydi: a quoꝝ Rege Tyrheni mox a ſacrifico i ritu lingua Gręcoꝝ ſunt Tuſci appellati auctor Plin. li. iij. Romani Etruſcos appellāt atqꝫ Tuſcos: Tyrrhenos. Græci vero hoc eos noīe noīarunt a Tyrrheno Atys filio ꝗ ex Lydia colo nos in hāc regionē dimiſit Atys eī ex ꝓgnatis Herculis& om phales unus cū ſterilitate ac famę ppl̓m emittere cogeret̉ e duo bus filijs ſorte iacta Lydū quidē regni ſucceſſorē tenuit. Tyrrheno āt maiorē applicās ppl̓m foras emiſit. Hāc ille tandē ingreſſus regionē de ſuo vocauit noīe Tyrheniā. Strabo auctor regio eſt Italie notiſſima. ei Lorica f. c. vir Lorica. Varr. teſte dicta eſt quod e loris de corio nudo pectoralia fiebant̉ poſtea ſucciderūt Galli e ferro ſub id vocabulū ex ānulis ferreā tunia cā. Catapulta gręce καταπελτησ& eſt maior Baliſta tenditur āt baliſta funibus neruis chordiſqꝫ q̄ quā ꝓlixiora brachiola habuerit: hoc ē qͣꝫto maior fuerit tāto ſpicula lōgius emittit. auctore Vegecio Baliſtā inuenere Fęnices auctore Pli. Forcior una viris Ducibus præſtancior una: Caucior una fuit Mulier: cui prouida virtus Præſtitit ingentes animos& ferrea corda: Quom Ducis auſa fuit correpto guttura cultro Stringere:& in peram caput inſertare Tyranni. Forcior una viris De Iudith loꝗtur. D. præ. Caucior prudencior. c. prouida vir. p̄ſt. ing. ani.& ferrea: dura forcia. Quō Du. a. f. cor. gutt. cultro Stringere id eſt uulnerare. Vir. Hunc primo leuis naſta Themille Strinxerat.& in perā cap. inſertare id eſt imponere Tyranni Olofernis. Regulus ad Lybicas iterum freta nauigat arces Cloelia. Hetruria. Tyrrheni Atys Lorica Catapulta Stringere Plinius Strabo Varro Ueperius Plinius Virgil̓ LIBER II. FO. LXXVII Impauidūqꝫ ultro caput ad tormenta reportat. Prętereo Chriſti paſſos immania teſtes Funera: Laurentiqꝫ ignes: Pauliqꝫ cathenas: Atqꝫ reuertentem ſua per veſtigia Petrum. Aſpice ridentem Siculi mandata tyranni Lenonem:& regis verſos in vulnera ciues. Regulus ad lybicas. M. Attilius Regulus bis cōlul fuit: ī pri mo Conſulatu domuit Salētinos& alios Latinos populos de quibus triumphauit. In ſecundo Conſulatu cū L. Manlio col lega Hannonē& Amilcarē nauali p̄lioſuꝑauit& fractę ſūt hoſtiunaues. xxx. captę vero. lxiiij. tū in Africā traiecere: reuoca toqꝫ Manlio a Senatu multa p̄clarę fortitudinis opera in Poenos Regulus geſſit: tandē inſidijs captus a Xātippo Lacedemo nio ꝗ Carthaginēſibus Imꝑator fuit Carthaginen̄ cupiētes ꝑmutare captiuos ſuos ꝗ Romę erāt cū Regulo ipſum iuramen to aſtrictū Romā miſerūt: ut de ꝑmutandis captiuis ageret reqꝫ infecta rediret ille: cū Romā veniſſet ꝑmutacionē in Senatu tanqͣꝫ ꝑnicioſam rei pub. diſſuaſit aīoqꝫ forti ad certū ſuppliciū reuerſus eſt. quod Tubero ī hiſtorijs A Gellio teſte li. vi. nuiuſ modi fuiſſe ſcribit In atras& ꝓfundiſſimas tenebras eū claude bāt: ac diu poſt ubi erat viſus ſol ardētiſſimus repēte educebāt & aduerſus ictus ſolis oppoſitū cōtinebant atqꝫ intēdere in cœ lū oculos cogebant: palpebras qͦqꝫ eius ne cōniuere poſſet ſui ſumac deorſum deductas inſuebāt. Sylius Poeta lib. vi. deſcri bit eū in armario mucronibus ac ſtimilis acutis circumfixo ut neqꝫ iacere neqꝫ ſtare neqꝫ adherere ſine moleſtia poſſet cruciatū. Tuditanus ſomno ꝓhibitū atqꝫ ita vita priuatū ſcribit. Dicit Poeta noſter Regulus nauigat iteꝝ freta ad Lybicas arces Carthaginē deſignat. Impauidū q̄ ultro: ſpōte. potuit etenī in Patria remāſiſſe niſi honeſtū præ oculis habuiſſet: ut eſt apud Ciceronē in Officijs. Prętereo teſtes id eſt Martyres μάρτυρ enī teſtis dr̄. p. īmania: crudelia: Funera. Laurentiqꝫ ignes Pauliqꝫ cath. Atqꝫ r. ſ. per veſt. Petrū Aſpice rid Sicu. mā. Ty. ran Zeno Eleates vir& in philoſophia& in re p. nobiliſſimus is cū Nerachū Tyrannū ſiue Diomedontē deicere ac ꝓfligare voluiſſet comprehēſus eſt. ut in ſatyri epitome ait Heraclides cūqꝫ Tyrānus de cōſcijs& armis quæ in Liparis habuit inꝗre ret: volēs Zeno Tyrannū deſertū deſtitutūqꝫ on̄dere: oēs illius amicos cōiuraciōis eſſe cōſcios dixit. Vn̄ Poeta noſter diTubero Gellius Syllius Tutida nts. Cicero heractides Regulus Leno Ele tes PARTHENICES PRIMAE cit. eū ridere mā.i. q̄ſtionē de cōſcijs cōiuraciōis. Cūqꝫ amicos nunciaſſet rogat̉ a Tyrāno: eſſet ne alius quiſpiā? rn̄dit Zeno: tu ciuitatis ꝑnicies. atqꝫ aſtātibus dixit. admiror equidem veſtrā vecordiā: ſi hoꝝ gr̄a: q̄ nunc ego tolero: Tyranno ſeruire decernitis Demū pręſciſam linguā: in ora Tyranni cōſpuiſſe: ciueſqꝫ cōtinuo facto impetu lapidibus Tyrannū obruiſſe ſcri bit Laercius. Iō Poeta noſter dicit: ciues verſos ī uulnera Regis. Sane Elea ī Lucania eſt Italię: Phocēſiū colonia: ab his H. ela noīata: cū quidā eā Helā a fonte quodā noīarint. Nr̄a vero ętas Eleā dicit: e qͣ Parmenides atqꝫ Zeno ducunt originem Py thagoricę ſectę viri auctor Strabo Eleam Pli. libro tercio. Veliam nunc dicit appellari idem Prolomeus. Ded quid rem minime dubiā fulcire probando Proſequimur? nihil eſt virtute potencius. ergo Parthenices moniti exēplis: q̄ ſcimus Olympo Grata ſequi ſtudioqꝫ opus eſt ſeruare tenaci: Quod Superi laudant/ quid ſi mortalia linguis Ora venenatis carpant? ſub iudice cœlo Viuendum: demens quiſquis mutabile vulgi Viuit ad arbitrium: nobis concordia Diuum Sola ſat eſt: ſi quando meos Deus arbiter actus Approbat indoctæ quid me contraria turbæ Flectit ab incœpto vitæ ſentencia curſu? Sed ꝗd. r. m. d. Quæ certa ſunt argumētis mīme egēt.ſ. pr. Proſ. ni ē vir. po. Sylius de ꝟtute. Mecū honor& laudes& lęto gloria uultū. Et decus:& niueis victoria cōcolor al̓. Me cinctus Lauro ꝑducit ad aſtra triūphus. Er. Parthe. mo. ex. q̄ ſci. Olym. i. cęlo Gra o. eſt ſe.& ſer. te ſt. Q. lau. S. ſancti& boni viri q. ſum ora car. rep̄hendāt. vene. ling. ſub iu. cœ. Vi. de. q. mut. vul. Vi. ad a. n. c. D. S. ſat. eſt. ſi qn̄. i. aliqn̄. De ar. i. iudex approbat meos actus ꝗd me flectit ab incepto curſu ſnīa cōtraria indoctę turbę. Doctis equidē virtus& Honeſtū: Indoctis Impeririſqꝫ voluptas p̄poſita eſt. Altū quiddā eſt virtus Sene ca teſte: Excelſum& regale: inuictū infatigabile. Voluptas humile ſeruile: imbecillū: caducū: cuius ſtacio& domiciliū fornices& popinę ſunt. Virtutē in tēplo īuenies: ī foro: ī curia: pro muris ſtantē. puluerulentā: calloſas habentem manus. Volup Acs Virtus Voluptaſ Laercius Strabo Plinius Ptolome; Syllius Seneca LIBER II. FOL. LXXVIII. tatem latentem: ſępius ac tenebras captantem circa balnea ac ſu datoria: ac loca ędilem metuencia. Non erat hæc Semele Bacchi: non Ilia mater Romuleę gentis: nec magna Atlantias Hermis Maia parens: Danaæ ve auri deluſa nitore. Nō. e. h. Se. Dicit Parthenicen mīme his ſil̓em qͣs enumerat: qͣquia. illicito ac īpudico onere graues erāt: uteꝝ celabāt: Vir go āt ſacratiſſima ſibi cōſcia: nil celādū cogitabat Semele Cad mi filia ex Ioue Bacchi mater. Nō il. m Ro. g. Inter Albanoꝝ Reges: ꝗ ab Aenea ſtirpis primordia deduxerāt: tocius ciuitatis īperū duobus relictis fribus Numitori& Amulio ꝑ ſucceſ ſionis ordinē deuenit. Amulius ꝟo cū res Albanas bifariā ꝑti ret: regnū ſ.& theſauꝝ quē ex Troia maiores deuexerāt: ut ve rā partē velit alter deligeret. Tyrānidē ſibi Nūitor elegit. Amulius auro potēcior fratrē regno priuauit. Verituſqꝫ ne ex fi lia liberi ꝓcrearent̉ eā Veſtę ſacerdotē fœcit. Hāc nōnulli Iliā Alij Rheā: quidā ēt Syluiā appellāt: Hæc poſtea ī adulterio de p̄hēſa: p̄ter Veſtaliū cōdicionē paulatim porrigere aluū cœꝑit. Edidit demū gēinos īfantes Romulū& Remū. Auctor Plutar. Vir. ex Marte grauidā Iliā dixit. Nec. m. At. Maia Atlātis filia maior ętate ex Ioue Mercuriū genuit: multaꝝ reꝝ apud ho mines reꝑtorē Diodo. auctor. Da. ve. au. de. ni. Acriſius Aban tis Argiuoꝝ regis filius oraculū accepit: cām mortis ſibi futu rā ꝗ ex filia naſceret̉. Sepſit igit̉ Danaen filiā turri īmēſa: Iupit̉̓ in auꝝ cōuerſus viciauit Danaen: ex qͦ coitu Perſeus natus dicitur. auctor Lactancius in primo Thebaidis. Non erat Alcidæ genitrix: nec Agenore nata Filia: nec Cæi: nec ſe mirata iuuencam Inachis illicitos falſo quæ nomine partus Admiſſumqꝫ ſcelus titulo veſtiret Olympi. Nō. e. Al. ge. Ex Ioue& Danae Acriſij filia natū Perſea ferūt ex eo Andromeda q̄ Cephei Electrionē. Is deīceps ſūpta Eurydice Pelopis Alcinenā ꝓcreauit. hāc dolo lupiter cū cognouiſet Herculē genuit. Auctor Diodo. Siculus. Nec. A. n. i. Euro pa Cadmi ſoror: quā ī forma Tauri Iupit̓ rapuit:& ī Cretā de ferēs: ex ea genuit Minoē Rodomanthū& Sarpedonē. Diodo. teſte. Fi. n. C. Latonā dicit: q̄ Cęi filia fuit: Cęus āt Titani. Oui: li. metha. vi. Quoqꝫ mō audetis genitā Titanida Cęo Lato nā p̄ferre mihi. Vir. Georg. i. Cęūqꝫ lapetūqꝫ creat: ſeuūqꝫ TiPlutarch. Virgi Diodor: Lactācius Diodor. Idem Duidius. Virgit. Semolo Numitor Amulius Ilia Rhea Siluia. Maia Abas Acriſiua Perſeus Electrion Alcinena. Hercules. Europa PARTHENICES PRIMAE Nec ſe. m. iu. Inachus Argiuoꝝ: Rex filiā Ionē habuit: quā Iu piter cū cognouiſſet: Iunone ſuꝑuenien̄ in vaccā mutauit: Iunoni dono data Argo cuſtodiēda traditur: tandē Oeſtro agita ta ī Aegiptū ꝑuenit Iſiſqꝫ dicta: nupſit Oſiridi Iouis filio. Ouid. li. meta. i. Illi. fal. q̄ no. hoc eſt Parthenice nō erat talis ut ſupradcē: q̄ Parthenice veſtiret illicitos ꝑtus falſo noīe. i. fabulolo:& admiſſum ſcelus titulo Olympi. i. cœli. ſicuti falſo finxere ſuperiores. Hæc erat alma Parens veriqꝫ inſigne Tonantis Hoſpicium: Regis Superum immortale ſacellū Et quoniam Diuū tenuit conſorcia ſemper Pluſqͣꝫ hoīm Superis fidens/ neglexit inane Iudicium nugaſqꝫ hominū: miracula ventris Eſſe Dei ſi norat opus/ cur debuit ullis Occultare dolis? ipſo quas auſpice cœlo Debuit iuſidias hominū& bella vereri? Quas trepidare manus? igitur ſecura tumentē Ipſa ſub ora Viri ſine fraudibus attulit aluum. Hæc erat al. Parens. v. qꝫ inſigne. i. nobile. To. Hoſp. Regiſu. i. cęloꝝ& ſanctoꝝ. īmor. ſa. a ſacro diminucio. Et qm̄ te. ſꝑ con. Di. i. Deoꝝ. pluſqͣꝫ hoīm ſup. fi. ne. inane Iudi. nu. qͣꝫ homi. ven alui ſi norat eſſe opus dei cur debuit occult. ullis dol. q. d. minime occuluit: quod diuinū nouit. quas in. ho. qꝫ. i.& bella debuit vereri. ipſo cœlo auſpice.i. ꝓnubo. cū enī e cœlo ſe cōcepiſſe cognoſceret nil humanū vereri debuit: cum cœleſti nuncio diuinoqꝫ auſpicio tuta foret. Quas tre. ma. q. d. nul las. igitur ſe. tu. Ipſa ſub ora Viri. i. ad conſpectum: att. aluum ſine fraudibus. Vir tamen occurrens ut Virginis ora reuerſæ Pallida conſpexit: tumidūqꝫ exurgere ventrē: Saucius/ ut nigro qui neſcius obuiat angui Obriguit: gelidū tremuit ſine ſanguine pectus. Diſſimulat tamen:& ficto tegit ore dolorem: Quid faciat: quo ſe vertat: quid deniqꝫ captet Conſilij neſcit: ceu quando ignota viator Inachus Sacellum Ouidius LIBER II. FO. LXXIX Compita defixæ incumbens examinat haſtæ. Vir tamē occurrēs. Alludit ad id Matthei euūgeliſte Ioſeph aūt vir eius cū eſſet iuſtus.& nollet eā traducere: voluit occulte dimittere eā. Vt poſtqͣꝫ Virginis ora re. Pallida cōſpexit: tu mqꝫ exurgere. v. Saucius ut qui obuiat nigro angui neſcius Obriguit geli. tr. ſine. ſ. p. Diſſimulat tn̄. Maritus.& ficto. t. o do. Quid f. q. ſe. u. quid. d. c. Cōſilij neſcit. ceu qn̄ viator incūbens haſtę deſixe in terrā ſcilicet. exāinat. i. inueſtigat. Examen eſt iudicij inueſtigacio. auctore Feſto. eſt& equamentū & apium congregacio. Vt iactata ſalo varios ſecat æquore curſus Nauis:& arbitrio venti bacchatur& undę: Vt iactata ſalo mari& dr̄ Salū mare a σαλεύκω quod eſt coagito: quacio: fluctuo: cōmoueo.& nō ab eo quod eſt ſal ſalis: ut Imperiti ſomniant. Varios ſectatur eq. cur. Nauis& arb. ven. bacchatur& un. Quicquid vehemēcius cōmouetur veteres hacchari dixerunt. tum eciā locis adaptarūt Virg. Georgi. ij. O vbi campi Sperchiuſqꝫ& virginibus bacchata lacenis Taygeta. Nonius auctor. Nunc ſurgente freto preſſa ſalit ardua puppi: Nunc ruit in proram: fundoqꝫ illiſa carina Dat gemitum: reſonāt borea inſultāte rudētes. Sic incerta Viri ſecum luctatur:& œſtro Mens agitata graui curarum fluctuat æſtu. Nunc ſurgēte freto preſſa: ſalit ardua. eleuata. puppi. Nūc ruit. cadit in prorā. reciproca agitaciōe. fundoqꝫ illiſa carina: dat gerudētes. funes nauiū reſonāt inſultāte Borea. Sic incerta: dubia mens. Viri. Ioſeph lucta. ſ.& œſtro agitata: cōpuncta. flu ctuat graui ęſtu: Aeſtus tā maris: quā ſolis ac æſtiui tꝑis flagrācia dicitur:& ſecūda& quarta declinaciōibus effertur. Mar cello teſte. Vir. fundoqꝫ exęſtuat imo. Itē Georgicorū primo Aeſtibus ac medijs umbroſam exquirere vallem. Oeſtrus gręce: latine Aſilus ſeu Tabanus. Vir. in Geor. cui nomē Aſylo Romanū eſt: oeſtrū Graij vertere vocantes. Dumqꝫ ita concutitur nigris nox humida bigis Induxit ſomnos& inercia preſſerat altus Membra ſopor: celeri cum nūcius æthere lapſu Matheus. Feſtus: Virgilt̓ Nonius Marcelluſ Virgi Idem Examen Salum Bacchari. Aeſtus Geſtrus PARTHENICES PRIMAE Venit:& has mira ſimulauit imagine voces. Dumqꝫ ita cōcutitur nig. nox. hu. bi. Cronographia tēporis deſcripcio. dūqꝫ ita cō. i. dubitat trepidus. ni n. hu. epithetō noctis. Stacius. Cęꝑat humēti Phoebū ſubtexere palla nox. In du. ſ.& iner. p. al. ꝓfundus. ſopor memb. celeri. q. nuncius. angelus Ve.& ha. m. ſ. ima. vo. Sancte Senex quæ tanta tuam veſania mentem Impulit: ut tantū credas in Virgine crimen? Pone leues animos: claudiqꝫ ſub illius aluo Diſce Deum: ſicut virides produxit Ahronis Virga carens humore comas: floremqꝫ coruſcū Sic ignara Viri diuinum regia Virgo Semen/& ætherios accepit viſcere partus. Cœleſte eſt qͦd cernis opus: tuqꝫ ipſe miniſter Et cuſtos utriqꝫ datus Nato atqꝫ Parenti. Sic maternus honor: ſanctæqꝫ illeſa manebit Fama pudiciciæ: neu quis temerarius auſit In caput illius quicqͣꝫ crudele minari. Adde ꝙ a Stygijs neſciri Manibus iſtos Vult Deus ingreſſus: occulto tartara Marte Venit& ardentem debellaturus Auernum. His igitur curis liber: ne deſpice ſanctum Virginis os:& dulce decus moreſqꝫ venuſtos. Incipe mentis inops placidi cognoſcere cœli Munus:& hoſpicio magni lætare Tonantis: Hinc decus æternū referes: hoc munere nomen Immortale paras: partemqꝫ acquiris Olympi. Sācte ſenex..i. loſeph q̄ t. t. v. m. Impulit. ut credas tantū tā magnū crimē in Virgine. Pone. l. aīos: clau. ſ. il. a. Di. D.ſ. vir. ꝓd. A. Virga Ahron frōduit amygdalaqꝫ produxit. Vir. c. h c. fl. q. c. Sic ig. vi. re. Vir. ac. di. ſe.& ęth. ꝑ. viſ. ꝑ. Cęleſ. ē q. c. oc tu. ip. m. Et. c. ut. d. N. at. P. Sic mat. h. ſ. q. il. m. fama pu. Adde quod a ſty. Dicit Inferos latere ꝟginis glorioſiſſimę partū. occulto tar. Mar. i. bello venit debellaturus ardētē auer Stacius LIBER II. FOL. LXXX num. His igitur cu. li. ne. d. ſ. Vir. os& d. d. m. que. v. Incipe men. in. cog. mu. pl. cœ.& hoſp. m. le. Ton. Hinc d.& r. h. m n. Immortale paras: perqꝫ aq. Olympi id eſt cœli. Crede: Fides eſt grata Deo. quia credidit ul tro Seminis eſt nr̄i princeps Habraamus& auctor: Nil magis auertit cœlum a telluris amore Quā ſcelus ingratę mentis: quę corde maligno Muneris auctorem nullo dignatur honore. Propterea Solymis fatum graue finibus inſtat: Nam neqꝫ Numinibus pro donis vota futuris Vlla dabunt: ſed dira leues incuria turbas/ Et ſtupor obtuſæ mentis/ cōmenta/ doloſqꝫ Texere compellet: fraudēqꝫ mouere nephādam Crede fi. eſt gra. D. Syllius. an̄ Iouē generata decus Diuūd hoīmqꝫ: Qua ſine nō tellus pacē: nō æquora norūt Hęc eſt fides q̄ ætate aurea cū iuſticia viouit. Sed alia eſt racio nr̄ę fidei: quā religionē veteres dicerēt. Poeta alludit ad illud Geneſeos. credidit Abrahamus Deo:& reputatū eſt ei ad iuſticiā. ꝗa cre ul. ſpōte Abrahamus ē prīceps nr̄i ſemīs& auctor. Nil mas cœ. q. t. a. Q. ſc. ingr̄. m. Ingratitudo turpiſſimū viciū Seneca auctore. Quę cor. ma. Mu. auct. id ē Deū. n. d. n. Pro. So finibus id ē terrę Iudeę: inſt. g. f. Cladē deſignat ꝑ Veſpaſianum& Titū filiū Romanos principes illatā Nā neqꝫ Nu. pro futuris donis id ē ꝑtu Parthenices& filij Dei: ſed dira īcuria i negligē cia:& ſtupor obtuſę mētis cōpellet leues turbas. Leuitas ē ꝑpe tuū epithetō turbe:& apud hiſtoricos Gallorū texere cōpone re: cōmentaqꝫ id ē& dolos:& mouere nephandā fraudē: quafraude: dolis: cōmentiſqꝫ diuum leſum Saluatorem noſtrum in crucem nepharij egere. Tu cœlum Superoſqꝫ petes: multo ante beatā Virgineos inter cœtus ubi vidimus Aedem. Infœlix quicumqꝫ dies producit in illud Exicium: Patriæ tantas cui cernere clades Fata dabunt: Phrygię celebrata incendia Troiæ Atqꝫ Numantini ſtrepitus/ Libyiæqꝫ ruinęEt pulchræ caſus Ephyres/ Thebanaqꝫ bellaSyllius Geneſis Leuitas PARTHENICES PRIMAE Tu cœlum ſuperoſqꝫ petes. Oſtēdit Ioſeph prius morituꝝ nos vidimus id eſt prouidimus multo ante prius b Aedem ī virg. coetus. Infœlix: infauſtus dies quicūqꝫ: producit in illud Exiciū id eſt in illā cladem patrię tantas c. ceru. cla. Fata dabūt Celebrata incendia Troie Poeta dicit excidiū Troie: Numācij Carthaginis: Corinthi: Thebana bella. Atqꝫ Syracuſarum:& quicquid crudelitatis Martis ira exercuit: ſi Hieroſolymarum excidio comparetur caret horrore:& putatur mite: adeo ſæua Tempeſtas Hieroſolyma obruet. Phrygia prouincia ē Aſiæ minoris Strabone teſte cuius fines terminare difficile ſicut& Myſorū. Eſt autē triplex Phrygia Maior ſcilicet:& Epictetus hoc eſt ſuꝑaddita: Et minor Phrygia: hanc Ptolomeus Troadem dicit in qua Ilium fuit: a Grecis Agamēnone Imꝑatore di rutum. Phrygię celebrata incendia. Ab Hom. in Iliade& Vir. in Eneide. Atqꝫ Numātini: Celtiberi qͣdrifariā partiti ſunt: Fortiſſimi ad ortū ac meridiē ſunt Vraci ad Carpentanos per tinen̄ fonteſqꝫ Tagi. Eorū nobiliſſima ciuitas eſt Numācia: q̄ in bello Celtiberico: quod aduerſus po Ro. geſtum eſt virtutē propriā oſtentauit: quod viceſimū perdurauit ad annū. Complures enim exercitus cū Imꝑatoribus ad internicionē detracti Auctor Strabo Florus lib. ij. Numancia quantū Carthagi nis. Capne: Corynthi opibus inferior: ita virtutis noīe& honore par omnibus: ſummūqꝫ ſi viros extimes Hiſpanie decus: Q. Pompeiū conſulē aggreſſi: fœdus tum maluerunt: cum de bellare potuiſſent M Popilius a Numancijs cū quibus pacēfactam ſenatus irritā cenſuerat: cum exercitu fuſus fugatuſqꝫ. Deinde C Hoſtiliū Mancinum: aſſiduis cædibus ita ſubegerunt ut ne oculos quidē& vocem Numantini viri quiſquam ſuſtineret: cum hoc quoqꝫ fœdus maluere contenti armorum manubijs: cum ad internicionem ſeuire potuiſſent. Victus ete nima Numantinis& caſtris exutus cum ſpes nulla ſeruādi ex ercitus eſſet: pacem cum his fecit: quam ratam eſſe ſenatus vetuit: decuſqꝫ dedicione Mancini expiauit. Tandē P. Scipio Africanus iunior obſedit Numanciam. Numantini famę coacti ipſi ſe per vices trucidauerunt. Captam urbem Scipio Africanus deleuit:& de ea trimphauit quarto dec mo anno poſt Carthaginem deletam Auctor. L. Florus: Triumphus fuit tm̄ de nomine. Vnus enim vir Numantinus non fuit: qui in cathenis duceret ur. Pręda ut de pauperibus nulla: arma enim crema uerant. Poeta ergo noſter aptiſſime bellum Numantinū ſtrepitus dicit. Phrygia Celtiberi. Numācia Numanti ni Strabo Idem Florus LIBER.II. FOL. LXXXI Libycęqꝫ ruinę Carthaginis excidium dicit: quam Scipio deleuit: cuius excidium illachrymaſſe fertur Auctore Apiano Et puichrę caſus Ephyres. Corinthus Achaię ciuitas Ephyra dicta fuit Auctore Strabone in Iſthmo Peloponneſiaco ſita Sane Corinthū locupletiſſimam aiunt: cum Iſthmo īmineat Emporium: locus negociatoribus frequentatus:& duoꝝ dominus portuum exiſtat. Quoꝝ alter quidem Aſię. Alter autē propinquus eſt Italie. Cenchreo quidem ex Aſia nauigantes utuntur Lechęo autem qui ex Italia proficiſcuntur. Corinthij in prętereuntes eoꝝ tecta Romanorum legatos ſordes infuderunt. Pro hiſce autem rebus alijſqꝫ delictis: eueſtigio pœnas lu erunt. Eo enim miſſo ingenti exercitu Corinthus a. L. Mummio ſolo equata eſt: diucius vero deſerta manens ab Diuo Cę ſare eſt reſtituta. propter bonum terrę ipſius ingenium: miſſis eo colonis frequentibus generis libertinoꝝ. Pli. li. iiij. Colonia Corinthus antea Ephyra dicta: ideo Poeta noſter dicit caſus id eſt aduerſitates pulchre Ephyres.i. ſplēdidi Corinthi ab Ephyra Nympha. Thebanaqꝫ bella. Thebas Boeciæ intelligo. Bellū inter Argiuos& Thebanos geſtū canit Papinius in Thebaide. Strabo Thebanos plurimoꝝ Boecioꝝ imperium tenuiſſe ſcribit: quoad Epigoni exercitum induxerunt. Horum ętate ꝑuo deficien̄. tꝑe: rurſus Thebas repecierunt: iſmiliter a Thracibus& Pelaſgis eiecti. Poſterioribus annis bellū iuxta Plateas geſtum(cū Mardonio Perſa: Xerxis pedeſtriū co piaꝝ duce) agꝝ eoꝝ magna vaſtitate afflixit. Suis inde rebus reparatis: iterum eo potencię conſcenderunt ut de Gręcie prin cipatu Thebana ciuitas decertaret: duobus prelijs Lacedemone ſuperata: In ipſa vero pugna cadente Epaminunda: ea de ſpe falſi deciderunt. Tamen pro Gręcis contra Phocenſes commu nis templi(delphici Apollinis) ſpoliatores bellū ſuſcepere. Ve rum hoc ex bello cōtracta calamitate inuadentibus Græciam Macedonibus ipſi Perſę: urbem funditus deletam amiſere. Inde refectam moenibus recuperarunt. Ex eo tempore rebus in peiora ſublapſis ad hęc uſqꝫ tempora: ne mediocris quidem pa gi formam retinet. Strabo auctor. Atqꝫ Siracuſij planctus:& quicquid acerbi Hactenus ardenti Mauros exercuit ira Excidijs collatum iſtis: tam ſæua futura eſt Tempeſtas: horrore caret& mite putatur. N i Apianus Strabo Plinius Papinius Strabo Idem Ephyra. Ccrichus Cenchreū Lecheū L Mūmius. Thebe Epigoni PARTHENCES PRIMAE Atqꝫ Siracuſij planctus Syracuſas Archias e Corintho nauigans condidit. ciuitas eſt Siciliæ inſulæ: ea ad tantū diuiciarum cumulum euaſit: ut prouerbio diſſeminetur ad locupletes& ſumptuoſos Vobis ne decima Syracuſanorū adeſt? auctor Strabo. Tyrannos habuit Dionyſium ſeniorem& Dionyſium filium qui a Dione deiectus fuit. auctore Plutarcho Bello punico ſecundo Syracuſæ ad Carthaginen̄ defecerunt. Romani per. M. Claudium Marcellum Syracuſarum per obſidionem potiti ſunt. Sextus Pompeius cum hanc& reliquas ci uitates Siciliæ vaſtaſſet. Cæſarauguſtus eo miſſa coloma: magnam vetuſti oppidi partem reſtituit. Nam quinqꝫ conſtabat urbibus olim. Moenia ſtad. c.&. lxxx. continens. Archimedē ciuem habuit Mathematicum inſignem: qui in capcione urbis a Marcello editæ occubuit. Auctores Strabo Plutarchuſque. Romanas acies Solymā Deus armat in arcem: Ingentiqꝫ parat genus hoc abolere tumultu. Ille ego qui vetui quondam tibi Virginis huius Concubitus iſta e cœlo noua nuncia porto. Romanas acies Solymam Deua ar. in arcem. per Veſpaſianum& Titum filium. Ingentique parat genus hoc: id eſt ge neracionem iſtam nequam: ut eſt in Euangelio. abdole. tumul tu: id eſt bello. Quid eſt enim tumultus: niſi pertu rbacio tanta ut maior timor oriatur. Vnde eciam nomen ductum eſt tumultus: poteſt enim bellum eſſe ſine tumultu. Tumultus eſſe ſine bello non poteſt. Auctor. Mar. Tul. Cicero: philippica octaua. Differunt enim ut genus& ſpecies: ut animal& homo. nam homo omnis animal eſt: ſed nō omne animal homo. Sic: omnis tumultus bellum: non tamen omne bellum tumultus ſolum enim vicina bella Ro. tumultus vocauere: ut bellū Itali cum Gallicumqꝫ. Ille ego. q. vetui. q. t. v. h. Concubitus. Ego ſum ille Angelus: iſta noua nuncia: mandata porto e cœlo. Nuncia in neutro. g. contra Lauren. Vall. ſic Catullis ſic Tibullis uſi ſunt. His abijt dictis:& iam lux prima rubentes Leucotheæ thalamos Iuſtrans pallencia noctis Nubila ſiccabat: Veneriſqꝫ emerſerat aſtrum: Aſtrum: quo gelidi veniunt in gramina rores Gyracuſa Dionyſij M CIMai cellus Orchimuedes tumultus Bellum Strabo Plutarch Straho Plutarch. Tullius. LIBER.II. FOL. LXXXII His abijt dictis.& prima lux: luſtrans thalamos rubentes Leucotheæ id eſt aurorę. ſicc. pallencia nub. noctis. Primo enī Aurora cum Luciferi candore palleſcit: deinde fulgore roſei ſo lis rubeſcit:& ſiccat pallencia nubila: quoniam ortu diei humi dum noctis deſiccatur. Venerisqꝫ emerſerat aſtrum. Heſperū ſtellam dicit: qui& phoſphoros dicitur tum Lucifer. un̄ Stacius Alienumqꝫ æthera tardo Lucifer exit equo. Leucothea ab Homero pro Aurora ponitur: alias Inoeſt Cadmi& Hermio nes filia uxor Athamantis quæ ſe cum filio Palemone prius Melicerta dicto in mare præcipitauit: nota eſt hiſtoria. Aſtrū quo ge. v. i. g. rores id eſt pruinę. Pli: Grandinem conglaciato imbre gigni:& niuem eodem humore mollius coacto: pruinautem ex rore gelido. Quodqꝫ reuertentē prædicens lumine Phœbū Porrigit exiles umbras: quæ gloria ſolum Eſt conceſſa tribus: Veneri Phœbo atqꝫ Sorori. Talibus admonitus diſcuſſo membra ſopore Explicat:& largo Senior conuiuia luxu Accelerans cogit ciues& gaudia totis Læta ciet turbis: ſplendet domus: atria multa Fronde virent̉: agiles curſant per tecta miniſtri. Quodqꝫ reuertentem prædi. lumi. Phœbum. Porrigit exiles: modicas: umbras: quæ gloria ſcilicet porri gendi umbras. ſolum eſt conceſſa tribus: Veneri id eſt Lucifero: Phœbo& ſorori id eſt Lunę Talibusadmonitus ab Angelo. diſcu. mēb lop. Explicat extendit.& larg. ſen. Ioſeph. Accelerans. pręparās cogit ciues& gaud. Lęta ciet totis turbis. Apparatum nupcia lis conuiuij deſcribit. ſpl. do. atria virent: multa fronde ag. cur ſant per tecta miniſtri. Dumqꝫ aulęa trahunt& verſicoloria tectis Vela ligant pueri ſimplex& garrula turbaApparere procul pendencia brachia tanqͣꝫ A torace cadant varios ſine pectore vultus: Et quaſi trunca virum mirantur corpora tolli. Dūqꝫ aulęa. Aulęum velamen picturis intextum. Vir. purpura intexti tollant aulęa Britanni.& verſicolaria Vela: vario rū colorum ligant tectis ꝓueri. ſimplex& garrula. Ordo eſt. N ij Stacius Homerus Plinius leucorho. Grando Nix Pruina Aulęum. PARTHENICES PRIMAE Simplex& garrula turba mirantur apparere procul pendencia brachia: tamqͣꝫ cadant a thorace id eſt a pectore:& mirantur tolli varios uultus quaſi trunca corpora: virum pro virorum Deſignat Poeta id quod facto euenit dum panni varijs imaginibus depicti eleuantur: nam cū pars apparere incipit: pars reli qua tanqͣꝫ truncata ab apparente videtur. Ecce puellaris chorus:& venerabile matrum Agmē adeſt: vehiturqꝫ Seni noua nupta marito. Non tuba nō citharæ dęerant caua tibia cantus: Nūc Phrigios nūc Meonios nūc Dorica verſat Carmina: iucundo reſonat vicinia plauſu. Diſcūbūt: dapibuſqꝫ fames ubi pulſa: miniſtri Reliquias& cruſta legunt: cryſtallina tollunt Myrrhinaqꝫ albētes maculas ubi purpura cingit Ecce puellaris. Monitus ab Angelo Ioſeph ne Parthenicen ſibi deſponſatam relinqueret: nunc a Poeta introducitur: noue nuptæ ſuſcipiens chorum: cum apparatu conuiuij. Dicit ergo chorum puellarem adeſſe:& venerabile matrum agmen adeſt vehiturqꝫ ſeni. no. Nup. marito. Non tuba: non citharę deerant caua tibia cātus. Tubam æneā Piſeus Tyrrhēus īuenit Cytharā Amphiō ut alij Orpheus ut alij Linus. ſeptē chordis additis Terpander. Octauā Simōi des addidit. Nonam Timotheus: Obliquam Tibiam Mydas in Phrygia: geminas tibias Marſias in eadem gente. Auctore Plinio libro ſeptimo. Nunc Phrygios: nunc Meonios: nunc Dorica verſat Carmina id eſt modos Phrygios. Meonios id eſt Lydios& Dorica Carmina id eſt modos Dorios. Lydios modulos Amphion. Dorios Thamiras Thrax. Phrygios Marſias Phryx ut Pl nius eſt auctor inuenere. Sunt autem Phryges Bithynis finiti mi ſicut& Myſi qui circa Olympum habitant. utraqꝫ gens du plex eſt. Nam Phrygia altera dicitur Maior. cui Myda Impera uit.& partem Galate habuerunt. Altera minor circa Olympū in Helleſponto quæ Epictetus appellatur Strabo auctor idem auctor eſt Myſoꝝ ac Phrygum fines diuerſos eſſe: ſed eos dif finire operoſum. Lydi& Meones qͦs Homerus Maones vocat: cum his& inter ſe confuſi ſunt. Hos alij eoſdem. alij diuer ſos putant. ideoqꝫ aput Poetas Phryges pro Męonibus& Ly Tuba. Cithara Phrygia Plinius PliniuStrabo LIBER.II. FOLi LXXXIII di pro eiſdem ponuntur: ſunt autem hij omnes Minoris Aſiæ populi. Iucundo reſonat vicinia plauſu Diſcumbunt dapibusqꝫ fa. u. pulſa miniſt. Reliquias:& cruſta. Cruſtum neutro & cruſta fœminino declinatur:& eſt rei commeſtibilis: metalli: ligni& glaciei ſub utroqꝫ genere. Nam cruſtulum diminutiuum: ut eſt apud Varronem de lingua latina a cruſta pultis: eo quod ut corium exuritur: cruſta dicta: licet differre velit A cron cruſtum:& cruſtam. Criſtallina tollunt. Iuuenalis. Grandia tolluntur cryſtallina: maxima rurſus Myrrhina. Cryſtallum ex glacie concreari ſcribit Plinius nam κρύον gelu ſignificat Nec aliubi reperitur quam ubi maxime Hybernę niues rigent: glaciēqꝫ eſſe certum eſt. Oriens& hanc mittit: ſed Indice nulla pręfertur. Myr rhina item oriens mittit. Inueniuntur enim ibi in pluribus lo cis nec inſignibus Parthici regni pręcipue tum in Carmania. Humorem putant ſub terra calore denſari. Amplitudine nunquam excedunt paruas abacas. Craſſitudine rara quanta dicta eſt vaſi potario. Splendor his ſine viribus: nitorque neruis quam ſplendor. Sed in precio varietas colorum: ſubinde circumagentibus ſe maculis in purpuram candoremqꝫ:& terciū ex utroqꝫ igneſcente: veluti per tranſitum coloris: purpura ru beſcente: aut lacte candeſcente Plinius Auctor. eciam in odore commendacio eſt. Dicit itaqꝫ Poeta noſter Myrrhinaque ubi purpura id eſt colorpurpureus cingit. albentes. maculas. Pom peius primum id poculorum genus attulit. T. Petronius con ſularis moriturus inuidia Neronis principis: ut menſam eius exheredaret trullam Murrhinam. cce. ſeſtercijs emptam fregit. Sed Nero ut par erat principem vicit omnes quadringentis ſe ſtercijs capedinem vnam parando Memoranda res: tanti Impe ratorem: patrēqꝫ patriæ bibiſſe. Pli. lib. ultimo. Vaſa Corinthiacis crateribus æmula: menſas Sublatis ſpoliant mantilibus: una decore Præcipuo fuit: occiduus quā miſerat Atlas Littore de Libyco Citreæ de ſemine ſiluæ. Hanc circumdederāt varijs emblemata ſignis: In quibus ęlato ſternebat vulnere Sanſon Allophylos: malamqꝫ manu vibrabat onagriEt latis raptos humeris cum cardine poſtes N iij Varro. Acron luuenalis ¶Plinius ldem Cruſtum Cruſta Cruſtula. cryſtallus Myrrhīa. Nero PARTHENCES PRIMAE In montis rapido curſu iuga ſumma ferebat. Miſſaqꝫ per ſegetes oleaſqꝫ incendia late Nubem eructabant fumi cœloqꝫ volabant. Vaſa Corinthiacis crateribus æmula. Aes Corinthium maxime laudatur: hoc caſus miſcuit. Corintho cum caperetur incenſa: mireque circa id multorum affectio fuit. Plinius Auctor. Eius tria genera. Candidum: argento nitore quam proxime accedens in quo illa mixtura pręualuit. Alterum in quo auri fulua natura. Tercium in quo ęqualis omniū temperies fuit. Eſt& Epatizon ad Iocinoris imaginem vergens procul a Corinthio. Longe tum ante Deliacum atqꝫ Aegineticum: quæ diu obtinuere principatum. Cryſtallina Myrrhina in ma ximo luxu erant: tum Corinthia. Quippe cum tradatur non aliena de cauſa Verrem quem Cicero damnauerat proſcriptū eſſe ab Antonio: quam quod Corinthijs ſe ei ceſſurum negauiſſet. Plinius. Menſas ſublatis ſpoliant mantilibus. Mantele: huius mantelis:& Mantelum declinari poteſt:& componitur a manu& tela. Ouidius faſtorum tercio Dixerat: ad dextram villis mantele ſolutis.& nonnunquam mutamus diphthongum in i& dicimus Mantile: ut in multis alijs fieri ſolitum eſt: ut a quæro inquiro: a cædo incido: a ledo illido. Marcialis. Mātile e mē ſa ſurrepit Hermogenes. Virg. libro Aeneidos primo. tonſiſ qꝫ ferunt mantilia villis. Vna decore præcipuo fuit. Menſam Citream deſcribit. Atlas mons eſt Mauritaniæ fabuloſiſſimus Plin. auctore. E medijs hunc harenis in cœlum attolli prodiderunt: aſperū ſqualentemqꝫ qua vergat ad littora oceani: cui cognomen impoſuit. Eundem opacum: nemoroſumqꝫ:& ſcatebris foncium riguum: qua ſpectat Aphricam: fructibus omnium generum: ſponte ita ſubnaſcentibus: ut nunquā ſacietas voluptatibus deſit Plinius libro quinto. Confines Atlanti Mauri: quibus plurima arbor Citri& menſarum inſania: quas feminæ viris contra margaritas regerunt. fiebant enim menſe ex Citro tanti precij: ut quæ fuerant Galli Aſinij. undecim libris venundatæ dicantur. Mulieres obiciebant earum luxum maritis: cū mariti eis margaritas exprobrabant. Occiduus quam miſerat Atlas. Littore de Libyco citreæ de ſemine ſiluę. Hanc circumdederant varijs emblemata ſignis. ¶ Emblema. eminens ſcriptura: vel ornamenta vaſorum: vel paAes Mantele Mantelū. Mantile Atlas Mauri. Citrus Emblema Plinius Ouidius. Marcialīs Virgil̓ Plinius Idem LIBER.II. FOL. LXXXIIII. uimēti varietas. In ꝗbus elato Eſt vul. San. Allophylos. id ē alienigenos græcum eſt vocabulum αλλόφιλοσ Sampſon mandibula aſini mille interfecit viros Philiſteos. Vnde Pota dicit. malamqꝫ manu vibrabat onagri. Ouagri in Phrygia & Lycaonia præcipui ſunt: Auctor Plin. Et latis raptos humeris. Gaza urbs eſt Paleſtinorum cuius portas in verticem montis tulit Sampſon media nocte conſur gens Hiſtoria eſt in libro Iudicum. Miſſaqꝫ per ſegetes. Sampſon iratus Paleſtinis ob uxorem: quæ alteri nupſerat: cœpit trecentas vulpes: iūgens caudis caudas& faces in medio ligans: quibus incenſis ſegetes: vineas& oliueta Philiſteoꝝ igne deſtruxit. Mellaqꝫ percuſſi ſtillancia ab ore leonis Paſcebant Heroa: liquor de dentibus ibat Plurimus:& ſitibunda Viri ſaliebat in ora: Et ſeptemplicibus ſoluebat brachia vinclis Ore tonans/ oculis ardens/ vultuqꝫ tremēdus: Mellaqꝫ percuſſi ſtillancia ab ore leonis. Sanſon cum parentibus ad Paleſtinos deſcendens: percuſſit leonem in vineis: parentibus inſcijs: deſponſataqꝫ ſibi uxore poſt aliquot dies rediens ut eam ac ciperet: inuenit apes in ore Leonis cū fauo mellis: quem ſumens cōmedit in via: deditqꝫ partem parentibus uxoriqꝫ. Dicit ergo Poeta Mella ſtillancia ab ore Leonis paſc. heroa Sanſonem. Liquor de dentibus ibat Plurimus. Poſt occiſos mille viros mandibula aſinina: cum gloriam Deo non daret: ſitiuit uſ qꝫ ad mortem: clamanſqꝫ ad Dominū Obſecro Domine en mo rior:& incidam in manus incircumciſorum. Aperuit Dominus molarem dentem in maxilla aſini:& egreſſæ ſunt aquæ ꝗbus hauſtis vires recepit. ut eſt in hiſtoria Iudicum. Et ſeptemplicibus ſoluebat brachia vinclis. Sāſon dolo Dalidis bis ligatus ſeptem funibus: vincula dirupit. Cum autem tercio ſeptem crines capitis eius circumligatos licio:& clauo terræ infixiſſet Sanſon excitatus a ſomno clauum cum crinibus extraxit. Ore tonans oculis ardens. Atqꝫ oculis captus dextra leuaqꝫ columnas Ruperat:& fractis ruerat domus ardua tectis. Fulcra toreumatibus ſuberant tornata recuruis: N iiij Iudicum Onagri PARTHENICES PRIMAE Artis opus Tyriæ. prima hæc ſpectacula diſcus Obtulit: a ſalibus paulatim ad ſeria ſermo Flectitur:& per facta Patꝝ memorāda recurrit Sermo erat antiqui Senis inſperata voluptas/ Et melior fortuna/ orbam cui lumine frontem Retulit in lucem fellis medicamen aquoſi. Tempore quo primæ ſurgebant mœnia Romæ Et Numa diuinos ritus& ſacra docebat. Atqꝫ oculis captus. Sanſon profeſſus ſe Nazareum eſſe: raſus a Dalida vires amiſit. Philiſtei oculos eius eruerunt: renatis capillis: cum Philiſtei Deo ſuo Dagon ſacra peragerent: cō uiuarenturqꝫ Sanſonqꝫ adductus ut ei illuderent ipſe apprehē ſis columnis quibus domus innitebatur: colliſiſqꝫ ac concuſſis: domus cecidit ſuper conuiuantes: morienſqꝫ plures interfecit quam viuus: nam pręter conuiuas ad tria milia utriuſqꝫ ſexus interierunt: qui ludentem ſpectabant. Et fractis rupe. domus ardua tect. hucuſqꝫ Menſę Emblema deſcripſit: totam hiſtoriam Sanſonis complectens. Fulcra toreumaribus ſuberant. hoc eſt: fulcra id eſt lecti diſcubitorij tornati ſuberant Toreumatibus recuruis id eſt ſcul ptis vaſis. Opus artis Tyrię. Tyrus enim Phoenicie urbs ut Strabone auctore diſcimus purpurarum piſcatu pręſtans eſt. Tyria enim purpura optima omniū perhibetur ac piſcacio ꝓa xima eſt:& cetera omnia quæ ad inficiendas veſtes pertinēt habunde habēt. Toreumata autē dicūtur vaſa ſculpta τορέυω enī græcum latine ſculpo: orno tornoqꝫ ſignificat. Sculptura autemintoreumatis ad ſimilitudinem purpure fieri ſolet: ideo Tyriam artem dicit. Vel Alludit ad vaſa templi: quæ Chiram Rex Tyri fecit Salomoni. quod magis placet. Ptima hæc ſpect. diſcus. Diſcus genus eſt vaſis portādis ad menſam carnibus aptum: ut auctor eſt Iulius Pollux: eſt eciam ludi genus: quo maſſa ferri vel æris in auras proiciebatur ut eſt apud Marcialem Splendida cum volitent Spartam pondera diſci. Eſte procul pueri. Dicit Poeta inter toreumata diſcum præcipua prębuiſſe ſpectacula. Aſalibus: non ſaliti luſere ſales Lucanus.& per fact. p. m. recurri. Sermo erat antiqui ſenis id eſt Tobię. inſperata voluptas:& melior fortuna orbam. c. lu. fron. Retulit in lucem fel. Sanſon Nazareus Fulcra. Toreuma Diſcus Strabo Iulius Po llux Marcialis Lucanuss LIBER II. FO. LXXXV. lis medicamen aquoſi. Tobias iunior felle piſcis reſtituit viſum Seni patri ut diuus Hieronymus ſcribit ī hiſtoria Tobię Tempore quo primæ ſurg. Moenia Rome.& Numa diuinos ritus. Numa Pompilius Romulo ſucceſſit in regnum: Is populum Romanū a bellis ad ſacra traduxit. Liuio Plutarcho que auctoribus. Natus autē fuit e Sabinoꝝ oppido cui nomē Cures ut eſt apud Virgi. in ſexto. Poeta noſter Tobiæ peregri nacionē in Rages ciuitatē Medoꝝ factamdicit circa tēpora Nu mæ pompilij: ſub rege autē Sanacaribo: quē Herodotus Aſſi riorum Arabūqꝫ regem fuiſſe ſcribit: Tobias pro argento depoſito a patre ſuo in Mediam peregre profectus eſt: ut ſcribit Hieronymus. Vt duce comperto luuenis veniſſet in orbem Cui nomen Medea dedit cum Phaſidis agros: Theſſalaqꝫ Aeſonide fugiſſet regna mariti. Vtqꝫ Viroctauus fœlici ſorte Puellam Duxit:& a Medo diues remeabat Araxe. Quæqꝫ recedenti natæ mandata Parentes Tradiderant inter lachrymas: iterataqꝫ ſæpe Oſcula narrabant:& facto fine quierunt. Vt duce comperto. id eſt Angelo: iuuenis Tobias. ve. in or bem Cui nomen Medea dedit. Iaſon cum decē annis Corinthi cum Medea habitaſſet: captus amore Glaucę: vel Chreuſe Creontis filię virginem nuptui a patre pecijt. Annuente Creonte certumqꝫ diem nupciaꝝ ſtatuente: Ialon ſpontaneum diuorcium Medeę ſuadere nititur. Ait enim ſe cupere illam uxorem ducere: non in eius contempuū: ſed ut filios eius in regnum ea cognacione introduceret. Egre verba hęc ferente Medea. Iaſon ſuſcepti beneficij oblitus: Creontis filia uxore ſumpta: Medeā urbe expulit. Illa regiam Creontis cum filia regemqꝫ igne abſumpſit: Iaſone ab incendio exiliente. Quo cognito in eā crudelitatem exarſit: ut Dyndimum Alcyminum Theſſandrum. qꝫ filios trucidaret: Theſſalo ſolo euadente. Confugit deinde ad Herculem tum ad Aegeum Pandionis: a quo cognita filiū ſuſtulit Medum: vel ut alij dicunt: a quodā poten:iſſimo Aſię rege Medum genuit. Qui poſt patris obitum regno ſuccedēs & rex fuit ęgregius:& populos a ſe denomīauit Medos. QuiHlierony. Liuius Plutarh. Virgil̓. ferodot. flierony. Numa Canacati. bus. Iaſon Medea. Medus PARTHENICES PRIMAE dam in graciam Athenien̄ Medeam aiunt ſuſceptum ex Aegeo Medum in Colchos aduexiſſe incolumem. Cumqꝫ eo tempore Aeeta a fratre Perſeo regno pulſus eſſet: Medeæ opera quæ Perſeum ſuſtulit: Medum regno potitum. Auctis deinde regni viribus Medum plurimis Aſiæ locis: quæ ſupra pontum eſt peragratis ſubieciſſe eamqꝫ ab ipſo Media ſit appellata. Diodorus Siculus Auctor. cum Phaſidis agros Phaſis fluColchidis. Theſſalaque Eſonide. id eſt laſonis Eſonis filij fugiſſet regna mariti. Vtqꝫ vir octauus. Tobias poſt mortem ſeptem virorum: qui Sare nupſerant: duxit puellam fœlici ſorte: bono augurio.& a Medo diues remeabat Araxe. Ara xes fluuius Harmeniam ab Atropacia terminat: quæ pars Medię eſt. Eſt enim Media in partes duas diuiſa: quarum alteram maiorem vocant: cuius Metropolis ſunt Echatana: magna ciuitas& medici Imperij caput: qua nunc eciā Parthi regia utun tur. Altera pars eſt Media Atropacia ab Atropato duce nominata: qui ne ea a Macedonibus ſubigeretur: obſtitit cum maioris Armeniæ pars eſſet auctor Strabo. Ptolomeus Ara. xem Armeniæ tribuit. Quæqꝫ recedenti natæ mandata Parentes Tradiderant. Vi delicet honorare ſoceros: diligere maritum: regere familiam: gubernare domum:& ſe ipſam irreprehenſibilem exhibere Au ctor. S. Hieronymus. Et facto fine quierunt. Parthenices Primæ. Liber Tercius fœlici ter exorditur. am mare iam tellus Italo ꝑterrita Marte Cæſaris Imperium Romanaqꝫ iura ferebat: Pax erat:& domitum late placauerat orbem: Iam mare. Poeta ad Virginis partum deſcribendum accedens: Imperium deſcribit Romanum: eiuſqꝫ ſtatum. Tum tēporis locique condicionem. Dicit que tum marte tum terras: Italo Marte id eſt bellis Italicis territas ferre Imperiū Cæſaris& Romana iura. Pax erat. Octauius Auguſtus Marco An tonio ac Cleopatra Aegypcia deuictis: poſteaquam domuit partim ſuo ductu: partim auſpicijs ſuis. Aquitaniam: PannoArares Media. Echatana Octauius Auguſtuſ Diodor. Grpbo Ptolome. Hierony. LIBER II. FOL. LXXXVI. niam: Dalmaciam: Contabriciam cum Illyrico omni: Item Rheciam& Vindelicos: ac Salaſſos gentes Alpinas: coercuit & Dacorum incurſiones tribus eorum ducibus cum magna copia cæſis. Germanos ultra Albim fluuium ſubmouit: ex qui bus Sueuos& Si cambros deden tes ſe traduxit in Galliam: At que in proximis Rheno agris collocauit: ut Tranquillus ſcribit. Auſus eſt tandem. C. Auguſtus ſeptingenteſimo ab urbe cōdita anno lanum geminum claudere bis ante ſe clauſum ſub Numa Rege:& victa primum Carthagine. Auctor Florus. Tuta quies: nuſqͣꝫ litui/ non arma ſonabant: Et ſuabifrontem claudebant limina lanum. Tuta quies: nuſquam litui. Lituus genus eſt tubæ incuruæ ea in parte qua robuſtior eſt Virgi libro æneidos ſexto. Et lituo pugnas inſignis obibat& haſta. Eſt item baculus auguralis quo Augures auibus templa deſignabant item incuruus Virgilius in ſeptimo. Ipſe quirinali Lituo ꝑuaqꝫ ſedebat Suc cinctus trabea Aul. Gelius auctor. Et ſuabifrontē claudebant limina Ianum. Regionem iſtam quæ nunc vocatur Italia regno Ianus obtinuit: Is Saturnum claſſe peruectum excœpit hoſpicio:& ab eo periciam ruris ędo ctus: regni eum ſocietate munerauit. Referunt autem Mythi ci id eſt fabuloſi regnante Iano omniū domos religione ac ſan ctitate fuiſſe munitas: idcircoque ei diuinos honores eſſe decretos:& ob merita introitus& exitus ædium eidem conſecratos. Bifrontem dictum putant: quod& præterita ſciuerit& fu tura pręuiderit. Macrobius Auctor. Dicitur& his nominibus Ianus geminus: Ianus pater: Ianus Iunonius: Ianus Con ſinius: Ianus Quirinus(ut apud Tranquillum in auguſto) Ianus Patulcius& Clauſius auctore Macrobio Saturnalium primo. In bello eius templi portę patent: clauduntur in pace. Huius rei hæc cauſa narratur. Cum bello Sabino quod virginum raptarū gracia cōmiſſum eſt Romani portam quæ ſub radicibus collis Viminalis erat: quæ poſtea ex euentu Ianualis vocata eſt: claudere feſtinarent: quia in ipſam hoſtes irruebant poſt quam eſt clauſa: mox ſponte patefacta eſt: cumqꝫ iterum ac tercio idem contigiſſet: Armati plurimi pro limine: quia claudere nequibant: cuſtodes ſteterunt. Cumque ex altera parte acerrimo prælio certaretur/ ſubito ſama pertulit: Trāqllus florus Virgil Gellius Macrobi. Trāꝗllu Macrobi Lituus Ianus Saturnus lani noīa PARTHENICES PRIMAE fuſos a Tacio noſtros: quam ob cauſam Romani: qui aditum tuebantur profugerunt. Cumqꝫ Sabini per portam patentem irrupturi eſſent: fertur ex æde lani magnam vim Torrencium undis ſcatentibus erupiſſe: multasque per duellium(id ē hoſtium) cateruas aut exuſtas feruenti aqua: aut deuoratas rapida voragine deperijſſe. Ea re placitum ut belli tēpore velut ad urbis auxilium profecto Deo fores reſerarentur. Macrobius auctor. Interprętacionem nominum lani alibi dicemus. Poeta pacem iſtam ſamoſam deſignat: quæ. C. Octauio Auguſto Imꝑante per uniuerſum orbē fuiſſe narratur. Nudus in herbiſecam redigebat Marcia falcem Arma faber: ſegnes fodiebant enſibus agros. Iam Marius Cimbros: Rheniqꝫ ſubegerat arua lulius audaces Araris Rhodaniqꝫ colonos: Aemathiū Paulus Regē Græcoſqꝫ loquaces Nudus in herbiſecam re. Marcia id eſt bellica arma. Nudus. faber.& in. h. fal. Nudus faber Virgiliana Alluſio. Et nudus membra Pyragmē. ſa. agros. ſegnes. id eſt tardos. Virgilius in tercio Georgi. En age ſegnes Rumpe moras. Iam Marius Cimbros. Cimbri populi ſunt Germaniæ Pœninſulam habitantes: quam Ptolomeus Cimbricam Cherſoneſum appellat inter Albis& Chaluſi fluminum hoſtia. Hij quondam ad paludem uſqꝫ Meotim miliciam agitauere: ab eis enim Cimmerius vocatus eſt Boſphorus quaſi Cimbricus cum Græcorū ſingua hιμμέριοσ Cimbros nominet Boios Hercyniam ſiuam inhabitantes inuaſere: a quibus æiecti ad Iſtrum& Scordiſcos gentem Gallicam appetentes deſcenderunt. Porro Tau riſcos& Teuriſtas& hos nacionis Gallicæ. Deinde Heluecios adierunt: ex quibus Tigyrenos& Toygenos ſecum ſolicitauere: cumqꝫ ſedes in Italia peterent: a Romanis deleti ſunt par tim in Alpium tranſitu in Italiam: partim extra Alpes Auctore Strabone. Florus in Venecia campo Caudio deuictos ſcribit a. C. Mario quarto conſulatu: in quo Catulum Luctacium collegam habuit: virum in honore apud optimates habitum: & multitudini non inuiſum. Triumpharunt hij de Cimbris tantumqꝫ fuit Germanos Cimbros& Teuthones vincere: ut po. Roma. Terciū Romę condito rem appellaret. C. Mariū Pli tarcho Auctore. Cimbri Macrobi. Virgi̓. Ptolome. Otrabo L. Florus Plutarch: LIBER II. FO. LXXXVII. Rheniqꝫ ſubegerat arua. Iulius Cæſar Galliam decennali bello ſubegit: quā per Rhenum: Rhodanū Ararimqꝫ fluuios Poeta deſignat. Oriuntur autē Rhodanus Rhenuſqꝫ ex Alpibus modico interuallo. Rhenus hodie ad utrāqꝫ ripam Germanos accolas habet. Rhodanus Narbonenſem Galliam alluit: duobus hoſtijs ſinum Gallicum influens. auctore Ptolomeo Straboneqꝫ. Arar ex Monte. Voſego Rhodano ad Lugdunū miſcetur diuidens Sequanos ab Eduis qͦs Burgundos hodie dicimus. Aemathiū. L. Paulus Aemylius Perſeū Macedonū regē qui Philippo ſucceſſerat a. T. Quincio flāminio deuicto in trium pho cum duobus filijs& unica filia duxit. auctore Plutarcho. Dicit autem Poeta noſter Aemathium regem. namqui Edonij quondā populi: quęqꝫ Migdonia terra: aut Pierium ſolum vel Aemathiū: nunc omne uniformi vocabulo Macedonica res ē: & particione quę ſpecialiter antea ſe iungebantur. Macedonio nomini contributæ factę ſunt corpus unū Auctor Solinus. Duxerat inſigni capitolia ad alta triumpho. Heſperiam Mauros Numidas Lybiāqꝫ potentē Scipiadæ: magnus Nilum Syriamqꝫ Arabeſqꝫ Duxerat inſigni cap. ad alt. triumpho. Triumphus hic inſi gnis fuit auctore. L. Floro dicente. Inter pulcherrimos hunc quoqꝫ po. Ro. de Macedonia duxit: atqꝫ vidit triumphū: quipbe cuius ſpectaculo triduum impleuerit. Prima dies ſigna tapulaſqꝫ. Sequens arma pecuniaſqꝫ tranſuexit. Tercius captiuos ipſumqꝫ Regem attonitum adhuc tanqͣꝫ ſubito malo ſtupentem. Plutarchus longiuſcule hunc triumphum deſcribit ī vita Pauli Aemilij. Heſperiam. Hiſpaniam. Mauros id eſt Mauritania. Libyam qꝫ potentem propter Carthaginē Ro. Imperij æmulā. Scipiadę. P. Scipio Affricanus ſuperior ſecundo bello Punico Hani bale deuicto Carthagini leges impoſuit. P. Scipio Africanus P. filius tercio bello punico Carthaginem funditus deleuit. Virg. aut geminos duo fulmina belli. Scipiadas cladem libye Gręca forma patronymica Scipiades: Latine Scipionides. Magnus. Cn. Pompeium dicit Pyraticum bellum(ut Apia nus ait) quod omnibus difficillimum putabatur eſſe: facillima quædam pars Pompeio obuenit: nauesque in poteſtatem redegit partim duobus& ſēptuaginta diebus captas: partim traditas: numero ſex ſupra trecentas: ciuitates: præſidia: recepPtolome Strabo Plutarch. Solinus L. Florus Virgit Apianus. Rhodāue Rhenus Arar Edui L. Paulus Aemathia Macedōia P. Scipio Cn. Pompeius. PARTHENICES PRIMAE tos que omnes eorum diebus centum& viginti ſuſcepit. ExPyratis ad decem milia eo in bello cæſa referuntur. His adeo ceſeriter geſtis: Romani eum adhuc circa Ciliciam caſtra habē tem: Imperatorem ad bellum Mithridaticum elegerunt: ita ut pro libito quæ ſibi viderentur componeret: atqꝫ pugnaret amicosque vel hoſtes po. Roma: iuxta voluntatem ſuam iudicaret: exercituum omnium extra Italiam princeps eſſet: quæ ſimul omnia nulli alij pręterquam Pompeio fuiſſe conceſſa fatis conſtat:& forte ob hæc Imperatorem ipſum magnum appellarunt. Fugato deinde Mithridate uſque in Colchidem. Al banos. Hiberos. Ponticas naciones. Armenios. Paphlagones. Cappadoces: Cilicos. Syros. Scythas. Iudeos Arabesqꝫ deuicit. De Mithridate Tigranęqꝫ regibus triumphauit: cum prius Sicilia recuperata: Africaqꝫ tota ſubacta triumphaſſet. Ad ſolis autem occaſum in Pyreno trophea excitauit de Hiſpanis ulterioris Hiſpaniæ: ac Sertorio domito iterum triumphales currus eques Roma. induxiſſet: tociens Imperator antequam miles. ut eſt apud Pli. libro ſeptimo: Plutarchum Apianumqꝫ Poeta Nilum hoc eſt Aegyptum per Pompeium deuictam dicit: poetice dictum accipio. nam Mithridatica victoria Aegyptus quæ eſt in circuitu maris: quod interius eſt: nondum Ro manis ceſſit. Apiano teſte. Verum. L. Gabinius auſpicijs Cn. Pompei Ptolomeum Auletem Cleopatræ genitorem in reg num reduxit: interfectis Archelao Archelai illius filio: qui cotra Syllam bellum geſſit: pariter& filia quas Alexandrini regno pręfecerant Strabone Auctore. Qua de re Nilum viciſſe videtur Pompeius: cuius auſpicijs Gabinius Regem reſtituit. Hircanoſqꝫ ſinus:& Pontica regna fretumqꝫ Quod Phryges& Cylicū diſiūgit ab HelladeVicerat: Euadri collē metuebat Olīpus/ cāpos Hyrcanoſqꝫ Sinus. Mare Hyrcanum deſignat: quod& Caſpium dicitur auctore Strabone. Eratoſthenes huius maris circum nauigacionem Græcis cognitam ſcribit. Strabone referente. Et pontica regna. Pontum dicit mare Euxinum: quod olim propter ferociam gencium αξένον Axenum id eſt inhoſpitale dictum fuit. Sunt autem pontici Bethini Paphlagon̄: Galatæ& Cappadoces: Colchi Albani& Iberi: quorum regē Mi thridatem deuicit. Hyrcenū mare Pontus Plinius Plutarci. Apianus. Strabo Strabo LIBER II. FOL. LXXXVIII. Fretumqꝫ quod Phryges. Aſiæ minoris populos& Cilicū campos diſiungit ab Hellade id eſt Græcia ab Hellene Deucalionis& Pyrrhæ filio ut Strabo teſtatur. Eſt autem id mare Ae geum a Theſei patre: vel ab Aegis Euboicis ut Straboni placet: ſunt autem altere Aegæ Achaicæ eodem auctore Euandri collem metuebat Olympus. Mons eſt Miſiæ in Aſia minore auctore Strabone ſunt autem quatuor huius noīs montes. Vnus Phrygię ad Antandri oram. Alter Miſiæ quem Pli Miſim quoqꝫ dictum ſcribit. Tercius eſt Theſſaliæ. Quar tus vero in inſuia Leſbo auctor Strabo. Et nota quod a nullo horum moncium ludi Olympiaci dicuntur: cum ꝓcul ab Eli de& Piſa diſtent hij. montes: ſed quia huiuſce ludi in honorē Iouis Olympij celebrabantur dicti ſunt Olympiaci: Locuſqꝫ iuxta Piſas Olympia nomen accepit: quamuis apud doctos eciam viros legerimus a monte Olympo dici. Olympiacos ludos: qui procul dubio falluntur: ut ex Strabone& Diodoro diſcimus. Et Tyberim magno pater Ennoſigæus honore Suſcipiens inter Nymphas& Numina Ponti Ducebat ſceptrum: celebriqꝫ in ſede locabat. Et Tyberim. fluuium Romanum. magno pa. Ennoſigæus ideſt Neptunus. Eſt enim Epitheton Neptuni: ab ἔνοσισ& γαια qͦd terram quaciat:& latine Enoſigæus dicitur:& metri cauſa interdum n duplici ſcribitur. Dicitur item Neptunus & ενοσίχθων ſimili cauſa: qͦd χθωνον id eſt terram quaciat ενοσισ enim cōcuſſio eſt Io. Carmel itano auctore. Tiberim. ff. honore affectum dicit a Neptuno: propter Romanam zloriam. Læta Ceres agris cultum referebat:& altum Fumabant preſſo robuſti vomere tauri. Læta Ce. ag. r.& altū fumabāt robuſti tauri p̄ſſo vomere. Ad arancium boum labores reſpexit: qui alcius preſſi fumāt. Vult āt ſub ſaluatoris aduentū fertilitatē fuiſſe ſolito lęciorē. Auguſtus reꝝ dominus regna oppida& ipſos Indigenas redigi in ſcriptis mandarat:& ibant Cæſareis omnes cenſum nomenqꝫ daturi Præſidibus: veterem Patriam Dauidis loſeph: Cum Conſorte graui Bethlemica regna petebat Strabo Strabo plinius Strabo Nem Diodor. Ioh. Carmelitanus geū mare Rege Olympuſ Olympia Bnnoſige us PARTHENICES PRIMAE Iamqꝫ ſuburbanas ædes intrarat:& urbem Turba frequens cōplebat: erant plena oīa multo Hoſpite:& ingenti ſtrepitu: pleneqꝫ ſonabant Confuſo clamore domus: promiſcua vulgi Congeries atra ſub apertis nocte iacebant Portīcibus: nulloqꝫ tegi vagus aduena tecto Iam poterat. ſicut populo cū maximus omni Pollutus veniam ſcelerum poſt quina Sacerdos Luſtra vocat turbas Romana in templa fideles. Auguſtus rerum dominus. Deſcripcionem uniuerſi orbis a Cæſare Auguſto factam deſignat: ut eſt in Luca ſcriptum. Cenſum nomenqꝫ daturi Pręſidibus. Romani regnis quę in prouincias redegerunt pręſides prefecere ut Syrię Cyrinū: qͣꝫuis Gręci textus Cyreniū ſcriptum habeant. Dauidis patria Bethlechem. Cum conſorte graui. Cōiuge par tui vicina. Iam ſuburbanas ędes. Suburbia eo quod ſub urbi ſint:& ur. Tur. fr. con. erant pl. omnia multo Hoſpite id eſt ho ſpitibus ut illud Virg. Vterumqꝫ armato milite complēt.& ingenti. ſtr. pl. quæ ſo. Conf. cl. do. promiſcua uulgi Conge. atra. id eſt obſcura ſub. ap. n. i. Porticibus nulloqꝫ tegi. v. aduena t. Iam poterat. ſicut maximus Sacerdos Pollutus cum om ni populo dat veniam ſcelerum vocat turbas fideles in Ro. tēpla in ſeptē Aedes celebriores Vrbis poſtquina Luſtra id eſt poſt viceſimum quintū annum: ad quem hodie Iubileus redactus eſt: longe ab Hebreorum iubileo: qui anno quoqꝫ quinquageſimo libertates reduxit. Propterea exeſi montis ſub rupe cauata Ligna Senex ramoſa ferens ex arbore cæſa Paruula congeſto fixit præſepia fœno. Et circuiument a locans aſinumqꝫ: bouemqꝫ: Fraxinea ſtrauit ſaxoſa cubilia fronde: Fomiteqꝫ appoſito circū de marmore flammas Excutit:& claris noctem fugat ignibus atram Binaqꝫ ſaxa viæ lapidoſo ex aggere vellens Pronus humi duo ſcāna breue cōuoluit ī uſum. Luaburbi. lubileus Lucat LIBER.II. FOL. LXXXIX Ad motaqꝫ uxore focis ſtridencia poſtqͣꝫ Ligna diu lachrymas nebulaqꝫ humēte vapores Eiecere graues oculis/& libera pulſis Vndiqꝫ flamma micat fumis: ſpelæa ligato Claudit& hybernū prohibet velamine frigus. Propterea. quia ei non erat locus in diuerſorio ut Lucas ſcri bit. Spelea id eſt ſpelunca: quam deſcripſit Poeta claudit ligato velāine& prohibet Hibernū frigus. ad anni tempus reſpexit. Mox inopem e dorſo cœnam deportat aſelli: Cantharus& paſſæ Cereris cum frugibus vuæ. Mox inopem e dorſo cœnā deportat aſelli. Frugi mēſam deſcribit. Cantharus Virg. Et grauis attrita pendebat cantharus anſa. Et paſſæ Cereris cum frugibus vuæ. Paſſum eſt proprie rugoſum vl̓ ſiccū: unde& uua paſſa dicta eſt quod ſit rugis im plicata. Paſſum eciā genus liquoris dicitur quod ex vua paſſa cogitur. Virg. Georg. libro ſecundo& Paſſo Pſycia utilior. Paſſum eciam nominabant Varrone auctore de vitis Patrum ſi in vindemia vuam diucius coctā legerēt: eāqꝫ paſſi eſſent in ſole aduri. Auctor Marcellus. Carica luglandes& cum Cariotide mala: Et ſiliquæ dulces:& parui caſeus orbis: Deliciæ ruris nocturnæ hæc pabula menſæ. Caryca Syria in ficoꝝ genere habet Carycas:& minores eius generis quæ Coctona vocant. Pli auctor libro hiſt. natura lis. xiij. Marcialis. Si maiora forent Coctona ficus erant. Nec Coctona a coquo: ſicut nec Caryca a copia vel a χάρισ quæ ē gracia: ſed Polluce teſte a locis Syrię dicuntur. Ouid. libro Me thamorph. octauo. Hic nux hic mixta rugoſis Carica palmis. Iuglandes Auctore Caio in libro de ſignificacione. Iuglans arbor dicta eſt perinde ac Iouis glans. Cloacius Verrius in libro a Græcis tractoꝝ ita memorat. Iuglans quaſi diu glans; id eſt διου βαλανοσ hanc Græci Baſilicam vocāt. Auctor Macrobius Saturnaliū. iij. Cariota eſt ſpecies palmaꝝ Pli. Au ctore cibo quide& ſucco uberrimo ex quibus p̄cipua vina ori enti iniqua capiti. unde& pomo nomē nā καρα caput ſignificat. Strabo lib. ultimo in Iudea& Thebaide d plex eſt palma. Cariota ſcilicei: atqꝫ reliqua ac Thebaica quidē quamuis O I Lucas. Virgit̉ Virgil̓. Varro. Marcellu Plinius Marcialis Iulius Po Ilux Ouidius. Caius Marcialis Cloacius Verrius Macrobi Plinius Strabo Paſſum Caryca Coctana Iuglans Cariota PARTHENICES PRIMAE vero in Peneum: iuxia hunc fluuiū cōmiſſum fuit pręlium inter Cæſarē& Pompeium: ideo dicit eum tinctū. Auſonio id eſt Italo ſanguine hæc ex Strabone Lucanoqꝫ. Sic thrax Pindo qui labitur Hebrus. fluuius eſt thraciæ He brus ex Pindo fluens. Ariſtotele auctore. Populiferqꝫ Padus: Lacedemoniuſqꝫ Eurotas: Et Tanais gelida celerem qui diuidit undam Hyrgis aꝗͣ: ſci thicuſqꝫ hypanis Xāctus ſymoiſqꝫ Vix Arabes horti: calidæ vix arua Syenes: Vix ager Heſperidū: vix ipſe virebat Hymetus Populiferqꝫ padus. Ouidius ſecūdo ſine titulo. Frigidus Eu rotas populiferqꝫ Padus. Alio nomine Eridanus dicitur Au ctore Pli. oritur gremio Veſuli montis celſiſſimū in cacumen elati finibus Liguꝝ: nulli amniū inferior claritate: pœna Phae thontis illuſtratus: cuius ſorores in Populos mutatæ ſunt: dū eius mortem delamentarentur: quā ſubijt dum male paternos regeret currus ut canit, Ouidius fabuloſum: meminit Strabo. Lacedemoniuſqꝫ Eurotas. Vicus in agro Megapolitano A ſia vocatur: duos vicinos inter ſe habens ſontes: e quibus efflu unt amnes Alphęus& Eurotas. Hij cum aliquot excurrerint ſtadijs abſorpti a terra rurſus emergunt. Inde unus Laconicā: Alter Piſęam perducitur in oram. Eurotas quidem ꝑ Blemina tidem primo exoriens: præter Spartam labitur(hæc eſt Lacedemon)& lōgā per vallem diſcurrens paludem efficit. Demū inter Gythiū Spartes Emporiū& Acreę mare ingreditur. At Alphęus aſſumpto Celadonte& Erymantho& alijs ignobilibus fluuijs per Phrixeū ac Piſęum: Tryphiliū delatus agrū: p̄ter ipſam Olympiā in Siculū excurit pelagus inter Phea& P tanem Auctor Strabo. Et Tanais gelida id eſt Tanais qui diuidit celeremundam Hyrgis gelida id eſt frigida aqua. Tanais fl. fertur a Septētrionis partibus Nilo contrarius: non tamen per Diamet rum(ut quidā putant) ſed Orientalior: originem ut ille incertā habens Verum Nilus magna ex parte notus eſt ac regionē percurrit totā acceſſibilem:& longas habet nauiga ciones. Tanaidis vero hoſtia ſcimus. Nam duo ſunt ad ſepten trionales Meotidis partes. lxx. inter ſe ſtadijs diſtancia. Auctor Strabo: Hunc Hyrgis Scythaꝝ fluuius influit auctore Hero doto. Tanai Europa ab Aſia diuiditur. Lucanus Aſię quoqꝫ terminus idem. Europe medię dirimens confinia terræ. Hebrus Padus. Eridanū Alphęus. Eurotas Sparta Tanais Hyrgis Strabo Lucanuss Ariſtotel̓. Ouidius. Plinius Ouidius. Strabo Idem Strabo Herodot. Lucanus: LIBER II. FO. XCI. Hypanis. Scythię fl. quem Herodotus poſt Iſtrum& Tyram ponit: hunc ex magna palude profluere dicit: circum quā paſcuntur eꝗ ſilueſtres candidi: recteqꝫ vocatur hæc palus mater Hypanis. Ex hac igitur ortus Hypanis fluit fere ꝗnqꝫ dierum nauigacione anguſtus& adhuc dulcis: ſed mox quatuor a mari dierum nauigacione ſane quam amarus: propter amaꝝ qui in eum influit fontem qui Scythica līgua Exampeus dici tur Plin. libro undecimo. Hypanis fluuius in ponto circa ſolſticium defert Acinorum effigie teneras membranas: quibus erumpit volucris: quadrupes: nec ultra diem viuit. Vnde Hemerobion ἔμέρόβιον vocatur Simois& Xanctus fluuij Troiani. Simois ab Ida mōte ꝓ fluit:& cum mari propinquat Xanctus ei miſcetur in paludē coactus iuxta Sigeum ęmittit in mare. Strabo poſt Rhycium eſt Sigeum urbs diruta:& nauale:& Achiuorum portus:& A chaica caſtra:& lacus qui Os dicitur:& Scamandri hoſtia Pōponius maiora nomina dicit: quam ſint flumina. Vix arabes horti. dicit propter Hyemis horrorem: vix eciā aliquid viridi in calidiſſimis fuiſſe regionibus. Apud Arabes thus& myrrha& Cynamomum naſcitur in terra Sabæorum quæ maxima nacio eſt. In ora eciam Balſamum& alia quędam herba valde odorata: quāquam eius odor cito deperit. Habēt præterea palmas odoratas& calamum. Homines propter maximam fructuum copiam ocioſi ſegneſqꝫ viuunt Auctor Strabo. Arabes nullo unquam externo Regi: non Aſſyrio: nō Medo: non Perſo paruerunt. Ipſi Macedonum reges nunquā eos ſubigere: quantumuis magnis copijs valerent. Auctore Diodoro Aelius Gallus ex equeſtri ordine: ſolus in eos intulit Romana arma Plin. Straboneqꝫ auctoribus. Is eſt Gallus cuius Virgilius meminit in Licoride. Vix arua Syenes. Syene Ptolomeo teſte ciuitas eſt Aegypti iii Amoniaca regione: hic ſol ſemel in anno ſit ſupra verticē capitis: quando ſol eſt in æſtiuo tropico hoc eſt in cancro. Hic tradunt ſolſticij die medio nullam umbram iaci. Puteumqꝫ eius experimenti gracia factum totum illuminari Auctor Plin. Vnde Lucanus ait. Vmbras nuſquam flectente Syene.& Idē Cancroqꝫ ſuam torrente Syenem Strabo a noſtris enim locis hoc eſt a Græcis in meridiem procedentibus: hic primum ſol nobis ſupra verticē ſit& in meridie umbilicos efficit ſine umbra: neceſſe enim eſt cum nobis ſupra verticem fuerit: in puteos quanquā profundiſſimos uſqꝫ ad aquam radios iaci. nam O iij. Herodot. Plinius Strabo Pōponiuſ G Strabo Diodor Plinius Strabo Ptolome Plinius Lucanus. Strabo Hypanis. Iſter Tyras. Hemerob ius Simois Xantus Crabes Tus Myrrha Celius gꝫ Ilus. Syene. PARTHENICES PRIMAE & nos perpendiculariter ſtamus:& puteorum effoſſiones ad ꝑͥ pendiculum ſunt factæ. Supra Syenem Elephantina eſt inſula & urbs ſedecim milibus paſſuum. In Syene item tres Romanorum cohortes collocatæ erant preſidij gracla Strabone Auctore Vix ager Heſperidum. Heſperides hortes habuiſſe dicuntur ad Lixon Libye malis aureis. Plin. nihil reſtare dicit pręter Oleaſtros. Solinus deſcribit locum unde fabulę hortus cuſto diri ea. mala peruigili dracone. Diodorus ſcribit in Heſperia duos fuiſſe fratres fama celebres Heſperum atqꝫ Atlantē: hos habuiſſe oues decoras fere colore aureo ac rubicūdo: a quo eas Poetæ aurea mala dixere. Heſperus filiā habuit Heſperin: quæ Atlanti nupſit:& ab ea regio: Heſperia nominata eſt: genuit ex ea filias ſeptem quæ Heſperides nominatæ ſunt a matre. Licophron Heſperides dicit Huryalen: Meduſam& Sthenonē. Gor gones autem Gorgon: Enyo: Pephredo: hæ habitarunt inſulas Gorgades diſtantes bidui nauigacione a continenti contra Atlantem montem ad fines Mauritaniæ: in his fuit Meduſa: quam ut alij Perſeus ut: Euemeris ſcribic auctore Hyginio. Mi nerua interfecit. Vſus Poetarum ſæpius& Heſperides& Gor ronas eaſdem cenſet. Nota inſuper inter hortos celebratos ſuiſſe Hortos Heſperidū:& Alcyno Pheacum regis apud Homrum qui pomum pomo ſucceſſiſſe ſcribit in Odyſſea. Vix ipſe virebat Hymetus. Montes Atticæ Brileſſus: Aegialus: Icarius: Hymetus: Lycabettuſqꝫ teſte Plinio. Sed Hymeto merito ac iure attribuitur prīcipatus: quod apprime flo rulentus eximio mellis ſapore:& externos omnes& ſuos vin. cit. Solini ſunt verba. Claruit& Marmore. Vnde. L. Craſſo ꝓ. bro datum eſt: quod columnas peregrini marmoris haberet Hymacias. auctore Plin. libro triceſimoſexto. Oſtendit igitur Poeta noſter per flumina& mōtes hyemis tēpus ſub Chri ſti natiuitatem fuiſſe. Halcyonis fœtæ varijs noua pignora pennis Iam tolli audebant: primoſqꝫ efferre volatus. Halcyonis fœtæ varijs noua&c. ordo eſt Noua pignora: id eſt pulli. fœtæ id eſt enixę. Halcyon̄ iam audebant tolli varijs per nis. qꝫ. i.& efferre primos volatus. Per Halcyonas brumam item deſcribit. Halcyone ſiue Halcyō auis eſt paulo maior paſ ſere: colore Cyaneo ex parte maiore tantum purpureis& candidis admixtis pennis: collo gracili ac procero. Halcyonem Heſperi dū horti Heſperu. Atlas Meduſa Hymetus Halcyone Halcyon. Strabo Plinius Solinus Diodor. Licophrō Hyginius Euemeris Homerus Plinius Colinus Plinius LIBER II. FOI. XCII videre rariſſimum: fœtificant bruma: qui dies Halcyonides vocantur: placido mari per eos dies:& nauigabili Siculo maxime. Faciunt ante brumam ſeptem diebus nidos& totidem ſequentibus pariunt. Plinius auctor libro decimo. Bruma autem ſub Solſticium eſt Hyemale: quo tempore& Chriſti nata lis dieſqꝫ Halcyonides incidunt. Attulerat medio nox alta ſilencia curſu: Aſtraqꝫ per tenebras tremulis ardencia flammis Luſtrabant dubio frigentem lumine terram. Occiderant ignes:& caligauerat antrum: Quom ſubito Martis clauſa Puer æditus aluo Expulit umbroſam cœleſti lumine noctem Aduenere chori Superum: prōptiqꝫ agileſqꝫ Dulce miniſterium nato exhibuere Tonanti: Et dulces cecinere modos. tulit ora repenteTerritus hac nouitate Senex:& ſtrata cubili Membra leuans: pueri Numē recubātis adorat lam leuis/& partū nullos experta dolores Suſtulit infantem Virgo: panniſqꝫ vorutum In præſepe tulit: iumentorumqꝫ ſub ora Micia: ubi tractis alternus anhelitus auris Spirabat Pueri tepidos in membra calores. Attulerat medio nox alta ſilencia curſu. Chronographiam mediæ noctis canit Poeta: Aſtraqꝫ tenebras tremulis ardencia flammis Luſtrabant dubio frigentem lumine terrā. Occiderant ignes Virgilius. Interrupti ignes aterqꝫ ad ſidera ſumus exigitur. Quom ſubito: Puer ęditus. natus. clauſa aluo. utero matris Expulit umbroſam cœleſti lumine noctem. Aduenere chori ſuperum angelorum promptiqꝫ agileſqꝫ. Tulit ora repente. Territus hac nouitate ſenex. Ioſephus& ſtrata cubili membra leuans adorat numen. id eſt deitatem Pueri recubantis. Iam leuis effoeta:& partū nullos experta dolores Suſtulit infantem. O iij. Plinius Virgiſ Hal cionides dies Bruma PARTHENICES PRIMAE Fortunata ambo: atqꝫ omni prælata ferarum: Et pecudum numero: ſeu ſit quæ lactea Cyro Vbera porrexit: ſeu ſit que lucet in aſtris Hirta louis genitrix: ſeu ſit quæ pauit Iberum Cerua ducem. cædāt Phrygij: qui ſancta leones Plauſtra Deū Matris ſubeūt: Bacchiqꝫ miniſtræ Lynces:& rapidæ truculenta animalia Tigres: Et lupa: quæ geminos aluit Mauorcia Fratres: Quiqꝫ trahunt Martis currus: Phębiqꝫ iugales Vos ſola e cunctis diuini conſcia partus Infantiqꝫ Deo primum exhibuiſtis honorem Fortunata ambo atqꝫ omni pręlata feraꝝ.&. p. n. ſeu. ſit. q̄. l. Cyro. Cyꝝ qui primus Perſis Imperiū conſtituit: aiunt a ca ne nutritū fuiſſe. Verum aliter ex hiſtoria Herodoti diſcimus Is ſcribit Cyrum ex Mandanę Aſtyagis Medoꝝ regis filia:& Cambyſe Perſa genitū:& cum Aſtyages Mandanes viſione ter ritus quā per quietē Vrinam facere viſus fuit: qua omnem ur bem Aſtyagis oppleret: omneniqꝫ Aſiam inundaret: tū quod videbatur ei ex genitalibus filiæ Vitis enaſci: quæ omnē occuparet Aſiam. Magi autem his viſionibus portendi dicebāt pro lem Filiæ pro ipſo regnaturā. Iuſſit igitur partū exponi Harpago Mędo negociū iniungens: is bubulco Aſtyagis Mitrida ti rem cōmiſit: cui contubernalis& eadē conſerua erat nomine Cyno græca lingua id eſt canis: Media Spaco. Sub idē fere tēpus hæc Cyno puerū peperat mortuū: quo pro Cyro expoſito: bubulcus uxorqꝫ ſua Cyrū enutriere. Vnde fabula fingit euma cane educatū. Dicit Poeta noſter: Bouē Aſinū diui Chri ſti natali præſentes fortunaciora animalia cunctis: quæ Gentiles fingunt genituris ſuorum vel Principum vel Deorum affuiſſe. Seu ſit quæ lucet in aſtris Hirta. Io. g. Amaltheam ca pramdicit. Saturnus reſponſum habuit ſe a filio regno exui at qꝫ expelli: quæ res Saturnū impulit: ut filios ſæpius perimeret Id egreferens Ceres(quam uxorē eius dicunt: quā alij Rheam vocant) cumqꝫ animus viri placari non poſſet. Iouem Cureti bus nutriendū tradidit. Hi in antrū ad Nymphas cōmendatis illis inſantis cura detulerunt: ibiqꝫ lacte caprę quę Amalthea di cta eſt melleqꝫ educatus eſt. Diodorus auctor. Quid de Amal Cyrus. Aſtyages MandanAmalthea CereRhea Herodot. Diodor. LIBER.II. FOL. XCIII. thea Hyginius ſcribit dictū eſt ſupra. Cerua. Telephū Herculis filiū quē ex Alei Arcadis filia genuit Auga noīe: quā cū Patre cognouiſſet inſcio: Pater eā mari mergendā diſpoſuit: tradēs eā cuidā Nauclero: quæ cū vicina ꝑtui eſſet iuxta Partheniū montē peperit: Infantēque intra virgulta abſcondit: ad nauimqꝫ redijt. Nauclerus nolēs eā inte rimere: quibuſdā ex Caria eam dono dedit: qui eā Teuthranti Myſoꝝ regi tradiderūt. Infans in Parthenio relictus inuentus eſt a paſtoribus:& cerua ei ubera pręſtās: paſtores hunc Corytho regi tradiderūt: quē Corythus ut filiū educās Telephi(eo quod fuerit a cerua enutritus) nomē dedit. Hic vir factus: Matrem inueſtigās venit Delphos: reſponſoqꝫ accepto in Myſiā nauigauit: Teuthrāteqꝫ inuento: qui Matrē vxorē duxerat: co gnitoqꝫ cuius eſſet filius magno in honore habitus eſt. Teuthrasqꝫ filiā ei deſpondit: regniqꝫ inſtituit ſucceſſorē. Auctor. Diodorus Strabo: itē ex Eu ripide. Sed quia Poeta noſter. Cer uā dicit pauiſſe Ibeꝝ ducē Telephus āt Arcas ſiue Myſius fuit epitheton ei non cōuenit: neqꝫ Geruā. Q. Sertorij ītelligamus quā adeo māſuetā habuit ut ex manu eius cibū ſumeret ut Plu tarchus ſcribit. Geſſit āt procouſulatū Iboriæ: ꝓuincie Hiſpa nien̄: contraqꝫ Syllanos duces Metellū. Pompeiūqꝫ bella:& cer tamina plura confecit: fraude tadem: M. Perpene oppreſſus inte rijt. Sed Habidē intellige: Qui ex Gargotis filia genitus: cani bus ſuibuſqꝫ expoſitus feriſqꝫ ab omnibus alitus: tādem ī mare deiectus: inter æſtus:& reciprocātes undas in littus elatus: Cerua ſtatim affuit ubera paruulo offerens inter greges ceruo rū enutritus. Laqueoqꝫ captus ad regnū Iberię ꝑuenit ab auo recognitus cuius ſucceſſores Hiſpanię præfuerūt auctor Iuſti nus. Cedāt Phrygij leones: ꝗ ſub ſanc. Plauſt. D. Matris i. Cy beles. Huius Deę origo in Phrygia extitiſſe traditur. Aſſerūt enī incolę Phrygiæ Libięqꝫ priſcū regē fuiſſe Menoen: ꝗ uxorem duxerit Dyndimenē ex ea natā fœminā: cū nutrire nollēt in montē Cybelen ab ſe expoſitā: diuina quadam ſorte Pardali tū leones alięqꝫ ferę lacte uberibus p̄bito nutrierūt auctor Dio dorus. Qui. currū Cybeles ſubijſſe dicit Hyppomenē& Atalā. tā in leon̄. mutatos: cū in tēplo eius cōcubuiſſent lib. meta. x. Adde ex Strabone Matrē deū a Phrygibus Angidyſtā vocari Bacchiqꝫ mi. Lyn. Virg. Quid Lynces Bacchi: varie& genus acre lupoꝝ Lynces& Tigres currū Bacchi trahere dicuntur Papinius in Thebai. Marcidus edomitæ bellū referebat ab Aemo Liber ibi armiferos geminę iam ſidere brumę Orgia fer Diodor. Strabo Plutarch Iuſtinus Diodor. Ouidius. Strabo VirgiPapinius Telephus Cybele PARTHENCES PRIMAE re Ge. ca. qꝫ. vi. d. Oth.&Ica. Rho. aſſ. um. Et iā p. ma. ad moe. cur. Pro. ef dextra leuaqꝫ ſe. Lynces:& uda mero lambūt re. Ti gres Sunt autē Lynces ex genere lupoꝝ maculis diſtincti: ut eſt apud Pli Tigrin Hyrcani& Indi ferunt: animal velocitatis tremendę& maxime cognitę dū capitur. Pli auctore. Solinus. Nihil tā longum eſt: quod nō breui penetrent: nihil adeo ante cedit: quod nō illico aſſequātur. Ac maxime potencia eorū ꝓbatur: cum maternis curis incitantur: cū catulorū inſiſtūt raptoribus Succedāt ſibi equites licet:& aſtu quolibet fuga amo liri prędam velint: niſi in pręſidio ſint maria: fruſtra eſt auſum omne. Diuus auguſtus. Q. Tuberone: Fabio Maximo. coſſ. quarto Nonas Maij theatri Marcelli dedicacione Tigrin primus oīm Romæ oſtendit in cauea māſuefactam. Diuus vero Claudius ſimul quatuor. Plinio auctore Domicianus plures. Marciale auctore. Pli. ſcribit Bacchi currū Elephantes duxiſſe & Pompeium eum eſſe emulatum triumpho ſuo. Sed Tigriū meminit Syllius libro. xv. Quid cui poſt Seras& Indos Catiuo Liber cum ſigna referret ab Euro. Caucaſeę currum duxe re per oppida Tigres. Ferocia eſt eis pręcipua: ut eciā in ſe ip̄as ſeuiāt auctore Pli. unde truculēta Poeta appellat aīalia Tigres Et lupa Mauorcia. Lupi in tutela ſunt Martis: uti& Picus. Appellat ergo Mauorciam Lupam: quæ Romulum& Rhemum aluit: cuius imago ænea cū pueris erat in Comicio. Plutarcho& Pli auctoribus. Quiqꝫ trahunt Martis currus. Equi Martis dei belli: quos Bellona regit ut eſt apud Papiniū. regit atra iugales Sāguinea Bellona manu: Longaqꝫ fatigat cuſpide. Phoebiqꝫ iugales equi ſolis. Vos ſola e cunctis. animantibus. d. cō. p. Infantiqꝫ deo. pri. exh ho. Alludit vaticinio Eſaię cognouit bos poſſeſſorē ſuū:& Aſinus pręſepe Dn̄i ſui. Diſcite Primates orbis: qui ſceptra tenetis: Tegmine qui bifido frontem qui ſacra rubenti Tempora velatis pileo: quibus ora ſuperbo Inflat honor faſtū: miſerā non temnere ſortem Hic Puer obſcuri cum primum limina mundi Attigit: ęlatæ docuit deponere frontis Alta ſupercilia: atqꝫ humilem veſtire figuram. Prima hęc in noſtros obiecta eſt machina mores Tigris Lupi Picus Bellona Plinius Solinus Plinius Syllius Plinius Plutarch. Plinius Papinius. Eſaias. LIBER.II. FOL. XCIIII Informemqꝫ iſta reparauit imagine vitam. Micia ſic iumenta inter mitiſſima Proles Virginis innocuæ iacet: ad ſpectacula toto Cœlicolum conuerſa cohors miratur Olympo. Diſcite primates. Exhortatur ad humilitatē Primores Prin cipeſqꝫ. Te. q. bi Alludit ad infulas Pontificū: qui ſa. ru. Cardineā Tyarā deſignat. q. o. ſ. Inflatho. fa. mi. nō tem. pro contem nere ſortē: Sors& ſortis in recto declinatur Priſc. teſte utſup. Hic pu. On̄dit ieſū xp̄m hūilitatē primū docuiſſe ſua ſorte. Ima Caper cœli Cancer ſuprema tenebat: Et caput attollens ſæcli regina vetuſti Erigone: iunctoſqꝫ videns deſcendere piſces: Ima Caper cœli. Capricornus& Cācer ſigna tropica: e regione locata ſunt: ideoqꝫ uno in medio cœli poſito. Alterum ſub terra ferri neceſſe ē. Erig. i. Virgo. ve. ſe. i. ętatis aureę. art.&c. de. p. quoꝝ iā nil apꝑebat. Horoſcopāte. Libra ſcd̓m ſitū aſtro rū: quē Poeta deſignās mediā noctē deſcribit: qn̄ Dn̄m natum uult. Pro. t. c. l. p. Erigone filia Icari: ꝓ ſigno ꝟginis ſumit̉: qͣꝫuis Heſiodus Iouis& Themidis filiā dicat ꝟginē. Aratus Aſtrei& auroræ filiā exiſtīat: ꝙ eodē tꝑe fuerit: cū Aurea ſęcula hoīm.& eoꝝ prīcipē fuiſſe demōſtrat:& ꝓpt̓ diligēciā& ęꝗtatē iuſticiā fuiſſe appllatā tū ob ſcelera hoīm ī celū euolauit au. H. Proſpexit teneros clementi lumine partus. Sūt quoqꝫ ꝗ ſum̄um traxiſſe per æthera caudā Fronte ſub ardēti merſa Phlegethonte Draconē Cōmemorent: geneſimqꝫ velint fęciſſe ſiniſtrā. Sed pia virgineæ prolis clemencia legit Ipſa ſibi genus id fati: non aſtra tulerunt. Nam neqꝫ ſublimi Dn̄m: qui regnat Olympo Credimus a cœlo in pœnam violeter adactum. Proſpexit teneros clemēti lumine: eſt enī Virginis ſignū do mus Mercurij: ꝗ Planeta eſt beniuolus. Vn̄ apte Poeta aſpectū natiuitatis Ieſu deſignat: Chriſtiana etenī ſecta Mercurialis eſt Iouialiſqꝫ ut Aſtrologis placet. Sūt. q ordo eſt quoqꝫ ſunt ꝗ cōmemorēt Draconē traxiſſe caudā ꝑ ſummū ęthera: merſa frōte.i. capite Draconis ſub arPriſciāus. Hyginius Sors Sortis. Cancer Capricornus. Erigone PARTHENICES PRIMAE denti Phlegethonte Suꝑficies ecentrici Lune propter declinaci onem Poloꝝ orbiū augem deferenciū: ſuperficiem ęclipticę ſuper diametro mundi interſecat. Vnde vna eius pars verſus A quilonem: quæ caput: Altera verſus auſtrū& hæc cauda draco nis nuncupatur. Auictor Georgi. Purbachius:& habet caput ſuum motū medium& veꝝ ut Planetę. Vnde ſubiungit Poeta Geneſimqꝫ velint fœciſſe ſiniſtram. Malū eſt autem habere caudam in medio cœli in natali ut Aſtrologi volunt. Id autē confutat Poeta dicens aſtrorum dominū ſibi elegiſſe hanc naſcendi ſortem: ſuaqꝫ voluntate& natū& paſſum: nequaquam aſtrorum imperio. Tum quoqꝫ montanis lætu paſtoribus agmen Diuorū apparens Regem clamauit Olympi Querite: qui natus modico iacet abditus antro. Ite citi: nec vos nox intempeſta retardet. Candida formoſæ iam pendet ad ubera Matris: Infantem fouet ipſa ſinu: noua gaudia mundus Accipit:& rerum melior contexitur ordo. Deſcendit promiſſa ſalus: pia Numina mundo Seruauere fidem: fœlicia ſecula currunt: Et cū Prole noua cœlo noua labitur ætas. Pax noua terrigenis oritur: noua gloria cœlo. Hæc Diui. greſſus illi mouere citatos: Ingreſſiqꝫ lares dulcem videre Puellam Paſcentem teneros lactenti pectore partus. Nam iubar immenſum cœlo deduxerat Infans: Illuſtriqꝫ die noctis diſiecerat umbram. Mirati lucem inſol itam: ſummūqꝫ decorem Virginis: oſqꝫ Viri ſanctum capitiſqꝫ verendi Caniciem ſacram: pulchræqꝫ ſimillima Matri Pignora virgineum labris mulgencia pectus: Poplitibus flexis miti ſub imagine clauſum Numen adorarunt: mox ad ſua ſepta reuerſi Miſerunt celebrem vicina per oppida famam. Ecliptica. caput dra conis cauda dra conis Pubarch. LIBER.II. FOL. XCV. Tum quoqꝫ. Apparicionē Angeloꝝ paſtoribus factam inſi nua. eorūqꝫ in Bethleē trāſitū ut eſt in Luca ſcriptum. Non erat Oleniam fama hęc nutrire Capellam Cretæa ſub rupe Iouem: neqꝫ tecta caniſtris Paſcere Cecropias Vulcania furta ſorores: Nō erat. OI. Olena Achaię oppidū:& nō ꝓcul ab eo Egiū au ctore Strabone. Inter Patras enī& Dymā vetuſti Oleniaꝝ ędi ficij veſtigia mōſtrātur. Vbi& Euſculapij tēplū inſigne. Eſt& in Aetolia Olenū ab Achaico āt capra nomē accepit: q̄ Iouē nu triuit. Vn̄ Arat. Diuaqꝫ capra Ioui ut fama eſt hic p̄buit uber. Et ſubdit Oleniāqꝫ Iouis vates dixere capellā. Strabo auctor. Cret.ſ. r. Io. Iupit̉ recēs natus a mr̄e Rhea Curetibus iuxta Idā habitātibus nutriēdus tradit̉. Hi ī antrū ad Nymphas pue rū detulerūt cōmēdata illis Inſantis cura. Dio. antrū ī Ida ubi nutritus dr̄ ſacrū eſſe dicit:& prata circa illud manere intacta. Neqꝫ t. c. Erichthoniū dicit. Euripides dicit Vulcanū Mineuę pulchritudīe īductū: pecijſſe ab ea ut ſibi nuberet neqꝫ imꝑ traſſe. Et cœpiſſe Mineruā ſe occultare ī eo loco ꝗ ꝓpter Vulcani amorē Epheſtius ē appellatus. qͦ ꝑſecutā Vulcanus: cœpit ci vim afferre& cū plenus cupiditatis ad eā ut cōplexui ſe appli caret: repulſus effudit ī terrā uoluptatē. Minerua pudor̄ ꝑmota pede puluerē ſemini Vulcanio iniecit: ex hoc naſcitur ſerpēs Erichthōius ꝗexdiſſenciōe& terra nomē poſſedit ἔρισ eī lis χθονοσ.i. terre dr̄: qͣſi ex lite& terra genitus. Eū ſerpentē Minerua ī ciſtella quadā ut Myſticū ꝗd cōtectum ad Erechthei filias detulit:& his ſeruandū dedit: imꝑans ne ciſtulas aꝑirent. Hę āt(ut eſt natura hoīm cupida: ut eo magis appetāt q̄ interdicatur) ſępius ꝟgines ciſtellā aꝑien̄ anguē viderūt. Quo fcō inſania a Minerua iniecta de arce Athenien̄ ſe p̄cipitauerūt. An guis āt ad Mineruę clypeū cōfugit. Alij Erichthoniū anguina tm̄ crura habuiſſe dicūt:& primū inter hoīes eqͦs& quadrigas iunxiſſe: quē lupiter admiratus īter aſtra cōſtituit ꝗ& Henio chus dr̄ auctor Hyginius. Poeta ergo dicit. Nec erat fama Ce cropias ſorores. i. Athenien̄ filias Erecththei paſcere Vulcania ſurta: adulteria tecta caniſtris: ip̄m. ſ. Ericththoniū. Cecrops primus Athenaꝝ cōditor ut eſt apud Strabonē. vn̄ Cecropię. i. Athenien̄ ſorores dicit. Sed fauſtos veniſſe dies: ſperataqꝫ multum Tempora: quæ Vates/ quæ prædixere Sybyllæ Tempore/ voce/ loco varijs: at ſenſibus ijſdem iij Luca etrabo Aratus Strabo Diodor. Hyginius Strabo Olena. Olenia ca pra Iupiter Rhea Erichthonius Cecropo. PARTHENICES PRIMAE Floribus: Autūnum pomis& frugibus implet Chaſmataqꝫ:& terræmotus: ventoſqꝫ ſonātes Imbriferaſqꝫ facit nubes: fulmenqꝫ per ipſa Nubila contorquens violentos excutit ignes. Ille fretum leuat: ille premit: vitæqꝫ neciſqꝫ Lora tenens: Superis leges imponit& Oreo Ille f. ꝓ. T. in. Vir. Cādidus auratis aꝑit cū cornibus annū. Et Titanis. i. ſolis equos ad aquatica brachia Cancri flectit. Cancer ſionū eſt tropicum:& ar. ſub Virg. tēporat aeſtum. Atqꝫ. ſ. ſer. vices va. ſid. i. Planetas. ἀπο τησπλανησ id eſt ab errore. Vnde erraticos Ariſtotelis interp̄tes dicunt. Chiro. tor. ge. i. Sagittariū hęc ſigna Hyēalia ſunt. Chaſma taqꝫ χασμα. i. Hyatus. Pli. ſit& ipſius cœli Hiatus quē chaſmata vocant. Tu ſceptrum mortale geris: te ſerica nondum Regna: nec Eoæ nouerunt littora terræ: Nec Scythiæ glaciale fretum: neqꝫ conſcia Nili Principio tellus: nec inhoſpita rura Syenes: Parua breui te Roma ſinu concludit:& audes Te ſuperis æquare? viamqꝫ ad ſidera tentans Tendis ad obſcuræ pallencia flumina Læthes. pone precor Cæſar faſtus Auguſte ſuperbos: Teqꝫ licet tractes vaſtæ telluris habenas: Eſſe ſub immenſo poſitum reminiſcere ſummi Principis imperio: cui rerum æterna poteſtas. Hæc ait:& patrios pecijt ſic fata Penates. Tu ſcoeptrū o Auguſte tu geris mortale ſcœptrū. te ſerica nondū regna. Primi hoīm ꝗ noſcūtur ab oriēte ſunt Seres: lani ficio ſiluaꝝ nobiles ꝑfuſam aqua depectētes frondiū caniciem Vn̄ geminus fœminis noſtris labor redordiēdi fila: rurſumo oſtēdi tā multiplici oꝑe: tā longinquo orbe petito: ut in publi co matrona trāſluceat Pli. lib. vi. Vn̄ Sericū dicimus: Sūt aūt Seres Scythę ultra Imaū Indis cōtermini auctore ptolomeo. Nec Eoæ no. littora terre. hoc eſt Indi. Hęc Scythie gl. fre. populi ſeptētrionales Sarmatę. Neqꝫ conſcia Nili. habitātes ad Planeta Seres Virgit. Plinius Ptolome. LIBER II. FO. XCVII meridiē. Ethiopes. nec in hoſp. rur. Syenes. Poeta alludit ad hi ſtoriā: ut enim Florus ſcribit. Auguſtus imꝑabat omnibus ad occaſum gētibus& meridiē pacatis: ad ſeptētrionē ītra Rhe num& Danubiū: Intra Euꝝ& Euphratē in oriēte. Nili quoqꝫ reliꝗ īmunes imperij erāt: ſenciebāt tn̄ reuerebāturqꝫ magnitu dine imperij Romāi. Nā& Scythę miſere legatos& Sarmatę amiciciā petētes. Seres quoqꝫ& Indi cum gēmis& margaritis elephātes quoqꝫ īter munera trahētes nihil magis quā lōginquitatē vie imputabāt quadriēniū expleuerāt:& tn̄ ipſe hoīm color ab alio venire ſolo fatebatur. Parthi quoqꝫ qͣſi victoriæ pœniteret: rapta clade Craſſiana: ultro ſigna retulere. Sic ubiqꝫ cuncta atqꝫ tōtinua tocius generis humani: aut pax fuit aut pa ctio. Hęc Florus idem Strabo in fine libri ſui. Gentes ergo hic nominate nondum victe fuere a Romanis ut Poeta uult. lam Puero iuxta mores: legemqꝫ paternam Nomen:& Indigenæ dederant inſignia gentis: Membraqꝫ pertulerant cultros recucita cruētos: Iam puero iuxta mores legēqꝫ paternā. Moſaicā. Et Indi genę.i. Iudei nā gentes alienigenas vocāt. inſignia gētis.i. circūciſionē: quæ tamē& Aegypcijs& Colchicis cōis fuit ut Herodotus Diodoruſqꝫ ſcribunt. Mem. qꝫ ꝑtu. re. cru. cul. A circūciſa carne penis Iudei Recutiti appellantur unde recutita mē bra Perſius Labra moues tacitus recutitaqꝫ ſabbata palles. Quom nouus Eoo criniti ſideris ardor Mouit ab orbe Magos: qui vl̓ quia forſitā aſtrū Ante diem partus multo videre: vel ipſa Quod iumenta magis curſu venere citato. Immenſum paucis iter exegere diebus Herodis monitu: poſtqͣꝫ monſtrata Tonantis Tecta ſubingreſſi: Puero tria dona dedere: Ad perſas aliud periter rediere colonos. Quom nouus. Pli. inter ſtellas repēte natas ponit crinita ſi dera: quę Gręci Cometas vocāt horrentes crine ſanguineo& comaꝝ mō in vertice hiſpidas. Alias ſunt Pogonię: Aconciæ & xiphię a varijs figuris. Pli. lib. ij. Magi apud Perſas hi ſunt qui apud Græcos Philoſophi: Apud Babilonios& Aſſyrios Chaldei: apud Indos Gimnoſophiſtæ: apud Celtas ſeu Gallos flonis Strabo Herodot Diodor Perſius Plinius Parthi. Recutiti Comete Magi PARTHENICES PRIMAE Dryide. Diogenes au Apuleius Magū ſacerdotē vocari dicit. Amqꝫ quater decies croceos titonia cōiūx Extulerat vultus: poſtqͣꝫ Lucina beatos Miſerat in lucem cœleſtia ſemina partus. Cepheus occiderat: iam Sol luſtrabat aquari Vicinas Aquilæ partes: Veriſqꝫ redibat Temperies: zephyros pulſis aquilonibus Atlas Soluere tentabat: cœliqꝫ aperire decorem. Regia poſt partum Virgo: quæ limina nunqͣꝫ Liquerat:& breuibus tectis abſcondita: nondū Venerat ad Solymas arces: altamqꝫ Sionem: Preuigil ante diem pecijt cum Prole Viroqꝫ. Et cum pauperibus donis Salomonia templa. Iamqꝫ. q. Deſcribit tp̄s ex aſtroꝝ racione qͦ Diua Partheni ce Dn̄m in tēplo pręſentauit iuxta Legē: quæ voluit mulierem poſt ęditū marē. xl. dies ī ędibus cōtineri. Titho. cō Au. Ti thonus Laomedōtis filius& Priami frat̉̓ Homero teſte: ab Au rora raptus ex ea filiū genuit Mēnonē ꝗ in bello Troiano ab Achille occiſus fuit. Tithonus lōga ętate ī Cieadā ꝟtitur Dic dorus. Tithonū ex Ida Memnone genuiſſe ſcribit. Aeſchylus matrē Mēnonis Caſſiā dicit auctore Strabone: a qͦ& ſcribitur Tithonū Suſa in Perſide cōdidiſſe. Poſtqͣꝫ. L. Macrobius Iu nonē& Dianā& Lunā eandē eſſe ſcribit. Vn̄& Lucina ꝓ eiſdē ponitur. Dr̄ āt Lucina Plin. auctore a luco Romę Varro Iuno Lucina dr̄: quod e terra ut Phiſici dicūt lucet: vel ꝗa cōceptu lucē p̄bet Qui. ī Faſtis. Gr̄a Lucinę dedit tibi noīa Lucus: Vel ꝗa prīcipiū tu Dea lucis habes. Pariētibus p̄eſſe dr̄. Vn̄ Poeta dicit Lucina beatos ꝑtus ī lucē Miſerat. cœle. ſe. appoſitiue ſpū etenī ſctō fœcunda fuit Parthenice. Ce. oc. Andromede pr̄ ſte. liſicatus: a tergo mīoris arcti cōſtitutus: īcluditur arctico circulo a pedibus ad pectus ut pręter humeros& caput eius nihil occidere videatur. Huius caput ſcorpion̄ exorto occidere: cū ſa gittario exoriri videtur auctore Higinio. Iā. ſ. lu aq Sole in Aquario exn̄te luſtrare dr̄ vicinas ꝑtes Aꝗlę. Exoritur enī Aquila cū Capricorno. ſuccedit āt Aquarius Capricorno ſignorū ordine. Ve. qꝫ. r. tēp. Atlas mons in occidēte tētabat ſoluere Zephyros. Pulſis aq. i pulſo frigore Hyemis. Regia poſt partū Virgo. Deſignat Virginē poſt diem quaPurifica. Parthenices& Pue ri Preſentacio in tē plum. Tithonuſ Memnon Suſa Lucina Cepheus. andrōed: Diogenea Apuleius Diodor. Straqo Macrobi. Plinius Varro Ouidius. Hyginiuſ LIBER II. FOL. XCVIII. drageſimam Puerum in templum pręſentaſſe. Mimus erat veteri gentis de more pudicæ Turturis: aut paphię duo pignora parua colūbę Iſta Sacerdoti Solymæ paupercula matres Munera pro natis deferre in templa ſolebant Luce quaterdecīa. minor hæc tamē hoſtia maior Agnus erat: Lex ipſa noui poſt tempora partus Ante martales thalamos intrare negabat. Munus erat. Legis munus deſignat: quod ſolebāt mr̄es ferre in tēplū poſt ꝑtum. Scribitur etenī a Diuo Hieronymo ī Le uitico: quod poſt expletos dies purificaciōis ſuę: pro filio ſiue filia deferre debet agnū anniculū in holocauſtū:& pullū colum bę ſiue turturē pro peccato. Quod ſi nō inuenerit manus eius nec potuerit inuenire agnū: ſumet duos turtures: vel duos pul los colūbarum unū in holocauſtū:& alterū pro peccato. Orabitqꝫ pro ea ſacerdos:& ſic mūdabitur. Quāuis autē Parthenice mundiſſima: eciā ſine labe Originalis culpę ut ſupra Poeta cecinit:& plenius a Iacobo Vimphelingio Slet ſtaten̄ carmine perſetiptū eſt. purificari nō eguit: humilitate tn̄ ne legē ſperne re videretur pauꝑculę munera obtulit. Aut Pa. Ciuitates Cypri inſulę ſunt Paphos& Palepaphos i. antiqͣ Paphos: quę antiquū Veneris Paphię templū habet. Pa phus ab Agapenore cōdita: quę portū habet.& tēpla optīe ſtru cta: ea pedeſtri itiner̄ diſtat a Palepapho ſtadijs. lx. Strabo. Sūt aūt Colūbe veneris aues Vir. Vix ea fatus erat gemīę cū forte colūbe Ipſa ſub ora Viri cœlo venere volātes: Et viridi ſedet̉ ſolo: tū maximus Heros Maternas agnouit aues. i. Venereas. Tum meritis longoqꝫ ſenex venerabilis æuoEt claro Simeon vultu/ niueaqꝫ decorus Canicie: pluſqͣꝫ grauitas anniqꝫ ſinebant: Sollicito greſſu celſam properabat in Aedem. Sanctus enī/ qui munda ſolet perpectora labi Spiritus inceſſu celeri Simeona ferebat: Vt voti fieret compos Matriqꝫ futuros Euentus rerum caneret: ſæuoſqꝫ dolores: Ne collata ſibi forſan myſteria voluens/ flierony mus Strabo Virgi Cppprus Paphus PARTHENICES PRIMAE Efflueret faſtu pectus muliebre ſuperbo. Hunc Deus aſſiduis orantem fletibus olim Audierat tādem& noctis reſponſa perumbram Tradiderat: non ante ſui ventura ſepulchri Funera/ quam fracto Deus illuceſceret orbi: Inciperentqꝫ nouæ noua ſæcula currere gentis. Hic igitur dulcem materno a pectore Natum Accipiens lætis animis:& fronte ſe rena Dulce Deo carmen: meritaſqꝫ exſoluere grates Cœpit:& ex alto miſſam clamabat Olympo Progeniem:& priſcæ veniſſe piacula culpæ: Et ſic fatidicis ſoluit ſua vocibus ora. Iam mea ſancte Pater fueras velut ante locutus. VItima pacifico concludis tempora fine: Namqꝫ ſalutarem partum tua maxima dona Vidimus his oculis: his ſuſtentauimus ulnis. Immenſam reſeras lucem: populiqꝫ ſub ora Mittis: ut omnigenas cœleſti lumine gentes Clarificet creſcatqꝫ tuæ noua gloria plæbi. Tū. m. l. Rn̄ſum accepit Simeō a ſpūſcō: n̄ viſuꝝ ſe mortē do nec videret xp̄m dn̄i. Tua. m. d. appoſitiue. Iā mea ſancte pater. Canticū Nunc dimittis ſer. tuudūe. Tum Matri conuerſus ait: tua pectora Virgo Langor:& ingenti dolor implacabilis ictu Strīget: agens altū mœſta in præcordia vulnus Tu genitum flebis pluſquam fleuere ſorores Heliades Fratrem: pluſquā vaga luxit Oſirim Vxor:& Andrōache paruū Aſtyanacta: Cereſqꝫ Progeniē a nigro raptam Plutone ſub umbras. Tum Ma. con. ait: ut eſt in Euāgelio. Et tuā ipſius aīam ꝑtrāſibit gladius. Occaſione cuius enumerat gētiles: ꝗbus p̄cipuus fuit luctus. Heliades Phaetōtis ſorores: ſilię Sol̓& Clymenes Cāticum Nunc dimittis. Heliades. LIBER II. FO. XCIX. eum fleuiſſe dicit Ouidius:& in Populos mutatos. Harum lachrymas Electrū dici volunt: Verū non ex Eridano in quem Phaetonta mutatū dicunt: ſex ex Germonia Electra mittuntur per Pannonica cōmercia ut Solinus& Plinius ſcribunt Diodoruſqꝫ& olim in delicijs matronarum erant. Papi. in Siluis: Clymēaqꝫ deeſſe Germīa: nec virides ſatis illachrīaſſe ſorores. Oſirim. Io Inachi Argiuoꝝ regis filia: a Phœnicibus rapta & in Aegyptū abducta nupſit Oſiridi: quo a Typhone fratre interempto(Quē ille ut Diodorus ſcribit in viginti ſex partes diſſectum cuilibet eorum qui conſcij ſceleris erant ꝑtem de dit) hunc longo tempore Vxor quæſiuit cū lachrymis: partibus deinde ſingulis inuentis: ſacerdotibus Oſiridis imagīes ſepeliendas tradidit: pręter pudenda quæ in flumen proiecerat Typhon. Luxit poſtea filium Horum ſemel perditum: in cuius rei monumentū ſacerdotes Iſidis linea veſte utentes euaga banturlugentes: moxad l ęticiam conuerſi ſacra perficiebant. Noſtri Oſiridem Gręcum fuiſſe volunt Iouis ex Niobe Phoronei filia Diodorus Aegypciū:& Iſidis fratrē maritumqꝫ. Andromache. Eecionis filia ut Homerus libro ſexto. Iliados ſcribit Aſtyanacta quem pater Scamādrium. Alij autem Aſtyanacta dixerunt ut in eodē lib. Home. dicit: genuit ex Hectore: qui capto Ilio ab Vlyſſe ex turri pręcipitatus fuit: quē diucius defleuit Andromache. Vide Vir. in. iij. Aſtyanax dicitur ab ἀστυ urbs& ἀυαξ defenſor. Cereſqꝫ. Proſerpinā C reris filiā Pluto rapuit dū cū Nymphis in cāpis Enneis flores legeret. Solinus. Cāpus Ennenſis in floribus ſemꝑ& om̄i venus die Quē prope eſt demerſum foramē. quo Ditē patrem ad raptus Proſerpinę libere exeuntē fama eſt lucem hauſum. Eius Deę ſacerdotes facibus diſcurren̄. quibus uſa dicitur ad filiam indagādā ad extremā uſqꝫ laſſacionē debacchabātur. Stacius ī ſiluis Tuqꝫ Actea Ceres: curſu cui ſemꝑ anhelo Votiuā taciti laſſamus Lāpada Myſte. Hij dicebātur Myſte Daduchi id ē ge ſtātes facem. idem Hierophātę ιροφαντοι id eſt ſacroꝝ interpretes. Raptū Proſerpinę Syllius lib. xiiij. deſcribit. Enna Deū lucis ſacrā dedit ardua dextrā. Hic ſpecus&c. Heu miſerā Halcyonem videor: triſtēqꝫ videre Theſea per Dios Ariadnam querere campos: Heu miſerā Halcyone Ceicū coniugē ſubmerſum longo tꝑ fleuit: tādem cadauere cōſpecto in aues mutātur. Halcyonidas canit Qui. li. xi. Triſtēqꝫ videre videor Ariadnā Minos filiā quęrere Theſea ꝑ Dios cāpos.i. inſule Naxi. Theſeus Minoduidius. Plinius Solinus. Diodor. Papinius Diodor. Homeru Virgil̓ Solinus Stacius Syllius. Ouidius Io OſirisIſis Horus. Androma che. Aſtyanax Ceres Proſerpīa Enna Halcyone PARTHENICES PRIMAE tauro ītēpto rapuit ſilias Mīois. Phedrā& Ariadnā: reliꝗt aūt Ariadnā corruptā in inſula Naxo: fuit āt Naxos: inſula iuxta Cretā: a Strabone Dia dr̄. Diodorus Ariadnā in Dia relictam ſcribit a Theſeo. Vn̄ male apud Qui. Chion pro Dia legitur. Vnde legi debet. Qua breuis æquoreis Dia feritur aquis. Tantalidem fletu/ lachrymis Ciſſeida vinces. Sed patere:& forti tolerans fer omnia mente. Mercibus his emitur cœlum: taliqꝫ petuntur Aetherij portus:& vitæ littora vento. Ipſe tibi vires Deus impluet: ipſe cadentem Eriget:& tecum caſus comes ibit in omnis: Et tandem lachrymæ in riſus: in dulcia mœror Gaudia tranſibit: toto veneraberis orbe. Terrarum/& ſummi Regina vocabere cœli: Ipſe ſalutari ſocios ubi lauerit olim Amne puer: noſtrūqꝫ ad ſe genus ōne vocarit Terrigenæ tibi ſacra ferent. tibi candida ſeruat Saxa Paros. tibi thura legunt adolenda Sabæi. Tantalidē. Tātalis patronymicū a Tantalo:& Hioben dicit q̄ Amphioni ſeptē filios totidē filias peperit: ut Diodorus au ctor eſt quę cū Latōne ſe pręferret: a Phœbo& Diana telis filij& filię cōfixę fuerunt ipſa in ſaxū poſt lōgas lachrymas mu tata Proꝑcius de duodecim Niobes liberis ſcribit. Hęc tm̄ Niobebis ſex ad buſta ſuꝑbe. Sollicito lachrymas defluit a Sipilo. de numero filiorū Gellius plura. Lachrymis Ciſſeida. i. Hecubam. Hecuba Priami uxor Ciſſeiſ ilia ut uult Euripides quē Virg. noſter ſecutus eſt li. x. Ciſſeis pregnās ignes enixa iugales. Poſt filioꝝ maritiſqꝫ mortē: longaſqꝫ poſt lachrymas in canē verſa eſt Marcialis meminit poſt Qui. li. xiiij. Metha. Mer. h. e. cœ. Tolerācia& fortitudīe. Ti. c. ſ. Sa. Pa. i. Pariū Marmor qd̓ cādore laudat̉ Pli auctore. Ti. t. l. ad. S. Thus ſacris dicatū ē:& colligit̉ in Arabia ī Sabata mōte excelſo ī regi one ſaba. Saba āt myſterium ſignificat ut Græci interp̄tātur. Ipſe tibi largos dudum Carmelus honores Cogitat:& natos fęlicibus educat antris: Qui tibi perpetuam niueo teſtentur amictu Naxos Dia. Tantalis. Niobe. Hecuba Paros Thus Saba Diodor. Strabo Ouidius Diodor Proꝑcius Gellius Virgit̓ Marcialis Ouidius: Plinius LIBER II. FOL. C. Mundiciem: montiſqꝫ tuū cum nomine nomē Aeterna compage ligent. Tu mundior auro: Tu niue candidior: Veneris tu clarior aſtro. Nec tua virginitas partu viciata: nec ullis Iſte tuus poterit maculis nigreſcere candor. Propterea nec ad hunc fueras obnoxia morem Legitimum:& iuſtæ poteras his parcere donis. Ipſe tibi lar d. Carmelus. Poeta celebrat Carmelū montē ob alūnos religionis: ꝗbus id nomē tribuit chriſtianitas. quippe qui eā religionē profeſſus eſt. Legitimū Per ſimplex. t. Tempus erit: quo ſera olim noſtri memorætas Hac ſacrum ſolenne die tibi ponet ad aras: Luminaqꝫ ornatæ longo feret ordine pompæ Tunc tuus aurata gradiens in veſte ſacerdos Tempus erit. Deſignat feſtū quod uulgo Purificaciōis Ma rię dicitur: quo die lumina gerimus bn̄dicimuſqꝫ Carmina noſtra canet: nubemqꝫ effundet odorā Templa per:& gratū rapiet procul aura vaporē. Et quoniam veſtris mea ſunt veſtigia plantis Obuia: poſteritas hanc appellabit Hypantem Voce diem Graia: crebriſqꝫ erit ignea tædis. Hæc Senior Vates: eadem præſaga canebat Aſſidue:& repetens turbas vulgabat in omnes Arma/ Deoqꝫ longa ſui ſacrauerat æui Tempora: non illam noctes excedere templo Non cogebat hyems: non ignea Solibus æſtas: Cunctaqꝫ ſub memori ſeruabat pectore Virgo. Car. no. Carmē Symeōis. Et. q. m. ve. ſ. ob. ve. p. Obuius eī ꝟgini Pueroqꝫ acceſſit. Poſt. i. futuri xp̄iani. ap. h. d. gra. græca voce Hypante ῦπαντη i. obuiacio: dies hęc Hypāte dr̄:& nō ypapāti: ut ſtulti theologi ī ſuis codicibus ſomniātes ſcribūt. H ſ. v. Symeō. c. p̄. A. vidua q̄ nūqͣꝫ diebus neqꝫ noctibus ſe cedebat a templo. Carmelus Hypante. Symeon. PARTHENICES PRIMAE æc igitur famæ nouitas/ cœliqꝫ per altos Incedēs tractus: vultu noua flāma coruſco Inuidiæ ſtimulis/ odijqꝫ ardente veneno Succendere animos regis: mentemqꝫ ſuperbā. Hæc igitur fa. no. Poeta poſt Saluatoris ortū. Perſecucionē a terreno rege factā deſcribit: Fugāqꝫ Parthenſces cū Ioſepo& filio in Aegyptū. tum ea quæ ipſa in fuga euenere. Rex erat Herodes Solymis: de ſanguine cretus Gentis Idumeæ: ſceptrum Iudea propago Perdiderat: ſæuumqꝫ ferens inuita Tyrannum Ammiſſos regni veteris plorabat honores. lpſe igitur Regis metuens hæc ſigna futuri Protinus: innocuo Bethlemica rura cruore Tinxit:& effuſa ingenti per tecta per agros Cęde/ domos lachrymis īpleuit:& ęthera plāctu Mœrentes Erebi campos inſontibus umbris: Sed neqꝫ qͦd ſcelus infœlix tentauit adeptū eſt. Nam vigilante leui dederat Pater iſta miniſtro Quæ ferret mandata Seni: cui tradita dudum Cura noui partus fuerat: teneræqꝫ Parentis. Subtrahe venturo Puerum Matremqꝫ periclo Et pete Niligenas: cladem& ſæuiſſima iuſſa Rex parat Infanti: ſparſo iam rura natabunt Sanguine: de matrum ſinibus ſua pignora miles Auferet: allidens teneras ad marmora frontes: Atqꝫ in fruſta ſecans paruos crudeliter artus Sparget:& ingenti reſonabunt omnia luctu Territus hoc monitu Senior vi cina petiuit Regna Phari:& Libycis cont̓mina ſyrtibus arua Rex erat He. Pōpeius magnus Hyrcanū& Ariſtobolū Alex andri filios ꝗ primus ꝓ ſacerdote ſe Regē fœcit: poſt ſublatum regnū Ab Alſyrijs iudeoꝝ de Imꝑio diſceptātes ſuſtulit. HyrInnocētū Herodis ſęua perſecucio Hyrcanus Ariſtoho lus LIBER.II. FOL. XCV. tanum ſacerdocio præfecit. Ariſtobolo Romā perducto: quo poſtea elapſo iterumqꝫ capto: a Marco Antonio auſpicijs Gabinij& cum filijs Romam perducto: res Iudeę ad Antipatrum Idumeum Herodis patrē deuenit: qui qͣꝫuis Pompei partes ſecutus fuiſſet in bello Philippēſi: poſtea tamen Antonio cōmen dante in Ceſaris amiciciam deuenit: Iudeę procurator cōſtitutus. Herodes filius poſt mortē Cæſaris Caſſium Syrie pręſidē bello iterum Philippenſi ſecutus: Caſſio deuicto: muneribus placato Antonio in amiciciā Auguſti deductus: tm̄qꝫ& ſuperiores omnes& ciuilitate& Roma noꝝ conſuetudine præſtitit ut Rex fuerit conſtitutus. Antonio primū: poſtea Cæſare Auguſto poteſtatē ei concedente: ex filijs alios ſibi inſidiantes interemit: alios moriens data utriqꝫ. Archelao& Philippo porci on ſucceſſores reliquit. Cæſar& Herodis filios& ſororē Sa lomen:& Berenicen eius filiā: honore proſecutus eſt: Sed filijs nō fœliciter ceſſit. Nam cum eſſent accuſati: alter ī exiliū apud Gallos Allobroges Viennā urbē relegatus fuit. Alius Hero des Antipas qui Iohannē inter fecit Baptiſtā:& frater eius Ph lippus vix multo obſequio reditū impetrarunt& ſuam uterqꝫ Tetrarchiam: Archealai partibus in prouinciā redactis. Fuit & tercius Herodes Agrippa: qui Iacobū occidit magni Herodis ex Ariſtobolo filio nepos. Hæc ex Strabone& Ioſepo. Ad de quod Idumeos Strabo dicit ex Naboteis orta illinc ſedicio ne ægreſſos ac Iudeis inherentes eiſdem legibus cōmunicaſſe Sceptrum Iudea perdiderat. Alludit ad id. Non auferetur ſceptrum de Iuda& dux de femore eius donec veniat qui mit tendus eſt. Et pete Niligenas. Aegypcios. Territus hoc monitu. Dicit Ioſepū in Aegiptū veniſſe: primo Alexandriā: deinde Hermopolin: tum Thebas:& tandē Mem phim: ubi hoſpicio ſuſceptus arti frabrili(cuius erat apprime eruditus) operā dedit: qua ſibi& filio& Vxori alimoniā quę ſiuit. Pharos olī inſula iuxta Alexandriā: nūc ponte cōting tur. auctore Mella.& Libycis contermina ſyrtibus arua. Alex andria Affricę contermina eſt. Mella& Strabone teſtibus. Syrtes due ſunt maior& minor ut ſupra oſtendimus. Hermopolimqꝫ domū totam perduxit in urbē: Mox Theben quondā portis celeberrima centu Mœnia penſilibus tectis: templiſqꝫ Deorum Claruit: Imperium quom rex Buſiris habebat. Hermopolimqꝫ. d. Hermopolis Aegipti ciuitas ab HermeStrabo loſepus Mella Strabo Antipater Herodes Archelauſ Philippus Herodes Antipas. Herodes Agrippa. Pharus PARTHENICES PRIMAE te: id eſt Mercurio dicta Prolomeus auctor. Mox Theben. Thebe Aegypcię ut Homerus ſcribit centū portas: ſiue ut alij centum aulas habent: totidē olim principū domos ſolitaſqꝫ ſi ngulas ubi negocſum exegerat dena armatorum milia effundere. Auctor Pōponius Mella. Diodorus poſt Deos primū Aegypciorum Regē Menen ſcribit: cuius progenies regnum tenuit ſub quinquaginta duobus Regibus ānis mille& quadraginta. Buſiris deinde octoqꝫ ab eo poſteri regnarunt: quoꝝ ultimus Buſiris quoqꝫ nomine ciuitatē condidit magnam: Solis urbem ab Aegypcijs: a Gręcis vero Thebas appellatā: cuius mœnia centum quadraginta ſtadia ſint cō plexa. Penſilem hanc totā fuiſſe ſcribit Pli. lib. xxxvi. ſolitis Re ribus exercitus armatos educere: nullo oppidanoꝝ ſenciente. Vnde Poeta dicit celeberrima mœnia quondā centum portis & claruit penſilibus tectis: templiſqꝫ deoꝝ. Imp. cū. r. Buſi. h. Dehinc Memphitis agros: feriūt ubi ſidera celſę Pyramides: opus æterna memorabile fama. De hinc memphitis agros. Memphis Aegypciorū regia ut Strabo Diodorus. Ogdous Memphim condidit ambitus ſtadiorum centū& quinquaginta urbē oīm Aegypti pręclariſſimā: oportuniori tocius eius ore loco ubi Nilus ſciſſus in plures partes efficit formam delte. Quo ſit ut tanquā in Nili clau ſtro poſita aditū prębeat prohibeatqꝫ ad ſuꝑiora loca nauigantibus. Herodotus a rege Mena conditā dicit. Ferunt ubi ſid. celſe Pyramides. Strabo dicit a memphi pro gredienti. xl. ſtadijs eſſe montanū quoddā ſupercilium: in quo ſtant multę pyramides Regū ſepulturę. Eaꝝ tres eximię ſunt: ſed due inter ſeptē ſpectacula: numerātur ſingulæ ſtadij latitudine figura quadrata: altitudinē habentes paulo maiorē quoli bet latere. Vterius in maiore montis altitudine eſt Tercia: multo primis duabus minor: maiore tamen impenſa ſtructa. Nā ab ipſis fere fundamentis uſqꝫ ad mediū cōſtat ex nigro la pide ex quo mortaria faciunt. hanc meretricio queſtu factā di cunt a Rhodope Aeſopi fabulatoris cōſerua. De pyramidibus ſcripſere auctore Pli. Herodotus: Euhemerus. Duris Samius Ariſtagoras: Dioniſyus Artenndorus. Alexander polyhiſtor Butarides. Antiſthenes. Demetrius Demoteles Apion. Opus æterna mem. fama. Regū pecuniæ ocioſa ac ſtulta oſtē tacio ut Pli. ait. Hic tandem hoſpicio patrij ſuſceptus amici Thebe Buſiris Memphis Pyrāides. Ptolome. Homerus Pōponiu. Mella Diodoruſ Plinius Strabo Diodor. Herodot. Strabo Plinius LIBER III FOL. CII. Artifices verſare manus: victumqꝫ labore Rimari:& duræ ſtuduit ſuccurrere ſortiVtqꝫ erat ingenio præſtans: uſuqꝫ peritus Aſſiduo:& quoniam rebus ſolercia maior Semper adeſt miſeris: animūqꝫ exercet egeſtas: Virtutis nō pauca ſuæ monumenta reliquit. Hic tandem hoſ. In Memphi Ioſeph manſiſſe deſignat: eūqꝫ excellentē artificem deſcribit. Ipſe Myron laudaſſet opus: laudaſſet& ipſe Praxiteles: nec Phidiaco ceſſiſſet honori. Seu ferrum: ſeu mallet ebur ſeu ſculpere cedru Promptus erat. tabulis omnes inſcripſit ahenis Ipſe. M. l. o. Myron Euleteris natus Ageladis diſcipulus ſta tuarius fuit oꝑa eius ponūtur a Pli li. xxxiiij. Praxiteles inter marmoris ſtatuarios p̄cipuus fuit Olympiade cēteſima quarta Pli. auctore quē marmoris gl̓ia ſeip̄m eciā ſuꝑaſſe ſcribit. ei us eſt Venus Gnida: quā ut viderēt multi nauigauerūt Gnidū Duas fecerat ſimulqꝫ vēdebat Alterā velata ſpecie: quā ob id quidā p̄tulerūt Pli. li. xxxvi. Nec Phi. c. ho. i. oꝑa eius Phidię oꝑbus cōferri potuiſſent. Phidias Carmini Athenien̄ filius ſtatuā Iouis Olympij fabrefecit ex ebor̄. Vnū de Phidia me moriæ ꝓditū eſt ab eo Pādeno rn̄ſum. Qui cū Phidiā īterrogaret: Quod nam ad exemplar Iouis ſtatuam facturus eſſet? Ad Homeri rn̄dit imaginē. Quā hiſce verſibus explicauit. At qꝫ ſupercilijs Saturnius annuit atris. Ambroſię fluxere comæ de ꝟtice Regis cerni. Aſt nutu magnū cōcuſſit Olympū Stra. Arſacidas: parthoſqꝫ duces:& gentis Achiuæ. Cecropidas:& qui regni tenuere Latini Littore Murranos: poſt qͦs Troiana propago Syluius Albana ſtabat cum prole: ſedenſque Auguſtus cum patre alto ſublimis in auro. Et Ptolemæorum ſeriem: Nilumqꝫ per agros Aethiopum curuis voluentem flumina ripis Finxit:& excelſam nocturna lampade turrim Aequore lucentem Phario: ſparſaſqꝫ regentem Q ij Plinius Plinius Strabo Myron Praxiteles Phidias PARTHENICES PRIMAE Tempeſtæ rates:& feſſos turbine nautas. Hoc fabri Senioris opus: nec vile recepit Hoc opere ex tanto precium: paruamue peculi Congeriē: hijs ſtudijs vitā/ exiliūqꝫ trahebat Læcius:& magno victū quærebat Alumno. Arſacidas Arſaces vir ſicut incertę originis ita virtutis exꝑte. Hic ſolitus latrocinijs& rapto viuere accepta opinione Seleucū a gallis in Aſia victum cū prędonū manu Parthos ingreſ ſus: pręfectum eorum Mandragorā oppreſſit eoqꝫ ſublato im perium gentis inuaſit: pauloqꝫ poſt Hircanorum regnū quoqꝫ occupauit. Hic Arſaces quęſito ſimul cōſtitutoqꝫ regno nō minus memorabilis Parthis quā Perſis Cyrus: Macedonibus Alexander: Romanis Romulus: matura morte decedit: cuius memorię Parthi hunc honorē tribuerunt ut omnes exinde regeo ſucis Arſaces nominent: ſicut Romani Celares Auguſtor qꝫ cognominauerunt. auctor Iuſtinus. Parthoſqꝫ duces. Poſſidonius(ut refert Strabo) dicit collegiū Parthorum duplex eſſe. Alteꝝ Affinium eſt: Alterum Ma rorum ac ſapientum: e quibus utriſqꝫ Reges fiunt. Proximus Regum maieſtati populorū ordo eſt. ex hoc Duces in bello: ex hoc rectores in pace habentur. Iuſtino auctore Sermo eſt in ter Medum Scythicūqꝫ medius: veſtis olim ſui moris: poſtea quā acceſſere opes: ut Medis perlucida& fluida. Armorum pa trius hoc eſt Scythius mos: exercitum maxīe ex ſeruis habēt. dicuntur autem Scytharum exules. Cecropides. Ante Deucalionis tempora Athenſen̄ Regēha buerunt Cecropem. Huic Cranaus ſucceſſit cuius filia Athis regioni nomen dedit. Sctibūt Iuſtinus Strabo. a Rege autem Cecropides dicuntur Athenien̄. Et qui regni. t. l. Littora Murranos. Latinotum reges Mur rani dicti fuerunt auctore Virg. Murranū hic artauos& auorum antiqua ſonantem Nomina per regeſqꝫ actum genus om ne Latinum. Poſt q. tr. pro. Albanorum reges Syluij dicti ſunt ut Vircanit. Ab Aenea Troiano propagati. Auguſtus cum patre. C. Cęſare qui eum adoptauit. Natus eſt autem Auguſtus ex Octauio& Accia. Accia Macio Balbo & Iulia ſorore. C. Cęſaris genita eſt Tranq. auctor. Et Ptholemeorū ſeriem. Reges Aegypti Ptolemei dicti ſū Arſacer Parthi. Cecrops Murrani. Siluij auguſtus Ptolemęi. Iuſtinus. Strabo Iuſtinuu. Iuſtinus. Strabo Virgit Trā ꝗllis LIBER III FOL. CIII. a Ptolemęo Lagi filio: qui poſt Alexandri mortem Aegyptū ſortitus ē. Apianus Straboqꝫ. Nilūqꝫ ꝑ a. æ. Lucanus Arcanū natura caput nō ꝓdidit ulli. ortus eius ignotus ē Ptolomeus. Lunā montē Aethiopū Antropophagoꝝ dicit a qͦ paludes N li niues ſuſcipiūt. Vn̄ ab Aethiopia fluit Nilus Vir. iiij. Geor. Diuerſa ruens ſeptē diſcurrit ī ora: uſqꝫ coloratis ānis deuexus ab Indis. Et exc. no. lā. tur. Ptolemeus ī Pharo turrim cōſtru xit: cuius uſus erat nocturno nautaꝝ curſui ignes on̄dere: ad p̄nuncianda uada portuſqꝫ introitū. Pli. aucto. Soſtratus archi tectus fuit. Poeta id opus aſcribit nutricio Saluatoris noſtri. Tum Romæ parebat ager Memphiticus olim Diuitis Aegypti ſceptrum Ptolemæa propago Geſſerat: at regni princeps: ac ſeminis auctor Tū Ro. pa. ag. Mem. Aegypcius a Mēphi Ogdoi filia: a qͣ& nomē ciuitati. Diuitis æg. T radunt enī Aegypcij ab orbis inicio primos hoīes apud ſe creatos cū bonitate fœlicitateqꝫ ſoli: tū ꝓpter Nilū qui& multa generat& ſuapte natura quæ ge nuit facillime nutrit Diodorus auctor. Vnus Alexandri comitum fuit: ipſe potentem Perdomuit Libyam: circūqꝫ iacencia regna: Cyrenes: Arabumqꝫ procul læta arua ſ ubegit. Vnus Alex. co. Ptolemus Lagi filius. Libyā Qui terrarum orbē in tres cōtinentes diuiſere: ineqͣliter diuiſerūt: quod autē in tria equalia diuiſerint: triꝑtita diuiſio indicat. Sed tm̄ abeſt Libyā terciā eſſe orbis ꝑtem ut eciā poſita cū Europa Aſiæ nō coequetur. Et fortaſſe minor ē quā Europa. Nā maxīa mediterraneę ꝑs& regio circa Oceanū deſerta eſt: ꝑuis pręterea habi tacionibus& ſparſis:& magna ex ꝑte. paſtoralibus diſtincta ē. Ad ſolitudinē accedit: quod multa loca q̄ habitari poſſent nō habitātur ꝓpter feras. Multum quoqꝫ torrida Zona occupat. Ora vero q ex aduerſo nobis ē: tota bene habitatur: quęcūqꝫ in ter Nilū atqꝫ Herculis colūnas iacet: pręſertim ea q̄ ſub Carthaginenſibus ē: quanqͣꝫ& ibi loca quędā intercidūt ſiti vaſta qua lia circa ſyrtes:& Marmarida:& Cathabachinū ſunt. Strabon̄ ꝟba libro ultimo. circū iac. reg. Alludit ad Hiſtoriā: nam ut Iuſtinus ſcribit poſt mortē Alexandri Ptolemeus in Aegypto ſolerti induſtria magnas opes parabat. Quippe& Aegypcios in fauorem ſui ſolicitauerat:& Reges finitimos beneficijs obſequijſqꝫ deuinxerat: terminoſqꝫ Imperij: acquiſita Cyrene urQ iij Apianus. Strabo Lucanus. Ptolome. Virgij Plinius Diodor. ᵍtrabo luſtinus. Nilus) Luna Memphis Europo Libya; Ptolemeus PARTHENICES PRIMAE be ampliauerat. Cyrenes. Arābūqꝫ. Cyrenem Libye urbem ſa moſiſſimam Therei condiderunt: qui ex Laconica ꝓfecti The ram inſulam coluerunt. Dicunt Cyrenem a Batto conditam: quem Callimachus ait progenitorem ſuū fuiſſe. Ea ob regionis bonitatem multum creuit: nam& equorum nutrix eſt:& fructus optimos fert. Olim libera fuit: poſtea ſub Regibus: tādem in Romanoꝝ poteſtatē deuenit:& nunc prouincia eſt. Au ctor Strabo Cyrenis finitima eſt regio: quæ Silphium gignit & Cyrenaicum ſuccū quem Silphiū poſterius effert. Ex Cyrene illuſtres fuere viri Ariſtippus Socraticus: qui Cyrenaicam philoſophiā inſtituit:& Areta eius ſilia quæ in ſchola ſucceſſit & Ariſtippus filius qui matri ſucceſſit. Et Aniceris:& Callimachus Poeta:& Eratoſthenes mathematicus. Item Carneades: quem Academicoꝝ optimum confitentur:& Cronus Ap pollonius Diodori dialectici magiſter: qui& ipſe Cronus dictus eſt auctor Strabo. Mox tantas Philadelphus opes patre digna pro Suſcepit ſophiæ ſpecimē: claruſqꝫ mīeruę/ pago Cultor:& Imperiū tenuit cum fratre Cerauno. Stirps extrema domus tantæ Dionyſius/ æuo Et virtute minor: nec nomine dignus Auorū: Omne ſuæ gentis decus obſcurauit:& uno In ſcelere extincta eſt longæuæ gloria laudis. Mox tantas. Philadelphus minor natu a Patre viuo regnū ſuſcepit publice ſibi traditū: cui& Pater priuatum officiū inter ſatellites fecit: Omniqꝫ regno pulchrius Regis eſſe Patrē dixit. auctor Iuſtinus. Is eſt Ptolemeus Philadelphus qui bibliothe cam Alexandrię conſtituit ab Ariſtotele edoctus. nam his primus omniū quos ſcimus libros congregauit:& Aegypti Reges bibliothecę ordinem docuit auctore Strabon̄. Suſcepit Sophiæ ſpecimem. Sub hoc. lxx. legis Moſaicę īter pretes fuere. Claruſqꝫ Mineruę Cultor. Minerua Iouis e cere bro nata: ſapiencie preeſt.& imp. t. cum fr. Cerauno. Ptoleme us. Ceraunus id eſt fulmen cognomine frater fuit Philadelphi ex Prolemeo Sotira& Eurydice Antipatri filia genitus: quem Aegypti regno excedentē ob timorem Patris: quod iuniori Fi lio regnum dare decreuiſſet: Seleucus ſilij in morem ea calami tate ſuſceperat enutrieratqꝫ qui ſe illi interfectorem ſubornauit. Apianus auctor. Aegypcijs nunquā imꝑauit ſed MacedoCpent BattuSilphiū Philadel/ phus ☞ Biblioth eca Ceraumuſ Seleucus. Strabo Strabo Iuſtinus Strabo Apianus LIBER III FOL. CIIII. nibus poſt Arſinoes ſororis ſue filios occiſos ab eo: a Gallis victus multis vulneribus ſaucius capitur: caput eius amputatur:& lancea fixum tota acie ad terrorem hoſtium circumfertur. auctore Iuſtino. Stirps extrema domus tantę. Dionyſius euo: id eſt ętate iunior. Et virtute minor. Hic fuit extinctor magni qui Cæſaris arma Fortunęqꝫ graues fluctus pro ciuibus/& pro Libertatē tulit patria: cui Numina: ſi non Et cœlos fortuna regit: poſt fata dediſſe Atria crediderim ſtigijs minus aſpera campis. Hic. f. extinctor magni. Pompeiū magnū occidit miniſtris Photino& Achilla. Fuit autē filius Auletę quē Alexandrini ex pulerant. Pompeius per Gabiniū regno reſtituit: quo morbo extincto Alexandrini Cleopatram& pueꝝ Dionyſiū regno p̄fecerunt. Sed pueri familiares: mota ſedicione Cleopatram eie cerunt: quæ poſtea cum ſorore in Syriam ſeceſſit. Interea Pōpeius ex Pharſalo fugiens in Caſiū montē ac Peluſium venit ibiqꝫ a Regis familiaribus dolo interemptus eſt: Cęſar cū aduē taſſet adoleſcentulū interfecit:& Cleopatrā ab exilio reuocatā Aegypti Reginā conſtituit. auctor Strabo. Tunc erat Hermopoli folijs pomoqꝫ ſalubri Vtilis ægrotis arbor: quæ Virgine viſa Pignore cū paruo/ ſumum flexiſſe cacumen Fertur:& occulti numen ſenſiſſe Tonantis. Hæc erat a Medis arbor tranſlata colonis: Perpetuo frondens& Medica mala ferebat. Tūc erat Her. f. p. q̄ ſ. ar. Malus Aſſyria quā alij vocāt Medicā ꝙ venenis medetur ſoliū eſt unedonis intercurrētibus ſpi nis. Pomū ipſum alias nō māditur: odore p̄cellit foliorū quoqꝫ qui tranſit in ueſtes vna cōditus: arcetqꝫ aīalium noxia Ar bor ipſa omnibus horis pomifera eſt: alijs cadētibus: alijs matu reſcētibus: alijs vero ſubnaſcentibus. Pli. auctor. Parthenices primo ingreſſu/ ſimulachra ꝑ omnē Legimus Aegyptum ſubita cecidiſſe ruina: Et colliſa ſolo: iacuit reſupinus Anubis. Q iiij luſtinus Strabo Plinius Galli dionyſius Medica PARTHENICES PRIMAE Parthenices. p. in. Idola Aegypcioꝝ corruerunt: ut ſacrę littere dicunt ad introitū Marię in Aegyptum. Anubis. lingua Aegypcia Mercurius dr̄: idē ſignificat canē. Mercurius cū Iſide celebratur capite canino: qm̄ Diodoro teſte Iſis canibus uſa eſt ad maritū inueniendū: propterea canes in eius ſacroꝝ pōpa pręcedebant. Diodorus item addit Anubim fuiſſe filium Oſiridis fratrē Macedonis: qui qm̄ cane inſi gni armoꝝ utebatur: ea eciam imagine cultus fuit. Cornibus auratis ſolio ruit Iſis ab alto. Occidit extemplo luctu quæſitus Oſiris. Sicut cum trepidi per cæca ſilencia fures Noctis eunt taciti: vigilantqꝫ ad furta: repente Si denſas abigat lux in prouiſa tenebras/ Diffugiunt: lucemqꝫ timent: cædūtqꝫ diei Cornibus au. Iſidi cornua tribuit: nam ipſa eſt Luna: O ſiris ꝟo ſol. Diodoro& Laercio teſtibus. Sicut cum trepidi epithethon furum:& honeſta iucundaqꝫ comꝑacio. Attoniti Vates illis reſponſa diebus Nulla dabant: ſtabatqꝫ oculos īinotus haruſpex Sparſa Sacerdotes timido legere Deorum Fruſtra miniſterio: cœpit tunc perdere vires Cæca ſuperſticio: veriqꝫ exurgere Patris Cultus:& occulto Superum latrea fauore. Attoniti Va. Vero Deo pręſente ceſſabāt falſi reſponſa dare. Diuinādi genera duo ſunt: Alteꝝ naturę: Alter artis. Natura furorē habet& ſomniū: quā in prophetis: Sibyllis:& oracu lis fuiſſe ꝑhibent Poetę. Diuuſqꝫ Aurelius Aug. cōſentit. Nā & ꝓphetaꝝ extāt volumina. Et Sybillaꝝ carmina Lactancio teſte. Multaqꝫ rn̄ſa& Delphici Apollinis:& Ammonis Dodo i neiqꝫ Iouis: alioꝝqꝫ Oraculoꝝ. Veꝝ ex his pleraqꝫ illuſioni bus demonū multos deceperunt. Ars cōtinet Haruſpicinā: Auguria:& Sortes: tū Aſtrologiā. Haruſpicinā Tages Ethruſcos edocuit. Nā arāti cuidā in agro Tarꝗnienſi:& ſulcū ꝓſun dius imprimēti: e terra ſubito quidā Tages apparuit facie pue rili: ſed ſenili prudēcia: is artis primus doctor. Vn̄ Luca. Sed cōditorartis Finxerit iſta Tages. Et dr̄ Haruſpicina ab Hara & inſpiciendo. Dicūtur& Extiſpices ab Extis: quę inſpiciunt Anubis Diuinādi genera. Haruſpici na Auguria. Sortes Aſtrologia Extiſpiceſ diodorus Laercius. Diodo. Laercius Lactācius Lucanus. LIBER III FO. CV. Nā hęc ars Exta Fulgura& Oſtēta cōplectitur: ut eſt apud Ciceronē in li. Diuinacionū Auguria& Auſpicia ab auiū garritu vel guſtu nomē traxerunt:& ab his inſpiciēdis. Eiuſdē autē artis Auguria& Auſpicia erāt teſte Cicerone dicente. Quid de Augurijs loquar? Tuę ꝑtes ſunt: Tuū auſpicioꝝ patrociniū eſ ſe debet. Hi& omina aduertebāt. Sūt āt Omina ea q̄ vl̓ ꝟbo vl̓ facto nobis ſubito eueniūt:& ea in noſtrā vel fortunā: vel īfor tuniū īputamus. Erat āt Romę Auguꝝ Collegium magnę auctoritatis: ut ex Cicerone Liuioqꝫ diſcimus. Sortes originem hn̄t a Numerio quodā: ꝗ ſomnio monitus quodā loco ſilicē ꝑ forauit digito: ꝑforatoqꝫ ſaxo ſortes in robore ſculptas priſca rū litteraꝝ notis inuenit: q̄ habitę in maxīa veneraciōe fortunæ monitu: manu pueri miſcebātur: atqꝫ tū educchātur. Vnde Strabo habet Pręneſte Fortunę tēplū illuſtre: vn̄ certa eduntur Oracula Syllius ſacriſqꝫ dicatū Fortunę Pręneſte iugis. Apud Anciū itē fortunę templū fuit: in qͦ ſortes ſua ſpōte mouebātur De his ſuꝑſticioſis vanitatibus canit Tibullus. li. ij. Tu ꝓcul euētura vides tibi deditus Augur Scit bn̄ ꝗd fati ꝓuida cātet auis Tuqꝫ regis ſortes: ꝑ te p̄ſentit Haruſpex Lubrica ſignauit cū Deus exta notis. His verſibus aꝑte mōſtrātur diuinacionū eaꝝ differēcie. Reliqua ē Aſtrologia q̄ maioris artis eſt cōſideracioniſqꝫ. Attoniti va. ꝗ natura futura p̄ręcinūt: vel Deo mo niti. ſtabatqꝫ oc. īmo. Haruſpex. artes diuinādi tāgit. Sūt& alię artes q̄ Aſtrologiā ſequi vidētur. Geomancia: quę fortuita pūcta in puluere deſignat. Pyromācia igne diuinat. Hydromā cia: aqͣ. Eſt& Necromācia quæ mortuis utitur& hūana cæde vn̄ a νέκρον quod eſt cadauer: vel ἄπο τουνεκσου quod eſt mortui dr̄.& ἄπο του νεκρύοσ. νέκοομαντια id eſt Necyomancia ab umbris. Latrea. media producta ꝓpter dip thongon græce etenī κλατρεία dicitur& eſt ſumma virtus ꝙ alio nomine pietas. religio. theoſebia nuncupatur. Quo ſtudio Natum/ qua ſollicitudine Mater Sancta/ quibus curis/& qua curauerit arte: Non ſi mille mihi Boreas inflauerit ora: Milleqꝫ veloces ſurgant in carmina linguæ Expreſſiſſe ſatis liceat. tollebat in ulnas: Et figens oculis oculos/ præcordia flammis Dulcibus urebat: teneros amplexibus artus Cicero Idem Cicero Liuius Strabo Syllyus Tibull̓s Orneri. eomācia fyroman hydromā Necromā necyomā cia Latrea. PARTHENCES PRIMAE Stringebat lachrymās: roſeæ dabat oſcula fronti Vbereqꝫ exerto dulcem inuitabat ad eſcam: Expertem ſermonis adhuc: nec verba valentē Soluere Progeniem: ſum̄oqꝫ ardebat amore. Quom primū dulces Infans proferre loquelas Cœpit:& alternis veſtigia figere plantis: Mater ei tunicas habiles ordita: nouumqꝫ Veſtis opus: niueo Puerum velauit amictu: Suſpicienſqꝫ polos inquit: date Numina veſti Incrementa meæ: Pueri cum corpore ſemper Creſcat:& ad ſanctos ultro ſe accomodet artus. Non gladium tineāue ferat: non trita ſenectæ Cædat:& hæc noſtri durēt monumēta laboris. Quo ſtudio Na. Educacionē Pueri ſcripto cōprehendi non poſſe canit Poeta. Milleqꝫ velo ſur. in car. ling. Vir. Non mihi ſi linguæ centū ſint oraqꝫ centum. Imitātur noſtri Homeꝝ ſecūdo Iliados dum Catalogum aggreditur. Sic ait.& tenui gaudentē cyelade Natum Spectabat defixa oculos: dextraqꝫ regebat Ambiguos greſſus: in pignore prouida ſemper Sollicitæ mens Matris erat: pia voluere verbaEt Superum laudare Patrem ſtudioſa monebat Atqꝫ manu victum quærens: ſub paupere tecto Aſſiduum tractabat opus: non mobilis illi Frons erat: aut ſubito pectus mutabile motu. Grata ſed illius mentem/ vultumqꝫ decoro Pondere firmabat grauitas: nō mœſtū nec atro Toruū ſuperciliū: nec aperto effuſa cachinno: Sic ait. Cyclas veſtis genus Decātat probæ indolis& ſtu dioſe Matris educacionē: tum honeſtum& Virginis decorū deſcribit erga filium. Nō mobilis illi frons. non iactacione cer uicum occupata ut noſtrę virgines. aut ſubito pectus mutabi Cyclas Virgil̓ al nec mel ta nec atꝝ Torua ſu ꝑcilium LIBER III. FOL. CVI. le motu. Grauitas. vultus grauitatem deſcribit: non moſtū: nec toruum atrocem ſcilicet. nec atro ſupercilio. ſuperbiam intelligit Eſt enim Grauitas ſapiencia cum auctoritate. M. Tullius in of ficijs libro primo. Quæ grauis& fortis Ciuis& reip. dignus principatu fugiet atqꝫ oderit. Nec aperto eff. cachinno. Cachinnus riſus dicitur ſolutus a verbo græco καγχαρω id eſt cachin̄or. Iuuenalis. Sed facilis cui vis rigidi cenſura cachinni. Sed clara& miti facies condita lepore: Non ridens: nō triſtis erat: ſed mixtus utroqꝫ Vultus: humiqꝫ oculos ſemper conuerſa nitētes Obfuſcare decus: viuamqꝫ abſcondere formam Cura fuit: ſemper vulgus/ manifeſtaqꝫ ſemper Compita/ congreſſus hominum vitauit& ora. Gaudia Natus erat: Natus ſolacia: Natus Curarum lenimen erat: Matri iſta voluptas Sola fuit: terram membris habitabat/ Olympū Mente: nec a ſtudijs potuiſſet talibus unquam Diuelli: pietas imis immerſa medullis Hæſerat:& firmas virtus incocta ſub alto Pectore radices/ pulſa undiqꝫ ſorde. per omnes Spargebat late ſynceri corporis artus. Sed clara& miti facies con. lepore. tranquillo& maturo: nā utrūqꝫ Mite ſignificat Marcello teſte. Pietas imis īmerſa medullis. Heſerat:& firmas virtus. Syllius de virtute. Mecū honor& laudes:& læto gloria uultu: Et decus& niueis victoria concolor alis. Sarg. l. ſynceri. Syncerus cōponitur a σόν quod eſt con& κηροσ cera:& non a συν id eſt con& χάιρε ſalue: ut Imperiti ſomniant. His ſuper addiderat diuinæ ſemina lucis: Cœleſtiqꝫ Pater totam Iuſtrauerat igne. Non illam terrenus amor/ non ulla caduci Cura boni/ non ſpes vitæ/ non triſtis imago Tullius luuenalis Marcellus Syllius Grauitas. Cachīnus Mite Syncerus PARTHENICES PRIMAE Horriferæ mortis nec honor nec fama mouebat. Hic fuit a prima ſeruatus origine ſemper Viuendi modus ad gelidi nigra uſqꝫ ſepul chri Limina. Sicut enī aſſiduis quæ vapulat undis Dura ſilex immota manet: nec murmura ponti Nec metuit ventos tempeſtateſqꝫ ſonoras: Quoqꝫ magis premitur/ tanto fit leuior æſtu. Sic inconcuſſum firmato robore pectus: Fortunæ quaſcunqꝫ minas: quoſcunqꝫ labores Erunaſqꝫ tulit: paciens terit omnia virtus. His ſuper addiderat. Plenitudinē gracię oſtendit a Deo Vir gini collatam contēptumqꝫ mundi huius: pacienciam& conſtanciam. Cum comꝑacione immoti ſaxi. Aegyptus pluuiam neſcit: ſed lata quotannis Cū premit æquorei Sol humida brachia Cancri Arua rigat Nilus: verū his fœcundior annis Exijt:& campos melioribus imbuit undis: Largius& ſegētes illis:& poma diebus Protulit omnis ager: pręſencia Numina tellus Senſit:& illius radijs fœlicibus æther Intima maiori conpleuit viſcera partu. Aegyptus pl. neſcit. Proxima Africę īcolitur Aegyptus: in trorſus ad meridiē tendens: donec a tergo prętendantur Aethi opes. Inferiorem eius ꝑtem Nilus dextra leuaqꝫ diuiſus ample xū ſuo determinat Canopico oſtio ab Africa: ab Aſia Peluſiaco. c. lxx. m. paſ. int̓uallo. Quā ob cauſam inter inſulas quidā Aegyptum retulere: ita ſe findēte Nilo ut triquatrā terrę figuram efficiat. Ideo multi gręce litterę vocabulo Deltam appella uere Aegyptum Plini. autor. in Aegypto non pluere Plato au ctor eſt. Cum pręmit ęquori. ad natutā aīalis reſpexit. Sol humida brachia Cancri. Nilus incipit creſcere Luna noua quæcunqꝫ poſt ſolſticium eſt: ſenſim modiceque Cancrum Sole tranſeunte: habundatiſſime autem Leonem. Et reſidet in Virgine hijſdem quibus accreuit modis. In totum autem reuocatur Legytus. Nilus Plinius Plato LIBER II. FO. CVII intra ripas in Lybra(ut tradit. Herodotus) centeſimo die Auctus eos ꝑ puteos menſurę notis deprehenduntur. Iuſtū incre mentū eſt cubitoꝝ. xvi. Minores aquę nō omnia rigant: Ampliores detinent tardius recedendo. In. xij. cubitis famē ſentit: In. xiij. Eciannū eſurit. xiiij. cubita hilaritatē afferunt. xv. ſecu ritatē. xvi. delicias. Maximū incrementū ad hoc æui fuit cubitoꝝ. xviij. Pli. lib. v. Verum. h. f. an ꝗbus Maria cū Puero fuit in Aegypto. lam ferus Herodes fato ſublatus: ad undam Raptus erat ſtygiam æterna cruciandus Erinne. Iam fe. Hero. Herodes bene ferus: crudelis: quia ꝓprios filios& innocētes pueros ferro peremit. Vn̄ Auguſtus cū audiſſet inter pueros: quos in Syria Herodes Rex iudeorum intra bimatū iuſſit interfici: filium quoqꝫ eius occiſum: ait Melius eſt Herodis porcū eſſe quā filium. Is fuit Herodes magnus cui Archelaus filius ſucceſſit: cui Auguſt. duas Tetrarchias regni paterni: contulit: reliquis inter Herodē Antipā& Philippū eius fratrē diuiſis. Fato ſublatus. Fatum ut Marcellus ait ut cō muniter intelligitur ſignificanciam decreti habet. Adoctis ta men poſitum inuenimus pro voluntate. Virg in ſexto. Heu ſtirpē inuiſam:& fatis contraria noſtris Fata phrygum. verba ſunt Iunonis. Nec enī Iuno aut quiſquā Deorū fatum habet quod ipſi faciunt. Sed fata ſunt a ſummo Deo. Ad undā Raptus erat Stygiam: Herodes febri intolerabiliqꝫ prurigine in omni corꝑis parte vexatus: coli: tormentis: Pe dum tumore: tum teſticuloꝝ putredine vermes ſcaturiente: fœdoqꝫ anhelitu diucius tortus: Iordanis aquis calidis uſus: tandem cum placuiſſet medicis corpus eius oleo foueri: in ſolium plenū oleo demerſū: totū diſſolutū eſt: quæ Dei ira(quē tociens ſeue crudeliterqꝫ leſerat) eueniſſe quis abneget. Ex loſepo noſtriſqꝫ. Et poſt prima fugæ iam ſeptima venerat æſtas Tempora: lamqꝫ pedes Puer exercebat:& ora Rectius:& formæ dulci florebat honore: Quom Diuis iterum Galilea monentibus arua Ocyus Aegypti laribus peciere relictis: Nec Bethleem tetigere domos: nec rura Sionis: Et poſt prima. fuge iā ſept. v. aeſtas. id eſt ſeptimus annus: Herodot Plinius Marcellus Virgil̓ loſepus Herodes. Archelauſ Antipas Philippus Fatum PARTHENCES PRIMAE quom Diuis. i. Angelis Galilea. Matheus ſcribit ī ſomnis mo nitum ab Angelo. rura Sionis. Hieroſolyma. Archeleos nam tunc Solyma regnabat in ora Natorum primi Herodis ſæuiſſimus. Illo Archeleos nat. p. Herodis ſe. nam nō ſolum in accuſatores ſuos qui eum Cęſari poſt mortem patris accuſauerant: ſed& ī ſubditos patre crudelius deſeuit. Poſt luſtrum expulſo dulci cū pignore Mater Longæuuſqꝫ Senex ad primi maxima veris Orgia: quom typico faciunt ſolenniter agno Conuenere. Puer ſubitæ ſeſe abdidit umbra Nubis: ab aſpectu Matris ſublatus in alta Templa ſacerdotes inter legiſqꝫ magiſtros: Mirantem vario tenuit problemate turbam. Tres illum gemebunda dies: tres anxia noctes Agnatos notoſqꝫ inter per rura: per urbem Cu tremulo Cōſorte Parens queſiuit:& auras Quæſtibus impleuit: lachrymiſqꝫ tepētibus ora Poſt lu. expulſo. Luſtrū ſpaciū quinqꝫ annoꝝa Romanis di citur: ſolebāt eīm tum Vibē quibuſdā ſacrificijs luſtrare. Sep tem annis in Aegypto fuere. Deinde poſt luſtrū. i. quinqꝫ annos: iam Ieſus. xij. annoꝝ fuit. fuit autē Archelaus in exilium miſſus Viennā Galliæ urbē: auctore Ioſepo Orgia ταόργια ſunt Bacchi feſta. Ad primi max. veris. Paſche feſtū dicit: qd̓. xiiij. luna Marcij celebrant Hebręi: dicuntqꝫ Peſach: unde eccleſiaſtici Paſcha deduxerunt. Eſt ergo littere ordo illo Archelao ſ. poſt luſtrum..i. quinqꝫ annos reuerſion̄ Ioſeph expulſo: & cum iā ſeptemannis fuiſſent in Aegypto: quibus quinqꝫ an nis imputatis fient anni Ieſu duodecim. Mater Parthenice lōgeuuſqꝫ ſenex: dulci cum pignore. i. Filio Conuenere ad maxi ma orgia primi veris.i. ad diē Paſche cū faciunt orgia ſolenniter feſtiue: typico figurali agno. Agnus enī a nniculus decima quarta luna in ſingulis domibus ad veſperam eſui apponebatur cum lactucis agreſtibus& panibus azimis. i. non frrmentatis ut in Exodo mādatum fuit. Quintadecima autē feſtiua ſuit Hebreis. Puer ſu. ſeſe ab. Cum factus eſſet annoꝝ duodecim: aſcēdentibus illis in Hieroſolymā ſecundū conſuetudiarchelaus Luſtrum. Ioſepus Exodus. LIBER III. FOL. CVIII. rem diei feſti: remāſit puer leſus in Hieruſalē& non cognoue runt Paren̄ eius Hieronymus in Luca. Tenuit proble. Problemata quæſtiones circulares appellāt eſt autem πρόρλημα propoſicio latine Sæpius hæc iterans: magni mi Nate Tonantis Progenies: ſi terram habitas/ te oſtende Parēti. An potes ardorem hūc afflictæ ſpernere mētis? Si cœlos/ æterna Patris ſi regna petiſti: Me quoqꝫ depoſitis in ſidera collige membris: Vel viuā me tolle precor: quo veneris/ æquū eſt Me quoqꝫ Nate ſequi tuus ē ex ſanguine ſāguis Ex membris tua mēbra meis: ex corpore corpus: Quod tociens alimenta dedit tibi lactea pectus Ferre potes tantis curaꝝ molibus angi? Tercia lux aderat: quom ſe quærentibus ultro Obtulit:& media ſeſe monſtrauit in Aede. Tūc illū formoſa Parēs amplexa: quid inquit Nate tot in lachrymas tanta in ſuſpiria mittis Me miſerā? triſtemqꝫ Virum? tū lumina tollēs In matrem Genitus dulces ſe miſit in ulnas. Sæpius h. ite. Oracio Pathetica eſt: mouet enī affectus: qͦs gręci παθοσ dicūt ab officio Mr̄is& filij pietate erga Matrē. Et poſt ter ſenas hyemes: quom ſydera Capri Liqueret Hydrophoro iuueni vicinus Appollo Cœligenam ſobolē placito ſermone precata eſt: Et. p. ter ſenas Hye. i. decē& octo annos: ꝗbus ſi īputes duꝗ decim ī ſolidū cōſtituētur anni. xxx. Ordo ē cū Apollo. i. Sol vicinus iuueni Hydrophoro. i. Aqͣrio: linqueret ſydera Capri. mutacionē aq̄ ī vinū quā Ieſus fecit ī nupcijs: ut ē in diuo Ioāne ſcriptū factā cōſtat āno. xxx. ntītatis eius. Capricorni effigi es ē ſimilis Aegipani: quē Iupiter: quod cū eo nutritus eſſet in cœlum retulit: ut Capram nutricem Aquariū alij Ganimedē dixerūt: alij Deucalionē: alij Cecrope: HierohyLucas. Ioannes Problema Capricoꝝ. nus. PARTHENICES PRIMAE qui ante ſacrificiū vini aqua uſus eſt: quia ante vinū īuentum Cecrops regnauit auctor Eubolus Hyginio referente Tethyos ut latices dulci mutaret Iaccho: Albaqꝫ purpureos aſſum̄eret unda colores: Ornaretqꝫ nouo conuiuia ſancta liquore. Tethyos ut latices. i. aquas Tethys filia cœli& Telluris& Oceani loror& cōiunx equo flumina genuiſſe traditur ab He ſiodo: qui& ſcribit Thetidē Nerei& Doridos filiā Peleo nupſiſſe. Achillēqꝫ genuiſſe. Iacchus. Bacchi nomē ab ιακχεω quod eſt clamo:& ſumitur pro vino. Tum primū veteri Deus innoteſcere mundo Cœpit:& antiqui nebulas excludere ſecli: Propterea ſtygio feruens ludæa furore Terribiles illi pœnas: commentaqꝫ fraudis Struxit inauditæ: ſub iniquo iudice tandem Damnatum fixere cruci: quē pallida Mater Contemplata diuſtetit:& ſuſpiria ducens Cum vellet clamare ſonus non affuit ori. Ploranti lachrymæ deerant: cū tangere corpus Tentat:& ad triſtes extēdere brachia plantas: Tum primū veteri Deus. Primū iſtud miraculū Ieſu fuit ut Ioanū ſcribit Propterea ſtygio infernali feruens incenſa. ſ. Ter ribiles illi poenas ſub iniquo iudice. Poncio Pilato. Phidiacæ ſimilis ſtatuæ ſine ſenſibus hæſit. Corda ſopor gelidus clauſit: caua lumina nubes Texit:& amiſſo ceciderunt robore membra. Aſt ubi collapſam famulæ/ comiteſqꝫ leuarunt: Atqꝫ fatigatos ſenſim vigor imbuit artus: Conuerſo ad Natum tales dedit ore querelas. Phidiace.ſ. ſta. Marmoreę ab artifice Phidia. de quo diximus Adde quod& alius fuit Phidias Pictor. O decus: o placidum diuinæ frontis honorem: O faciem: o mitis clemencia lumina vultus: O ſine fraude manus: o neſcia criminis ora Tethys lacchus Eubolus. Hyginius Heſiodus LIBER.III FOL. CIX. Ora meo tociens gremio inclinata: meaqꝫ Contrectata manu tociens: primiſqꝫ ſub annis Hoc miſero nutrita ſinu: geſtata lacertis Membra meis tociens: ſumoqꝫ ex ętheremiris Lapſa modis: quę me facitis ſine Cōiuge Mr̄em Non ego vos/&ſi Simeon crudelia fata Precinuit: tanto credebam nata dolori: Nec paritura mihi tantum mœroris:& auſus Eſt quiſqͣꝫ ſcelus hoc ingens? nō horruit ergo Mens humana nefas tantū? quid criminis in te Nate: quid& tantæ potuit quis fingere culpæ? O decus. Oracio Pathetica eſt mouēs affectus ab ipſius mor tui perſona& moribus: tum ab ipſa Matre. Tanta ne lætheos Manes audacia mouit? Tanta ne terrigenas homines demencia preſſit? Hoc liuoris opus: tantas amor improbus auri Parturit inſidias: hæc ſunt dulciſſima Proles Quę te meqꝫ necāt: ſceleri ſcelus arma miniſtrat Iuſticiæqꝫ ratis duplici perit obruta vento. Flete viri: ſanctæqꝫ nurus: nulla audijt ætas Par facinus: perit humana ſub imagine mundi Conditor: ipſe cauum cœli qui ſuſtinet axem. Terra quid auctorum ſceleris veſtigia portas? Auctorem cognoſce tuū: date ſigna doloris Sidera: damnatus luuenis ſub iudice falſo Adiutore carens/ inter furibunda relictus Agmina: ſolus/ īops./ plātas caput ora manuſqꝫ Saucius:& duro traiectus pectora ferro. Tanta ne letheos Manes id eſt dęmones quoꝝ inſtinctu prī cipes Iudeorū mortē ſaluatori intulerunt. Manes Aurelius ait ſignificare honos. Vnde Dij manes pro boni Dij dicuntur a ſuppliciter eos venerātibus ꝓpter metum mortis. Immanes R I Aurelius. Manes PARTHENICES PRIMAE quoqꝫ pro valde nō bonis dicuntur. Feſtus auctor Tanta ne terrig. in Inferis temeritas: in hominibus demencia fuit: ſic& in principibus ſacerdotū præſumpcio: in populo Iudaico ſtulticia fuit Regē glorię crucifigiHoc liuoris inuidiæ. tantas improbus. par inſi. Auaricia. cum inuidia. Hæc ſunt. d. proles παθοσ a cauſis Flete vir.ſ.qꝫ. n. nulla audijt aetas par facinus παθοσ a mag nitudine delicti. Damnatus iuuenis ſub iud falſo. παθοσ ab ætate.& a mo do. Adiutore carens. inter furibūda relictus ag. Pathos a cau. ſa. ſolus: inops. Ab omnibus membris cōmiſeracionē mouet. & dicitur παθοσ ab Habitu corporis.& duro traiectus pectora ferro: a materia:& parte leſa corporis. Vnica deſertæ ſoboles: ſpes unica Matri Heu morit̉: virtuti honor hic/ hæc præmia dant̉ Moribus innocuis? prohibe lumina Titan Abde caput nebulis: aerprecor indue noctem: Omnia/ quæ celi gremio capiuntur:& ipſi Si Deus hic vobis: Mariam miſereſcite cœli: Et plorate mei mecum crudelia Nati Funera: lugubrem Domini cognoſcite caſum. Veh populo: patribuſqꝫ tuis ſanctiſſima quōdā Nunc ſcelerum ſentina Sion: tua crimina quātis Te implicuere malis: unum quot funera funus Parturiet: lux una omnes peſſundedit annos. Nate Dei/ qui ſers humana piacula ſolus: Me affligi ſimul: atqꝫ tuos ſentire dolores Cogit amor: natura iubet: mihi ferrea plantas Spicula/ mortiferæ penetrāt mea pectora ſentes: Cordaqꝫ dilaniant: miſeros vix ſuſtinet artus Spiritus: atqꝫ utinam tecū mihi Nate liceret Afflictos finire dies:& cædere vita. Omnia te nobis melius preſente ferebam: Sed poſtqͣꝫ te liuoredax/& auara cupido Feſtus LIBER III FDL. CX. Oppreſſere: nihil ſupereſt niſi triſte& amarum. Nulla meis ſine te ſolacia: nulla voluptas Rebus erit: tecū pereunt mea gaudia: tecum Omne meum ſolamen obit: ſuſpiria tantum/ Singultuſqꝫ mihi ſine te:& lamenta ſuperſunt. Ah qͣꝫ dulce foret Matri: ſi viribus uſus Nate tuis porpriæ fugeres diſpendia vitæ. At poſtqͣꝫ pietas& inenarrabilis ardor Tanta pati: tantoqꝫ premi te pondere cogunt: Eſto mei ſaltem memor:& miſerere tuorum: Quos moriens inter tam ſæuos deſeris hoſtes. Poſtqꝫ tuos Matrem reditus mi Nate reuiſe: Et ne adeo magni teneat te cura Parentis. Vt tibi deſertæ ſubeant obliuia Matris. Aduentus ſperare tuos concede Parenti: Atqꝫ tuos iterum vultus/ atqꝫ ora tueri. Hæc mihi ſpes lenimen erit: curaſqꝫ leuabit Iſta fides: oro ne poſt tua funera linquas Suſpenſam me Nate diu: ſed te ocyus ipſum Redde tuis: hoc materno da munus amori. Spes eſt longa dolor: promiſſaqꝫ munera amāti Expectare diu labor eſt& pondus iniquum. Hactenus& ſi me caſus timor iſte futuri Ambiguam premeret: tua qͦd tamen ora licebat Cernere me vitæ nunqͣꝫ tedebat:& omnem Tollebat tua ſola ſalus mihi cognita curam. Vita mihi ſemper poſt hac inuiſa futura eſt. Nulla dies lachrymis unqͣꝫ/ gemituqꝫ carebit: Et viuam moriens: erit& vita ipſa ſepulchrum Sola domo incerta lucem perteſa latebo: I Propterea prohibe iſtius me Nate teneri PARTHENICES PRIMAE Exilio vitæ: finemqꝫ impone dolori: Atqꝫ dies precide meos: neu deſere Matrem Hoſtiles inter turbas plebemqꝫ cruentam. Ad noſtros ubi victor Auos ſub nocte latentes Veneris: oro meū iubeas ſaluere Nepotem: Illum ad me duc Nate precor: tecūqꝫ reſurgat. Interea ipſa tuos comites ſolabor:& iſtos Ne nimium caſus timeant ſtudioſa rogabo. Talibus ægra Parens ad Natū vocibus uſa eſt. Hæc lamentata ſolū mouere: tremoribus Alpes Expreſſere metū: colliſaqꝫ ſaxa per auras Terrifico ſtrepuere ſono: Titania lampas Occidit extemplo: medioqꝫ expalluit axe: Aſtra ſimul Solemqꝫ dies amiſit: Olympum Aequora tellurem ſubita nox abſtulit umbra. Ipſa repentinos rerum natura tumultus Admi rata caput circumuertebat:& orbem Perluſtrans/ tantoꝝ opeꝝ diſcernere cauſas Non valuit: ſacroſqꝫ leuans in ſidera vultus Numina mutato dixit mea regna laceſſunt Ordine: grande aliquid tantis elementa fatētur Motibus: aut Superos iteꝝ diſcordia vexat: Aut opus īmenſum cœlo Deus euocat: ingens Inſolitumqꝫ aliquid certe hęc portenta loquunt̉ Vnica deſerte ſoboles ab ętate cōmiſeracio& a fortuna. Heu moritur? παθοσ a loco qui pręter ſpem dicitur. Prohibe tua lu. Titan. per exclamacionē legendū eſt: ut magis afficiamur cōpaſſione& miſericordia. Veh populo. p. Ad noſtros ubi victor: a. ſub. n. l. Veneris or. m. iub..ſ. nepo tem Ioannem Baptiſtam. Talibus ęgra.i. mœſta. Hęc lamēta ſolū. i. terrā mouere. mo tu temrre qui factus in paſſione legitur deſignat. Alpes. ꝓ mōtibus ponit: proprie autē Alpes mōtes ſūt Ita LIBER.III FOL. CXI. liam a Germanis& Gallis ſeꝑantes: ut eſt apud Strabonē Pli. & alios geographos. Terri fico ſtrep. ſono Babilonij motus terre hiatuſqꝫ& cetera omnia Vi ſyderū exiſtimant fieri: Sed illorum trium quibus fulmina aſſignāt Iouis Saturni& Mar tis. Pli. auctore Ariſtoteles alias aſſignat cauſas Titania lampas Occidit. defectionē ſolis dicit miraculoſam quoniā ſol tum lunę e regione ſtetit: ſit autem eclipſis naturalis ſolis tantū in coitu luminū: hoc eſt in interlunio: quā vulgus coniunctionē dicit. Aſtra ſolem. omnia elementa cōpaſſionem cum creatore habuerunt. Ipſa repentinos. Naturam miratam ſcribit. Hiſtoria id attri buit Dionyſio Areopagitę. Signa dedit tellus: utinā bene vertat:& aſtra. Hæc ait: attonitæ cæca caligine gentes Merſa ſub æternam timuerunt ſecula noctem. Signa dedit tellus. Portentū non ſolum quod portēdat: ſed quod iam apportet& faciat. Prodigium autē ſemꝑ peſſimum eſt: dictū quaſi porro adigendū Virg. in ſecūdo. Sola nouum dictūqꝫ uephas Harpyia Celeno Prodigiū canit& triſtes denūciat iras. Omen: votum eſt mētis& vocis. Vnde ſacrificātibus dicitur bona habere omina: id eſt ut circumſtantes& bona mē te velint:& recta oribus proferant auctor Marcellus. Signa. d. t(utinā bene vertat)& aſtra: id eſt ſtellę ſigna dedere: utinam ſint proſpera. Fletibus his aderat Iuuenis: qui ſponte relicta Coniuge dilecto voluit comes ire Magiſtro. Hunc igitur cum iam traheret ſuſpiria Chriſtus Vltima:& urgeret ſupremus anhelitus ora: Singultire videns fleuit: paulumqꝫ leuatis Luminibus/ Comitu dixit chariſſime ſalue: Quem neqꝫ blandicijs potuit mollire voluptas Non terrere minæ: non inclinare labores. Nunc habeo grates: referamqꝫ fideliter olim: Quod mea prætuleris viridi conſorcia vitæ Solus:& in caſu comes es mihi ſolus acerbo. Morte premor: dare poſtremis mādata loquelis R iij Strabo Plinius Plinius Nirgil̓ MarcelluPortentū. Prodigiū Omen. PARTHENICES PRIMAE Pauca ſinor: fuit hæc: licuitdum viuere: nobis Sed poſthac tibi Mater erit tibi namqꝫ relinquo Et curam& nomen Nati: ſeruabis amorem In matrem Sobrine meum: poſſeſſor& hæ res Ipſe meæ pietatis eris: per ſaucia teſtor Brachia: perplantas: capitiſqꝫ aſperrima ſerta Huic miſeræ fer opē Viduæ. mox frōte paruper In Mariam verſa: tua ſint hæc pignora dixit: Hic Mulier tibi Natus erit: ſolabitur ægram: Atqꝫ operam rebus dabit officioſus agendis. Viue: nec aduerſos inter te deſere caſus: Nec fugias mala nec quæras: veniencia ferto Fletibus his ad. Iuuenis qui ſponte relicta Cōiuge. Dicunt Ioannē hunc fuiſſe ſpōſum: in cuius nupcijs Ieſus aquā vertit in vinū: ad hoc alludit Poeta: cui Matrē cōmendauit Dn̄s ī cru ce. Nec fugias ma. nec quęras. veniēcia ferto. Horacius. Tu ne quęſieris ſcire nephas quē mihi quē tibi finem Dij dederint Leucothoe nec Babylonios Tentaris numeros. Sic fatus poſuit faciem de fronte loquentis: Pallida confuſus lachrymis cruoribat in ora. Talibus admonuit Matrē ſine nomine Matris: Ne materna pium laniaret viſcera nomen. Sic fatus poſuit fa. de frōte loq. Pallida confuſus lachrymis cr. ibat in ora Talibus admo. m. ſine no. mat. Alludit ad hoc qd̓ dixit Ieſus Matri. Mulier ecce filius tuus:& nō dixit Mat̉: ne ꝑ nomē maternū viſcera rūperentur virginis Marię. Suſcepit luuenis grate: Matremqꝫ Amitamqꝫ: Et ſatis officio fecit Nati atqꝫ Nepotis: Donec perfidiæ creſcens audacia paſſim Caſtra Dei genus electum peregrina coegit Littora:& ignoti noua regna inuiſere mundi. Tūc omnes Patriā& Solymos liquere Penates Morte: vel exilio pulſi/ robuſta diſerti Horacius LIBER III FOL. OXII Tum Stephani pietas inter volitancia ſaxa Emicuit: templi præceps Iacobus ab alto Culmine deiectus fractis ad marmora membris Teſtis/& exemplum fidei immortale reluxit. Suſcepit Iuuenis grate. benigne: Matrēqꝫ. teſtamento IeſuAmitāqꝫ. natura. fuit enī ſororis Marię filius: vnde ſupra Sobrinum dixit: id eſt Conſobrinum: quaſi Conſorinum: gradus enim agnacionis ſic ſe habent ut Matris ſororem Materteram vocemus: quaſi alteram Matrem: Sororem vero patris Amitam. Ponit igitur Amitam pro Matertera. Et ſatis officio. virtuti. fecit Nati. filij: atqꝫ Nepotis. ex ſoro re enim nepos fuit Marię. Donec perfidię creſcens audacia. id eſt temeritas perfidoꝝ Iudeorum Chriſti Diſcipulos perſequencium. Caſtra Dei: id eſt exercitum dei coegit inuiſere peregrina Littora& noua re gna ignoti mundi. Tunc oēs Diſcipuli. Diuiſionē Apoſto loꝝ ſignificat. p.& ſo. liqͣ. Pena. Morte vel ex. Iacobū fratrē lo annis Herodes gladio ꝑculit. Fuit uutē hic Herodes Agrippa cognominatus filius Ariſtoboli: filij magni& nequiſſimi He rodis: de quo ſupra retulimus: fuit autē familiaritate& amicicia deuinctus Druſo Tiberij Cæſa. filio: quo mortuo Tyberi. us eū earceri mācipauit. a quo carcere liberatur ꝑ Caium Germanici filiū: qui& ei tetrarchiā Philippi: q̄ erat Ituręe& Trachonitidis regionis:& tetrarchiam Lyſanię qui erat tetrarcha Abilene cōtulit: Regēqꝫ deſignauit diademate ei impoſito. Ioſe pus auctor. Meminit filij huius Agrippę. Iuuenal̓. Dedit hūc Agrippa ſorori. Obſeruāt ubi feſta mero pede ſabbata Reges. Et vetus indulget ſenibus clemēcia porcis. Robuſta diſerti Tū Stephani pietas. primus Martir ꝓ Chriſti noīe Iacobus cog nomento minor. Poſt longos tandē gemitus/ poſt funera Natū Prima reſurgentē vidit: nam conſcius ipſe Materni mœroris: Auos ubi traxit ab orco: Poſt lon. tan. ge. Parthenicen primū vidiſſe Filiū a morte re ſurgentē deſignat: quāuis hiſtoria euāgelica id nō habeat: ve ro tn̄ ſimillimū eſt: pietatiſqꝫ ſingulare officiū. Auos ubi tra xit ab orco id eſt inferis Orcus fluuius dicitur eſſe apud inferos dictus ab urgendo ut Pompeius uult. Alij ab ὄρκο id eſt R iii loſepus luuenali. Pompeiuſ Amita. Sobrinus Mat̓tera Herodes Agrippa Ituręe Abilcira Orcus. PARTHENICES PRIMAE iuramento dicunt: eo quod per illum hoc eſt ſtygem paludem a qͣ defluit Dij iurare ſolebāt: ut eſt apd̓ Ho. nec peierare licebat Mane ſub Auroram ingenti cum luce Parentis Tecta ſubingrediens: quid tot ſingultibus inꝗt Chara Parens: quid te fletu conſumis acerbo? En tua Progenies adſum: mecumqꝫ Nepotis Vmbra tui: cognoſce manus veterēqꝫ figuram Oris:& iſta tuis mea membra ſimillima mēbris. Cur tantos noſtro ſparſiſti in funere planctus? Ipſe tuas grauius voces animiqꝫ dolorem Quā tormenta tuli: ſed iam aſpera cucta ꝑegi: Nil ſupereſt mortale in me: nil triſte relictum. Vicimus infernos: gentemqꝫ ſubegimus atram Pone metus curaſqꝫ Parens: hilariqꝫ beatum Fronte diem celebra: paruo poſt tempore mecu Immortalis eris: ſceptrumqꝫ tenebis Olympi: Mane ſub aurorā. ing. c. l. p. Te. ſubing. Alloꝗtur matrē. ꝗd tot ſingultibus inꝗt Chara parēs: ꝗd. t. fl. cō. acerbo. i. triſti. En tua pro. ad. m. q. ne. um. tui. Ioānis Baptiſtę dicit autem vmbrā: qm̄ corpus eius aīe vnitū nōdū erat. Cognoſce manus: veterēqꝫ figurā. Ad Ieſum refer qui cum corꝑe& anima ſurrexit. Sic fatus ſubito tenues diſceſſit in auras. Hoc viſo rediere animi: vireſqꝫ reſumpſit Parthenice āmiſſis: per eburnea mēbra cucurrit Purpureus color:& formæ reuocauit honorem Sic fatus ſubito: te diſ. in auras. Hoc viſu red. ani. vireſqꝫ reſumpſit Parth. ꝑ eburnea id eſt alba. Purpureus color ſanguineus:& for. re. honorē. priſtinū decus formę: quod ob merorē & lachrymas palluerat. Sicut cum rapido noua gramina perculit æſtu Phębus:& egregium calor abſtulit oris honorē Si nouus humenti labatur ab aere nimbus: Et ſcatebris riget omne ſolū vetus ītrat ī herbas Reſurectionis dom īcæ apꝑiio: primū facta Mat ri Mariæ Homerus LIBER III FO. OXIII. Robur:& agroꝝ redit inſtaurata venuſtas: Sicut cum ra. per comꝑacionē ſicut Phœbus. i. ſol cum rapi do æſtu perculit: percuſſit urēdo no. gra.& calor abſtulit egre. honorem oris: aſpectus. Si nouus nimbus: Imber: labatur ab humenti aere:& omne ſolum riget ſcatebris. pro fontibus: ꝗa lcatent: vetus Robur intrat in herbas:& venuſtas pulchritudo ag. inſtaurata redit.i. reuertitur. Narciſſi caput extollunt: Peneia ridet Laurus:& exultant hilares per rura Napeæ. Narciſſi caput extollunt. Narciſſi meminit Pli lib. xxi. inter lilia dicens. Sunt& purpurea ſilia: aliquādo gemino caule: carnoſiore tm̄ radice: maioriſqꝫ bulbi ſed un ius Narciſſum vo cant huius alterū genus: flore candido calice purpureo. Diffērencia lilijs eſt& hæc quod Narciſſis folia in radice ſunt proba tiſſimis in Lycię montibus. Tercio generi cetera eadem Calix herbaceus. In hunc florē. Qui. in ſecūdo metha. mutatū ſcribit Narciſſum Cephiſi fluminis& Lyriope nymphe filium. Fuit & Narciſſus ex libertis Claudij imꝑatoris ditiſſimus cuius me minerunt. Tranquillus. Tacitus& Iuuenalis. illo auctore interfecta eſt Meſſalina Claudij uxor: ut Cornelius ſcribit. Peneia ridet Laurus. Alludit ad fabulā qua Daphne filia Peſ nei Theſſalici fluuij amata a Phœbo in Lauꝝ mutata fuiſſe ꝑhibetur. exultant hilares per rura Napeę. Nymphę quæ floribus& virgultis pręſunt. intelligit igitur Virgulta& flores ꝑ Napęas. Dryades quercubus. Oreades montibus delectantur Lactancius grāmaticus in quarto Thebaidos. Ipſa aderat cum nube Deus circudatus albaluit in ætheriam Socijs mirantibus arcem: Ipſa aderat: quom nub. d. circūdatus alba Iuit in aeth. Aſcē ſionem Dn̄i in cœlum dicit ipſa pręſente factā ſocijs. id eſt diſcipulis mirantibus: Vnde Lucas ſcribit. Viri Galilei quid aſpicitis in cœlum: hic leſus qui a vobis aſſumptus eſt ſic veniet: tanquā admiran̄ introducens Apoſtolos ſuſpicientes in eœ lum poſt Dn̄i Aſcenſionē. Et cum flammiferæ venit ſub imagine linguæ Spiritus: ingenti reſonans per tecta fragore: Et cum flāmi ferę venit ſubimag. lingue Spi. ingē. per. t. fragore Lucas factus eſt repente de cœlo ſonus: tanquā aduenien̄ Plinius Ouidius. Trāꝗllus Tacitus. Iuuenalis Corneliuſ Lactācius Lucas: Lucas Narciſſus Daphne Aſcenſio Domini Sprſſane. ti miſſio PARTHENCES PRIMAE ſpiritus vehementis:& repleuit totā domū ubi erant ſeden̄.& apparuerunt illis diſꝑtitę linguę tanquā ignis. Vnde Poeta di cit Flammiferę linguę. Tum noua paciferę fidei mandata ferentes Diſcipuli/ Solymis orbem inuaſere relictis. Tum noua pacifere fidei mandata feren̄. Diſcipuli ſoly. orbē īua. relict. Duodecimo anno poſt Dn̄i paſſionē: Diſcipuli Hieroſolymis relictis Iudaicaqꝫ Gente ad Genciū populos tranſ migrarunt ut Euſebius teſtatur. Tempore nāqꝫ illo vires atqꝫ arma Quiritum Humanum vicere genus: ſed inermia Chriſti Caſtra Deos: veteres auſus imi tata Gigantum. Tēpore nāqꝫ illo vir atqꝫ ar. Quiritū. i. Roma. Quirites dicti ſunt Romani a Quirino: Romulus dictus ē Quirinus ab haſta: quā Sabini Curim dicūt: Quidā a Curibus urbe ſabinorū auctor Feſtus. Humanū vicere ge. ſed iner. Ca. Chriſti vicere deos: imitata ve. au. i. tentatus. Gigantū. Hoc eſt: ſicut olim Gigan̄ voluerunt expugnare cœlum& pellere Deos: Sic nūc Diſcipuli Chriſti cultū Idoloꝝ inermi manu: expellere an niſi ſunt. Gigantū fabula eſt apud Ouid Diodorus ſcribit Iſidis tēpore: vaſto fuiſſe corpore homines quos Gigātes Græci dixere: ſacerdotes Aegypcij monſtra quędā: ab Oſiride poſtmodū deuictos. Sunt ꝗ hos exiſtiment de terra genitos: recēti adhuc prima generacione animancium Alij robore corꝑis validiores: cū multa p̄clara edidiſſent oꝑa: Gigantū nomē caſu ſortitos affirmāt. Multi exiſtimāt: cū Ioui Oſiridiqꝫ Dijs bellū intuliſſent ꝑemptos fuiſſe. Alij ob hanc cām a Ioue in Gigātes animaduerſum dicūt: quod magnitudi ne ac robore corꝑis cōfiſi: aduerſiqꝫ legibus& multa egerint ī hoīes iniuſta:& ꝓpinquas gētes in ſeruitutē redegerīt: bellūqꝫ his intulerint: ꝗ ob ſingularia in hoēs beneſicia Dei ſint ex iſtimati: Sed& alios quoqꝫ Dijs pręſidiū belli tuliſſe aduerſus Gigātes cōſtat: Macedonesquidē circa Palenē: Italos in cāpo que olim a loci conflagracione Phlegreū: poſtmodū Cymeū cognominarūt. Diodorus auctor. Hæc ideo retuli: quoniam apud Poetas varijs in locis bella Gigantū geſta referuntur. In uidua deſerta domo rerum indiga Virgo Coniuge defuncto: Natoqꝫ in regna recepto: Diuiſio apoſtolor Gigantes Iſit Euſebiui. Feſtus diodons LIBER III. FOL. CXIIII. Ducebat triſti vitam mœrore iacentem. Inuidua deſer. do. re. indi. Vir. Sacrataſſime Virgīs humilē īopēqꝫ vitā poſt apl̓oꝝ migracionē: natiqꝫ aſcēſionē deſignat lam charas olim comites Martham atqꝫ Sororē Eurus ad occiduum tulerat ſine remige littus. Iam cha. olim co. Mar. atqꝫ ſoro. Magdalenā. Eurus ad octulerat ſine remige littus. Dicūt Eccleſiaſtici Lazaꝝ Martham & Magdalenā a Iudeis naui incluſos ſine remige:& in mare expoſitos: auxilio diuino veniſſe in Gallias ad Maſſiliā ciuitatē ibiqꝫ diuini verbi ſemina Gallicę genti ſparſiſſe. Recte igitur Poeta Euro vēto orientali a ꝑtibus Syrię eos veniſſe ſine remi ge ad occiduū littus: Maſſilię. Phocenſiū vero edificiū eſt Maſſilia: petroſo in loco ſita. Cui quidē portus ſubiacet ſaxū videlicet in theatri forma: ad auſtrū ſpectās. auctor Strabo. Propterea āmiſſi quærens ſolacia Nati: Palladiæ collem dederant cui nomina ſyluæ Et loca: quæ curare magis quondā ille ſolebat: Aſſidue tamqͣꝫ Prolem viſura petebat. Propterea ammiſi. q. ſo. Nati Palladię col. i. montē Oliueti. dederant cui no. ſyluę. Palladię. i. Oliuæ. Olea enim Palladi ſacra eſt. Aſſidue petebat:& loca: quæ ille. Natus. ſole. q. magis curare in quibus diuerſari ſolitus fuit. Impaciens amor eſt: maioraqꝫ viribus audet. Seqꝫ reperturum credit quæ ardencius optat. Inter Cæſareas arces: Tirioſqꝫ colonos: Impaciēs amor eſt: cauſam cur ea loca inuiſeret amorem dicit. maio. qꝫ viribus audet. Seque reperturum credit quæ aroptat. Inter cæteros locos montem Carmelū a Parthenice viſi tatum deſcribit: occaſione cuius& montis ſitum tum religio nis in eo monte ortum meminit: a qua religiōe cęteros ſua inſtituta mutuaſſe deſignat. Dicit itaqꝫ Seqꝫ reperturum credit quæ ar. optat. Et noli legere reꝑturā fœminino genere. nā ita dictū eſt: ut illud Ciceronis. Hāc ſibi rē pręſidio ſperāt futu rū. Nā futuꝝ nō referrur ad rem: ſicut legētibus temere& incurioſe videtur: neqꝫ pro participio poſitum eſt: ſed verbū eſt indefinitum: quod græci appellant απαρέμφατον neqꝫ nu meris: neqꝫ generibus p̄ſeruiēs: ſed libeꝝ vndiq̄& īpromiſcuū Strabo Cicero. Maſſiliꝫ PARTHENICES PRIMAE Quali. C. Gracchus verbo uſus eſt in oracione cuius titulus eſt. de. Q. Popilio circū conciliabula. Credo ego inimicos me os hoc dicturū Aulus Gellius auctor. Inter Ceſareas arces. Srrabo dicit poſt Acam eſt Stratonis turris: quæ ſtacionē habet: inter has eſt Carmelus mons:& p̄ter oppidorū nomina nihil aliud: ut Sycaminoꝝ ciuitas& bu bulcorum& Crocodeloꝝ ciuitas& hmōi alia. Ptolemeus tur rim Stratonis Cæſareā Stratonis dicit. Aca autem Ptolemais dicitur Claudij Cæſaris colonia. vnde Poeta dicit. Tyrios colo nos: non intelligo igitur Tyrū dici: ſed Ptolemaidē. Pli. ī mō te quondā Echatana oppidū: riuus Pagida ſiue Belus vitri fertiles harenas paruo littori miſcens: ipſe e palude Cendeuia a radicibus Carmeli profluit. Iuxta colonia Claudij Cæſaris Ptolemais quæ quondā Acę Et vada lordanis frontem Carmelus in auras Tollit:& aſſiduos latices in vertice ſum̄o Et vada Iordanis. Iordanis amnis oritur e fonte Paneade ꝗ cognomē dedit Cæſareę: amnis amoenus:& quatinus locor ſitus patitur ambicioſus accoliſqꝫ ſe prebens velut īuitus. A ſphaltidē lacū diꝝ natura petit: a quo poſtremo ebibit̉: aquaſqꝫ laudatas perdit peſtilentibus mixtas. Plin. Frontē Carme. in auras. Verſus Iordanē in orientem: habet etenim ab occaſu Syriacū mare. Et aſſiduos latices: id eſt aquas in vert.ſ. ꝑturiens. Syluas ſa lientibus irrigat undis. Poeta nō ſolū ſyluas Carmeli intelligere videtur: ſed& reſpicere ad Srrabonē. Poſt Carmelū eſſe in gentem ſyluā. Poſtea Iope ſcribit. Parturiens/ ſyluas ſalientibus irrigat undis: Atqꝫ ſupercilio ſenſim demiſſus ab altoVſtima Carpathium veſtigia mittit in æquor: Abluiturqꝫ fretis Paphie: quibus inſula diues Cingitur:& Pharios videt alto a culmie fluctus Atqꝫ ſuꝑcilio qui ſenſim demiſſus ab alto. Vtima veſtigia mittit in Carpathiū ęquor. Strabo. Icario mari Carpathiū coiūgitur ex ꝑte Auſtri. Huic āt Aegypciū. Ab occaſu āt Creticū & Affricanū. Ab. qꝫ. f. P. Cypri. Mar̄ cōpręhēſum ex Aegypto & Phœnicia& Syria& reliqͣ ora: uſq̄ ī tn̄ſmarinā rhodi rgionē cōpoſitū ē ex Aegypcio pelago& Pāphylio:& eo quod Iſſico Aea Carmeluſ Echatana. Iordanis. Gellius Strabo Ptoleme. Plinius Idem. Strabo Strabo LIBER III FO. CXV ſinui proximū eſt in hoc Cyprus iacet: e regione in Syria Carmelus mons. abluitur itaqꝫ his fretis ꝗbus Cyprus inſula Cin gitur quæ a Papho ciuitate Paphia dicitur. Et Pha. videt al. a cul. fluctus. Pharios. i. Aegypcios a Phario. Mons Patꝝ pietate ſacer: lateqꝫ priorum Inclytus hoſpicio Vatum: nam dicitur illinc Diſcipulo ambuſtam iaciens ex aere veſtem Helias ardenti cœlum pecijſſe volatu. Illinc perpetuis/ ceu miſſi e fontibus amnes Relligio:& ſacri fluxit reuerencia cultus. Quicquid habent alij montes pietatis/ ab iſto Ducitur: hac una plures e vite racemi Diffuſi late terras: atqꝫ æquora complent Hinc Cartuſiacis æterna ſilencia clauſtris: Hinc varias Benedictus oues collegit: ab iſto Canabe nodoſa tunicas arcere fluentes Lignipedes didicere Viri: quiqꝫ arua colebant Inuia:& aſſiduo terras ardore calentes: Mons. P. p. ſacerpropter Helizeū& Heliā eorūqꝫ diſcipulos Illinc perpetuis. Vult religionē ab his ortum habere. Hinc Car. aeterna ſilen. clau. utinā in foris ſilerent: ubi mag no ſtrepitu ac clamore iudicū tribunalia vexant. Hirc va. Bene. oues. ☞ Infœlix o ſemꝑ ouis pecus. Ab iſto Canabe nodoſa tunicas arcere fluentes Lignipedes didi viri id eſt fratres. S. Franciſci. Vtiliſſima funibus Canabis ſeritur a Fauonio. Quo denſior eſt eo tenerior. Ipſa canabis vellitur poſt vindemiā: ac lucubraciōibus decorticata pur gatur Pli. libro. xx. Quiqꝫ ar. co. Inuia:& aſſiduo terras ar. calēt. ego intelligo Paulū primū Eremitam:& Diuū Antoniū reliquos Anachoritas qui Scithin& Nitriam incoluerūt. Sunt autē hæ regiones in Aegypto vicinæ Libyæ& Mœridis lacui. auctore Ptole meo Ibi habitaſſe Patres ſcribit Io. Caſſianus in ſuis Collacio nibus: ſtilo elegātiſſimo. Et aſſiduo t̓. ardo. propter vicinita tem peruſti cinguli. Et quos Cyriacus de littore vexit Ibero: Plinius Ptoleme lo. Caſſi nus. Cptus Canabis. Scithis Nitria. PARTHENCES PRIMAE Hinc orti: ſanctum& ſum̄o genus ęthere dignū Hinc noſtri venere Patres: habitacula montis Culmen adhuc ſeruat toto apparencia ponto. Et quos Cyriacus. d. Ordinē intelligo quē Cruciferorū dicunt. habuit enim inſtitutorē Cyriacū Hieroſolymoꝝ Epīum quē Iulianus Cæſar cū fratribus occidit: defecit tū religio uſqꝫ ad tempus Innocencij quarti Pontificis: qui eundē ordinē qua ſi quodam poſtliminio reduxit Hinc noſtri venere Patres: Carmelitę a monte dicti. ha. mōtis Culmen. i. vertex adh. ſer. to. ap. mun. Hyperbole. Quæ noſtri poſuere ataui modo poſſidet hoſtis Barbarus: expulſæ Solem peciere cadentem: Arctoaſqꝫ domos:& gentis regna Latinæ Reliquiæ antiqui generis/ Vatuqꝫ propago: Quæ noſtri. p. Ataui. mo. poſſ ho. Bar. Saracenus. Amici Alexandri eū cōmonefaciebant: ut Græcis quidem ſicut Ami cis Barbaris autē ſicut hoſtibus uteretur. Sacius hæc virtute atqꝫ malicia diuidi. Cōplens enī Græcos malos eſſe:& Barbaros urbanos auctore Strabon̄ Latini p̄ter Græcos& Latinos omnes hoīes Barbaros appellarūt. Chriſtiani eos qui extra eā religionē ſunt. Adde quod Strabo alio loco Barbaros dicit ap pellatos: qui difficulter aſpere ac duriter loquerētur ut bleſos Balboſqꝫ dicimus. Expulſe re. an. g. qꝫ. i.& ꝓpago Vatū. ꝓgenies ꝓphetaꝝ: expulſe a Carmelo monte. ſolē. p. c. id eſt occidētis regionē:& reg na Latinæ gentis. Venerūt in Gallias Anno ſalutis. M.cc.lv. j. S Ludoicum Francoꝝ regē traducti. Arctoaſqꝫ. d. id eſt ad ſeptētrionis regionē ἀρκτοσ Vrfa: inde Arctous deriuacio. Quæ ferrugineos humeris circumdat amictus Veſte ſubalbenti: nec ſumit ab arte colorem. Huc igitur ſi quando quies: vacuumqꝫ negoci Tempus erat/ veniens curas lenibat:& ipſa Maieſtate loci large oblectata redibat. Quæ ferrugineos. Virg. Et ferruginea ſubuectat corpora cymba. Color eſt ſubniger ferrugo Et tum caput obſcura nitidum ferrugine texit. Marcellus. Ferrugineū colorē Ceruleū eſſe dicit. Virg. in tercio georg. Et ferrugineos Hyacinthos. Barbari Arctous. Ferrugo al̓ munde Strabo Virgi Marcelluſ Virgi LIBER III. FOL. CXVI. Veſte ſubalbenti.ſ. chlamide. nec ſu. ab ar. colorē. cōtenti na tiuo colore. Huc igitur ſi. q. quies. Vult Parthenicen ſępius oblectatam fuiſſe& loci amenitate:& cultu religionis. Propterea montana Viri ſpelea colentes/ Audito illius fato ſublime ſacellum Apricis poſuere iugis primi: atqꝫ quo tannis Sacra inſtaurātes hymnos& thura ferebant. Namqꝫ ipſi ſeſe mox ut vulgata ſalutis Fama fuit: Chriſti magis iunxere miniſtris Fautores operis ſancti: ſocioſqꝫ laborum. Propterea. dicit btīſſime ꝟgini: audito eius fato.i. exceſſu: Viros ꝗ ſpelūcas Carmelihabitabant: tetricā ac ſanctā illic vitam ducen̄. primū ſacellū in carmelo Virgini poſuiſſe: quotan nis ſacra Hymnis& thure factitaſſe. Apricis po iu. id eſt cacuminibus iugū mōtis cacumē gręce Apricus componitur ab a& φρικη frigus: quaſi ſinfrigore. auctor Feſtus Virg. Mitis in apricis coquitur vindemia ſaxis. Nāqꝫ ipſi ſeſe. Hoc ē Patres ꝗ Carmelū incolebant iunxerūt ſeſe ſtatim miniſtris magnis. i. Apoſtolis. Propterea iſtorum longos ſeruata per annos Poſteritas iungit Mariæ cum nomine montis Nomina Carmeli: niueoqꝫ inſignis amictu perpetuū ſeruat priſcæ pietatis honorem. Hos quoqꝫ Virginei penes eſt reuerencia cultus Precipua ſeruata fide: velut Herculis olim Sacra Poticigenæ cuſtodiuere nepotes. Hoc Deus: hoc magnæ Petri qui præſidet aulę Paſtor:& æternis orbem moderatur habenis Sæpius accitis Patribus ſacroqꝫ ſenatu Sanxit:& æra notis ſignata bifrontibus extant. Propterea. ideo dicūtur fratres ſancte Marię: CarmelitaniHos. q. Vir. p. ve. Her. olim Potici. cuſt o. ſa. More Poetico cōfundit hiſtoriā: nā nō Potitij cuſtodiuere ſacra hercul̓ ſd̓ domus Pinaria. Vir. Et domus Herculei cuſtos Pinaria ſacri. Feſtus. VirgiVirgil̓ Apricus Pinarij Poticij. PARTHENICES PRIMAE Veracius Pontificalis in libro quem fecit de ſupplicaciōibus ait Pinarijs qui nouiſſimi cōmeſo prādio veniſſent: cum iam manus pranſores lauarent: pręcepiſſe Herculē: ne quid poſtea ipſi aut progenies ipſorum ex decima guſtarent ſacranda ſibi: ſed miniſtrandi tantūmodo cauſa non ad epulas conuenirent. auctor Macro. Satur. libro tercio. Poticia autem gens familia re ſacerdocium habuit ad aram maximā Herculis ut eſt apud Liuium libro nono. Sicut igitur Poticijs præcipuum ſacerdo ciū eſt Herculis: ita Parthenices obſeruancia Carmelitis: ex mē te Poetę. Hoc deus hoc. Sancitū dicit hoc a Deo:& Pontificibus Romanis ut docent æra. i. plumbæ bullæ. ſig. bifront. p.&. p. Paſtor in Antiochi celebres Ignacius agros Venerat:& ſacros Petri ſortitus honores Sancta per Aſſyrios paſcebat ouilia campos: Iſte ſuper mira naſcentis origine Chriſti: Et teneri ſtudijs æui: vitæqꝫ prioris Moribus ad Matrem dedit: accepitqꝫ tabellas His adeo incaluit Patriæ cęleſtis amore/ Obuius ut fatis ultro progreſſus in ipſos Se tulerit Traiani enſes:& in ora leonum: Quin& defuncti ſcrutatus corda ſatelles: Auratis inſcripta notis inuenit leſu Nomina: ſic grauibus dictis/ ſuaſuqꝫ potenti Intima Diſcipuli penetrarat pectora Virgo. Ac ſi quis Partho miſſurus ſpicula cornu Cuſpidis æratę trahat: impellatqꝫ ſagittam. Paſtor in Antiochi Ignacius Epiſcopus Antiochię in Syria: quæ olim Reblata: litteras ad Mariā dediſſe rurſuſqꝫ ab ipſa recepiſſe perhibetur. hunc Petro ſucceſſiſſe legimus. Tabellas epiſtolas ſuper mira or. naſcen. Chriſti. Anthiochi celebres agros: non intellige conditam Anthio. chiam ab Antiocho Nam Strcbone Appianoqꝫ teſtibus a Se leuco Nicatore condita fuit. Inſigniores enī urbes Syrię enumerans:& ſi plures ſint: maxime tamenquatuor ſunt. Antiochia apud Daphnem.& Seleucia in Pieria:& Apamia:& LaoIgnacius. antiochia Seleūcia Apamia Laodocia Mācrobi. TLiuius Strabo Apianus. LIBER.III FOL. CXVII dicia. Eas Seleucus Nicator condidit Maxima ab eius patre di cta eſt. Munitiſſima ab eo. Apamia ab eius uxore: Laodicia āt a matre. Sancta per Aſſyrios: id eſt Syrios. promiſcue dicitur a Poeta. Iſte ſuꝑ m. n. or. ch. De infancia Saluatoris uult eū tabellas id eſt epiſtolas accepiſſe. Obuius ut fatis. Sub Traiano Imꝑatore martiriū patitur Ignacius: aiuniqꝫ in corde eius dulciſſimū nomen Ieſu aureis elementis ſcriptum repertū fuiſſe. Notis Litteris. Ieſu. Tres ſyllabe per Diereſim. Nomina pl̓ule pro ſingulari. Ac ſi quis Partho Sic inheſiſſe dicit verba Marię cordi Igna cij ac ſi quis arcū Parthico ſpicula impuliſſet. Iamqꝫ propinquabāt cani: rugæqꝫ venuſtam Criſpabant faciem: formæqꝫ inimica ſenectus Venerat: at pulchros ætas ne frangeret artus/ Lumina ne longo iam caligancia fletu Induerent tenebras: fierentqꝫ obnoxia nocti: Dicitur æternum Matris pro funere Natus Talibus alloquijs interpellaſſe Parentem. Iamqꝫ propinquabāt cani rugiqꝫ venuſtā. Poeta operi finē impoſiturus ad Farthenices mortem Aſſumpcionēqꝫ ꝓcedit. Inducitqꝫ Filiū Patrē alloquentē: ut īmortalitatem p̄ſtet: non ſolū animę quæ ſua natura īmortalis eſt: ſed& corpori: quod nec vitæ labem: nec originis culpam nouit. lamqꝫ pro ca. Marcellus Canum vetus antiquū. Virg Cana fides& viſta Remo cum f Quirinus. Magne Pater qui me terræ ne regna perirent Corpus& humanos iuſſiſti aſſumere vultus: Aſpicis annoſo Genitrix ut frigeat æuo: Deformiſqꝫ ſitu ſenij tabeſcat:& annis Curuetur grauibus: ſpaciū vitale peregit: lam ſatis erunas: inopiſqꝫ incōmoda vitæ Pertulit: aſſiduo ſatis eſt attrita labore: Matris& eximię racio virtutis habenda eſt. Da ſceptrum cœleſte meæ promiſſaqꝫ Matri S i MarcelluVirgi Canum PARTHENICES PRIMAE Regna Pater: longæqꝫ diem ſuccedere nocti Iam videat: mutetqꝫ ſuos in gaudia luctus. Mag. p. Captat beniuolenciā a perſonę proprie obediēcia: mo uet deide παθοσ ab ętate:& erumnis vitę mortal̓: hoc ē hoīm Et quia nec vitæ labem nec originis ullam Nouit:& antiquū retinet ſyncera pudorem: Maieſtate tua dignum non arbitror iſtud Tam ſanctu tellure pati putreſcere corpus. Sic ait. at placito poſtqͣꝫ Pater annuit ore: In diuerſa leues præmiſit regna Miniſtros: Qui Comites olim vitæ mortalis in unum Colligerent: Matriſqꝫ illos ad limina ferrent Obſequiū Dominę: tumuloqꝫ extrema daturos Officia:& celebri ducturos funera ritu. Et quia nec vitæ labem. Ab honeſto perſuadet. nec originis ullam Nouit. beatiſſimā Virginem ſine originali peccato con ceptam dicit: ut ſupra eciam in primo cecinit: quāuis multi cō trarium temere aſtruant: multos inducen̄ ſue opinionis ineptos imperitoſqꝫ doctores. Sed eam originalis culpę īmunem fuiſſe teſtatur Poeta hic:& elegāti carmīe ſcripſit Iacobus Sletſtatinus conterraneus meus amiciſſimus ex hiſtorijs: typis: Myſticiſqꝫ id approbans: tum diuinę maieſtatis decoro: ut& Poeta hic infert in Filij dei verbis. Maieſtate tua dignum non arbitror iſtud Tam. ſan. tell. pati putreſ corpus. Sic ait. at placido poſtq. P. annuit ore. In diuerſa leues pręmiſit. r. miniſtros. Angelos. Qui comites olim vite. id eſt. Diſcipulos. Tumuloqꝫ extrema daturos Officia.i. ducturos funera celebri ritu. Ipſe ferens textam Phœbi de lumine veſtem: Claraqꝫ biſſenis Matri diademata flammis Nazareth ex alto pecijt non ſolus Olympo: Nam Regem comitata ſuū/ cœleſtia paſſim Agmina ſolennes fecere per aera pompas: Et feſtam duxere diem: veteriſqꝫ nouæqꝫ Iacobus Sletaten̄. LIBER III FOL. CXVIII Legis& ex omni volitabant ordine turmæ. Ipſe ferens tex. phœbi de lumine. De lumine ſolis veſtē ſplēdidam deſignat. De flumine lectio non quadrat. Claraqꝫ biſſ. ma. diade. flā. id eſt ſtellis διαλημα coronaAnte alios Dauid& murice clarus& auroArgutam plectro ci tharam pulſabat eburno: Et veteres ducebat Auos: cupidusqꝫ videndi Virgineos obitus/ celeri per inania lapſu lbat:& ætherio mulcebat nubila cantu. Ceu cū fata gemens Cygnus vicina canoro Gutture& ex trema canit ad ſua funera voce. Pone ſequebantur Vates. coma fuſa per auras Nabat:& in tenui ventus ludebat amictu. Parthenice anguſto recubabat feſſa cubili: Et lachrymans requiem orabat: finemqꝫ laborū Progenies igitur Diuorum aſtante corona Sedit:& ægrotam ſic eſt affata Parentem. Alma parens mecū diuturna pericula quondāAnte al. Da.&. m. cl.& a. Murex& purpura ex cōchilioꝝ ge nere ſūt. vn̄ veſtes inficiūtur. Pli. li. ix. Ar. p. ſonorā cythara. Ceu cū fa. mortē gemēs. Cygnus gręce: latīe Olor. Cygnorū uulgo narratur ī mortē flebil̓ cātus: ſed Pli. id falſum exiſtimat. lib. x. Qui. Sic ubi fata vocāt: udis abiectus in herbis/ Ad vada Meādri cōcinit albus olor. prioris ſentencię. Poetęqꝫ nr̄i teſtimoniū. Pone ſe. Va. co. f. per au. Na. recte Prophetę Dauid ſequūtur prīcipē. Prog. Filius. Aſtan. coro. diuorum. Alma parens. Verba filij ad Matrē:& ſeruat pietatis decoꝝ Et ſine me perpeſſa tribus mala plurima Iuſtris: Credideras forſan cicius me noſtra daturum Regna tibi: quia Mater eras: humana volebat Hoc pietas:& amor preceps: lex altera cœlo eſt. Et ſ. m. ꝑ. t. m. p. xv. an. poſt paſſionē dn̄i Parth. cœlos petiuit. Nos etenī lento pœnas& præmia ſemper Cogimus ire gradu: meritis ut præmia creſcāt: Plinius Ouidius Murex Purpura Cygnus PARTHENICES PRIMAE Et vitare grauem nedum ſolercia poſſit Verum& ſegnicies pœnam: clemencia ſummi Tanta Patris tali humanu genus arte gubernat. Nos etenim lento pœnas. Iuuenalis Lenta ira Deorū eſt. Lē tus deus in remunerando: ut p̄mia creſcant. tardus in puniēdo ut neqꝫ ſolercia: neqꝫ ſegnicies pœnam euadere poſſit. Hæc mora longa fuit/ pietas& gracia maior: Semper enī tibi creuit honor: tua gloria ſemper Aucta magis: iam prima ſibi loca vendicat inter Spirituum ſanctos cœtus in vertice mundi. Nam quo quiſqꝫ magis ſortem paciēter acerbā Pertulerit viuens: tanto ſublimius ibit Orbe alio: Patriqꝫ magis vicina tenebit Tecta meo. fœlix igitur cui victa voluptas Terga dedit: longi quem nō fregere labores. Hęc mora longa. f. p. Maiorem enim graciam meruit paciens tolerancia. Humanę ſpacium vitæ componere phas eſt Hippodromo: celeres ꝑ quē rota feruida currus Voluit:& aſſiduo concretus puluere ſudor Membra virum tepido reddit deformia limo. Humanę ſpacium vitę compo. ph. Hippodromo: id eſt curſu. ιπποδρομοσ curſus equi interpretatur:& ꝓ loco poni tur quem latini ſtadium dicunt Ambigui rerum euentus: ſuſpiria longo Cum gemitu: lachrymis turgēcia lumina: pallor Plumbeus: exangui triſtes formidine vultus: Cura vigil: labor oſſa domans: dolor āxius omSollicitant hominu vitā: terraqꝫ mariqꝫ/ nem Obijciunt ſeſe paſſim: prudencia frenis Talibus humanos auſus diuina cohercet: Tranquillamqꝫ negat pacem mortalibus ægris. Hyppodr omus. Iuuenalis LI. III FOL. CXIX Eneruare ſolent ſecuras ocia mentes: Et vicijs umbrare animas: ut puluis aquoſo Imbre coit: leuibuſqꝫ rapi iam neſcit ab Euris: Ambigui rerum euētus. Perturbaciones enumerat: quę mentē obfuſcant. Prudencia diuina cohercet talibus frenis humanos auſus: id eſt conatus& temeritates hoīm. Tranquillamqꝫ negat pacem: id eſt animum fœlicem nō permittit in hac vita: ve rum qui pacienter hec tolerant: perpetuam ſencient tranquilli tatem. Nā ocia eneruare ſolēt ſecuras mentes. pulcherrima ſen tencia. Syllius. omnia contra Experienda manent: quam ſpon det blanda voluptas: Stramine proiectus duro paciere ſub aſtris Inſomnes noctes: friguſqꝫ famēqꝫ domabis. Idem iuſticię cultor: quęcūqꝫ capeſſes Teſtes factorū arbitrabere Diuos. Sic aduerſa premit ſenſus fortuna rebelles: Et cogit̉ parere Deo: morboſqꝫ labentes Pellit:& ardentes in pectore mitigat æſtus. Sic aduerſa fortuna premit rebelles ſenſus. Et cogit parere Deo. Paciēcia ſcilicet morboſqꝫ laben̄ Pellit:& arden. in. p. mitigat æſtus: iracundiam ſcilicet. Vt ſale conſperſo longos ſeruantur in uſus Viſcera: nec ledi ſanie nec tempore poſſunt: Sic duris animi rebus firmantur:& omnem Abijciunt peſtis cauſam: ſors aſpera tutum Præbet iter: via ſidereas hæc ducit in arces. Hac rate feruentes pelagi ſuperenatat undas Qui petit æterni portus& littora regni. Vidiſti qui me caſus voluere meoſqꝫ? Communi exilio pulſi varijſqꝫ per orbem Supplicijs acti/ ſorte exercentur iniqua. Et nunc extremis Galloꝝ finibus exul Martha Sororqꝫ latent: qͣs implacata malignis Gens odijs vento expoſuit pelagoqꝫ minaci. Ipſe dedi faciles curſus Euroqꝫ ſecundo Vt ſale conſperſo. per comparacionem:& mox per ſimilitu S iij Syllius PARTHENICES PRIMAE dinem oſtendit. Per Rhodon& Cretæ fines:& Neriton altam Scylleumqꝫ fretū Tyrrhena per ęquora vectas Littore longinquo expoſui: qua Gallicus altum Illabens Rhodanus Cyrneas diuidit undas. Hactenus hæc. iam tempus adeſt ut inercia vi tæ Pondera deijciens cœlum/ ſupremaqꝫ mundi Regna petas:& promiſſo pociaris Olympo. Hæc Genitus. læto Ge nitrix hæc reddidit ore. Per Rhodon& Cretę fines. Nauigantes enī e Syria excipit primo Iſſicū& Pamphylium mare: in quo Cyprus tum idem Pamphylium uſqꝫ in Rhodum: tum Carpathium uſqꝫ in Cre tam cui Myrtoum: Icarium& Aegeum coniunguntur. Deinde a promontorijs Cretę Siculū: quod& Corinthiacū implet ſinum: in quo Cephaleniæ Inſulę& Echinades: tum a Siculo Tyrrhenū: tum Liguſticum a quo Gallicus ſinus: in quo Nabon:& Maſſilia. Dicit ergo Poeta per Rhodon:& Cretæ fines. id eſt ꝓmontoria inſulæ Cretę:& Neriton altam. Virg.& Neriton ardua ſaxis. Neritus mons eſt in Ithaca inſula Echinadū una quæ ad hoſtium Acheloi locantur. Auctore Strabone& eſt Neritos Epiri ciuitas Pli. teſte. Scylleumqꝫ fretum id eſt Siculum a ſcylla. Tyrrhena per æq. mare Tyrrhenum quod eſt Tuſcum. Lit tore longinquo expoſui: ea parte qua khodanus Gallicus am nes Galliæ diuidit. Cyrneas undas. id eſt Corſicas nā Græce κυρνοσ hoc eſt Cymus dicitur. Inſulaꝝ ante Aſiā pulcher rima& libera Rhodos eſt circuitu. cxxv. mil paſ. Aut ſi pocius Iſidoro credimus. ciij. habitata urbibus. Lindo Camyro Ielyſo nunc Rhodo. Pli. auctore. Creta: inter Cyreneam& Græciā eam dico quæ a Sunio uſ qꝫ ad Laconicam locata eſt: in longitudinem hiſce ab oris æqͣliter diſiunctam ab occaſu in ortum. Aſeptentrione Aegeo ꝑfunditur pelago ſimul& Cretico. ab Auſtro autē Africano alluitur Aegyptum attingente. Strabo auctor. de alijs nominibus illaꝝ inſ. dicam alibi In freto Siculo eſt ſcopulus ſcylla: item Carybdis mare vor ticoſum Plinius. fabuloſa de ſcylla Niſi proſequitur Ouidi. in nono Metamorph. De ſcylla Sicula in decimo quarto HomeIſſicum mare. Neritus Echinadeſ Corfica Rhodos Græcia Scylla. Carybdis Virgit Strabo Plinius Plinius Strabo Plinius Ouidius. Homerus LI IlI FOL. CXX. rus in. xij. Odyſſeę ſcribit monſtrum fuiſſe ſcyllam duodecim pedibus: ſex ceruicibus totidemqꝫ capitibus. Matrem eius tra dit Crathim. Alij Phorci& Hecates filiam. Alij Phorbantis& Hecates. Pli. Chratis fluuij Ouid. Crathis nymphę. Rhodanus Rhoda Rhodiorum colonia fuit. Vn̄ dictus multo Gallia rū fertiliſſimus Rhodanus fluuius ex Alpibus ſe rapiēs per Le mānū lacū: ſegnēqꝫ deferens Ararim: nec minus ſeipſo torrentem Iſarā& Truenciā. Libyca appellātur duo eius ora modica. Ex his alteꝝ Hiſpanien̄. Alteꝝ Metapinū. Terciū idēqꝫ ampliſſimū Maſſilioticū. auctor Pli. li. iij Dictū āt prius Marthā: Magdalenāqꝫ Maſſiliā ꝑueniſſe poſtqͣꝫ mari expoſitę fuerunt: una cū Lazaro fratre. Cyrn. diuid. und. In Liguſtico mari eſt Corſica: quā Gręci Cyrnon appellauere: ſed Thuſco ꝓpior a ſeptētrione in meridiē ꝓiecta Pli. auctor. Quidā plus numatus quā doctus ex noſtris Corcyrā appellauit Corſicam: cum Corcyra in Adriatico: hæc autē Tyrrheno ꝓpior ſita eſt. Hactenus hæc. Concluſio oracionis. Nate diu expectate mihi multiſqꝫ vocate Supplicijs tandem exilio finem atqꝫ labori Pone meo: cur tantum oro mea gaudia differs? Sed tamen ante tuos iſto qͣꝫ e corpore migrem Da videam fratres: ſtygioſqꝫ hinc eijce Manes: Ne mihi tartarei vultus triſteſue figuræ Horrorem incuciant mortis gelidumqꝫ timorē. Nate diu expectate.i. deſiderate. Rn̄ſio Matris duo petentis. Vnū ut Diſcipulos prius videat. Alteꝝ ut malignos eiciat ſpi ritus: ne timorem aut horrorem ei incuciant. Supplicijs Supplicacionibus. Nec dum finierat: cum iam duodena per auras Læta cohors aderat: Cilicum reuocatus ab oris Hic erat: a Græcis alius trans Pelion atqꝫ Te thios Euboicæ fluctus Minoaqꝫ arua Et mare Carpathium: ſicientibus alter ab Indis: Nec dum finierat: cū iā duod per auras: Leta cohors ad Cili cum reuo. Cilicia olim uſqꝫ ad Peluſium Aegypti pertinebat: Lydis Medis. Armenijs. Pamphylia Cappadocia ſub imperio Plinius Plinius Rhodanuſ Cilicia. PARTHENICES PRIMAE Cilicū conſtitutis. Mox ab Aſſyrijs ſubacta in breuiorē modū ſcripta eſt: plurima iacet campo: ſinu lato recipiens mare Iſſicū a tergo mōcium Tauri& Amani iugis clauſa Soli. auctor. A Græcis alius. Diſcipulos ex varijs mūdi ꝑtibus aduēiſſe deſcribit. trās Pelion: ultra Peliū. Theſſalię montē.i. ex Macedonia. Atqꝫ fluctus Tethios Euboice. maris inſulę Euboię. Mi noiaqꝫ arua Cretenſia a Mino rege Cretę inſulę.& mare Carpathiū. Iter deſignat a Macedonia ad Syriam per mare. Euboea tā modico æſtu diuidua eſt a Boecię cōtinēte: ut du bitandum ſit an numerari inter Inſulas debeat: nā terrę ponte cōiungit̉. Tria ſunt eius ꝓmōtoria: Cenęo in ſeptētrionē vadit Duobus alijs ī meridiē extēditur. Quoꝝ Geraſtos ſpectat A ticā. Caphareus ꝓminet in Helleſpontū. Strabo. Soli. auctor. Siciē. alt. ab Indis. Indos ſicien̄. dicit ꝓpter calorē regionis. Alter ab Aethiopum ſiccis tranſlatus harenis Transqꝫ domos Arabū: rubri trās littora ponti. Alter ab Aethi. ſiccis trāſ. ar. rub. t. littora pōti maris rubri. Rubꝝ Mare ī duos ſinus diuidit̉: qͦꝝ alt̓ Perſicus: alt̓ Arabicus. Ille per Europæ populos a gente Latina Tranſierat veniens Siculos: Pelopiſqꝫ penates: Phœbeamqꝫ Rhodū: ſparſaſqꝫ ꝑ ęquora terras. Ille per Europę po. a gēte latina. Veniēs ſiculos.i. per mare Siculum. Pelopiſqꝫ penates.i. per Pelopōneſum. Phœbeamqꝫ Rhodon. nunquā ita cœlum nubilū eſt: ut in ſole Rhodos non ſit. Solino teſte. unde apte Phœbeā dicit: Sparſaſqꝫ per eq. t id eſt inſulas Cyclades& Sporades Cyclades dicuntur quia qua ſi in orbem circa Delū ſparſę ſunt auctore Solīo σπόράλεσ quod in mari ſparſę ſint. Deſignauit autem Poeta iter ab Italia in Syriam. Peſoponnēſi forma platani folio ſimillima eſt: Longitudine ac latitudine ferme par ab occaſu in ortum: ſtad. mille&. cccc. Longitudo eſt e Chelonata per Olympiam. Agrumqꝫ Megalopoſitanum ad Iſthmum. Latitudo ab auſtro in ſeptentrionemē Malea per Arcadiam ad Aegium hodie Moream dicunt. Mox animos Erebi qͦt erant per tecta per auras In cæcum Deus ire chaos mandauit:& altis lmmergi tenebris: atqꝫ intra tartara claudi. Euboea Rhodos Cyclades. Sporades Pelopon neſus. Solinus S. rabo Solinus Idem LIBER III FO. OXXI Mox animos erebi. Spiritus inferorum mandauit ire in cæ tum chaos: precibus Matris ſatiſfaciens: ne immundos cerneret demones. Tum niueā mentē domibus diſſoluit opacis: Et ſuper iniecit tulerat quæ dona Parenti: At gelidum tepido iacuit ſine ſanguine corpus. Splenduit ætherio mens immortalis amictu: Cui Supe rum mirata cohors arridet:& altis Gaudia ſcintillant animis: Domināqꝫ ſalutāt, Tum niueam mentem. ſplendidam animam Parthenices. Et ſuper iniecit. t. quæ dona quæ ſupra dixit veſtem de lumi. ne Phoebi. Inſonuere poli: longeqꝫ auditus ab alto Concentus: mixtūqꝫ melos: pars ocyus acta Clarius& cantu late reſonabat acuto: Tarda ibat grauiore ſono: qui ſidera voluunt Nūc gelidum verſus Boream pigrumqꝫ Bootē: Nunc Auſtros contra cœliqꝫ latentis ad Axem Curſibus aſſiduis orbes: qui lucida paruo Circuitu verſant in ſummis orbibus aſtra: Hi quoqꝫ concordi vocum diſcrimine carmen Immortale dabant: tellus mare riſit& aer. Ipſa ſinu Matrem Proles complexa per altos Aeris aſcendit tractus: iuxtaqꝫ Paternum Ad leuam ſolium ſublimi in ſede locauit. Interea Miſſi ſtrato impoſuere feretro Solliciti exanimū corpus gremioqꝫ dederunt Vallis: ubi magnū mudi/& generale futurū eſt ludicium:& tali ſignarunt carmine marmor. Parthenicæ diuū Dominę: Matriqꝫ Tonantis. Inſonue re poli. Longeqꝫ auditus ab alto Concentus: id eſt Harmonia. mixtūqꝫ melos cantus. Pars ocyus velocius: acta ꝑ Aſſſipcio Parthēiceſ PARTHENCES PRIMAB cuſſa. Clarius& cantu. la. re. acuto. ꝑ neten νήτη fidis acuti ſo ni. Tarda ibat gra. ſono. per Hypaten ῦπατη chorda inferio ris tenoris grauiſqꝫ ſoni auctor Ariſtoteles in Problematis. Qui ſidera voluunt. Ordo. Hij quoqꝫ qui voluunt ſidera: id eſt motores orbium cœleſtium: Hunc verſus gelidum Boream: pigrumqꝫ Bootē: id eſt verſus ſeptētrionem: nunc contra Auſtros quæ ad Axem latentis cœli: id eſt verſus Antarcti cum in meridiem:& qui voluunt orbes aſſiduis Curſibus:& qui verſant lucida aſtra: Planetas ſcilicet: paruo circuitu. id eſt epicyclis in ſummis orbibus hoc eſt in ecentricis. Hi quoqꝫ di cunt carmen immortale vario diſcrimine vocum. Hthagoras ſonum Harmonicum ſperis cœleſtibus tribuit Vnde Cicero in ſomno Scipionis. Quis hic inquam? quis eſt qui complet aures tantus& tam dulcis ſonus? Hic eſt inquit ille: qui interuallis diſiunctus imparibus: ſed tamen pro rata parte racione diſiunctus: impulſu& motu ipſorum orbiū efficitur:& acuta cum grauibus temperans: varios ęquabiliter concentus efficit. Interea miſſi. i. Apoſtoli ἀπόστολοσ id eſt miſſus. ſtrato imp. feretro. Vbi magnum mundi:&. g. f. eſt iudicium. vallis Ioſaphat Terga fere Titan Nemeæ extrema tenebat Fulgentem Cratera inter: claramqꝫ Coronam. Terga fere Titan. Solem in Leonis extremis partibus fuiſſe deſignat. Sylua Nemęa ſurgit inter Cleonas& Philuntem: in qua Argiui ſacra celebrare conſueuerunt Nemęa: ibi quoe quæ de Nemęo leone geſta: fabulis prodita ſunt. Strabo. vn de lęonem quem Hercules interfecit. Iupiter in aſtris locauit: Nemęum dicimus. Fulgentem Cratera inter. Crater poſitus eſt ſupra primam hydræ curuaturam: habet in labris ſtellas duas: infra anſas du as obſcuras in medio craterę duas: ad fundum duas oīno ſunt octo. Hydra trium ſignorum longitudinem occupat: Cancri Leonis& Virginis Hyginius auctor. Vnde apte Poeta dicit fulgentem Leonem inter Craterem claramqꝫ coronam. Nam ut Hyginius auctor eſt Leone exoriēte Corona occidere& cū Scorpione exoriri perſpicitur Verum illud Nati imperio poſt tempore paruo Ablutum Iordanis aquis terræqꝫ reſecto Nete Hypate Nemęa Crater Hydra Ariſtotel. Cicero Strabo Hyginius LIBER III. FOL. CXXII Pondere:& ardenti veſtitum luce nihilqꝫ Iam mortale tenens celeres inſidera Diui Tollentes iterum menti impoſuere beatæ. Verum illud. Dicit corpus poſtero tempore in cœlum aſſumptum:& beatiſſimę menti coniunctum. Ipſa tenens ſceptrū& nitido diademate fulgens Cincta caput: terras amat: atqꝫ vocata fauorē Impluit:& cœli lucentibus imperat aſtris. Ipſa tenens ſceptrum: Regina cœli: terras amat: id eſt terreſtres homines ſcilicet. atqꝫ vocata: id eſt inuocata. Impluit fauorem.& cœli lucentibus imperat aſtris. Siderum habet Imperium. τελος συν θῶν αγιω. χερε κεχαρη θομενή μαρήα Dyſtychon in Sebaſtianū Murrhonem. Sæcula tot Cornix tot viuit ſæcula Ceruus: Murrho obit ante diē Theutona terra gemat Sebaſtianus Murrho Colmarien ſis Germanus/ Reuerendi ſſimo ī Chriſto Patri ac do mīo. Domīo Ioanni de Dal berg Vuormacienſi Epiſco po dn̄o ſuo obſeruādiſſimo S. P. D. ſeſeqꝫ commendat. Plato excellentiſſimæ doctuinę vir& ingenij acutiſſimi peneqꝫ diuini: quadriſariā nobilitatis nomen diuidit ac diſcernit tam docte quā perite. Primum his nomen illud celebre diſtribuens: qui claris bonis iuſtiſqꝫ maioribus orti: deinde his quorum Parentes principes potenteſqꝫ fuere. Tercio vero eos nobiles vocat: quorum ſint Aui fama& opinione celebres: ut pota qui ex certaminibus olim coronas reportarint. Quartū vero& his pręſtantiſſimum: cum quiſquā ꝑ ſeſe animi mag nitudine ingenuitateqꝫ pręcellit Quāuis optime Pręſul nō ſo lum tribus præfatis generibus& clarus& præcellens exiſtas: Quarto tamen cum cęteros tum teipſum ſuꝑare contendis. Nam quā bn̄ficus liberaliqꝫ ingenio in me fueris enarrare nequeo: null̓ enī meis meritis: nulliſqꝫ officijs motus animi tur ingenuitatē in me demōſtraſti: cū nuꝑ me in cōſpectū illuſtriſſrmi Principis Philippi Palatini Rheniqꝫ Comitis rudē me ac ī eptū deduceres& collocares ꝗ& ſuis egregijs Prīcipeqꝫ dignis moribus: tuaqꝫ humanitate ductus:& regio uultu corporiſqꝫ geſtu: me placide audiens: ac pro rei condicione reſpondens of ficio functum hilaremqꝫ ad hos a quibus miſſus fueram dimi ſit. nec tu hac humanitate contentus me in ædium quoqꝫ tuarum penetralia duxiſti in Bibliothecam illam egregiam Latinarum Gręcarum Hebraicarumqꝫ litterarum officinam oīmqꝫ muſarum diuerſoriū. ac mox e nidulis codices educēs tuis manibus ſacratiſſimis aſpectui meo preſentare dignatus fuiſti fœci tum impudēter duos poſtulans codices: Latinū unum: al terum Hebreū ut eos uſui mihi comodares: quos inter maximas tuas occupaciones per Iacobū Vympfelingiū Slet ſtatinū ad me deſtinari feciſti: ꝗ iā apud me cum veteribus(ut Cicero ait) amicis reſidet. ꝓ his optīe Pōtifex īmortalibus tuis benefi cijs: nullo unquā tꝑe a noſtra memoria delēdis: ꝗd dignū referā neſcio: qͣꝫuis maxīe gratificari deſiderē. iubet enī Heſiodus CCicerone teſte) maiore cū fœnore bn̄ficiū redire deber̄: agros Aa ut imitemur fertiliores. Quod&ſi mīme facere poſſim: ſtatui tn̄(ut& ꝓmiſimus) cōmentaciones quas in Baptiſtę Man tuani Poetę Illuſtris in uitam clariſſimæ virginis Catharine poema ſcriptum: cōfecimus: tuo nomini dedicare. in ꝗbus&ſi nequaqͣꝫ Poete pręſtanciā elucubramus(nam quis Poetę digna dicere poſſit?) mōſtrauimus tamē quo pacto melius in lucem hominūqꝫ conſpectū ꝓdire valeat. Accipito igitur id munus ab eo: cuius tibi animus corpus facultateſqꝫ omnes deditę obligatęqꝫ ſunt. nā nullo alio genere beneficus eſſe poſſum quā eo quod Plato ſūmi īgenij philoſophus in diſciplinis libe ralibus imbuendis illuſtradiſqꝫ collocauit. Velimeniuero ſiquid laude dignū geſſimus tuo id auſpicio aſcribi: ſin dedecus meruimus& obprobria: om̄e id mihi imputet̉: dum vel tu me παραφάστυν diligas īqꝫ familiariū tuoꝝ grege colloces.& ne illotis(ut aiunt) re aggrederemur manibus: libuit præfari argumentū in ſecundā Parthenicen quo facilius& Poetę mens hiſtorięqꝫ obſcuritas detegeretur. Vale pientiſſimę Pontifex ex Colmar. xx. Ianuarij. Anno ſalutis Milleſimo quadringen teſimo Nonageſimo quarto. Clariſſimo viro Dn̄o Bernardo Bembo Patricio Veneto Iurecōſulto/ Fr̄ Baptiſta Mātuāus Carmelita S. D. Beatiſſimę Virginis& Martyris Catharinę vitam nuper Romę:dum tu apud Innocenciū Ponti. maximū pro re. p. tuaſplendidū oratoris munus obires: heroyco carmine cōplexus ſum. Opuſculū ut mihi videtur pium magis qͣꝫ elegās:& īmaturum pocius quā pręmaturum. Nam mea in te charitas tuis in me beneficijs excitata: dum tuo deſiderio nimis ardenter ſatisfacere cupit/ prętermiſſadiuturnę ſimę diligencia& labore corrigendi: pręcipitauit ędicionem. Sed age placeat celeritate ſi non placet ęloquio. Quadraginta enim& nō amplius diebus opus abſolutū eſt dum propter ęſtiuū iuſticium/ negocijs ītermiſſis: curamus ocia canicularia ſalubriter cum aliqua ſtudiorum fruge tranſigere. Tibi igitur vir pręſtantiſſime liberiſqꝫ tuis: libellus iſte dicatus eſt ante tibi debitus quam conditus: muneris tenuitatē poterunt excuſare meus ingens animus& curta ſuppellex: animi tui modeſtia ac ſumma liberalitas quæ ab amico paupere xenia pręcioſa non expectat.& de hoc hacte nus. Miror profecto nec parum miror: de hac tali ac tanta Vir gine in cuius laudes tota catholica certat eccleſia nullam ab Eu lebio Cęſarienſi epiſcopo: cum de illis tēporibus agit fieri mēcionem. Crediderim id accidiſſe diabolo procurante:& tāti vi ri cogitaciones aliorſum flectente dū ſanctiſſimę Chriſti martyris inmortali glorię tituliſqꝫ ſempiternis inuideret. Sed qd̓ ille ſanctitatis inimicus& publicus hoſtis innocencię: fraudu lencia ſua prohibuit chartis inſcribi: deus probitatis auctor& aſſertor ſua prouidencia voluit fidelium cordibus annotari Nulla enim virgo poſt illam incomꝑabilem virginem quę eſt dei mater& hominis: hanc opinione ſanctitatis antecedit. Nominis eius ethymologia deprauata eſt a quodam qui eum librum compoſuiſſe dicitur cui legenda aurea titulus eſt. Fuit enim vir ille iudicio meo pius quidem: ſed nequaquā ſatis litteratus. pius inqͣꝫ ꝙ diuina congeſſerit: illeratus vero quoniā græcis vocabulis latinam: latinis græcam: hebraicis mixtam: nulli veram: omnibus confuſam: obliquam: contrariā: falſamqꝫ dederit interprętacionem. Atqꝫ ita ſanctoꝝ nomina dū illuſtrare putat ſua deluſus vel ignorancia vel impudenti temeritate reddidit obſcuriora:& niſi putaretur peccaſſe per imperici am putari poſſet de impietate condēnandus: utpote qui ſacroſanctam Chriſti religionē rectę interp̄tacionis inuerſione voluerit cauillari:& nominū perturbacione ſanctis illudere: fana tico& ſomnianti ſimilis monſtroſa verboꝝ deliramenta confinxit: quæ neqꝫ ipſe qui per Labyrinthum tenebroſę ſuę igno rancię circumactus nenias illas balbuciebat: intellexit adeo de lirus adeo incompos ſui: ut neſciret eciam ſe neſcire quæ diceret. Quod ſi fortaſſe cuiqͣꝫ plus ę quo videbor excandeſcere: p̄cor mihi veniam nō negari ſi mereor: nam cum cōſidero hinc factum eſſe ut ſanctorum vitę contemptui pateant: ut ſine riſu vel ſtomacho legi nō poſſint:& eorum geſta ſumma veneraci on digniſſima ſcriptoris vicio ſic eſſe deformata atqꝫ dehone ſtata ut ab homine latino quātumuis religioſo videantur indigna quæ legantur: ſi ęgrefero: ſi damno: ſi conqueror: habere me puto indignacionis iuſtę materiā. Debuit ille vir id munus omittere. quod ad imperitum non pertinebat: vel peritos aliquando conſulere ſicut prudentem virū decebat: vel prius diſcere qͣꝫ docere: ne dum ordine prępoſtero vult eſſe magiſter anteqͣꝫ diſcipulus nauci hominis nomen incurreret. ſed fortaſſe putans errorē intelligencię pię voluntatis umbrare prętex. tu: factus eſt in utroqꝫ reus:& intellectu atqꝫ volūtate deficiēs: ſibi ignominiā ſanctis iniuriā fidei iacturā ſimplicibus ignoAa ij. ranciam: doctis nauſeam parturiuit. Non igitur Catharina uniuerſorū ruina ſicut ille fabulatus eſt interp̄tatur: ſed vl̓ a ca tharos quod ē purus: vel a catharizo purifico: vel a catareoide fluo vel a cata& ryax qd̓ ē riuus vox illa deflectitur. legimus n. apud Pli. Hipponē Aphricę opidū: cuius Ep̄atū tēuit Aug. a Gręcis Catharitum appellari ꝙ riuis& aquis eſſet irrigua. Quoduis horum dixeris recte dixeris. Vera enim ſemper cum agnoſcuntur in omnibus amplectenda: ac in huiuſmodi nominibus: cum veritas latet: ad veriſimilia quæ lingue alicuius ꝑiciam ſapiant ab interprete confugiendū eſt: cauendumqꝫ ne iſtius exemplo. velut egri ſomnia vanę fingantur ſpecies: ut nec pes nec caput uni reddatur formę. Sed iam ſatis de hoc ſuꝑ qꝫ dictum. Et ut totam. Parthenicen priuſqͣꝫ perlegas uno ſum matim legas intuitu breue ſubijciatur argumentum. Argumentum Poetæ. Catharina virgo Aegypcia: Alexandriæ nata: Cōſto patre. qui fuit ex Lagidarum familia: ſub Maximino orientis præfecto vel ſub Maxencio Maximiani filio paſſa. nā de auctore paſ ſionis ambigitur. ſed omnia fere exemplaria quę legūtur in eccleſijs Maxencium habent. ſuperatis& ad fidem conuerſis ꝗnquaginta diſertiſſimis Oratoribus: cauſam Chriſti tutata eſt: diu ſquallore carceris afflicta: longa inedia macerata: duriſſime ceſa: tandem poſt uxoris regię& Porphyrij ducētorūqꝫ mi litum conuerſionem: confractis rotarum machinis: decollata lac fudit pro ſanguine. corpus eius in Sinam montem Arabis deportatur ab angelis. PARTH. II. LI. I. FOL. I. Fratris Baptiſtę Mantuāi Carmelite Theologi: ad magnificū D. Bernardū Bēbū Patriciū Venetū& lurecōſultū peritiſſimum Secunda Parthenice incipit. Oſtidis aggreſſi pugnā/ tormēta/ rotaſqꝫAtqͣꝫ triuphato victricia bella Tyranno De tegimus fraudes:& Numina falſa Deorum. Sancta faue Virgo tenuem cui carminis orſum Pangimus:& vento venias ad vela ſecundo: Sebaſtiani Murrhonis in ſecundæ Parthenices commentaria argumentum fœliciter imbuit. Abdicātibus ſe ab Imperio Diocleciano& Maximiano cognomēto Herculeo: Imperij Romani gubernacula ſuſceꝑe Cō ſtancius& Galerus partitiqꝫ ſunt inter ſe prouincias. Nā Gale rrus Illyricū Aſiā& Orientē ſortitus eſt: Conſtācius ſingulari modeſtia uſus: Gallia& Hiſpania cōtentus fuit: licet ei& Italia ſorte obtigerit. Vnde Galerus duos Cæſares legit: Maximi num quē Orienti:& Seueꝝ quē Italię p̄poſuit: Illyrico ſibi retento: quod eo Barbaros hoſtes. po Ro. iter facturos ſenciebat Mortuo deinde Conſtācio: Conſtātinus eius& Helenę in graciā Herculei repudiate filius: Occidentis Imperiū maxīo omni cōſenſu adeptus eſt. Romæ interea prętoriani milites excitato tumultū: Maxenciū Maximiani Herculei filiū Auguſtū nūcupāt. Vnde ſpe recuꝑandi Imperij ex ſolitudine Lucanię ubi vitā priuatā duxerat Romā venit: litteris Dioclecianū adhortatus ut idē ipſe faceret. Contra hos motus miſſus a Galero Se uerus cū exercitu: dum urbē Romā obſidet: fraude ſuoꝝ militum qui cū Maxencio ſenciebant circūuentus: ſugiens tandem Rauennę occiditur. Paulū eciā abfuit quin Maximianus pater Maxencij militū beniuolenciā pollicitacionibus& largicione quęrens a filio occideretur. Is autē in Gallias ad Conſtantinū geneꝝ profectus: dum circūuenire Cōſtantinū ſtudet de fecto per Fauſtā filiam dolo: quæ rem omnē marito aperuit: fugiēs Maſſiliæ oppreſſus ſuoꝝ tandem ſcelerū pœnas luit: vel ſe ipſum(ut quidam volunt) interfecit. Poſt mortē autē Seueri Licinius ex Dacia oriundus a Galero in partē Imperij recipitur propter eius in re militari pręſtanciā. Erant igitur tū tria mon ſtra in Imperio Maxencius. Licinius:& Maximinus. Hi quod A a iij PARTHENICES SECVNDAE Conſtantinū videbāt apud omnes eſſe in p̄cio Chriſtianis par cebant. Maxēcius tamē milites c lanculū mittebat: ꝗ obuium quenqꝫ cederēt. Arte quoqꝫ magica delectatus grauidas maxi me Chriſtianas funeſtis ſacris adhibitas ſcindebat infantū cau ſa: quoꝝ cineribus in magia utebatur. Multas eciam virgines Chriſtianas ſtuprū recuſantes interfecit: uti& Catharinā incly tam virginē: de qua Poema iſtud ſcribitur. Mouit tādē in hos Tyrānos Cōſtantinus:& Maxenciū graui pręlio victum apud pontē Miluiū ita ſuꝑat: ut dū pre dolore(ſuaꝝ fraudum oblitus) pontē ad decipiendū hoſtē: ſtructū decipulis tranſit: cū ma gna ꝑte ſuoꝝ ſatellitū ſubmergitur. Liciniū ſororiū(nā Conſtantini ſororē matrimonio iunctā habuit) nauali ac terreſtri p̄lio victū apud Nicomediā ad dedicionē cōpulit: vitāqꝫ priuatam Theſſalonicę ducere coegit: ac merito quidē. nam a fide defecit ob inuidiā Chriſtianos Conſtātino fauentes grauibus ſupplicijs torquēs. Maximinus vero diuina ulcione infla tis ſubito viſceribus: ſuppuratiſqꝫ inteſtinis ita diſtēditur: ut inter ſe& putridum cadauer nil intereſſet: ſcatentibus undiqꝫ vermibus:& tabo ſerpente: tāto pedore ut ſuſtineri fetor non poſſet. Meruit etenim: nā Chriſtianos ad cœmiteria conuenire vetabat:& ſimulacrū Antiochię conſecratū(ſubornatis ſacerdotibus qui ex adytis id enunciarent) clamaſſe dicebat: pellen dos ab urbibus Chriſtianos:& pręmia in ꝓuincijs diſtribuit ſacerdotibus ſimulacrorum: qui contra Chriſtianos agerent. Tandē ſera penitencia ductus medico veꝝ ei dicente: decreto publico vetuit Chriſtianos ledi eoſqꝫ ſuis legibus uti ſinit: ſed nihil ei profuit cū oīa vi agerentur: nā guauiſſimis morbis diucius cruciatus viuendi tandē finem fecit: homo ſęuus& varius: nunc enī in Chriſtianos: nunc ꝓ Chriſtianis agebat. Poeta igitur deſcripturus beatiſſima Catharinę pugnā: tormenta& rotas: dicit ſe detectuꝝ fraudes& falſa numina Deoꝝ: quibus Maxencius tanqͣꝫ furijs incitatus in Virginē ſeuiebat& idolorum culturam anniſus fuit inſtaurare. Cōſtidis agg. pug. Propoſicioni ſtatim inuocacionē ſubiūgit: in qua Attencionē& docilitatē captat Poeta: oſtendēs quę dicturus eſt. Attentum facit auditorē rerum magnitudine pro poſita. Docilem ſumma reꝝ paucis comp̄henſa. nā ut Fabius inquit Cauſa principij nulla alia eſt: quam ut auditorem/ quo fit nobis in ceteris partibus accōmodacior comparemus. id fie ri tribus vel maxime poteſt. ſi beniuolum attentum docilem. qꝫ fecerimus auditorem Fablus LIBER I. FOL. II. Coſtidis. id eſt Catharinę patronymicon a patre Coſto: ut Tantalis a Tantalo. Sancta faue Virgo. Inuocat eandem Virginem more ſuo: uti in prima Parthenice beatiſſimam dei Genitricē inuocauit. Tu mihi diua faue cœlum cui militat omne. Facit item audito rem beniuolum inuocacione ipſa. ſolent enī Poetę ſtatim poſt propoſicionē emerendi fauoris gracia Muſas inuocare ut arro ganciam deuitent:& cum ad aliquem locum peruenerint grauiorem: vota repetunt auctore Horacio in arte Poetica. Nec Deus interſit niſi dignius vindice nodus inciderit. Tenuem cui. c. or. Virgiliana imitacio: qui ait in Culice At que ut araneoli tenuem formauimus orſum. Quāuis Orſus ad deſinentem loqui tam pertineat quam ad incipientem. Orditus autem ad cęle vel alterius huiuſmodi compoſicionem Diomede auctore Veridicos cantus non ex Helicone vetuſto Porrige: ſed Chriſti ſacris de fontibus hauſtos. Veridicos cantus Vitam enim& quaſi hiſtoriam beatiſſimę Catharinę deſcribit: ut eſt in prologo ſupra ipſius Poetę. Non ex Heliconę vetuſto: id eſt non a mōte Boecię Helicone: qui Muſis ſacer eſt ſed ex fonte religiōis Chriſtianę Da mihi noͣn hederæ/ non lauri vimine textam/ Sed qualem tu Diua geris de fronde coronam Arboris Eoæ. medio quam legimus horto Spargere fœlicem ramis vitalibus umbram: Et Paraſidiaco nobis aſpiret ab orbe Vera Dei ſoboles/ æterna potencia Patris: Da mihi non hederę: non lauri vimine textam. Damihi coronam arboris Orientis: id eſt vitę æternę. illius arboris quæ ſpargit fœlicem umbram vitalibus ramis in medio horto paradiſiaco. Alludit ad arborem vitę in medio paradiſi uti ſcriptum eſt in Geneſis libro Moſeos. Orbe ſoborato teſſus Aegypcia noctem Rorifera induerat: merſuſqꝫ ſub ęquorę Titan Heſperio: cœli nitidos accenderat ignes. Orbe ſo. Narracio ē. Inducit Poeta Iouē Gētiliū Deoꝝ Regē miſiſſe Mercuriū in vniuerſum orbē: ut Deos oēs vocet in A a iii Horacius Virgil Diomed Orſus. Helicon PARTHENICES SECVNDAE Aegyptū qui iā relicta ſuꝑſticioſa maieſtate ſua: ceſſerant cultū& altaria Chriſtianis ſacris: nec ulla reſpōſa dabant: ſed ſolū dolis& venenis occultis. iactabāt ſemina in humanas mentes quibus cōuocatis: Iupiter excidiū idolatriæ cōqueritur: eorūqꝫ cōſilio furiā Perſephonē mittit ad urbē Romanā ad Maxen cium: qua ipſe incitatus nititur Deoꝝ inſtaurare culturam. Et apte Poeta Iouē elegiſſe deſignat tempus nocturnū. Orbeſopo. tell. Aegyp, noct. Et niger attollens humentē SGorpius ortum/ Stringebat iam rura nouis effœta pruinis. g h. ęEt niger attollens hu. ſeorpius ortum. Vernale deſignat tēpus. Scorpio enī noctis tēpore horoſcopāte Solē eſſe in Tauro neceſſe eſt ordine ſignorū: Eſt enim ſeptimū in ordine Taurus a Scorpione: eo in ortu aſcendente. Stringebat. id eſt nuda bat. Virg. in. xi. Strictum rotat acer Lucagus enſem. Cum Iouis imperio volucres Cyllenius alas Sūpſit: ut ex toto veteres Memphitis in agros Cogeret orbe Deos: qui maieſtate relicta Iam ſua cædebant noſtris altaria ſacris: Inuitaqꝫ iugum Chriſti ceruice ferentesNulla dabant reſponſapalam: ſed cæca maloꝝ Semina iactabant̉. tacitoqꝫ in pectora lapſu Intrantes humana/ dolos& operta venena Gentis ad excidium noſtræ inſpirare ſolebant. Quale per inſidias gerit inter ouilia bellum Nocte lupus facta pedibus ſcrobe limina ſubter Cū Io. I. Cylle. Mercu. ve. Mem. i. in agros Aegypti Mēphis enī ciuitas Regia eſt Regum Aegypti. Srabone auctore. Tūcͣ ferus Auſofijs Mauors noſia gētibus arma Su Hebat̉: ferrumqꝫ graui verſare tumultū: Ocīa Lucanis dum Maximianus hortis Ducit:& in Regem dum res Romana reuerti Cogitat/ extinctis regni conſortibus/ unum. Vunc ferus. Inducit falſos Deos ſingulos ꝓ ſuis officijs mē tes hominū in vicia vertētes pro eaꝝ reꝝ cōdicione quibus ip Memphiſ Virgit Strabo LIBER.I. FO. III. ſi Dij pręeſſe finguntur a Gētiliū Poetis. Dat igitur Marti bel lū& tumultum: quē in Italia excitauit: Prętorianis militibus Maxenciū Auguſtū nuncupantibus dum Maximianus Hercu leus ducit ocia in Lucanis hortis: quo ceſſerat dum ſe abdicat Imperio. Et in Regē. Ordo. Et dum res Ro. i. Imperiū Rom. cogitat reuerti in vnū Regem extinctis cōſortibus regni. Diocleciano& Maximiano: tum reliquis Tyrannis per Conſtantinum ut dictum eſt in exordio ſupra.Tunc Hecates motus turijs Maxencius artes Vertitur ad magicas: veterūqꝫ ad facra Deoꝝ Inſtaurat delubra: nouus ſcrutātur Aruſpex Exta: ſcelus tentat: quo non crudelius ullum Legimus a prima naſcentis origine mundi. Viuentum grauidas matꝝꝝ ſecat enſibus aluos Immatura trahens Stygijs qͦuæ deſtinet aris Pignora: funeſtos docuit Proſerpina ritus: Inuida creſcentis fidei ſucceſſibus omnem Hæreſibus ſacram legem Tritonia Pallas Implicat:& veris fueat̉ mendacia dictis. Tūc he. Hecate ponitur ꝓ Diana: Luna& Proſerpina: dicta Hecate qd̓ centū victimis placet̉. Dr̄& Apollo ἔκατοσ. Ver titur ad ma. ſeꝗtur hiſtoriā ex Oroſio& Euſebio relatā. Inſtau. delu. Varro li. viij. reꝝ diuinaꝝ Delubꝝ ait alios ex timare: in qͦ p̄ter ędem ſit area aſſumpta Deū cauſa: ut ē in circo Flaminio Iouis ſtatoris. Alios in qͦ loco Dei ſimulacrū dedica tū ſit:& adiecit: ſicut locū in quo figerēt candelā: candelabrū ap pellatū: ita in quo Deū ponerēt delubrū nominatum. Macrobius auctor. Exta. dicta quod ea Dijs ꝓſecentur quæ maxīe extant eminētqꝫ: ex his Haruſpices diuinabant. Scelus tētat. Magiā inſolitā Maxenciū exercuiſſe deſignat ī ſtinctu Proſerpinę. Inuida. Hereſes Palladi tribuit: quæ circa incrementa fidei pullularunt Tritonia a palude Libyę. 1 Mixta choris iuuenūi Venus illecebroſa repugVirginibus ſacris: moreſqꝫ irridet hōeſtos./ nat It Veneri Bromnius comes?& Silenus:& ip̄ſe Caſtra Mimalloniæ vino redolencia Bacchæ. Varro Macrobi. Hecate. Delubrū. Exta PARTHENCES SECVNDAE Mixta cho. Venus caſtitatē irriſioni habuit. It Vene. Bro mius. Dionyſio plurima cognomina a rebus quas ægit ſunt ab hoībus indita. Nā alij Bacchū a mulieribus q Bacchātes illum ſeq̄bantur dixere a torculari quo vinū exprimitur Leneū Bromiuma tonitru: qui in eius ortu contigit. Pyrgenius ex eadem cauſa appellatus. Diodo. auctor. Bromius autē a ſtrepitu dicitur: vel ſonitu. quod Gręce βρόμοσ dr̄. Silenus: nutri cius Bacchi a nr̄is dr̄. Qui. in prīo de arte. Ebrius ecce ſen. pādo Sile. aſello. Diodorus Siculus ſcribit nobiliores Nyſeoꝝ au xiliū tuliſſe Dionyſio: qͦs a primo eoꝝ Rege Sileno(eius autē ꝓpter vetuſtatē ignotū eſt genus) Silenos vocant. Straboni placet miniſtros Bacchi& Cereris(quoꝝ cōia ſunt ſacra) eē Si lenos: Satyros: Tityros: Bacchas: Lenas: Thiades: Mimallones: Naiades: Nymphas: Baſſiarides: Heleidaſqꝫ. Mimalloniæ a Macedonibus dicuntur Bacchæ. Atqꝫ Dioneos furtim pertecta liquores Iam ſine pampiheis Thyrſis& Lyncibus Euan Mittit:& occultos accendit in ædibus ignes. Atqꝫ Dio. i. Venereos liquores mittit furtim: occulte ꝑ tecta. Iā ſi. p. Thyrſus. haſta eſt Pāpinis īuoluta: quā bacchātes ſerebāt mulieres in exercitu Dionyſij ut ſcribit Diodo. Qui. ī Faſtis. fęmineos Thyrſo cōcitat ille choros. neqꝫ ex t̓ra& ſurſum cōponitur: ut ſtultus ꝗdā vocabuliſta ſeu dictionarius ſō niauit. Lyn. Eu. Bacchus Euā dr̄ a voce bacchāciū. Lynces au tem& Tigrides currū Bacchi trahūt. Vult Poeta omīa occulte fieri ſine inſignijs Deorum: quo facilius decipiant Inuoluebat opum frudijs Saturnia luno Corda viꝝ gēmis: fuluiqꝫ numiſmatis auro: Mercę paregrina: tunicis ardentibus oſtro Sollicitans animos hominū. Priuatus Olympo Phqrbus& ignifero curru ꝑice nigrioratra Verſus in Aethiopē: fidibus ſpoliatus& arcu. Daphnea ſine fronde miſer per iœnia noctu Ibat:& ablatum virus Pythone perempto/ HAnuol. o. Iunonē auaricia ſolicitare aīos hoīm deſionat. Gē mis. Gēmaꝝ: ſabulę a rupe Caucauſea primordiū tradūt: Promethei vinculoꝝ interp̄tacione fatali: primūqꝫ ſaxi fragmētū dionyſius Bacchi nō mina Silenus Miniſtri Bacchi. Thyrſus. Fuan LvnceTigrides Cettori Diodor Ouidius Diodor: Strabo Idem Ouidius: LIBER I. FOL. IIII. incluſum ferro ac digito circūdatum: hoc id eſt ferreū fuiſſe an nulū:& hoc ſaxi fragmentū gemmā. Pli. auctor lib. xxxvij: Fuluiqꝫ num auro. Qui primus nummū ex auro ſignauerit: latet auctore incerto Populus Romanus ne quidē argēto ſi gnato uſus eſt ante Pyrrhū regē deuictū. Seruius Rex primus ſignauit æs. Antea rudi uſos Romę Timeus tradit. Signatū ē nota pecudū. Vn̄& pecunia appellata Argētum ſignatū eſt an nō Vrbis quingēteſimo octogeſimo ꝗnto. Q. Fabio Cos. ꝗn qꝫ annos ante primū bellū Punicū. Nota æris fuit ex altera ꝑte Ianus geminus: ex altera roſtrū nauis. Nota argenti fuere bigę atqꝫ quadrigę& inde bigati: quadrigatiqꝫ dicti Aureus nūmus poſt annū. lxij. ꝑcuſſus eſt quā argēteus. Pli. auctor libro xxxiij.& ſubdit a nūmo prīa eſt origo auaricię excogitato fœnore: quęſtuoſa ſegnicia. Merce peregrina. Mercatores Iuuenalis funiambulis comꝑat: Satyra. xiiij. Idē Grāde oꝑe preciū eſt ut tenſo folle reuerti Indedomum poſſis tumidaqꝫ ſuꝑbus aluta: Oceani mōſtra& iuuenes vidiſſe marinos. Quantū fœliciore ęuo cum res ipſę ꝑmutabātur inter ſe ſicut& Troianis tēporibus factitatū Homero credi conuenit: ita etenim ut opinor cōmercia victus gracia inuenta. Pli. auctor lib. xxxiij. Tuni. ar. o. Oſtrū& Auſtꝝ teſte Priſciano: dici pōt& ſignificat g ręce purpurā. Vir. Inſtratos oſtro alipedes pictiſqꝫ tapetis. Priuatus Olympo Phœbus. Apollo ſpoliatus ſuis inſignijs:& in nigrū æthiopē verſus: ſpargebat virus Pythonis ſer pentis olima ſe occiſi ſeruatū in onyce: in thalamos nobiliū. Inuidiā& odiū Ambicioſoꝝ deſignat. Fidibus ſpo. i. Cithara. Daphnea ſine frondi. lauro. Quod magnus ſeruabat onyx ſpargebat in ipſos Nobiliū tualamos: qͦ corda imbuta malignis Artibus armabant animos: hinc orta libido Imperij:& curis rabies accenſa ſuperbis Regnandi cupidos facile in ſcelus om̄e trahebat̉ Quod ma. ſer. o. Genus marmoris ē: in ſimilitudinē unguis Fapinius in Syluis Moeret onyx lōge: q̄riturqꝫ excluſus ophites Acrō ſuꝑ libꝝ qͣrtū Carminū Horacij dicit eē metallū gēmę ſil̓e ex qͦ ad unguēta ꝑua uaſa fiebāt: q̄ a Porphyriōe am pullę dicūtur eſſe marmoreę. Poeta nr̄ profert maſculino gene re Properciū imitatus Quom dabitur Syrio munere plenus Plinius Timeus Plinius luuenali. Plinius Priſciāus. Virgil Papinius. Aeron. Proꝑcius Nummus Mercatores Oſtrum Auſtrum Ompe PARTHENICES SEOVNDAE onyx. Marcialis fœminino ꝓtulit. Vngentū fuerat: qd̓ onyx Marcialis modo parua gerebat. Onyx itē eſt ungula ꝓromatica, Talibus Addictos operis Cyllenius urge̓t Ad mœſti Iouis ire domos: Memphitica regna. Tali. ad. deuotos& adnixos. Cicero ī Tuſcu. iij. Qui certis ꝗbuſdā deſtinatisqꝫ ſentēcijs quaſi addicti& cōſecrati ſūt. Mar cellus auctor. Inducitur Mercurius talibus oꝑis intentos vocaſſe falſos Deos in Aegyptū ad opprimendū Catharinā virgi nem quæ Idola deteſtabatur& impuonabat. Eſt locus Aegypti hifido qua flumine Nilus Uelta facit̉? Nilus cuius cœſeſtis origo Regna per Aethiopum fugiens oriētis ab hortis Ingreditur Pharios ſeptēna per hoſtia fluctus. a Eſt lo. Aegy. Deſcribit locū in quē cōuenere Dij ad Iouē ul tra Memphim: diſtat āt a Delta tribus ſchœnis. xl. autē ſtadijs ab urbe ꝓgredienti: eſt montanū quoddā ſuꝑciliū in quo ſtāt multę pyramides Regū ſepulturę. Strabo auctor. hūc cōueniſſe Deos Poeta cōmemorat. Nilus ab ultimis Aethiopię finibus recta fluit ad ſeptētrionē uſqꝫ ad eū locū qui Delta appellatur: ubi tanqͣꝫ a vertice quodā ſciſſus(ut Plato inꝗt) hunc lo cū effecit trianguli vertice. Latera vero trianguli fluēta quę ex utraqꝫ ꝑte& uſqꝫ ad mare deſcendūt. Alteꝝ ad dextrā Peluſium verſus. Alteꝝ ad ſiniſtrā in Canopicū mare& proximū Heracliū. Baſim autē maritimā orā: quæ īter Peluſium eſt atqꝫ Hera cliū: qͣre inſula a mari duobuſqꝫ Nili fluētis facta ē:& Delta no minatur ꝓpter figurę ſimilitudinē. Locus ꝗ ad verticē eſt eodē noīe vocatur: ꝓpterea quod dictę figurę iniciū eſt Strabo. Bifido. q. fl. Nilus. i. Peluſiaco& Hęracleotico fluentis. Nilus. c. c. origo ex Paradyſo ut Moſes ſcribit. Ingreditur. Pharios. Aegypcios fluctus: a Pharo inſula Alexandrię. ſeptena per oſtia. Poſt Canopicum enim Oſtium eſt Bolbiticū: poſtea Sebennyticū:& Pathmeticum quod magni tudine tercium eſt: præter prima duo: quibus Delta terminatur: Pathmetico cōiūgitur Mēdeſiū: poſt Tanaiticū:& ultimū Peluſiacū. au. Stra. Hęc mēciōe digna: alia ꝟo tenuiora ꝑml̓raNon procul eſt Styx atra paulus: ubi cōdidit Io Inachis inuentum fratrem Typhonis Oſirim. Hedita nō procul eſt in collibus ora ſupinis Addicti Uilus Oſtia nili Cicero Marcelluſ Strabo Plato Strabo Moſes. Straibo LIBER.I. FO. V. Non procul eſt Styx. Abatos inſula eſt in Memphitica palude in qua Iſis Oſiridem inuentū ſepeliuit:& paludem Stygē appellauit: hoc eſt merorē: acceſſumqꝫ in eam ꝓhibuit. Vnde αβατοσ id eſt inacceſſibilis. Diodorus perꝑtes ſepultū ſcribit: ſingulis ſacerdotibus ęſtimantibus ſe Oſiridis ſepulturam habere. In prima Parthenice de Oſiride dixi. Adde& Stygē aquam eſſe& lacum in fœlici Arabia ultra Climacem mōtem: ut eſt auctor Prolomeus. Vbi cō. Io. Argiuoꝝ regis Inachi filia Io. a nr̄i. Iſis dr̄.: Oſi ris ꝟo Iouis filius ex Niobe filia Phoronei: Typho frater hū interemit Pyramidum regio: quarum precioſior orta Dicitur a Rhodope: cuius preſtancia formæ Tot congeſſit opes ut nobilitate ſepulchri Vicerit& Reges ipſos. Hic iupiter olim Clarus& ignipotēs/ poſito modo fulmine pauSquallidus& torua demiſſus lumīa frōte. per Dæmonas aduectos anguſto ſuſcipit antro: Atqꝫ ſub exeſa ſcabri teſtudine ſaxi Conſedere ſolo. Vunc ſic eſt lupiter orſus. Pyramidū regio Poeta ſequitur eoꝝ opinionem qui Rhodopen meretricio quęſtu Hramidem conſtruxiſſe ferunt. Hāc maiore impenſa ſtructam Strabo ſcribit ut relatum eſt in prima Parthenice. Adde ex Strabone hanc Rhodopen Doricham uocari a Sappho& fratris ſui Charaxi amicam quū Leſbium vinum negociator Naucratim deportaret. Alij eā Rhodopen nominant: atqꝫ fabulam quandā narrant: quod ea dum lauaretur aquila alterum ex calceis e manu ancillæ correptum: Memphim deportarit̓:& in ſublime ſupra Regis verticem iura dantis elata: calceum in illius gremium demiſerit:& quod il le calcei concīnitate& rei miraculo permotus per totam regionem miſit ad eam inquirendam: quæ huiuſmodi calceum fer ret:& quod ea in urbe Naucraticarum inuenta atqꝫ adducta Re gi uxor fuerit: poſt mottē ꝟo hāc ſepulturā habuerit. Strab. His lu. olim Iouē ſpoliatū inſignijs diuinitatis deſignat: Numina quæ toto terræ regnaſtis in orbe: Nō ſatis eſt noſtro quod nos Galiſælis honore Diodor. Ptoleme. Strabo Abatos Styx lo Iſis Oſiris Rhodope PARTHENCES SECVNDAE Exuit in tantas auſus prorumpere fraudes? Nō ſatis eſt? pueris ęciam cōtemnimur: omnes Nos impune premunt: in pos conuicia iactant Caupones/ mimiqꝫ ieues/ ſcurræqꝫ loquaces: Falſidicoſqꝫ vocant. Ergo hæc īdigna feremus? Nec tociens læſi ſemel ulciſcemur? inexteSic ſumus ut viuos nos non intelligat hoſtis? Nos perijſſe putant: defunctaqꝫ Numina vita Vulgus ait: tempus veniet cum turbine tanto Chriltigenas Aſię regͣnis Libyæqꝫ fugatos Inuoluam. properate dies: velociter anni Currite: ferte cito Maomethica tępora curſu. Interea mentēs alijs ſolabimur ægras. ueSupplicijs. Vna noſtras in Virgine vires Experiamur: erit noſtri reuerencia forſan Maior ab exemplo tali. Catharina ſuperbo Noſtra ſupercilio damnat ſimulachra: Deoſqꝫ Impia ſubſannat: vultuqꝫ ęlata ſuperbo Nō Venerem/ nō lunonem/ nō Pallada nō me Tanta eſt impietas minimo dignatur honore. lupiter hæc. magno Socij fremuere tumultū. Exiſſunt irg: Furarum incendia ſurgunt: Et furorignitis oculis& fronte minaci Excandeſcit: uti rapidis cum ferrea flammis Tamina Cyelopum excoquitur flagrāte camio. luꝑiter u̓t vidit grauibus commota querelis Numina: ſic iterum ſumptis ſermonibus īquit. Numina quæ toto. Oracio Iouis ad Demonas: qua incitat Deos in ſuppliciū Catharinę virginis. Colligit autē argumen ta a contēptu Deorum adducens Catharinam in odium. Tempus veniet. Maomethen dicit qui Saracenorum ſecta induxit: cui hodie Libyę& Aſię regna parent: magnaqꝫ Euro LIBER I. FOL. VI. pæ pars. Fuit autem is Arabs ut quidam volunt: ut alij Perſa: nobili genere natus: patre qui Deos Gentilium coleret: ma tre Hebrea Hiſmaelitici generis vir verſuti vafriqꝫ ingenij: diu cius inter Chriſtianos verſatus: omneſqꝫ omniū ꝗ ante fuere ſectas cognouit: nouam quandā ſuperſticionem induxit: qua prope noſtra religio extincta eſt. Inualeſcit eius ſecta nūc multo magis inter tot ignauos Princeps. Nam tota Aſia& Africa magnaqꝫ E uropę pars Maomethanis Principibus ſubiecta eſt Inſtant Turci gens olim Scythica: ut nos tanqͣꝫ cuniculos(ut Platyna ait) ex his Europę lateribus eruant. Sedēt Principes noſtri in delicijs ocioſi. Expectant ſacerdotes ut a ſæcularibus hoc tm̄ bellū& tam neceſſarium ſumatur Expectant ſæculares item ut Pontifices tuendę religionis gracia pecunias in ſumptus bellicos polliceantur ſubminiſtrentqꝫ: nec in peiores uſus effundant: quemadmodum conſueuere pecunias elemoſinis& languine martyrum hoc eſt indulgencijs comparatas in aurea & atgētea vaſa:& pręgrandia quidem ac in Nepotes ſuos exal tandos fundentes: nihil de futuro ſoliciti: Dei(quem dūtaxat utilitatis gracia colunt)& hominū contēptores Oſoboles iucunda mihi Hlutonia Coniurꝝ Perlephone/ quando miſeri te cura Parentis Sollicitat: cita tartareas deſcende ſub umbras: Plutonemqꝫ roges unam mihi mittat Erinne: Tiſiphonen aut Alecto diramue Megeram. Ipete Nata Virum: grauibuſqꝫ obnitere verbis. Scis quibus ille modis poſſit quę ordine flecti. Sie Pater. hæc reſponſa dedit Proſerpina Patri. O pater/ heu fruſtra Furias in tale vocamus ka Obſequium: poſcit furias ſibi Tartarus omnes: Nec ſatis officio raciunt. vix prima Neronem Vix Decium fratremqꝫ īiti execrabile ſancta De fadlice gehus coſubris& verbere duro Corripit: indomitæ pugnant cū Manibus umVociferat altū lateqꝫ incendia iactant: ræ:Tantus in igne dolor: tanta impaciēcia flamæ. Platyna Maome thes. PARTHENICES SECVNDAE Namqꝫ ea Gentiles animas in tartara iactans Non ſinit alterna requie miteſcere pœnam. O ſoboles. Iupiter videns Deos cōmotos: alloquitur Perſehonem: ut ad Plutonem deſcendat& mittat ſibi unā ex Furijs Proſerpīa filia fuit Iouis ex Cerere: hanc græci πέρσέφόνην dicunt. Qui. in. iiij. Faſtoꝝ& in quinto Methamor. hanc raptā ſcribunt in campis Aenneis a Plutone cum flores legeret cum Cyane nympha& Sirenibus. Furias Acherontis& Noctis filias ſcripſit Heſiodus:& tres ponuntur a Poetis: a Poeta noſtro unico verſu comprehenſę ad Orphei imitacionem. O Pater. Reſpōdet Filia Furias fruſtra poſci ad hoc obſequiū quoniam puniendis ſceleribus ſingulę ſingulis gentibus occupatę ſint. Vix prima Neronē. Nero Domicij filius ex Agrippina Germanici genita. Tranꝗllo auctore Plutarchoqꝫ. Vix Deciū. Decius ex Pannonia oriundus inferiore: Buda liæ natus: Philippos patrē& filium interfecit: qui primi Chriſtiani Imꝑatores habiti ſunt: patrem Veronę inſidijs/ filiū ve ro Romę interemit: ꝑſecutus eſt Chriſtianos ſeptima poſt Neronem perſecucione. Fratremqꝫ Titi. Domicianum dicit Veſpaſiani Auguſti filium Neroni aut Caliculę ſimiliorem: quā aut Veſpaſiano patri: aut fratri Tito: ideoqꝫ Poeta: execrabile genus de ſancta radice puta Veſpaſiani. Et modo Romanis thalamos ſtratūqꝫ duobus Regibus Imperij qui depoſuerelabores In medijs. Eocti ufidis componit:& altum Figit humi puteos: quantum Marpeſia cautes Ingenti. vix mole nouem deſcenderet annis. Altera ludæos recucitæqꝫ improba gentis Semina: quæ poſtqͣꝫ lgtali vulnere Chriſtum Abſtulit/ antiqua nequicqͣꝫ lege ſuperbit: Curat̉:& ardētes mergit Philegethotis in undas. Sæpius Herodes geminos Natumqꝫ Patremqꝫ Cædit:& inſertat candens in guttura ferrum. Tercia Chriſtigenas odijs infenſa cruentis In vada pręruptæ celſo de vertice rupis Proſerpīa Furię Nero. Decius īp erator. Domicianus. Ouidius. Trāallus Plutārch. LI..I. FOL VII. Præcipites Acherontis agit: verſoſqꝫ per amnē Luctificum trahit hamato per ſaxa Tridente. Et iacit in flammas: quæ deficiencia nunqͣꝫ Sulfura depaſcunt: ſumoqꝫ inuoluit& igne. Sed ꝗd opus pater hic furijs? ego iuſſa capeſſam. Fare. Patris non eſt fas diſſimulare dolorem. Et modo Romanis. Dicit Furiam primam Alecto componere thalamum ſtratum Maximiano& Diocleciano in medijs undis Cocyti: qui iam Imperio ſe abdicarunt ut dictum eſt ſupra & figit altum pro alte. puteos in profundo inferorum. quant Marpeſia cautes ingenti mole. vix. d. n. annis. Marpeſus mōs eſt in inſula Paro: a quo ſit Marpeſius Marpeſia Marpeſiū. Vir gilius ſexto Aeneidum. Quam ſi dura ſilex aut ſtet Marpeſia cautes. Altera iudeos. Secūda Furia Iudeos punit vexatqꝫ Tercia Chriſtianos. Ego iuſſa capeſſam. Dicit ſe ſubituram laborē ꝓ furiaVade ait ardentes quando Maxencius aras Conſulit Imperij cupidus ſub nocte ſilenti Hæc reſponſa dato. Nilum pete: ſacra Deorum Reſtitue:& tanta tibi pro pietate coronam Accipe:& inſignem fulgenti murice clauum. Sic ait.& Natæ pater inclinatus ad ora Permulcenſqꝫ caput dextra dedit oſcula fronti. Perſephone mandata facit: coruiqꝫ figuram Induit:& tranans auras pernicibus alis Vade. Inducit Poeta Iouem miſiſſe Proſerpinam Romam ad Maxencium ut Aegyptum petat:& ibi culturam Deorum inſtauret occaſiōe cuius ſęuiat in Parthenicen Catharinam. Fulg. Murice. clauum. Lato clauo veſte utebantur nobiliores& diciores: unde& Laticlauij dicebātur. Pli. purpurę uſum Romæ ſemper fuiſſe video: ſed Romulo in trabea. Namtoga: Prærexta:& Laciore clauo Tullum Hoſtilium e Regibus primum uſum Ethruſcis deuictis ſatis conſtat. Præterit Ammonis templū admirabile quōdā Dum Iouis Imperium maieſtatemqꝫ colebant B b Virgi Plinius Alecto Marpeſus Latuſcla uus. Toga PARTHENICES SECVNDAE Terrigenæ: a Libycis qͦd nomina traxit harenis. Iamqꝫ tenet ſyrtes: facit hic breuis uda vadoſum Aequor:& eſt ratibus magnis imperuia Thetys. Tranſuolat Inarimen æterno ardore coruſcam: Quæ premit ingentem ſaxoſa mole Tiphoeū. Iam tenet Italiæ littus: Lauiniaqꝫ arua. Intrat ad urbanos ſtrepitus: celſaqꝫ reſedit Tarpei ſuper arce louis: populumqꝫ patreſqꝫ Preterit Ammōis templū. De templo Iouis Ammonis intelligit: quod apud Naſamonas Libye populos erat. Herodo/ tus Iouē apud Aegypcios Ammun dici ſcribit. Vnde corrup to nomine Afri Ammonēdixerūt. Diodori alia eſt ſentencia. Pauſanias apaſtore Hāmone qui ei primū templū erexit dictū ſcribit. Multæ arę huic Deo in Africa dicatę erant Pli. auctore. Vnde Virgi. Tēpla Iouis centū latis īmania regnis Centum aras poſuit. A Libycis. q. n. t. harenis ηαμμοσ harena dicit̉ Ammos vicinū eſt utiqꝫ Syrtibus Libyę Iamqꝫ. t. Syrtes Maioris ac minoris Syrtis difficultas ē: ꝗd cum multis in locis fundū ſit cenoſum ꝓpter affluxus& reflu xus maris: contingit ut multi in breuia incidētes inhereſcant. & rara nauigia euadant auctor Strabo. Vadoſum. nā vada& breuia Syrtiū non tuto nauigantur: naues quippe harenis cinctæ in ſicco deſtituuntur. Ch. Seruio &. C. Sempranio conſ. inter vada Syrtiū claſſis Romana tuto nauigauit. Pediti quoqꝫ nec tutū iter eſt: nam cū ſit illic magna planicies aggregātur ventis harenę: quę poſtmodū quaſi quaſ dam valles conſtituūt: eciam cōfunditur iter Indiæ: nā omnia videntur eſſe plana& ſimilia: tamen nō eſt ubiqꝫ eadē profunditas aquæ: unde neceſſe eſt aſtris iter dirigere. Vnde Syllius. Nanqꝫ dies confundit iter: peditēqꝫ profundo Errantē campo: & ſemper media arua videntē: Sidonijs Cynoſura regit fidiſſima nautis. Tranſuolat Inarimen. Aenaria inſula in ſinu Puteolano ut Plinius ut Ptolemeus in Tyrrhenico pelago ſita ab Homero Inarime dicta a Græcis Fthecuſa: nō a ſimiarum multitudine(ut aliqui exiſtimauere) ſed a figulinis doliariorū. Strabo ſcribit Chalciden̄ Pithecuſas inhabitaſſe. Qui cum terræ frugibus& auri effoſſionibus beatiſſimi forent: cohorta ſedicion̄ Ommon. Syrtes. Cenaria Herodot. Diodor. Pauſanias Strabo Syllius Plinius Ptolome. Strabo LI..I. FOL. VIII Inſulam reliquere. Poſtremoqꝫ terremotibus expulſi:& exha lantibus ignibus& inualeſcente mari& aquaꝝ feruoribus exceſſere. Vnde nata fabula: quæ Typhonem in ea ſepultum aſſe rit: cūqꝫ is latus vertat: euaporare flāmas& aquas. Perite igitur Poeta noſter dicit. æterno ardore coruſcam. Quę pręmit ęt Lucanus. Conditus Inarimes ęterna mole Typhoeus. Sane Homer. ἔν ἀριμοίσ dixit hoc eſt In arimis. arimos ſeorſum pronuncians: latini cū prępoſicione coniunctum unum inflectunt nomen Inarimen uſurpantes. Typhoeus cum eus dip thongo fuit Titani& Terrę filius. Iam tenet Italię littus. hucuſqꝫ iter ab Aegypto in Italiā de ſignauit more ſuo. Lauiniaqꝫ arua. Virgilius. Italiā fato profuous Lauinaqꝫ venit Littora. Lauinium a Troia: ab Lauinio Alba: ab Albano rum ſtirpe Regum oriundi Romani ſunt. auctor Liuius. Tarpei ſuper ar. Iouis. Tarpeius mōs a virgine veſtali Tar peia quę ibi a Sabinis necata armis& ſepulta. Capitolinus idē dicitur eo quod cum ibi fundamenta Aedis Iouis foderentur caput humanum dicitur inuentum: hunc& Saturnum appellatum prodiderunt auctor. Varro. Et tria deſpiciens fora poſt delubra Tonantis Solis ad exortum Romæ decora alta ſuperbę: O caput o florens terreni gloria mundi Dixit/ ut excelſo tetigiſti vertice cœlum/ Indigetes oblita tuos Genioſqꝫ Lareſqꝫ Atqꝫ Iouem& natos demens ad inania Chriſti Tam cito degeneras documēta fidēqꝫ nefandā. Sic ait.& Petrum quater execrata: columnam Traiani quæ iuncta foro ſupereminet Vrbi Inuolat:& coruus iam deſinit eſſe: breuemqꝫ Se trahit in nebulā:& Maxencia tecta ſubintrat. Nox erat:& Phœbe gelidis argentea bigis Collis Auentini ſummo de vertice tollens Cornua luſtrabat radijs pallentibus Vrbem. Impius ad magicas redijt Maxencius artes: B b ij Lucanus. Vlrgi Liuius Varro Typhon. Inarime Tarpeius Capitoli nus PARTHENICES SECVNDAE Combuſtiqꝫ affert cineres infantis ad aram. Conſulit exta: vocat manes:& numina Læthes. Nacta vias faciles& idonea tempora fraudi Perſephone commenta ſagax inſibilat aura Pertenui: fibraſqꝫ mouens fęlicia ſigna Fingit:& inuoluit Regis caput igne coruſco Subridens. alacri ſaliunt præcordia plauſu Principis:& totam trahit inter gaudia noctem. Iam parat ire viam pelago: iam concipit omnem Trinacriā Crætæqꝫ domos: Cyprūqꝫ Rhodūqꝫ Qua Zephyris impulſus eat: qua claſſe Latina Vectus Alexandri mōſtratam annauigat urbē. Egregios prima comites de pube Quiritum Deligit:& fulget Tyrijs aurata iuuentus Veſtibus: Aeōis rutilant ſegmenta lapillis. Et vagina ſinu gladios hiacynthina pulchro Claudit:& argentum capulis effulget eburnis. Septima conſurgens roſeis Aurora capillis Oceani pulchrum caput extollebat ab undis. Cum iam compoſitis ratibus ventoqꝫ ſecundo Et tria deſpiciens fora. Triplex forū erat in Vrbe: Laciū: Ro manum:& Vetus Marcialis Cauſas inquit agā Cicerone diſer cius ipſo. Atqꝫ erit in triplici par mihi nemo foro. Poſt delubra Tonātis. reſpexit ad ſitum ubi fora ſunt ſita: inter Palatinū& Capitolinum montes. Romę de alt. ſuꝑba. Appoſitiue ad ſtructurā reſpicit quæ ad huc viſitur ad Aedē celeberrimā. Sā. Hadriani martyris: quā Petrus bibliothecarius in tribus foris ab Honorio illius noīs primo Pontifice ędificatam ſcribit. O caput off. Improperat Proſerpina Chriſti cultū Romæ:& neglectum Idolatrię. Et Petrū. q. ex. Maledixit Petro Apoſto lo. Columnam Traianiq̄. i. f. Fuit& forum Traiani: in quo conſpicitur adhuc columna integra: altitudinis(ut dicunt) centum quadraginta cubitorum intus quidem cōchlea: Tria fora Marcialis P. Bibliothecarius LI..I. FOL.IX. exterius autem res geſtas Traiani principis continens. Iuxta hoc forum fuit aliud a Domiciano conditum: quod tamē Ner ue vocant ut Tranquillus ſcribit. Idem Ttanſitoriū dicunt. Argentea bigis. Argenteum currū tribuunt Lunę Poetę: quoniam illi argentum dicatum ſit. Euſtachius auctor. Collis auentini. Auētinus mons in Vrbe: hunc Neuius ab auibus dictum uult quod eo ſe a Tiberi aues ferrent. Alij a rege Auentino Albano illic ſepulto. Alij ab aduentu hominum: quod cōmune Latinorum ibi Dianæ ſit templū conſtitutum. Varro ab aduectu. Nam olim paludibus mōs ab reliquis erat diſcluſus: itaqꝫ ratibus eo ex Vrbe vehebantur. Varro auctor. Hodie Aedem diui Alexij continet. Impius ad magicas. Accepta occaſione interferit. ſe ſacris qui bus Maxencius intendit. Trinacriam. id eſt Siciliam. Cretęqꝫ do Cypqꝫ Rhodū. De ſignat iter ab Vrbe in Alexandriam per harum inſulaꝝ maria Qua Zephyris. Vento occidentali in orientem: vel pro ſecundo vento ponit. Tyrijs id eſt purpureis. Aeois. r. ſegmenta lapillis gemmis orientalibus. Segmēta dicūtur quiſquilię reꝝ ſectaꝝ. Segmēta itē dicebā tur colli ornamēta ut hic: quæ Senatus aurea ꝑmiſit mulieribus in graciā Volūnię: quę Coriolanū filiū repreſſit: Patrię bel la inferentē: ut Plutarchus ſcribit. Liuius Volūmniā uxorē no minat. Sunt item ſegmenta faſciolę. Iuuenalis Segmēta& lō zos habitus& flammea ſumit. Littore ab Auſonio ſoluens Peluſia tendit Hoſtia:& illuſtres Pompei funere campos. Perſephone volat ante: fretum ſpumātibus ūdis Liberat:& placido facilē facit æquore curſum. Nō Scythicus Boreas illis nō Aphricus Auſtei Non oriens Eurus potuit ſpirare diebus. Vix ſua ſub leni criſpabat tergora pōtus/ ęquor Applaudens Zephyro:& ſceleri ſe accōmodatLittore ab Auſonio Calypſo Atlantis filia ex Vlyſſe Auſo nem genuit: a quo Italia Auſonia nominatur. Peluſia tendit. Peluſiū Aegypti ciuitas ad hoſtiū Nili Peluſia cum. Nā Pōponio teſte Arabræ cōterminū eſt. Nec longe a Pe B b iij Euſtachi. Varro Plurarch. Liuius Pōpōlus. Auentius Segmēta. Calypſo. Peluſiū PARTHENICES SECVNDAE luſio mons Caſius eſt& templū Ionis Caſij: tum Oſtracine locus Pompei magni ſepulcro inclytus. Solino teſte. Perſephone. Mali peſſima comes. Optimus interea mentis Deus auctor honeſtæ Atqꝫ pudiciciæ cuſtos ne regia Virgo Circumuenta dolis ſubito labatur ab alto Præmonēt:& celeri tradit mandata Miniſtro. Optimus interea. Deſignat Angelū ad Virginem miſſum a Deo qui aſſumpto aereo corpore ſub orbe Lunę ad Catharinā deſcendit: ne inopinato circumueniatur a Tyranno. Ille per immenſos cœli glacialis ab ortu Labitur anfractus: penetranſqꝫ per aurea Tauri Cornua Pleiadum flammas reſtringit:& ipſos Præterit Brrones ſeptem: Triuiæqꝫ ſub orbe Accipit exiles raris ex ignibus artus. Ille ꝑ īmen. cœ. gla Cœlū intelligo Chryſtallinū. p. qꝫ. ꝑ au. tauri cornua. octauā ſperā intelligo.& ipſos p̄te. Errones. Planetas.ſ. Accipit ex ar. poſſunt enī ſpiritus ne dū boni fingere ſi bi corꝑa:& in eis apparere: humanoſqꝫ actus exercere. Regia progenies cultu redimita pudico Inter Socraticos& quos Academia quondam Regia ꝓgenies. Catharinā Philoſophię libris occupatā oſtē dit. Inter Socraticos. Socrates Sophroniſci lapidarij filius& Phācretæ obſtetricis ut Plato ī Theeteto meminit: primus de vitæ racione diſſeruit: ac primus Philoſophoꝝ dānatus mori tur. Philoſophoꝝ alij a ciuitatibus ſunt appellati ut Elienſes: Megarēſes: Eretrici& Cyrenaici. Quidā a locis ut Academici Stōici. Ab euētibus alij ut Peripatētici. Nonnulli a probris ut Cynici: qͣſi canini. Alij ab effectibus ut Eudemonici. Quidam ab ælacionis faſtu: ut qui ſe φιλαληθέασ.i. veritatis amato res nomināt. Sūt itē qui a p̄ceptoribus ſunt dicti ut Socratici & Epicurei. Sola Phyſica uſqꝫ ad Archelaum viguit. A Socrate Ethica iniciū ſumpſit. A Zenone Eleate Dialectica. Lacercius auctor. Et quos Aca. quon. i. veteres Academici: hi a Platone iniciū habēt: qui ab Aegypto Athenas regreſſus in Acade mia cōmorabatur. Eſt āt locus in ſuburbano nemoroſus: a qͦdam Heroe Academo ſic appellatus: ſicut& Eupolis in AſtraSocrates. ⁊edlernici Solinus Laercius; Eupolis LI..I. FOL..X. teutis memorat dicēs. Vmbroſis ī curſibus Academi Dei. Sed & Timon in Platonē loquēs: principē illū fuiſſe aſſerit& ſuauitate oracionis& copia oīm ꝗ Academię incolerēt florea tura auctor Diogenes Laercius Stoaqꝫ Cæcropijs libros de fontibus hauſit Clauſa latet modico pictæ teſtudinis antro. Atqꝫ voluminibus legum ſtipata duarum Abſtruſos animo ſenſus voluebat:& acris Ingenij vegetas acies figebat in omne Quod tenebris ęnigma latet: myſteria miris Inuelata modis viſu penetrabat acuto. Quicquid ad ornatum fidei exemplaria ſanctæ ræca ferunt animo uigili condebat:& omnem Aſſidui frugem ſtudij quaſi fertilis agri Primicias/ quaſi collectum de ſordibus aurum/ Et quaſi fulgentes Gangis de puluere gemmas/ Raſaqꝫ Panchei duro de cortice thuraRoboris& pinguem torto de caudice myrram Ad Chriſti delubra ferens: cape ſumme Deoꝝ Munera dicebat: primæ cape dona iuuentæ: Quæ tibi per ſteriles apis hæc tua colligit agros. Primus Abel pingui coluit tua numina ſacro: Mel chiſedech panū calathos& cymbia Bacchi Obtulit: Habraamus dulcē ſua gaudia Natum. At nos ſyncæræ tibi virginitatis honores Collectoſqꝫ pia de ſedulitate legendi Offerimus flores: noſtra hæc tibi munera ſunto Stoaqꝫ. Stoici Philoſophi ἀπο τησστοασ hoc eſt a Por ticu dicti. His inicium Zeno cicius dedit ex Cypro inſula: is in Porticū quæ Pleſianacta appellabatur ex varia& multę ſciēciæ pictura Polignoti: diſcipulos collegit: volens& locum illum ſtabilem facere: nulliſqꝫ ſedicionibus ulrra violabilē. Namqꝫ ad mille quadringentos trigintaqꝫ ciues ibi fuerant necati. Eo B b iiij Nato Laercius. Stoici. Leno PARTHENICES SECVNDAE igitur ad illū diſcipuli audiendū cōfluebāt: atqꝫ ideo Stoici vo cati ſunt eciā qui ab ipſo antea Zenonij vocabantur. Laercius auctor. Eſt igitur ordo. regia progenies. c. r. p. Latet clauſa mo dico antro teſtudinis pictę. Inter ſocraticos libros:& qͦs Academia quondā. vetus. qꝫ. i.& Stoa porticus hauſit de fontibus cecropijs. i. Athenienſium. Atqꝫ voluminibus Legū. vtrūqꝫ teſtamentū deſignat. Myſteria miris īuelata. In auget. Quicquid ad or. fi. Vult eam Gentiliū litteraꝝ lectionē ad fidem noſtrā accōmodaſſe. quis id unquā ꝓhibuit? nec Hieronymo aliter viſum eſt. Nū quid enim apud Gentiles inuenitur ꝑſuaſio ad honeſtū: de colendo Deo: de animę īmortalitate. Id ignorant qui Platonem Trimegiſtū Plotinum Tullium Senecā vel non legerunt vel ſi legāt nō intelligūt. Iaco. SIet. Dulcē ſua gaudia appoſitiue. Regia dum tales voluit ſub pectore curas Et fugiens animo terras cœleſtia Virgo Cogitat: ecce nouæ lucis micat igneus ardor Atqꝫ repercuſſo paries ſplendore coruſcat. Auratæ micuere trabes: micuere columnæ: Et ſubitis viſum flammis ardere lacunar. Nuncius ęmiſſo nitidis e nubibus ore Regia progenies dixit: quia concipis alto Corde Deum conceſſa tibi conſorcia Diuum: Pone metum: ſecura meas intellige voces. Regia dum tales. Nuncij aduentū cum magno ſplēdore coruſcantē deſcribit: Virginiſqꝫ ad Nuncij diſpoſicionem. Regia progenies. ex Cōſto nata. Ille ego qui Mariæ ſanctas orator ad aures Ante fui tibi de ſummo modo mittor olympo: Nam tibi poſt illam primi debentur honores Inter virgineas acies albencia caſtra. Ille ego qui marię. Diuę Parthenices. dicit ſe Gabrielem. Scis veteres odio lucis ſtudioqꝫ malignæ Mentis& Imperij vanæqꝫ libidine laudis Diſſentire Deos Chriſto:& molimine magno Laercius Iacobus Vuīp. SI. LI..I. FOL. XI In mores certare bonos: nec poſſe nitorem Ferre pudiciciæ. Clymenes corruptor Apollo Scis ve. Falſos Deos odiſſe caſtas mētes deſignat. Clyme. Apollo ex Clymene Oceani& Tethyos filia Phaethontē ge nuit. Virg. Inter qͣs curā Clymene narrabat inanē. Qui. in pri mo. Et tulit ad Clymenen Epaphi conuicia mater. Preſſit Ariſtei matrem: nymphamqꝫ Dionem. lupiter Europam. Danaen̄. Aſopida: Lædam: Atqꝫ Lycaonidem. Maiam: Bacchiqꝫ parentem. Falcifer Oceani natam. Minoda Bacchus. Perſephonē Pluto rapuit. Simoentis ad amnē Congredit̉ Venus Anchiſę. Thetidoſqꝫ cubile Pelleus inceſtat. rector Neptunus aquarum Phorcida. Dedalidem fraudis furūqꝫ magiſter Mercurius. Venerem Mauors.& Pallada frater Polluit. Endymion vultu Pan vellere Lunā: Iaſius Cererem. nulla eſt ſine labe Deorum Progenies. niſi forte ſuum quæ plangit Oſirim Inachis arguto pellex lunonia ſiſtro. Et tibi virginitas iſtis odioſa parauit Inſidias: in te longinqua a Tibridis urbe Et coniurata deſcendunt prælia Memphi. Nulla ſub indigno virtus eſt Principe tuta. Nulla ſub inceſto caſtis eſt gloria Rege. Nam vicijs probitas ſemper contraria pacem Neſcit:& hoſtiles dextra leuaqꝫ cateruas Suſtinet: illatoſqꝫ parat ſe ſemper adictus. In virtute labor: ſed in ipſo certa labore Dona: fit ex operis merces: æterna reſurgit De ſudore quies:& de mœrore voluptas. Non habet ex omni numero plebiſqꝫ patrūqꝫ Virpiꝰ Ouidius Clurnene. PARTHENICES SECVNDAE Victricem niſi qui potuit certare coronam. Et multis certare datum: ſed vincere paucis: Atqꝫ coronari& celebres vectare triumphos. Quare age ſurgentes audaci naue procellas Rumpe: per aduerſos aperi tua carbaſa fluctus: Nec flantes horreſce Notos nec murmura pōti Irato te crede mari: proramqꝫ patentes Ad cœli conuerte vias: reget ipſe per undas Temonem velumqꝫ Deus: puppemqꝫ tenebit: Nec ſinet in ſcopulos fragilem tranare carinā. Semper Olympiaca terram ſpeculatur ab arce. Et quoſcuiqꝫ operi vidit ſe accingere ſancto Numine pręſenti Deus adiuuat: odit inertes. Pugnam inuade: Deo nihil aſpirante timendū. Nuncius hæc. humili facundia Virginis ore Sic reſponſa dedit. vobis ego Numina grates Non ſi vel totidem linguis quot dicitur Argus Luminibus vidiſſe loquar: perſoluere poſſim. Omnia vos homini vitamqꝫ alimētaqꝫ vitæ Vos datis:& cœli vos inſpiratis amorem. Blandicijſqꝫ rudes ad contemplanda leuatis Aſtra animos:& opes veſtras mōſtratis in ipſis Ignibus& cœli ornatu mundiqꝫ decore Perpetuo: noſtræ ne forte libidine mentes Se lutea īmergant nequeantqꝫ attollere frontē Ad cœleſte bonum: noſtræ vos cura ſalutis Sollicitat: nec noſtra diu durare poteſtis Damna pati: veniamqꝫ datis peccantibus ultro Me prope lactentem chariſqꝫ Parentibus orbā Ante puellaris qͣꝫ vos agnoſceret ætas: Cum neqꝫ fabar adhuc vos ſuſcepiſtis alendam. LI..I. FOL. XII. Preſſit Ariſtei matrē. Cyrene eximię pulchritudinis rapta ab Apolline a Theſſalię mōte Pelio: ꝑlataqꝫ in Africā in montē Cyren: peperit qͣtuor filios Nomiū. Ariſteū. Antęū& Argeum ex his poſtea Ariſteus in Arcadia regnauit: is primū apum& mellis uſum& lactis& coaguli hoībus tradidit: ſolſticialeſqꝫ ortus& ſideꝝ primus inuenit ut Iuſtinus meminit. Virg. iiij. Geor. Cyrenen Penei filiā ſcribit. Dionē. Dione Oceani& Tethyos filia ut Heſiodus ſcribit a a Ioue cōpreſſa ei Venerē peperit. Home. lib. v. Iliados. Dionem Veneris matrē Venerē vero filiam dicit Diones. Europā. Aſterio in Creta regnāte lupiter(ut aiūt) Europā ex Phœnicia raptā ſupra thauꝝ detulit in Cretā: ex ea tres genuit liberos Minoē Rhodōmantū& Sarpedonē. auctor. Diodorus. Danaen. Acriſij filiā ex qua Perſeum ſuſtulit. Aſopida. Aeginā dicit Aſopi filiā: quā Iupiter ex Phliunte rapuit: inqꝫ inſulā aduexit: quæ ab ea dicta eſt Aegina: ab Ioue cōpreſſagenuit Aeacum. Diodorus. Lędā. Quā in formā Cygni verſus Iupiter cognouit: quæ duo oua peperit(ut Hora. innuit) ex ꝗbus Caſtor& Pollux: Helena& Clytēneſtra orti ſunt. At Lycao. Caliſtonē dicit. Lycaonis Arcadię. Regis filiā: qͣ Arcadē peperit. Qui. lib. ij. methamor. Maiam. Mercurij ma trē Atlātis& Pleiones filiam. ut Hyginius ſcribit Bacchiqꝫ Paren. Semele Cadmi filia ex Ioue Bacchū genuit. Falcifer. Saturnus Phyllirā Oceani& Tethyos filiā cōpreſſit in equum conuerſus& Chironē genuit. Minoda Bacchus. Ariadnen Minos filiam. Perſephonē. Cereris filiam. Simoentis ad undā. Virgi. Tu ne ille Aeneas: quem Darda nio Anchiſæ Alma Venus Phrygijgenuit Simoentis ad undam? Thetidoſqꝫ cubile. Thetis filia Chironis Pelei uxor: ex qua Achillem genuit. Phorcida. Meduſam a Neptunno in tēplo Palladis ad quod fugit oppreſſam. fuit autem filia Phorci. Dedalidē. Dedalionis filiā Mercurius cognouit:& ex ea Au tolycum genuit furem notiſſimū. Homero. x. Iliadis ſcribit eū tenuiſſe. Eleonē opidum. Venerem. Mars Hermionem ex Venere genuit. Et Pallida frater. Vulcanus polluit Palladē. unde Erichthonius naſcitur: ut in prima Parthenice: dicta eſt fabula ex Hygi. Iuſtinus Virgil̓ Heſiodus Homeru Diodor. Idem Horacius Ouidius. Hygini Virgi flomerus Ariſtęus. Dione Europa Danae Regina Leda Caliſto MaiaPhyllira Dedalis autolycus Erichtho nius PARTHENICES SECVNDAE Endymion uultu. Luna Endymionē dormientē in mōte La tmo Ionię amplexu fouiſſe dicitur: capta præſtācia formę eius Plinius ſcribit hūc curſum Lunæ primū percepiſſe: unde lunæ amicus dicitur Cicero Endymion ſi fabulas audire volumus neſcio quis: in Latmo obdormiuit: qui eſt mons Cariæ: nōdū opinor ex ꝑrectus. Vnde latmius ſomnus ut Pherecides ſcribit longiſſimus dicitur a ſomno Endymionis: Pan vellere lunam. Virg. in tercio Georgicoꝝ ſcribit Pana cum ſperneretur a Luna nutrijſſe ſpecioſiſſima armenta: quoꝝ pecore ei placata fuit. Virgi. Munere ſic niueo lanæ(ſi credere dignū eſt) Pandeus Arcadię captā te Luna fefellit. Iaſius Cererē. Homerus in Odyſſea ſcribit Cererē amaſſe Ia ſium:& ſe illi amicicia& lecto iunxiſſe. Sunt qui ſcribāt ex Ce rere Plutonē genitū ab laſio eumqꝫ inuidia a Ioue fulminatū. Nulla eſt ſine labe. d. Progenies. Turpitudinē ſinguloꝝ Deorum narrauit. Inachis. Io. quæ plangit Oſirī. arguto ſiſtro. Phoroneus Regū antiquiſſimus Argis regnauit filius Inachi & Niobes. Alij Nioben filiā fuiſſe affirmāt. Is Phoroneus pri mus iudicia& leges conſcripſit. Huius filij fuerunt Io& Spar tus qui ex ſuo noīe Spartā condidit Euſebius auctor. Noſtri Poetæ Inachi filiā Ionē dicūt: ideoqꝫ Inachis patronymicon ē. Siſtrum non tuba erat nec ſpiritu ſonum edebat ut aliqui apud Virgi. interprętantur: ſed iactacione cōcuſſum reſonabat multis crepitaculis pendentibus. Vnde Papinius. Iſi Phoroneis quondam ſtabulata ſub antris: Nunc Regina Phari. Numēqꝫ oriētis anheli: Excipe multiſono puppē mareotida ſiſtro Et tibi virginitas. Mali bonis inuident. Tibridis urbe. a Roma& Aegypto parantur tibi pręlia. Sic reſponſa dedit. Reddit gracias Deo grateſqꝫ. Argus. Cuſtos Ioni adhibitus a Iunone: cum Iupiter eam in vaccam vertiſſet ut eſt apud Ouidium in primo Methamor phoſeon. Plautus in Vidularia. Quod ſi Argus ſeruet ꝗ oculeus totus fuit: quem quondam Ioni Iuno cuſtodē addidit. Propterea nunqͣꝫ Diuis ego thura piandis VIla dedi: nunqͣꝫ fumancia vidimus exta. Sola Dei mihi cura ſatis. mea tempore ab illo Virginitas addicta Deo: votiſqꝫ vocata Palma triumphalis pugnæ: qua ſanguine fuſo Teſtificata thronū Chriſti ſuper aſtra venirem: Endymiō Latmius ſomnus Pan. Cerer Iaſius Pluto lo Liltrum. Plinius Cicero Pherecid. Virgi Homerus Euſebius. Papinius. Ouidius. Plautus LI..I. FOL. XIII Miſcererqꝫ choris Superum: ſedemqͣꝫ beatam Aethera ſortita domo regna illa viderem Aeternis congeſta bonis: viſuqꝫ tuerer Perſpicuo quod certa fides ſed nubila mōſtrat. Eſt amor iſte furor: quo tempore ſaucia longo Nectar& Ambroſiam ſicio: tantuſqꝫ medullis Ardor ineſt: tantus cœli caloroſſibus hæſit Vt mors nulla queat mihi formidanda videri Sed iucunda magis. Cur nō quæ ꝑtulit Agnes Ipſa feram? cur nō Agathes imitabile fatum? Lucia: cuius erat neqꝫ mens neqꝫ forcior ætas Vicit:& iſtarum fœlix Trinacria palmas Vidit. Anaſtaſiæ tellus Romana triumphis Gaudet: ad iſtarum laudes& premia curro. Tu modo qui cœlo frueris diuine miniſter/ Hæc offer mea vota Deo: ſi fauerit omne Dulce mihi certamen erit: pugnamqꝫ diemqꝫ Arbitrio legat ipſe ſuo. ſic fata nitentes Vertit humi aſſurgens oculos. Se nuncius albā Colligit in nubem: ſparſiſqꝫ per atria ſuccis Ambroſiæ dulci repetiuit fidera cantu. Propterea. Oſtendit ſe ab incunabulis(ut aiunt) unius Dei cultricē fuiſſe Palma triūphalis. Pugnę.i. Martirij victoria. Aetherea ſortita. reg. illa viderē. Aeternis. cōg bonis cœleſtem patriā. Certa fides: ſed nubila. Nā nunc tanquā in ęnigmate ut Pau lus ait cognoſcimus: in cœleſti Patria oculo ad oculum videbimus. Nectar& Ambroſiam id eſt cibum& potum Dei. Cur non quæ pertulit Agnes. Ab exemplo arguit. Trinacria. Sicilia. S. Lucia: media correpta quam omnes im periti producunt: ex Syracuſis urbe Siciliæ primaria fuit. Aga the autem ex Catana. Lucia media breui Paulus PARTHENICES SECVNDAE Iam vada Carpathiæ ſulcans Maxencius undæ Littus Alexandri& Phariā procul aſpicit arcē Atqꝫ ait. o magni ſalue pars tercia mundi Aphrica/ Romanā fauſto precor omine claſſem Aſpice:& auſpicijs Diuum mea vota tuorum Proſpera ſint: ſaluete Dei ſaluete Penates Indigenæ: quos religio longæua parentum Excoluit: ſacros venio laturus honores. Sancta ſequor mandata Iouis: rituſqꝫ reporto Diuinos ad templa Deum. dum talia fatur Præuolat ad portum remis ventoqꝫ ſecundo Cymba leuis volucrem/ curſu q̄ vinceret Eurū: Sūmaqꝫ vix recto fugiens mouet æquora lapſu. Fama per Aegyptum prętentaqꝫ littora ponto Nunciat adueniſſe rates ex urbe Latina: Aduectumqꝫ freto Romani regis alumnum. Iā va. Car. ſul. Proſeꝗtur Poeta Maxencij in Alexandriā Aegypti acceſſum: ꝓſperāqꝫ nauigacionē: populūqꝫ inducit lætū ex eius aduentu feſtoſqꝫ celebrantē dies. Cuncta Magiſtratus lucem poſuere per illā Publica/ Pellei priuata negocia ciues. Feſta dies agitur: nitidis urbana iuuentus Veſtitus:& multo teſtantur gaudia cultu: Turba coit: pictis oneratur puppibus æquor. Cūcta magiſt. Iuſticiū deſignat: cū publica hoc eſt forenſia negocia deponuntur. Poſuere Auphereſis. Pellei ciues. Alexander Pelleus dicitur a Pella ciuitate Madonię. Iuuenalis. unus Pelleo iuueni non ſufficit orbis. Vnde Pellei ciues Alexandrini dicuntur, Murice vela rubent: radiant apluſtria ccco. Ducitur elato gradiens Maxencius ore Splendidus& gemmis& multo lucidus auro. Auſonij Libyciqꝫ ſimul glomerantur utrinqꝫ. LI..I. FOL. XIIII Siſtra ſonant: altis lucent in turribus ignes. Mœnia fronde virent:& odoro gramine portę Murice vela rubent. Purpurea vela deſignat. Murices inter conchilia numerantur: unde purpura tingitur quæ in medijs eorum faucibus latet. Pli. teſte. Apluſtria. Nauium ornamēta: quæ quia erant amplius quā eſſent neceſſaria eciā ampluſtria dicebantur. nec ab appello appellis deducitur ut ſtulti vocabuliſtę ſomniant.& ſacit eciā in plurali apluſtra. Cicero in Aratęo carmine. Puppibus abſumptis fluitancia quęrere Apluſtra. ſcribitur in ſingulari eciā ampluſtre: cum. m. ante. p. Priſciano auctore. Cocco. Coccum rubens granum eſt ilicis ut Plinius ait in xvi. libro: graciorem purpurā facit: Tyrio tinctū fit byſſinū: zignitur in Gallecia Hiſpanię: in Africa Piſidia& Cilicia: peſſimū in Sardinia. Strabo ex Turdetania dicit euehi cerā/ melgrana/ purpurę. Ab his granis Hiſpania Betica nr̄o ęuo Grana te regnum dicitur: ita ex luxuria regna nomina capeſſunt. Lucent in turribus ignes. Morem Italicum exprimit. Altera lux ortum Caſij de vertice ſummo Extulerat ſolem/ cum Rex iā ſquallida multo Templa ſi tu iubet ornari: vetereſqꝫ per aras Purpureos ſpargi flores:& rite parari Danda Ecatombæo quæ ſunt animalia ſacro. Chriſtigenæ ſoliti crudis preda eſſe Tyrannis Contremuere metu:& multi peciere Syenem Thebæoſqꝫ lares:& Cyrenaica regna. Aethiopumqꝫ domos& littora gentis Erembæ Altera lux. Caſius mons in finibus Aegypti iuxta Serbonidem paludem. Herodotus auctor. Plinius eum in Arabia po nit ob propinquitatem. Alius eiuſdem nominis eſt in Meſopo tamia Ptolemęo teſte. Alius in Syria ab eodem ponitur: ponit & Aegypciū. Innuit Poeta Maxenciū iuſſiſſe: ut purgarētur tē pla Deorū a ſqualore& ſitu: floribuſqꝫ ſparſis feſtos inducerēt dies ſolenneſqꝫ Ecatombęo. Ecatombe ſacrificiū ſolenne: ab εκτον id eſt centū& βουσ id eſt bos dictum. Dicit ergo iubet& rite parari animalia danda Ecatombeo ſacro. Plinius Cicero Priſciāus Plinius Strabo Herodot. Plinius Ptolome. Murex Apluſtre. āpluſtre Coecum. Ecatōbe PARTHENICES SECVNDAE Chriſtigenę ſoliti. Poeta dicit Chriſtianos fugiſſe tyrannidem Maxencij: cum audiſſent veteres induci ritus ſacrorum:& Chriſti ſacra fideiqꝫ deditos puniri. Alios in Aegyptum alios ad Aethiopes: Alios ad Africę Cyrenem. Littora gentis Erembę. Strabo longa diſputacione de Erem his facta: veriſimilius eos dixiſſe autumnat qui eos Arabes eſ ſe putant: apud Homeꝝ enim Menelaus Thelemachū alloquitur. Cyprū& Phœnicen Aegypcia pulſus ad arua Aethiopaſqꝫ vagans:& Sidonios& Erembos Et Libyen adij. Sūt autem ex Arabibus his qui ad alteram ſinus Arabici partem vergūt ad Aegyptum& Aethiopiam. Sicut ubi mites aquilam videre columbæ Nare per aereos tractus: nec pinguia rura Nec placidæ retinēt epulæ. timor omnia vincit. Pars latet umbroſo ſaltu: pars alta volatu Tecta petit: pars montanis caua ſaxa latebris: Et pennis percuſſa ſonat pernicibus aura. Sicut ubi.&c. Per comꝑacionem Aquilę& Columbarum. Tunc eſt cœpta coli regio deſerta: ſolumqꝫ Solibus exuſtum aſſiduis:& rura venenis Inclyta& arentes terræ ſicientis harenæ. Eoliuagus vaſtam pecijt tum Paulus eremum Hiſpidus& fuluæ tectus velamine palmæ. Cuius ad ignotas veniens Antonius ædes Incidit in Satyros: mox flebile corpus amici Condidit:& ſiccis vitam tradduxit in aruis Tūc eſt cœpta coli. Nitrię& Scithis regione deſerti Libyę ꝓ pe Aegyptum Ptolemęo teſte. Solibus exuſtum aſſiduis pro pter vicinitatem Zonę torridę.& rura venenis inclyta. Solino teſte Africa ſerpentibus adeo fœcunda eſt ut mali huius merito illi potiſſimū palma detur. Soliuagus vaſtam. Paulum primū Eremitā deſignat. Incidit in Satyros. Plinius lib. v. inter Aethiopię gentes di cit Satyris pręter figuram nihil moris humani eſſe. Libro vero ſeptimo dicit in ſubſolanis Indoꝝ montibus Cartadulorū dicitur regio ſunt Satyri perniciſſimū animal: tanqͣꝫ quadrupe Erembi Satyri. Strabo Homerus Ptolome Solinus. Plinius LI..I. FOL XV des tā recte currentes humana effigie: ut propter velocitatē niſi ſenes aut ęgri nō capiantur. Diuus Hieronymus in vita Pali: ad quē cum pergeret beatus Antonius vidit homunculum aduncis naribus:& fronte cornibus aſpera: cui extrema corpo ris in caprarum pedes deſinebant:& premiſſo ſigno crucis cū quiſnā eſſet interrogaſſet Antonius: reſpondiſſe fertur Morta lis ego ſum unus ex accolis Eremi: quos vano errore deluſa gentilitas Faunos: Satyros:& Incubos appellat. Mox fleb. corp. amici Condidit. Feſtus ait Condere eſt in unū locū& interiorem dare ad cuſtodiā faciliorem: quod verbum nunc ſignificat conſcribere: nunc facere: nunc componere:& inſtruere. Inter harenicolas colubros& ſæua leonum Semina graminibus veſcens& fluminis unda. Templa coronantur ſertis:& funibus actis Barbara ſuſpendunt aulæa ſub apſide curua. Inter hareniculas colub.& ſę. leo. Semina. Leonibus magna libido eſt coitus:& ob hoc maribus ira Pli. auctor. Idē. Leo ni tantū ex feris clęmencia in ſupplices ꝓſtratis parcit:& ubi ſęuit in viros prius quam in fœminas: fremit: in Infantes nō niſi in magna fame. Templa coronantur. A Maxencio. Abſide curua. Epitheton Abſidis. Abſis enim arcus teſtudi neus ſeu fornix eſt. Græce ἄγισ&. p. in noſtrum. b. tranſit apud latinos. Pinguia mittuntur docti per rura miniſtri Quæ vicinabibunt piſcoſi flumina Nili Atqꝫ Papyriferæ dulcem Tritonidis undam: Et qua ſe viridi Mareotis harundine cingit. Adducant delecta Boum qui corpora centum. Pinguia mittuntur docti. Sacerdotes miſſi ſunt ꝓ bobus ſacrificijs aptis. Tritonidos. Aphilenoꝝ mari nō ꝓcul palus eſt quā Triton amnis influit: ubi ſpeculatā ſe arciū Deam credi derunt. Solinus. Vnde& Tritonia Pallas dicitur. Viſa autem hic fuit Ogigij temporibus. Piſcoſi fl. Nili. Diodorus ſcribit Nilū habere variū ac multi tiplex piſciū genus: non ſolū uſui eiuſdē regionis incolis: ſed externis quoqꝫ ad quos ſaliti def eruntur. C5 Hlierony. Feſtus. Plinius Solinus DiodoAntoniuſ Condere Leones Abſis Tritonia. Triton PARTHENICES SECVNDAE Atqꝫ papyriferæ. Papyrum naſcitur in paluſtribus Aegypti aut quieſcētibus Nili aꝗs: ubi euagatæ ſtagnāt duo cubita nō excedente altitudine gurgitū: brachiali radicis obliq̄ craſſitudine: triangulis lateribus decē nō amplius cubitoꝝ longitudi ne: in gracilitatē faſtigatū: thyrſi modo cacumē includēs. Pli. libro. xiij. naturalis hiſtoriæ. Et qua ſe vir. Mareotis Libyę regio contermina eſt Aegy to. Tenent Marmaridę. Adyrmachide: deinde Mareote Pli. auctor. Mareotis& Ptolo. meminit. Adducant delecta. ad Ecatomben. Ordo mittūtur docti miniſtri qui adducant centū delecta corpora. mittuntur autē per rura quabibunt&c. Interea cul tros pateraſqꝫ& thura Sacerdos Expedit:& ſacras longo locat ordine veſtes. Ante ea neglectus meliori paſcitur apis Gramine:& extento iacet ad præſepia ventre Interea cultros. Officiū miniſtroꝝ ſupra oſtendit: nunc Sacerdotis officium deſignat qui ſe ad imolandum Dijs accingit pręparatqꝫ. Apis. Inter oīa quæ Aegyptus digna memoratu: p̄cipue bo uem mirātur: Apim vocāt hūc ad inſtar colunt Numinis: inſi gnē notę albæ macula: quæ dextro eius lateri ingenita cornicu lantis Lunę refert faciē. Statutū cui ſpaciū eſt: quod ut affuit ꝓ fundo ſacri fontis īmerſus necatur. Mox alter nec ſine publico luctu requiritur: quē repertū centū Antiſtites Memphim ꝓ ſequuntur. Solinus auctor poſt. Pliniū Strabonē. Diodoꝝ He rodotūqꝫ Apis idem eſt qui Oſiris ut Strabo ait. Et extēto iacet. Alludit ad ſeptū in quo Apis alitur. Dicit enī Strabo in Memphi Inſepto quodā bos Apis alitur:& ſubdit ante id ſeptum aula quędam iacet in qua eſt aliud ſeptum matris eius. In hanc aulam nōnunquā Apis emittitur pręſertim ut peregrinis oſtendatur. Iamqꝫ dies ſolemnis adeſt: mugitibus auræ Per fora perqꝫ vias Vrbis per compita clamant. Aera crepant: clangore tubæ complentur acuto Conſequitur vulgi ſtrepitus turbæqꝫ frequētis Murmur:& inflato reſonat caua tibia buxo. Clarus ad illuſtres graditur Maxencius aras: Papyrus. Mareotis Apis Septum Plinius Plinius Ptolome. Solinus Plinius Strabo Diodor Herodot. Strabo LI..I. FOL XVI. Et circum Pellea micat Romanaqꝫ pubes. Iāqꝫ. d. ſo. ad. Diē feſtū adueniſſe deſcribit: in qͦ magna cum pompa Maxencius Dijs hoſtias imolare cōtendit: cinctus caterua Romanoꝝ procerum Aegypciorumqꝫ. Angelicas alto voces ſub corde volutans Coſtis adeſſe videt ſperatæ tempora pugnæ. Et quamqͣꝫ immota maneat ſentencia mente Angelicas alto. Sancta Parthenice Catharina Nuncij angeli ci monita cogitans: cōſiderabat diē ſui certaminis adueniſſe: p̄ paratqꝫ ſe virtute hortatrice& comite ad pugnā. Et dicit Poeta quāuis firmiſſima mente pugna minime detrectet: tamē Virginem horruiſſe faciem Tyranni: crudelitatis ſuę rabiem per noc magis inſinuans. Atqꝫ adamantæis vinclis frenata libido Inuita racione ſcelus non audeat ullum Ora tamen meditans duri furibunda Tyranni Atqꝫ graues pœnas horret: ceu ſaxea moles Pulſa freto& circum ſalientibus æquoris undis Vapulat atqꝫ tremit: ſed non veſtigia mutat. Dumqꝫ animus tanto curarū impellitur æſtu Non procul ecce duæ vultu inceſſuqꝫ verendo Fœmineæ ſpecies ad ſunt: quarum una Cybeli Perſimilis turrita caput ſtellataqꝫ frontem Igneus ore colorpoſſit qui Pana referre. Atqꝫ Adaman. propter duriciē gēmę ſit trāſ lacio ad ea quæ firma& forcia inſuꝑabiliaqꝫ volumus. Dūqꝫ animus. Virgi ni euentū certaminis cogitāti apparuiſſe dicit Naturā rerum oīm parentē(ut Philoſophis viſum)& Graciā diuinam quarum habitum condicionemqꝫ deſcribit. Quarū una Cybeli. Cybele mater Deū: turrita depingitur. Poſſit qui Pana. Pan nigra facie depingitur ꝓpter ætheris ſi militudinem. Virg. in Bucolicis eg. ultima. Sanguineis ebuli baccis minioqꝫ rubentem. G c ij Virgiſ PARTHENICES SECVNDAE Per fora peruolitant nebulæ: gyroqꝫ volucres Aereo ludunt& verſicoloribus alis Aequora vēter habet: pictaſqꝫ ꝑ æquora puppes Sqammiferiqꝫ greges flexis per cærula caudis Arrectiſqꝫ natant pinnis: ludoqꝫ fugaci Per ſcopulos& ſaxa volant viridemqꝫ per algā Inferius campi herboſi: curuataqꝫ ripis Flumina& excelſi nemoroſa cacumina montes Ver tice inæquali: pecudes: humanaqꝫ tecta. Atqꝫ perincultos ſaltus atqꝫ inuia rura Auriti lepores& flexis cornibus errant Dorcades:& timidi Dammæ ramoſaqꝫ cerui Cornua tollentes vacuis ſpaciantur in agris. Per fora peruolitant neb. Deſcribit Naturā: quā mundū ap pellant Theologi. Squammiferiqꝫ greges id eſt piſces: Arrectiſqꝫ nat. pinnis. Penna& pinna cū geminato n Quin tiliano teſte acutum ſignificat. Vnde bipennis: ſecuris utrinqꝫ habens aciem. Vnde errant qui bipennē putant dictā quod duabus pinnis ſit. Penna igitur generale nomen: ad pinnas& ad plumas. Dorcades& timidi Damę η δορκασ latine Caprea GræcDorcas: Sunt aūt ex Capreis& Damę Pli. teſte lib. viij. Hęc rerum Natura parens: quæ Virginis ora Dulcibus amplectēs ulnis quid mergeris īquit Filia tot curis& ſollicitudine tanta? Contemplare meū decus& mea maxima regna: Sanctaqꝫ de noſtris opibus velut ante ſolebas Expulſis animo curis ſolacia carpe. Terra/ fretum/ nubes/ flammæ/ verſatile cœlum Cuncta meis ſubſunt regnis: ego cūcta guberno Elige de tantis aliquid quod mulceat ægram: Quid tuus hic mœror ſibi vult? ꝗd dulcia miris Penna Pinna Dorcas Quītil̓a Plinius LI..I. FOL XVII Pallent ora modis:& quo tua forma receſſit? Pone Deum curas. Diui ſua ſidera ſeruent: Ambroſia viuant:& delectentur Olympo: Terra ſubeſt homini: terrena negocia tracta. Nec fines fruſtra humanos excædere tenta. Tu ne potes volucrum per iter tranare? ſubūdis Degere:& obſcuris inter Delphines in antris? Sirenes ubi ſunt& inercia corpora phocæ. Hæc reꝝ Natura parens. Deſcripta per partes. Quid mergeris inꝗt. Perſuadet ut voluptate ꝑfruatur& de licijs.& incipit a reprehēſione. Inter Delphinas. Velociſſimū oīmanimaliū non ſolū marinoꝝ Delphinus ſed ocior volucre: acrior telo Pli. auctor lib. ix. Inercia corꝑa. ꝓpter ſoporē Phocę. Vituli marini Phocę dicuntur: nullūqꝫ aīal grauiore ſomno p̄mitur: cecinit id Home rus in Odyſſea& ſcribit Pli. in libro. ix. naturalis hiſtorię. Vir gilius Sternunt ſe ſomnodiuerſo In littore Phocæ. Iuuenalis Eripiunt ſomnum Druſo vituliſqꝫ marinis. Vt tibi per ſpelea maris per luſtra ferarum Sic quoqꝫ per cœlos inter conſorcia Diuum Legibus æternis vita hoſpiciumqꝫ negatur. Nec fas eſt homini cœlum ſperare. Deorum Regna cupis: ſedemqꝫ tibi promittis Olympi Cum neqꝫ brutorum latebris aſſueſcere poſſis? Omnia limitibus certis ego ſola diremi. Quos tranſire nefas: ea vota ſuperflua pone. Sit tibi cura decor: tua ſit tibi cura venuſtas Ingenio condita meo: dum fingere tento Calliopes oculos:& virginis ora Meduſæ: Vtere delicijs:& ne contemne iuuentam. Nec te finge Deam: ſed te mortalibus æqua. Sic Natura parens triſtem ſolata Puellam. Vt ti. ꝑ. ſ. Argumētat̉ ab īpoſſibili: ut imꝑitis videt̉. Sit ti. c. d Dicit ſe Catharīę cōtuliſſe oculos Calliopes& faciē Meduſæ C c iij Plinius Homerus Plinius Virgil̓ luuenalis Delphin. Phoca PARTHENICES SECVNDAE Altera quæ tales paulum conctata loquelas Hauſerat& vafro greſſum ſuſpenderat aſtu Affuit. aurati crines: frons lactea: fulgent Lucifero ſimiles oculi: rubicunda colorat Lactentes Aurora genas: per eburnea colla Cæſaries emiſſa fluit: toga cætera veſtit Altera quæ tales. Graciam deſcribit diuinam. Aurea quæ tracto verrebat ſyrmate campum. Cœleſtis nitet ore decor: ſparguntur odores Ambroſij: crediqꝫ nequit mortalis in illa Spiritus: aut numen vel nō ſine numine imago. Textus īnauratæ chlamydi deſcenſus ab aſtris Prolis Olympiacæ: ſtygios īgreſſus ad amnes. Ignea linguarum ſpecies: qua ſpiritus ingens Intonuit ſuper ora Virum: montiſqꝫ relicto Vertice ſideream Chriſtus remeabat in arcem Victor& ęuulſæ cœco Plutonis ab antro: Patrum animæ niueis indutæ nubibus ibant Aera per liquidum: terrā predatus& Orchum Rex ſuperum tali repetebat regna triumpho. Gracia nomen habet: cuius preſtancia formæ Naturæ extemplo viſa obſcurare decorem: Non aliter quam ſol maiori ſidera luce Vmbrat:& exoriens alios exterminat ignes. Hæc igitur ſic orſa loqui. quid Virginis altum Deijcis in terras animum Natura ſuperbo Cœca ſupercilio? rerum te inſana parentem Dicis:& ignoras a quo tua venit origo. Nec noſti genus ipſa tuum: tua ſigna ſequuta Aurea quæ tracto. vert. ſyrma. Syrma huius ſyrmatis& hu ius ſyrmę: ut Priſcia. teſtat̉ genus eſt veſtis Tragicorū: ut ꝗdā volunt. Alij tractū veſtiū volūt græce enī σύρμα tractus dr Syrma Priſciāus. LI..I. FOL. XVIII. Spar. o. am. i. diuini īmortales. ἀμβρόσιόσ enī īmortalis diuinuſqꝫ dr̄. Prolis Olympiacę. Emblema veſtis. deſcē ſum Verbi Dei a cœlouſqꝫ ad inferos dicit fuiſſe. Ignea linguarum ſpecies. S. ſpiritus miſſionem: per hūc enī graciā Deus fidelibus pręſtat firmā inmarceſſibilemqꝫ. Montiſqꝫ relicto Oliueti montem deſignat a quo Chriſtus cum his quos ab inferis eduxerat victor in cœlum aſcendit: ut hiſtoria euangelica habet. Quid virginis. altum. Oracio Graciæ in qua inuehitur in Naturam. quæ niſa fuit allicere Virginem in delicias& corporis bona. Confutat autem dicta Naturæ: perſuadens honeſtū: & bonis animi pocius quā corꝑis obſequendum. Nicomachi proles ſtellis Erymanthidos urſæ Nauigat ammiſſis:& naufraga ſæpius Arctas Flante procelloſo Borea Symplegadas intrat. Nicomachi proles. Ariſtotelē Philoſophum Peripateticum intelligo: is enim patre Nicomacho medico natus fuiſſe dicitur: ut Laercius ſcribit. Hunc naturā ſecutū ducē ammiſſis ſtel lis Erymāthidos. i. Arcadicæ urſæ in ſymplegades Borea urgē te intraſſe deſcribit. per hoc varios Ariſtotelicos errores dum nimis attente naturam ſequitur deſignans. Symplegades. Pomponio teſte duę inſulæ Helleſponti contra Thracium Boſphorum mille quingentis paſſibus ab Europa diſtantes: quas nōnulli& Cyaneas appellant. Has Ouid. mobiles fuiſſe ſcribit:& poſtea īmobiles factas. per has Argonautæ nauigaſſe perhibentur. Namqꝫ aliud vitæ genus immortalis Olympo Noluit eſſe homini: ſed nec te credidit ortam Nec me vidit inops lucis: mutabile corpus Contemplata Deum ſiceo pertranſijt ore. Auſpicijs hanc uſqꝫ tuis peruenit ad oram: Hic ſua ſopito detraxit carbaſa vento. Namqꝫ aliud vitæ genus. Ariſtoteles finem poſuit vnum: Vſum virtutis in vita perfecta. Fœlicitatem vero plenitudinē ex tribus maxīe bonis cōſtantē: bonis animi: quæ& priora vi ribus appellat bōis corꝑis ut ſūt bona valitudo: fortitudo: pul chritudo: cęteraqꝫ his ſil̓ia ſcd̓o in loco habitis:& t̓cio ex bōis externis q̄ extrīſecus veniūt: Diuicijs.ſ. nobilitate:& claritate: C c iiij Laercius Pōponiuſ Ouidius ābroſius ſimplegas Cyaneę Finis Fœlicitas PARTHENICES SECVNDAE atqꝫ in hunc modū cęteris ꝗbus tercius locus ab eo aſſignatur Laercius auctor. Sed nec te credidit ortā. Naturā enī& mūdum ingenitū ponit. Nec me vidit inops lu. carens fidei cognicione natura. Con tēplata mutabile corpus Deū: pro Deoꝝ ꝑtranſit ſicco: id eſt ieiuno ore. Auſpicijſqꝫ tuis ꝑuenit uſqꝫ ad hanc orā. hoc eſt ſoſum cognita habuit ea quæ natura ęueniunt diuinarumqꝫ reꝝ expers. Hic ſua ſopito. In cœleſtiū cognicione defecit. Dic ubi ſi noſti Comites: primæuaqꝫ Chriſti Caſtra: triumphaleſqꝫ viri: qui ſanguine claras: Emiſere animas:& qui vicere Tyrannos. Subiecere Deo populos. tibi ſola reliqui Corpora& immudos cineres& tabida mēbra Ipſa coronatas cœleſti lumine mentes In ſublime tuli: quare iam deſine nugis Talibus illuſtres animos inuoluere cæca Nube tuæ noctis. verſis ita fata receſſit Paſſibus. at plutei lato Natura ſub orbe Virginis in thalamo fertur liquiſſe Pauorem. Cuius ut agnouit fraudes abſcondit Amorem Gracia diſcedens: eius qui frangeret omne Virus:& auxilio cœptis ingentibus eſſet. Dic ubi. Dicit gracia corꝑa naturę deberi: aīos ꝟo cœlis. Comites. Apoſtoli. primeuaqꝫ Chriſti Caſtra. Sanctos ītelligo Martyres. Verſis ita fata receſſit Paſſibus. Dicit naturā receſſiſſe a Catharina: reliquiſſe tn̄ ſub lato orbe Plutei pauorē qua fraude cognita Gracia diuina diſcedēs Amorē reliquit: ꝙ apprehenſa cornu arbore pro fuſte multo verbere Pauorem ex pulit ab habitaculo ꝟginis Catharinę: quā pugnā& Poeta de ſcribit uſqꝫ in finem huius primi libri. Plutei. Crates corio crudo tecti intentoqꝫ ſolebant opponi militibus opus faciētibus:& appellabantur militares. nūc eciā tabulę: quibus quid pręſepitur eodem nomine ſignificantur: Feſtus auctor. Protulit ora Pauorgelidæ ſub imagine mortis Plutei Laercius. Feſtus. LI..I. FOL. XIX Pallidus:& curuo contractus pectora dorſo: Cœcus:& ęlinguis/ trepidus/ vix oſſibus hærēs Dentibus exertis trunca deformia nare Ora gerens:& crure labans:& frigore torpens. Cuius ut horrificam effigiem ſtygiumqꝫ colorē Protulit ora Pauor. Deſcripcio pauoris. Et teſtudineos Virgo perterrita greſſus Vidit: ab aſpectu monſtri conuerſa recondit Lumina:& admoto texit velamine frontem. Et teſtu. Teſtudo hic ꝓ animali: teſtudineū facit qͣſi tardū. Tum validis ardens animis alacriqꝫ iuuenta Strenuus& grato pretendens ore pudorem Virgineum pictaſqꝫ ferens in pectore flammas In medium prorupit Amor: cornumqꝫ repertam Corripit:& monſtri repetito verbere terga Pulſat:& iniectis agit extra limina plantis Vociferans:& fuſte petens caput ora manuſqꝫ. Non ſecus ac fertur ſi vera eſt fabula quondam Tum validus. Deſcribit nunc Amorem a Gracia relictum ſubſidio Virgini. In pectore flammas. Virgilius. Eſt mollis flamma medullas. Infernum domuiſſe canem Tirynthius hæros. Calcitrat& manibus tenſis auertere cornum Nititur& faciem Mōſtrum defendere ab ictu. Acrius inſtat Amor: tetroqꝫ in puluere verſum Execrat indignans: limoqꝫ infigit aquoſo: Membraqꝫ cœnoſo ſepelit moribuda ſepulchro Infernū domuiſſe Canē. Cerbeꝝ. fabulæ meminit Diodo/ rus. Loci in Laconia meminit Strabo ubi Cerberus ſuperius ab inferis reductus canitur in fabulis. Tirynthius. Hercules ab urbe quæ eſt in Peloponneſſo Tiryns fęminino genere urbs eſt Peloponneſi: quā ad excurſiones faciendas arcē uſurpaſſe Proetus videtur. Et eam Cyclopū Virgit Diodor Cerherus Tiryns PARTHENICES SECVNDAE opera atqꝫ arte mœnibus roboraſſe. ut Strabo ſcribit. Stacius libro. iij. Suus excit in arma Antiquā Tiryntha Deus. ex hac genitus perhibetur. Hercules. Cornus circa ſolſticia reddit primo fructū candidū: poſtea ſanguineū. Ex eo genere fœmina poſt autumnum fert baccas acerbas& inguſtabiles cunctis animantibus ligno quoqꝫ fun goſa& inutilis Plinius libro. xvi. naturalis hiſtorię. Parthenices Secundæ Liber Secundus/ fœliciter exorditur. ætior& pulſa victrix formidine Virgo Ocyus ad tēplum famulis parat ire voNec mora. feſtināt omēs& ſedula nutrix/ catis Iam longæua ligat crines& Virginis ora Pallida nocturnæ ſumoqꝫ afflata lucernæ Materna pietate lauat: celereſqꝫ miniſtræ Sepoſitas veſtes adhibent: tyriumqꝫ ruborem Induit: argento limbus circumdatur albo: Et caput aurato nitidum veſtitur amictu. Iam delubra ſubit: lucent ardoribus aræ: Mugitu caua tecta ſonāt: ſtrepit ūdiqꝫ murmur Plæbis& aſtantum. Solio Maxencius alto Geſtit:& elato turbam circumſpicit ore. Regia progenies medium progreſſa per agmen Mox oculos in ſe populi conuertit: euntem Mirantur cæduntqꝫ via: Pellæa iuuentus Nomina Romanis eius patriamqꝫ domumqꝫ Auribus admoti narrant tenuiqꝫ ſuſurro. Illa mouens geſtu pectus faciemqꝫ venuſto Scandit:& intrepido premit alta ſedilia greſſu. Et vicina trucem ſic eſt affata Tyrannum. Læcior& pulſo. Poeta inducit Catharinam deuicta ꝑ Amo Cornus Strabo Stacius Plinium LI. II. FOL. XX. rem Formidine ad templum ꝓperaſſe: ſeſeqꝫ accinxiſſe: ut Tyranni mentem ab Idolorum cultu inſtaurando auocet: diuertatqꝫ ad veri Dei religionem obſeruanciamqꝫ Chriſtianam. Fumoqꝫ afflata lucernę. Sedulæ nutricis officium deſcribit erga inclytam glorioſamqꝫ Parthenicen Catharinam. Lucerna cubicularis dicebatur: quæ una tm̄ flamma cubiculo ſeruie bat: quæ plures haberet flammas deſtinata erat conuiuijs illuſtrandis. Dicta autem eſt lucernaa luce ut Varroni placet vl̓ a λύχνοσ. Lychnus quod lucernā ſignificat. Marcialis. Dul eis conſcia lectuli lucerna Quicquid vis facias licet: tacebo. Tyriumqꝫ ruborem id eſt purpuram. Me tibi Maxenti ſolitam præferre ſalutem Admonuit regalis apex: ſummuſqꝫ paternæ Maieſtatis honor: pietas violata repugnat. Nam colis hæc ſimulachra Deo peritura relicto Qui tibi ſolus opes tantas Romanaqꝫ Patri Regna dedit: fecitqꝫ maris terræqꝫ potentem. Nec fuit iſtius tanti tibi muneris auctor lupiter Aegiochus Creteo paſtus in antro Mortalis quondā vitæ modo lumine functus. Sed neqꝫ poſt Petri vocem documentaqꝫ Pauli Roma Deum neſcire poteſt. ſciuere Philippi Et pater& natus: quos funere ſuſtulit atro Me tibi Maxenti Allocucio Virginis ad Maxencium Cæſa rem:& eſt quaſi inuectio quæ ſtatū carere ſolet. Romanaqꝫ patri. Maximiano Herculeo Deus regnū dedit verus: non Iupiter Aegiochus. Iouis eſt epitheton ab ὀχη & ἀιξ: quia nutritus a capra ſit. Vel ab ἔχω teneo&&ιγησ quoniam ægide utitur auctor. Io. Carmelitanus. Sciuere Philippi: Et pater& natus. Primū Chriſtianum Im peratorem habuimus Philippum/ anno ab Vrbe condita noningenteſimo nonageſimo ſeptimo: qui poſt occiſum Gordianum Imperatorem: a Parthica victoria redeuntē ad triumphum: militum copijs e Syria reductis in Italiam: una cum filio quinqꝫ annis Imperauit. Poſt tercium imperij annum: mil leſimus ab Vrbe condita impletus eſt annus. Vnde eo anno Philippus ludos ſæculares celebrauit: ꝗ cēteſimo quoqꝫ anno Varro Marciclis lo Carme litanus Lucerna ægiochus Philippus PARTHENICES SECVNDAE repeti ſolebant: qui& a ſęculo nomen habebant: quod eſt humanæ uitæ ſpacium: cantari ſolitum fuit his ludis carmē apue ris puelliſqꝫ matrimis& patrimis in Apollinis& Dianæ laudem. Auctore Macrobio. Hi Imꝑatores fraude Decij diuerſis tamen locis interfecti ſunt. Nam Philippus pater Veronę: Romæ filius occiditur. Illa hominum ſuprema lues grauiore ruina. Raptus ad interitum Decius: milleſimus Vrbis Annus erat: tum Roma ſuos ſolenniter ortus Aegit:& accepto celebrauit feſta Tonanti. Tunc fuit Imperij Chriſto ſacrata poteſtas Et tandem ſub iura Dei tranſlata: piamqꝫ Tum primū ſortita fidem: tunc pul ſa Deorum Vana ſuperſticio Romani a limine Regis. Illa hominum ſuprema lues. Decium appellat luem hominum: exercuit enim in Chriſtianos ſeptimam poſt Neronem perſecucionem: odio Chriſtianos habens propter Philippos eiuſdem religionis imitatores. opprimitur a barbaris biēnio poſtea vna cum filio: corpuſqꝫ eius nemo reperire valuit: dig no Dei iudicio damnatus. Et accepto celebra. feſta Tonanti. Ego intelligo hos ludos qui prius Apollini& Dianę celebres erant: Poetam dicere celebratos Tonanti accepto id eſt Chriſto: cui Philippi Imperatores credidere. Non ſatis eſt quod mille loui ſeruiuerit annos Et phlegetontæis ſe ſe ſubiecerit umbris Gens longo Romana iugo: tuleritqꝫ ſuperbum Imperium ſtygiæ gentis noctiſqꝫ profundæ Nubila. nunc iterum iuuat ad damnata reuerti Sacra Deum. parere putant præſtancius Orcho Quam ſuperis: diuina pudet mandata vereri: Delectant inferna magis: nunc tartara gaudent: Nunc Furiæ exultant: poſita nunc Cerberus ira Motibus alludit caudæ: nunc pectore toto Dulcia ceruleus carpit ſolacia Pluto. Decius īi Macrobi. LI..I. FOL. XXI At Supeꝝ corda ægragemūt: humanaqꝫ dāna Pallida mutato deplorant Numina vultu. Cōqueritur Mater Natum ſparſiſſe cruorem Innocuum fruſtra: paſſum tot vulnera fruſtra. Deſine Maxenti Superos offendere tanta Impietate: ſcelus Rexo Romane quod audes Supplicijs dignum æternis. Iſionis orbem: Tantaleamqꝫ ſitim: Ticij tormenta: labores Siſyphios: ipſi quibus hæc noua ſacra litantur Iam tibi decernunt ſtygij tua numina Manes. Finge tamen non eſſe ſcelus demencia ſaltem Biſtonio ridenda ſeni. Cur cæde cruentas Cur tantis delubra Boum mugitibus imples? Tu ne Deum tali credis placare tumultu? Tu ne louem fortaſſe putas reuocare ſepulchro Cantibus his? quæ te cœpit vecordia Nate Cæſaris ut fieri credas boue numina cæſo Mitia? te miſerum falſis oracula ludunt Carminibus. nō hac emitur Romana poteſtas Religione. pium Chriſti clęmencia Regem Hæc ad ſceptra vocat: mūdas qui ſancta per aras Dona ferat: qui reliquias Iouis atqꝫ Deorum Conterat:& pulſis noua ſuſcitet orgia Bobus. Quid tēpli molē hanc magnā miraris& arcus A tellure procul tanto ſe attollere flexu? Hęc hoīm fęcere manus: magiſqꝫ aſpice mundū Hoc opus īmortale Dei. tua Numina gaudent Bobus: at immenſi vetus dominator Olympi Iuſticia/ pietate/ fide/ quas lupiter odit Dona Deū magis iſta iuuāt: ſine cęde litādū eſt. PARTHENICES SECVNDAE Sic ait. ille magis vultum quā verba loquentis Admiratus agi iubet ad regalia tecta Seruariqꝫ locis intra penetralia clauſis. Non ſatis eſt quod. Dicit latis eſſe Romā mille annos Idolis ſacrificaſſe: quare nō debet Maxencius inſtaurare cultum Iouis Deorumqꝫ. lxionis orbē. lxion filius Antionis& Melatus. Diodorus noſtri Phlegiā patrem ſcribunt cum Iunonē ad ſtuprū prouocaſſet: ut Diodorus. Homerus Latonā ad inferos truſus: circū agitur radijs rotę frangentibus mēbra. Tibullus. Illic Iunonem tētate Ixionis auſu: Verſantur celeri noxia mēbra rota. Tantaleāqꝫ ſitim. Tantalus Iouis filius Diodoro teſte. Paphlagoniam tenuit. Imperio ditiſſimus ſertilitate regionis:& obmulta metalla quæ illic erant(ut ſcribit Strabo) in pugna fuit aduerſus Troen: cuius filiū Ganymedē rapuerat: ut Euſebius ſcribit. Poſtmodū fœlicitatē ſuam inſolenter ferens Deorum ſecreta: quæ menſe cōmunione uſuqꝫ Deoꝝ nouerat: palā protulit hominibus. Vnde ſicicus apud Inferos eſſe meruit in aꝗs ori allabentibus ut Homerus ſcribit. Quod nōnulli ſcribunt hoc ſuppliciū datum: quoniā Pelopem filiū Dijs hoſpitibus epulandū appoſuiſſet. falſum eſt. Ouid in libro ſine titulo. Querit aquas in aquis& poma fugacia captat Tantalus. hoc illi garrula lingua dedit. Ticij tormēta. Ticyus Iouis& Helatæ filius: terræ filius ha bitus eſt quoniā a matre ęducatus eſt ſub ſpecu metu Iunonis Specu id monſtrari ſcribit Strabo in Boecia. Is quoniā Lato/ nam violare voluit in nouē iugera Iecore diſtentus paſcit uul tures. Tibullus. Porrectuſqꝫ nouē Ticyus per iugera terrę: Aſ ſiduas atro viſcere paſcit aues. Labores Siſyphios. Siſyphus Aeoli filius latrocinijs Iſthmum(qui eſt inter Ioniū& Aegeū pelagus) infeſtauit: a Theſeo interemptus ad Inferoſqꝫ detruſus eſt: ſaxū ſubducēs in mō tē: quod ſemꝑ deuoluitur. Qui. in. xiij. methamorph. Aut petis aut urges redituꝝ Siſyphe ſaxum. Seneca in Hercule furen te. Ceruice ſaxum grande Siſyphea iacet. Ipſi quibus hęc noua. Manes apud inferos parant tibi huiuſce tormenta pro his ſacris. Biſtonio ri. ſen. Democritū dicit Philoſophū. Thrax fuit ex Abdera urbe ut Laerc. ſcribit Biſto nis palus ē thracię Ptolemęo teſte. Herodotus duo flumīa paludē Biſtonidē ingrediūtur Trauus& Copſantus: ꝗ iuxta Ab lxion Tantaluꝫ Tityus Siſyphus Dēocrituſ DiodorHomerus Tibullus Diodor. Strabo Euſebius. Homerus Ouidius. Strabo Tibullus Ouidius. Seneca Laercius Ptolome. Herodot. LI. II. FOL. XXII. derā influit. Vnde Biſtoniū Senē Democritū Abderitē dicit: deriſiſſe hūc hoīm vicia Iuuenalis eſt teſtis. Perpetuo riſu pulmonē agitare ſolebat Democritus. Hic ſi videat ſacrificia Maxēcij ridebit demēciā: eciā ſi ſcelus nō eſſet Idolorum cultura: ſtulticia tn̄ mīme vacabit riſuqꝫ Democriti. Sine cede litandū eſt. Inter ſacrificare& litare hoc ītereſt. Sacrificare eſt veniā petere. Litare eſt ꝓpiciare:& votū impetrare. Virg. iiij. æneidū Tu modo poſce Deos veniā: ſacriſqꝫ litatis i. impetratis. Nonius auctor. Sic ait. Hucuſqꝫ ꝟba Parthenices Catharinę. Intra penetra. Penetrale īterior locus domus vel tēpli. Pom peius dicit Penetralia Deoꝝ penaciū ſacraria. Lucanus lib. v. Impulit illa pauens adyti penetrale remoti. Mente ſcelus duplex agitans temerare pudorem Et viorare fidem. pacis iam fœdere facto Belli feruor adeſt: dant pugnæ claſſica ſignum. Mente ſcelus duplex. Temerare Virginis pudiciciā:& fidē hoc eſt religionē. Dant pugnę claſſica ſignum. Claſſicum Petronio teſte cornu vocatur: vel tuba quæ conuocandi cauſa facta erat. īmo eci am claſſicum tubę ſonum ſignificat Virgi. ſeptimo aeneid. Claſſica namqꝫ ſonant: Perſephone Regem ſtimulis irritat:& acres Cū Venere accendit circum pręcordia flāmas. Vritur impaciens cæci Maxencius ignis: Mens fugit a ſacris:& amata ab imagine raptus Figit humi frontem& curis īmergitur altis. Abſentēqꝫ animo videt alloquiturqꝫ Puellam. Et furit: ut quociens lœtali ſaucia telo Cerua per Idæos quærit medicamina ſaltus Dictamiqꝫ comā viridem: quæ vulnere ferrum Manſa fuget diramqꝫ auertat corpore peſtem. Perſephone Regem irritat. Deſignat Maxencium in amorem turpem Virginis incidiſſe: Amantiſqꝫ condicionem deſcribit: ſubiungens comꝑacionem ceruę ſauciæ Dictamū herham quęrentis Iuuenalis Nirgit̓ Monius Pōpeius: Lucanus. Petroniuſ Virgi ſacrificare Litare. Penetrale. Claſſicū PARTHENICES SECVNDAE Dictamus& dictamum dicimus herba eſt: quam monſtrauere ceruę uulneratæ eo paſtæ ſtatim decidentibus telis. Non eſt alibi quam in Creta: ramis pretenue pulegio ſimile: feruens & acre guſtu: folijs tm̄ utuntur. Plinius auctor lib. xxv. Ida. Mons eſt Cretę. Strabone auctore Dictamiqꝫ comam. Alludit ad Virgilianum carmē. Dicta mum genitrix Cretea capit ab Ida: Puberibus caulem folijs&. flore comantem Purpureo. Cincta Satellitibus tali nil territa caſu Ducitur:& dominæ ſequitur veſtigia nutrix Perqꝫ vias Vrbis perqꝫ omīa compita clamans. Reddite quo mitem Dominā crudelibus armis Protrahitis? Nutrix ego ſum: cunabula prima Ipſa gubernaui: noſtris adoleuit in ulnis. Vbera prima dedi: dulcem mihi reddite Natā: Quā mihi vix bimam materiā proxima morti Tradidit:& lachrymans erit hæc tibi filia dixit. Reddite Nutrici Dominam: vel pignora matri. Verte tuos in me vultus o Nata: tuamqꝫ Altricem conuerſa vide. nihil eſſe ſolebat Me ſine dulce tibi: noſtros oblita labores Non audis lamenta parum nec lumina flectis: Lumina quæ tantū Coſtus quæ Mater amabat: Lumina ſancta domus ſolacia magna relictæ. Tu ne putas ſine te caput hoc& anilia membra Poſſe diu ſupereſſe? ſimul moriamur ut una Viximus:& tumulo pariter condamur eodem: Flebat ut in uadi cernens a vulture nidos Lactentes imbellis olor: prædator aduncis Vnguibus& duro diſcerpit viſcera roſtro: Flet pater:& viridi queritur proiectus in ulua. lamqꝫ propinquabant tectis: cum regia Virgo Dictamuſ Dictamū. Plinius Virgiſ LI..I. FOL XXIII Lumine clementer verſo chariſſima Nutrix Dixit abi: ſolare domum: Sociaſqꝫ ſaluta. Non ego ſum limen poſt hac viſura Paternum. Euocor ad Superos uos& terrena valete Hoſpicia: obſequijs inopum dodrante relicto Partibus æquatis mihi vos ſuccedere mando. Sic abiens fatur. luctu domus omnis acerbo Soluitur:& mœſto pallet vicinia corde. Luget inexhauſto lachrymarum flumine nutrix Anxia:& iminotis manet ipſo ī limine plantis: Crudelemqꝫ vocat Regem& crudelia tecta. Diripiunt aulæa nurus: triſteſqꝫ miniſtri Ferrea cōuoluunt bifores ad limina valuas Deſertæ ſigna atra domus. ſuſpiria totis Aed ibus alta ſonant: æger tenet omnia mœror. Cincta ſatellitibus. Conſtanciā Virginis inſinuat: tū Nutricis eiulatus Virginiſqꝫ reſpōſio:& Heredū inſtitucio: paupe res ex dodrāte Nutricē& familiā ex quadrante inſtituit. Vos& terrena valete. Hereditas plerūqꝫ diuiditur in duode cim vncias quæ Aſſis appellacione continentur. habent autem & hæ partes propria nomina ab uncia uſqꝫ ad aſſem puta hæc. Secuns. uncia& media. Sextans duæ uncię quaſi ſexta pars aſſis. Quadrans id eſt tres uncię. Triēs quatuor uncię. Hæc duo nomina non ab unciarum numero: ſed a certa porcione aſſis ſumpta ſunt. Quincuns. quinqꝫ uncię. Semis ſex uncię medie tas hereditatis. Septuns ſeptem uncię. Bes octo uncię. Dodrās nouem uncię. Dextans decem uncię quaſi dempto ſextante Deuns undecim uncię quaſi una dempta ex aſſe. Vlpianus auctor in lege de hered. inſti. Diripiunt aulea Nurus Signa luctus deſcribit. Interea ſancto metuens Catharina pudori Atqꝫ ſciens quali Regum impetuoſa libido Ferueat affectu: tali prece Numina pulſat. Sancte Pater ſancti genitor caſtiſſime Nati D d Vpianuſ Hereditatis diuiſio As PARTHENICES SECVNDAE Cernis ut abrupto lupus inſidiator ouili Hanc extorſit ouem cœcoqꝫ incluſerit antro. lamqꝫ aderit: iāqꝫ inuadet Ioue plenus:& omne Attentare nefas adiget Venus atqꝫ Cupido. Nil ſupereſt oꝑis humanæ: via clauſa ſal uti Vndiqꝫ terrenæ. tua ſola potencia nullis Clauditur obijcibus. noſtro ſuccurre dolori Atqꝫ pudiciciæ vento rege vela ſecundo. Audijt orantem cœli Regina Puellam: Et ſe qualis erat primi poſt tempora partus Obtulit Infantem niueis complexa lacertis Interea ſancto. Catharinā pudicicię metuentē inducit: precibuſqꝫ a Deo auxilia poſtulantē: quibus beatiſſima Parthenice Maria permota Virgini apparuiſſe deſcribitur a Poeta: eāqꝫ annulo deſponſaſſe: nurum ſibi: hoc eſt Filio coniugem. Ioue plenus. Pro impudico ponit. Adiget Venus. Mater: at qͣꝫ Cupido. filius Veneris Deus amoris. Alias Cupido& Cupiditas in uno ſignificato accipiuntur: niſi quod cupiditas leuior eſt quam cupido Marcellus auctor. Audijt or. cœ. Regina. Parthenice MariaTecta ſinum byſſo gradiens in veſtibus albis Et croceum capiti Serum de vellere tegmen Qd viridi premitur ſtrophio: cū Virgine fatur Plena venuſtatis procera iuuencula Virgo. Stant utrinqꝫ leues animæ: quas lride veſtit Multicolor nubes: pingitqꝫ ſimillima noſtris Oribus ora: pares decor imbuit aureus alas. Et ſic orſa loqui. tua me ſuſpiria Virgo Deduxere polo: ne ſollicitere: pudoris Sum tutela tui: ſed quo ſecura quieſcas Tolle manum. ſibi perpe tuo te copulat Infans Connubio Chriſtus. nurus es mea pone timorē Sic ait.& fuluo digitum Puer induit auro Cupido Marcellus LI. II. FOL. XXIIII. Qd̓ moriēs ſeruabat adhuc: qd̓ clauſa ſepulchro Immortale tenet diuini pignus amoris. Tecta ſinum byſſo. Byſſus genus lini præſtantiſſimi poſt id quod a Græcis dicirur ἀσβεστινον aſ beſtinum ex argumento naturæ: nam ignibus non abſumitur. Naſcitur in deſertis aduſtiſqꝫ ſole Indię locis. Cum inuentum eſt: æquat pre cia excellencium margaritarum. Ergo huic lino prīcipatus in toto orbe. Proxīus byſſino mulierū maxīe delicijs circa Elim ī Achaia genito: quaternis denarijs ſtipula eius ꝑmutata: quōdam ut auri Plinius libro decimo nono. Ponit eciam byſſinū ꝓ purpura li. ix. dicēs. Quin& terrena miſcere: coccoqꝫ tinctū tyrio tingere ut fieret bis byſſinum. A Poeta ꝓlino ponitur. Et croceum capiti Serum. Primi hominum poſt æſtiuum orientem qui noſcantur ſunt Seres: Lanificio ſyluarum nobiles: perfuſam aqua depectentes frondium caniciē: ea fila redordiebantur a mulieribus Romanis: indeqꝫ fiehāt tenuiſſime ma tronarum veſtes. Plin. auctor Virgi. Velleraqꝫ ut folijs depectant tenuia Seres. Quod viridi præ ſtrophio. Stropus quod Græce στρο φον dicitur pro inſigni ponebatur in capitibus ſacerdotum alij id coronā dixerunt auctor Feſtus. Quod Nonius de Stro phio ſcribit dictum eſt in prima Parthenice. Plena venuſtatis procera. Dicuntur procera prolixa& in lōgum producta a ceræ ſimilitudine. Horacius in ſermonibus. ſermone. xij. Quo pertinet ergo Proceros odiſſe lupos Catul lus Plangebant̉ alij proceris tympana palmis. Procer. proceris ce. ſyllaba correpta. ut Iuuenalis Agnoſco procerem. Dicūtur Varrone teſte. Proceres principes ciuitatis quia eminent in ea ſicut in ędificijs trabium capita: quæ& proceres nominātur. Stant utinqꝫ: id eſt ex utraqꝫ parte Virginis Marię. Leues animę ideſt corporea mole exonerate. Nam a leuo leuas quod exonerare ſiue ſuſtollere ſignificat: fit Leuis cōmune& Leue neutrum: prima correpta ſyllaba. Virgilius libro Aeneid. xij. Corytiqꝫ leues humeris& lętifer arcus. Leuo leuas quium po lire ſeu complanare ſignificat: primam producit ſyllabam. Papinius Thebaidos libro primo. Pars teretes leuare manu ac diſponere menſas. Horacius. nimis aſpera ſono Leuabis cultu Vnde itē hic& hæc leuis& hoc leue. Virg. Et ſępe in leui quę ſiſſet cornua fronte. Perſius Troſulus exultat tibi per ſubſellia leuis. Pliniur Plinius Pirgij Feſtus. Horacius Catullus. Iuuenali Varro Virgit Papinius. Horacius Virgi Perſius Byſſus aſbeſtinū. Seres Stropus Procerū Proceres Leuis PARTHENICES SECVNDAE Iride veſtit. Plinius Arcus vocamus extra miraculū frequē tes:& extra oſtentū. Nam nec pluuios quidē aut ſerenos dies cum fide portendunt. Manifeſtum eſt radium ſolis immiſſum cauę nubi repulſa acie in ſolē refringi colorumqꝫ varietatem mixtura nubium aeris igniumqꝫ fieri. Pares decor. imb. aureus. Cętum angelicum vel animarum deſignat cum aureo alarum decore Et ſic orſa loqui. Verba Marię ad diuam Catharinam. Quod moriens. Aurum quo deſponſata fuit: retinere dicit Virginem: nec fictum dicit Poeta: ſed ex hiſtoria& miraculo ſe hoc reuoluere deſignat. Hic neqꝫ Gnoſiacæ ſequimur figmenta coronæ VIla nec in noſtro tegimus mendacia verſu: Vera ſed amplectens rei miracula geſtæ Hiſtoriamqꝫ canens fidei monumenta reuoluo. Hic nec Gnoſiace. Cnoſſon p̄conijs extollit Homerus: quā ingentē& Minos regiam vocat. Priſcis tēporibus Cnoſſu Ceratus appellabatur a pręlabentis fluuij nomine. Strabo auctor. figmenta Cnoſſiacę cononæ dicit coronam Ariadnes filiæ Minos a Theſeo derelictæ in Dia inſula: de qua in prima Parthenice. Et iam turba Deum ſacris dimiſſa peractis Cum celer Auſonia pelago delatus ab urbe Nuncius enarrat Regi diademate Patrem Depoſito Regni ſceptrum ceſſiſſe Galero: Lucanoſqꝫ lares tacitiqꝫ ſilencia ruris Bt nemorum ſuaues umbras/ ubi mobilis aura Temperat ardentem placidis afflatibus æſtum: Præpoſuiſſe graui Imperio:& ſplēdoribus urbis Et iam turba Deū. Sacris ꝑactis nuncium veniſſe dicit: narrantem patrē Maxencij Maximianū abdicaſſe ſe Imperio atqꝫ in Lucania(prouincia eſt Italię) vitam priuatam(hoc eſt ſine Magiſtratu) delegiſſe: vacaſſeqꝫ cultura hortorū: ut ex hiſtoria diſcimus. Lucanoſqꝫ lares. Poſt Silaris fluuij Oſtiū Lucania eſt:& Iunonis Argiuæ templum: quod ab laſone cōſtru ctum fuit. Auctor Strabo. Plinius libro tercio naturalis hiſto riæ. A Silaro regio tercia(Italia)& ager Lucanus Bruciuſq Iris. Cnoſſus. Lucania Plinius Homerus Otrabo Strabo Plinius LI. II. FOL XXV incipit. Nec ibi rara incolarum mutacio. Tenuerunt eum Pelaſ gi: Oenotrij: Itali: Morgetes: Siculi: Græcię maxime populi: nouiſſime Lucani: a Samnitibus orti duce Lucio. Aruaqꝫ& Alcino tutam legiſſe quietem. Atqꝫ per irriguos fontes& florida prata Murice neglecto triſtem oblectare ſenectam. Alcinous Nauſithoi filius ut eſt apud Homeꝝ: ſeptimo Odyſſeę. Rex fuit Pheacum: Pheaces autem a Pheace Neptuni& Corcyrę filio dicti ſunt: ut Diodorus ſcribit. Alcinous teſte Homero habuit hortos perpetuis fructibus virentes. Læticiam ſubitus dolor occupat. ora Tyranni Plumbeus inuoluit color:& patuere latentis Ingentes animi fluctus ſæuiqꝫ dolores. His curis extructa Venus: furor auctus& ira Acri bile tumet: nutritqꝫ in pectore virus. Leticiam ſubitus dolor. ægre tulit Patris factū: quo ſe imperio abdicauerat: ut Poeta fingit. Hiſtoriæ tamen fides habet prius Maximianum ſe abdicaſſe Magiſtratu: antequā Maxencius filius a Prętorianis militibus Imperio ſufficeretur: ut in prologo ſupra ſcriptum eſt. Acri bile tumet. Epitheton bilis. Quod Græci χολην latini bilem dicunt. Eſt autem& rubeabilis& atra uti Cholera rubea& nigra. Pituita autem latine: Græce φλέγμα dicitur. Perſimilis pullo qui dum inconſueta recuſat Frena pati: rodit morſu indignante lupatum. Perſimilis pullo. Pulli ſunt auium:& pecudum ſiue pecoꝝ. Sed& ranarum pulli vocantur. Horacius in ſermone. xiij. Ab ſentis ranę pullis vituli pede preſſis. Lupatum. Lupus& lupatum: frenum dicitur. Ouidius in li bro Triſtium. Et placido duros accipit ore lupos. Marcialis. Mordent aurea quod ſupata cerui. Poſt epulas largo paulum exhilaratus Iaccho Captiuam iubet adduci ſpectacula menſis Rex petulans laſciua volens præbere ſecundis. Poſt epulas. Vino madidus iuſſit adduci Catharinam: ut D d iij Homerus Diodor Horacius Ouidius Marcialis Alcinous Pheaces Bilis Pituita Lupus Lupum PARTHENIGES SECVNDAE mos eſt Tyrannis. Illa ſolo fixis oculis veſtigia lento Tarda mouens greſſu prono Regi annuit ore. Cuius ut effigiem claram videre decuſqꝫ Indolis egregiæ tenuere ſilencia cuncti. Et Triuiam vidiſſe putant aut ora Mineruæ. Ad quam Rex ſolio paucis ita fatur ab alto. Illa ſolo fixis oculis. Decorum Virginis deſcribit. Mane Deum noſtras tenuerunt orgia mentes: Nec potuere tuis adhiberi vocibus aures. Dic age nunc quando poſitis conuiuia curis Læta voluptates animorum& gaudia poſcunt. Ede genus patriamqꝫ tuam nomenqꝫ paternū. Illa manum crucis inſtar agens ſic incipit ore. Non ego iactandi ſtudio primordia gentis Clara meæ referam tituloſqꝫ& nomina: quādo Rex Romane iubes. genus eſt illuſtre meorum: Maiores etenim ſceptrum geſſere: meaqꝫ Mane deum. Tyrannus dicit ſe matutino tempore occupatum fuiſſe ſacris Deorum cur non potuerit auſcultare Virgini: nunc autem cibo potuqꝫ non ſobrius petit Genus Patriam qꝫ& nomen Virginis. Non ego iactandi. Pręſcribit Catharina ne quid arroganter dictum accipiat. Sūt Reges in ſtirpe decē: Lagus omībus auctor: Primus Alexandri miles qui condidit urbem Et quæ regna vides:& Alexandræa vocauit Mœnia: poſt celebres pugnas Aſiæqꝫ labores Huc venit cum rege Lagus: Ptolemęus ab illo Naſcitur a vili Proles generoſa parente Sicut ab exigua deſcendit origine flumen Maius. hic Aegypti Libyes Arabūqꝫ potitus LI. II. FOL. XXVI. Imperio quondam: manſitqꝫ in ſtirpe nepotum Ducentos quadraginta ſuper niſi fallimurānos. Aſt ubi Romanam ſuperis extollere gentem Et Libycas viſum bellis ardentibus urbes Vertere mutati Reges: tum Regia proles Interijt: tunc arua meus vicina tenebat Aethiopum campis atauus pręfectus Erembis Dux animis armiſqꝫ potens: regiqꝫ propinquus Sanguine ſupremi vigilans cuſtodia regni. Sunt Reges in ſtirpe decem. Nam Ptolemęus Lagi filius Alexandro ſucceſſit. Ptolemęo Philadelphus. Philadelpho Euergētes. poſtea Philopator Agathoclię. Poſtea Epiphanes. po ſtea Philomator filio a patre Imperium accipiente. Huic frater ſucceſſit ſecundus Euergetes cognominatus. hunc& Phyſconem dicunt. cui Ptolemęus cognomento Lathurus. huic Auletes Cleopatræ pater. Hunc Alexandrini exegerunt. Hunc Ro mam profectum Pompeſus ſuſcipit Senatuiqꝫ cōmendat ac de reductione eius agit. Vnde a Gabinio reductus in regnum: nō multo poſt morbo abſumptus: relictis duobus filijs& totidē filiabus: quarum grandior erat Cleopatia Alexandrini:& puerum natu grandiorem:& Cleopatram regno pręfecerunt. Pueri familiares mota ſedicione Cleopatram eiecerunt. Quæ poſtea cum ſorore in Syriam ſeceſſit. Interea Pompeius magnus ex Pharſalo fugiens in Caſium montem ac Peluſium venit: ibiqꝫ a Regis familiaribus obtruncatus eſt. Cæſar cum aduentaſſet adoleſcentulum interemit:& Cleopatram Aegypti reginam conſtituit: atqꝫ ei in regni partem reliquum fratrem addidit admodum iuuenem: quæ poſtea cum Antonio nupſiſ ſet a Cæſare Auguſto euerſa ſuit: qui Auguſtus furentem Aegyptum compoſuit atqꝫ in prouinciam redegit. auctor Strapo. fuere igitur decem Reges Aegypti uſqꝫ ad Cleopatram: cū qua regnum euerſum in formamqꝫ prouinciæ redactum. Primus. principalis Alexandri miles. Et Alexandręa. a Conditore. Dinocrates fundamenta urbis iecit Pli auctore& Alexandręa& Alexandria dicimus. Pri ſciano auctore. Horacius in Carminum quarto. Nā tibi quo dieportus Alexandrea dupplex:& vacuam pateſecit aulam. Dd iiij Strabo Plinius Priſciāus. foracius Stirps Re gia Catha rinę ꝟgīalexādreꝫ alexādria. PARTHENICES SECVNDAE Propercius Noxia Alexandria dolis aptiſſima tellus:& tociens noſtro Memphi cruenta malo. Poſt celebres. p. Aſiæqꝫ lab. Dareo deuicto interemptoqꝫ a ſuis. Lagus. Miles fuit Gregarius Ptolęmus ab illo: ꝗ poſt Alexandri mortē Aridei Philippi& Olympiadis cum Alexar dri ſtirpe: ab exercitu Rex nominatur. Appiano teſte. A vili. a Gregario milite. Hic Aegypti Libyes. Cyrenē enī acꝗſiuit ut ē apd̓ Iuſtinū. Attauus pręfectus Erembis. populis Arabię qui& Ichthyc phagi& Troglodytę dicuntur. Strabone teſte. Qui poſtqͣꝫ ſero audiuit ſublata ſuorum Sceptra dolēs longe ethiopum ſeceſſit ad urbes: Qui poſtqͣꝫ ſero. Dicit Poeta Attauū Catharinę ex Lagidarum ſanguine progenitū: pręfectū fuiſſe Arabis vicinis Aethi opię: tum cū in prouinciam redacta fuit Aegyptus: qua percepta re dolens ſeceſſit ad urbes Aethiopum Et perſæpe pater Reginæ Candacis: illo Contriuit ductore vagos Garamantas& acres Maſſylū populos. Arabūqꝫ per æquora claſſem Duxit:& Indorū ſpolijs remeauit honuſtus. Quartus ab hoc Coſtus genitor mihi doctus. Militiam: verum patriæ telluris amore& ipſe Ductus/ ad antiquos redijt cum prole Penates: Argentiqꝫ tulit ſecum graue pondus& auri. Tandem huc aduectus tectu mercatur& agros: Atqꝫ Clientellis clarus famaqꝫ parentum Primus in urbe fuit: Romanaqꝫ caſtra ſequutus Semper in Auſonijs ſenuit fortiſſimus armis. Hinc genus ipſa traho patri Nata unica Coſto Et generis tanti ſoboles ego ſola ſuperſum: Multa dies alios longæuaqꝫ ſuſtulit ætas. Hac eſt orta patrum ſoboles hac deſinet urbe. Et perſępe pater. Dicit Attauum ductorem exercitus fuiſſe: Ptolēęus. Erembi. Propcius Apianus. Iuſtinus Strabo Li. II. FOL. XXVII patri Candacis quæ& Regina Aethiopum fuiſſe perhibetur. Candax Regina fuit Aethiopū tēpore Auguſti: virilis ſane mu lier: ſed altero oculo capta Napata regiam habuit: quam Petro nius cœpit ac diruit. Strabone auctore. Plinius hoc nomē ad multas reginas tranſiſſe ſcribit. Vagos Garamantas Garamātes ſunt populi Lybiæ Pſillis contermini hos Plinius matrimoniorum exortes paſſim cum fœminis degere dicit. Ex his qui tam confuſo Parentum coitu paſſim incertiqꝫ naſcuntur: quos pro ſuis colant formæ ſimilitudine agnoſcunt. Pomponius auctor. Maſſylum populos. Maſſyli qui& Mauri dicuntur populi ſunt Africæ ad oceanum Atlanticū Plinio teſte. Marcialis. Auditur quantū Maſſyla per auia murmur. Hi& equos ſine lupa tis gubernant eodem Poeta teſte. Et Maſſyleum virga gubernat equum. Maſſilia autem cum i latino utrobiqꝫ urbs eſt Galliæ Narbonenſis& habet ſi ſyllabam breuem Lucanus. Quamuis He ſperium mundi properemus ad axem Maſſiliam delere vacat. Verba Cæſaris. Quartus ab hoc Coſtus. Patrem Catharinæ Coſtum ab Aethiopia in Aegyptum atqꝫ ad auitos lares redijſſe deſi. gnat. Sic genus& patriam noſti nomenqꝫ paternū At poſtqͣꝫ vita functi cecidere Parentes/ Ne laſciua meam macularet inercia mentem Sic genus& patriam. Declarat nunc ſtudia: vitæqꝫ religionē. aꝑtaqꝫ frōte Chriſtianā impauida mēte ſe profitetur. Ad ſtudium duplex curas& pectora verti Fonte ſalutares Chriſti ſuſcepimus undas. Et mea luſtrali Deus abluit ora lauacro. Ipſe vir ipſe pater: caſtum ſacrauimus illi Corpus:& ęlabens annis velocibus æuum: Ad ſtudiū duplex. ad diuinarum rerum: tum humanarum cognicionem ſe vertiſſe dicit: ſumpto baptiſmatis purgatorio lauacro. Hęc mihi prīa ſalus: teneris me Coſtus ab annis Strabo Plinius Plinius Pōpōius. Plinius Marcialis Lucanus Candaxe Garamā tes Maſſyli Maſſilia PARTHENICES SECVNDAE Tradidit ęloquij ſtudijs:& miſit ad urbes Cæcropias. vidi Thebas Dirceaqꝫ rura: Attica regna: ſolū Pelopis: Lacedæmona clarā Legibus& quondam bellis ac Marte potentē. Atqꝫ Therapneos ſaltus: Helenæqꝫ penates: Minoſqꝫ domos: præruptaqꝫ ſaxa Corinthi. Hęc mihi prima falus. Coſtus. Pater ad æloquenciam me cō tulit. Cecropias. Cecrops primus multitudinē Atticam inhabitancium: in ciuitates duodecim habitādas digeſſit. Quarum nomina. Cecropia. Tetrapolis. Epatria. Decelea. Eleuſis: Aphidna(ſiue ut alij plurali nuero Aphidne) Thoricus Brauron: Cytherus: Sphectus: Cepheſia: Phalerus. Theſeus ꝟo po ſtea duodecim illas in hanc vnam ciuitatē congregaſſe denuo memoratur Strabo auctor. Vidi Thebas. Dirceaqꝫ rura. Boecias Thebas dicit. Sunt Thebe in Aegypto Diodoro teſte. Iuuenalis Atqꝫ vetus Thbe centū iacet obruta portis.& ab hac regio Thebaica dicitur Aethiopię contermina Plinio teſte. Alia in Boecia quæ Baccho & Hercule gloriatur: de qua Poeta. Vnde Thebani dicuntur Eſt Alia in Phthiotide Macedonię Ptolemęo teſte. Sūt& The be Cilicię patria Andromaches Hectoris uxoris. Qui. in. i. Tri ſtium. Nec cruciere minus quam cum Thebana cruentū Hec tora Theſſalico vidit ab axe trahi. Alia fuit in Lucania Plin. te ſte Alia in fœlici Arabia Prolemęo auctore. Attica regna. Ego intelligo eam quæ Achaia dicitur? cuius prouinciæ aſſignantur Locris: Phocis: Boecia: Megara: Attica:& Doris Prolemęo teſte. Solum Pelopis. Peloponneſon dicit quam hodie Morcam vocant: a Pelope nomen habet Plinio auctore. Incipit ab Iſth mo Corinthiaco cuius per traiectum ab altero matri Ionio ſci licet in alterum mare Aegeum videlicet nauigia tranſuehuntur. Huius latus Cheronneſi in occaſum proſpectans: Elienfes & Meſſenij tenent: Quos pelagus Siculum alluit. Deinceps autem poſt Sinum Sicyonia terminatur ora. Ex hoc loco Sicyon& Corinthus excipit uſqꝫ ad Iſthmum. At ſecundū Meſſeniam plagam Laconica terra eſt& Argiua& hæc ipſa uſqꝫ ad Iſthmum. Hoc in loco extant Sinus Meſſenius& Laconicus. Tercius eſt Argolicus. Quartus Hermionicus& Saronicus: Cetrope Thebe Pelepon neſus Strabo Diodor Iuuenalis Plinius Ptolome. Ouidius. Plinius Ptolome. Ptolome: Plinius LI II. FOL XXVIII. quem aliqui Salaminiacum vocant. Quoꝝ aliquos Libycū: aliquos Creticum pelagus implet atqꝫ Myrtoum. Media his omnibus regionibus imminet Arcadia. Strabo auctor. Lacedemona claram legibus. a Lycurgo legiſ latore pręſtātiſſimo traditis: has quoniam diſciplina& inſtitucione pueris infudit: quibus ab incunabulis aſſueſcerent atqꝫ cum alimē tis vna affectum rei pub. conciliarent: factum eſt ut ad quingēteſimum annum illius inſtituta permanerent Plutarchus auctor. Vnde apte Poeta claram legibus dicit: uſqꝫ ad hoc ęuum & mundo condito non inuenies legem quæ adeo incontaminata perſeuerauerit. Et quondam bellis. Lacedemonij Strabone auctore tantum cęteros anteceſſerint ut e Græcis ſoli terrę ac maris adiſpiſcerētur Imperium. Tamqꝫ diu Græcorum principatum tenuere: donec eis Thebani ducatum ademere Epaminūda duce)& ſecundum illo continuo Macedones. Verum tamē nec illis omnino ceſſerunt: ſed ſuarum legum inſtitucione ſeruata: de prioris loci maieſtate contencionem ſemper habuerunt:& aduerſus Græcos& contra Macedoniæ Reges. Quibus Macedonibus per Romanos deletis apud Romanos præcipuo in honore fuerunt ut præter amicorum miniſteria aliud nihil tributi nomine conferrent. Atqꝫ Teramneos. Terāne vicus fuit Laconiæ: ubi nata fuit Helena Ouidius in Heroidibus Da modo te facilem: nec dedignare maritum. Rure Teramneo nata puella Phrygem. Minoſqꝫ domos. Cretam. Præruptaqꝫ ſaxa Corinthi. Propter urbis ſitum. Nam mōs excelſus eſt ſtadiorum trium ac dimidiati altitudinem habēs ad perpendiculum. Aſcenſus ad ſtadia triginta in acutum terminatur cacumen. Acrocorinthum vocant. Cuius quidem ꝑs in aquilonem verſa: maxime in arduum recta conſurgit: ſub qua ad Acrocorinthi radicem in plano: inſtar menſe loco iacet oppidum. Strabo. Et Rhodon illuſtrem Phœbo ſtatuaqꝫ ſuperbā Marmorea:& Lindi ſacris atqꝫ Herculis ara. Et Rhodon Illuſtrem Phœbo ſtatu. id eſt Soli. Scribit Soli nus nunquam ita cœlum nubilum eſt: ut in ſole Rhodos non ſit. Telchines Rhodum incoluere: qui cum Caphyrna ſorore Stiabo Plutarch Strabo Ouidius Strabo Solinus Lycurguſ lacedemō Teramne Corīthus Acrocorynthus PARTHENICES SECVNDAE Neptunū ab Rhea illis datū nutriuere. Neptunus iam vir ex alia ſorore Telchinū ab ſe dilecta Rho don genuit puellā: ſexqꝫ mares: Sol Rhodię amore captus genuit ex ea Eliades dictos: hij poſtea reliquiqꝫ indigetes inſulā inhabitantes: inſulā Soli ſacram exiſtimarunt. Rhodij quoqꝫ poſtmodum ſolē prę ceteris Dijs coluerunt: tanqͣꝫ ſui generis auctorem. Diodorus Siculus auctor Statuaqꝫ ſuꝑ Marmorea. Pli. de Coloſſis ſcribens ait. Ante omnes autem in ammiracione fuit Solis Coloſſus Rhodi quē fecerat Chares Lindius Lyſippi diſcipulus: ſeptuaginta cubitorum altitudinis fuit. Hoc ſimulachrū poſt quinquageſimū ſextum annū terre motu proſtratum. Sed iacens quoqꝫ miraculo eſt. Pauci pollices amplectuntur. Maiores ſunt digiti quā pleręqꝫ ſtatuę. Vaſti ſpecus hiant de fractis mēbris: ſpectantur intus magnę molis ſixa: quorum pōdere illud ſtabiliuerat cō ſtituens. Duodecim annis tradunt effectū. ccc. talentis quæ cō tulerant ex apparatu Regis Demetrij: relicta mora& tedio obſeſſa Rhodo. Sunt alij minores hoc in eadē urbe Coloſſi centiū numero. Sed ubicūqꝫ ſinguli fuiſſent nobilitaturi locū. Huius magni Coloſſi ęra Sarraceni olim Rhodios inuadentes Chriſtianos: nonaginta camelis onuſtis aſportarunt: tꝑe Martini primi Ro. Pontificis opera marmorea ex Rhodo Romem aduecta ſcribit ſubobſcure. Plinius libro. xxxiij. inquis Apollinem Philiſci ad Octauię porticū: de quo potes intelligere. At ego Poetam pocius ab hiſtoria declinaſſe intelligo:& loꝗ de Coloſſo quo maxime celebris eſt Rhodos. Strabo hūc ex om nibus dedicati soptimum dicit& unum ex ſeptem miraculis. Coloſſus ut Feſto placet. ab artifice Coloſſo a quo primum fa bricatus eſt dr̄. vel απο του κολοῦοιν τα ὀσυα. i. ab hebetando aſpectu: nam oculi caligant tanta altitudine ſpectāda ut Græcis placet neqꝫ a colo colis:& os oſſis cōponitur ut ſtulti noſtri ſomniant. Et Lindi ſacris. Tres urbes Rhodos habet Lindō Ialyſon& Camiron Ptolemęo teſte. In Lindo Palladis inſigne templum eſt Danaidum opus Strabone teſte. Diodorus ſcribit. Cum iā viri eſſent Eliades(de quibus ſupra diximus) Solem ferunt di xiſſe: qui Mineruæ primū ſacra feciſſent apud eos Deā futurā Quod idē cū Athenienſibus prædictum eſſet aiunt ab Eliadi bus omiſſo propter feſtinanciam igne immolatam hoſtiam: Cecropem Athenienſium Regem/ poſtmodum accenſo igne Rhodos Eliades Coloſſus Lindus Ialyſos Camiros. Diodor Plinius Plinius Strabo Feſtus. Ptolome. Strabo Diodor LI..I. FOL. XXIX ſacrificaſſe. Ex quo hucuſqꝫ mos huius facrificij ſolū in Rhodo perſeuerat: ibiqꝫ ꝑmanſit Dea. Hęc igitur Lindi ſacra. Atqꝫ Herculis ara. Tlepolemus Herculis filius ob Lycimnij cedem Auunculi ſui ab ſe inſcio interfecti ex Argo ſpōte fu giens ſecundū oraculi reſponſum: quod ſuper ducēda colonia conſuluerat: cum certis populis tranſcendit in Rhodum ibiq ab incolis ſuſceptus habitauit: factus deinde inſulę Rex eā red didit inſignē& iuſte imꝑauit. Diodore teſte. Vnde non mirū ſi patri Aram inſtituit in Rhodo: cuius Poeta meminiſſe videtur. Vidimus& Delphos Dodoneaſqꝫ columbas: Cortinam tripodas Phœbi Pythoniaqꝫ arma. Cycladas& Thraces Troianaqꝫ vidimus arua. Atqꝫ omnem Licij Graia rate legimus oram Littoris. Auſonijs mox preceptoribus uſa Facta tuæ gentis didici: totumqꝫ Latinis Viribus& bellis attri tum ingentibus orbem. Regna Britannoꝝ Germanorumqꝫ ſuperbam Progeniem: Scythicas Alpes Hircanaqꝫ longe Littora:& Euphraten: Nabatheaqꝫrura: Syenē Et Libycas arces:& qua iuga porrigit Atlas Maximus inuaſit Romanæ gloria gentis. Cæſareos Proceres& quarti ſæcula regni Atqꝫ tot illatam crudeli vulnere mortem Principibus legi mores& furta Deorum: Et tandem nihil eſſe dies mutabilis æui Dæmonas eſſe Deos& totū ambagibus orbē Conſtat in errores ductum: nullamqꝫ ſaluti Eſſe viam niſi per Chriſti documenta fidemqꝫ: Sic Arabum libri ſic vult Iudæa vetuſtas: Sic quibus& veſtri credunt cecinere Sibyllæ. Quo magis admiror vos qui terræqꝫ mariſqꝫ Regna gubernatis: quorum mutabile vulgus Diodor Tepole mūs PARTHENICES SECVNDAE Ducitur exemplo tam claro errore teneri Et tanta ſimulachra Deum ambicione tueri: Et ſtatuas horum diuino extollere cultu Quorum vita fuit ſcelerum ſentina. quod lo Noſtra: quod lchneumō:& qd̓ latrator Anubis Accipiter Feles Bos Oxyrinenus& lbis Numen habet? taceo martem Phœbūqꝫ louēqꝫ Quorum tanta canunt veſtri miracula vates. Hi ſtygios ideo metuunt iurare per amnes Quod ſtygijs merſi ſtagnis altaqꝫ palude Dant ſcelerum atroces iuſto ſub iudice pœnas. Veridicum vero Chriſtum ſine crimine cuius Vita fuit/ nigro Manes qui traxit ab Orcho Qui cœcas hominum mentes& lucis egena Lumina reſtituit: ſicciſqꝫ liquencia plantis Aequora calcauit: fugitis. reuocare memento Rex Romane pedem iuſti trans limina lapſum. Talibus orantem verbis mirata ſedentum Lecta cohors ciues Pharij procereſqꝫ Latini: Inſpectuſqꝫ magis ſexus dicentis& ætas. Illa etenim ter ſena fuit ſupremaqꝫ bruma. Rex tamen implicitus Diuorū ambagibus ęgre Dictatulit: mandat vinclis& carcere claudi: Affligiqꝫ cibo tenui. vix fluminis unda Vix ſimplex conceſſa Ceres. ineluſa tenebris Orat:& in magna verſatur luce per umbras. Vidimus& Delphos. Delphi Phocidis ciuitas clariſſima ꝓ pter templum Apollinis Pythij:& oraculū vetuſtate inſigne. Siquidem Agamemnonē ab illo reſponſum petijſſe: memoris Poeta prodidit. Namqꝫ Cytharedus Vlyſſis& Regis Pelide ri xam decantans introducitur. Iurgia Pelides Ithacuſqꝫ: tulere feroces Rexqꝫ Agamemno virum captabat gaudia mēte. Hoc Delphi LI II. FOL. XXX. ſibi concilium cecinit. Nā Phœbus Apollo Pythius ex adyto. Strabo auctor. Dodoneaſqꝫ columbas. Pindarus Dodone Theſproticam appellauit. Poſterior ætas Moloſſorum Iuriat tribuit Strabone auctore. Oraculum celeberimū Iouis Dodo nei habuit auctore Ephoro: a Pelaſgis conſtructum. Nam Pelaſgi inter potentiſſimos Gręcię populos antiquiſſimi celebrā tur. Quo circa Poeta ita cecinit Dodonee Rex Pelaſgice Iupiter. Heſioduſqꝫ Dodona inter quercus ſedes Pelaſgoꝝ extitit. Herodotus ſcribit duas colūbas ex Aegypto auolauiſſe: utrāqꝫ nigrā. Vnam quidē in Aphricā: alteram ad Dodonā: iuſſiſ ſeqꝫ codi oracula. Vnum Ioui Ammoni: alteꝝ Dodoneo: Ioui voce itaqꝫ humana locutæ reſponſa dedere. has Poeta Dodo neas columbas appellat. nam Aegypcij duas fœminas: quæ eſſent ſacerdotes a Phoenicibus fuiſſe exactas. harum unā vendi tam memorant in Aphrica: alterā vero in Græcia: ob barbaram autem linguā columbas a Dodoneis ſacerdotibus dictas Herodotus. Cortinam Tripodas Phoebi. Appoſitiue. Cortinam Plinius libro. xxxiiij. naturalis hiſtorię. Apollinis tripodem appellauit. Ait enim ex ære factitauere& cortinas: tripodum nomine Delphicas. Virgil. libro Aeneid. ſexto. Neqꝫ te Phœbi cortina fefellit. Pythomaqꝫ arma. Arcum& ſagittas quibus Pythonem ſer pentem interemit Apollo. Dictus autem ſerpens a πυθω id eſt putredo: quoniam ex putredine terræ poſt diluuium gene ratus eſt. Cycladas. Inſulæ ſunt in Aegeo mari partim& in Myrtoo: quas inde autumant Cyclades dictas: quia licet ſpacijs longio ribus a Delo proiectæ. in orbem tamen circa Delum ſite ſunt. Orbem Cyclon Grai ferūt. Auctor Solinus. Pliniuſqꝫ. Prima earum Andrus cum opido auctore Ptolemęo& Plinio. Abeſt a Gereſto Euboię. x. milia paſſuū a Ceo. xxxix. mil. Plin. libro quarto. Thraces. Poſt Macedoniam eſt Thracia inter validiſſimas Europę gentes Plinio& Solino auctoribus. Troianaqꝫ vid. arua. Helleſpontus mediat inter Thraciam & Troadem inqꝫ Ilion. ciuitas ab Homero decantata. Atqꝫ omnium Lycij. Poſt Dedala itaqꝫ Rhodiorum: Mons eſt Lyciæ qui eciā Dedala nominatur. Ab eo ſumit inicium to ta Lyciæ p̄ternauigacio: quæ eſt mille& ſeptingētoꝝ ac vigin ti ſtadioꝝ: aſpera ſane ac difficilis ſed bene portuoſa& ab homi nibus temꝑantibus habitata. Auctor Strabo. Dicta a Lyco Pā Strabo Strabo Heſiodus Herodot Plinius Virgit̓ Solinus Plinius Ptolome. Plinius Solinus Strabo Oodlone. Pelaſgi Cortina Python Cyclades. Troao Dedala Lycia PARTHENICES SECVNDAE dionis filio ut Herodotus ſcribit: qui in regni ꝑtem a. Sarpedone acceptus fuit. fuerūt vocati prius Solymi: poſtea Termi le ab his qui cū Sarpedone ex Creta venerunt. Hæc cum Poeta Homero non concordāt ut Strabo dicit. At ꝗ dicunt eos a Potea Solymos dici ꝗ nūc Mylies appellātur melius ſenciunt Legimus. Virgi. Littoraqꝫ Epiri legimus. pręterimus& eſt eciā legere nauigare. Virg. lib. ij. Pars cętera pontū pone legit. Et eſt eligere. In Bucolicis Virg. ipſe ego cana legā tenera lanugine mala. Legere ſurripere Vnde& ſacrilegiū de ſacro furtum Virg. Nanqꝫ ſublegi tacitus tibi carmīa nup. Legere rurſum videre Virg libro. vi. Quin protinus omnē Perlegerent oculis: ni iam pręmiſſus Achates Afforet. Nonius Marcellus auctor. Auſonijs mox. Huc uſqꝫ oſtendit Catharina ſe præceptotibus Gręcis uſam ex quis Philoſophię pręcepta hauſit: nunc Romanis ſe hiſtorijs imbutā manifeſtat. Facta tuę gentis. Romanorum res geſtas. Regna Britānoꝝ. Britānia a Græcis Albion dicitur ut Pto lęmeus eā appellat. hodie Anglia a Sueuis Anglis ꝗ Saxoniā incoluerunt: veteres hi Britannos in Galliā pepulere: ubi nūc apud Armoricas gētes quondā dictas habitant. Sunt aūt quatuor interualla quibus ex cōtinenti cōtinue in inſulā utuntur quæ ab ęgreſſibus amniū extant Rheni videlicet Sequanę Ligeriſqꝫ& Garūnę. Strabo auctor. Diuus Cæſar bis in Britanniam:& primus Ipſe Romanus trāſijt. Vnde re nulla quidem magnifice geſta eueſtigio reuenit. Duabus autē victorijs contra Britannos re bene geſta cum duos tm̄ militū ordines traie ciſſet: acceptis obſidibus: magnū ſeruoꝝ numerū: ingentemq prædam reportauit. Strabo auctor. Germanorumqꝫ ſuperbam. Superbum: arrogans: truculen tum: aſperum dicitur Virgilius tercio Aeneid. dtirpis Achilleæ faſtus: iuuenemqꝫ ſuperbum Nonio auctore. Eſt item ælatum amplumqꝫ Virg. in Georg. tercio. Et greſſus glomerare ſuperbos. Eſt& ornatum. Virg. Aeneid. lib. ij. Barbarico poſtes auro ſpolijſqꝫ ſuperbi. Superbū itē opulentū. Virgi. libro octauo. Simul enſe ſuꝑbum Rhamnetem aggreditur. Superbum iniquum. Virgi. quos illi bello profugos egere ſuperbo Nonius auctor. Cornelius tacitus de Germāis ſcribit Sexcēteſimum&. xl. annū Vrbs noſtra(id eſt Romana) agebat: cum primum Cymbrorū audita ſunt arma. Cecilio Metello ac Payrio Carbone Conſulibus. Ex quo ſi ad alterū Imperatoris Traiani conſulatum computemus: ducenti ferme& decē anni Legere Britannia Superbuſ Herodot. Virgit Marcelluſ Ptolome. Strabo Strabo Virgit̉ Nonius Tacitus LI. II. FOL XXXI colliguntur: tam diu Germania vincitur. Cætera laudis Germanicæ ſcripſimus Anno ſuperiore ad Iacobum Vympfelinzium Slet ſtatinum. Prętermiſimus quod Florus ſcribit Druſo nō per adulacionem ſed ex meritis: defuncto ibi fortiſſimo iuuene. ipſi quod nunqnā aliter Senatus ex prouincia cognomen dedit. Sed difficilius eſt prouincias obtinere qͣꝫ facere/ viribus parantur: iure retinentur. igitur breue id gaudium fuit. Quippe Germani victi magis quā domiti fuerāt: moreſqꝫ nō ſtros magis quam arma ſub Imꝑatore Druſo ſuſcipiebāt. poſe qͣꝫ ille defunctus eſt: Vari Quintilij libidinem ac ſuperbiam: haud ſecus quā ſęuiciam odiſſe ceperunt. Auſus ille agere conuentum:& in caſtris ſe direxerat: quaſi violenciam& vim bar barorum lictoris virgis:& pręconis voce poſſet inhibere. At illi qui iam pridem rubigine oblitos enſes: inerteſqꝫ cernerent equos: ut primum togas& ſæuiora armis iura viderunt duce Arminio arma corripiunt: Varum adoriuniur cum ille ad tri bunal citaret: caſtra rapiunt: tres legiones opprimuntur. Sęuitum eſt pręcipue in cauſarum patronos: alijs oculos: alijs manus amputabant. Vnius os ſutum reciſa prius lingua: quā in manu Germanus tenēs tandem inquit: vipera ſibilare deſiſte. Ipſius quoqꝫ cōſulis corpus quod pietas militum humi abdi derat effoſſum. Signa& aquilas duas adhuc poſſidēt. Hac clade factū: ut Imperiū: quod in litore Oceani nō ſteterat: in ripa Rheni fluminis ſtaret. Florus auctorScythicas Alpes. Caucaſum intelligo cuius altiſſimę parteꝫ Albaniam& Iberiam& Colchos& Heniochos verſus ſunt. auctor Strabo. Eſt autem ſitus inter Ponticum& Hyrcanum mare quod& Caſpium autoribus Prolemęo Plinio& Strabo ne. Hyrcanaqꝫ longe littora Caſpiū mare ad dexteram nauiganti Europæ continui ſunt Scythę& Sarmatæ: qui inter Ta naim& mare hoc habitāt: magna ex parte ſūt Nomades. Ad l. uam ſunt Scythę ꝗ ad orientem ſpectant: atqꝫ hi Nomades uſqꝫ ad orientale Indoꝝ mare. Ad leuam autem mare Caſpiū na uiganti Nomades accolunt: eos Iuniores Daas appellant qui eciam Sparni ſunt nominati. De hinc deſerta regio interiacet deinde Hyrcania ubi iam mare in pelagus creſcit: quouſqꝫ. Me dorum Armeniorūqꝫ montibus coniungatur. Strabo auctor. Hyrcania eodem auctore opulenta eſt: opulenciæ ſignū ducūt quod vitis vini metretam affert: ficus modios ſexaginta: fru mentum ex fructu naſcitur qui cadit ex culmo: in arboribus mellificatur. Ex folijs mel fluit: quod eciam in Maciana Mediæ E e Florus Prolom Plinius Strabo Gtrabo druſus ge rmāicus Quītilia nus varuſ Arminiuſ Caucaſus Caſpiū mare Scythæ Daæ Hyrcania PARTHENICES SECVNDAE & in Sagagena Armenię& in Araxena ſit. Mare eciam id ocio ſumdicit& non nauigari: propter Incolarum barbariem. Sc thæ ad diuum Auguſtum legatos miſere ut Florus ſcribit. Et Euphrate. Euphrates fluuius a boreali Tauri montis late re exoriens primo per Armeniam fluit occidentē verſus: deinde ad Auſtrum flexus inter Armenios& Cappadocas& Com magenos Taurum recidit. Egreſſus vero cum prope Syriam peruenerit: ad Hiemales ortus reuertitur uſqꝫ Babylonem.& ad Tygrim Meſopotamiam efficit. Ambo in Perſicum ſinum finiunt. auctor Strabo lib. xi. Nabateaqꝫ rura. Nabatæ in Arabia fœlice ſunt. auctore Ptole. Syenem. Syene in confinibus Aegypti& Aethiopię. Et Lybycas arces. Carthaginem& Cyrenem. Et qua iuga porrigit Atlas Maximus. Montes Mauritaniæ duo Atlantes ponuntur a Ptolemęo Minor& Maior. Inuaſit Romanę gloria gentis. Ordo gloria gentis Romanę inuaſit regna Britānorum:& cętera quæ ſequntur. Cæſareos Proceres. Ordo incipit ibi legi. Hoc eſt: ego leg Cæſareos Proceres familiā Cæſarum: quæ ab Iulio Cæſare il luſtrata in Neronem defecit: auctore Tranquillo. Et quarti ſęcula regni. Quartum regnum Romanum Imp rium intellige Nam Primum regnum fuit Aſſyriorum& Me dorum ſibi inuicem ſuccedenciū: quorum regia Ninus: tū Babylon defecit per Aſſyrios in Sardanapalū Anacin Daraxis fi lium. Per Medos defecit in Aſtyagem. Secundū regnum fuit Perſarum. quorū regia fuerunt Suſa. defecit in Dareo quē Alexander ſubegit. Tercium regnū fuit Macedonum ſeu Gręco rum ab Alexandro magno per ſucceſſores eius deductum uſq ad Romanorum victorias de ſingulis habitas. Quartum Romanum Imperiū: quod reuera dudū corruit. Germani de umbra nominis gloriantur. Quod niſi Maximiliani Cęſaris Au ſpicijs reſtituetur: quod ſua virtute induſtria rei deniqꝫ milita ris ſciencia: quibus omnibus Chriſtianis Principibus pręſtat facile perficere poterit: vereor(utinam falſus ſim Vates) rem Romanā& Turcorum regnum poteſtatēqꝫ futurum. Atqꝫ tot illatam. c. f. m. Ptincipibus. Imperatoribus Romanis ex quibus hij crudeli/ hoc eſt inopinata morte interire. Di uus Iulius Cæſar. Caius Caligula. Claudius. Nero Claudius. Sergius. Galba. MOtho. Aulus Vitelius. Domicia. L. Antoninus Comodus toti orbi incōmodus(ut Lampridius ait) Helius Pertinax ob auarum animū a Iuliano iuriſperito in paFuphrateſ Nabatei Suene Atlas Caſares Affyrij Perſꝫ Macedōes Romani Florus Strabo Ptolome. Ptolome. Trāꝗllus Lāpridiuſ LI. II. FOL. XXXII lado occiſus. Iulianus ipſe Geta qui Papinianum alterum iuriſciuilis conſultiſſimū manu ſua necauerat. Baſſianus qui ſibi Antonini nomen deſumpſit& Caracallæ cognomentū: qui inter Carras& Edeſſam ab hoſtibus occiditur. Alexāder ꝗ ob ſeueritatem qua militarem diſciplinā correxit: qui& templū Chriſto ędificare voluit apud Magunciacū in Gallia militari tumultu occiſus fuit. Maximinus qui ſextus a Nerone Chriſtianos cędibus perſecutus: tercio anno poſteaquā regnare co perat a Pupieno Aquileio quā obſidebat una cum filio Maximino interfectus eſt. Gordianus a Philippis qui primi Chriſtiani Imꝑatores habiti. Hij a Decio: Decius a Barbaris Gallus Hoſtilianus cum Voluſiano filio interamne necati ſunt. Tum Aemilianus: tum Galienus ob libidinē Mediolani. Poſi humus tumultu militari: apud Magūciacum. Victorinus ob adulteria Agrippinę occiditur. Quintilius Claudij frater: qui Claudius Gotos incredibili maximaqꝫ clade ſuꝑauit̉. Aurelia nus qui nonus Chriſtianos perſecutus eſt: de cœlo tactus īter Conſtantinopolim& Heracliam. Tum tacitus: Florianus apud Tarſum. Probus militari tumultu. Carus fulmine ictus: Numerianus Cari filius Apri ſoceri fraude occidit̉. Carinus frater Numeriani a Diocliciano victus ſcelerum pœnas luit. Aper item a Diocliciano Maximiano:& ſe ipſum interfecit. Mores& furta Deorū. Ad fabulas reſpicit quæ adulteria& ſtupra Deoꝝ canūt quā furta dicuntur. Et tandē nihil eſſe. d. mut. eui. Oīa vana& mutabilia. Sic Arabum. Chaldeos intelligo. Quoꝝ vi. f. ſc. ſen. Quod Io. n. Io Inachi Argiuoꝝ Regis filia: quæ rapta a Phœnicibus ad Aegypcios deportata: Iſis di cta fuit: ut Qui. ſcribit Herodotuſqꝫ. Quod Ichneumon. Poſt Arſinoiticā Heracleoticāqꝫ pręfecturam eſt Herculis ciuitas in qua colitur Ichneumō. Strabone teſte. eſt aūt aīal ut Diodorus ſcribit caniculo ꝑſimile. Aſpi dibus& Crocodelis perniciē inferens: eas enim& eaꝝ oua deſent luto incruſtati. Inuoluitur enim Ichneumon in luto: poſtea ad ſolem ſiccatus aſpides per caput vel caudam capiens in flumen trahit atqꝫ occidit. Crocodelis vero apricantibus inſidiantes Ichneuniones in oris hiatum intrant.& exeſis v. ſceribus ę uentre mortuorum ęgrediuntur. auctor Strabo Diodo rus Plinius meminit parirer& Solinus. Et quod latrator Anubis. In Aegypto p̄fectura ē Cynopolitana:& canū ciuitas in ꝗͣ Anubis coſit̉& honor& ſacer ꝗdam E e ij Ouidius. Herodot. Strabo Diodor. Strabo Diodor. Plinius Solinus. lo Ichneūon Anubis PARTHENICES SECVNDAE cibus canibus eſt cōſtitutus. Strabo. Accipiter Feles. Sunt quędam animalia quæ Aegypcij uniuerſi colunt quemadmodum ex terreſtribus tria: Bouem: Canem: Felem. Ex volatilibus Accipitrem atqꝫ Ibim. Ex aquatilibus duo Lepidotum piſcem& Oxyrinchum. Sunt alia quæ quiſqꝫ ſeorſum colit: ut Saitę& Thebani ouem. Latum vero qui piſcis quidam eſt in Nilo Latopolitani. Lupum Lycopolitani. Gynocephalum. Hermopolitani. Cepum Babilonij qui ſunt iuxta Memphim(Cepus faciem habet Satyro ſimilē: cætera inter canem& urſum:& in Aethiopia naſcitur) Aquilam Thebani. Leonem Leontopolitani. Capram& Hircum Mende ſij. Murem Araneum Athribitę. Itē alij aliud. Strabo in. xvi. Ibis. auis eſt peculiaris Aegypcijs. Eius ſpecies talis eſt Herodoto teſte. nigra tota vehemēter eſt. Cruribus gruinis: roſtro maxima ex parte adunco eadem qua crex magnitudine:& hęc ſpecies eſt nigrarum quæ cum ſerpentibus locuſtis& bru cis pugnant. Alię pedes humanis ſimiles habent(nam bifarię Ibides ſunt) gracile caput: ac totū collū: pennę candidę præter caput ceruicemqꝫ& extrema alarum& nacium: quę omnia ſūt vehementer nigra crura& facies alteri cōſentanea. Herodotus auctor. Quæ apud nos ſerpentum genera populāturꝭ Ciconiſunt nō Ibides. Solino teſte. Vnde errant qui pro Ibide Ciconiam interprętati ſunt. Ibyx cum. y. Græco in ſecunda ſyllabꝫ genus eſt Capreę ſilueſtris: ut eſt apud Pliniū libro. viij.& Diuus Hieronymus in Iob. capite. xxxix. Nunquid noſti tēpus partus Ibycum in petra.& producit in obliquis by ſyllabā fę miniqꝫ generis eſt. Numen habet. quaſi dicat nullum: nam vana animalium cul tura eſt. Accipitris Felis. hoc eſt Catti. Bouis. Apidis. Oxyrin chi Piſcis& Ibidis. Hi ſtygis. Quare Dij nō audent peierare per ſtygem dicit Poeta cauſam. quoniam demones ſunt:& puniuntur infernalibus aquis. Veridicum Chriſtum Deum: qui mira fecit ut hiſtoria euangelica canit: fugitis. Ter ſena. Annorū duo de viginti. Bruma hiems& frigus. Sedula Perſephone mendacis imagine ſumpta Pincernæ lehthyboli cui vox obſcura procaxqꝫ Ingenium: tumidæ fauces: turgencia labra: Diffuſęqꝫ aures& naſi plurima moles: Regypcij. Ibis. Ciconia Ibyx Strabo Strabo Herodot. Solinus Plinius Hierony LI. II. FOL XXXIII Signa viri excordis: miſſaqꝫ furentis habena Perbreuis:& grandes proceri corporis artus. Anguſtūqꝫ caput: frons multo obſcura capillo. Hic erat in magica Regi comes unicus arte. Fatur:& obſcuris vocem de naribus haurit. Virginis unius quod tanti pendimus ora Rex Romane? rudes inter facunda videri Garrulitas indocta poteſt: nos pręlia docti Miliciamqꝫ ſumus: ſi dimicet enſe vel haſta Nemo ex hoc numero tali fugiturus ab hoſte ē Verum hoc nō ferro bellū ſed voce gerendum. Nemo eſt omnis homo: nō oēs omnibus artes. Collige finitimis claros ex urbibus omnes Rhetoras:& quibus eſt Romanę copia linguæ. Audiat hos mulier de religione loquentes: Et pudeat carpſiſſe Deos: exploſa Dione Aeneadum matri& noſtro det thura Quirino. Si neget: impietas ferro plectetur& igne. Perſephones omni placuit ſentencia menſæ Et ſimul a toto cœtu laudata ſedentum. Sedula Perſephone. Inducitur ꝓſerpina Ichthyboli ſumpta effigie ꝑſuadens Maxencio ut Rethores tocius regni citet: ut Catnarinæ cultū ꝑſuadeāt Deoꝝ& Chriſti religionē vanā rhe thoricis argumētis inſinuent:& huius methamorphoſis occaſione tuipis obſcęniqꝫ corporis Ichtybolum depingit. Græce ιχθυβόλοσ piſcator dicitur qua de re ex officio turpē notat. Homerus de piſcatoribus. Eſt is enim vili patrūde ſtirpe creati. Quis nec opes multæ: nec ſunt pecuaria multa. Nam ſoliti ludos celebres inferre theatris Talia Romani curant ſpectacula ciues. Mittitur ad Solymos: ad Idumeos:& Erembos Ad clarā Zenone Cyprum: licet æquora vētus Tollat:& albentes veniant ad littora fluctus. E e iij Homerus PARTHENICES SECVNDAE Regia contemnit leges& frena libido. Mititur ad Schediæ campos. Mendeſiaqꝫ arua: Hermopoliſqꝫ lares: ad aquoſam Naucratis orā Necropolim:& claram Menelai claſſe Canopū Qui vocet ęloquio inſignes fandiqꝫ peritos. Præmia victori ſtatuit vaſa aſpera gemmis Aureea: purpuream veſtem lauriqꝫ coronam. Nam ſoliti ludos. Domicianus Imꝑator celebrabat quotannis quinquatria Mineruę in Albano: cui collegium inſtitue rat: ex quo ſorte ducti qui magiſterio fungerentur: redderent. qꝫ eximias venaciones& ſcœnicos ludos. Ibi& Oratorū Poe tarumqꝫ certamina: quibus laudes Mineruæ canebant̉. auctor Tranquillus meminit Papinius in ſiluis. fuit& certamen Iouis Capit olini: in quo Iouis Capitolini laudes pro argumento materiaqꝫ fuerunt ut Fabius meminit. Poeta ad huiuſce ludos videtur alludere: tanqͣꝫ ſpectaculo futura ſit Catharina cōtendens cum Oratoribus. Talia Romani. In graciam plebis huiuſmodi ſpectacula fiebant ab ædilibus qui præpoſiti ludoꝝ plebis captabant fauores: ut eſt apud Iuuenalē& Ciceronē in libris officiorū. Mittitur ad Solymos. Hieroſolima ītelligo: quos Poeta in prima Parthenice appellauit Solymos. Ad claram Zenone Cyprum. Cicium ciuitas Cypri Inſulæ eſt Ptolemęo teſte: hæc portū habet clauſum: ex hac Zeno fuit ſtoicæ ſectæ auctor: ut Strabo ſcribit: ex ea fuit& Apollonius medicus Licet equora. Maris tempeſtas impedimēto nō fuit: quo mi nus ſub ſęua hyeme nuncij emitterentur a Tyranno Ad Schediæ cāpos. Schedia quatuor Schoenis diſtat ab Alexandria quæ habitacio urbi ſimilis eſt:& nauale habet thalamiferoꝝ nauigiorum: quibus principes in ſuperiorē nauigāt regionem. Hic eciam eaꝝ rerum vectigal exigitur: quæ a ſupe riore Alexandriæ parte importantur& exportātur: cuius gracia& ratis in flumine iuncta eſt: unde loco nomen inditum eſt. nam ησχεδιαratis dicitur Strabo. Mendeſiaqꝫ arua. Auctore Strabone in Sebennitica pręfectu ra Aegypti ciuitates ſūt& Hermopolis& Mendes: ubi Pan co litur& hircus animal.& ut pindarus ait hoc in loco hirci cum quīqͣtria. Leno Schedia Mendes Hermo polis Trāꝗllus Papinius. Fabius Iuuenalis Cicero Strabo Strabo Strabo Pindarus LI. II. FOL. XXXIIII mulieribus coeunt: ut Mendeta proximum mari præcipiciū. Vltimūqꝫ Nili cornu caprarū paſcuntur greges. Et laſciui mu lieribus miſcentur hirci. Et ad aqu. Naucratis. Ciuitas Aegypti eſt Naucratis Ptolemęo teſte quam aquoſam dicit habere oram propter inundaci onem Nili. Nam urbes Aegypti ſtaciones nauium faciunt. Ni lo Aegyptum ſuper greſſo: ut Herodotus ſcribit. Necropolim ciuitas Aegypti Strabone teſte. Et clar. Me nelai claſſe Canopū. Canopus centum ac viginti ſtadijs diſtat ab Alexandria pedeſtri itinere vadentibus: dicta de nomīe Ca nobi: qui Menelai claſſem gubernabat:& ibi mortuus ē. Stra. bo auctor. Interea cupidus regni Maxencius alto Corde volutabat Romam. cupit ire per undas Nauigio celeri: patriæqꝫ inuadere fines: Sed piceæ nubes& hyems contraria nautis Impediunt curſus. Aquilo bacchatur:& Eurus Importunus agit pluuias: freta concita clamant Nec ſpes ulla viæ ſnpereſt niſi Vere reuerſo: Nam quamqͣꝫ hybernis nonnunqͣꝫ tuta diebus Aequora ſint/ dubio tamen inconſtancia cœlo. Propterea inflatum rabies abſcondita pectus Rodit: ab Imperio excluſum dū ſe videt undas Execrat:& ventos& ſingula Numina ponti: Doridaqꝫ& natas cū matre: Palęmona Glaucū Protea:& Oceanum cū coniuge: vela rateſqꝫ. Interea cupidus regni. Maxenciū de Ro. imperio ſolicitū inducit Poeta: ac ſecum ſtomachantē: difficultatem nauigādi ob Hyemis intemperie: eoqꝫ furioſius in Virginē debachatur: execraturqꝫ undas maris& ponti Numina. Doridaqꝫ& Natas. i. Nereides cū matre Palemona. Palemō latine Portunus dicitur. Ouidius in Faſtis Quē nos Portunū ſua lingua Palemona dixit. fuit Athamantis regis Thebarū& Inus filius cum quo mater pręcipitē ſe dedit in mare. reliqua in prima Parthenice declarata ſunt. Concitus in mitem parat ęructare Puellam E e iiij Ptolome Herodot. Strabo Ouidius: Naucratiſ Canopus. Nereides. Palemon. PARTHENICES SECVNDAE Conceptum virus: tacitaqꝫ incenditur iraNon ſecus ac circumpoſitis haſtilibus ardet Ceruleus ſerpens:& aperta fauce venenum Colligit: igniuomiſqꝫ oculis atqꝫ auribus altis Sibilat:& tetram diffundit in aera peſtem. Sic furit impaciens Cæſar. iuuat ignibus ignes Perſephone. modo nycteridē modo nycticoracē Fugit:& hoc acri premitur Maxencius œſtro: Perdius& pernox: animū quoqꝫ ſomnia vexāt. Concitus. Stacius lib. x. Ecce ad Dirceas iunxit dux concitus alas. Priſciano auctore. Cio. cis. quarta:& cieo cies ſecūda coniugacione declinari poteſt. Stacius lib. Thebaidos tercio. ſuus excit in arma Antiquā Tiryntha Deos. Virg. cœlū terramqꝫ ciebo. Supinum a quartæ coniugacione verbo ci. ſylla bam producit: quā a verbo ſecūdę corripit ut ſupra Stacius. Virg producit li. Aeneidos tercio. At genus ex ſyluis Cyclopum& montibus altis Excitum ruit ad portus:& littora cōplet. Iuuat ignibus ignes. Perſephone addit furores furori. Modo Nycteridem. Nycteris Græce Veſpertilio dicitur latine Nycticorax coruus nocturnus: Rόpαξn. coruūſignificat Oeſtro. Probus ait Aſilus genus eſt Tabani& vocatur Grę ce Oeſtros. Perdius. id eſt Tota die aliquid agens. Pernox to ta nocte vigilans. Arduus Aeoi mons eſt Titanis ad ortum Mons Aſiæ Libyæqꝫ ſedens confinia iuſta Et quaſi cōmunis limes caput erigit altum Aſſyrios Arabeſqꝫ videns Aegypciaqꝫ arua Vertice de ſummo. Caſium dixere. ſepulchro Romulidæ magni& celebri Iouis inclytus æde. Huc oblectandæ ſtudio per littora mentis Fertur equo Cæſar: triduoqꝫ in rupibus altis Delituit magicis exercens carmina ſignis: lchthyboluſqꝫ comes: tenuiqꝫ abſcondita nube Cio. Cieo Nycteris. Nyctacorax. Aſilus. Oeſtrus. Priſciāus. Stacius Virgil̓ Probus LI. II. FOL. XXXV Perſephone:& tacito profert mendacia riſu. Arduus Aeoi mons. Caſium montē deſcribit cuius Plinius Straboqꝫ ſępius meminere. Eſt alius Caſius Seleuciæ mōs Pro lemęo teſte. Primus Aede Iouis Caſij inſignis eſt:& Pōpeij tumulo. Strabone auctore. Poeta inducit Regem ad Caſium mō tem migraſſe: ibiqꝫ magiam exercuiſſe: qua occaſione Regina Maxencij uxor Catharinā alloꝗtur& a beatiſſima virgine ad Chriſti fidem baptiſmūqꝫ conuertitur una cum Porphyrio: quē Cyrenēſium pręfectum Poeta fuiſſe teſtatur. Interea Coniunx vultu verbiſqꝫ Puellæ Capta moras nō fert: ſed mox abſente Marito Opportuna videns data tempora nocte ſilenti Cum duce Porphyrio qui preſtātiſſimus armis Cyrene prefectus erat: ſed venerat illis Milite cum multo ſacrum ad ſolenne diebus: Tendit ad horrentes obſcuri carceris umbras Et tenui denſam ſuperat vix lumine noctem Ignis: anus cornu clauſum quem preuia geſtat Hoſtia claudebant: aditum tria ferrea magnis Vectibus:& ſqualere ſitu locus ante ſolebat Terrefico: nigra fornix caligine tinctus: Humidus:& nitrea paries lanugine candens: Marmoraqꝫ aſſiduū ſemper lachrymācia rorem Et iam cardinibus primo de limine verſis Impulit ignotus nares odor omnia vincens. Interea coniunx. Maxencij uxoruna cum duce Porphyrio ad carcerem accedit: diſcitqꝫ ab ea Chriſti fidem. Anus cornu clauſum. Laternam deſignat corneā: a latēdo di ctam: qm̄ lumen occultat& in ea lucerna collocatur. Hoſtia. cl. aditum Carcerem ſitu& ſqualore obſitū deſcribit: fetoremqꝫ cōmutatum in odorem ſuauiſſimū. Humidus& nitrea. Plinius lib. xxxi. Nitri naturam deſcribit quā non multum a ſale diſtare dicit. Poeta hic lanuginem albam parietum intelligit: noſtri ſal petrę appellant. Plinius Strabo Ptolome. Ninius Caſiusꝭ Laterna Lucerna. Nitrum. PARTHENICES SECVNDAE Quæ Reges unguenta Syri Perſæqꝫ ſolebant: Delicias inter gemmis includere& auro Talia ſeu mallent proprios ſeponere in uſus Quę reges. Plinius de unguentis libro. xiij. ait. Hæc eſt ma teria luxus ē cunctis maxime ſuperuacui. Margaritę enī geminęqꝫ ad hæredem tranſeunt. Veſtes prolongant tempus. Vnguenta illico expirant: ac ſuis moriuntur horis. Quis primus inuenerit non traditur. Iliacis temporibus non erant: nec thu re ſupplicabatur. Caſtris Darei regis expugnatis in reliquo eius apparatu Alexander cœpit ſcrinium unguentorum. Seu dare natarum muliebri ſcrinia mundo. Mox rimis illuſtre iubar clareſcere viſum Quod duplices abigat noctiſqꝫ& carceris umb/ras Attoniti preſſere pedes:& lumine tecto Auribus arrectis pendent: audire loquentes Concentumqꝫ Lyræ exilem voceſqꝫ canentum Pertenues viſi. raptæ dulcedine mentes Per longas immota moras veſtigia figunt. Talia cœleſtes animi ſolacia caſtis Indulgereſo lent: terræ contagia poſtquam Dedidicere graui ſcelerum de turbine ſanctam Deducti ad mentis requiē atqꝫ ſilencia clauſtra. Prolata mox luce fores reſerantur:& ipſam Compedibus vinctam duris gelidaqꝫ grauatam Mole catenarum& grauia inter ſaxa iacentem leiunam tremulamqꝫ gelu videre Puellam. Seu dare natarū. Vincebat odor iſte unguenta quæ Perſæ& Syri Reges ſolebant ſeponere in proprios uſus: ſeu dare. i. diſponere ſcrinia natarū.i. filiaꝝ muliebri mūdo. i. ornatui muliebri. Mundus muliebris dictus eſt a mundicia ornatus Varrone auctore. Pompeius Mundus appellatur cœlum: terra ma re: aer: ornatus muliebtis. Mox rimis illuſt. Lumen refulſiſſe in habitaculo carceris de ſignat. Angelorumqꝫ concentum Vnguēta Mundus. Plinius Varro Pōpeius LI II. FOL. XXXVI Quod neqꝫ Myrmidonū ꝗſqͣꝫ Dolopuue necPhallaris aūt duri miles Buſiridis auſit ipſe Non Diomedeus ſtabula inter ſæua miniſter: Hoc ferus infandi ſceleris Maxencius auctor Indignus qui viuat agit. clemencior ipſo Crudeli Regina Viro/ chariſſima Virgo Dixit: in has tenebras quæ te fortuna redegit? Cur tali ærumna tantoqꝫ horrore ſepulta es? Quis tuus iſte Deus qui te tam triſtia iuſſit Vincla pati? cur vis teneræ miſeranda iuuentæ Perdere fęlices iſtis cruciatibus annos? Ad quam ſubridens oculis cum voce leuatis Virgo ait. infectæ fulgenti murice veſtes Ante cadis rapidos ignes paciuntur ahenis Quā celebres uſus habeant: Regumqꝫ ferantur In thalamos. prius accenſis fornacibus aurum Soluitur in riuos& multo vapulatictu Quam gremio ſuaues epulas& vina capaci Accipiat. multo ſubiguntur verbere farra Ante fatigatis quam ſint alimenta colonis. Mens humana ſui ſub inerti pondere preſſa Carceris& terræ latitans in mole caduca Non niſi per luctus& lamentabilis æui Supplicia æternos mundi ſortitur honores. Non aliter fecis luteæ contagia poſſunt Abradi: imbibitas ſordes animoqꝫ receptas Hæ reſerant artes. nec te Regina voluptas Si veri tibi cura boni/ ſi cura ſalutis Perpetuæ fallat: blanda ſub imagine ſemper Ingreditur. nardi ſuccos unguenta ſapores PARTHENICES SECVNDAE Mellifluos præfert vultuqꝫ applaudit amico. Sed nihil eſt ſine fraude: latent ſub melle venena Quæ poſtqͣꝫ imprudens biberis fugit illa repēte Læta dolis: manet infixum ſub pectoce virus. Quod neqꝫ myrmidonū. Virgiliana imitacio. crudelitatē enī his populis Virgilius tribuit in ſecundo Aeneidos. Quis talia fando Myrmidonum Dolopumve: aut duri miles Vlyxi Temperet a lachrymis. Sunt autē Myrmidones populi Theſſalię: qui ex Aegina profugum Peleum comitati ſunt. auctor Strabo Dolopes theſſalię item& ipſi ad extrema Phthię locā tur ut Strabo meminit. Phallaris. Poeta geminat. Il nam Ouidius primā breuem ꝓ tulit libro Triſtium quarto Dixerat:& Phalaris pœnę mirandę repertor. Phalaris Agrigētinorū in Sicilia Tyrānus Pytha zorę Philoſophi temporibus fuit. ſcribit autem ſe in epiſtolis ſuis Leodomantis filium. Aſtipalenſem: patria exulem: tyrannum Agrigēttnorum: multa expertum: animoqꝫ inuictum. Aut duri miles Buſiridis. Diodorus ſcribit in Oſiridis velu ti frugum ac fructuū repertoris memoriam apud poſteros im mortalem: boues rufos quoniam videntur colore ſimiles Ty phoni qui Oſiridem necauit īmolari permiſſum. Et homines quoqꝫ colore Typhōis antiqui Regis ad ſepulchrum Oſiridis ſacrificio mactabāt. Qua ex cauſa pauci rufi Aegypcij reperie bantur: externi plures. Hæc res materiam fabulādi Græcis dedit Buſiridem hoſpites necaſſe. Hūc Buſiridem hoſpites necā tem Hercules īterfecit Diodoro teſte. Ouidius in primo de arte aliam ponit cauſam Non Diomedeus. Diomedes Thracum Rex equos feroces habebat: quorū pręſepia aerea: ferreis cathenis equi vinciebantur: hoſpitum eo diuertēcium carnibus alebantur. hos cupiens Hercules abducere primo Diomedē cœpit deditqꝫ ſuo exemplo equis comedendū. Manſueciores deinde factos ad Euryſtheū perductos Iunoni ſacrauit. Horū genus uſqꝫ ad Alexandrum Macedonē permanſiſſe: ſcribit Diodorus. His omnibus crudeliorem fuiſſe in Diuam Catharinam Poeta Maxencium deſingat. Clemencior ipſo Maxēcio: Regina virginē alloquitur: quę rens fortunæ aduerſe cauſas erumna rūqꝫ. Virgo ait. Rn̄det diua Catharina ꝑ ſimilitudi nē purpurę:& Myrmi dones. Dolopes. Phalaris Oſtris. phon Buſiri Diomed. Strabo Ouidius. Dic dor Idem LI. II. FOL. XXXVII. auri tū farris: quæ prius varijs agitantur modis: quā in uſum veniant. Sic mens humana preſſa inerti pondere corporis per luctus& lachrymas variaqꝫ ſupplicia ſortitur æternos honores: lutea fece deraſa: virtute vincente. Voluptas autemn blāda veneno inficit: manetqꝫ virus pectori fixum. Dic ubi nunc illæ: quarum vulgata theatris Crimina cōculcāt probitatē humanaqꝫ corda Mortiferis abigunt ſtudijs? Briſeis: Eliſa: Phyllis:& Oenone: Sappho: Chryſeis:& Helle: Tyndaris:& Mater: Medeaqꝫ: Paſiphaeqꝫ. Dic ubi nunc illę Puellas enumerat blanda voluptate perdi tas: quarum crimina theatris decantata probitatem conculcāt & humana corda mortiferis ſtudijs abigunt.i. ſeducunt. Briſeis. Græci ad troianam obſidionem properantes: finitima populabantur oppida. Achilles Ciliciam Thebaicā in qua Eecion pater Andromaches regnum tenuit: tum Lyrneſiam cui Menetes præerat inuaſit. Ex Lyrneſo Briſei filiā Hippoda miam abduxit: quāuis Euſtachius ex Pedaſo abreptam tradat. hanc ei abſtulit Agamemnon cum Aſtimonē Chryſei filiam: quem ſibi delegerat reſtituere cogeretur: qua de re indignatus Achilles pugna abſtinuit auctor Homerus in Iliade. Eliſa. Belus cognominatus Metres Phœnicis filius Pigmaleonem Annā& Eiiſam genuit quā a virtute Didonem dixere. Pigmaleon patri in regnum ſucceſſit. Eliſa Sicarbæ nupſit quem Virgilius Sicheum appellat. is autem genitus erat ex Phœnicis filio Phœnicum ditiſſimus Sacerdoſqꝫ Herculis: ꝗ honor erat apud Phœnices maximus. Pigmalion opibus inhians hunc clam trucidauit. Eliſa in ſomnis monita ſublato ingenti theſauro in Libyā cum ſorore Anna nauigauit: ſemptoqꝫ ſolo hoc eſt terra ab Hiarba Ammonis. filio Numidaꝝ rege: quātum taurino corio circūdaret: quem in munitiſſima ſecuit lora urbem condidit Carthaginē: poſt captū Ilium annis centum ſexaginta quatuor. Aeneam ad Didonem veniſſe fabuloſum eſt primo ab Ennio fictum quem Virgilius latini qꝫ Poetę ſecuti Aeneam naufragum in Africam delatum tradi derunt ſuſceptumqꝫ hoſpicio& thalamo. Demum iuſſu Mercurij in Italiam nauigans Eliſę mortis pręſtitit cauſam ut Vir gilius canit in quarto. Superiora ex Thucidide ac Trogo. tuſtachiuſ Homerus Virgit Thucidid Trogus hippodāa Aſtymōe Eliſa PARTHENICES SECVNDAE Phyllis. Lycurgi Thracum Regis filia quæ Demophoontē Theſei filium hoſpicio ſuſcepit obqꝫ amorē eius laqueo ſe ſuſpendit. Et Oenone. Paris Priami filius: quem Homerus Alexandrum nominat Oenonen nympham Phyritę fluminis& Creuſę filiam amauit: quam uxorem Alexandri fuiſſe: prius quā Helenam raperet auctore Strabone nōnulli tradunt. ex ea quoqꝫ duos genuit liberos Daphnim& Ideū. Paris rapta tandem Helena: ductaqꝫ uxore Oenonen contempſit: quæ tamē tā to eius amore flagrauit: ut cum a Philoctete ſagittis Herculeis Alexander confoſſus ad eam ferretur: cadauer Oenōe complexa: fouens uulnera expirauit ut Septunius auctor eſt. Phyrites amnis ut Plinius libro quinto ſcribit ſtagnū Pegaſeum expel lit. unde ab Ouidio Pegaſis œnone dicitur. quamuis aliqui a τιγησ hoc eſt fontibus dictam ſcribant. Sappho Leſbia ex Mitylene ſcripſit libros Lyricos nouem prima plectrū reperit Scripſit epigrāmata: Elegias: lambos d Nenias. Suida auctore. hæc Phaonem dilexit cuius amore ſepetra Leucade eiecit. hunc amorē Plinius herbe tribuit. xxij na turalis hiſtorię ubi de centū capita ſcribit. Portentoſum quid de ea traditur: radicem eius alterutrius ſexus ſimilitudinē referre rara inuentu:& ſi viris contigerit mas: amabiles eciā fieri ob hoc& Phaonem Leſbiū dilectum a Sappho: multæqꝫ circa hanc non magorum ſolum vanitates: ſed& Pytagoricorum hæc Plinius. Chryſeis. Aſtymone Chryſe ſacerdotis Sminthei Apollinis filia rapta ex Thebis Ciliciæ ut Homerus ſcribit: hanc ſibi Azamemnon Gręcoꝝ Imꝑator ex omni pręda delegit. Chryſes ſacerdos multis muneribus oblatis Agamēnoni filiam repecijt: Agamēnon ſenem minabundus obegit: Apollo antiſtitis ſui contumelia percitus: nouem diebus ut Homerus ſcribit& iumenta& homines ſagittis confodit: cadebat hac peſte miſerā da multitudo. Achilles Palladis monitu: vocata cōcione de pla canda Deorum ira deliberat: Calchas Theſtoris filius: niſi Aſtymone patri redderetur placari Apollinē non poſſe in mediū protulit. Acclamātibus uniuerſis Agamemnon per Vlyſſem Puellam patri remiſit. Abſtulitqꝫ Hippodamiā Achilli. Achilles indignatus pugna abſtinet: vincuntur Græci. ab his contē cionibus Homeri Ilias argumētum habet. Et Helle. filia Athamātis Argiuorū Regis fuit Helle: Phryxi ſoror. Diodorus. Tyndaris& mater. Tyndaris patronymicum fœmininum Paris Pegaſis Sappho. Mitylene Chryſes Aſtymōe Helle tyndaris. Strabo Septūius. Plinius Suidas Plinius Homerus Diodor LI II. FOL. XXXVIII. a Tyndaro& Helenam deſignat Ledæ ſiliam. Iupiter enim ex Taygetæ Atlantis& Pleiones filios genuit Lacedemonem g Amyclum. Amvclus Oebalum. Oebalus Tyndarum& Icarum ut St rabo ſcribit. Tyndarus ex Læda Theſtij Pleuronio/ rum Domini filia Helenam& Clytemneſtram: tum Caſtorem ac Pollucem genuit. fabulæ ex Ioue& ouis genitos volunt. Medeaqꝫ. Eetę Colchorum Regis filia. Paſiphae Minos uxor ſolis filia. In quinto loco Spondeus. Atqꝫ meæ Cleopatra domus graue dedecus? oēs Vt duxere breues fœdis in ſordibus annos Ad ſtygios venere lacus: terræqꝫ ſub umbras Forma voluptates& opes& gloria regni Nō valuere ſequi dominas. poſt funera nll̓a eſt Diſparitas animis: niſi quam dū veſcimur aura Diſparitas morum inducit. ſi cernere fas ſit Aethereos Regina lares& limima Diuum: Occidet omnis amor vitæ mortalis:& ul tra Nulla dies poſſet curis abducere vanis Alcius afflatam diuino numine mentem. Nec niſi per multos voluit Deus eſſe labores Ad ſua regna viam: nec ſidera ſegnibus offert: Atqꝫ meę Cleopatra. Virgilius. Sequiturqꝫ nephas Aegyp cia coniunx. Cleopatra Auletæ filia: quę in poteſtatem Auguſti deuenit Antonio mortuo: ut Strabo Plutarchuſqꝫ ſcribūt. in qua Lagidarum imperium ęuerſum eſt. Dicit Poeta dedecus meę domus. Catharina enim virgo pudiciſſima ex Lagi ꝓ genie ſeriemoriginis duxit ut ſupra cecinit Poeta. Si cernere phas ſit. Hoc dicit ſi quis videre poſſet cœleſtes domos: ſperneret vitam præſentem: omnemqꝫ vanam curam abijceret: ſolis cęleſtibus intendens. Sic nos ipſe ſuo noſter princepſqꝫ paterqꝫ Admonet exemplo Chriſtus: qui brachia ferro Tranſ figenda dedit: plantaſqꝫ& pectus apertū. Strabo Virgiſt Strabo Plutarch Medea Paſiphae. Cleopatra PARTHENICES SECVNDAE Ipſe videns hominem antiquis erroribus actum Immerſumqꝫ altis tenebris nō poſſe reuerti Ad cœleſtis iter patriæ:& ſimulachra Deoſqꝫ Marmoreos colere& vili ſe credere ligno Venit in hos artus:& aperto lumine noctem Abſtulit horrendam: atqꝫ vagos collegit in unū Iuſticię& fidei callem: quo ſancta nepotum Poſteritas adiuta domos intraret Olympi. Sed tuus hic Cæſar diuum reſponſa ſequutus In verum mouet arma Deū: multoſqꝫ trucidat Chriſtigenas: qui mox ut deſe ruere caducū Corpus in ætherios ignes& ſidera tendunt. Ipſe autem infęlix omniqꝫ miſerrimus æuo Se grauibus mergit pœnis:& more Gigantū Pugnat ut: excelſos trahat in ſua pectora mōtes Nunc delubra Iouis nocturnaqꝫ conſulit exta: Et ſibi promittit ſceptrum Tarpeiaqꝫ regna Ambit:& ignauo ſperat ſuccedere Patri. Sic nos ipſe ſuo. Chriſtus id exemplo ſui martirij docuit. Et more gigantum pugnat. Idololatras Gigantibus cōꝑaqui Iouem cœlo pellere anniſi ſunt ut eſt in fabulis. Tarpeiaqꝫ regna. Romanum Imperium. Mōs Capitolinus dictus Tarpeius a Virgine Tarpeia: quæ ibi a Sabinis necata armis:& ſepulta: eius nominis monumentū reliquit Varrone auctore quod eciam nunc eius rupes Tarpeium appellatur ſaxum. Ambit& ignauo. Maximiano Herculeo qui in Lucanis priuatam duxerat vitam ut oſtenſum eſt. O fragiles curæ o dominandi inſana libido: Quot Lacijs nuribus lachrymas qͦt funera romę Quot cædes dabit illa dies: cū dignior ipſo Miſſus ab occaſu princeps inſignia Chriſti Qui feret ommiſſis aquilis latiſiima ſolus idololatre Tarpeius Varro LI. II. FOL XXXIX. Regna gubernabit. Chriſtoqꝫ auctore potitus Imperio Chriſti leges extollet ad aſtra. Vir tuus arma ferox capiet: ſed Marte ſiniſtro Corruet:& triſtes Erebi rapietur ad umbras. Quare age ne noſtros luge Regina dolores: Sed magis ærumnas& formidanda mariti Damna tui: proliſqꝫ tuæ: ſtragemqꝫ tuorum. Namqꝫ ego ſi paulū afflicto ſum corpore preſſa Nil tamen eſt in me flendum mihi: ſidera carcer Parturit iſte mihi: faciunt tormenta beatam Et iam finis adeſt: noctem iam terminat ortus Lucifer:& clari facies aperitur Olympi. Sic ait. auditas quaſi quædam oracula voces Cum duce Porphyrio voluens regina Sibyllam Cœlitus afflatam nec verba humana ſonantem Extimat:& paucis ſic eſt affata Puellam. Credimus o Virgo cœli te arcana tenere Nec te tanta pati nec te ſine numine fari. Credimus& Chriſto tecū: volumuſqꝫ ſalutis Participes tantæ fieri: clareſcere Chriſtus Incipit:& totum late regnare per orbem. Omnia Chriſtus habet: rubet oīs ſanguīe tellus Innocuo. memini Romæ vidiſſe gregatim Chriſtigenas duci:& quoſdam perijſſe ferarum Morſibus:& quoſdā gladijs: in flumine quoſdā In mare cōplures fodienda ad marmora miſſos. Flumina terra fretum fuſo ſacrata cruore Numē habēt Chriſti: debent̉& omnia Chriſto. O fragiles curę. Exclamacio cum irriſione. Quod Lacijs nuribus. Lacium Italiæ pars in qua Tyberiha hoſtia:& Roma terrarum caput quindecim mille paſſuum PARTHENICES SECVNDAE interuallo a mari. Plinius auctor. Cū dignior ipſo. Conſtantinū intelligit: qui primus liberā diuini verbi prędicacionē ꝑmiſit tēplaqꝫ in Chriſti honorē cō ſtrui: ut Eccleſiaſtica tradit hiſtoria. Conſtancio enim Eboraci mortuo: Conſtātinus eius& Helenæ filius occidētis imperiū: maximo omniū conſenſu adeptus eſt. Maxenciū prætoriani mi lites tumultū excitato Auguſtū nuncuparūt. Conſtātinus cōtra Tyrannos reliquos Liciniū(qui Conſtātini ſororē in uxorem habebat)& Maximinū mouens: Maxenciū pręlio vici ad pontē Miluium: atqꝫ ita ſuperat: ut dum prę dolore ſuarum fraudum oblitus: pontē ad decipiendū hoſtem ſtructum decipulis tranſit: cum magna parte ſuorum ſatellitū ſubmergitur. Ob hoc Poeta dicit principem miſſum ab occaſu qui inſignia Chriſti feret: omiſſis aquilis. Nā iturus ad bellum non alio ſigno quā Crucis uſum legimus. Quod ſereno cœlo dū in Maxencium mouet& viderat& adorauerat: aſtāteſqꝫ angelos audierat dicentes. Conſtātine in hoc vinces: quod eciam fecit ac Tyrannos omnes a ceruicibus populi Romani Chriſtianorūqꝫ depulit: ut in Eccleſiaſtica hiſtoria tradit Socrates: tum Euſebius Pamphili qui id ſe ab Imꝑatore Conſtantino audiſſe re fert. Sic ait. Vxor Maxencij una cum Porphyrio hęc Catha rinæ verba audientes ad Chriſti fidem conuertuntur ut Poeta proſequitur:& diuæ Catharinæ hiſtoria habet. Vidi ego Ceciliæ pœnas:& flebile ſanctæ Funus Anaſtaſiæ vidi: Euphemiæqꝫ dolores. Tyburti fratriſqꝫ necem. crudelia nobis Vidi ego Cecilię pœnas. Poeta noſter eos ſequitur: qui Vr banum Pontificē ſub Diocliciano fuiſſe perhibent: qui Valerianum virum præſtantiſſimū beatę Ceciliæ ſponſum:& Tyburcium eiuſdē Valeriani fratrem ad fidem Chriſti perduxit qui poſtea martyriū conſtanti animo tulere. Quā condicionem eciam Cecilia ſubijt in domo paterna: iam antea ſuo rogatu ab Vrbano Deo dicata. Grauior hiſtoria tradit hunc Vrba num illorumqꝫ ſanctorū paſſionem fuiſſe ſub. M. Aurelio An tonino cognomento Heliogabalo: quod ſibi nomen a Sole de ſumpſit: cuius ſacerdos erat. Phœnices enim Heliogabalū Solem vocant. Funus Anaſtaſię. Anaſtaſia ſub Diocliciano paſſa legitur tū Euphemia. Tyburti fratriſqꝫ Valeriani ſponſi Cecilię. Imp. Con ſtantinus Cecilia Heliog. balus. Socrates. Euſebius. LI. II. FOL. XL. Vulnera Chryſogoni veniens narrauit ab lſtris Nuncius:& fateor lachrymæ cecidere tepentes. Hippolytus laniatur equis. Laurencius ardet: Nec ſuperare virꝝ flammæ neqꝫ ferrea poſſunt Verbera. ſic emitur cœlum: ſic inuidus Orcus Vincitur:& nulla eſſe poteſt victoria maior. lam mea terruerant crebræ corda intima mortes Et tanta horrebam paſſim lamenta: Virumqꝫ Sæpius increpui: verum furibundus& atrox Nec ſeruare modum miſeris neqꝫ parcere nouit. Viderit ipſe ſuam ſortem. nos caſtra ſubimus Chriſte tua:& poſthac tua numina ſola ſequePauca pati ſacius: breuibuſqꝫ eterna parare/ mur Gaudia ſupplicijs: quā dum fugiencia fruſtra Complexi bona conamur retinere laborem Perdere:& īfernos demū deſcendere ad amnes. Sic ait.& rubro ſurgebat ab æquore fulgens Lucifer:& Caſium rutilans Aurora cacumen Luce colorabat crocea. Regina comeſqꝫ Porphyrius fletu madidi rediere per umbras. Nona dies aderat: turba ſtipante Tyrannus Affuit: at decima ſubierunt mœnia luce Rethores acciti verborum ambage parata. Vulnera Chryſogoni. Beatus Chryſogonus Diocliciani iuſ ſu: biennio integro in vinculis detentus: multa perpeſſus ſancte Anaſta ſiæ aſimonijs fouebatur. Hunc Dioclicianus iuſſit ſibi Aquilegiæ præſentari: cumqꝫ Idolis ſacrificia recuſaret de collatur ad aquas Gradatas: corpuſqꝫ in mare deijcitur: quod poſtea in poſſeſſione quæ ad Salices dicitur inuentum a Chri ſtianis ſepelitur. Dicit Poeta nuncium ab Iſtris veniſſe. Sunt autem Iſtri populi in Italiæ ambitu: primi Illyrici littoris: Italiæ Carniſqꝫ vicini auctore Strabone: neqꝫ ab Iſtro hoc eſt Danubio nomen habet: cum nequaquam is AdriatiStrabo Chryſo gonus. Iſter PARTHENICES SECVNDAE cum ſinum contingat. Sed a quodam fluuio illi cognomine: per quem Iaſon a Colchis reuertens/ nauigacionem fœcit. ex Strabone Plinioqꝫ teſtibus. Eſt autem Aquileia Carnorum ci uitas vicina Iſtriæ: in qua Diocliciano Chryſogonum præſen tatum diximus. Hippolitus laniatur equis lau. ard. Sic ait Regina. Et rubro. ſ. ob. fulgens ad Aegypti ſitum reſpiciens ortum ſolis deſcribit. Arduus ad leuam portum ſubeuntibus alta Rupe locus ſurgit Phariæ contrarius arci Vnde licet totam claris proſpectibus urbem Subiectaſqꝫ rates ſinuoſaqꝫ littora portus Et procul in Cyprum fluctus ſpectare natātes. Hic fuit Antoni cum iam Cicerone perempto Victus ab Auguſto ciuilia poneret arma Regia: mox iterum renouata in littore pugna Fractus ī has fugit latebras: noua mœnia Cæſar Nicopolim dicens ſtatuit: monumētaqꝫ victor Inclyta Pelleis poſuit contermina portis. Arduus ad leuam. Poeta Timoniū deſcribit locum. De quo Strabo ſic loquitur. In magno portu iuxta ingreſſum ad dextram eſt inſula& turris Pharus. Ad leuam ſunt Cautes& Lo chias promontoriū in quo regia eſt. Ingredienti ad ſiniſtram ſunt interiores regiæ continuę his quæ ſunt in Lochiade: qu multas& varias manſiones& lucos habent. His occultus& clauſus portus ſubiacet: qui proprius eſt Regū. Item Antirhodus inſula: quæ ante effoſſum portum iacet:& regiam habet& paruū portum: ſupra hanc theatrum eſt: poſtea Poſidiū fiexūs quidam ab eo prominens quod Emporiū vocatur:& Neptuni templū habet. Id Antonius addito aggere: fecit ut magis in medium portum emineret. In extremo regiam domū conſtru xit quam Timoniū appellauit: idqꝫ in extremo fecit: quum ab amicis derelictus poſt Actiacam calamitatem Alexandriā diſceſſiſſet: ſtatuens ſibi ſolitudinem quandā: reliquam vitā quā victurus erat: a tot amicis deſtitutus. Strabo libro ultimo. Arduus ad leuam. portum magnū ſcilicet Phariæ cont. arci. nā ad dextram Pharus eſt inſula& turris. Vnde licet totam. Alex Aquileia. hoc eſt ma re Regypcium Timoniū Pharus Strabo Plinius Strabo LI. II. FOL. XLI andriā urbem. Sinuoſaqꝫ littora. Alludit ad Strabonis ver ba dicentis. Nam cum Litorea regio ſit ſinuoſa: duo promon toria in mare emittit. Inter quæ inſula iacet: quæ portum clau dit. Ei namqꝫ per longum obijcitur. Accedit quod inter medio freto petrę ſunt: partim aquis aperte partim eminentes continue occurrentē ex pelago fluctum exaſperantes. Ipſumqꝫ inſu lę promontoriū eſt petra quędā mari circumluta. Hic fuit Antoni. M. Antonius acerrimus Ciceronis inimicus: per Popilium lenam Citeronem interemit: qui caput ei ab ſcidit:& dexterā: qua oraciones illas luculentiſſimas in Antonium veluti Tyrannum exarauit ad Demoſthenis in Philippum ęditarū ſimilitudinē: ut Apianus ſcribit. Victus ab Auguſto. Ad Accium Epiri promontoriū Anto nius cum Cleopatra deuictus primo in Libyam peruenit: ubi poſteaquam ab eo Copię deſciuerunt Alexandriā ſe recepit. In terea Cęſar quoniā res urbanæ pręſenciam ſuā deſiderare vide bantur in Italiam redijt: facta eſt igitur dilacio belli: quoad Cę ſar tranſacta hyeme exercitu per Libyam miſſo: ipſe per Syriam in Aegyptum contenderet. Captoqꝫ Peluſio exercitum Alexandriam adduxit& in ipſo Hippodromo caſtra poſuit. Antonius urbe egreſſus& multa& præclara rei militaris facinora oſtentans: equites Cæſaris in fugam vertit:& uſqꝫ ad caſtra perſecutus eſt. Poſtridie a militibus& equitibus deſtitutus ſe ipſum gladio interemit. auctor Plutarchus. Noua mœnia Cæſar. Nicopolim dicens. Per Hippodromū exeunti eſt Nicopolis q̄ habitacionē ad mare habet. Vrbe non minorem. diſtat ab Alexandria ſtadijs. xxx. Hic locus ſumme a Cæſare Auguſto cultus eſt: propterea quod hic pręlio eos ſu perauit: qui cum Antonio cōtra le exierant:& impetu facto ui bem cœpit Antoniū vero coegit: ut ipſe ſibi manum afferret: Cleopatrā ut viua in poteſtatem ſuam veniret. quæ paulo poſt & ipſa ſe in vinclis clam admoto aſpidis morſu: vel veneno de libutorio confecit. Strabo auctor. Monumētaqꝫ victor. Nā a victoria quā Græci νικηνdicunt Nicopolis dicitur. Aliam ſtatuit Auguſtus in ſinu Ambracio Inclyta Pelleis. Alexādriā Pelleā appellat ꝓpter Alexandrū conditorē: qui e Pella Macedoniæ in qua natus eſt& Pelleus dicitur Iuuenalis. Vnus Pelleo iuueni non ſufficit orbis. Eſt & alia Pella: curuę Syrię urbs Ptolemęo teſte. Hic igitur poſitis ampliſſima ſedibus aula Cingitur aulæis/ longo velamina tractu E f iij Strabo l ꝓpiāus. Plutarch. Strabo Iuuenalis Ptolome. M. ātōius Popilius Lena Nicopol̓. dlerādeta Pella PARTHENICES SECVNDAE Accipit:& picto paries veſtitur amictu. Hic igitur poſita. Poeta Topotheſiam Timonij hucuſqꝫ feciſſe videtur. Antonius enim domū quandā in mari apud Pha rum ædificauerat: quo ciuitatē& amicos effugeret: quaſi hūani generis exul. in ea ipſe habitabat Timonē(ut aiebat) imitatus:& ſimilia inuita perpeſſus. Fuit autem Timon Atheniēſis temporibus maxime Pelopōneſiaci belli: ut ex Ariſtophanis& Platonis poematibus intelligi poteſt. Deſcribitur enim in illis ut odioſus& inhumanus: fugiens hominū congreſſus colloquiaqꝫ omnia: pręter unius Alcibiadis qui ea tempeſtate adoleſcens erat:& lingua maxime promptus. Hunc Timon cū libentiſſime amplexaretur interrogatus: ꝗd ita faceret? reſpōdit ideo ſe adoleſcentem amare: quod intelligeret illum multo rum maloꝝ Athenienſibus cauſam futurum. In Timonis ſepulchro hæc carmina inſcripta fuere. Hic ſum poſt vitam miſe ramqꝫ inopemqꝫ ſepultus: Nomen nō quæras Dij te lector ma le perdāt. Auctor Plutarchus. Timonis meminit& Cicero in Lelio. Apte Poeta hunc locum Maxēcio aſſignat: qui odio TI monio Antonianoqꝫ dignus ab omnibus ſæculis reputabitur ob Virginis Catharinę crudelem infandamqꝫ necem. Hic Ninus& coniunx ſexum mentita virilem Coctilibus muris Babylona Semiramis ambit. Hic Ninus& Coniunx. In Aſia priſcis temportbus regnauere Indigētes: quorum geſta nomenqꝫ vetuſtas aboleuit. Pri mus rex Aſſyrioꝝ ſcriptores nactus eſt Ninus: qui cum ſuperiores omnes gloria:& rebus geſtis ſuperaſſet:& urbem quoqꝫ ingentem condere ſtatuit: cui par magnitudine: neqꝫ fuiſſet antea: neqꝫ eſſet futura. Nulla enim poſtmodū urbs tanto ambitu: tantaue mœniū magnificēcia cōſtructa eſt. Altitudo mu rorum pedum centū. Latitudo quā tres currus ſimul perambularent. Turres mille& quingentæ: quarū altitudo pedū eſt ducentoꝝ. Habitare eam coegit maiori ex parte Aſſyrios:& ꝗ dem potenciores. Ex reliquis nacionibus volūtarios aſſumpſit. a nomine ſuo urbem Ninā appellans ſupra Eufratē urbem condidit: non æqua laterum dimerſione: nā duę muri partes longiores erant reliquis. Hoꝝ latus quodlibet longitudine eſt ſtadiorum centū quinquaginta. Breuiores ſtadioꝝ nonaginta. Qua muri dimenſione ambitus ſtadia circūplectitur: quadringenta octogintaqꝫ: auctor Diodorus. Semiramis. uxor Nini viro mortuo non auſa credere Impe Timon Ninus. Nina Semirāis. Plutarch. Cicero Diodor LI II. FOL. XLI. rium īmaturo filio: ſimulat ſe pro uxore Nini filiū: pro fœmi na puerū. Nā& ſtatura utriqꝫ mediocris:& vox pariter gracilis:& liniamentoꝝ qualitas matri ac filio ſimilis. Magnas deinde res geſſit: quaꝝ amplitudine: ubi inuidiā ſuperatam putat: quæ ſit fatetur: quemue ſimulaſſet. Hæc Babyloniā condi dit: murūqꝫ urbis cocto latere circūdedit harena: pice: bitumine interſtrato. Auctor Iuſtinus. Ioſepus ad Apionem grāma ticum ſcribens: longe ante Babylonē conditā contendit Semiramis cū filij concubitū petiſſet: ab eodem interfecta eſt: duos & quadraginta annos poſt Ninū regno potita. Iuſtino auctore. Quidā fabulātur illā in colūbā verſam ut Diodo. ſcribit. Aſſyrij Reges Perſæ Mædiqꝫ ſequuntur. Hic Cyri genus& pugnæ funuſqꝫ cruentum. Et Thomyris vultu Scythiæ Regina ſuperbo Sanguineum Regis caput inſertabat in utrem: Id quoqꝫ ſubſcriptum Grais epigrāma figuris Debita ſanguineo mors ſanguinolenta ī yrāno. Aſſyrij Reges Regnū Aſſyrioꝝ ad Medos ꝑuenit: ab his ad Perſas Poeta noſter in Auleis depictos fuiſſe deſignat Aſſyrio rum Medorū Perſarumqꝫ Reges. Hic Cyri genus. Cyrus Perſarū rex ſubacta Aſia:& uniuerſo oriente in poteſtatē redacto Scythis bellū intulit. Erat eo tēpore regina Scytharū Tomyris: cuius filiū Cyrus inſidijs paratis cū exercitu deleuit. Tomyris orbitatis dolorē non in lachrymas effundit: ſed in ulcionis ſolacia intendit: hoſteſqꝫ recē ti victoria exultantes: pari inſidiaꝝ fraude circūdedit. Quippe ſimulata diffidencia ꝓpter uulnus exceptum refugiēs: Cyꝝ aduſqꝫ anguſtias perduxit: ducētaqꝫ ibi milia Perſaꝝ cum ipſo Rege trucidauit. Caputqꝫ Cyri in utrē ſanguine plenum conici Regina iubet: cū hac exprobaciōe crudelitatis. Sacia te ſanguīe quē ſitiſti: cuiuſqꝫ inſaciabil̓ ſꝑ fuiſti. aucto. Iuſti. Herodo. qꝫ Hic Iouis& Semeles Gangetica filius arua Vaſtat:& imbelles inuoluit cædibus Indos. Hic Io. In hac ꝑtepicturæ Bacchus Iouis& Semeles filius ut eſt in fabulis: Gangetica. Gāges Indię fluuius hūc quidā fontibus īcertis naſci:& Nili mō exundare ꝑhibēt. Alij volūt e Scythicis mōtibus exoriri. Soli. auctor. Indiā Liber pr̄ prīus īgreſſus ē: utpote ꝗ Indis ſubactis primus omniū triuphauit. Iuſtinus loſepus Diodor Herodot. Iuſtinus. Solinus Strabo Babylōia. Cyrus. Tomyris Cange PARTHENICES SECVNDAE Diodoro Solinoqꝫ teſtibus. Deīde Hercules Strabo auctor. Miles Alexandri longinquum nauigat æquor: Diues& ęmiſſis petitur Taprobana mergis. Miles Alexandri long. Mare Indicum Oneſicritus nauium Alexandri pręfectus nauigauit. Nam copijs trifariam diuiſis: Alexander cum exercitus parte per Gedroſiam profectus ē: re motus a mari quingentis ſtadijs perplurimum: ut ſimul& claſ ſi oram cōmodā pararet:& ipſe nonnunqͣꝫ mari appropinquaret: exercitus vero partem cum Cratero pręmiſit in mediterraneam: ut& Arianam caperet.& in eadē loca procederet: in quę ipſe iter eſſet facturus. Claſſem autē tradidit Oneſicrito. Stra. bo auctor. Diues& emiſſis. Taprobane inſula oīm Indiæ inſularum Auſtraliſſima ut Strabo ait. Incipit ab Aeoo mari inter ortū occaſumqꝫ ſolis. Indię prætenta& quondam. xx. dierum naui gacione a Praſiana gente credita diſtare: mox quia Papyraceis nauibus armamentiſqꝫ Nili peteretur ad noſtrarū nauiū curſus ſeptem dierum interuallo taxato. Mare ītereſt vadoſum ſenis nō amplius altitudinis paſſibus: ſed certis canalibus adeo profundum: ut nullę anchorę ſidant. Ob id nauibus utrinqꝫ ꝓ ræ: ne per anguſtias aluei circum agi ſit neceſſe. Syderum in na uigando nulla obſeruacio. Septētrio non cernitur. Sed volucres ſecum ferunt: emittentes ſępius: meatumqꝫ earū terras petencium comitantur. ideo Poeta dicit Taprobanā peti: emiſſis Mergis. Mergus autem auis eſt genus. Horacius Si ꝗs nūc Mergos ſuaues edixerit aſſos. ſuperiora ex Plinio Solinoqꝫ Namqꝫ polus gemina qui circumſcribit̉ arcto Occidit:& gelidos illic non porrigit ignes. Sidera ſunt illi nobis incognita cœlo Quæ diuerſa creant illis animancia terris Diuerſoſqꝫ hominū mores aliumqꝫ colorem. Nāqꝫ polus. Nam Septētriones nequaqͣꝫ conſpiciuntur. Vergilię nunqͣꝫ apparent. Lunā ab octaua in ſextamdecimā tm̄ ſupra terram vident. Lucet ibi Canopus ſydus clarum& ampliſ ſimū. Solinus auctor. Naſcitur apd̓ eos Oriza. mel. Zinziber Beryllus: Hiacintus.& uniuerſorum metallorū genera. Auro & Argēto habundant: Elephātes gignit& tigres. auctore Pto lemęo. Apte igitur Poeta diuitem dixit. ōeſieritus taprobane Volucres Mergus Strabo Strabo Horacius Plinius Solinus Solinus Ptolome. LI. II. FOL XLIII. Quando dies illis oritur/ denſiſſima nobis Nox ſilet:& medio voluuntur ſidera lapſu. Quādo dies illis. Plinio auctore: diu exiſtimatū eſt Taprobanem alterum orbem terraꝝ eſſe Antichthonū appellacione Sed Alexandri ętas aliud oſtendit: tum Claudij principis. Huc igitur Romana cohors cum Rege Latino Septaqꝫ multiplici Regina ſatellite venit Certamen viſura nouum:& ſine nomine turba Plurima. ſubſtratis aurata tapetibus alto Fulget ſella loco: quam vix Maxencius oſtro Splendidus& gemmis late rutilantibus intrat. Quinquaginta acres animis linguaqꝫ diſerti Rethores ad leuam poſitū aſcendere tribunal. Pelliture medio vulgus: ſedere Latini Ad dextram proceres: Lagidę tenuere ſiniſtram Ordinibuſqꝫ ſilent completa ſedilia longis: Ingreditur Virgo tanti certaminis auctor. Huc igitur. Ad Timonium: non ad Taprobanem quam pi ctam fuiſſe in Auleis deſcripſit. Ingreditur Virgo. Poſt conſeſſum Latinorū: ideſt Romanorum& Lagidarum id eſt Aegypciorum. Quā cir cū magno Naſamo ſtrepit agmīe lictor Gens fera gens immanis gens ex æquore predas Cū miſeros aquilo iacit in vada Syrtica nautas. Splendida lucifero ſimilis Catharina nihilqꝫ Extenuata fame& roſeo ſpectabilis ore. Nam Deus ut ſæui torqueret pectora Regis Illius Ambroſia vultum frontemqꝫ comaſqꝫ Tinxerat:& totam cœleſti afflauerat aura. Iuſſa ſedet. trabs alta ligat pendencia pugnæ Præmīa: ſtant verſis arrecti vultibus omnes. Cuncta ſilent: Regis nutu data copia fandi. G g Clinius PARTHENICES SECVNDAE Talia tum primus ſumpſit primordia Rhetor. Quam circum magno Naſamon. Naſamones populi ſunt Libyæ iuxta ſyrtes: viuunt ex pręda naufragorum. Syllius. Hinc coit ęquoreus Naſamon inuadere fluctu Audax: naufragia& prędas auellere ponto. Maxime Romulidum Cæſar: quē lupiter unu Deligit immenſi cui ſint conſorcia regni. Non ego dicendo laudes æquare Deorum Poſſe puto: neqꝫ enim fas id mortalibus ullis. Sed ne tanta leues verboſa licencia linguas Inflet/ ut in S uperos paſſim conuicia iactent Pauca loqui ſuaſit pietas: cauſamqꝫ tueri Cœlicolum: qui te Cæſar Romanaqꝫ regna Præcipuis tollunt ſtudijs: qui Barbara tandem Auſoniæ ſanctis domuerunt legibus arma. Maximus hic orbis gemino qui nititur axe Quem decorant æternis ignes: quē circuit ardēs Lumine perpetuo Titan germanaqꝫ Phœbe Nil Ioue maius habet: ſedet alto in vertice mūdi Tartaraqꝫ& terras cōplexus& æquor& auram Imperio æterno regit: omnia lupiter implet. Omnia mente gerens animo procul aſpicit ōne Tempus:& incumbēs cubito vigil excubat: ipſi Nulla quies& ſumma quies: ab origine factum Seruat opus: ſemperqꝫ nouis noua corpora forSuſcitat: ex aſtris animas vitalibus haurit/ mis Quas ī mēbra pluat: mox vitæ munere functas Buocat ad cœlos iterum: poſt tempora ſoli Nota ſibi rurſum emittit: rurſumqꝫ reducit. Hoc opus eſt qd̓ fine caret: ſed ſumma voluptas Ipſi operi coniuncta quies æterna vocatur. Naſamon Syllius LI. II. FOL. XLIIII Ipſe ſibi tani.nolis ne ſolus habenas Flecteret/ uttanti facerent communia regni Gaudia: progenuit natos: quos ſuſtulit inter Sidera ut ex alto curent mortalia cœlo. Sic Venus& Pallas ſic Mars ſerieſqꝫ nepotum Surgit: ut Aeneas& Romæ conditor urbis Romulus:& claro ſtellatus in æthere Cæſar. Indigeteſqꝫ alij: quorum tutela iacentes Mittitur in terras. meritis pro talibus ipſi Cum dare nil melius poſſint fumantibus aris Thura ferunt homines: onerantqꝫ altaria donis Templa locant: tantoqꝫ Deos teſtantur honore. Maxime Romulidum. Oracio Rhetoris eſt in genere demōſtriaiuo: primo continens laudes Deorum:& ab utili perſuadet Idolorum cultum: quoniā Imperiorum auctores dij fuere. Argumētatur deinde a contrario pietatis. Sacrilegium dete ſtans multis exemplis: nititur tum perſuadere Virgini cultū Deorum quem vel nupcijs acquieſcens: vel caſta& pudica permanens pręſtare poſſit:& quaſi Dilemate eam comprehendēs In fine a contemptu& vilitate Chriſtianæ religionis argumēta deducendo perſuadere contendit. Quem Iupiter unum Deligit im. m. c. ſ. conſorcia regni. Virg. Diuiſum Imperium cum Ioue Cæſar habet. Ex aſtris animas vitalibus&c. Platonis mentē recitat Poeta Nam ex lacteo circulo animas in terras deſcēdere autumat Pla to. Deſcenſus vero ipſius quo anima de cœlo in huius vitę inferna delabitur ſic ordo digeritur Zodiacū ita lacteus circulus obliq̄ circūflexionis occurſu ambiendo amplectitur: ut eū(q̄ duo ſigna tropica Capricornus& Cancer feruntur) interſecet. Has ſolis portas Phyſici vocauerūt: ꝗa ī utraqꝫ obuiāte ſolſticio: ulterius ſolis inhibetur acceſſio:& fit ei regreſſus ad Zonę viā: cuius t̓minos nunqͣꝫ relinꝗt. Per has portas aīæ de cœlo in terras meare:& de terris ī cœlū remeare credūtur: ideo hoīm una: alt̓a Deoꝝ vocat̉. Hoīm cācer: ꝗa ꝑ hūc in inferiora deſcē ſus eſt Capricornus Deoꝝ ꝗa ꝑ illū aię in proprię īmortalitatis ſedē& in Deoꝝ numeꝝ reuertuntur. auctor Macrobius. Progenuit Natos. Cur Ioui filij& filiæ. G g ij Virgit̉ Macrobi. PARTHENICES SECVNDAE Hinc Epheſi moles: Dodoneæqꝫ columbæ. Hinc Ammonis opus Clarijqꝫ oracula Phœbi Et Lyciæ ſortes:& Delphica Phocidis antra. Hinc Epheſi moles. Epheſus ciuitas eſt Ioniæ Ptolemęo au ctore Plinius alterum lumen Aſie appellat. libro quinto. Tem plum Diane celeberrimū habuit. Quod Græcę magnificēcię veram ammiracionē Plinius libro. xxxvi. dicit extare: factum a tota Aſia annis ducentis viginti. In ſolo id paluſtri fecere: ne terræ motus ſentiret: aut hiatus timeret. Rurſus ne in lubrico: atqꝫ inſtabili fundamenta tantę molis locarentur: ante calcatis ea ſubſtrauere carbonibus: dein velleribus lanæ. Vniuerſo tēplo longitudo eſt quadringentorū vigintiquinqꝫ pedum: Latitudo ducentorū viginti. Columnæ centum vigintiſeptem a ſingulis Regibus factæ ſexaginta pedum altitudine. Ex his tri ginta ſex celatę. Vna a Scopa. Plinius auctor templū& nunc & olim Aſylum erat. Strabone teſte. Dodoneęqꝫ colūbæ. Templū Iouis in Epiro. auctore Epho ro: a Pelaſgis conditū Nam Pelaſgi inter potentiſſimos Græcię populos antiquiſſimi celebrantur. Quo circa Poeta ita cecinit. Dodonee rex Pelaſgice Iupiter Heſiodouſqꝫ Dodona in ter quercus ſedes Pelaſgorum extitit. Strabo auctor. De colūbis alibi diximus ex Herodoto. Hinc Ammonis opus. Dyoniſius ex Ammone& Amalthea in Libya natus templum patri conſtruxit. auctore Diodoro. Traditur Ammon galea in bellis uſus: cuius inſigne fuerit Arietis caput. Sunt qui ipſum dicant in temporibus paruula ha buiſſe cornua: propterea filiū eius Dyoniſium eodē fuiſſe aſpe ctu: poſteriſqꝫ traditū hunc Deū cornua geſtaſſe. Auctor Diodorus libro quarto. ideo& Ammon ſub ſpecie Arietis colitur Syllius. Inter anhelantis Garamāras corniger Ammon Fatidico pandit veniencia ſæcula luco. Clarijqꝫ oracula Phœbi. Colophon ciuitas eſt Ionica& ante eam Apollinis Clarij lucus. Strabo auctor. Et Lyciæ ſortes. Lycus Pandionis filius Lyciæ nomē dedit cū prius Termile diceretur. auctor Herodotus. Hic iuxta Xan thū fluuiū templū Lycij Apollinis erexit. Diodoro teſte. Vir. Italiam Lyciæ iuſſere capeſcere ſortes. Et Delphica Phocidis antra. Vniuerſis Parnaſus conſecra tus exiſtit& Antra:& alia loca honore& ſanctitate digna con tinens. Strabo auctor. Eplicius Dodona. Ammon. Diōyſius Clarium. Colophō Ptolome. Plinius Plinius Plinius Strabo Ephorus. Strabo Diodor Syllius Strabo Herodot. Diodoruſ Virgil̓ LI. II. FOL XLV Nāqꝫ hominū miſerata graues pia numia curas Dant varijs reſponſa modis: inſtancia bella Inſidias peſtemqꝫ monent caſuſqꝫ ſiniſtros Ingruere: humanis nunquam tacuere vocata Supplicijs. tumidus Medo cum milite Graios Opprimeret Xerxes/ miſerantū oracula Diuū Vincendi docuere viam. cum Punica bella Cladibus innumeris Italos Romanaqꝫ regna Concuterent: Diuū Phrygio de littore mater In Latium tranſlata grauem ſedaſſe tumultū Dicitur: auſpicijſqꝫ Deæ viciſſe Latinos Et nedum eieciſſe ſuis de finibus hoſtem/ Sed Libycos eciam ferro flammaqꝫ Penates Vaſtaſſe: atqꝫ armis Birſam euertiſſe potentem. Nanqꝫ hominū. Deos miſericodia hominū motos dicit ad perhibenda oracula varijs modis. Tumidus Medo. Xerxes Rex Perſarum ſeptingēta milia de regno& trecenta milia de auxilijs armauit: Græcięqꝫ bellū intulit: naues quoqꝫ decies centum milia habuiſſe dicitur. Iuſtino teſte: ut nō īmerito proditū ſit: flumina ab exercitu eius ſic cata: Iuuenalis: epotaqꝫ flumina Medo. Huic tāto agmini dux abfuit. Cęterum ſi Regem ſpectes: diuicias non Ducē laudes: quarū tanta copia in regno eius fuit: ut cum flumina multitudine conſumerentur: opes tamen Regię ſupereſſent: cum Leonida Lacedęmonioꝝ Rege ac Termopylas terreſtri p̄lio cōflixit. Deinde iuxta Salamin nauali pręlio victus: conſilio& au ctoritate Themiſtoclis Atheniēſis(ut Plutarchus Herodotuſqꝫ ſcribunt) relicto Mardonio duce: qui auſpicijs Pauſanię La cedemonioꝝ Regis ſuperatur ap ud Plateas in Boecia. Victus Mardonius veluti ex naufragio(ut Iuſtinus ait) cum paucis aufugit: caſtra referta regalis opulenciæ capta ſunt. Vnde primum. Gręcos diuiſo inter ſe auro Perſico: diuiciarum luxuria cœpit. Vincendi docuere viam. Aduentante enim Xerxe Apollo delphicus conſultus: reſpondit Athenienſibus ut ſalutē mu ris ligneis tuerentur. Themiſtocles nauium pręſidium demōG g ii Iuſtinus Iuuenalis Plutarch. Herodot. Iuſtinus. Rerres Plateæ. Themiſtocles. PARTHENICES SECVNDAE ſtratum ratus: perſuadet omnibus patriā municipes eſſe: hoc eſt ciues: non mœnia ciuitatemqꝫ nō in ędificijs: ſed in ciuibus poſitam. Melius itaqꝫ ſalutē nauibus quā urbi cōmiſſuros. hu ius ſentenciæ eciā Deum auctorem eſſe. Plutarchus Iuſtinuſqꝫ auctores. Herodotuſqꝫ. Cum Punica bella. Bello punico ſecūdo multis cladibus Ro mani per Annibalē afflicti: ciuitatē(ut Liuius inquit) recēs re ligio inuaſerat: īuento carmine in libris Sibyllinis: quod tale erat. Quando hoſtis alienigena bellum Italiæ intuliſſet: eum pelli Italia vinciqꝫ poſſe: ſi matris Deum e Peſſinunte numen Romam aduectū foret. Itaqꝫ Scipione&. P. Craſſo cōſſ. legati ad Attalum miſſi ſunt. M. Valerius Leuinus. M. Cecilius Metellus. P. Sulpicius Galba.& Tremellius Flaccus&. M. Valerius Falco: quos Attalus comiter exceptos deduxit in Phry am:& ſacrū lapidē: quē matrē Deum eſſe incolæ dicebant tradi dit: ac Romā deportari iuſſit. De finibus hoſtē. Annibalē. Sed Libycos eciam. P. Scipio Africanus Proconſul e Sicilia in Africā traiecit. M. Cornelio Cethego&. P. Sempronio Tuditano Conſſ.deuicitqꝫ Annibalem in patriam reuocatū: fugauitqꝫ: Carthaginemqꝫ ſub tributum redegit. Liuio auctore Byrſam. Dido mulier e Tyro ꝓfecta in Libyā enauigauit: & eo loco ubi nunc Carthago ſita eſt cōſedit. Expellētibus deinde eam incolis: tantū ſoli depręcata eſt: in quod ſe conferret: qͣꝫtum taurino corio circūdare poſſet: Ea ex cauſa primum riſus inter Phœnices ortus rei exilitate: demū qui eiuſmodi foret aſtus ſcire cupientes: conceſſuros ſe iureiurando firmauere Hi coriū per minuta ſecantes circūpoſuere loco: ubi nūc Char thaginis arx reſidet: quæ ob id Byrſa appellata eſt. Auctor Ap anus. Deſtructa autem fuit Chartago: cum Byrſa tercio Punico bello eodem teſte. Quid referam auxilio louis& lunonis ab arce Deiectam Senonū gentem?& Capitolia forti Diuorum protecta manu: peſtemqꝫ repulſam Mœnia cū Phœbo ſatus atqꝫ Coroide nympha Verſus in effigiem colubri Romana petiuit: Quo fit ut impietas atqꝫ irreuerencia Diuum Sit ſcelus horrendum:& nullo delebile ſacro. Peſſinūs Annibal Mat̉ Deū P. Scipio Byrſa Plutarch. Iuſtinus Herodot. Liuius Liuius Appiāus. LI. II. FOL XLVI Sacrilegas odere manus: odere ſuperbos Numina. Tantalidis natos Latona peremit. Quid referam. Brennus Gallorum Senonum rex Roma nis ad Alliam fluuium deuictis Vrbem occupauit Anno tricenteſimo& ſexageſimo ac paulo plus ab Vrbe condita: cūqꝫ iam Capitolium Galli occupaſſent: ſacri Anſeres iuxta Iunonis templum vigilantes: ac tumultuantes ob famem qua vexa bantur: ſtatim Gallorū ingreſſum percipiunt. Qui cum inter ſe clangore& curſu feruntur: omnes e ſomno Romani expergiſcuntur. Gallos ab arce deturbant: periculumqꝫ ęuadūt. hāc Capitolij defenſionē Rhetor Ioui& Iunoni pręſtat. Superiora ex Plutarcho Liuioqꝫ. Peſtemqꝫ repulſam. Romani continuis tribus annis Peſtilē cia laborantes inſpectis libris Sibyllinis: Aeſculapium Phœbi& Coronidis nymphæ filium(ut eſt apud Ouidium in Me. thamorphoſi) ſub forma ſerpentis duxerunt ad Vrbē ex Ep dauro. Eſt autem Epidaurus Achaiæ ciuitas. Strabone Plinio Solinoqꝫ auctoribus. Eſt autem inſignis ciuitas præſertime: Aeſculapij claritate nobilitata. Quem varia morborum gene ra curaſſe ſomniati ſunt homines. Erat vero templum ægrotancium multitudine uſquequaqꝫ refertum pendentibuſqꝫ tabellis: in quibus. ſanati lāgores erāt inſcripti. Strabo auctor. Tantalidis natos. Sacrilegos punitos nunc inducit:& Nioben cum filijs: a Latona per Phœbum interemptos. de quibus alibi in Prima Parthenice. Tantalidem fletu lachrymis Ciſſeida vinces. lupi ter anguipedes congeſtis montibus auſos In Superos tentare viam: curruqꝫ volanti ſupiter anguipedes. Gigantes cum Deos cœlo pellere cona rentur: a Ioue fulminati fuerunt. hos ſerpētinos habuiſſe pedes ſcribit Ouidius in Faſtis. Aeolidem aggreſſum toni trū ſimulare fragorē Fulmine deiecit: toruæqꝫ Lycona Regem Induit ora feræ. nudus cute Marſya Phœbum Reperit ultorem. temeraria ſenſit Arachne Pallada Cæcropiam. mentitæ Pergama Troiæ Ira tridentiferi perterruit Enoſigei. ¶ g iiij Liuius Plutarch Ouidius. Strabo Plinius Solinus Strabo Ouidius. Brennus: Allia epidauruſ ęſculapiuſ Niobe. Gigantes PARTHENICES SECVNDAE Aeolidem. Salmoneus ex Aeolo Deucalionis eſt ortus: qui ex Aeolide cum magna ſuoꝝ manu profectus: cōſtitit in Elea apud fluuium Alpheum ubi ciuitatē a ſuo nomine Salmoneā condidit. hic ob ſuperbiā atqꝫ impietatē: contracto ſubditorū odio Iouis fulmie conflagrauit. Diodorus auctor. Poetę imi tatum eum dicunt Iouem: ac fulmina ieciſſe: curruqꝫ tonitrua ſimulaſſe. Vnde apud Inferos punitur Virg. Vidi& crudeles dantem Salmonea pœnas: Dum flāmas Iouis& ſonitus imitatur Olympi. Lycaon. Arcadiæ rex. Lycaon Titani& terrę filius: ſolitus hoſpites necare a Ioue in Lupummutatur. Ouidius in primo Methamorphoſcon. Marſya. Marſyas tibia inuēta: modulacione ęlatus: Phœbū in certamen prouocauit. Nyſeis iudicibus ſuperatus: a Phœbo excoriatus fuit: ut Diodorus ſcribit. Ouidius in Faſtis Pro uocat& Phœbum Phœbo ſuꝑante pependit: Cęſa receſſerunt a cute membra ſua. Eiuſdē nominis fluuius eſt: qui Apameam vrbem interluit: ortus Celenis colle& urbe eiuſdē nominis. Hinc Antiochus Soter homines tranſtulit in eam quæ nūc Apamea dicitur& urbē appellauit de nomine matris Apame Ar tabazi filiæ: quæ Seleuco Nicaterri nupta fuit. auctor Strabo. Vnde male a Plinio accipitur Celenas Apameam dictas. Arachne. Hæc fuit puella Lydia: quæ cum ſe pręponeret Mi neruę: conuerſa fuit in Araneā: ut Ouid. in. vi. Methamorpho ſeon canit. Enoſigei. Neptunus ἔνοσίγαιοσ habet epitheton ab ᵍνoσισ concuſſio& γαια terra. eo quod terram quaciat. Io. Car melitano teſte. hunc Laomedon cui ad muros Ilij adiutor fuit condendos: decepit periurio. Vnde Troiana mœnia capta fue re ut eſt apud Virgilium. Sed quid ego annitor Phœbo ſuꝑaddere lumē? Iſta ſatis fulgore ſuo ſentencia nota eſt. Et ſcelus a Superis habet& ſua præmia virtus. Quare age conceptum Virgo depone furorem: Nec tentare Deum genus infeliciter aude. Sed quid ego. Superfluis argumentis ſe dicit uti: cum Superi ſcelera ulciſcantur virtutiqꝫ munera pręſtent Eſt thalamis pręlata Venus pręlata puellis Nubilibus. tædas niſi ſis perteſa iugales Salmōeuſ Lycaon Marſyas. Arachne. enoſigęus Diodor Uirgil̓ Ouidius. Diodor Ouidius. Strabo Ouidius. Io. Carm. Virgil LI. II. FOL. XLVII Sit tua cura Venus. quod ſi ſeruare pudorem Virgineum mauis tibi ſit tutela Dianæ: Numen utrunqꝫ pium. tua ꝗ iam poſſidet orbē Vota ſecundabit Cæſar. quid pallida mœres? Pone metu Virgo infęlix. reſipiſce parumper. Pro generis ſplendore tui connubia Cæſar Clara dabit. nam te Lagidarū a ſanguine ductā Cōmemorāt: proauos ſemenqꝫ imitare paternū Et cognoſce Deos quos agnouere parentes Ante tui. quiſnam nugas perſuaſit aniles Vt genitum obſcura ſegniqꝫ propagine Chriſtū Numē habere putes? mūdus coniurat in omnes Chriſtigenas: iam terra rubet iā ſanguine potus Spumat:& ex toto genus hoc exploditur orbe. Et tu docta bonas arres/ ſata ſanguine Regum/ Et formæ ſplendore nitens: gratiſſima tantis Principibus magnæ domino gratiſſima Romę: Et modo florentes annos ingreſſa iuuentæ Sponte tibi mala tanta paras? vis ferre latentes Carceris obſcuri tenebras: vis ferre catenas Extremamqꝫ pati ſæua inter vulnera mortem? Ah miſerere tui ſaltem: miſerere tuorum: Deſertæ miſerere domus: lamenta preceſqꝫ Ne contemne tuæ gentis. depone rigorem Marmoreum Virgo: nec contra iura Deoſqꝫ Fœmineas extende manus. tibi gloria victæ Maior erit quā victrici. ſpes unica tanti Sanguinis extingui prolem paciere tuorum? Carminibus tua corda malis poſſeſſa retardat Chriſtus:& haud cōpos mētis cognoſcer̄ ſāctos Non ſineris monitus: ſed mox ut Martis ad arā PARTHENICES SECVNDAE Nume n adoraris pulſa caligine tollet Libera mens oculis:& te tua limina læto Accipient vultu reducem. quid lenta reſiſtis? Rumpe moras: nec te clemencia Cæſaris ullum Ad ſcelus inuitat: nec ad importabile pondus Vrget: opus leue iucundum: laudabile ſanctum Imperat: id proceres optant: id ſupplicat omnis Vrbs tua. quid tantis& ſola& fœmina votis Non parere potes? da thura calencia Marti: Dux tibi Cæſar erit: nos te comitamur euntem. Sic ait:& Cæſar nutu aſſentitur& ore. Et thalamus. Dilemmate utitur. Vis nubere: habes Deam Venerē. Vis pudicicię vacare: habes Iunonē. Eſt Dilēma ge nus argumenti: quod utrinqꝫ aduerſariū capit auctore Fabio: a δια& λαμβανω dicitur διλεμμα. Quis nam nugas. Argumentatur a contēptu Chriſtianę re ligionis& humilitate: qua tamen maxime noſtra religio in p̄cio eſt. Sponte tibi mala. Rhetor circa finem utitur conſtitutione: quæ conſtat ex cōmiſeratione& calamitate:& egregie hoc Poeta hic facit ex locis cōmiſeracionis: de quibus Cicero in arte nouæ Rhetorices. Carminibus tua corda: malis id eſt magicis. Finis. Secundæ Parthenices. Liber. iij. EGIA Progenies fixis īmota manebat Lumībus turri ſimilis quē ſaxea moles Suſtinet: atqꝫ oēm fert īcōcuſſa procellā Et tali aſſurgens ſermone ſilencia rupit. Regia Progenies. In hoc tercio libello primo beatiſſima Catharina copioſa oracione reſpondet oracioni Rhetorum: qua Idolorum confutat cultum: Chriſtiqꝫ religionem argumentis& Hæbreorum& Gentilium veriſſimam oſtēdens: quibus Rhetores moti. Chriſtum verum Deum profitētur: obqꝫ eam profeſſionem a Maxencio igni traduntur. Virgo iterum carceri mancipatur poſt verbera: Iubetqꝫ ne alimenta ei prebeantur: quam ita cruento corpore paſtam deſcribit: ꝑadiſiacis herDilemma Fabius LI III FOL. XLVIII. bis pomiſqꝫ. Elapſis tum biſſenis diebus iterum ſupplicijs ad hibenda æducitur: tum iterum oracione Cæſar Puellæ blanditur: qua refutata: moles rotarum Ichthybolo ſuadente preparatur: quæ nutu Tonantis fulmine deijcitur. Regina fidē Chri ſti profeſſa morti damnatur. Porphyriuſqꝫ ob tumulatam Reginum plectitur. Vtimo Catharina capite truncatur: cœloqꝫ perfruitur. Si mea mens ullo poterat ſermone moueri Hoc fateor compulſa foret: namqꝫ oīa Rhetor Attigit humanum quibus eſt mutabile pectus. Et factum ſatis eſt arti: ſi inuicta remanſi Diuinæ hoc virtutis opus: ſi numen abeſſet Victor erat: grauibus potui ſuccumbere dictis. Victrices habeant lauros prolataqꝫ pugnæ Dona: ferat virtus& non fortuna coronam. Quoad potuit fecit: potui ſine numine vinci. Sed mihi numē adeſt quo mens arrepta moueri Neſcit. ad Euphratē pocius ſua flumina mittet Eridanus: Thyberī Tagus īfluet. Abdua Nilū Si mea mens. Dicit ſatiſfactum eſſe arti:& ſi humano auxilio nixa foret: ſe vinci potuiſſe: at quia diuino numīe fulcta ſit: vinci non poſſe. Ad Eufratem. Eridanus. fluuius Galliæ Ciſalpinę quæ ē in occaſu: mittet ſua flumina ad Eufratem qui eſt orientis. Thy berim. Tagus. fluuius eſt Hiſpaniæ piſciū feraciſſimus: oſtreo rumqꝫ redundās. Ex Celtiberis originem habens per Vectiones:& Carpentanos:& Luſitanos in ęquinoctialem labitur oc caſum. Strabo auctor. Adua Nilum. Comum ciuitas eſt Inſubrum Galliæ Ciſalpi næ: Huic proximus eſt lacus Larius: quem Adua fl. auget inde Padum ingrediens: fontem vero in Adula mōt ehabet ubi & Rhenus Strabone Auctore. Ante& Pyrenes Rhodope iuga mittet ad arces: Taurus ad Atlantē fugiet: Carmelus ad Oſſam Quā mea ſanctus amor Chriſti præcordia linQuā marti& gelidis ponā libamīa ſaxis. quat. Strabo Strabo Tagus Comum. Larius Adua PARTHENICES SECVNDAE Ante& Pyrenes. Pyrene mons eſt Gallos ab Hiſpanis ſeparans. Strabone Plinio: Ptolemęoqꝫ auctoribus hunc ſortitum nomen a Pyrene Bebrycis filia compreſſa in eo monte ab Her cule Syllius canit. Nomen Bebrycia duxere e virgine colles. Taurus ad Atlantem. Taurus mons eſt Ciliciæ ab Indico mari ſurgens: ut poſt Plinium Solinus ſcribit. Atlas vero Libyæ eſt auctore. Strabone Ptolemęoqꝫ Nec Superos odi nec numina ſancta nec aras Numinibus ſacras: verum quę numina vanum Vulgus ait tenebroſa ſequens veſtigia patrum Numen habere nego: teneat ſi lupiter arcem Aetheream quis templi Ioui quis ſacra negabit? Spōte ego thura ferā. Veneris: ſi numē haberet: Numen adorarē. Phœbum ſequar atqꝫ ſororem Si ſoror& Phœbus Dei ſunt. venerabimur arā Palladis æthereo Pallas ſi Nata cerebro. Impius& mergi dignus Phlegethonte ſubimo Sacrilego quicunqꝫ Deum ſermone laceſſit. Sed vetus& toto iam vulgatiſſimus orbe Mortales inter miſeros efferbuit error Atqꝫ aliter quā res habeat ſentire coegit: Somnia nec refero: ſed quod narramus aperta Monſtrari racione poteſt. dic optime Rhetor Quis fuit ante louem: qui lucida volueret aſtra? Qui regeret cœli curſum: qui clauderet undas Littore: qui læto veſtiret gramine campos? Mundus enim fuit ante louē: qui raptus ab ipſa Nec ſuperos odi. Deos nego: non numen. Quis fuit ante Iouem? Ante Iouem fuit Satutnus pater& Celus auus. horum neuter aſtra mouit. Fauce patris Corybantū oꝑa tranſlatus ad Idā Gnoſiacaſqꝫ domos Creteo creuit in antro lupiter eſt igitur proles humana: propago Nrene Taurus Strabo Plinius Ptolome. Syllius Plinius Solinus Strabo Ptolome. LI. III FOL. XLIX Eſt humana louis: nullum fecere quod ipſos Eſſe Deos teſtetur opus. furta arma rapinæ Fauce patris. Saturnus filios deuorare ſolitus: ut eſt in fabu lis: deceptus a Rhea: nam Iouē recens natum Curetibus Cory bantibus tradidit nutriendū. Sunt autem Curetes& Corybantes: qui in matris Deorum: ſacrificijs armati ſaltantes: caſti& pueri ſunt aſſumpti. ideo autem Corybantes appellati: quia in ter ſaltandū capita iactent: quod Corybtin Kοσυβτοιν dici tur quos Betarmones vocat Homerus. Exiſtimant autem ab Ideis Dactylis Curetes& Corybantes fuiſſe prognatos. Primos etenim in Creta genitos viros centū Ideos Dactylos nun cupatos. A quibus quidē procreatos Curetas nouem. Horum ſingulos viros decem genuiſſe: ex quo Ideos Dactylos nominauere. Strabo auctor. Stupra doli fraudes opera hæc preclara Deoꝝ. O inſanæ hominum mentes: quæ credere diuos Artibus his factos potuere: ardentis Olympi Artificem fecere hominem: demencia nulli Admittenda viro. Deus eſt æternus:& ingens: Nec cōprehenſus adhuc: nec quæ cōp̄hendereMēs eſt ulla Deu. ſimplex eſſencia nullis/ poſſit Intercepta locis non circumſcripta figuris. Vnus& in plures nunquam diuiſus: ab omni Condicione procul noſtra. mortalia nedum Omnia verum eciam vincens cœleſtia longe Solus hic immenſum fecit non lupiter orbem. Quicꝗd hēt phlegethō ꝗcꝗd caua viſcera terræ Quicꝗd ineſt Pelago quicꝗd ſecat aera pennis Condidit:& ſolus to tū hoc opus ipſe gubernat. Quæ narras de prole louis de ſtirpe Deorum Scænica ſunt leuibus vulgo reci tanda Poetis: Exhibitura iocos populo plauſumqꝫ theatro. Stupra doli. Opera hominū& malorū: non numinis. Scænica. Scęna cum. c. poſt. ſ.&: æ: dipthongo ſcribitur PriHomeru Strabo Priſciāus. Saturnus Curetes corybātes PARTHENICES SECVNDAE ſciano auctore.& ut Caſſiodoriis refert: a ruſticis primum inumbracionis cauſa comperta fuit: ubi cantica incondita decan tabant. verum cum in Vrbem deducta fuit Scæna: redactū eſt nomen ad eam ꝑtem Theatri: qua ab uno eius cornuad aliud ducebatur. Nam Theatra in formam Semicydli conſtruebantur& illa Scęna dicebatur: qua ab uno illius cornu ī aliud cor nu cum cooꝑtura ducebatur. Erat autem vel Verſilis: vel Ductilis. Verſilis cum quibuſdam machinis tota cōuertebatur& aliam vel perſonarū vel picturæ faciē oſtendebat. Ductilis tūc cū tractis tabulatis hac atqꝫ illac ſpecies picturæ nudabatur. Leuibus uulgo. r. p. Comicis qui leuioribus argumētis utū tur: ſunt a Leuibus& Comicis Poetis recitāda ipſi vulgo. lupiter& proles ita ſunt in ſidera lati Vt fera ſyluoſe Nemees: ut portitor Helles: Portitor Europes. Auriga:& laſonis Argo: Pegaſus. Arctophilax:& raptis Miluius extis. Cæſareuſqꝫ thronus: coma regia: Procyon: urſę. Coruus/ olor/ lepus/ ara/ canis/ lyra/ cācer/& urna Atqꝫ aliæ cœli formæ: quas gracia mendax Finxit:& audaci Vatum facundia cantu. Iupiter& ꝓles. fabuloſam Deoꝝ prolē: ſic& aſtroꝝ deſignat Vt fera ſiluoſe Nemees. Leo Hic dicitur a Ioue cōſtitutus: quod oīm fęraꝝ princeps eſſe exiſtimatur. Nōnulli hoc amplius dicūt: quod Herculis prima fuerit hæc certacio:& quod eum inermis interfecit Hyginius auctor. Sylua autem Nemea ſurgit inter Cleonas& Phliuntē: in qua Argiui ſacra celebra. re conſueuere Nemea. Strabonis teſtimonio. Portitor Helles. Aries. Portitor. Europes. Taurus īter aſtra cōſtitutus quod Europā incolumē trāſuexit in Cretā ut Euripides dicit refertqꝫ Hyginius. Auriga. Heniochus noīe Erich thonius ut Eratoſthenes mōſtrat. Alij Mirtilū Mercurij filium Oenomai aurigā diffinierunt cuius poſt notā oībus mortē pa rens corpus in mundo cōſtituiſſe memoratur Hygi. auctor. Et iaſonis argo. Nauis Iaſonis Argo in qua Argonautę ab ea dicti nauigarunt. primā in mari hanc fuiſſe cōplures dicunt & hac re ſtellis figurata eſt Hyginius auctor. Pegaſus. Equus alatus Neptuni& Gorgonis filius. Hygi. SctenaLeo. Nemea Taurus Hēiochus Argo Pegaſus Hyginiuſ Strabo Euripides Hyginiuſ Idem Hyginiuſ LI III FOL. L. nio teſte. Arctophylax. De hoc fertur ut ſit Archas Caliſtus& Iouis filius: quem dicitur Lycaō cum Iupiter ad eum in hoſpicium veniſſet: cum alia carne conciſum pro epulis appoſuiſſe. Studebat enim ſcire: ſi Deus eſſet qui ſuum hoſpicium deſideraret Hic autem ē facto ſequens urſam perſpicitur:& arctum ſeruās Arctophylax eſt appellatus. Hyginius auctor. Et rapt. Miluius extis. Saturnus regno pulſus a Ioue Titanas concitauit in Deos. Erat autem monſtrū a terra genitum: corporis priore parte taurus: poſteriore ſerpēs: cuius ſors erat eum qui Tauri huius viſcera flāmis dediſſet: ſuperaturū Deos Briareus gigas hunc īmolat:& cum exta eius flāmis daturus eſſet: Iupiter auibus imꝑauit ut ea raperent. Miluius officium pręſtitit: attulitqꝫ ea Ioui. Vnde& cœlum meruit. Ouidius ter cio Faſtorum. Cæſareuſqꝫ thronus. C. Iulius Cæſar primus Imꝑatorum in Deorum numerū eſt relatus: Octauio Auguſto ſuadēte populo: cometem quem viderat in cœlo eſſe animā Cæſaris. Apparuit autem diebus ludoꝝ quos Veneri genetrici fecerat: non multo poſt obitum Cæſaris ut Plinius refert. Nam id gaudiū prodidit Auguſtus his verbis. his ipſis ludoꝝ meorū diebus ſydus crinitum per ſeptem dies in regione cœli ſub ſeptentrio nibus eſt conſpectum: id oriebatur circa undecimam horā diei: clarumqꝫ& omnibus terris conſpicuum fuit. Eo ſigno uulgus ſignificari credidit Cæſaris animā inter Deorum īmorta lium numina receptā: quo nomine id inſigne ſimulacro capitis eius: quod mox in foro conſecrauimus adiectū eſt. Plinius libro ſecūdo. obſeruatus eſt poſtea mos uti Imꝑatores in Deo rum numerum referrentur: locumqꝫ in aſtris acciperent ut eſt apud Lucanum de Nerone. Apud Stacium de Domiciano. de eodem apud Syllium ſimul& Veſpaſiano Titoqꝫ. Vnde Pota noſter Cæſareum thronum dicit. Meminit& throni Cæſaris Pli. lib. ſecūdo capite. lxxij. de hac ſtella Poeta hic. Coma regia. Cum Ptolemęus Berenicen Ptolemei& Arſinōes filiam ſororem ſuam duxiſſet uxorem:& paucis poſt die bus Aſiam oppugnatum ꝓfectus eſſet: vouiſſe Berenicen ſi vi ctor Ptolemęus rediſſet ſe detonſuram crinē: quo voto damnatum crinem in Veneris Arſinos poſuiſſe templo dicitur: eis autem poſtero die non comparentibus: factumqꝫ Rex ęgre ferret: Conon mathematicus cupiens inire graciam Regis: dixit crinem inter ſydera videri collocatum:& quaſdam vacuas Ouidius Pliniuis Lucanus Stacius Syllius Arctophylax Miluius C Ceſar. Berenice Conon PARTHENICES SECVNDAE a figura ſeptem ſtellas oſtendit: quas Crinem finxit. ſunt autē ad caudam Leonis in Triangulo collocatę. Hyginius auctor. ideoqꝫ Poeta comā Regiam dicit. Callimachus Cyreneus carmine Elegiaco fabulam ſcripſit quam Catullus tranſtulit latinis verſibus ad Ortalum. Procyon. Antecanis. Vrſę. Septentriones Maior& Minor. Coruus. qui Hydrę in ſidere videtur. Olor. Cygnus qui Ioui Nemeſin amanti officiū pręſtitit. Vel quia Iupiter in eius formā verſus cum Lęda concubuit Hyginius. Lepus. Hunc fugere dicūt canē Orionis venātis. Ara in hac Dij coniuracionē fecere contra Titanas: ideoqꝫ in aſtris locata. Hæc habet in ſummo cacumine circuli: ubi for matur ſtellas duas:& in imo duas. Eſt omnino ſtellarum quatuor. Hyginio teſte. Canis. Hic leporem fugientē conſequitur. Habet in lingua ſtellam unā quæ canis appellatur. In capite autē alteram: quam nōnulli Sirion appellant: quā Iſis ſtatuiſſe exiſtimatur.& ita ppt̓ flāmę candorē appellaſſe: ꝙ eiuſmodi ſit ut pręter cæterat lucere videat̉. Hygin. σειριαω etenim luceo interprætatur. Lyra. de his in prima Parthenice hiſtorias diximus. Atqꝫ aliæ cœli formę. Fabuloſa aſtra dicit: ſic& Deos. Non ita naturæ ſpeculati arcana ſagaci Ingenio ſenſere viri: quos Attica tellus Non ita naturę. Philoſophos aliter ſenſiſſe deſignat. Quos Attica tellus. Apud veteres Acte id eſt litus appellata fuit:& noīe deriuato pro Actica Attica nuncupata: qm̄ maxima eius pars ad mare eſt exterita& anguſta. Oblonga vero ſatis& porrecta montibus uſqꝫ Sunium ſubijcitur. Alij ab Ac teone Acticam dicunt. Attidem vero& Atticā ab Attide Cra nai filia a quo& Inquilini Cranai vocantur. Mopſopiam vero a Mopſo. Ioniam vero ab Ione Xuthi filio. Poſidoniam ſiue Neptuniam& Athenas a Poſidone ſiue Neptuno:& Athena id eſt Minerua appellacionem Deorum ſortitā. Strabo auctor Poeta per Atticos intelligit Philoſophos. Quos ludæa tulit Babylonqꝫ antiqua magoru Clara rudimentis: Bragmanarumqꝫ repoſto Quos Iudea tulit. Prophetas veteriſqꝫ legis miniſtros deſi gnat. Babylonqꝫ Apud Perſas claruere Magi: apud Babylonios& Aſſyrios Caldei ut Laercius ſcribit. Olor Sirius. Acte Attica callīachus Catullus. Hyginiuſ Idem Strabo Laercius. LI. III FOL LI. Bragmanarūqꝫ rep. Tria genera Philoſophoꝝ Indi habent Bragmanas& Germanas& Gymnoſophiſtas. ꝓbantur ex his Bragmanę: quod cum Græcis in opinionibus concordent. Hi quam primū concepti ſunt: viros doctos curatores habent: ꝗ & matri& concepto accedentes: quædam canunt in prolis ſœli citatem: ſed reuera quędam continencię pręcepta dant. Poſtqͣꝫ vero nati ſunt alios atqꝫ alios curatores ſorciuntur: nam quo magis aetas adoleſcit: eleganciores magiſtros habent. Exercen tur ante vrbem in luco intra compoſitūquēdam circuitū frugaliter viuentes ſuper thoris ac pellibus: ab animalibus& Venere abſtinent: ſerijs ſermonibus intenti:& cum volētibus audire: pręcepta cōmunicantes. Auditori autem non licet loqui: nec ſternutare: nec eciam excreare. Et cum. xxx.& ſeptem ānos ſic vixerit: ī ſua ſecedere:& laxius licēciuſqꝫ viuere: ſindonē in duere: auꝝ in māibus& aure moderate geſtare:& carnibus ve ſci aīaliū quæ hominē ad oꝑa nō adiuuāt: ab acribus& condimentis abſtinere:& uxores multas capere ꝓpagandæ ꝓlis gracia. Nā a pluribus plura eueniūt bona. Ex Germanis honoratiſſimi ſunt: qui Syluicolæ appellātar ex eo quod in ſyluis degant: frondibus& ſilueſtribus fructibus viuentes. Veſtes ex arboꝝ corticibus habent: vini& Vēeris expertes. Poſt hos in honore ſunt Medici. Medicinā plurimū per cibos perficientes: non autē per medicamēta. Ex medicamentis maxime unctiones probant& cataplaſmata: cætera maleficij non eſſe expercia Strabo auctor. Gymnoſophiſtę ab exortū ſolis ad occaſum ꝑ ſtant: contuentes ſolē īmobilibus oculis: feruētibuſqꝫ harenis tota die inſiſtunt. Auctore. Plinio libro ſeptimo. hi ut Strabo refert ex Oneſicrito in maximo habētur honore. Alexāder cū audiſſet hos nudos incedere. Ad alios aūt nec vocatos ire: ſed iubere ut alij ad ſe venirēt: ſi quid aſſeꝗ vellēt quod ab eis ageretur& diceretur. Et cū tales eſſent: nec decoꝝ videretur: ut Alexander ad illos accederet: nec eciā inuitos cogeret ut quicquā facerēt: p̄ter patria inſtituta: miſit ad eos Oueſicritū ꝗ ſe inueniſſe ſcripſit. xv. hoīes. xx. ſtadijs ab urbe: aliū in alio geſtu: vl ſtantē: vel ſedentē: vel iacentē nudū:& uſqꝫ ad veſperā immotū poſtea in urbē diſcedere. Sed omniū difficillimū eſſe: ſolem ꝑpeti adeo calidum: ut nemo alius nudis pedibus ſcilicet in meridie per terram ire facile ferret. Locutumqꝫ cum uno eorū nomine Calano: qui poſtea uſqꝫ in Perſiam Alexandrum ſecutus ſcd̓m patriā legē moriturus: eſt in rogū impoſitus. Strabo au ctor Plutarchus Calani meminit in vita Alexandri H h Strabo Plinius Strabo Strabo Plutarch Bragmāe. Germanæ Gymno ſophiſtæ PARTHENICES SECVNDAE Ora iacens mundo nudis vicina ſophiſtis. Primus Anaxagoras quadam cœleſtia dixit Mente regi. non ille Iouem: non ille Mineruā Non Maia Semeleue ſatum præfecit Olympo: Non hominū quēqͣꝫ: breuibus qui tanta lacertis Corpora perpetuo nequeat conuoluere gyro. Ora iacens mundo. Sunt autē Bragmane Indiæ quoꝝ regionem repoſitū mundū dicit Poeta: quoniā ad orientē ſolē maxime ſita eſt: ſoliqꝫ Indi nunqͣꝫ e ſuis migrant finibus: ut Plin. ait: nec eciam a noſtris comperta eſt tanqͣꝫ quæ longiſſime ab eſt:& ſi qui viderunt ꝑtem viderunt. Et ea quę ab eis perſpecta dicuntur: in tranſitu quodā militari& pro diſcurſu deprehenſa ſunt. auctor Strabo. Nudis vic. ſo. Gymnoſophiſtis. nā γομνὀσ nudusdr̄ σoφιστησ orator: præceptor: ſapiens: deceptor. Nā Sophiſtæ erant item qui falſis argumētis malas cauſas tueri docebāt in eos Socrates ꝑpetuā oracionē īſcripſit κάττῶν σοφιστων Primus Anaxagoras. Anaxagoras Hegeſibolo ſiue Eubo. lo patre Clazo Menius Anaximenis fuit inprimis ſtudioſus: primus hic materię quā Hylen appellant: mentē adiecit: in prī cipio operis ſui ſic ſcribens. omnia ſimul erāt. deinde acceſſit. Mens eaqꝫ cōpoſuit. Hic nō ſolū generis gloria& opibus: veꝝ animi quoqꝫ magnitudine clariſſimus fuit. Philoſophari cœperat Athenis ſub Callia. xx ætatis anno ut Demetrius Phalerius in deſcripcione Principū refert ubi&. xxx. annos cōmoratū tradunt. Aiunt illū prędixiſſe lapidis lapſum: ꝗ prope Ae gim fluuiū contigit: quē ex ſole caſuꝝ dixerat. Auctor Laercius Plutarchus ſcribit eius ætatis homines Anaxagorā Mentem appellaſſe: ſiue quod eius prudenciā in cōtēplanda cogno ſcendaqꝫ reꝝ natura excellentē& ſingularē admirarentur: ſiue quod reꝝ principia non in fortuna ac neceſſitate ſed in mente pura atqꝫ ſecreta ab omni cōmixtione locaſſet: quæ cōmixtis cæteris& concretis ęquales ꝑticulas diſtribueret. Aethica Cæcropias docuit qui primus Athenas Inſignis virtute Senex: ſimulachra Deoſqꝫ Riſit:& hic Sophiæ princeps ab Appolline vr̄o Dictus:& iccirco iuſſus potare cicutam. Bragmāe Gymno ſophiſtæ Anaxagoras. Mene Plinius Strabo demetriuſ phalerius Laercius. Plutarcꝭ LI. III FOL. LII Aethica Cecropias. Socratem intelligit Philoſophum Athe nienſem. Nā is primus ut Fauorinus in omnimoda ſcribit hiſtoria cum Aeſchine diſcipulo oratoriæ campos apperuit: Ido meneo id ipſum in libris quos de Socraticis ſcripſit aſſerente. Primuſqꝫ de vitę racione diſſeruit: ac primus Philoſophorum dānatus moritur: Pythię teſtimonio(id eſt Apollinis vatis quæ Cherephonti id oraculum ædidit: quod in oīmore eſt: qͦ ſcilicet mortalium omnium Socrates ſapientiſſimus predicatur. Antiſthenes in ſucceſſionibus& in Apologia Plato: tris illum accuſaſſe tradunt. Anytum Lyconem ac Melitum. Any tum quidem opificum ciuiliumqꝫ partes tuentem: Lyconem oratorum/ Melitum vero Poetarum: quod eos omnes carperet. a Iudicibus morte damnatus:& coniectus in vincula poſt paucos dies venenum bibit Laercius auctor. Simulacra. d. qꝫ riſit. Capita accuſacionis fuere. Accuſat Me ſitus Meliti filius Socratem Sophroniſci ſilium Alopecenſem de hiſce criminibus. Iura violat Socrates: Deos quos ex maio rum inſtituto ſuſcepit ciuitas Deos eſſe non æſtimans: alia ve ro noua demonia inducens. Contra ius& phas iuuenes corrūpit. pœna illi mors Laercio auctore. Et iccirco iuſſ. po. cicutam. Plinius libro viceſimo quinto dicit Cicuta venenum eſt publica Athenienſium pœna inuiſa. Eſt autem herba caule viridi alciore ſępebinis cubitis in cacuminibuſqꝫ ramoſo folijs coriandri tenuioribus graui odoratu ſemine Aneſi craſſiore. Perſius. Barbatum crede magiſtrū Dicere ſorbicio tollit quem dira cicutæ Matre Perictonia veniens a ſtirpe Solonis Clarus Ariſtocles: hūeris Plato dictus ab āplis Cum comite Eudoxo noſtrā peruenit ad urbē. Matre Perictonia. Platonem deſignat hic natus eſt patre Ariſtone matre Perictonia ſeu Potona: fratres habuit Adiman thum& Glauconem ſororemqꝫ Potonam: de qua Speuſippus naſcitur. Exercitatus eſt Plato apud Ariſtonem Argiuum paleſtritam: a quo& Plato pro ægregio corporis habitu cognominatus eſt: cum prius Ariſtocles ex aui nomīe vocatus eſſet. Maternum genus a Solone duxit. Porro Solon ad Neptunū & Heleum genus refert. Ariſtonem quoqꝫ patrē a Codro Melanthi filio originem ducere tradunt: qui a Neptuno itidē ſanguinem trahere Thraſyllo teſte memorantur. Laercius Auctor. H h ij Fauorius Idomēeuſ atiſtheneſ Plato Laercius Laercius Perſius thraſyllus Laercius. Socrates Cicuta Plato ariſtocleſ. PARTHENICES SECVNDAE Cum comite Eudoxo. Eudoxus cum Platone in Aegyptū profectus:& ambo cū ſacerdotibus ānos. xiij. ſunt verſati(ut quidam volunt)& cū ſacerdotes illi in rerum cœleſtiū. ſciēcia pręſtarent: eſſentqꝫ myſtici& incōmunicabiles: tamē& tēpore & obſequio exorati: nōnulla præcepta monſtrarunt. Illi excur rentes diei ac noctis particulas. ccc.&. lxv. diebus in anni com plementū tradiderunt auctor Strabo. Laercius Eudoxū Eſch nis flliū dicit Gradium Aſtrologū. Geometram& Legiferum tum medicū quoqꝫ in medicina Philiſtione Siculo præceptore uſus. Geometriā ab Archyta didicit in Aegyptum cū Chryſip po medico profectus: ab Ageſilao ad Nectabin litteras cōmen daticias ferens: a quo ſacerdotibus cōmendatus eſt: ibi annum unum& menſes quatuor remoratus mento attonſo atqꝫ ſuꝑcilio. Laercius auctor. Noſtram per. ad urbem. Vt apud Strabonē diſcimus: apud Heliopolim Plato& Eudoxus habitauerant: ubi& ſacerdotū domicilia& loca monſtrātur cum quibus verſati ſunt. Quicquid ab Abramo noſtri didicere parentes Tranſtulit ad Graios:& ab his Academia terris Orta Deos plures aufert: unumqꝫ fatetur Artificem mundi dominatoremqꝫ Deumqꝫ. Magnus Ariſtoteles hominū figmenta peroſus Quicꝗd ab Abramo. Aegypcios legē didiciſſe uult Poeta a iudeis. Platonē eam tranſtuliſſe ad Græcos. unde& Diuus Aurelius Auguſtinus diuinū appellat Platonē: eius quoqꝫ do gmata Chriſtianę religioni cęteris philoſophicis doctrinis ma gis conſenta nea(ut in libro de Ciuitate dei legitur. Cōſtat au tem omnia quæ in ſecularibus diſciplinis oſtentantur: a diuinis litteris eſſe tranſſumpta. teſtis eſt doctus ille pręꝑator euā gelicus Euſebius Pamphili: qui prodit Græcos ſuos equibus latinitas noſtra ſuſcepit exordium: fundamenta omnis bonæ diſciplinæ ab Hebræis eſſe furatos. probat hoc Caſſiodorus: ita ſcribens. omnis ſplendor rhetoricæ eloquenciæ:& oēs modi Poeticæ ælocucionis& q̄libet varietas pulchræ pronunciacionis a diuinis ſcripturis ſumpſit exordiū. S. Brant. t Academia. Plato ex Aegypto regreſſus Athenas in Academia cōmorabatur. Eſt āt locus in ſuburbano nemoroſus: a qͦdam heroe noīe Academo ſic appellatus. auctor Laercius. Vn̄ Platonici dicti fuere Academici. Nam veteris Academiæ prinEudoxus Philiſtiō. Academis Strabo Laercius: Strabo D. AuguS. Brant. Laercius: LI. III FOL LIII ceps fuit Plato: medię Arceſilaus: nouę Lacydes. auct. Laer. Artificē mundi. Inicia reꝝ eſſe tria arbitratur Plato. Deū.& materiā rerūqꝫ formas: quas Ideas idē vocat: inabſolutas: informes: nulla ſpecie vel qualitatis ſignificacione diſtinctas. De us itē artifex conformat vniuerſa. Apuleius auctor. Ariſtoteles. Ariſtoteles Nicomachi Pheſtiadiſqꝫ filius Stagirides fuit. hic inter omnes Platonis diſcipulos maxīe excelluit: voceqꝫ gracili ut Timotheus Atheniēſis in libro de vitis refert:& exilibus cruribus: paruiſqꝫ oculis fuit: veſte inſigni: & annulis ac tōſura utens. Natus eſt autē& illi filius Nicomachus ex Herpyllide pellice: cū legatus Athenienſiū ad Philippum profectus fuiſſet. Interim Xenocrates Acadimiæ præfici tur. Ariſtoteles reuerſus in Lyceo Peripatū elegit: illicqꝫ uſqꝫ ad vnctionē deambulādo cū diſcipulis philoſophabatur: ideo Peripateticus appellatus eſt. tredecimannos Athenis docuit. poſtea clam in Chalcidē conceſſit: quod ab Eurimedonte Hierophanta impietatis accuſatus eſſet auctor Laercius. Vn̄ Poe ta unius Dei cultum Ariſtoteli cauſam peregrinaciōis ſeu exilij fuiſſe deſignat. Lyncea in æthereos attollens lumina tractus Vidit in hac unum mundi teſtudine Numen Et coluit: patrios ideo fugiſſe Penates Lyncea. Lynx fera eſt quadrupes maculis diſtincta ex luporum genere: ut Solinus ſcribit: viſus acutiſſimi ꝑhibetur. Euboicoſqꝫ lares fertur pecijſſe: diemqꝫ Chalcide ſupremum longa clauſiſſe ſenecta. Hic Deus errantes miſerans in imagine noſtra Venit:& iſtorum fraudem detexit& artes Spirituum/ ſacros quibus indulgetis honores. Hic Deus: hunc unum colimus: vobiſqꝫ colēdū Dicimus. at plures luci præferre tenebras Et cœlo Phlegethonta volunt:& funera vitæ. Huius in aduentu veſter trepidauit Apollo Squalidus:& vultu radios contraxit opaco. Tum cecidere Deū ſtatuæ: ſimulachraqꝫ miris Sunt contrita modis: veſtri meminere parentes. H h iij. Plato. Apuleius Timothe us Laercius. Solinus Principia reꝝ tria. Ari ſtotel̓ Nicoma chus Lyceum Peripate ticus Lynx PARTHENICES SECVNDAE Hūc Solymi vates perhibent veſtræqꝫ Sibyllæ Sæcula facturum luſtratis aurea ſæclis. Huius ob imperium æternum promiſſaqꝫ gēti Regna ſuæ nec forma meos nec ſceptra nec ætas Sollicitant animos: bona nec mortalia tanti Ducimus: hoc eciam veſtri docuere Poetæ. Euboicoſqꝫ lares. Euboca inſula eſt magna in Aegeo pelago ut Ptolemeus ſcribit. Macris item Abantis dicta: ut Strabo re fert. Vt autem ſcriptis affirmat Ariſtoteles: ꝓfecti de Aba Pho cidis ciuitate Thraces inſulā incoluere. Vnde illius Inꝗlinos Abantes appellatos. Sunt qui ab Heroe dicant nominari: ſicut heroice indolis matronā Euboeam ei cognomen tradidiſſe. Ocha item a monte reliquos ſuꝑante dicta tum Hellopia nomīata eſt ab Iouis filio Hellope: noſtro ęuo a Maumethe Tur ca capta fuit: Necropontus barbare dicta. Chalcis eius eſt ciuitas metropolis. in ea Ariſtoteles verſatus eſt quoad vita functus. auctor Strabo. morbo interijt cum eſſet annorum ferme ſexaginta triū ut Laercius refert. Hic Deus. Vnus& ſolus quem Philoſophi coluerunt: ut uult Poeta. Veſtri docuere Poetę. Orpheus unum Deum profeſſus eſt: ut Lactancius ſcribit. Nam quid Lyriopes& Grai filius amnis Vos aliud docuit: fragilis quā noxia formæ Blandimenta malis præbere incendia curis Et ſibimet nec ſolum alijs inferre venenum? Nam quid Lyriopes. Narciſſus Cephiſi fluuij& Lyriopes nymphę filius ob pulchritudinē formæ perijt: ut eſt in fabulis & Ouidius in libro Metamorphoſeon tercio canit. Poeta noſter hoc fabulam dicit docere: quod noxia blandimēta fragilis formæ non ſolū alijs: ſed& ſibi ipſi: venenū hoc eſt excidiū ſolent inferre:& præbere incentiuū malis curis hoc eſt amori& li bidini. Et quid opes aurūqꝫ Midæ monuere? ꝗd auſus Quid Phaetontis equi? niſi qͦd vota īproba ReDiuiciæqꝫ abeunt peſſum: ſecūqꝫ ruinis /gum Euboea Abantes Chalcis Narciſſus Ptolome. Strabo Ariſtotel̓ Strabo Laercius. Lactācius Ouidius. LI. III FOL. LIIII Inuoluunt grauibus Reges regumqꝫ miniſtros? Dicite. Plutoni veterum prudencia vatum Cur ſubiecit opes? forſan quia viderat aurum Ex ima tellure trahi. ſub montibus altis Aes latet: argenti decor eſt in viſcere terræ: Et quid opes. Diuicijs Midas Phrygum rex omnes anteceſſit: ut Herodotus ſcribit. Iuſtinuſqꝫ. Fabulæ dicunt eum aures aſininas habuiſſe: quoniā Pana prętulit Apollini: ut eſt in Vn decimo Ouidij Methamorphoſeon. Quid auſus. Fabula Phaetontis nota eſt. Dicite Plutoni. Diodorus ſcribit. Cererem ac laſonē puerū genuiſſe appellatū Plutonē: qui cultū vitæ pecuniaſqꝫ coaceruare: ac in uſus cuſtodire primus mōſtrauit. A Poetis ꝟo Pluto Saturni filius inferis pręeſſe diuicijſqꝫ fingitur. Betica teſtatur regio: Pactolus& Hermus Aſtipulantur: agunt etenim flauentis harenæ Diuicias: fuluumqꝫ trahunt cum piſcibus aurū. Et quia ſub terris Ditem regnare volebant: Quæ tellure latent Diti attribuere profundo: Forſitan hæc fuerit racio quæ mouerit illos. Betica. Hiſpaniæ ager ad orientē& meridiem iacēs ſi ad uni uerſum conferatur orpē: excellentiſſimus eſt ob eorum virtutem bonorum: quæ terra creat& pelagus Hic eſt quem flumē Betis alluit: ijſdem ex locis naſcens ex quibus Anas& Tagus mediæ: inter utrūqꝫ magnitudinis exiſtens: ab ſui primordio ſicut Anas in occaſum fluitans: inde in auſtrum deflectens in idem littus excurrit. Regio ipſa a flumīe Betica vocitatur. Ab incolis autem Turdetania. Exportatur autem a Turdetania vinum: magna vis tritici. oleumqꝫ non modo ubertate: ſed eci am bonitate pręcipuū. Euehitur inſuper cera: mel: pix:& grana purpure. auctor Strabo. ob ea grana hodie Granatę regnū appellant barbari: quā ſuperiore anno Ferdinādus Hiſpanię Tar raconen̄. Rex: e barbaroꝝ manibus liberauit. In ea regione & montes extant auri& argenti habentes indaginem: quā metalleam nominant. Ea ad Tagum pertinēt. Strabo auctor. Plinius cunctas prouinciarum diuite cultu ac fertilitate Beticam H h iiij Herodot. Iuſtinus. Ouidius. Driodor Strabo Plinius Midas. Pluto Betis Betica. turdetā ia PARTHENICES SECVNDAE pręcedere dicit. lib. iij. Factolus& Hermus. Lydiæ flumina Pactolus a Tmolo fluens: olim multa auri ramenta deferebat. Ex quo præclaras illas Croeſi& maiorū diuicias ferunt. defertur Pactolus in Hermū in quē Hyllus qui nunc Phrygius appellatur īmittit. Strabo auctor: fert autem arenas aureas& Hermus ut Herodotus ſcri pſit. Papinius Macte bonis animi: cuius ſtagnancia rura Debuit& flauis Hermus ttāſcurrer̄ ripis:& ſimo ſplēdēte Tagus. Altera ſe nobis longe præſtancior offert Ad mores inuenta bono s: ſtudioſa ſalutis Conſona dogmatibus noſtris. concedimus ergo Diuicias Orco: quia ſunt fomenta malorum. Et ſcelerum inſtrumenta: quibus ſubuertit̉ on̄e Iuſticiæ robur: cæcos quibus itur ad amnes Sulfureoſqꝫ lacus regnum implacabile Ditis. Non aliam ob cauſam mundi Saluator iniquas Appellauit opes:& lucra ferencia mortem Diſtribuenda pios hominum mandauit in uſus Diſcite veſtrorum monitis cōtemnere ꝗcquid Eſt mortale: omnem regna in cœleſtia curam Ferte: nec ætati/ fluxæ neu fidite vitæ. Mobile tempus abit: mora nulla fugacibus ānis. Nūc quoqꝫ dū loquimur Cæſar tua p̄terit ætas Anxia: nec gelidam tardat tua purpura mortē. Finis erat verbis: uno cum Rhetores ore Nil veriti Regem: res admiranda: ſuperbum Sacrilegum quiddā ſimulachra Deoſqꝫ fatētur: Inceſtumqꝫ Iouem: ſubitoqꝫ afflata repente Numine tota cohors victorē extollere Chriſtū Cœpit:& in ſummam fidei prorumpere laudē. Torua ſupercilio Maxencius ora minaci Tollit:& accenſus flagranti corda furore Pactolus Hermus St rabo Herodot. Papinius. LI. III FOL. LV Elata vocat arma manu. citus arma ſatelles Admouet: accurſu proceres tenuere citato Talibus ardentem furijs: ſubuerſa tumultu Omnia præcipiti. poſtqͣꝫ ſedata parumper Ira: leues animos dixit quæ mouit Erinnis? Quis malus inuaſit nutancia pectora Dæmon? Ergo ne fœmineæ potuerunt vertere nugæ Vos quoqꝫ? vos inqͣꝫ quos defendenda Deoꝝ Cauſa peregrinis ad nos contraxit ab oris. Hoc honor exhibitus vobis/ hoc dona merētur: Hoc ſuſpenſa tholo? ſic nos ſic omnia Romæ Numina negligitis? quæ tanta ignauia? multos Vna puella viros ſuperat. proh dedecus: inter Milia tot preſtantum hominu certaminis huius Præmia fert mulier. ſic Rex. concorditer omnes Reſpondere Viri. quid nos terrere minando Niteris? illabi manifeſtum in pectora numen Senſimus:& rutilare ſacro caput illius igne Vidimus:& labi flāmas ex ore loquentis. Vincimur a Superis:& victi ponimus arma. Da veniam Cæſar: Chriſti tranſimus ad aras. lupiter& Proles& Numina falſa valete. Cæſaris extemplo facies excanduit: ardent Lumina: labra tremūt: rauco clamore miniſtros Conuocat: infandū facinus iubet: ore tragœdo Atqꝫ Sophocleo ſcelus ęnarrabile cantu. Tollite ſacrilegos clamat: iugulate Deorum Sacra profanā tes: auibuſqꝫ epulanda per agros Exta date: hæc illis ſint pręmia: vadat ad urbes Fama peregrinas: tantæ victoria pugnæ PARTHENICES SECVNDAE Has habeant lauros: hæc gloria ſegnibus eſto. Ite rogū ingentē ſtruite:& date corpora flāmis: Et cinis æquoreas vento rapiatur in undas. Talia fulmineo iaculans late intonat ore. Attoniti tremuere omnes: feralibus armis Circumfuſa cohors vinctos prætoria ducit Rhetoras:& magno circūſtrepit agmine miles. Voce recedentes tali Catharina monebat. Ite triumphales animæ: ſuperate Tyrannum. Ite alacres: hodie vobis reſerantur OlympLimina. momentum mors eſt ubi tranſijt æther Panditur:& liber petit ignea ſpiritus aſtra. Ite domos cœli ſanctoſqꝫ intrate penates. Ite: ſequar nec vos ſacri iactura lauacri Terreat: abradet ſcelus omne ſalutifer ignis. Nec mora. comportant alij ſarmenta trabeſqꝫ Materiam arentem:& ſyluæ virgulta ſalignæ. Altera. racio honeſti Chriſtianis prępoſita eſt: nō foī mæ cul tus: non ambicio: non opes aut diuicię. Orco. Orcus aburgendo dictus. c. enim pro. g. frequenter ponebant antiqui. auctor Feſtus. Alij ab ὄρκοσ quod eſt iuramentum deductū perhibent eo quod per illum hoc eſt ſtygē paludem. a qua(teſte Homero) profluit iurabant Dij: nec peie rare licebat. Finis erat verbis. Oracione Virginis finita Rhetores Chriſto credunt Deos Cæſaremqꝫ execrantur. Inuehit in eos Maxencius. Suſpenſa tholo. Tholus Græca dictio cum. th. aſpirato ſcribi debet.& ſignificat teſtudinem templi. Varrone auctore. item locus Athenis ubi ſcripturæ publicæ ſeruabātur. hic de tholo templi& apud Virgi. Si qua ipſa meis venatibus hauſi Suſpendi ve tholo. Ore tragoedo. Tragoedia ē Heroice fortunæ in aduerſis cōprehenſio Diomedes auctor dicta aτραγοσ& ωNηquoniā olim auctoribus tragicis τραγοσ.i. hircus premium cantus pręponebatur: qui liberalibus die feſto Libero patri ob hoc ip Orcus. Tholus tragordia. Feſtus. Homerus Varro Nirgit Diomed. LI III FOL. LVI. ſum īmolabatur: quia ut ait Varro depaſcūt vitem. Horacius in arte Carmine qui Tragico vilem certauit ob hircū. Auctor Diomedes. vox his grandior& quaſi furēs cōuenit. īter Tragicos pręſtiterunt Sophocles& Euripedes Virg in Bucolicis Sola Sophocleo tua carmina digna cōturno. Salutifer ignis. Baptiſmū intelligit flāminis. Materiam arentem. Appoſitiue. Fyrā deſignat hoc eſt ſtruem̄ lignorum. Et piceas alij pinos& odora cypreſſi Robora/ iuniperi ramos: campoqꝫ patenti Conſtruxere pyras: adipem fomentaqꝫ flāmis Plurima ſubijciunt: oleæqꝫ liquoribus addunt Sulfura certatim: coit omnis turba: viæqꝫ Eructant hominū turbas. vel ut aggere fracto Cum Padus in virides ſpumanti vortice cāpos Inſilit euertens ſegetes: ſpemqꝫ obruit anni. Subiecere faces: ſalit ardua flāma comamqꝫ Spargit:& in nubem fumi glomerantur opacā. Corripiunt vinctos bini: ſtringuntqꝫ retorto Fune manus& fune pedes: iaciuntqꝫ per altos Ingenti clamore rogos. furit ignis:& ardor In mentum ſalit atqꝫ comas ſtridore coruſco. Et piceas. Sex arboꝝ genera cognata in Europa reſinam ferunt. Ex his Pinus& Pinaſter folium habent Capillamēti modo prętenue: longumqꝫ& mucrone aculeatum. Picea montes amat& frigora: feralis arbor& funebri indicio ad fores poſita ac rogis virens. Abies inſuper: Larix:& Teda: eiuſdem generis Oīa ea ꝑpetuo virent: nec facile diſcernūtur in frōde eciā a peri tis: tanta nataliū mixtura eſt Pli. auctor lib. xvi. Cōſtruxe re py. Cōgeries lignoꝝ pyra Virg. lib. Aeneidos. xi. Innumeras ſtruxere pyras. Rogus dū ardere ceperit. Virg. Subiectiſqꝫ ignibus atris Ter circū accēſos cūcti fulgētibus armis Decurrere rogos. Buſtū Feſto auctore dicitur locus in qͦ mortuus ē cōbuſtus& ſepultus. Dicitur Buſtū quaſi bene uſtū. Vbi vero cōbuſtus ꝗs tantūmodo: alibi vero ſepultus: is locus ab urēdo Vſtrina vocatur. Sed mō buſta ſepulchra vocamus. Varro Horacius Plinius Virgil Feſtus. Pyra Rogus Buſtum Vſtrina PARTHENICES SECVNDAE Tanta ſacerdotes alacri ſpectacula vultu Conſpiciunt: tabuliſqꝫ iuuant incendia iactis. Cæſaris extollunt animos: urgētqꝫ miniſtros. Et redijſſe Deū libamen& orgia gaudent. Extinctis mox buſta Viris cecidere: nec artus In cineres abiere: togas& corpora lambens Leniter abſtinuit vireſqꝫ coercuit ignis Ipſe ſuas ſanctos veritus tractare. ſepulchro Chriſtigenæ intrepidi ſublata cadauera ponunt Suppliciter flentes:& triſtia funera ducunt. Cædis adhuc auidus Cæſar: nec crimine tanto Territus at ml̓to madidus poſt prandia Baccho Mandat ab obſcuris foribus cæcoqꝫ reuulſam Carcere victricem menſis aſtare Puellam. Illa catenarum ſtrepitu per lata ſonante Atria nil pauitans duri ſubit ora Tyranni. Compoſito vultu& frontis feritate parumper Vix tandem poſita ficto Rex pectore fatur. Regia progenies. Virgo tua maxima virtus Inſigni nobis hodie certamine nota Conciliare poteſt tibi me: niſi noſtra vereri Sacra negas: verſis igitur palinodia verbis Eſt dicenda palam: neu te male numina perdāt Eſt placanda Deum dictis melioribus ira. Illa. quid his iterum nugis me vertere tentas Cæſar? ait. tu ſaxa colas: ſine Numina nobis. Forſan honoratis lapides: quia creditis olim Deucalioneis homines de cōtibus ortos. Talibus accenſus dictis Maxencius altum Ferrea clamabat date verbera. verbera lictor LI. III FOL. LVII Expedit:& nudos humeros ac pectus apertum Virginis inuadens crebro ferit impius ictu Innocuū corpus: miti gemit ore. Deumqꝫ Alloquitur Virgo. noſtri cape ſancte cruoris Primicias: animum ſerua: ſit victima fluxum Corpus. ut Abramus ſeruato pignore ſacrum Fęcit& illuſtrem pecudis cruor imbuit aram Sic mea ſeruata caro concidat hoſtia mente. Sic ait. ex oculis lachrymæ fluxere tepentes Ora genaſqꝫ rigant: largus de vulnere ſanguis Labitur:& terram cædes effuſa cruentat. Tanta Sacerdotes. Deorū ſacerdotes& Idololatre: conſpiciunt combuſtionē Rhetorum alacri uultu Idololatras cultus redijſſe gaudentes. Chriſticolę corpora inconſumpta igni: ſepulturæ tradiderunt. ignis enim vires ſuas cōtinuit: illeſis ſan ctorum artubus membriſqꝫ. Cædis adhuc auidus. Cæſar. Maxencius iterū ſibi puellam diuam Catharinam ſiſti iubet. quam Poeta victricem appellat ob uictos Rhetoras Chriſtoqꝫ lucro factos. Palinodia verbis. Palinodia recātacio dici poteſt: cū male de quopiā ſcribentes: deinde reſcribentes bene de eodē ſcribimus dicitur a παλιν& ὠλη Io. Carmelitano auctore. Deucalioneis. Deucalion poſt diluuiū iactu ſaxorū humanum genus reſtituit: ut Ouidi. canit. Doctus a Themide Rex fuit Theſſaliæ ut Iuſtinus tradit. Abramus. Abram filium iuſſus īmolare: ab angelo ꝓhibitus fuit occidere filium: ſubiecto ariete inter vepres herēte: ut in Geneſeos lib. Hieronymus teſtatur. Vn̄ animū ſanctū& illuſtrem reſpexit Deus: itidem virgo exoptat. Supplicio affectam tali iubet ire ſub umbras: Nullaqꝫ biſſenis præberi alimenta diebus. Vertitur abſtergens oculis: gemebūdaqꝫ pectus Velat:& in noctē lachrymans deſcendit opacā. Supplicio aff. ta. Virginis pectore cōtuſo verberibus: iuſſa eſt trudi in carcerē: eiqꝫ alimēta duodecim diebus minime prę ſtita(ut Poeta canit) paſta autem fuit cibo ex paradyſo allato: lo. Carm. Ouidius. Iuſtinus Hlieron Palinodia Deucaliō PARTHENICES SECVNDAE occaſione cuius locum paradyſi ſitumqꝫ deſcribit. Eſt locus Aeoos Phœbi naſcentis ad ortus Arduus attollens vicina cacumina cœlo. Thraicia maior Rhodope ſublimior oſſa Pelion Aemonium ſuperans& culmē Olympi Eſt locus Aeoos. Paradiſum deſignat hortum deliciarum: ſiue voluptatis dictū a Moſe. Eſt autē locus amęniſſimus ſongo terre& maris tractu a noſtra habitabili ſecretus. Adeo æditus ut uſqꝫ ad lunarē globum attingat. Vn̄& aquę diluuij ad eum locū minime ꝑuenerūt: in eū locum hominē primū creatū Deus poſuit: ut Hieronymus in Geneſeos lib. ſcribit. Rhodope. mons Thracię. Oſſa: Pelion:& Olympus Theſſa liæ ſunt auctoribus Strabone Plinio Ptolomęoqꝫ. Caucaſeaſqꝫ niues ubi ſunt iuga maxima Tauro Illic perpetuo vernancia gramine rura Perpetui fructus æternaqꝫ gracia florum. Vernaqꝫ temperies ſemper: ſine nubibus aer Lympidus: auſter abeſt: Boreas nō ſibilat: Eurus Exul tat: occidua Zephyrus non murmurat aura Hic primæua quies homini ieiuna priuſquam Infęlix vetita viciaſſet guttura fruge. Caucaſeaſqꝫ niues. Caucaſus mons Pōtico& Caſpio mari īminet muniēs Iſthmū(id eſt terrā ſitam īter iſta duo maria) ea dirimiens Aſtrū verſus Albaniā Iberiāqꝫ diſtermīat. Septē trionē verſus Sarmaticos cāpos arboribus& omnigena ſilua plenus: ea p̄cipue quæ fabricandis nauibus eſt idonea. Erato/ ſthenes ait Caucaſum ab Indigēis vocari Caſpiū. auctor Stra bo. Alexandri reꝝ ſcriptores montis nomē in Indicos mōtes & in vicinū illis mare tranſtulerunt: cū Caucaſus ſupra trigin ta milia ſtadiorū diſtet ab India. Strabone teſte. Plinius libro quinto dicit Tauꝝ ubi ſeipſum ſuperat Caucaſum vocari: quē hic Poeta ſequitur. Strabo dicit: ꝓgredienti ab Hyrcano mari ad Aurorā: ad dextram ſunt mōtes qui uſqꝫ in Indicū mare ꝓcedunt eos Græci Taurum vocant: qui a Pamphylia Ciliciaqꝫ incipientes& ab occidente perpetui hucuſqꝫ proœdūt: cum alia atqꝫ alia nomina ſorciantur. Septētrionales eius ꝑtes primo(ut dictum eſt) habitant Gelæ. Caduſij. Amardi:& HyrcaTopographia Paradiſi Paradiſus Caucaſus. Taurus Hierony. Strabo Plinius Eratoſthenes. Strabo Plinius Strabo LI III FOL. LVIII. norum quidam: poſtea Parthorū Margianoꝝ& Ariorū gentes. Tum deſerta quæ Samus amnis ſeꝑat ab Hyrcania ad Au roram atqꝫ Ochum tendunt: quoad autē hucuſqꝫ pertēdit vel paulo minus Parachoatras appellatur. Deinde eſt regio Baccri ana& Sogdiana. Vtimi ſunt Scythę Nomades. Montes omnes qui poſt Arios ſequuntur Macedones Caucaſum vocaue runt: Alexandro gratificantes. Barbari vero& ſummas& boreales Paropaniſi partes& Imaum& Emodum vocauere. Au ctor Strabo. Illic perpetuo. Paradiſi delicias deſcribit: nō Tauri ſiue Cau caſi: quoniam horridi ſunt. In medio fons eſt lato pulcherrimus orbe Quatuor unde fluunt occulto flumina curſu. Nam tria ſecretis delapſa meatibus arcton Verſus eunt: at mox verſo reuocantur in auſtrū Tramite: ad æthiopes: combuſtaqꝫ ſolibus arua Defluit aſſiduis quartum: Meroemqꝫ refuſo Gurgite complectens Mēphitica regna ꝑagrat. In medio fons eſt. Hiſtoriā Geneſeos ſequitur. Quatuor unde. Gāges: Euphrates: Tigris:& Nilus. Tigris & Eufrates ex Tauro fluunt ubi Armeniā a Meſopotamia diſterminat: Meſopotamiā circūdant:& apud Babylonios inuicem coherēt: deinde in mare Perſicū emittūt. quoꝝ Euphrates maior eſt:& plus regionē flexuoſo alueo ꝑcurrit. Tigris ex eo dem mōte Seleuciā illatus/ ad Euphratem accedit: ibiqꝫ efficit Meſopotamiā: deinde in eundē ſinū intrat. Fontes īter ſe diſtāt ad ſtadia duo milia& ꝗngenta. Auctor Strabo. Poeta occultis meatibus ea flumina uſqꝫ ad boreales Tauri ꝑtes uult ꝑuenire: atqꝫ inde primū videri: licet fontē in ꝑadiſo habeāt. Gāges ut Pli. ſcribit. alij incertis fontibus ut Nilū rigantēqꝫ vicina eodē mō. Alij in Scythicis mōtibus naſci dixerūt. Ptolomeus ex Imao qd̓ idē ęſtimo: cū Scythas ab Indis diuidat Imaus. Ad Aethiopes. Nilus Meroen inſulā facit Ptolemęo teſte: ī ea eſt ciuitas eodem nomine quo inſula: quæ& regni caput eſt montes frequentes habet& nemora inmodica. Habitant eam partim paſtores: partim venatores: partim agricolæ. Sunt ī ea ærarię: ferrarię:& aurarię:& pręcioſorum lapidum genera. au ctor Strabo. Orribo Strabo Ptolome. Strabo Parach Oatras. Imaus Emodus. CangeNilus Eufrates. Tigris Meroe PARTHENICES SECVNDAE Ad vitrei fontis ripas in margine læto Sunt oleæ pingues: ſunt medica mala: cypreſſi: Et ſemper virides lauri: palmetaqꝫ longis Frondibus:& pini pingues:& myrtea ſylua. Sunt& odoratæ cedri: fœcundaqꝫ ſemper Ficus:& uua graui pendens in palmite: pruna Cærea: iuglandes:& amygdala: purpureumqꝫ Quod tulit Arctois pomum Lucullus ab aruis Prata ſub arboribus raris florencia ſemperLilia/ ſerpillum/ narciſſus/ amaracus omne Gramen odoriferū: violæ/ roſa/ balſamus. arbor Thurea: myrrha: thymū: buxus: terebīthus: amoNardus:& Aiacis frondes roriſqꝫ marini. mū Irriguos circum riuos ſua brachia tendunt. Innocui vitreo ludunt ingurgite piſces. Vbera diſtendunt pecudes. hic nulla leonum Semina: non ſerpens: nec cauda ſcorpius unca. Omnia tuta. cubant lepores: nec bella nec ullas Inſidias metuunt. cantu nemus omne volucrū Perſonat:& florum per ſumma cacumia nectar Libat apis: lectumqꝫ cauis opus aggerat antris. Nuncius ante pater ſumma quem miſerat arce Virgineo occurrens morbo/ caſuſqꝫ futuri Præſcius/ inde fauos illis& mella diebus Pomaqꝫ decerpens: dapis inconſueta ferebat Xenia: deſertæ trans æquora lata Puellæ. Hæc ſunt illa quibus felicem pabula vitam Helias& ſocij longæua in ſæcula ducunt. Omniaqꝫ infuſo curauit vulnera moly: Moly/ quod omnigenis fecit Deus utile morbis. LI. III FOL LIX Nigra ſubeſt radix/ viridis coma/ floribus albet. lam biſſena dies ierat: reuocatur ab umbris Ambroſium vultu referens Catharina decorē. Nec tenuata fame nec triſti ſqualida nocte. Cæſar ut aſpexit ſolitum decus oris honeſti Fraude miniſtroꝝ paſtam putat: æſtuat: ardet Vociferans: trepidat mugitu Regia tanto. Non ſecus ac nautæ pelago cū turbidus imber Ingruit:& rauco volitat cum murmure nubes Pulſa Noto: tumet unda: micat pice nigrior aer Ignibus:& toni tru ingēti tonat altus Olympus. Perdite cuſtodes clamat vel mergite ponto Tergore conſutos: Siculis vel adurite tauris. Ad vitrei fontis ripas. Deſcribit Poeta fructus& arbores cir ca fontis paradiſiaci ripas. Sunt medica Mala. Plinius libro. xij. Inter peregrinas arbores ponit Malum Aſſyriam: quā alij vocant Medicā hanc dicit venenis mederi: folium eius eſt unedonis intercurrentibus ſpi nis: pomum ipſum alias non manditur: odore pręcellit foliorū quoqꝫ ꝗ tranſit ī ueſtes: una conditus arcetqꝫ aīaliū noxia Cypreſſus. Hæc& Cupreſſus dicitur Diti ſacra:& ideo funebri ſigno ante domos poſita. Plin libro. xvi. Lauri. Laurus triūphis proprie dicatur: ipſa pacifera: ut quā prętendi eciā inter armatos hoſtes quietis ſit indicium: Roma nis pręcipue leticię victoriarūqꝫ nuncia. Additur litteris& mi litum lanceis piliſqꝫ faſces Imꝑatorum decorat. Idqꝫ nō quis perpetuo viret: pręferenda utiqꝫ Myrto& Oleę eſt: ſed ꝗa ſpectatiſſima in monte Parnaſo. ideoqꝫ eciam grata Apollini. Et quia fulmine nō icitur ſata: vel in domos recepta. Tiberiū prī cipem tonante cœlo coronari ea ſolitū ferunt: contra fulminū metus. Plin. auctor libro. xv. Myrtea ſilua. Tibullus& gerit inſigni myrtea ſerta coma. Myrtus arbor eſt Veneri ſacra: odoratiſſima eſt in Aegypto Plin. auctore. Cedri. Minoris Cedri duo ſunt genera. Syria& Phoenicia. Differunt folio. Nāqꝫ durum: acutū: ſpinoſum habet Oxycedros vocatur. Ramoſa& nodis infeſta altera: odore pręſtat: fru Ii Plinius Pinius Plinius Tibullus Plinius Medica Cyp̄ſſus Laurus Myrtus Cedius PARTHE NICES SECVNDAE ctum fert: Myrti magnitudine. Sunt& maioris Cędri duo genera. Quæ floret fructum non fert: fructifera nō floret: materia eius ęterna. Itaqꝫ ſimulachra Deorum ex ea factitauerunt. auctor Plinius. libro. xiij. Pomum Lucullus. Ceraſum dicit. hæc arbor ante victoriā Mythridaticam. L. Luculli in Italia nō fuit: at Vrbis anno ſex centeſimo octogeſimo. L. Lucullus primum vexit e Pōto. auctor Plinius libro. xv. Thymū. Thymi duo genera: candidū ac nigricans. Foret circa ſolſticia cum& apes decerpunt:& auguriū mellis eſt. Au ctor Pli. libro. xxi. Virg. Dumqꝫ thymo paſcuntur apes: dum rore cicadę. Et Aiacis frondes. Aiax in florem Hyacinthū mutatus. Vn de Aiacis frondes. Hyacinthum intelligit. Moly. Herba quā Mercurius Vlyſſi tradidit in remedium carminū Circes. quā& Qui. xiiij. Methamor.& Pli Moly vocant. Vnde Qui. Moly vocāt Superi: nigra radice tenetur. Pli. eam naſci tradit circa Phenęum& in Cyllene Arcadię. Specie illa Homerica radice rotunda nigraqꝫ: magnitudine cępe folio Scylle: effodi aūt difficulter. Græci auctores florem eius luteū pinxere cum Homerus candidū ſcripſerit. Plinius ſibi e Cāpania allatam ſcribit: aliquot diebus effoſſa inter difficultates ſaxeas radicis triginta pedes longe: ac ne ſic quidē ſolide ſed abrute. Siculis vel adurite Tauris. Alludit ad Taurum ęreum a Perilao Athenienſi. Agrigentinorū tyranno Phalaridi fabrefactum: in quo ſubiectis ignibus homines torqueri docuit: uti mugitus taurinos ederēt: ut ē in Epiſtolis Phalaridis ſcrip tū. ipſeqꝫ Perilaus primus opus ſuū imbuit. Ouidius in de arte Perillum appellat. Iuſſa citi Garamas Naſamō mauruſqꝫ faceſſunt Marmaridę: Pſylli: Numidę: quibus una libido Sanguinis. accenſos miſeri raptantur ad ignes: Vinculaqꝫ inijciunt pedibus: terraqꝫ volutos Verſatoſqꝫ luto& fœdatos puluere terga Ad tormenta trahunt. nihil illis mollia proſunt Verba precū: lachrymæ nihil inter verba cadētes Nil longi labor obſequij: votiſqꝫ vocata Ceraſius Thymus Mol. Perilaus Perillus Plinius Plinius Virgiſ Ouidius. Plinius Phalaris Ouidius LI. III FOL. LX. Numina nil proſunt: manet implacabile pectus Regis:& indomitum virus medicamine nullo Frangitur. o infelix quæ te inclemencia Cæſar Virgo ait innocuos homines torquere coegit? Non ego terrenis epulis ſed ab æthere miſſaSum dape paſta dies biſſex. qui pabula genti Per deſerta dedit Solymæ/ cū vecta per undas Aequore ſuſpenſo Pancheos venit in agros Me quoqꝫ certantem pro religione fidemqꝫ Aſſerere audentem pauit ſanauit:& ipſa Parta ſalus opus eſſe docet cœleſte. cicatrix Nulla per offenſos ferro depræhenditur artus. Ineipe ſedata fieri clemencior ira: Et neqꝫ ſanguineo ſimilem te finge Neroni: Sed qualis Traianus erat: vel lulia proles Auguſtus: qualeſqꝫ tulit gens Flauia Reges Iuſſa citi. Garamas. Garamantes populi Libyę: iuxta Syr tes ſupra quos Pſylli ut Plinius tradit. Herodotus alios po nit in extrema ꝑte Libyę e ꝗbus via ē ad Lotophagos. Luca. Nūc ſuꝑ arentē Meroen cācriqꝫ ſub axe Qua nudi Garamātes arāt. Naſamon. Diodo Circa Cyrenē& Syrtes oraſqꝫ mediter raneas qͣtuor Libycoꝝ genera inhabitare tradit. Naſamones ad Notū vergunt. Alij Anochitæ ad occidentē ſiti. Marma ridæ īter Aegyptū& Cyrenē habitāt: ac littoris ꝑtem. Quartū genus multitudine hoīm præſtās appellātur Mace. Maurus. Mauritania ꝓuincię eſt Aphricę.& duplex a Ptolo męo ponitur. Alia Tingitana: alia vero Cęſarienſis appellata. & dicta eſt a Mauro Vulcani ſilio. Pſylli. Supra Garamantes ut Plinins& Solinus ſcribunt. Pſylli fuerunt contra noxium virus muniti: incredibili corpo ris ſirmitate: ſoli morſibus anguium nō interibant:& quāuis dente letali appetiti: incorrupta durabant ſanitate. Hęc gēs perijt a Naſamonibus capta. aliter& fabuloſe de his ſcribit Hero dotus& tanſtulit Aulus Gellius lib. xvi. noctiū atticaꝝ. Numidę. Qd̓ eſt a flumīe Ampſaga Numidię datur. huius l iij Plinius Herodot Lucanus Diodor Ptolome. Plinius Solinus Herodot n. Gelliuſ Naſamōeſ Anochitę marmari. Mace mauritā ia Pſylli Numidia. PARTHENICES SECVNDAE incolę quam diu errarunt pabulacionibus vagabundis. Nomades dicti ſunt. Solinus. ἀπὸ τησνοιησ hoc eſt a paſcuis. Quibus una libido ſangPancheos venit in agros: id eſt Arabicos. Et ipſa ſalus parta. docet eſſe cœleſte opus: Gens flauia. Rebellione trium principū(Galbæ: Othonis: & Vitelij)& cęde incertum diu& quaſi vagū Imperium ſuſcepit: firmauitqꝫ tandē gens Flauia: obſcura illa quidē ac ſine ullis maiorū imaginibus: ſed tamen. r. p. nequaquā pœnitenda: conſtet licet Domicianū cupiditatis ac ſeuiciæ merito poenas luiſſe. T. Flauius Petronius municeps Reatinus bello ciuiliPompeianaꝝ parcium cēturio ortum genti dedit. Tranquillo aſtipulante. Huius filius Sabinus primus imagines ab Aſiæ populis meruit. Poſtea apud Heluecios fœnus exercuit: ibiqꝫ diem obijt: ſuꝑſtitibus uxore Veſpaſia Polla:& duobus ex ea liberis: quoꝝ maior Sabinus ad p̄fecturā Vrbis: mīor Veſpa ſianus ad principatū uſqꝫ ꝓceſſit. Tranꝗllus in Veſpaſiano. Et patrem& Natum: quorum veſtigia debes Sancta ſequi ſi vis tanto ſuccedere regno. Dignus eris ſi iuſtus eris. clemencia Reges Efficit Imperio dignos. pro immanibus actis. Crudeli mercede Deus tibi digna rependet Præmia: crudeles Superi crudeliter urgent. Vicit fœmineo facundia iuncta decori: Sedatuſqꝫ parum Cæſar: quo perdita Virgo Vſqꝫ Ioui differs inquit parere? iuuentæ Nec miſerere tuæ? non te ſeruilibus utar Obſequijs: nec enī id patitur tua forma nec ætas Aſſentire meis aliquando& ſubde rebelles Imperijs animos. quid me reſpondit iniquis Sollicitas verbis? turpi ſi pectora voto Fœda geris. cur ſanctum audes violare pudorē? Et Patrem& Natum. Veſpaſianum patrem. Titum filium. Domicianus Titi frater tyramus euaſit: unde Caluum Neronem appellat Iuuenalis. Cū iam ſemianimū laceraret Flauius Flauia gēſ Veſpaſiā. Titus. Domiciā. Solinus Trāꝗllus Iuuenali. LI. III FOL. LXI. orbem Vltimus:& Caluo ſeruiret Roma Neroni. More ſuum cœno aſſuetus ſordeſcere nunquā Deſinis:& mundæ neſcis aſſueſcere vitæ: Sic tua te inſtituit Venus: hæc documēta tuoꝝ Caſta Deū. ſunt hæc quibus aſſentire iubemur Imperia? hi monitus? utrū tua prouida virtus Conſulit utilius nobis humana ne iuſſa An diuina ſequi? qͦd amas Deus odit:&audes Impugnare Deum cum ſis mortalis: ab urbe Ciuibus hæc tam vana meis documenta tuliſti. Erubuit Cæſar. ſceleris mens conſcia non fert Iurgia: non audet vultus attollere: ſeqꝫ Vertit ad ſchthybolū:& reuehi p̄cepit adūbrā Carceris: atqꝫ nouis tradi cuſtodibus antrum. More ſuum cœno. Cœnū non a coeno as. ut ſtulti tradunt: ſed a κοινόω quod eſt inquino: deducitur. Priſciano auctore. Suum. hoc eſt Porcorum. Ichthybolus vero cui mens crudelis& atrox Ingenium: Regi quidnā vulgaribus inquit Hanc pœnis terrere paras: ſub ſidere natam Credimus Hellæo. nam frons Marpeſia caute Taurominitat la aſperior: rigidoqꝫ Adamante: Durior Auſonios faſces noſtraſqꝫ ſecures Ridet:& Imperio Diuum parere recuſat. Cædimus: an iuſtis dementem urgere flagellis Præſtat:& Imperij cauſam Diuumqꝫ tueri: Mollia non obſtant duris: nec forcia poſſunt Debilibus vinci: nec ligno ſaxa cauantur Nec manibus muri: ſed duro marmora ferro Mœnia contortis magno molimine ſaxis Eruimus. ſi auferre paras a virgine Chriſtum Ii iij Priſciāus Cornum PARTHENICES SECVNDAE Finge rotas: magnæqꝫ aliquot vertiginis orbes. Et crebris armetur opus mucronibus omne: Ichthybolus. Inducit Poeta Ichthybolū ſuadentē Maxencio: ut rotarum machina cultriſqꝫ radijs inſertis diſcerpi faciat Virginem: quę oracione vinci ac molliri non queat. Quidnā uulgaribus. Simplicibus: cōmunibuſqꝫ. excogita aliquod nouum pœnarum genus. Helleo. Helleumſidus Aries eſt: quod& caput reſpicere dicunt Aſtrologi Frons Marpeſia. Virg. Quam ſi dura ſilex. aut ſtet Marpeſia cautes. Caute Taurominitana. Taurominium Sicilię ciuitas Stra bone Ptolemęoqꝫ teſtibus. Alludit autem Poeta ad Saxum Siculum: quod in exemplum inmobilis pacienciæ adduci/ tur ob Sirenas: quę quāuis in mari Siculo diucius cecinerint: non tamen mouerunt proxima ſaxa Propercius Sit licet& ſaxo paciencior illa Sicano: Sit licet& ferro durior& chalybe: Non tamen illa ſuos poterit compeſcere ocellos. Faſces. Inſignia magiſtratuū Romanorum. Et radij cultros& curuatura rotarum Ancipites habeant: orbis contrarius orbi Currat:& affixos verſo ſecet impetus axe. Perſephone immanes pœnas& ſæua docebat Supplicia ocultis voluens corda impia formis. Aſpera inhumanum flexit ſentencia Regem. Queritur in tota ſi quis foret Vrbe Perillus Et radij cultros. Rotaꝝ partes ſunt. Axes radij: canthi& mo dioli. κανθōι autem pluraliter tm̄ dicitur& eſt ferrum rotas curruum cingens Perſius ſingulatiue dicit Vertentem ſeſe fru ſtra ſectabere canthum. Et curuatura rotaꝝ. Modiolos ītelligo. Ancipites. Anceps acutū ex utraqꝫ parte Marcello auctore ancipites cultro s id eſt ex utraqꝫ parte acutos. Alias dubium. Virg. li. x. Anceps pugna diu. Feſtus aliter interp̄tatur. Orbis contrarius orbi. id eſt rota rotę. Perillus. Athenienſis fuit faber cuius& Plinius meminit in Phalaridis in epiſtolis epiſtola ad Athenien̄. indigne ferētibus mortem artificis: cuiuſqꝫ Perilaus ſcribitur. Tauro/ miniū. Saxum Siculum Axes Radi Canthi Modioli Ancepa Perillus Virgit Strabo Ptolome. Propͥcius Perſius Marcelluſ Virgi Plinius LI III FOL. LXII Atqꝫ Phereclea quiſquā præſtancior arte Dædalus: aut auctor Troianæ cladis Epeus. Atqꝫ Phereclea. Ouidius in Epiſtola Paridis. Hac duce Si. geo dubias a littore fœci Puppe Phereclea per freta longa vias Phereclus faber celeberrimus qui fabricatus eſt naues Alex andri Paridis: ut eſt Iliados quinto quibus Alexander Helenam rapuit. Hunc Meriones trucidauit. Fuit autem Harmo nidis filius Homero teſte. Dedalus. Ingenioſus: δάιδαλοσ enim ingenioſus dicitur. Epeus. Epeum Panopei filium Boecium equi Troiani fuiſſe fabricatorem ſcribit Homerus in Odyſſea. meminit auctor Strabo. Nox erat:& medium cœli ſtellata per axem Cum Ioue ducebant nitidi veſtigia Piſces. Maximus ætherei Chriſtus regnator Olympi Agmine cœlicolum magno ſtipatus ab aſtris Labitur:& niuei tranſit per cornua Tauri: Intrat ad humentes umbras& triſte baratrum. Fit ſonus.& nigram ſubito lux aurea noctem Diſſipat: apparent pulchra ſub imagine DiuiPrimus loannes: humeros cui lucida veſtit Pellis:& aurati pendent in tergore villi. Alter erat ſenior Petrus cui candida mento Cæſaries geminæqꝫ micant in pectore claues. Tercius ardenti Paulus mucrone coruſcans Igneus ore: ligant intex tæ guttura gemmæ. Quartus loannes aquila ſignatus amictu Lucet in albenti: mentoqꝫ& vertice canus. Hi primi: ſua quemqꝫ ducē ſtant agmina circum Squalor abit: fulget paries: circumfluus aer Fragrat:& Armenio carcer luſtratur amomo. Tum vultu Diuū Dominus ſic fatur amico. Homerus Strabo Phereclus Dedalus. Epens. PARTHENICES SECVNDAE Nox erat. Deſcribit tempus noctis Sole in ultimis Sagittarij partibus conſtituto. Nan. Sa ittario in inicio noctis ad oc caſum progreſſo Geminiſqꝫ ū tendētibus: Piſces in medio cœli collocantur. Dicit ergo Foeta Chriſtum regnatorem ætheris ad Virginē deſcendiſſe cū agmine& comitatu cœlico lum: Virginiqꝫ triumphū prędixit ac de Tyranno victoriā. Tauri. ſcd̓m ſitum cœli deſcriptū Taurus duodecimam do mum obtinet:& quia Hyginio teſte Taurus auerſus id ē a tergo oritur: Cornua Tauri proximiora ſunt terrę. apte igitur ꝑ ea Chriſtus deſcendere deſignatur. Primus Ioa. Ioannes primā breuē: ſcd̓am ꝟo longā habet: nam cum ωſcribitur tertaſyllabica dictio ιωαννεσ. Deſcribit Sanctos uti a noſtris depinguntur cū ſuis inſignijs. Amomo. Plinio teſte Amomū Naſcitur. in India& Armenię parte quę vocatur Otene& in Media& in Ponto. Hactenus ex alto pugnam ſpectauimus orbe Occulteqꝫ tuis procul aſpirauimus orſis Fortibus: hæc claræ fuerint præludia pugnæ: Nunc acie tota pugnatur& omnibus armis. Hactenus ex alto. Oracio Chriſti ad Virginem. Macte& in extremo palmam ne deſere curſu: Pars ſupereſt tibi parua viæ: iam proxīa palmæ Curris:& apparet grauium ſupræma laborum Meta: dies feret optatum tibi craſtina finem. Dixit:& ambroſia frontem perfudit& armos. Et ſic fatus abit: dulciqꝫ adit æthera cantu. Macte. Mactare Marcello auctore ſignificat magis augere. Virgilius libro. Aeneidos. ix. Macte noua ꝟtute puer ſic itur ad aſtra. Altera lux aderat: feralis machina cœlo Erigitur: populiqꝫ foro concurſus aperto Cogitur. horreſcunt viſu:& crudele fatetur Id genus inſolitum pœnæ de robore querno Texitur:& biſex cubitis aſcendit in auras Pons: ubi voluendos lictor ſe attollat ad axes. Epeus. Ioannes Amomū. Mactare Macte Hyginiuſ Plinius Marcelluſ Virgit̓̉ LI. III FOL LXIII Impulſi magnis ſtrident conatibus orbes: Roſtratiqꝫ micant gladij: curuiſqꝫ minantur Dentibus:& paruo inter ſe diſcrimine diſtant: Corpus ut affixum lateri e regione locatum Diſcerpat latus: atqꝫ uno ſecet omnia curſu Membra leues ſubito procul eiaculanda ꝑ auras. Terrificum incuciens animis ſtructura pauorē Aſpectuqꝫ nocens ſolo: ſuper aurea ſedit Stragula:& a tecto ſpectat Maxencius alto Coniugis extendens baccatam ad cola ſiniſtrā Protrahitur Virgo: quæ poſtqͣꝫ immania vidit Currere protenſis armata volumina roſtris Subſtitit:& preſſo ſuſpexit ſidera greſſu Sic memorans. obſiſte Pater crudelibus auſis: Percute dentatos orbes: oſtende Tyranno Te loue cōtēpto cœli terræqꝫ potentem: Infęlix videat contabeſcatqꝫ videndo Quanta tuæ virtus& quāta potencia dextræ. Vix ea finierat gelida cum erupit ab arcto Ventus:& ardenti reſonans cum fulgure fulmē Grandineqꝫ immixta nimbus caliginis atræ: Diſrumpitqꝫ rotas: trabibuſqꝫ per aera pulſis Maxima conſequitur ſtrages: quo territa vertat Turba pedem noctis tenebris incluſa profunde Neſcit:& attonitos fruſtatim machina labens Opprimit: auditur clamor: ſonituſqꝫ ruentum Impete cum magno trabium. periere miniſtri: Quatuor ut fama eſt rapuit furibunda viroꝝ Milia tempeſtas& lapſus ab aere turbo. Vtqꝫ dies claro deterſit nubila cœlo x I PARTHENICES SECVNDAE Detegitur clades hominū: laniata per omne Membra forum: facies uſtæ: conuulſaqꝫ labra Dentibus exertis: laceræqꝫ per ardua veſtes Culmina tectorū: mixto fluit unda cruore. Quæ ſuperant cladi lugent cōmunia matres Funera Pelleę: lamenta per omnia ſurgunt Compita: in ingenti tota urbs ploratur aceruo. Plebis in occaſu tantæ gauiſa per auras Perſephone volat: ac ſocios ac dæmonas omnis Ad prædam ciet ex aris adytiſqꝫ Deorum. Illi precipites altis e turribus adſunt: Corripiuntqꝫ vagas animas: ſtygijſqꝫ cohercēt Funibus in faces:& in intima tartara voluunt. Perſimiles aquilis quociens videre volucres Dulcibus e ſtagnis tolli: tenuemqꝫ per auram Nare cateruatim: campiſqꝫ inferre volatum Qua rigat effuſis Mantoam greſſibus urbem Mintius intexens iuncis& harundine ripas. Altera lux aderat. Procedit ad machinā rotaꝝ deſcribendam inter quas rotas Virgo debebat diſcerpenda mēbratim collocari: ita ut latus rotæ diſcerpat corpus affixū lateri: locatū e regione: hoc eſt ex oppoſito una rotaꝝ dextrū: altera ſiniſtrum: Virgine in medio rotaꝝ collocata. Stragula. Varro. Omnia q̄ lecto ſternebantur ſtragula vocari dicit. Baccatā. Bacca cum geminato. c. exili generale nomē eſt fructuum agreſtiū arboꝝ:& eſt nomē gēmę. Inde baccatus baccata. Vnde Syllius. Hęc Phrygiā veſtē:& baccatū īduta monile. Protrahitur Virgo. Virgo genere mortis huiuſce territa: rogat uti Dei potencia virtuteqꝫ machina rumpatur: quod vē to fulmine ac fulgure obtinuit: qua itidem clade: quatuor hominum milia fulmine perierunt: ut Poeta proſequitur. Perſephone. Furia gaudet perijſſe tot hominū animas: quæ Plutoni lucro fuere. Funibus in faces. Faces legendum cenſeo. NamFurie armantur facibus. al̓ faſces cumulos Stragula. Lacca Faces Varro Syllius LI. III FOL. LXIIII. Perſimiles. per Comparacionem. Mintius fluit. Mintius ex lacu Benaco effluit ut Strabo ſcri bit Pliniuſqꝫ Mantoam cingit tum in Padum emittit. Saucia iamdudum cæco Regina dolore Diſſimulare nequit flagrante pectore flammam Sicqꝫ virꝝ alloquit̉. quæ te īmaniſſime quæ te Peſtis agit? manifeſta vides miracula: nec dum Irritare Deum ceſſas: tibi me quoqꝫ Chriſtus Abſtulit:& viuo crines in flumine laui. Nec tua ſum poſthac: nec me reuerencia Martis Nec louis ulla tenet: tua ſint hæc numīa: vincet Chriſtus:& occumbes cum religione Deoꝝ. Cæſar ad hæc frendens cōtorquet lumina dēſo Torua ſupercilio:& clamans noua funera lictor Poſcimus: accipe& hāc:& amaro vulnere trucis Vberibus cæſa caput a ceruice reuulſum Aequoreæ volucres habeant: piſcabitur illud Petrus:& inuentum Chriſti ſuſpendet ad aram Nec mora: dum totam magnis ululatibus urbē Dira lues agitat: dum cædibus omnia complet Perſephone exultans& tanta ſtrage ſuperbit Vincta manus ſparſis trahitur Regina capillis. Res indigna nimis: miſſoqꝫ ad colla capiſtro Ducitur ad littus lachrimans:& crine ligatam Arboris ad ramos patulisqꝫ umbroſa lacertis Stabat harenoſæ frondens in margine ripæ. Afficiunt probris& multo verbere: tandem Pectore conuulſo Pharias truncatur ad arces. Exanimes artus nudant rapiuntur in auras Implicitumqꝫ comis aurum: gemmiſqꝫ monile Diues:& amiſſo ſæuit fera turba pudore. K k ij Plinius Mintius. PARTHENICES SECVNDAE Ceu plures cum nocte lupi inuenere relictam Deſidia paſtoris ouem/ ſimul agmine facto Cōmunē inuadunt prædā: atqꝫ ī vulnera certāt: Dilaniant: caput hic/ iecur ille/ in clunibus alter Paſcitur:& fauces implent: rictumqꝫ cruentant. Audijt horrendum facinus: venienſqꝫ repentePorphirius multo raptum cum milite corpus Texit hūo lachrymās: meritoſqꝫ exſoluit honoInfęlix qͣꝫtum ſors& breuis hora ſinebat. /res lamqꝫ nouas afferte dapes: diſcumbere tempus Cæſar ait: ſat mane Ioui Superiſqꝫ litatum Omnibus:& fuſo placati ſanguine Manes. Soluite triſticiam: curaſqꝫ immergite Baccho Debetur noua nupta mihi: namqꝫ impia cōiunx Per noua ludæo nupſit diuorcia Chriſto. Ferte cados: date Creteo de palmite vina: Ponite Amineos latices: Chiumqꝫ liquorem Saucia iam dudū. Regina Chriſtianam ſe profitetur. Vnde lictori punienda traditur. Ferte cados. Cadi Vaſa quibus vina condūtur Nonio teſte Virgilius. Vina bonus quæ deinde cadis onerarat Aceſtes. Creteo de palmite. Vinum Creticum ex inſula Creta quod hodie in delicijs habent. Amineos. Principatus datur Amineis propter firmitatem ſenio quoqꝫ proficientē quinqꝫ eius genera. Plinius ponit Vir gilius. Sunt& Aminee vites firmiſſima Vina. Chiumqꝫ liquorē. Chios inſula eſt in mari Egeo cuius vinnum Aruiſiū vocant. Poſt vinū Maroneū quod in Iſmaro mō te Thracię naſcitur in parte maritima ab Homero laudatum. Nam cum illac nauigaret. Vlyſſes a Marone Euanthei filio ſacerdote Apollinis cū aiia dona accepit: tum ut res vino Maroneo plenos. In ſumma gloria fuere vina Thaſium Chiumqꝫ his addidit Leſbiū Eraſiſtrati maximi medici auctoritas. Plin teſte. Virg. Non eadem arboribus pendet vindemia noſtris: Quam Methymneo carpit de palmite Leſbos. Cadus. Amineū Chios. Aruiſium Nonius Virgil̓ Plinius Virgil̓ Plinius Virgit̉ LI. III FOL LXV Et ſi quid Campana ſui vindemia miſit Nectaris: omnigeno ſpument crateres Iaccho. Diſcumbunt: celeres volitant agileſqꝫ miniſtri: Et menſas epulis onerant: Maxencius ira Iam dudum exuſtus largo ſe ingurgitat hauſtu Sæpius:& pergit venas inflare calentes. Et ſi quid Campana. Falernum dicit: quod in monte Falei no Campanię naſcebatur. Huic ſecunda nobilitas erat:& ex eo maxime Fauſtiano. Falernus ager a ponte Campano leua petē tibus urbanam coloniam Syllanā nuper Capue attributam in cipit. Fauſtianus autem circiter quatuor miliaria a vico prope Cedias: qui vicus a Sinueſſa ſex milibus abeſt. Tria eius genera Auſterum: Dulce: Tenue. Quidam ita diſtinguunt. Sumis collibus Gauranum: medijs Fauſtianum: imis Falernum. Pli nius auctor lib. xiiij. Callida Perſephone grauibus conuiuia rixis Immiſcere volens ſumptis præteruolat alis Aequoreā ſimulans volucrē: petit ardua nubes Itqꝫ reditqꝫ frequens: ducitqꝫ per aera gyrum: Garrituqꝫ ſonat pluuio. denunciat inquit lchthybolus ventos tempeſtatemqꝫ futuram Iam pelago furor& nautis grauis ingruit imber. Cæſar ut audiuit pelagus: ſuccurrit imago Coniugis ad littus cæſæ. iubet ire miniſtros Necropolimqꝫ trahi:& condi tellure cadauer. Reſpondere ducem iamdudum funere ducto Porphyriū veteri Regū impoſuiſſe ſepulchro. Ecce iterum lachrymas iterum ciet ira furorem: Lætaqꝫ ſubuertit præceps conuiuia luctus. Porphyrium Cæſar tunc e regione ſedentem Pallidus& ſtomachum vultu confeſſus opaco Alloquitur. quid me inuito violenter ademptu Corpus humas? quæ religio? quæ cura meoꝝ? Kk iij Plinius Falemum PARTHENICES SECVNDAE Prouidus: ardorem mentis racione gubernat Et placidis mulcet bacchantem vocibus iram Porphyrius: nobis Cæſar fore dedecus inquit Immortale ratus ſi perueniſſet ad aures Vrbis id infandum facinus quod percitus ira Incompoſqꝫ tui mandas cælanda putaui Corpora defunctæ:& ſceleris monumenta neSed furor īpaciens freni miteſcere nulla. fandi Voce poteſt: ſimiliſqꝫ Padi torrentibus undis Aeſtiuo cum ſole niues ſaxoſa Gebennæ Præcipitant iuga: ſi curſus occludere tentas Callida Perſephone. Furia volens iteꝝ turbare Tyrāni mētem in auem mutatur marinā ſępius aera petens: ac iterum. ma re repetēs: quo ſigno Ichthybolus(id eſt piſcator) tempeſtatē maris nunciat. Maxencius id fieri credidit: ob Coniugem ſuā nuper interemptam ac nōdum ſepultā: iubet igitur ſepeliri Cō iugem: quam dudum Porphyrius tumulauerat: quo cognito in Porphyrium ſcuit e regione inter conuiuas ſedentem. Necropolimqꝫ. Alexandria defoſſum habet portum Cibotum nomine: qui& ipſe naualia habet. Interius foſſa eſt nauigabilis uſqꝫ ad Mareotidem lacum extenſa extra foſſam reſtat urbis paululū. Poſtea eſt Necropolis:& ſuburbanū in quo hor ti plurimi ſunt& ſepulturæ: manſiones cōdiendis corporibus idoneę auctor Strabo. Huic loco alludit Poeta. Similiſqꝫ Padi. Iram comparat fluminis curſui: aggerem rum pēti. Italia Pado clara eſt: quem mons Veſulus ſuꝑantiſſimus inter Alpiū iuga gremio ſuo fundit. Viſenno fonte in Gabienorum Lygurum finibus: a Græcis Eridanus dictus. xxx. flu mina in Adriaticū defert mare. Intumeſcit exortū Canis tabefactis niuibus& linquentibus brumę pruinis Plinio& Solino teſtibus. Strabo in locis canis lacum eſſe dicit ingentem& fontes duos non multum inter ſe diſtantes. Ex altero amnis eſ funditur Druentius nomine: per confragoſa ſeſe in Rhodanū præcipitans. Contraria vero de parte Durias ſeſe immiſcet Pado: per Salaſſos intra Alpes illabens Gallię. Ex altero Padus longe humilior per hos locos ęditur multus& celer: progreſ ſus autem maior molliorqꝫ efficitur. Adriaticum irrumpit pe Necropol̓ Pados. Druētius Durus Strabo Plinius Solinus Strabo LI III FOL. LXVI. lagus cunctos Europæ fluuios: præter Iſtrum: magnitudine exſuperans. Per ſaxoſa Gebennæ iuga Alpium intelligo: quæ Narbonenſem Galliam ab Italia ad caput Padi ſeparant. Eſt autem Gebenna frequens emporium noſtro æuo ad Rhodanum ubi Lemanno miſcetur ſitum. Obice con tortis creſcunt ſpumancia terga Vorticibus: ſemperqꝫ magis violenta ſuperbit Congeries: tumidaqꝫ premit retinacula mole: Donec iter gurges agat indignatus apertum. Obice. pro aggere. nam cuiuſlibet rei coaceruacio Agger dicitur. Quid ſcelus excuſas hominū turpiſſime Cæſar Inquit:& ignaua Regem grauitate laceſſis? Omnia Therſite ſimilis quid gutture latras Sardanapaliaco? pallenti excanduit ore Dux animo dextraqꝫ potens claræqꝫ ſuperbus Miliciæ titulis: voluitqꝫ inuadere pectus Cæſaris:& capulum dextra complexus eburnū Deſtitit: ardentem virtus compeſcuit iram. Atqꝫ ita ſuſpirans fatur: quid fida tuorum Pectora Maxenti verbis premis acribus?& ꝗc Læta procelloſo turbas conuiuia vultu? Si tibi cauſa minus placuit recitata: fatebor Altera cauſa ſubeſt pocior: ſepelire iacentem Religio Chriſti dominam me iuſſit: et ipſos Rhetoras ante dedi tumulo: nam flumine viuo Me quoqꝫ ſi neſcis lauit regnator Olympi Chriſtus:& abiecto verum loue numen adoro. Saucius incompoſqꝫ animi Maxencius ergo Tu quoqꝫ carminibus magicis ſubuerteris? inTu magicas artes tu cædē īcendiaq̄ audes? ꝗt K k iiij Gebentia. Agger. ARTHENICES SECVNDAE Dux ait: infęlix ſequere:& ſcelus omne reuolue Ingluuiem nutri: duro rape viſcera ferro: Sanguine tinge manus: innoxia mēbra trucida. Numina Maxenti iuſtiſſima/ numina tantum Sunt viſura nefas: meritas dabis impie pœnas. Expectant te Thybris aquæ: calor iſte ſub undis Occidet:& tamqͣꝫ Phaeton temerarius axe Pulſus ab excelſo vaſtum rapieris in æquor. Forſan& inuenies extinctæ coniugis oraInterea pinguem nutri Delphinihus eſcam. Ira: ſcio: tua me morti iam deſtinat: ultro Ibimus:& ſtrictos caput extendemus ad enſes Intrepidi. nobis nihil eſt in morte timendum Chriſtigenis: quibus eſt aliud poſt funera longe Nobilius vitæ genus immortalis Olympo. Oppe tere eſt iterum naſci: tormenta ſubire Pro virtute pium: triplex contingit origo Chriſtigenis. vulgata prior: qua naſcimur oēs Semine concepti patrio: cum ſeptima fœtum Luna peragrato vel nona peregerit orbe. Altera ſic natos terris per myſtica tranſfert Flumina:& ablutos genitrix eccleſia lacte Nutrit ad Ambroſiæ ſemper viuentis odorem. Tercia cum ſuprema dies mortale reſoluit Corpus& in cineres opus hoc natura caducu Traxit ad æthereos orbes Empyrea regna Mittit ubi& reduces animos cōplectitur ulnis Dulcibus& nitida cœli Pater accipit aula. Iſta fides Lorica mihi eſt Adamantina nullis Peruia fortunæ iaculis. dum talibus orat LI. III FOL. LXVII. Porphirius tumido bilem ſub pectore Cæſai Rodit: et impaciens vultus obſcurat Erinnis Et circumpoſitis ſtimulat precordia flammis. Dux animum firmante Deo nil territus atra Fronte quid atroci dudum concepta venena Corde premis? dixit. ne pars innoxia vitæ Vlla tuæ dignum venia te reddere poſſit Incipe rumpe moras: aperi crudelia tandem Ora: ſatellitibus diris mea funera manda Membra iube lanianda feris in littore ſpargiDefuncti careamus humo: careamus harena: Corpora iactentur monſtris laceranda marinis Diſcite crudeli proceres ſeruire Tyranno Rege ſub ingrato ſub iniqui Principis umbra Seruicijs emitur mors obſcuriſſima longis. Rumpitur inflatum pectus: mentiſqꝫ ſuperbæ Nec frenare poteſt nec diſſimulare furorem Cæſar: in extremis ardet iam faucibus ira. Non aliter quā cum ſicco ſub fomite dormit Ignis& afflatu crebro excandeſcit& aura Exilit:& tremulæ rutilant per nubila flammæ. Ferte citi procul hīc hominē: date vicula clamat Cumqꝫ ſuo totam domino iugulate cohortē Quæ ducis infecti traxit contagia: finem Sacrilegis dabit iſta dies. per numina iuro Per louis æternū Imperium fulmenqꝫ triſulcū Ibi tis ad Lethen: ſtigiaſqꝫ videbitis undas. Dux& tota cohors miſſis ad colla catenis. O funeſta dies o lamentabile tempus O furoro rabies o deteſtabile virus O doloro Regum impietas o mortua virtus. PARTHENICES SECVNDAE Ducitur:& longa properant ad funera pompa. Ventū erat ad littus: cū dux fortiſſimus ægros Alloquitur comites turbataqꝫ pectora firmat. O ſocij mecum terræ pelagiqꝫ labores Experti tociens: longæqꝫ pericula paſſi Miliciæ: quid vos terret præſencia mortis? Quę celebrem curſu Zephyrū volucrēqꝫ ſagittā Vincit: ubi fortes animi generoſaqꝫ virtus? Cordaqꝫ ad horrendos nunqͣꝫ perterita caſus Ponite triſticiam: rectos attollite vultus. Cernite perpetuo fulgentem lumine mundum. Aethereaſqꝫ domos: animis ea patria noſtris. Et ꝗd fœminea pauidæ formidine frontes Deſpiciunt terras? hodie veniemus in aſtra. Sic ait.& Chriſto ſacrum pæana canentes Accipiunt altos pronis ceruicibus enſcs. O mors clara virum vita præſtancior. olim Quid ſcelus excuſas. Porphyrius tumulaſſe Reginā ſe ideo dixit ut nephanda mors Reginę maneret occulta: qm̄ tantū Regis ſcelus īmortale dedecus Regi fore exiſtimabat: maiorē igitur ad irā incēditur ob excuſacionē Porphyrij. Therſite. Therſites vir Græcus Quo nō deformior alter: Venerat ad Troiam linguave ꝓteruior alter. Homero teſte. Sardāapaliaco. Sardanapalus Anacindaraxis filius a Nino xxx. Aſſyrioꝝ rex& ultimus omnes ſuperiores exceſſit deſidia& voluptate: vitā muliebrē duxit cum pellicibus. Tandem ab Arbaco Medo regno exutus ut Diodorus ſcribit Epithaphium habuit. Ede: hibe: lude: hæc habeo quæ edi: quæqꝫ exaturata libido Hauſit. Sepultus Anchiale in Cilicia. Straponis teſtimonio. Obſeſſus biennio in Nina urbe: deſperata ſalute ne in poteſtatē hoſtium veniret: Pyram in regia ingentē extruxit ſuꝑqꝫ eam auro argentoqꝫ omni: veſte inſuꝑ Regia impoſitis uxoribus quoqꝫ& eunuchis in medio pyrę recluſis: ſe cremādum una cum his in ignem iniecit. Diodoro teſte. Sardanapa Terſites Cardāapl̓ Diodor Strabo LI III FOL. LXVIII liaco gutture id eſt luxurioſo ac impudico. Quid fida tuorum. Dux Chriſtianum ſe fatetur. Vnde maiori ira concitatur Maxencius: improperans magiam duci. Cui reſpondet Dux. Tu magic. ar. tu. c.&c. prædicit tū mortem Tyranni: qua ad Miluium pontem in Thibridis un dis interijt: ut hiſtoria habet a Conſtantino deuictus. Triplex contingit. Tres vitæ origines Chriſtianis contingere dicit. Primam quæ nobis cum omnibus eſt cōmunis. Secūda cum baptiſmo renaſcimur. Tercia cum ex hac vita ad Superos migramus. Reduces animos. ex ſchola Platonis: vel reuera quia anima ibi creatur. Chriſto Pæana. Pęan dictus eſt Apollo a πάιω qͦd eſt ferio ut Feſtus Vel a πάιω quod eſt medeor. Eſt eciā Pæan laus Apollinis ut Macrobius ſcribit abuſiue quoqꝫ aliorum Deorum Virgilius. Veſcentes lętumqꝫ choro Pæana canentes. Noxia cum rapidæ purgarint ſæcula flammæ Membra memor veſtri Deus īmortalia reddet. Interea gaudete bonis cœleſtibus inter Spirituum cœtus alacres:& ſancta precati Numina terrigenis Chriſti implorate fauorē. Pectora trunca iacent: fuſoqꝫ rubeſcit harena Sanguine: mactata eſt duplex Hecatōba tonāti. Cum duce bis centum comites in littore cæſos Chriſtigenæ effoſſis mœſti īpoſuere ſepulchris. Et iam prona dies nocti cædebat:& umbris Occiduo radians excelſam lumine Calpem Cum furijs Cæſar longis iam feſſus& ira Sic ſecum. quæ tanta iſtis conſtancia? ꝗdnam Robur īeſt animis tantum? quæ pectora virtus Inconcuſſa regit? quæ ſpes? quæ præmia tanti? Morte qd expectant obita? neqꝫ credere dignū ē Sanctius his numen: quoꝝ res publica pauper Macrobi. Virgi Pæan PARTHENICES SECVNDAE Quam noſtris qui regna tenent telluris& undæ Illam ego numinibus gentem melioribus uti Crediderim cuius terrena potencia maior. Nam ſi regna Dei arbitrio terrena gubernant Diſtribuuntqꝫ ſuo: qui dant maiora putandi Maiores. Libyam luno/ regna Attica Pallas/ Iliacam Phœbus/ Tarpeiam lupiter arcem Conſtituit: regnum regno ceu numine numen Maius erat: ſed Chriſtiginis nec regna nec urbes At fuerit ſacius tantos ſedare tumultus Vnius interitu: vel ſi mutabitur eius Connubio: tantumqꝫ decus ſeruare iugali Fœdere:& has tandem curas extinguere tædis. Noxia cum rap. Heraclyti Epheſij ſentēcia. Ex igne cūcta cō ſtare: in eumqꝫ reſolui omnia. Noxa culpam ſignificat:& dam num. Virgi. Vnius ob noxam& furias Aiacis Oilei: ideſt pec catum ut Marcellus& Macrobius īterpretati ſunt. Suetoni us in Cæſare. Vt falſum arguens: quod ſine ulla ſua noxa Idus Marcie adeſſent. id eſt ſine damno. Rurſum noxa pœna dicitur Quintilianus. Et inter dedita noxe mancipia contēptiſſimus Tyro gladiator. Deꝟboꝝ ſig. in iure Ciuili ſcribitur. Noxę appellacione omne delictum continetur. Duplex Hecatomba. Milites ducenti cum duce cæſi ſunt Et iam prona dies. Inſtantis noctis tēpus deſcribit. Libyam Iuno. Virgi. Quam Iuno fertur terris magis om nibus unam Poſthabita coluiſſe Samo. Pallas. Athene enim a Pallade nomen habent. Strabone auctore: Pallas etenim Gręce αθηνην dicitur. Phœbus. Troianis fautorem Phœbum Homerus ſemper inducit. Tarpeiam. Iupiter optimus maximus in Capitolio cultus fuit Saturni iam bruma dies& læta reducit Tempora: quæ nobis patrio celeberrima ritu lucundos hyberna ſales& xenia poſcunt Ocia uocturnæ poſcunt conuiuia menſæ: Heraclyt. Noxa Athene Virgit Marcelluſ Macrobi: Suetōius Quintil̓ Virgit̉ Strabo Homerus LI. III FOL LXIX Expediam: triſtis ne ſe inter gaudia luctus Ingerat: interea placidas mihi lupiter undas Aequoris:& curſus dabit ad mea regna ſecūdos His dictis placet accito lictore Puellam Duci iterum e tenebris: iterum tentare loquēdo Virgineumqꝫ nouis pedicis captare pudorem: Quam ſimul ac vidit ſic eſt aggreſſus. Amyclas Troius aſſultu ſubito expugnauit adulter. At tua ter denis nondum eſt mollita diebus Duricies. ponti glacies Hircanaqꝫ tandem Frigora& arctoæ vincuntur ſole pruinæ. Tu Getico ſopita gelu vel Gorgone viſa In ſilicem durata nequis manſueſcere. quercus Orpheus. Amphion lapides Delphines Arion Mouit:& Orphæos ſenſerunt tartara cantus. Tu niue frigidior: tibi ferrea corda: ſepul ti Vſqꝫ adeo tibi ſunt ſenſus hebetataqꝫ mentis Lumina ut albenti videare ſimillima ſaxo Saturni iam prima. Sarurnalia: dies feſti erant menſe Decē bri dicati Saturno: ſeptem ut Neuius Poeta& alij prodiderūt nōnulli tres. Alij unum quos Feneſtella ſequitur. In his pueris ludus nucū: viris alea ꝑmittebatur. ut eſt apud Marcialē. Vino itē in his maxīe indulgebāt: mittebātur& amicis xenia:& hij ꝗbus data erant apophoreta mittebāt. Macrob ab his totū opus inſcripſit. Seruis item libertas erat in Saturnalibus Horacius. age libertate Decembri Quando ita maiores voluerūt cum dominis item diſcumbebāt ſerui: ſalibuſqꝫ iocabātur. Te ſtes Marcialis Iuuenalis in ml̓tis locis. Vt Tyrānus liberius Saturnalibus intēdere poſſit: ſtatuit aut Virgini nupcias perſuadere: aut eam morti tradere. Amyclas. Nauta fuit pauperrimus in Epiro ut eſt apud Lu canum in quinto& Plutarchū in Cæſare. Hic pro oratore neſcio quo ponitur: qui Catharinę virgini Tedas iugales perſua deat. Troius adulter. Paris ſiue Alexander Priami filius He lenæ adulter. LI Neuius Feneſtella Macrobi. Marcialis Iuuenali Lucanus. Plutarch. Saturnala Amyclas. PARTHENICES SECVNDAE Ponti glacies. Mare noſtrū Qua diffunditur alia alijs locis cognomina acceptat. Vbi primū ſe coartat: Helleſpontus vocatur. Propontis ubi ſe expandit. Vbi iterū preſſit: Thracius Boſphorus. Vbi iterum effundit: Pontus Euxinus. Qua palu di cōmittitur Cimmerius Boſphorus. Palus ipſa Meotis. Au ctor Pomponius. Mella. Strabo refert Neoptolemum Mithri datis ducem eodem incurſu ęſtate quidem nauali pugna barba ros: Hyeme autē equeſtri ſuperaſſe prælio ob gelu. nam mare Ponticū congelatur ut Ouidius ſępe conqueritur. Hyrcana. Caſpium mare Hyrcanū dicit. Strabone teſte Ptolemęoqꝫ Mare Caſpiū ad leuam nauiganti Nomades accolunt eos iuniores Daas appellant qui eciam Sparni ſunt nominati Dehinc deſerta regio interiacet. deinde Hyrcania: ubi iam mare in pelagus creſcit: quouſqꝫ Medorum Armeniorumqꝫ mon tibus coniungatur. Ab hyrcanio item mari ad Auroram progredienti: ad dextram ſunt montes qui uſqꝫ in Indicum mare pertendunt. Strabo auctor. frigidam dicit Poeta: quoniam id mare ad ſeptentrionem reſpicit. Getico. Gete ad Pontum in orientem vergunt iuxta Iſtrum. Daci autem ad oppoſitum verſus Germaniam& ad Iſtri fontes Strabo. Per ipſos Mariſus fluuius Danubium influit. Superiores enim fluminis partes verſus fontes uſqꝫ ad pręcipites eius decurſus quos Cataractas nominant Danubium vocant Alias inferiores uſqꝫ in Pontum per Getas Iſtrum vocitant. Cæterum idem Dacorum& Getarum ſermo eſt. Strabo Auctor. Gorgone. Meduſa a Perſeo interfecta: ut Ouidius multiqꝫ alij ſcribunt Hyginius vero a Minerua occiſam ſcribit. Hęc qui eā vidiſſent in ſaxa mutauit. Orpheus. Papinius in Syluis. Iā Methymnei vatis manus: & chelis una Thebais:& Getici cædat tibi gloria plectri. de his in prima Parthenice dixi plura. Coniugis Aſſyriæ verſo quæ in marmora vultu Fluxit& ardentē ſpectat fugitiua Gomorram. Heu quianam contra genium moremqꝫ iuuētæ Molliciemqꝫ tui ſexus generiſqꝫ ſuperbi Stemma ſupercilio ſpernis regalia toruo Imperia? ah demens: tu blandimenta minaſqꝫ Deſpicis:& ſurda perſtas immolibus aure. Helleſpō. Propōtis. Thracius boſphor. Pōtus Eu xinus. Cīmerius boſphor Meotis Caſpium. Getæ Daci Meduſa Pōponiuſ Mella Strabo Ouidius. Strabo Ptolome. Strabo Ouidius. Hyginius Papinius. LI. III FOL. LXX. Coniugis Aſſyriæ. Vxor Lot in ſtatuam ſalis cōuerſa fuit dum retro Gomorram ardentem aſpiceret. Hieronymus in Geneſi. Tu populo ſpolias urbem: tu coniuge Regem Militibuſqꝫ ducem duce Cyrenenſia regna: Et miſeremur adhuc:& te ſeruare parati Mitibus alloquimur verbis. genus aſpice quātū Romanum pietate valet. miteſce parumper. Si ſeruire pudet: mecum regnabis. habeto Coniugis extinctæ thalamos. Romana videbis Mœnia:& in cædes Latiam Regina perurbem Quod tua gentilis quondā Cleopatra tumultu Ambijt Actiaco tu Cæſare digna marito: Accipe largimur ſine bello& ſanguine regnum. Sic ait& cæco languet Maxencius igne. Illa velut dorſum medijs in fluctibus ingens Vapulat aſſiduis& nunqͣꝫ vincitur undis: Deſine plura: nefas iterum me nubere dixit Nupſimus: inſerto nuptam manus indicat auro Et mihi nunc alacres nitidis conuiuia menſis Virqꝫ ſocerqꝫ parant: hodie ſubitura mariti Limen:& e tenebris claros aditura penates. Nec ſum dura: fidem ſeruo. tu ſanguine gaudes Non ego: tu tanti ſceleris duriſſimus auctor. Hæc ubi dicta videns atrox immota Tyrannus Pectora nec precibus flecti nec verbere frang Spe Veneris poſita iubet a lictore necandam Necropolim duci. pullo velata cucullo Atqꝫ capiſtratis manibus de carceris antro Truditur ambigua faciente crepuſcula nocte. Aemonius Chiro media iam parte ſub umbras LI ij flierony. PARTHENICES SECVNDAE luerat:& Ledæ funeſtam pignora noctem Aere voluebant piceo niger Heſperus ore Pallidulo triſti per cœlum aſcendere vultu Viſus: ab aſpectu ſceleris noua luna nefandi Cornua ſubtraxit: nubes teterrima clauſit Aethereos ignes& conſcia ſidera morti. Auditæ Halcyones grauibus lamenta querelis Spargere per littus: mœſtoſqꝫ ad funera cantus Edere:& æquoreas volucres dare flebile carmē. Tū populo ſp. urbem. Quatuor milibus fulmine aduſtis. Cleopatra. Auguſtū Cæſarem coniugē deſiderauit: quē Ac ciacum Cæſarem appellat ab Accio Epiri promontorio. Necropolim. locus Alexandriæ ut Strabo teſtatur:& ſupra dictum eſt. Chiron. Sagittarij ſignū Theſſalus fuit Chiron iuſtiſſimus Centauroꝝ. ut Orpheus ait: tum Homerus in Iliade. Ledę pignora. Geminos dicit Caſtorem& Pollucem. Heſperus. Atlantis filius Heſperus cū Atlantis montis cacu men aſcendiſſet ut ſideꝝ curſus obſeruaret: ſubito a ventis rap tus eſt: qui cū iuſticia& humanitate inſignis in populos fuiſſet: plebs eius caſum miſerata: honores ſibi prebens īmortales aſtrū cœleſte lucidiſſimū eius nomine nuncupauit. Diodorus auctor. Hunc Veneris ſtellam dicunt Lucifer nomine. Alij Iunonis. Hic oīmſiderum maximus videtur. Nonnulli aūt hūc Aurorę& Cephali filiū dixerunt: pulchritudine multis pręſtātem: ex qua re eciam cum Venere dicitur certaſſe: ut eciā Eratoſthenes dicit: eum hac de cauſa Veneris appellari: exoriente Sole& occidente videri quare ut ante diximus iure hūc& Luciferum& Heſpeꝝ nominatū. Hygi. auctor. Sidera. ſtellas grauiter tuliſſe: mortemdiuę Catharinę: quæ poſtero die futura erat. Conſcia ſidera. Alludit ad opinionē Aſtrologoꝝ qui ſidera nobis mortem minari volunt. Inuena lis. quicquid Dixerit Aſtrologus credet a fonte relatum Ammonis. Eſt locus ad Boream pelagi porrectus ad undas Denſa ubi ſylueſtrem faciunt ſpineta receſſum: Areaqꝫ in medio: crebris ibi terra ſepulchris Heſperus. EclaStrabo Orpheus. Homerus Diodor Eratoſthē Hyginiuſ Iuuenalis LI. III FOL. LXXI Surgit:& in tumulos foſſæ cumulātur harenæ: Sacra cadaueribus tellus: Polyandrion Hellas Voce vocat patria: nudis paſſimoſſibus albet Vrticis umbroſus ager grauibuſqꝫ cicutis Et nigris ebuli baccis& olente Sabuco. Campus īers& ſepiuagis domus apta colubris. Hos ingreſſa locos durus dum brachia lictor Expedit inuertens manicas dūqꝫ explicat enſem Sanguineum: Virgo cœlum ſuſpexit& ignes Aethereos: taliqꝫ Deum ſermone precata eſt. Eſt locus. Topographia. Deſcripcio loci: qui eſt eſt poſt Ne cropolin: quem Strabo Suburbanum dicit in quo horti plurimi ſunt& ſepulturę: manſiones condiendis corporibus ido neæ. πολυαυδριον ſepulchrū: locus ubi ſunt multa ſepulchra Polyandrium eciam latine dicitur. Io. Carmelita. auctor. Hellas. Gręci Hellades dicuntur. Ebuli. Ebulus Græce chamæactis dicitur: hoc eſt humilis Sambucus. Plinius libro. xxiiij. Sambucus habet alterum genus magis ſilueſtris quod Græci chameacten vocant alij Hellon multo breuius. Sabuco. Poeta Sabucus ſine. m. ſcribit ut ſyllabam correpte proferat. Serenum imitatus. Cōueniet tenere radix decocta ſabuci. folia utriuſqꝫ Sambuci decocta in vino veteri: aquam ex aluo detrahūt. Refrigerat inflāmaciones: maxīe recentis am buſti. Et canis morſum cum polenta molliſſimis foliorum illitis Plinius auctor. Sambuca organi genus. item bellica ma china Pompeio teſte Vegecioqꝫ. Inuertens manicas: ut expedicior ſit adictum. O Pater exiguas tanto pro munere grates Soluimus: ingentes autem debere fatemur. Tu grauibus preſſam tenebris in clara vocaſti Lumina: tu Manes tu das ſuperare Tyrannum. Et modo tam vario functam diſcrimine tandē Ad palmā regnumqꝫ vocas: da numine dextro L iij. lo. Carm. Plinius Serenus Plinius Pōpeius. Vegecius Pelyādriū Ebulus Chamę actis Sabucus. Sābucus Sābuca PARTHENICES SECVNDAE Egreſſus animo faciles: redituſqꝫ ſecundos In patriam cœliqꝫ domos. hanc accipe mentem: Et prolem ne ſperne tuam de fauce reuulſam Ditis:& oranti famulæ tua limina pande. Et ſi quando memor quiſqͣꝫ certaminis huius Implorabit opem: Pater exorabilis eſto. Finierat ſubito cum vox audita per auras: An̄uimus: ſecura veni. tum poplite flexo Et crucis explicita per pectus imagine/ lictor Verberat orantem gladio. pro cædæ cruenta Lac niueum fluxit: tellus incanduit albo Sanguine: lingua Deum neruis deluſa reciſis Perſonat:& moriens verba imperfecta relinquit Cæſa ſolo iacet atqꝫ in cœlum vita receſſit. Affuit extemplo Superum de ſedibus agmen Spirituum duplex: unum quod corpore nudam Suſcipiat mentem: dulciqꝫ ad ſidera cantu Tranſferat. exanimes aliud quod tolleret artus. Inſolita noua luce dies in nocte refulſit: Atqꝫ repentinum ſubito cum lumine fulgur Emicuit ceu cum frangit caua nubila fulmen Cum grauis ardentem ſuccendit lulius æſtum. Euolat attonitus lictor: trepidiqꝫ miniſtri Corripuere fugam: toto ſymphonia cœlo Spargitur:& mixta vocum dulcedine carmen Aſtra petit: ſenſimqꝫ abieus diſcedit ab aure. Viſaqꝫ per cœli tractus aſcendere nubes Lucida perſimilis ſoli lucencior aſtro Luciferi:& claro rutilantem lumine caudam Ducere& ignifero ferri ultra ſidera curſu: LI. III FOL. LXXII. Et caput inſertare polo. patuere Tonantis Atria: curuatus læto pater obuia vultu Brachia diffundens reduci dedit oſcula natæ: Et triplici claram radiauit ſidere frontem. Altera ſpirituum legio collegit ab hortis Balſama ludæis aloes myrrhæqꝫ liquorem: Ablutoſqꝫ vadis artus& odoribus unctos Aereum per iter rubri trans æquora ponti In montes Arabum ſummæqꝫ cacumina Sinæ Tranſtulit:& corpus Pario clauſere ſepulchro Quod Superū fecere manus. Opobalſama ſemꝑ Marmor odoratū ſudat: quibus ægra iuuantur Corpora: difficiles iſto ceromate morbos Indigenæ pellunt: ſacros alabaſtra liquores Atqꝫ ſalutares lachrymas oleiqꝫ fluentis Accipiunt guttas. membris honor iſte ſepultis. O pater. Orat Virgo pro ſupplicibus ſuis: eāqꝫ colētibus. Explicita. id eſt extenſa. Nam explicare: emittere:& extendere eſt Marcello teſte. Symphonia. concentus: conſonācia: tum inſtrumentū muſicum. qui penultimam producunt(ut ſepiuſcule ſit a noſtris) falluntur accentu. συμφωνια. Balſama. Omnibus odoribus pręfertur balſamum: uni terrarum Iudeę coneeſſum Pli. auctore. Aloes. Aloe herba eſt amariſſimi ſucci. Laudatiſſima ex In dia affertur: optima eſt pinguis ac nitida: ruſi coloris friabilis: ac iocinoris modo coacta facile liqueſcens. Improbanda nigra & dura Plinius auctor lib. xxvij. Sinæ. Sina mons eſt Arabit petreę: Paulo apoſtolo teſte ad Galatas ſcribente. Sina enim mons eſt in Arabia: qui coniunctus eſt ei quæ nunc eſt Hieruſalem. Sina item ciuitas Meſopo tamię Ptolemęo teſte. Pario. id eſt Marmoreo. Opobalſama. Opobalſamū ſuccus: Carpobalſamū fructus. Xylobalſamū lignum balſami ὀπόσ ſuccus Græce καρπόσ L iiij Marcelluſ Plinius Plinius S. Paulus Ptolome. Carpobal lamum Explicar̉ Symphonia Aſoe Opobalſa Xylobali PARTHE. III FOL. VL. fructus και το ξυλορ lignum. Ceromate. Ceroma ungentum erat ex oleo& terra in ſpeciē luti. Marcialis Vara nec in lento ceromate brachia tēdis.& alibi Quod ceromata fece de Sabina.& erat paleſtritarū: quorū molliciem Plinius carpens inquit. Plura de hac parte nō ſum dicturus: non Hercule magis quam de terræ uſu in Ceromatis: quibus exercendo iuuentus noſtra: corpora vires animo/ rum perdidit. Alabaſtra. Alabaſtra cauant ad vaſa vnguentaria: quoniam optime ea atqꝫ incorrupta ſeruare dicitur. Naſcitur circa Thebas Aegypcias& Damaſcum Syrię hic cęteris candidior. Probatiſſimus in Carmania mox in India iam quidē& in Syria Aſiaqꝫ. Vtiliſſimus autem& ſine ullo nitore in Cappadocia. ꝓ bantur quam maxime mellei coloris: in vertice maculoſi atqꝫ non tranſ lucidi auctor Plin. lib. xxxvi. naturalis hiſtoriæ. τελοσ ἕ στο ιησοσ χριστοσ o ξυλογιμένοσ είσ τοῦσ αιων ασ μέτατοῖσ μαριάσ ϖαρθενον θιμοτατυσ. loannis Gallinarij Liberaliū arcium Magiſtri Decatoſticon in lmpreſſorem Parthenicū Baptiſtę Mantuani. Calcographo meritas ſtudeamus ſoluere laudes Ingrati ne nos argueremur ei. Viuat Neſtoreos luuenes optate per annos Schottus Ioannes qui bene preſſit opus. Multifidos punctis ſenſus diſtinguit& ornat: Vt leue lectori Carminis aſſit iter. Hic etenim a prima dęduxit ſemina ſtirpe: Quæ niueo nigras extulit ære notas. Nunc quia manſuris tua ſtirps dedit oīa cartis/ Schotte igitur proli gloria prima tuæ. Ceroma Alabaſtra Marcialis Plinius Plinius Bonis Germaniæ Adoleſcentibus bonarūqꝫ litteraꝝ ſtudioſis: Iacobus Vimphelīgius Slet ſtatinus ſacrarum litterarum Licenciatus Salutem P. D. Vobis Adoleſcentes optimi loquimur. Nolite obſecro ſeduci a pigris inertibus ſtolidiſqꝫ Pręceptoribus: qui Poetas Orato res Hiſtoricos cū nō intelligāt/ reijciūt: vituꝑant: dānant. In uidēt.n. laudi& dignitati alioꝝ ꝗ ꝓpter inerciā ſuā eadē conſe qui nequerunt Vos ſi breuit̓& fructuoſe prima Grāmaticę fū damēta inbibere uultis: ne cōtēti eſtote Alexādri Galli cōmēta rijs: Donati ml̓tis argumētis: Catholico: Floriſta: Specl̓o: Io. de Garl̓.: Cornuto. Antigamerato: Petro Helię. Greciſta: Ver boꝝ cōpoſitis: ſignificādiqꝫ modis. Ex his enī oībus nūqͣꝫ ſuf ficiēter cognoſcetis Orthographiā: ꝓprias verboꝝ ſignificaciones: difficiliū vocabuloꝝ intelligeciā: aꝑtas ſtructuras: honeſtā latinitatē: cōcinna epiteta: Verſuū& Proſę diſtinctā lecti onē: ſillabaꝝ mēſuras: rectā ꝓnunciacionē: ſi nō Carminum ſaltē Epiſtolaꝝ ędicionē: efficaces ꝑſuaſiones: orādi prędicādiqꝫ modos: veteꝝ& recenciū theologoꝝ Canonūqꝫ& Legum plenū intellectum: ſed neqꝫ Hymnoꝝ: īmo ut a puerilibus inci piā(pueris enī loquor) nullus unquā vobis præceptor ſane di cet vel huius noīs Muſa verā ſignificacionē: ſi non vidit Poetas. Nullus vobis plane oracionē interp̄tabitur: in qua connexio hæc vel pro eciā: pro ſaltē id eſt ad minus ornatiſſime poſi ta fuerit: niſi viderit Oratores& eoꝝ pręcepta: ut in euāgelio Mathei de Emorroyſſa: quæ dicebat. ꝗa ſi vel veſtimentū eius tetigero ſalua ero. ſicqꝫ de alijs innumerabilibus ſacrę paginæ Legūqꝫ locis. Nunquā Ambroſiū: Hieronymū: Auguſtinū: Lactanciū: Bernardū intelligetis: abſqꝫ cognicione litterarum humanitatis. Neqꝫ Thomā Aquinatē. Thomas enī Oratores frequenter aduocat: præcipue in ſecūda ſecūdę. Tulliū inquam Macrobiū: Senecā: Valeriū.& Bonauentura in oībus fere pha retrę ſuę capitibus Senecā adducit. Nōne Hieronymus: Bernar dus: Guilhermus Pariſiēſis: Guilhermus Lugdunēſis in Sum ma virtutū& vicioꝝ/ nōne Ioānes Gerſon: paſſim reſꝑſi ſunt allegacionibus Poetaꝝ? Nunꝗd in Euangelio: in Pauio multiplices currūt Rhetoricoꝝ Colores? Nōne Paulus Aratū Me andrū& Epymeniden: nōne Auguſtinus in Ciuitate Dei: crebro Poetas& Oratores:& in Enciridio ſuo: nōne Virgiliū atqꝫ Lucanū? Quiſnā ſine ſtudio litterarū humanitatis Hieronymi prologos caꝑe poterit? An vero Ariſtoteles Poeticā& Rhetoricā fruſtra ſcripſit? An Auguſtinus Rhetoricā:& Beda Mathei v. To. ij. ij. Bonauēt. in Pharet. Sūmaꝟtu tū& vici. Act. xvij. i. Corī xv ad Tim. i Augūs in Enciridia Fructus li tt̉aꝝ hūa nitatis. Poeticā fruſtra cōpoſuere? Vbi(ſodes) Hymnorū eccleſię ve rus reperietur intellectus: niſi in originalibus ſcriptis apud ip ſos eoꝝ auctores quęratur& inueſtigetur: ꝗ fuere ſummi Poete? Hymnos enī condiderūt Ambroſius: Lactācius: Sedulius: Prudēcius: Hilarius: Fortunatus: Paulus Diaconus. Si opera & carmina Poetaꝝ mala: Hymni ſunt peſſimi: quoniā ab opti mis Poetis elegātiſſime lucubrati. Nōne ſacri quoqꝫ doctores perhibēt quicꝗd puꝝ in Poetis repertum fuerit: id ad miniſte rium domus Dei aſſumendū eſſe? An pueris obeſt has& cōſi miles Poetaꝝ ſentencias didiciſſe. In primis venerare Deos. Diſcite iuſticiā moniti& nō tēnere Diuos. Variū& mutabile ſemꝑ fœmina. Stat ſua cuiqꝫ dies&ce. Ocia ſi tollas&ce. Princi pijs obſta. Nitimur in vetitū. Turpius eijcitur quā nō admitti tur hoſpes. Exeat aula qui uult eſſe pius. Variā ſemꝑ dant ocia mentē. Orandū eſt ut ſit mens ſana in corpore ſano. Nemo ma lus fœlix. Nihil eſt quod credere de ſe Non poſſit cū laudatur Dijs ęqua ptās. Elleboꝝ fruſtra&c. veniēti occurrite morbo. Vſqꝫ adeo neſcire tuū nihil eſt niſi te ſcire hoc ſciat alterꝭ. Seruiet ęternū ꝗ ꝑuo neſciet uti. Semꝑ auarus ęget. Ira furor breuis eſt. Inuidus alterius rebus marceſcit opimis. ut tu bonaꝝ litteraꝝ detractor& contēptor: quas cū neſcias: doles alios: ꝑ eas gloriā& utilitatē eſſe cōſecutos. Tu vero credis Boeciū Be dā& noſtratē Rabanū peccaſſe: quod ſacrarū litterarum ſtudio Gētiliū& Poeticarū lectionē iunxerūt: quaꝝ fuere ſtudioſiſſimi doctiſſimiqꝫ? An eos peccaſſe credis: ꝗ typos& miracl̓a ve teris legis: ꝗ Euāgelicā hiſtoriā: qui actus Apoſtolicos: ꝗ vitā qui cōceptū& candorē Regine cœli: ꝗ ſeptē lœtalia crimina: ꝗ ſanctorū martyꝝ cōfeſſorūqꝫ legēdas: qui laudes ſancte Crucis qui Hymnos quoqꝫ deuotiſſimis carminibus ſcripſerunt? Si bona ſunt eoꝝ ſcripta: ea legere licet: ſi licet: licebit operā dare Carminibus& Poetis:& his litteris: quę ad faciliorē Chriſtianoꝝ poematū intelligenciā cōducūt. Si nō licet legere poemata:& oꝑa Poetaꝝ: ſtulte Chriſtiana fides& eccleſia in diuinis of ficijs utitur Hymnis: cęteriſqꝫ Poematibus: quę ne intelllgant̉ ne ve oꝑa detur Poeticis doctrinis(ſine ꝗbus intelligi nō poſſunt) dicis eſſe interdictū: inutile& ſuꝑuacaneū. Arrige aures Cornute Grāmatelle. Miſeremur tui o inuide Poetaꝝ& Oratorū detractor: miſeremur quorundā tui ſimiliū: quos nos ip ſi his auribus audiuimus: oꝑ inſciciā litteraꝝ humanitatis legiſſe: torno ꝓ toruo: Pal virus ꝓ Paliuero: nomē hoc cōtagia in or̄one eccleſię nō ītellexiſſe. In ꝟbis Dauiticis de laq̄o veHymnoꝝ iuictorea Syllogiſ. Cornuit. Ignorātia qͦrūdā grā matelloꝝ & Concio natorum. nanciū: verbū hoc venanciū tanquā a veneno deſcēderet ꝓ veneficorū explanaſſe. Hoꝝ qͣtuor Toruus. Paliurus. Cōtagia. Venāciū pudendā ignorāciā: ſola Buccolicoꝝ Virgilij lectio ſuſtuliſſet. Fit enī: ut vocabuli ſignificatū ex Carmīe cui inſer tū eſt ꝑpetuo teneamus: qd̓ ſi ex ſolo Dictionario Catholicon aut alterius cognitū fuerit: et ſępe ac ſępe relectū tandē mēoriæ ſubtrahat̉. Audiuimus aliū de Chriſti paſſiōe& ꝟbis in Cruce ꝓlatis p̄dicantē cōſummatū ꝓ comeſtū aliū dignacionē ꝓ dig nitate palā expoſuiſſe. Aliū allegantē hāc pręclarā Auguſtini ſnīam. Hac ꝗppe aīaduerſione īpius ꝑcutitur ut moriēs obliuiſcatur ſui: ꝗ dū viueret oblitus ē Dei&c. Hoc vocabulū aīaduerſione ꝓ cōſideraciōe& attēcione repetitis vicibus expoſuiſ ſe: neſcientē aīaduerto nōnunqͣꝫ ꝓ punio:& aīaduerſionē ꝓ pęna recipi ſolere. Audiuimus itē& quēdā famoſum Cōcionato rē: nō tā ſacras litteras: quā pecunias ſicientē: in ſermōe populari ad ꝑſuaſionē ſuā& doctrinā(quā teſtimonio ſcripturę cō probare voluit) Alex. Gallū adduxiſſe. Dicebat eī ſic īter cętera. Vos ſꝑatis fœlices fieri cū vr̄is delicijs& voluptatibus. Nō ſic. Erratis. O quā bn̄: quā prudēter ip̄m ponderauit:& de hoc ſenſit Alex. inquiēs. Nō ſic for. ter ꝗnqꝫ ſed exci. Is ſi Hieronymum Aug. Tertul. Ber. ceteroſqꝫ ex Poetaꝝ& Oratoꝝ lr̄is in tellexiſſet: ad cōmēdādā fidē& religionē noſtrā ad bonos mo res ꝑſuadēdos: puerilē Alexādri de verboꝝ p̄teritis regulā: tā ineptē: tā ſtolide: tā ridiculoſe nequaquā mēdicaſſet: ſed ne me miniſſet ꝗdē: utinā ex chriſtiana ꝟitate ludū iocū riſumqꝫ nō feciſſet. Deniqꝫ ob ignoranciā lr̄aꝝ hūanitatis: ab alijs nacionibus Barbari dicimur& iudicāur. Qd̓ ut deīceps euitemus O dilectiſſimi& optimi adoleſcētes: bonos& doctos p̄ceptores q̄rite: ꝗ latini ſint: ꝗ Oratoriā& Poeticā norint: ꝗ ad Dialecticā ad verā philoſophiā ad morales doctrinas: ad theologiā: & ad Leges capeſſendas utilia breuia& neceſſaria vobis fundamēta iaciāt atqꝫ tradāt: ne in latina lingua ſemꝑ(eciā in ꝓue cta ętate) titubātes: verę ſignificaciōis: ꝓprietatis: originis:& oīs ornatę cōpoſicōis ignari: nūquā ſolidioꝝ difficiliūqꝫ& onatiſſimaꝝ ſcripturaꝝ efficiamini capaces. In Oratoribus uti Tullio& Quintil̓. In hiſtoricis ut Valerio& Salu. In Poetis pcipue Catholicis: qͣlis eſt nr̄ Baptiſta Mātuanus: multa utilia & honeſta cū maxīa iucūditate inuenietis. Et om̄e ſtudiū vr̄m ad aīaꝝ ſalutē: Deiqꝫ gloriā in primis reducite ac retorquēte. Qui nos ſua clemecia beatos efficere dignetur. Fiat concluſio